afrikaans – Bladsy 26

Uit beskeie doelwitte kom grootse oorwinnings

deur Dan Roodt

[followbutton username=’danroodt’ count=’true’ lang=’en’ theme=’light’]

Vandag op praag verskyn Leon Lemmer se stuk waarin hy die hopeloosheid van ons situasie raaksien. Hy skryf:

In Suid-Afrika is blankes se posisie bedenkliker as in Europa, nie net vanweë hierdie korter tydsverloop nie, maar ook weens die immer groter wordende, dus verswelgende, getalsoorwig van die swartes. Daarom is ek so raadop soos HG Wells.

Soms word ek insgelyks oorval deur ‘n geval van hopeloosheid. Dit was veral my gewaarwording by die Vryheidsfront waar ‘n handjie vol beroepspolitici eenvoudig jaar na jaar voortploeter asof daar geen probleem op die horison is nie. Solank vier of drie of twee of selfs een, die Leier, nog parlement toe kan gaan en ‘n salaris van die staat kan verdien, roem hulle hul op hul rasende sukses! Glo dit of nie, in die party word daar na die Leier – met ‘n hoofletter – verwys, amper soos in daardie B-flieks van die 1950s waar ‘n Marsmannetjie op aarde land en sê: “Vat my na jou Leier toe.”

Leon Lemmer verwys na die groteske verraad wat FW de Klerk, Roelf Meyer en ander beroepspolitici teen die Afrikaner en blankes in die algemeen gepleeg het. En dis waar: dis erger as wat ons ‘n oorlog sou verloor het! Sowel Duitsland as Japan het die tweede wêreldoorlog verloor, maar agterna van die sterkste ekonomieë opgebou en vandag word Duitsland as die leidende land in Europa gesien. Ná die tweede vryheidsoorlog was die Afrikaner platgeslaan en die land tot as verbrand deur die Engelse verskroeide-aardebeleid, om van die verlies aan ons kinders en vroue in die konsentrasiekampe nie te praat nie. Maar omdat ons steeds grondgebied gehad het, kon ons weer opstaan. Tydens die twintigste eeu het Suid-Afrika feitlik ‘n supermoondheid geword en onder die regte leiding kon die land en ons volk vandag baie sterk gestaan het.

As is egter verbrande hout. Ons moet ons politieke bankrotskap vierkantig in die oë kyk. Joe Slovo en die Suid-Afrikaanse Komunisteparty het ons ‘n geweldige loesing toegedien, want ons span was nie eens op die veld nie. Hulle was op ‘n Griekse jag – ons ken almal die res van die grappie. Oor die afgelope twintig jaar is ons verguis, vermoor, verwilder, verarm, verneder… En nog is’t einde niet. Verdere “transformasie”, asook die nasionalisering van grond en ander eiendom, lê voor die deur.

Alles is egter nog nie verlore nie. Ons is almal bekend met die Amerikaanse begrip van ‘n SWOT-ontleding (strengths, weaknesses, opportunities, threats). Dis al ‘n bietjie van ‘n cliché, maar as ons kortliks besin oor waar die Afrikaner vandag staan, dan kan ons dit só opsom:

Sterkpunte: Ons goeie opleiding, skole en oorblywende brokstukke van die voorheen Afrikaanse universiteite. Ons is rekenaargeletterd en verbind deur die internet, sosiale media, ens. Daar is nog van die oumanne met militêre of polisie-opleiding.

Swakpunte: Amper te veel om op te noem! Hopelose politici, hopelose joernaliste, hopelose skrywers, bangbroek-akademici, toenemende armoede, ekonomiese marginalisering, politieke ondergeskiktheid, onveiligheid, demografiese afname weens ‘n lae geboortesyfer en emigrasie, min kritiese denke of politieke verbeelding, gebrek aan samehorigheid of ‘n gemeenskaplike visie. Só kan ‘n mens aangaan.

Geleenthede: Die tegnologiese revolusie skep geleenthede vir geletterde, ontwikkkelde mense soos ons. Die twee snelgroeiendste ekonomiese sektore is IT en finansiële dienste. Die ineenstorting van munisipaliteite en dele van die staat verteenwoordig insgelyks geleenthede om alternatiewe daar te stel, hetsy privaat, hetsy as kantonne of gemeenskapsinisiatiewe. Ook die onveiligheid skep ‘n vraag na veiligheidsdienste waarin dikwels deur Israelse, Britse of ander buitelandse maatskappye voorsien word.

Bedreigings: Leon Lemmer verwys na die demografie en as ‘n mens sien hoe miljoene der miljoene mense van regoor Afrika hier rondom ons groot stede kom plak, bydra tot misdaad en die algemene etniese spanning, dan moet mens hare op jou tande hê. Ons tradisionele vyande wat die staat en sleutelsektore van die ekonomie beheer, wil ons juis almal landuit verdryf en lag in hul mou oor ons verdeeldheid en gebrek aan planne. Die hoofstroommedia met hul boodskap van kommervrye multikulturalisme, kom drink nog ‘n bier saam met ‘n swartman en vergeet van môre, ondermyn ons gemeenskaplike bewussyn en identiteit. Plaasmoorde, huisrowe, regstellende aksie, Julius Malema, die onderrwysdepartement wat vyandig teenoor Afrikaanse skole staan, gesondheidsdienste en hospitale wat verval, is nog alombekende bedreigings.

Die Afrikaner is van nature ‘n idealis wat na grootse oplossings soek: Kom ons trek oor die Drakensberge, kom ons skep tuislande en republieke vir almal, kom ons maak olie uit steenkool, kom ons los Nederlandse spelling en skep ‘n eie taal. Soms werk dit, soms nie, soos met alles.

Tans verkwis ons egter te veel energie om aan ‘n globale oplossing vir ons, maar ook die land as geheel, te dink. Om dit pront te stel – en ek dink Leon Lemmer sal met my saamstem – ons moet vrede daarmee maak dat die land in sy moer in is. Hy sal nooit weer regkom nie. Maar dis nie te sê dat die Afrikaner nie kan herstel en weer ‘n opbloei, selfs grootse sukses, kan beleef nie! Ons het dit in ons om terugslae te oorkom, soos ons al soveel kere vantevore gedemonstreer het.

Soos hulle sê: Voor jy kan loop, moet jy eers kan kruip. Waarom pak ons nie ons probleme een vir een aan en probeer hulle stelselmatig oplos nie? Verlede jaar het ons reeds ‘n beroep op vrywilligers gedoen om betrokke te raak by dinge soos:

die verdediging van ons menseregte,
die vertaal van artikels,
‘n onderwysdirektoraat wat die ondermyning van Afrikaanse skole kan beveg, asook
ekonomiese inisiatiewe soos die skep van eie ondernemings en werksgeleenthede.

