Met ‘n goeie opkoms van ongeveer 500 mense, het die Rooi Oktober-betoging vanoggend in Pretoria en vele ander dorpe en stede in die land, maar ook in die buiteland, die land aan die gons gehad. Ná toesprake by die Pretoriase Kunsmuseum deur Steve Hofmeyr en Sunette Bridges het die optog na die grasperk van die Uniegebou vertrek waar die horde rooi ballonne in ‘n oomblik van poëtiese Afrikanerprotes die blou hemel bokant die hoofstad bestyg het.
Die oomblik toe die rooi ballonne losgelaat is
Terwyl die Naspersgroep hoofsaaklik die gebeurtenis geïgnoreer het, was sowel plaaslike as buitelandse media goed by die betoging verteenwoordig. Onderhoude is toegestaan deur Hofmeyr en Bridges, asook dr. Dan Roodt van PRAAG wat verklaar het dat “Afrikaners van ‘n stem ontneem is deur die huidige stelsel en deur sadistiese moordenaars geteiken word”.
Tydens die straatoptog is volkslliedere gesing, soos ‘Sarie Marais’, ‘Die lied van jong Suid-Afrika’, ‘Oukraalliedjie’, ‘Bobbejaan klim die berg’ en vele meer.
Die Stem en ander volksliedere is voor en tydens die optog gesing, met Steve Hofmeyr wat kort-kort die noot ingesit het.
Steve Hofmeyr oorhandig die memorandum aan die regeringsverteenwoordiger, omring deur polisie
Op Twitter het die hutsteken #RedOctober ongekende gewildheid bereik en die meeste meningsvormers en rubriekskrywers het landwyd daaroor kommentaar gelewer. RSG het ‘n klankgreep van Steve Hofmeyr uitgesaai, maar dit is gevolg deur kommentaar deur dr. Frans Cronjé van die liberale Instituut vir Rasseaangeleenthede wat beweer het dat “niemand van Rooi Oktober bewus is nie en ‘n mens ook nie aandag daaraan moet gee nie”. Sy woorde is natuurlik heel gister en vandag deur die media, asook Facebook en Twitter weerspreek, maar dit het hom nie van stryk gebring nie. Cronjé het verder ‘n pleidooi vir fatalisme teenoor plaasmoorde en ander vorme van geweldsmisdaad gelewer deur te sê dat “Suid-Afrika deur die ervaring van geweld verenig word, maar dat betogings soos dié deur Rooi Oktober ons verdeel”.
Die kleurlingkommentator Eusebius McKaiser het op Twitter gesê: #RedOctober: A fear of losing unearned privilege. waarop dr. Dan Roodt van praag geantwoord het: “Is one’s life an unearned privilege in South Africa? But the natural born killers take it away every day…”
Nog foto’s, tesame met ‘n video-onderhoud met ‘n geweldslagoffer sal binnekort hier beskikbaar wees, asook beeldmateriaal van die oomblik toe Die Stem deur die optoggangers gesing is.
Lees ook Steve Hofmeyr se toespraak, wat oorspronklik in Afrikaans gelewer is, hier in Engels.
Die voormalige polisiehoof en veroordeelde misdadiger Jackie Selebi, wat in 2012 op mediese parool vrygelaat is weens sy ernstige siektetoestand, is afgeneem waar hy in Pretoria inkopies doen, berig Beeld Maandag.
Hy is in sy luukse BMW-6-reeks deur ‘n chauffeur na ‘n winkelsentrum in Monumentpark toe aangery om die Sondagkoerante te gaan koop.
Selebi het met ‘n paar inkopiegangers gepraat alvorens hy sy koerant gekoop het.
Hy het sonder enige hulp geloop en, volgens Beeld, het hy heel gesond gelyk.
Toe verslaggewers hom ‘n paar ure later bel om oor sy gesondheid uit te vra, het hy gesê hy voel bietjie beter en hoop dat sy toestand verder sal verbeter.
Selebi sê dat sy siekte hom tuis laat bly en hom nie toelaat om te bestuur nie.
DIe mediese paroolraad het op 20 Julie 2012 besluit dat Selebi vrygelaat kon word aangesien hy aan onomkeerbare nierversaking, hoë bloeddruk en suikersiekte ly.
Sy skielike verval in swak gesondheid het onafhanklike dokters verbaas, wat gesê het dat nierversaking normaalweg ‘n siekte is wat stadig vererger.
Ten tye van sy vrylating op mediese parool, het die minister van korrektiewe dienste, Sibusiso Ndebele, gesê dat Selebi huis toe gestuur word omdat sy departement oor beperkte middele beskik om na terminaal ongestelde pasiënte om te sien.
Selebi is op 3 Augustus 2010 tot 15 jaar gevangenisstraf gevonnis omdat hy omkoopgeld van die veroordeelde dwelmhandelaar Glenn Agliotti aanvaar het.
Toe sy laaste appèl in Desember 2011 van die hand gewys word, het hy by sy huis inmekaar gesak.
Die gemaklike manier waarop Selebi mediese parool ontvang het, staan in kontras met die aansoeke van Clive Derby-Lewis om parool. Die voormalige LV van die Konserwatiewe Party, wat reeds 20 jaar gevangenisstraf uitgedien het, is reeds vir sowel mediese as gewone parool deur amptenare van die departement van korrektiewe dienste aanbeveel. Sy vrylating word egter deur dieselfde minister wat Selebi vrygelaat het, teruggehou.
’n Gr. 9-leerling aan die Afrikaanse Hoër Seunskool in Pretoria is Vrydag in die hospitaal oorlede aan onbekende oorsake.
Zander Delport (15) was ‘n nasionale atletiekkampioen en enigste kind. Sy dood volg kort op die hakke op die raaiselagtige dood van Jason Kuin (15), ’n gr. 9-leerling aan die Hoërskool Waterkloof in Pretoria.