Word ‘n praag-vrywilliger en leef u belangstelling uit terwyl u iets vir die Afrikanersaak doen

Die moontlikhede is legio. Ons het net enkele suksesse nodig vir mense om weer moed te skep. Met al die tegnologie tot ons beskikking, is ek seker dat groot dele van ons stede en die platteland weer veilig gestel kan word, sodat ons rustig met groente of rekenaars kan boer.

Ons moet net ‘n paar eerste doelwitte stel, soos om binne die volgende ses maande drie klein sake-ondernemings van die grond af te kry, een woonbuurt te beveilig waar erge moorde gepleeg word, en een bedreigde Afrikaanse hoërskool uit die kloue van die onderwysdepartement te red.

As ons net eers agterkom hoe goed dit voel om saam te staan en met spanwerk dinge te bereik, sal Afrikanermag vanself en ongemerk begin toeneem en groei.

Bodem 5: Die berig

‘n vervolgverhaal deur Gustav Venter

Lees eers Bodem 4: Konvooi en alle vorige episodes

Die tweerigtingradio in die Nissan Patrol gee ŉ kug en Daan-Dirk Möller se stem rammel blikkerig daaroor: “Alle stasies, alle stasies, Charlie Papa, alle drywers, nou, ontmoet my by Alpha Hotel, ek herhaal by Alpha Hotel, ontmoet my nou vir ŉ ordergroep, ek herhaal, alle drywers by Alpha Hotel nou. Charlie Papa uit.”

Gielie Degenaar trek die mikrofoon van die haak op die paneelbord af, druk die stuurknoppie en sê: “Alpha Hotel 2, copy, oor.”

Hy haak die mikrofoon terug en sit agteroor in die bestuurdersitplek.

“Kan hy nie nou maar net sê kry my by Andreas-hulle of sommer by die Unimog nie? Watse verskil maak al hierdie James Bond-stron… strooi? Luister die polisie in en is hulle so deur die ka… blare… so deur die blare dat hulle nie kan uitwerk om te kyk vir ŉ spul mense wat bymekaar staan langs die pad nie? As daar nog polisie is.”

“Ag Hartjie,” sê Tannie Alba, “dis hoe julle dit by die GPF gedoen het. Moenie iets breek as dit nie stukkend is nie. As dit werk, werk dit. En Oom At het altyd gesê radioprosedures is ŉ goeie ding. Dit lyk nie so, sommer so in die alledaagse verloop van dinge nie, maar in ŉ druksituasie is dit ŉ konstante en dit help om misverstande te vermy.”

Daarmee maak sy haar veiligheidsgordel los en begin die passasiersdeur oopmaak.

“Charlie Papa het gesê die drywers, Tannie.”

“Ag jong, elkeen van ons het ŉ rol om te speel. Ek is die Tannie Wat Nuuskierig is en Haar Neus Orals Insteek.

Nee Caruso!” sê sy vir die spierwit krulhaarmalteser wat mik om uit te spring. Die hondjie sit terug en gee vir haar die bedremmelde kyk wat altyd werk.

“Nou goed,” sê sy. “Maar dit reën buite en jy gaan soos nat hond ruik. En pasop vir karre.”

Caruso lyk nie te afgestoot deur die idee om soos ŉ nat hond te ruik nie en wip uit.

Wanneer sy vorentoe loop val die Nissan se parkeerligte op haar. Sy is so skraal en fier soos ŉ seekoeisambok, aangetrek in ŉ kakieparka en ŉ romp wat tot haar kuite net bo haar stapsteweltjies strek. Om haar lyf, bo-oor die baadjie het sy ŉ breë leergordel met haar Walther PPK in ŉ toeknipskede en op haar kop is ŉ swart laphoed. Alba Verhoef, 74 jaar oud, klein en taai in meeste geselskappe, is reg vir oorlog.

Gielie druk die knoppie op die deurhandvatsel en die venster sak met ŉ neuriegeluid af. Hy steek sy kop in die sagte reën in.

“Maar ek ís die drywer, Tannie Alba.”

Sy gaan staan, draai haar bolyf na sy rigting.

“Nou kom dan!”

Die elf voertuigbestuurders en Tannie Alba versamel binne twee minute langs die Unimog. Andreas Holtzschuh, die kort Duitser met die grys volbaard, trek ŉ ingeboude seildakkie langs die voertuig oop en Bart Kolver help hom om die stutarms in plek te kry en die seil in te haak. Die reën riffel saggies op die afdak waaronder die groepie teen die reën skuil.

“Wat is die situasie, Daan-Dirk,” vra Fred Bakkes die onderwyser en trek sy gordel, waaraan sy Beretta en ŉ werklik ontsagwekkende mes in ŉ leerskede hang, reg.

Daan-Dirk het homself so geposisioneer dat hy die res in die gesig kan kyk.

“Die situasie is dít,” sê hy, “ons weet nie presies wat aangaan nie. Ek het vir Joubert getaak om op sy motorfiets te gaan kyk wat aangaan. Dit kan ŉ ongeluk wees, dit kan net ŉ padblokkade wees, dit kan… feit is, ons weet nie. Maar ons moet besluit wat ons gaan doen as dinge… Suid neuk.”

“En die moerse ontploffing?” vra Chris Lourens.

“Ek sal nie kan sê nie. Dit kan net ŉ ongeluk wees. ŉ Brandstoftenk wat aan die brand geraak het, of iets.”

“Dit kon ŉ tenk gewees het,” sê Bakkes.

“ŉ Tenk?” vra Holtzschuh.

“ŉ Tenk ja. Met ŉ kanon.”

“Dit was nie ŉ tenk nie,” sê Andreas Vermeulen.

“Hoe weet jy?” vra Bakkes.

“Want ons is nie naby ŉ basis nie. Weet jy hoeveel werk dit is om ŉ tenk aan te ry?”

“Ás daar nog ŉ tenk is wat loop in hierdie army van Mickey Mouse,” sê Bart Kolver en spoeg ŉ vingerlitlengte pruimtwak op die teer en trap daarop asof hy probeer om ŉ kokkerot uit te roei.

Ses van hulle het hulle draradio’s by hulle en al die stelle raas skielik aan die gang.

“Errrmm… Charlie Papa, Charlie Papa, Charlie Papa Alfa…” sê Brian oor die lug.

Daan-Dirk se radiostel is oombliklik voor sy lippe.

“Charlie Papa stuur!”

“Charlie Papa Alfa, ek herlei berig van Alfa Victor 2 Bravo. Hy sê daar is… groot stront daarvoor.”

“Charlie Papa, bevestig, het hy gesê ‘stront?’”

“Charlie Papa Alfa, roger dit. Hy het gesê ‘stront,’ ek herhaal ‘stront.”

“Charlie Papa, het hy enige verdere besonderhede oor genoemde ‘stront?’”

“Charlie Papa Alfa, hy sê daar is ŉ hoeveelheid militêre voertuie met manne wat die voertuie gestop het en van kar tot kar gaan en die mense uitpluk en rondruk.”

“Charlie Papa, het hy enige verdere inligting oor die ontploffing, ek herhaal, ontploffing, wat ons waargeneem het?”

“Charlie Papa Alfa, hy reken dit was ŉ RPG 7, ek herhaal, ŉ Romeo Papa Golf nommer 7. Hulle het ŉ petroltenker daarmee geskiet. Hy sê hy het gesien hoe hulle nog een of twee voertuie geskiet terwyl hy waargeneem het, maar dit was gewone voertuie.”

“Charlie Papa, copy dit. Het hy enige verdere inligting oor die militêre voertuie?”

Die groepie onder die seilafdakkie langs die Unimog staan in ŉ stywer bondel terwyl hulle na die verwisseling luister. Brian herlei sy pa se vraag en daar volg ŉ radiodialoog tussen hom en Joubert vir wie hulle net sporadies en onduidelik hoor.

“Charlie Papa, Charlie Papa, Charlie Papa Alfa oor!”

“Charlie Papa stuur.”

“Charlie Papa Alfa, volgens hom is dit militêre voertuie, ten minste ses vragmotors, ŉ hoeveelheid bakkies en ŉ paar motors. Hy sê dit is nie soldate in uniform nie. Hulle het gewone klere aan, herhaal, gewone klere.”

“Charlie Papa, bevestig gewone klere. Vra of dit bravomense is.”

Brian hoef nie te vra nie. Hy antwoord dadelik.

“Charlie Papa Alfa, positief, zombies, almal van hulle. Meer as ŉ honderd reken hy, meer as ŉ honderd. Hulle beweeg met die ry af. Hy reken hulle is plus-minus 7 klieks van julle af, herhaal 7 klieks.”

“Bravomense?” vra Tannie Alba.

“Bravo vir ‘black,’ Tannie,” sê Gielie reg agter haar. “Dit was hulle kode vir zombies by die GPF. Daar is meer as ŉ honderd zombies daar.”

“Zombies?”

“Swartmense, Tannie. Swartes. ŉ Horde swartes.”

Voor Daan-Dirk die stuurknoppie op die radiostel kan druk verskyn Joubert se stem skielik duidelik en dringend.

“Oom Daan-Dirk! Oom Daan-Dirk! Julle moet van die pad af kom! Daar is voertuie op pad julle kant toe!”

Uit die agtergrondgeruis en die geknal van die XT se een silinder is dit duidelik dat hy aan die beweeg is en omdat sy uitsending duideliker word, lei die groepie af dat hy op pad terug is.

Dis op daardie oomblik wat radioprosedures te veel van ŉ beslommernis word.

“Joubert! Joubert! Watse voertuie?” sis Daan-Dirk in die mondstuk. “Is dit SAMIL’s?”

“SAMIL’s? Moer nee! Dis twee BMW’s en ŉ paar Hilux’e. Ek dink hulle gaan die pad agter julle toemaak. Hulle ry dat die skuim op hulle sit. Kom van die pad af! Hierdie bliksems vat nie stront nie!”

Agter Tannie Alba kyk Gielie oor haar skouer af en sien hoe sy haar hand op die greep van haar Walther sit.

Lees vervolgens Bodem 6: Die besluit

(Lees môre die volgende episode van Bodem)

Bodem 4: Konvooi

‘n vervolgverhaal deur Gustav Venter

Lees eers Bodem 2: ‘Noem my Harpoen’

– See more at: http://praag.co.za/?p=20898#sthash.qV2VRUaY.dpuf

‘n vervolgverhaal deur Gustav Venter

Lees eers Bodem 3: Die recce en alle vorige episodes

Daan-Dirk staar vir ’n oomblik na die kersierooi agterlig van die Yamaha wat op die skouer van die snelweg langs die streep karre verbyry en dan kyk hy na die voertuie wat buffer teen buffer staan sover as die oog kan sien. Dis ’n groot verskeidenheid rygoed, verteenwoordigend van omtrent elke voertuigklassifikasie op Suid-Afrikaanse paaie. Die een ding wat hulle in gemeen het – die sedans, stasiewaens, nutsvoertuie, enkel- en dubbelkajuitbakkies, vier-by-viers en selfs ’n paar mediumswaar vragmotors en ’n bus of twee – is dat hulle volgeprop en hoog gelaai is met besittings. Daan-Dirk weet waarna hy kyk: ’n eksodus.

Die voertuie was anders, maar dis hoe die Franse paaie in 1940 gelyk het toe die stede se bevolkings uitgewyk het voor die aankomende, onstuitbare Duitse Wehrmacht. Dis mense op vlug en hy weet dat in die meeste gevalle is dít wat in en op die voertuie is, die enigste stoflike goed wat die voortvlugtendes oor het. Die Chaos het niemand oorgesien nie en bitter min was voorbereid.

“Hou julle radio’s aan,” sê hy vir Jack en JP en begin in die rigting van die Cruiser heel voor aan hulle eie konvooi aanstrompel.

Brian val langs hom in, die ene ritteltits van opgewondenheid.

“Ek dog Pa gaan hom dres, so uitgerek was Pa,” babbel hy.

“Napoleon moes nooit met sulke stront opgeskeep sit nie,” mompel Daan-Dirk. Voor Brian iets kan sê, gaan hy voort: “Hardloop na die Cruiser. Kry jou ma se radio. Gaan terug waar ek en jy was. As Joubert rapporteer en ons kan nie hier onder die boodskap kry nie, vertel wat hy vir my sê.”

“Goedgoedgoed.”

“Brian!”

“Ja Pa?”

“Ek wil radiodissipline hê. Niks se geklets of snaakse stories nie. Jy sê vir my wat hy sê, elke woord net so en geen stertjies of jou eie idees by nie. Nè?”

“Pa, ja Pa. Kan ek ’n stuk saamvat?”

Daan-Dirk dink vir ’n oomblik. Benewens sy Glock het hulle in die Land Cruiser nog ’n 9-millimeter Astra Model 100 kompakte pistool wat Edna by haar hou, ’n Mossberg 500 pompaksiehaelgeweer en ’n Voere AM180 .22 karabyn.

“Vra jou ma vir die Astra.”

“Ek het gedog die Voere.”

“Nie nou nie. Jy weet hoe voel Marnu daaroor.”

Sy jongste seun het die afgelope paar maande ’n affiniteit vir dié eienaardige geweer ontwikkel en sedert hulle by hulle huis – die huis wat hulle gehad het – weggetrek het, het hy dit by hom vasgeklem.

“Astra. Het dit.”

Brian slaan oor na ’n stywe drafpas in die rigting van die stasiewa.