Dirk Taljaard, woordvoerder van Affies, het gesê Zander het in die vakansie siek geword en nie Dinsdag vir die laaste kwartaal opgedaag nie.
Taljaard het gesê Zander het na bewering bloeding op die brein gehad. Hy het vroeër vandeesweek in ’n koma verval en is Vrydagoggend oorlede.
Zander het uitgeblink in akademie, atletiek en rugby. Hy het vanjaar die eerste plek in die 400 m op die SA Junior Kampioenskap behaal.
Kuin, ook ‘n enigste kind, is twee weke gelede ook skielik op ’n jeugkamp aan onbekende oorsake dood.
Niemand weet wat gebeur het nie.
Jason het Sondag vroegoggend snorkgeluide gemaak. Toe een van sy maats hom probeer wakker maak, het hy nie gereageer nie. ’n Lykskouing kon later nie die oorsaak van sy dood bepaal word nie.
Monsters is daarna weggestuur vir toetse. Sy ouers sê hy was nie siek nie.
President Jacob Zuma het die Vervoerwette en verwante aangeleenthede-wysigingswet onderteken – wat die weg berei vir die e-tolstelsel, het die presidensie Woensdag gesê.
“Die president… het, luidens artikel 84(2) van die Grondwet van die Republiek van Suid-Afrika, 1996, die Vervoerwette en verwante aangeleenthede-wysigingswet onderteken,” het die woordvoerder Mac Maharaj gesê.
“Die uitwerking van die wet sal wees om voorsiening te maak vir die meer doeltreffende insameling van tolgeld, om die Oorgrenspadvervoeragentskap te bemagtig om tolgeld namens Sanral in te samel…”
Die wet stel die Suid-Afrikaanse Nasionale Padagentskap Beperk (bekend as Sanral) in staat om e-tol op Gauteng se snelweë in werking te stel.
Die ondertekening kom op dieselfde dag as wat die Appèlhof argumente sou aanhoor in ‘n poging deur die Opposisie Teenoor Stedelike Tol-Alliansie (bekende as Outa) om die e-tolstelsel in Gauteng te keer.
Daar is aan die hof gesê dat wetgewing Sanral toelaat om ander oplossings as tolgeld te verken om Gauteng se snelweë te befonds.
Die hof het ook gehoor dat Sanral daarom ‘n oop gedagte rondom die kwessie behoort te behou, ongeag die kabinet se isntemming tot ‘n elektroniese tolstelsel.
“Selfs al word hulle deur die kabinetsbesluit gebind, behoort hulle steeds die prosedures van die wet te volg,” het Mike Maritz namens Outa gesê.
Hy het geargumenteer dat die Sanral-wet Sanral toelaat om ander befondsingsoplossings te ondersoek. Sanral behoort dit te oorweeg het en behoort nie deur die kabinet se besluit dat die projek met openbare geld deur e-tol befonds moes word, gebind te gewees het nie.
Die Hoë Hof in Pretoria het aan Outa verlof tot appèl toegestaan teen ‘n vorige uitspraak, wat in Desember afgekondig is en waarin die organisasie se poging om e-tol gestuit te kry, van die hand gewys is.
Regter Fritz Brand het gevra of Sanral die kabinet se besluit behoort te ignoreer.
In sy antwoord het Maritz verklaar dat Sanral ‘n oop gedagte behoort te behou het en alle opsies in ag behoort te geneem het.
Verlede week het die minister van vervoer, Dipuo Peters gesê dat die Gauteng-snelwegverbeteringsprojek in 2013 in werking gestel sou word, maar dat die aanvangsdatum nog nie bepaal is nie.
Die e-tol is deur politieke partye en Cosatu teengestaan.
In April 2012 het die Hoë Hof in Pretoria aan Outa ‘n interdik toegestaan wat ‘n volle regshersiening magtig alvorens die elektroniese tolstel in werking gestel mag word.
Die interdik het Sanral verhoed om e-tolgeld te hef of te in, afhangend van die uitslag van ‘n hersiening. Sanral en die nasionale tesourie het teen die hofbevel geappelleer..
In September verlede jaar het die Grondwethof die tussentydse bevel opgehef en in Desember het die Hoë Hof in Pretoria die aansoek van die hand gewys.
Die hof het op 25 Januarie vanjaar aan Outa verlof tot appèl toegestaan om die aak na die Appèlhof in Bloemfontein te neem. – Sapa
Onlangs het ‘n biografie uit die pen van die Amerikaanse Jood, Alan Wieder, verskyn met die titel Ruth First and Joe Slovo in the war against apartheid (Monthly Review Press). Dit vertel die fassinerende verhaal van hoe twee Litause Jode – eers vanuit Johannesburg maar later vanuit Londen en enkele Afrikastede – ‘n leidende rol in die aanslag op die vorige Afrikanerregering gespeel het. Oor die afgelope 24 uur het ek die boek in een sitting deurgelees en gee graag van my indrukke hier weer.
Oor die algemeen is dit nie polities korrek om na die etnisiteit van Jode te verwys nie, maar in dié geval beklemtoon die skrywer dit reeds in sy voorwoord dat hy aanvanklik in First en Slovo begin belangstel het vanweë sy en hulle gemeenskaplike wortels in Oos-Europa en Joodsheid:
“As I worked on teacher stories between 1999 and 2008, I felt a growing camaraderie with First and Slovo. Both Ruth and Joe’s roots were Eastern European and Jewish, as are mine; both were, at best, non-practicing Jews, as am I; both were, like me, politically left.”