Daan-Dirk stap langs die ry voertuie in hulle konvooi verby en begin, vir die soveelste keer, om ’n bestekopname te maak. Hy het vereistes gestel om by die konvooi aan te sluit: Genoeg brandstof vir ’n duisend kilometer, kos vir twee weke, die nodige kamptoerusting en soveel vuurwapens as wat elkeen kon saambring. En ’n vier-by-vier-voertuig. Dít was die hoofvereiste. Hy, in oorleg met Harry Duval, was van mening dat hulle soms alle paaie sou moes vermy en die vermoë moes hê om deur die veld te ry. Natuurlik is daar ’n verskil in interpretasie oor watter voertuie vir ruwe terrein geskik sou wees en natuurlik het hy te maklik ingegee, veral ten opsigte van die voertuig net voor JP se Ramkat in die ry.

Dit is ’n goudkleurige Nissan X-Trail, volgens alle verslae ’n skaflike padmotor maar volgens dieselfde verslae, al is dit ’n vier-by-vier, redelik tot volslae hopeloos in die veld. ’n Regte sawweryer as daar ooit een was. Maar daar is dit nou, sy verantwoordelikheid, bestuur deur ‘n rou soutie, Barry Hackett, met vrou en twee laerskoolseuns met een, enkele Ruger Merk 2 .22-skyfskietpistool om die hordes mee aan te durf.

Voor hulle is twee identiese voertuie wat meer gesag afdwing. Daan-Dirk stap by die 1996 Nissan Patrol verby. Dis ’n goeie, ouskoolstasiewa met ’n 4,2-liter-dieselenjin. Dis ’n voertuig wat allerweë in veldrykringe gesag afdwing. Die enigste haakplek is dat dit deur ’n 17-jarige seun, Gielie Degenaar, bestuur word. Die aanvullende bemanning is Tannie Alba Verhoef, 74, en haar skoondogter, dokter Jana Verhoef. En die malteser, Caruso. Daar is darem, weet Daan-Dirk, ’n oudtydse Walther P38-pistool wat aan Oom Attie Verhoef behoort het, ’n Walther PPK, ’n Browning semi-outomatiese 12-boor haelgeweer en ’n .308 Ruger Nommer 1 ook in die kar.

Voor hulle is ’n identiese Patrol. Dit het eers ’n petrolenjin gehad, maar met die uitbreek van die Chaos het Bart Kolver dit een aand met min oënskynlike moeite uitgepluk en ’n dieselkragpak geïnstalleer. Daar is twee insittendes van die Boheemse soort: Deon en Atta Stetner, kunstenaars, handkunsvervaardigers en smouse. Hulle wapens van keuse is, en Daan-Dirk sukkel steeds om dit te glo, ’n paar messe, ten minste vier swaarde, ’n Middeleeuse bal-en-kettingknuppel, ’n oorloghamer en ’n versameling langboë. Deon Stetner is, volgens die visitekaartjie op varkleer wat hy vir almal uitdeel, ’n “medievalist”.

Daan-Dirk kom nou by die voertuig wat sy hart die blyste maak. Dis ’n bonkige Unimog wat as ’n huiswa uitgerus is, die eiendom van ’n Andreas Holtzschuh wat sy geld met ’n ingenieursaak gemaak het, vergesel deur sy Engels Suid-Afrikaanse vrou, Alice, en hulle drie hoërskoolkinders, Dieter, Dalene en Ellen. Dit is die voertuig om die berge van Afrika mee plat te maak en die valleie mee op te vul. Behalwe vir die majestueuse onderstel en hoëladingaste, die onvernietigbare ratkas en die magtige sessilinderdieselenjin, is dit swierig toegerus met elke troeteltoestel wat die bedorwe reisiger kan nodig kry. Aan boord is ’n Sig-Sauer 9-millimeter, ’n manjifieke dubbelloop-Krieghoff in 9,3 x 62 mm en ’n .22 Mauser.

Die oudste voertuig in die versameling is ’n verbleikte ou Chevrolet K20-bakkie. Die eienaar/bestuurder is Bart Kolver, ’n immerlaggende werktuigkundige wat nooit in iets anders as ’n stukkende T-hemp en ’n kortbroek van die soort wat vir safaripakke gemaak is, te siene is nie. Hy ry alleen en daar was, om eerlik te wees, geen vrywilligers om die tog saam met hom aan te pak nie. Bart kan die morsigste, mees vulgêre mens wees wat Daan-Dirk ooit ontmoet het. Dis nie dat hy Boxer-twak rook, pruim of snuif nie – hy doen al drie, soms gelyktydig en hy punktueer sy gesprekke dikwels deur ’n swaar boud eenkant toe te draai en ’n rammelende buikwind te los. Hy het ’n vrou, Alie, maar sy was in die Kaap toe die Chaos in hulle omgewing begin het, en hy het haar aangesê om daar te bly totdat hy haar kan herwin. Bart Kolver was ook die eerste persoon wat Daan-Dirk gewerf het om by die konvooi aan te sluit. Kru soos wat hy is, het hy die verstommendste hande wat blykbaar enige iets kan maak of regmaak. En agter op die Chev is ’n groot kappie, deur Bart self van plaatmetaal gemaak en daarin het hy genoeg gereedskap en toerusting om ’n vliegdekskip oor te doen. In Alie se afwesigheid word hy vergesel deur ’n Chihuahua-hondjie met die naam Omo en ’n buierige rifrug, Vicegrip.

Chris en Sandy Lourens se Land Rover Defender 90, TD5 is die vyfde voertuig van voor af. Sy besit ’n klein klerewinkel en hy is ’n middelvlakbestuurder in ’n kitskoskettinggroep se hoofkantoor. Hulle is bewapen met ’n geërfde .303 Lee Enfield Mk 4.

Die voertuig met die mees komplekse personeelaanvulling is die olyfgroen 1990 HJ75 Land Cruiser-bakkie. Styf saamgepers op die enkel ry sitplekke is Andreas Vermeulen, wildlewefotograaf en beroepsjagter, sy vervreemde vrou Lilian en haar minnaar Don van der Merwe, prokureur. Andreas het sy getroue CZ75-pistool in ’n skede aan sy sy en agter die sitplek ’n deeglik gebruikte .375 BRNO-geweer, ’n Beretta-dubbelloophaelgeweer en ’n semi-outomatiese .22 Remington. Van der Merwe het ’n 10-mm-Glock by hom. Agter op die bak, in ’n holte tussen al hulle bagasie en toerusting, skuil Andreas se groot, rooi Dobermann Pinscher, Rattus.

Die volgende voertuig is so onvanpas vir die doel van die konvooi as wat Daan-Dirk ooit in ’n nagmerrie kon droom. Dit is ’n peperduur, dofswart Mercedes-Benz ML 6,3 AMG met gebeitste vensters; laag op wye laeprofielbande rondom allooivellings. Daan-Dirk sou geweier het dat so ’n voertuig saamry, maar dit het by hulle ingeval toe hulle vertrek het, geloods deur Costa Karedes, ’n Siprioot wat ’n fortuin met ’n plastiekfabriek gemaak het, sy vrou Ragel en hulle tweelingtienerdogters, Kelly en Cara, albei reeds gesogte tydskrifmodelle. Costa was een van die stigterslede van hulle buurt se Gemeenskapspolisiëringsforum, die orgaan waar meeste van Daan-Dirk se konvooilede gewerf is. Hy is ’n joviale, gerespekteerde, hardwerkende en baie gewilde lid van die Forum – maar ai, daardie uitspattige motor, daardie skakersmagneet. Sy handwapen is net so uitspattig – ’n .44 Magnum Desert Eagle-pistool. Die enigste sinvolle ding aan boord is sy AR15-stormgeweer wat hy op een of ander manier ingevoer het.

Die laaste voertuig voor Daan-Dirk by sy Land Cruiser kom, is darem meer konvensioneel, ’n ivoorkleurige Land Rover Defender 110 Tdi, wat hy as skaflik sou beskou het as hy ’n goeie opinie van ’n Land Rover gehad het, wat hy nie het nie. Hy is ’n Toyota-man, ná alles.

Daan-Dirk kom by sy voertuig, draai om en tuur in die nat donkerte in na die tien waens agter hom. 36 siele, en hy, hy is verantwoordelik vir hulle almal.

Lees vervolgens Bodem 5: Die berig

(Lees môre die volgende episode van Bodem)

Bodem 3: Die recce

‘n vervolgverhaal deur Gustav Venter

Lees eers Bodem 2: ‘Noem my Harpoen’ en alle vorige episodes

Bodem 2: ‘Noem my Harpoen’

Daan-Dirk moes nie gevra het nie, en eintlik het hy dit besef, maar toe vra hy buitendien: “Harpoen? Hoekom sal ek jou Harpoen noem?”

“Dis my nom de guerre Oom.”

“Nom-se-watse-wat?”

“Nôm-de-ghwêr, Oom. Dis ’n oorlogsnaam.”

“Ek weet wat ’n nom de guerre is, Joubert.”

“Dis goed Oom, want ek het nou een. En die naam is Harpoen. Nie Joubert Els nie. Net Harpoen. Joubert Els bestaan nie meer nie. Joubert Els behoort aan ’n tyd wat verby is.”

“Ons het almal nom de guerres,” vul Jack aan. “Ek is Domkrag.”

“Firestone,” sê JP.

“Domkrag is maar net die Afrikaans vir jack,” sê Jack. “Deel van die misleidingsplan.”

“Stiletto,” sê Jeanelle. “Stiee-LET-houuu.”

Die wêreld vergaan en hulle ruim tyd in om hom te terg? Daan-Dirk voel hoe sy dringendheidsgevoel en frustrasie soos seestrome teen mekaar vas druis en in hom opstoot. Hy hou sy groot, nat kop agteroor vir ’n oomblik en hy suig asem diep in sy longe in. Sy kop kantel terug en hy probeer weer.

“Joubert. Harpoen. Kan jy help?”

“Sê maar, Oom.”

Dit behoort nie so moeilik te wees om iets vir iemand midde-in ’n krisissituasie – wel nóg nie ’n krisis nie, maar ‘n potensiële – te verduidelik nie, maar Daan-Dirk Viljoen vind gou uit dat dit kan wees. Dis nie dat Joubert Els klipsteenonnosel is nie, dit weet Daan-Dirk. Daar is niks fout met die masjinerie tussen die jongman se ore nie, dis net dat hy blykbaar ’n patologiese onvermoë het om enige iets ernstig op te neem, en selfs dáárvoor kan jy hom nie kwalik neem nie: hy is JP Els se seun en JP Els is… wel, JP Els is JP Els.

“Joubert, asseblief Joubert, ry en kyk wat daar voor gebeur en rapporteer terug sodat ons ’n ingeligte besluit kan neem.”

“Sorry, Oom.”

“Hoe bedoel jy? Bedoel jy jy kán nie? Want luister, Joubert, dit is donker en dit is nat, maar as jy stadig ry…”

“Dis nie dat ek nie kan nie, Oom…”

“Nou wat?”

“… dis dat ek nie mag nie.”

“Jy mag nie? Jou pa het gesê jy mag!”

“Joubert Els, toe hy nog bestaan het, het ’n pa gehad. Harpoen het nie ’n pa nie. Harpoen het net een nag in ’n bliksemse swaar donderstorm verskyn, van waar weet niemand en waarheen hy op pad heen donner, weet ook niemand.”

“Hoe bedoel jy dan jy mag nie?”

“Ek is nie ’n recce nie, Oom,” sê Joubert en trek die kappie van sy poncho terug. “Ek is ’n tiffie.”

Op sy kop het hy ’n ou swart weermagbaret met ’n blink embleem van ’n steierende perd teen ’n weerligstraal in die agtergrond. Daan-Dirk onthou dat JP en Jack in die Tegniese Dienskorps van die SAW was.

“So..?”

“Dis die recces, Oom. Hulle hou nie daarvan as tiffies recce-werk doen nie. En ’n mens koer nie die recces se moer nie, Oom, nie as jy ’n tiffie is nie.”

Daan-Dirk gaan heel redelik voort om sy humeur te verloor.

“Jou moer! Jou absolute moer! Ek het nie tyd nie, net geheel en al en glad nie tyd vir jou stories nie! Ek weet nie of jy dit besef nie, maar ons is in ’n situasie, ’n gevaarlike, ’n lewensgevaarlike situasie, ’n dodelike situasie! Daar is ’n tyd en ’n plek vir alles en hierdie is nie die tyd nie, hierdie is nie die plek nie, hierdie is nie die situasie vir jou blerrie donnerse storietjies nie! So sê of jy gaan ry en gaan kyk en of jy nie gaan ry en kyk nie want as jy nie gaan ry en kyk nie moet ek ’n ander plan maak!”

Sy uitbarsting laat hom vinnig praat, in ’n staccato-ritme en hy hou maat deur die pypkar op elke klem te wieg met albei sy groot hande op die rolstaaf.

“Jy kan hom ’n recce maak,” sê Jack bedaard terwyl hy op die voorste sitplek ronddobber saam met die wiegende voertuig.

“Hoe!de!moer!maak!ek!hom!’n!recce?!”

“Jy is die hoofgeneraal van die konvooi en ’n konvooi se hoofgeneraal kan vir iemand ’n slagveldbevordering gee. Al wat jy moet doen, is om te sê hy is ’n recce, dan ís hy ’n recce. Jy kan die papierwerk môre doen.”

Daan-Dirk staan ’n halftree terug, skop venynig teen die agterwiel van die pypkar, maak ’n pirouette, skop die wiel weer, gooi sy hande in die lug, brul soos ’n Brahmaan-bul wat koei geruik het, skop die agterwiel weer… maar wat kan hy doen?