Opsommenderwys kan ‘n mens die boek as ‘n hagiografie of klakkelose huldebetuiging aan Ruth First en Joe Slovo beskryf. Ek was reeds bekend met beide se rol in die sogenaamde “stryd teen apartheid”, maar Wieder onthul sowel hul persoonlike geskiedenissse as hul politieke handelinge, wat vir nogal heelwat nuwe insigte in die treurige verhaal van ons Afrikanerneerlaag sorg. Dit het ook tot my persoonlik gespreek, aangesien my oorlede pa en sy Afrikanervriende in die veertigerjare op die Wits-kampus ‘n vergeefse stryd teen Slovo en Wolpe gestry het – terugskouend gesproke. Aan die einde van sy lewe het hy verbitterd uitgevaar teenoor “die Afrikaner wat soveel kanse gehad het en alles verbrou het” of “aan daardie duiwelse Slovo oorgegee het”. Insgelyks as student aan Wits dertig jaar gelede, het ek heelwat van die linkse, Joodse kultuur waarvan daar in die boek sprake is, meegemaak en selfs die skryfster van die voorwoord, die Nobelpryswenner Nadine Gordimer, een of twee keer toevallig ontmoet. Gordimer is insgelyks van Litaus-Joodse afkoms en was goed bevriend met “daardie wonderlike Slovo’s”, soos sy elders in ‘n koerantonderhoud na Joe en Ruth verwys het.
Joe Slovo is nie eens in Suid-Afrika gebore nie, maar in die dorpie Obelei in Litaue wat destyds onder Russiese invloed was. Die latere kommunistiese leier het eers op die ouderdom van tien saam met sy ma in Suid-Afrika aangeland. Die grootste gros Litause Jode het in die tyd van Paul Kruger in ons land aangekom en ‘n prominente rol in die goudstormloop gespeel. Teen 1914 was daar reeds 40 000 Jode in Suid-Afrika, waarvan die meeste in Johannesburg saamgetrek was. In die vroeë twintigste eeu het tot 20% van dié stad se bevolking uit Jode bestaan, wat tot die spottende benamings “Jewburg” of “Jewhannesburg” aanleiding gegee het.
Volgens Wieder moes Jode uit Litaue padgee as gevolg van toenemende anti-Semitisme ná die sluipmoord op die Russiese tsaar Alexander II. In beide Letland en Litaue het agterna ‘n gevoel teen Jode opgelaai, wat in ghetto’s gewoon het maar nie ekonomies kon oorleef nie en wat dus na ander heenkomes, hetsy in die VSA, hetsy in Suid-Afrika, gesoek het.
In die vroeë 1930s was van die meer gevestigde Jode in Johannesburg welvarend of het, soos Ruth First se ouers Julius en Tilly, tot die middelklas behoort. Nuwe aankomelinge uit Litaue soos die Slovo’s was egter onversorg en soos die skrywer vertel, was dit standaardpraktyk om sulke kinders eers te ontluis alvorens hulle tot skole toegelaat is. Die tienjarige Joe Slovo het geen ander taal as dié van die Oos-Europese ghetto, Jiddisj, gepraat nie. Sy pa is aanvanklik eers per skip Argentinië toe en indien hy daar werk gekry het, sou Suid-Afrika se geskiedenis dalk heel anders daar uitgesien het, want dit sou beteken het dat Joe ook daarheen sou verhuis het. Dalk sou daar nooit ‘n “Freedom Charter” of ‘n Kerkstraatbom gewees het nie, beide synde gebeurtenisse waarby Joe Slovo ‘n sleutelrol gespeel het.
Uit Wieder se opmerkings oor Joodse immigrasie na Johannesburg, lei ‘n mens af dat, benewens Jiddisj, die Joodse geloof, gewoontes en kookkuns, ‘n ander invloedryke ideologie die nuwe aankomelinge vergesel het: die kommunisme. Synde self links en Joods, skroom die skrywer nie om aan te toon watter aktiewe rol die Litause Jode in Johannesburg gespeel het om kommunisme te bevorder nie. Afgesien van die verloopte Afrikaner Bram Fischer en sy vrou Molly, was die Suid-Afrikaanse Kommunisteparty so te sê ‘n etnies Joodse beweging met ‘n paar swartes en Indiërs wat gekoöpteer is. Dit word natuurlik ook weerspieël in die aangeklaagdes tydens die fameuse Rivonia-verhoor, waarvan die helfte Jode was: Goldberg, Bernstein, Hepple, Wolpe, Kantor en Goldreich.
Hierdie is ‘n dubbele biografie en daarom spring die skrywer heen en weer tussen First en Slovo se verhale. Selfs voor hul ontmoeting op die kampus van die Universiteit van die Witwatersrand, word albei van ‘n vroeë ouderdom af reeds aan kommunisme blootgestel. Ruth First se ouers. Julius en Tilly, was albei oortuigde kommuniste en vandat sy tien jaar oud was, is sy polities bewus gemaak of saamgeneem na vergaderings of betogings toe. Blykbaar het lede van die Kommunisteparty die gewoonte gehad om op die trappies van die Johannesburgse stadsaal pamflette uit te deel en ook toesprake aan verbygangers te maak. Dit was natuurlik in die dae voor die Nasionale Party kommunisme verbied het. Maar selfs die verbod op die Kommunistiese Party het hulle nie gestuit nie, want Slovo, First, Fischer en ander het ‘n nuwe, ondergrondse party in die plek daarvan gestig.
Slovo se ma is vroeg dood, met die gevolg dat sy suster in ‘n weeshuis opgeneem is en hy saam met sy pa van een losieshuis in Doornfontein na ‘n ander moes rondswerf. Hy moes vroeg uitspring om te gaan werk en het sodoende op die fabrieksvloer in die kommunistiese beweging aktief geraak, hoewel ‘n onderwyser hom reeds aan kommunisme voorgestel het en daar in die Joodse losieshuise ook allerlei gesprekke oor sosialisme gewoed het. Hy kry werk by ‘n Joodse firma, Sive Brothers and Karnovsky, maar organiseer sowel die swart as die wit werkers om te staak, in so ‘n mate dat die eienaar hom inroep. Wieder skryf:
“In March 1944, he was called in by one of the company’s owners, Sammy Sive, and informed that he should curtail his political activities and be grateful that he had a job at ‘such a nice Jewish firm.’ Sive explained, ‘At heart we are all communists.’ He told Joe that the firm donated money to Medical Aid for Russia.”