Diep-diep asem.

“Harpoen,” sê hy terwyl hy soos ’n geprikte strandbal blaas, “jy… is ’n recce!”

“Moer! Dankie Oom!”

Joubert draai op die sitplek na Jeanelle, trek haar teen hom vas en soen haar met swier en passie.

“PVR vir my Masterchef,” sê hy. “Ek moet nou eers ry. Recce-dinge. Want ek is mos nou, jy weet, ’n recce.”

Jeanelle giggel.

Die motorfiets is ’n tagtigsmodel-Yamaha XT 500, dofswart geverf en met knoppiesbande. Die voorwiel is in ’n stellasie geheg sodat dit agter die pypkar gesleep kan word. Jack, papgereënde sigaret wat op die onderlip wip, sonder om aangesê te word, help vir Joubert om die voorwiel uit die stellasie los te maak.

Joubert staan vir ’n oomblik langs die fiets en swaai dan sy been bo-oor. Hy draai die skopslinger met sy voet in posisie, aarsel ’n oomblik en skop dit af. Die eensilinder-, tweeslagenjin klap en kletter aan die gang. Joubert gee die versneller ’n stewige draai of twee en die motorfiets brul uitbundig.

JP gaan staan by hom.

“Het jy jou stuk?”

Joubert maak seker die motorfiets is in neutraalrat en trek sy poncho weg. Daar is ’n lang rewolwer in ’n toeknipskede aan sy sy. Daan-Dirk weet dit is ’n Ruger Blackhawk .357-enkelaksierewolwer. Onprakties, na sy mening. Ses skote maksimum en stadig om te herlaai. Maar JP het die grootboet van dié model, ’n Super Blackhawk in .44 Magnum. Niks sal vir Joubert van sy Ruger laat afsien nie. En dit is baie akkuraat met brutale slaankrag en daar is nie omstandighede op die planeet wat dit sal weerhou om te vuur nie.

Daan-Dirk vroetel in sy baadjie se sak en hou ’n SinoCraft KX-4001-handradio na Joubert toe uit. Elke voertuig het minstens een só ’n stel.

“Vat,” sê hy. “Ek sal luister op die Cruiser se radio. In hierdie weer en met hierdie terrein reken ek dit het so 10 klieks reikafstand. Ek gaan, net om seker te maak, vir Brian op die hoogtetjie sit. As hy jou kan hoor en ons nie, sal hy die boodskappe herlei.”

“Waarvoor moet ek kyk?” vra Joubert, die planeet se nuutste recce.

“Kyk of jy sien wat gebeur het, wat aan die gang is, of ons kan ry. As daar mense in uniform is, probeer tel hoeveel, hoeveel voertuie, wat hulle doen…”

“Moet ek ’n gevangene bring!”

“Hè?”

“Dis wat recces doen, Oom. Hulle sluip in, gryp ’n arme donnerse perd wat in sy tent sit en vir sy ma ’n briefie skryf, sleep hom terug en moer hom tot hy sê wat hulle wil weet.”

“Is jy nooit ernstig nie?”

“Altyd ernstig, Oom,” sê Joubert, klik die motorfiets in rat, draai die versneller en ry langs die streep motors die reënnag in.

Lees vervolgens Bodem 4: Konvooi

Bodem 2: ‘Noem my Harpoen’

´n vervolgverhaal deur Gustav Venter

Lees eers Bodem 1: ‘n Vuurtoring vol skel oranje vlamme

Die toring van vuur word dof en in die lig daarvan, vir ’n oomblik, kan die rollende bolle swart, olierige rook gesien word.

Daan-Dirk maak sy hand vol met die nat mou van sy seun se T-hemp.

“Kom!”

Hy stoot vir Brian in die rigting van die motors teen die helling af. Hulle trippel en gly teen die skuinste af.

“Wat was dit?” vra Brian, en selfs hy hyg nou.

“Ek weet nie!” sê Daan-Dirk uitasem. “Geen idee nie. Maar dis niks goeds nie.”

“Wat gaan ons doen? Teruggaan?”

“Nee! Nee. Kan nie teruggaan nie?”

“So wat?”

“So ons moet uitvind wat daar voor aangaan, dan kan ons besluit.”

“Hoe gaan ons uitvind? Ons sal nooit tot daar voor kan ry nie…”

“Oom JP.”

“Oom JP en sy bike?”

“Ja. Ja.”

Dié keer is Daan-Dirk nog slordiger, maar aansienlik vinniger oor die heining. Hy slingerdraf op die skouer van die pad langs ’n paar treë agter Brian na die agterkant van hulle konvooi. So ver as wat hulle draf gaan passasierskantvensters oop, party met die woergeluid van elektriese motors, maar meeste geluidloos oopgedraai met goeie ou vensterslingers.

“Bly in julle motors! Bly in julle motors!” gebied Daan-Dirk en Brian neem die rympie op: “Bly in julle motors! Bly in julle motors! My pa sê bly in julle motors!”

Verskrikte uitroepe en vrae volg hulle tot by die stertvoertuig waar die atmosfeer heeltemal anders is.

Dié ryding is die veelgeroemde Ramkat, ’n pypstellasie sonder dak of deure gebou op die onderstel van ’n pre-97-Hilux-4×4 met ’n ligte 3C-turbo Toyota-dieselenjin. Dis nie ’n verkeersligrenmasjien nie, maar sonder oorhangvoor- of agterkant en lig soos wat dit is, het dit in die hande van die geskikte bestuurder verstommende veldryvermoë. JP Els is dáárdie drywer. Hy en sy boesemvriend van laerskool af, Jack Janse van Rensburg, het dit uit verveeldheid vir veldrenne gebou en was toe so suksesvol daarmee dat hulle vir twintig jaar nasionaal hulle klas oorheers het.

JP Els, permanente bier in die hand, soos altyd in denimkortbroek en leerstewels, maar uit erkentlikheid teenoor die reën nou met ’n donkerblou waterwerende poncho en breërandhoed, sit heel ontspanne agteroor teen die leuning van die pypkar, sy regterbeen gemoedelik gebuig en sy voet op die bokant van die lae buiteraam. Hy het ’n alewige glimlag op ’n gesig wat steeds aantreklik is met dik winkbroue en welige snor. JP het op sy dag gemaai onder die poppe van Germiston en kan nog steeds ’n slag of twee slaan by langbeenmeisies van die volgende geslag.

As JP iewers is, is die kanse dat Jack in die omgewing is en dit is nou die geval: In die passasiersitplek om presies te wees. Op die sitbank agter hulle is Joubert, JP se lang, bruingebrande seun en sy bruinhaarmeisie Jeanelle.