Hierdie stelling deur Sammy Sive verraai vir my iets van die Joodse kultuur van destyds en waaruit die hele anti-apartheidsbeweging ontstaan het: “In ons harte is ons almal kommuniste.” Vir ‘n groot deel van die twintigste eeu het dit nie saak gemaak of ‘n Jood in Suid-Afrika ‘n kapitalis, werker, akademikus, skrywer, boekhouer, vragmotorbestuurder, kleremaker of wat ook al was nie: in sy hart was hy ‘n kommunis, met groot simpatie vir die radikale vleuel wat toenemend deur Joe Slovo en Ruth First gelei is.
Trouens, daar was onlangs in die plaaslike gemeenskapskoerant, The South African Jewish Report, ‘n hele debat oor die verhouding tussen die radikale Jode soos Slovo en die Rivonia-aangeklaagdes, enersyds, en gewone Jode andersyds, waaronder daar seker ook hier en daar konserwatiewes of nie-kommuniste moes wees. Sommige briefskrywers het wel afwysend teenoor Goldreich en ander radikale Jode gestaan; nie soseer vanweë hul rol in Suid-Afrika nie, maar weens hul kritiek jeens Israel en simpatie vir die Palestynse saak. Maar in ‘n hoofartikel het sowel die koerant as die Suid-Afrikaanse Joodse Raad van Afgevaardigdes die rol van radikale Jode in die onlangse Suid-Afrikaanse geskiedenis met trots omhels. Dit wil voorkom asof Suid-Afrikaanse Jode voel dat die aandag op swart figure soos Mandela, Tambo en ander ANC-ampsdraers afbreuk aan hul historiese erfenis en veral dié van die Suid-Afrikaanse Kommunisteparty doen en hulle nie genoegsame erkenning kry vir die rol wat hulle gespeel het om die Nasionale Partybewind omver te werp nie.
Aan die einde van Wieder se boek verwys hy na die hoofrabbi, Cyril Harris, se optrede tydens Joe Slovo se staatsbegrafnis op 15 Januarie 1995. Die feit dat Slovo ‘n ateïs en geen praktiserende Jood was nie, is blykbaar van minder belang as dít waarvoor hy gestaan het:
“The official state funeral followed the day after at Orlando Stadium in Soweto. Forty thousand people crowded into the stadium and there were eulogies from President Mandela; Barney Pityana, who would soon become chairperson of the South African Human Rights Commission; John Gomomo, representing COSATU; and Charles Nqakula from the SACP. Jeremy Cronin recited the Bertolt Brecht poem, “In Praise of Communism.” The crowd inside the stadium was subdued and the speeches were on the whole uninspiring, except, ironically, the formal eulogy by the Chief Rabbi of South Africa, Cyril Harris. The rabbi’s sermon portrayed Joe’s bravery and kindness, concluding with a Jewish proverb, ‘Yes, a resounding yes. The world is a better place, thanks to you, Joe, and your remarkable life.'”
Nadat Slovo vir Suid-Afrika teen Italië in die tweede wêreldoorlog gaan veg het, kon hy aan Wits met ‘n beurs in die regte gaan studeer al het hy nie matriek agter sy naam gehad nie. Hier het sy lewenslange vriendskap met nog ‘n Joodse kommunis, Harold Wolpe, begin en het hy ook uiteindelik met Ruth First afgehaak. First het egter eers ‘n seksuele verhouding met ‘n linkse en ewe invloedryke Indiër, Ismail Meer, gehad. Dit was die dae voor die Ontugwet, asook die Groepsgebiedewet en daarom het ‘n veelrassige kerngroepie gereeld in Meer se woonstel, Kholvad-huis 13, te Markstraat in die middestad van Johannesburg, byeengekom en sosiaal verkeer. Dit is ook by Kholvad-huis waar Nelson Mandela en Joe Slovo mekaar die eerste keer ontmoet het.
Die Franse filosoof Jean Baudrillard het ‘n interessante boekie geskryf, A l’ombre des majorités silencieuces, oftewel “In die skadu van die stille meerderheid”. Selfs in ‘n liberale demokrasie is die “meerderheid” per definisie altyd “stil” terwyl bepaalde mense of groepe altyd namens die meerderheid praat of interpreteer wat die gepeupel kwansuis dink. Soveel te meer was dit nog al die jare die geval in Suid-Afrika, waar veral Joe Slovo en sy vrou Ruth First tydens hul lang verblyf oorsee as die selfaangestelde woordvoerders van Suid-Afrika se swart meerderheid opgetree het.
Joe Slovo en Ruth First
By die lees van hul biografie, is daar ‘n bekende Jiddisje woord wat telkens in my gedagtes opduik en dit is: “goetspa”. Selfs nie eens die Boeremag se ambisieuse staatsgreepplan in Dokument 12 spreek van soveel misplaaste selfvertroue soos Slovo en First se geloof in die revolusie en die uiteindelike militêre oorname van Suid-Afrika nie. Moontlik het die Nasionale Party se kapitulasie by die onderhandelingstafel vir Slovo as ‘n groot teleurstelling gekom, want met die hulp van die destydse Sowjetunie en Oos-Duitsland was hy besig om sy MK-kaders op te lei om uiteindelik die Boere uit Pretoria te verjaag. Hy het kort-kort voorspel dat die oorwinning “net om die draai” was. Hoewel hy in beheer van die ANC se hele terreuroperasie teen Suid-Afrika was, het hy hom kwalik oor sy eie veiligheid bekommer en was hy veral berug vir sy laataandkuiery by medestryders wat as “Joe se roete 66” bekendgestaan het. Hy het ook die gewoonte gehad om met etenstyd op te daag sodat sy gasheer verplig was om hom iets te ete aan te bied. Te eniger tyd kon ‘n agent van die destydse veiligheidsmagte hom in die straat afgemaai het en tog het dit nooit gebeur nie. Weliswaar het Craig Williamson in 1982 die briefbom aan Ruth First in Maputo gerig wat haar dood veroorsaak het, maar Slovo het lustig bomme in Suid-Afrika laat afgaan sonder dat hy ooit die geringste ongemak verduur het.