“Daantjie-Dirk,” sê Jack en onder sy poncho, soortgelyk aan JP s’n , stoot hy sy arm uit en hou ’n bottel Sedgwick Old Brown Sherry uit, “kry vir jou ’n bietjie reënjas.”

“Nie nou nie!” hyg Daan-Dirk.

“Moerse slag nou net,” sê Jack. “Julle gehoor?” Hy is kort, gemoedelik dik met harige arms en onder sy deurdrenkte en verbleikte rooi pet, bles met ruie grys krulhare in ’n soom langs die slape en agterom die skedel. Sy ware roeping in die lewe, sedert kindsbeen, was om die voortvarende JP te briek en om agterna te help om die gemors op te ruim.

Daan-Dirk gaan staan uitasem by die pypkar en hou die dik pyp van die rolstellasie vas en praat bo-oor Jack met JP.

“iets is aan die gang,” sê hy.

“Genuine Ouboet?” sê JP en Daan-Dirk weet hy word liggies geterg. “Net ’n moerse slag, vlamme net waar jy kyk, karre wat stilstaan orals, en jy spin my iets is aan die gang.”

“Ja.”

“Nou sê my, hoe dink jy, wat donner wie nou rond daar voor?”

“Dis wat ek nie weet nie. Dis hoekom ek met julle kom praat het.”

“Niks op die radio nie, Ouboet, nie dat ons ’n radio het nie, net ’n kassetdek, en as ons ’n radio gehad het, nie dat dit iets sou opvang nie, nie vandat die stront begin het nie.”

“Dit help nie jy vra ons nie,” dra Jack by. “Ons het nou net hier gekom. Sweer.”

“Dit was nie ons nie, Oom,” sê Joubert van die agtersitplek af, in die gees van die oomblik.

“Nee, niks op die radio nie,” sê Daan-Dirk. “Jy’s reg. Alle stasies is van die lug af of dit is net propaganda. ‘Maak dood die kokkerotte’-goed.”

Luister,” en hy kyk vir JP deur die kantgordyn van reën. “Ons moet besluit wat om te doen.”

“Wat Ouboet?” vra Jack. “Omdraai?”

“Nee! Dis nie ’n opsie nie.”

“Ek luister Ouboet,” sê JP en hou die blikkie Black Label teen sy lippe.

“Voor ons enige besluite kan maak, moet ons weet wat aangaan, moet ons inligting hê.”

“Ek hoor wat jy sê. Waar’s die recces as jy een nodig het.”

“Ek het gewonder of jy nie jou motorfiets wil vat en kyk of jy naby genoeg kan kom aan wat daar voor aangaan en ons laat weet nie.”

“Op die thumper?”

“As jy dink jy kan dit maak.”

“Nie ek nie pappie,” sê JP.

“Hoe bedoel jy nie jy nie?”

“Nie nou nie. Môre miskien?”

“Môre! Hoekom môre?”

“Nou te gesuip. Nie gehamer nie, net te dronk vir ’n XT in die nag.”

“Nou kan ek die motorfiets vat?”

“Jissim nee! Jy sal jouself afskryf. En toerleiers is min. Jy sal ook my XT afskryf en vandat die Chaos begin het, dink ek nie ek gaan sommer weer een kry nie.”

“Nou wat moet ek doen! Ons moet, ons móét uitvind wat daar voor is!”

“Vra die recce op die agtersitplek.”

“Joubert? Is hy nie ook gesuip nie?”

“Hy is. Maar hy’s jonk en gesuip. Dis orraait om ’n XT in die donker in die reën te ry as jy jonk en gesuip is. Jy moet net nie moertoe en gesuip wees nie en ek is gesuip en moertoe. Moertoe soos jy.”

“Sal Joubert dit doen?”

“Vra hom,” stel JP voor. “Hy is hier naby.”

Daan-Dirk kners sy humeur vas, laat los die pypkar se rolstaaf en stap om na die anderkant van die voertuig.

Joubert, vroeg in sy twintigs en ’n jonger, skraler en effe langer weergawe van sy pa in ’n reënparka en deurdrenkte jeans kyk op na hom.

“Joubert,” sê Daan-Dirk, “sal jy gaan.”

“Noem my Harpoen,” sê die jongman.

Lees vervolgens Bodem 3: Die recce

Bodem 1: ‘n Vuurtoring vol skel oranje vlamme

‘n vervolgverhaal deur Gustav Venter

Later die aand, met die gloed van ‘n deel van die Oos-Rand wat in vlamme agter hulle staan, is die snelweg voor hulle vol stilstaande motors en die briekligte is soos die rye skubbe van ’n gloeiende slang wat kilometers voor hulle kronkel en uiteindelik buite sig oor ‘n hoogtetjie verdwyn.

“Wat nou?” vra Edna Möller en druk met haar vingerpunte teen die voorste paneelwerk aan die passasierskant van die ou Land Cruiser-stasiewa. “Hoekom beweeg die karre nie?”

“Ek sal nie kan sê nie,” sê haar man Daan-Dirk en sy woorde kom tussen tande wat bo teen mekaar druk, deur. Dis hoe hy op sy tande kners as daar iets is wat hy dringend begeer om te sê, maar wat hy weet niks sal doen om die situasie te verbeter nie. Wat hy wil sê is: “Hoe de moer wil jy hê moet ek weet? Dink jy ek het x-straal- en teleskopiese visie sodat ek vir kilometers ver om draaie kan kyk?”

Wat hy doen, is om vinnig na haar te kyk sonder om sy kop te draai. Edna se profiel is afgeteken deur die glans van die rooi remligte van die groot BMW voor haar. Sy is ‘n mooi vrou op ‘n streng en planmatige manier soos ‘n produk wat goed beplan en presies uitgevoer is, met ontwerpersblonde hare wat netjies in puntige veertjies staan en ‘n reguit neus en spits ken. Sy het een van daardie gesigte wat beter in haar vroeë veertigerjare lyk as wat dit twintig jaar jonger was. Die laaste ruk was Daan-Dirk al hoe meer bewus van hoe vreemde en bekende mans haar uitmeet en goedkeur. Dit het hom laat goed voel, maar Daan-Dirk begin nou wonder of sy die meganismes het om die eise van die korttermyn voor hulle te oorleef.

“Moet ‘n ongeluk wees,” sê Brian met die outoriteit van ‘n vyftienjarige vanaf die agtersitplek.

“Moet ‘n moerse een wees as albei bane gesluit is,” sê Manu, sy jonger boetie.

“Wat my pla, is…” sê Daan-Dirk asof hy nie sy seun se kru taal gehoor het nie, “die oorkant van die pad is leeg.”

“Noudat jy dit sê,” prewel Edna, “dis vreemd. Hoekom sou dit wees?”

“Padblokkade van een of ander aard.”

“Polisie? Verkeries?”