Uiteraard is Alan Wieder se weergawe van Slovo se terreuraktiwiteite erg eensydig. Selfs die Kerkstraatbom word as ‘n “militêre operasie” beskryf. ‘n Vraag wat by my ontstaan het, is waar die geld om terreur te bedryf vandaan gekom het. Slovo was iets van ‘n linkse stralerjakker en het aanmekaar tussen Londen, Moskou, Beijing en Havana gevlieg, as hy nie in Lusaka, Maputo of Luanda was nie. Dit wil voorkom asof die ANC destyds deur die Anglikaanse Kerk en Swede befonds is, terwyl die Sowjetunie en Oos-Duitsland die SAKP van geld, opleiding en wapens voorsien het. By tye het skeuring tussen die twee organisasies gedreig, maar Slovo het dit altyd reggekry om geskille op te los omdat hy sy “stille meerderheid”, net soos Mandela in die tronk, nodig gehad het.
Wieder se simpatie lê eerder by Ruth as by Joe, want hy beskryf haar as die slimmer marxistiese teoretikus. Sy het ook beter as Slovo geskryf en kon dus die propagandaveldtog in die Britse media volhou terwyl Joe ellelange vergaderings bywoon of in Afrikalande sy rekrute in saamgeflanste kampe gaan toespreek. Hul verhouding word as taamlik stormagtig beskryf en blykbaar het Joe allerlei ander verhoudings met vroue gehad, min of meer met Ruth se instemming. Hulle het egter ook oor politiek geargumenteer en in haar strewe om ‘n universiteitspos in Engeland te bekom, het First ‘n meer gematigde “nieulinkse” Marxisme as Slovo, wat op die beleid van Moskou attent moes wees, aangehang. Voor sy ‘n pos in Maputo tydens die Machel-bewind aanvaar het, het First ongeveer vyf jaar lank in Brittanje aan die Universiteit van Durham klas gegee.
Benewens goetspa, is iets wat Jode van Afrikaners onderskei, kennelik ‘n oormaat selfvertroue en wedersydse bewondering. Oor en oor in die boek word sowel Slovo as First vir hul briljantheid geloof. Geen van die argumente en stellings wat Wieder aanhaal, lyk egter vir my besonder skerpsinnig nie. Min of meer die slimste ding wat Slovo gedoen het, was om in die veertigjare kommunistiese propagandastukke in die swart toilette by fabrieke op te plak, omdat hy geweet het “dat geen selfrespekterende blanke by ‘n swart toilet sou ingaan nie”. Wat hul marxistiese teorieë betref, sou nóg Slovo nóg First in Italië of Frankryk enige aansien onder linkse intellektuele kon verwerf aangesien hulle mank gegaan het aan die soort sofistikasie en voorliefde vir ingewikkelde filosofiese redenasies waarvoor linkses in dié lande wêreldberoemd geword het.
Afrikaners is so onbelangrik dat hulle feitlik nêrens in die boek genoem word nie. Daar word net deurentyd na die “apartheidsregime” as metoniem vir Afrikaners verwys. As De Klerk en Roelf Meyer uiteindelik bes gee nadat Slovo goedgunstiglik tot die sogenaamde “sonsondergangklousule” ingestem het, is dit amper asof dit vooraf só bestem was. Die Slovo’s se dogter Gillian verwys iewers na “die naïewe Afrikanerkultuur van die veld” en ek het nogal gewonder of Joe Slovo of Ruth First ons hoegenaamd as “Suid-Afrikaners” sou erken?
FW de Klerk het tydens die aanvang van die onderhandelings by Kemptonpark gepoog om Joe Slovo daarvan uit te sluit, maar Thabo Mbeki het namens die ANC-SAKP-alliansie die minagtende boodskap oorgedra dat daar sonder Slovo geen onderhandelings sou wees nie. Slovo het korrek ingesien dat De Klerk nie vir enigiets “nee” sou kon sê nie. Sodoende is De Klerk gedwing om nie net die Litauer se leiersrol te erken nie, maar uiteindelik ook die knie voor hom te buig. Hoewel Slovo dikwels van dogmatisme en selfs “Stalinisme” beskuldig is, het hy geblyk baie aanpasbaar in sy sienings as kommunis te wees, afhangend van wie hom mag of geld kon aanbied. Toe Gorbatsjof in Rusland oorneem, is hy oombliklik tot perestroïka bekeer en het selfs ‘n verhoging van Moskou ontvang. Terug in Suid-Afrika, het van sy medestryders soos byvoorbeeld die Kanadese kommunis, John S. Saul, hom daarvan beskuldig dat hy die “revolusie verraai het” deur nie op volskaalse kommunisme in Suid-Afrika aan te dring nie.
Maar soos Sammy Sive in 1944 gesê het, is dit genoeg om “in jou hart ‘n kommunis te wees”. Daar is geen teenstrydigheid tussen kommunisme en kapitalisme nie. Selfs Friedrich Engels, een van die vaders van kommunisme, was ‘n fabriekseienaar. Niemand hoef die myne in Suid-Afrika te nasionaliseer nie, want hulle behoort meesal reeds aan Jode, soos die Oppenheimers of Ivan Glasenberg van Glencore-Xstrata wat eersdaags op die Johannesburgse aandelebeurs gaan noteer.
Lesers van die South African Jewish Report sal ook weet dat daar onlangs ‘n Swart-Joodse kamer van koophandel in Kaapstad tot stand gekom het. Volgens verklarings van die nuwe liggaam, “gaan Jode en swartes voortaan saam-saam die Suid-Afrikaanse ekonomie laat groei”.
Nóg in Slovo se meesterplan vir revolusie, nóg in dié nuwe ekonomiese plan figureer Afrikaners hoegenaamd.
As ‘n mens die groteske Afrikanerneerlaag van die vroeë negentigerjare moes verklaar, sou ek dit in ‘n neutedop só opsom: Afgesien van De Klerk se verraad, wat maar net ‘n uitvloeisel van die omstandighede was (hoewel lees Gustav Venter se uistekende Engelse stuk oor FW!), het ‘n baie klein groepie kommuniste die land kon oorneem danksy:
goeie propaganda wat deur mense soos Ruth First, Nadine Gordimer, Trevor Huddleston en selfs Helen Suzman verseker is;
fondse wat deur Swede, Oos-Duitsland en die Sowjetunie verskaf is;
die Johannesburgse netwerk wat die balie, die sakewêreld en die akademici van Wits ingesluit het en waar “kommunisme in die harte van elkeen” geleef het.
Laasgenoemde punt is belangrik, want die Afrikaner het sedert die ontdekking van goud in 1886 nog nooit ‘n goeie gevoel vir Johannesburg gehad nie. Die Anglo-Boereoorlog het vanweë die Uitlanderpolitiek van Johannesburg ontstaan en koerante soos The Star en die Rand Daily Mail (tans Business Day) was nog altyd op die voorpunt van anti-Afrikaner-oorlogspropaganda of die goedpraat van terreur teen ons. Op ‘n stadium het die Broederbond onder aanvoering van Piet Meyer gedink hulle gaan Johannesburg met behulp van die SAUK en die RAU verower, maar daarvan het dadels gekom. Vandag is daar géén Afrikanerinvloed meer by die SAUK of die Universiteit van Johannesburg nie, hoewel daar nog mense met Afrikaanse vanne bestaan wat soos spoke daar rondswerf. Hulle praat egter die ideologie van Joe Slovo en Ruth First klakkeloos na!
Afrikaners het gedink dat die magsentrum van die land in Pretoria gesetel was, in die burokrasie en in die weermag. Intussen was dit in Johannesburg, die stad waar die Litauers al meer as ‘n eeu lank die septer swaai… Johannesburg is inderdaad die stert wat die hond swaai.
Naspers sanik aanmekaar oor hul “Madiba” en verwar die Afrikaner des te meer. In die boek skemer dit deur dat nóg Joe Slovo nóg Ruth First ‘n hoë dunk van Mandela gehad het en hom bloot as ‘n vermetele swarte gesien het wat nie sy plek ken nie. Uiteindelik was hy maar net die swart gesig van die revolusie; hulle kon net sowel foto’s van die gestorwe Martin Luther King gebruik het.
Na alle waarskynlikheid het Joe Slovo en Ruth First die Freedom Charter geskryf. Teen die tyd dat dit in 1955 by Kliptown aangeneem is, was die kommunistiese egpaar reeds ingeperk en mog nie vergaderings bywoon nie. Joe Slovo het egter op ‘n sinkdak met ‘n verkyker gelê en gekyk hoe die vegadering verloop en was hoogs in sy noppies met die uitkoms.
Die nasionalisering van Afrikanergrond is een van die grondbeginsels van die Freedom Charter.
Ons sal binnekort sien hoe ideoloë vanuit Johannesburg wat nog nooit ‘n mieliepit geplant het nie opruk om alle plaasgrond te gaan nasionaliseer. Sodoende sal die volgende hoofstuk in die Slovo’s se revolusionêre teaterstuk verwesenlik word.
Onder hul groepie uitverkore vriende het immers ook die stigter en direkteur van die Johannesburgse Marktteater, Barney Simon, getel. Dis nie soseer die middele wat saak maak nie, maar die verhaal wat vertel word.
As u belangstel om ‘n lang en gratis uittreksel uit bogaande boek oor Slovo en First te ontvang, stuur ‘n epos aan inlig[by]praag.org met “Slovo” in die onderwerpreël.
Byna 18 busse wat aan die Pretoriase Busdiens behoort, is gedurende die week onder die klippe gesteek, het die stad gister laat weet.
“Busse van die stadsraad is sedert Maandag onderworpe aan klipgooiery wat sowel bestuurders as passasiers beseer het,” het die woordvoerder Blessing Manale in ‘n verklaring gesê.
Manale het gesê leë en volgelaaide busse is lukraak deur skares met klippe op verskeie plekke en tye geteiken.
Ander busoperateurs, waaronder Putco, Starline en Gautrein, is nie geteiken nie, het Manale gesê.
“Party van die bestuurders en passasiers is erg beseer en moes dringend hospitaal toe geneem word,” het hy gesê.
Die motief vir die klipgooiery is nie bekend nie. Die daders is ook nog nie geïdentifiseer nie.
‘n Saak van kwaadwillige saakbeskadiging is by die polisie aangemeld. – Sapa
Piet Croucamp in die geselskap van Marzahn Botha (heel links) en Marlise Scheepers. Foto: BooksLive/Flickr
“Piet Croucamp is ‘n absoluut laakbare persoon. Hy het die beginsels van ‘n mannetjieskat. Hy is slordig. Hy ruik nie altyd baie vars nie en is onnet op sy persoon. Hy is ook ‘n rokjagter wat sy vrou met baie ander vroue verneuk het, daarom is hulle uitmekaar.”
Só sê ‘n joernaliste met wie praag gesels het oor dr. Piet Croucamp, die akademikus van die Johannesburgse Universiteit, wat nou deur linkse, anti-Afrikaanse feministe soos Gillian Schutte as ‘n ridder op ‘n wit perd geloof word vir sy aanval op ‘n vrouefilosoof van Pretoria, Louise Mabille.
Dieselfde joernaliste beweer dat Croucamp ‘n “macho-benadering tot alles het. Geweld is by hom net onder die oppervlakte.”
Croucamp hou daarvan om mense, veral vroue, te beledig. “Met sy tong is hy brutaal. Hy kan ‘n mens beledig dat dit jou stomslaan. ‘n Egte vrouehater.”
Op die vraag: “By hoeveel vroue het dr. Piet Croucamp al geslaap?” antwoord die joernaliste, wat graag anoniem wil bly: “Oeg nee, daar is baie! Hy is regtig los van sedes. Hy het al by magdomme vroue geslaap.”
Dr, Dan Roodt van praag bevestig dat hy ook by was in ‘n kafee toe Croucamp ten aanhore van die geselskap gesê het dat hy “baie vroue begeer”, met die implikasie dat hy ‘n Don Juan is. Een van sy punte van kritiek jeens Mabille se artikel was dat sy ‘n beswaar teen veelwywery inbring.
Die joernaliste is veral verbaas dat Croucamp deur ander akademici en selfs feministe ernstig opgeneem word. “Dis verregaande dat mense hulle steur aan wat hy sê. Hoe durf hy hom oor volkekundige kwessies uitspreek? Hy weet niks daarvan af nie. Louise doen wat die res van die bevolking doen en skrik vir hom.”
‘Louise is net nog ‘n vrou op sy kerfstok’
Dr. Louise Mabille, ‘n slagoffer van Croucamp se vrouehaat
“Dit lyk asof hy nou vir Louise van die Tukkie-kampus verjaag het,” gaan sy voort. “Sy is net nog ‘n vrou op sy kerfstok. Dat hierdie mense hulle onderwerp aan wat hy dink, is absoluut sieklik, veral in akademiese kringe. Hoekom steur hulle hul aan hom?”
Sy vind dit ironies dat Croucamp, wat in die berugte 32-bataljon tydens die Angolese oorlog gedien het, so ‘n groot kritikus van die NP-regering is. “As jy kan dink aan die ou regering, hoe outoritêr hulle was. Hy is net soos hulle! Sy woord is wet, jy kan hom nie teëgaan nie. Hy het ‘n diktatorgeaardheid. Nogmaals, ek vind dit verregaande dat mense hulle steur aan wat hy sê.”
Die joernaliste is egter daarvan oortuig dat Croucamp “dinge strategies benader”. Sy sê: “Hy omring hom met mense wat sy idees verder kan voer, soos byvoorbeeld Cobus Bester van RSG. Hulle is groot maats. Ek dink nie dis objektief dat Cobus vir hom ‘n platform gee om ander mense se lewens te ontwrig nie. Pleks daarvan dat hy in ‘n akademiese debat met Louise getree het. Maar hy het geen argument nie, hy trek net te velde, hy beswadder.”
Eugene de Kock
Eugene de Kock
Sy beweer verder dat Croucamp as “hekwagter” optree wanneer joernaliste onderhoude met Eugene de Kock in die gevangenis wil voer. “As jy dink aan die sedes van ‘n ou wat Eugene de Kock beskerm. Wat sê dit van so ‘n ou? Ek kan regtig nie glo dat mense wat iets van iets af weet hulle aan hom steur nie. Dis vir my absoluut verbasend!”
Weereens het sy baie heftig geraak by die gedagte dat iemand wat self so ‘n gebrek aan enige inbors en konsekwente sedes toon, ‘n klag van haatspraak teen ‘n ander mens, veral ‘n vrou, kan lê. “Dis nog ‘n vrou op sy kerfstok. Hoekom vat hy nie mans aan nie? Hy beskerm vir Eugene de Kock, iemand wat groteske geweld en wreedhede gepleeg het. Hy volg nie ‘n akademiese benadering nie, maar voer ‘n heksejag uit.”
Die joernaliste wat volgens haar “‘n tyd lank in dieselfde sosiale kringe as Croucamp beweeg het”, beskryf sy optrede teenoor dr. Louise Mabille voorts as ‘n “absolute skande… Croucamp is soos die leier van ‘n bende wat sulke veldtogte begin met sulke goed en dis vir my so absoluut treurig van hom. Hy was self in 32-bataljon en nou weet ‘n mens nie hoe sy lewe en dié van Eugene de Kock dalk ooreenstem nie. Daardie liberale feminis, Gillian Schutte, wat nou sy aan sy met Croucamp uitvaar en met ‘n swartman getroud is, het sy al vir Croucamp gevra hoeveel swartmans hy oorkant die grens doodgemaak het?”
In ten minste een geval wat in Trou tot die dood toe, die boek deur die vorige polisiekommissaris, Johan van der Merwe, ter sprake kom, het Eugene de Kock drie burgerlike vroue wat bloot in die geselskap van terroriste was, doodgemaak. Dit staan op bladsy 295:
“Tydens maj. De Kock en sy eenheid se optrede in Lesotho is mev. Jacqueline Quinn en Nomkhosi Mary Mnisi, wat in die geselskap van die betrokke MK-lede was, ook doodgeskiet. (Die derde burgerlike wat doodgeskiet is, was die vrou van een van die MK-lede. Haar geval het nie tydens die amnestieverhoor ter
sprake gekom nie.)”
Croucamp bewonder die Vlakplaasbevelvoerder en vrouemoordenaar, Eugene de Kock, terwyl hy ‘n vrouefilosoof van Tukkies se besware teen geweld wat swartmans teenoor kinders en selfs babas pleeg, aanstootlik en “rassisties” vind.
Ter afsluiting sê die joernaliste tydens haar onderhoud met praag: “Dis een ou waarteen ek my dogter sal waarsku. Hy is shabby. Ek dink regtig Cobus Bester gee vir hierdie ou ‘n platform. Dis absoluut onprofessioneel van hom. Dis ‘n blote vertoning wat hy opsit op RSG. Hy dink hy is ‘n beroemde en dis ouens soos Cobus Bester wat hom die platform gee. Dis vreemd dat die SAUK hom só gebruik.” – praag-verslaggewer
Saterdag, die laaste amptelike wintersdag voor lente aanbreek, gaan ‘n behoorlike wintersdag wees en Sondag, wat lentedag is, gaan dit oor groot dele van die land steeds bitter koud wees.
Die Suid-Afrikaanse Weerdiens (SAWD) het gesê ’n bielie van kouefront wat die laaste twee dae swaar reëns in die Wes-Kaap gebring het, sal Vrydagaand in Gauteng arriveer en sal Saterdag 11ºC kouer as Vrydag wees.
In dele van Johannesburg sal die kwik Vrydagnag en Saterdag-aand tot -2ºC daal. Drie mense is reeds dood weend die koue in die Kaap.
Die verwagte minimum- en maksimumtemperature vir Vrydag en Saterdag is -2ºC/13ºC en -2ºC/15ºC in Johannesburg en 2ºC/15ºC en 0ºC/18ºC in Pretoria.
Reën word nie vir die noordelike dele van die land voorspel by die bibberweer nie.
Die hofsaak oor Nelspruit se naamsverandering na Mbombela kon nie in die Noord-Gautengse hooggeregshof in Pretoria aangehoor word nie weens ‘n fout op die hofregister.
Die finansiële bestuurder van die Laeveldse Sake- en Toerismekamer, Linda Grimbeek het dit as teleurstellend en frustrerend bestempel, maar gesê dat dit buite die beheer van albei partye is.
Volgens berigte het meer as 20 000 inwoners en lede van die kamer ‘n petisie oor die verandering onderteken. Volgens Grimbeeck sal die naamsverandering die plaaslike munisipaliteit sowat R450 miljoen kos. – RSG
Die Hoë Hof in Pretoria het ‘n aansoek deur die Boeremag-aangeklaagdes van die hand gewys om ‘n spesiale vermelding van ‘n onreëlmatigheid in die hofrekord te laat aanbring, het die The Citizen Saterdag berig.
Regter Eben Jordaan het Vrydag die aansoek deur die 20 aangeklaagdes van die hand gewys. Hulle is verlede jaar aan hoogverraad skuldig bevind. Die regter het gesê dat hy eers later redes vir sy bevinding sal verstrek.
Die aansoek was daarop gemik om ‘n hefboom te verkry wat tydens hul appèl teen hul skuldigbevindings op klagtes van hoogverraad te gebruik.
Die skuldigbevindings spruit uit ‘n staatsgreepplan in die laat negentigerjare en vroeë millennium om die ANC-bewind omver te werp.
Sekere van die aangeklaagdes het gedurende die verhoor beweer dat hulle soldate in ‘n legitieme stryd om ‘n onafhanklike Boererepubliek sou wees.
Die aansoek om tot krygsgevangenes verklaar te word, is van die hand gewys.
Ná hul skuldbevindings, is getuienis gelewer wat volgens hulle bewys dat die polisie se misdaadintelligensie-eenheid hul konsultasies met hul regsverteenwoordigers by die C-Maks-gevangenis en die hofselle afgeluister het. – Sapa
Polisie vermoed dat ’n swart man en vrou restaurante teiken om kliënte se selfone te steel in Pretoria.
Dit kom nadat ’n eienaar van ’n bekende kettingrestaurant in Jeanlaan, Centurion twee verdagtes, wat moontlik ’n selfoon gesteel het, op sy sekuriteitskameras geïdentifiseer het.
Volgens Hannes Bezuidenhout het dié verdagtes naby ’n kliënt gesit. Terwyl die kliënt en sy familie gebid het, het die vroulike verdagte verby die tafel gestap na die kleedkamers.
Bezuidenhout het gesê die kliënt vermoed dat die vrou sy selfoon geneem het wat op die tafel gelê het.
Met die vrou se terugkoms het die paartjie die restaurant verlaat sonder om ’n bestelling te plaas.
Op daardie tydstip het die kliënt besef dat sy selfoon nie meer op die tafel is nie.
’n Ander eetplek in dié straat het gesê dat ’n selfoon ook daar gesteel is, maar hulle kon niemand op hulle sekuriteitskameras identifiseer nie.
Adjudant-offisier Hero Gumbu het gevra dat die publiek met inligting oor hierdie verdagtes of hul modus operandi, die polisie in kennis moet stel. – looklocal.co.za
Die polisie in Pretoria ondersoek ‘n skelmstreek deur swendelaars wat hulle as tweedehandse motorverkoopsmanne voordoen.
Kapt. Collette Weilbach, polisiewoordvoerder, het Donderdag gesê vyf sake word by die Villieria-, Pretoria-Sentraal en Sinoville-polisiekantore ondersoek.
Die swendelaars wag by die motorhandelaars en oortuig potensiële kopers om geld aan hulle te gee in ruil vir afslag op die motor waarin hulle belangstel.
Weilbach het voornemende kopers aangeraai om direk met die handelaars in verbinding te tree om te verseker die transaksie is wettig. – Sapa
Die meeste gebiede in Pretoria, insluitende Sunnyside, Arcadia, Hatfield en nabygeleë voorstede ondervind sedert die naweek watertekorte.
Die Tshwane Metroraad sê dit is weens ‘n hoofpypleiding wat by die Bosmanstasie gebars het.
‘n Woordvoerder, Blessing Manale, sê kontrakteurs het sedert gister aan die pype gewerk en hoop om die toevoer binnekort herstel te hê.
Inwoners moes die hele naweek met wateronderbrekings sukkel.
Die stad sê die watertoevoer na Sunnyside en Arcadia sal vanmiddag herstel wees.
‘n Woordvoerder sê herstelwerk aan die hoofpypleiding, wat gebars het, is voltooi en dat waterverbindings herstel sal wees sodra die waterdruk gestabiliseer het. – RSG
Nog foto’s, tesame met ‘n video-onderhoud met ‘n geweldslagoffer sal binnekort hier beskikbaar wees, asook beeldmateriaal van die oomblik toe Die Stem deur die optoggangers gesing is.