“Hulle sal die karre nie keer om verder te ry nie. Hulle sal hulle net stop, ondervra, miskien ‘n paar deursoek en dan laat gaan. Nee, hier is iets anders aan die gang.”

Hy skakel die motor af en eers as dit nie rammel nie is dit vir hom duidelik hoe raserig die primitiewe enjin van die Series 80 Land Cruiser is. Hy knyp ‘n sekonde af om homself te verwens dat hy hulle nie weggevoer het met sy nuwe VX Cruiser nie; dié het ‘n gesofistikeerde dieselkragbron wat soos ‘n Switserse klitser in gesmelte roomkaas loop. Maar Harry Duval het gesê oorlewing kan besmoontlik van die regte voertuig afhang en in die omstandighede is ‘n betroubare dieselenjin van ou tegnologiese oorsprong nodig. Vandaar die HJ80 met sy 4,2-liter- dieseldonkie-enjin.

“Ek gaan kyk,” sê hy. Hy maak die bestuurdersdeur oop en ‘n fris windjie jaag die ligte reën soos koue spoegdruppels in die stasiewa in.

“Vat jou baadjie,” sê Edna vinnig.

Dit irriteer hom, maar hy besef sy het dit nodig om besorg te wees. Sy moet haar ondersteuning aan hom bevestig want, gedug of tengerig, is hy die enigste skans wat vir haar en die kinders oorbly.
Daan-Dirk wriemel sy arms in die moue van die donkergroen reënbaadjie in. Met ‘n matige uitdrukking van verleentheid reik hy onder die bestuurdersitplek in en bring die kantige dofswart Glock te voorskyn. Tye en gewoontes het verander, dit weet hulle albei, maar dit voel nog vreemd, miskien ‘n tikkie absurd, om ‘n pistool te dra. Hy trek sy skouers effe op en druk die pistool se loopkant onder sy broekband aan die linkerkant in en trek die baadjie daaroor.

“Jy gaan seker nie tot voor loop nie?” vra sy vrou.

“Net tot hier bo op die koppie en kyk wat ek kan sien.”

Hy maak die deur toe en kom voor om die Cruiser gestap, breed en dik in die skouer en swaar van kop met grys hare wat teruggekam is en ‘n gesig van iemand wat gemoedelik is solank hy sy sin kry. Die aandreën verf hom met korrelrige druppels, maar hy is oënskynlik onbewus daarvan. Hy kyk heen en weer, nie op ’n rustige manier nie, maar skerp links, dan skerp regs, skerp vorentoe. Dit irriteer haar, maar sy het die afgelope maande so gewoond geraak daaraan om deur hom geïrriteer te word dat sy nie die emosie vertroetel nie. Buitendien is sy ook, onrusbarend, nuuskierig om te weet wat die oponthoud voor hulle veroorsaak het.

“Ek gaan ook kyk,” sê Brian skielik en maak die links-agterste passasiersdeur oop.

“Brian!” sê Edna. “Nee! Bly in die kar…”

“Ek kan niks sien as ek in die kar is nie,” sê Brian soos wat ’n tienerseun meermale doen, asof hy iets geheel en al logies aan iemand wat nie kan dink nie moet verduidelik.

“Ek gaan ook,” sê Marnu.

“Nee!” sê Edna, vies oor haar verlies van beheer oor Brian.

“Wag vir my!” dring Marnu aan, maar Edna, vasberade om nie alle gesag in te boet nie, wriemel om in haar sitplek en trek die deur agter Brian toe.

“Julle kan nie almal buite gaan rondkarring nie!” sê sy. “Sê nou jou pa wil skielik ry. Hy het nie nog tyd om ons te tel nie.”

“Maar Brian…”

“Maar Brian niks! Maak toe die deur.”

Marnu sug die sug van ’n tiener verontreg en sak terug in sy sitplek wat ’n stywe pomp in die ribbes uitlok, komende van Tienie, sy negejarige sussie wat in die hoek tussen motor en sitplek ingekrul is.

“Is jy orraait, skatjie?” vra Edna vir haar.

“Nee. Ek is nie orraait nie. Ek sal nooit weer orraait wees nie.” Welke verklaring afgemete en sonder infleksie voorgedra word. “Ek haat hom. Ek sal hom altyd haat.”

“Altyd is ’n baie lang tyd,” sê Edna, maar sy wonder tog of haar dogter vir Daan-Dirk sal vergewe omdat hy vir Kriesel, die hond wat sy van geboorte af gehad het, geskiet het voor hulle by die huis weggery het. Op grond van die beskikbare getuienis, twyfel sy. Daan-Dirk. Daan-Dirk het baie om te verduidelik.

“En jy is hier, hoekom?” vra Daan-Dirk vir sy oudste seun toe Brian by hom op die skouer van die pad aansluit.

“Ek kom saam met Pa.”

“Ja?”

“Ek wil ook sien.”

Brian, in ’n moulose rooi T-hemp en baie lang kortbroek soos wat die jongmense dit dra, peuter met ’n kopliggie wat ’n rangskikking van LED-gloeilampies bevat, skakel dit aan en trek die breë rek om sy kop sodat die lig soos ’n verhelderde vinger vanaf sy voorkop in die donker insteek.

“Sit dit af,” gelas Daan-Dirk.

“Hoekom?”

“Hoekom? Jy wil weet hoekom? Kom ek vertel jou hoekom. Omdat ek gesê het jy moet, dis hoekom.”

“Goed, maar…”

“Ons wil nie onnodig aandag trek nie.”

“Dis nie asof ons nie aandag trek nie. Pa is nie onsigbaar nie, Pa weet…”

“Ons wil nie meer aandag trek as wat nodig is nie.”

“Sal die rooiliggie werk?”

Brian peuter weer met die liggie en skakel die rooi gloeilampies aan wat baie minder opsigtelike lig maak.

“Goed. Dit sal seker.”

Daan-Dirk loop deur die afvoervoor waarin water enkeldiepte vloei en in die kuithoogte taai gras in en kom by ’n doringdraadheining tot stilstand. Brian skuur by hom verby en buig en rek sy lyf soepel tot aan die anderkant van die draad. Daan-Dirk het min tyd om te besluit of hy tussen die drade deur of bó-oor sal gaan. Hy gryp die boonste draad met albei palms en pers dit onder toe, slinger een been oor en huppel onelegant oor die heining. Hy strompel agter Brian aan wat met lang treë op oefenskoene met dik, gegote sole die grond onder hom met die minste sigbare moeite agteruithark.

Dit vat langer as wat Daan-Dirk verwag het om teen die hoogte uit te kom. Die helling lyk so egalig maar dit is vol klippe, vlak skeure en nat, langvingerige gras wat ’n gemaklike loopgang belemmer. Sy bors brand en sy swak regterknie pyn, maar uiteindelik is hulle op die hoogtetjie en die groot man en sy skraal tienerseun staan en tuur met langs die N3-snelweg rigting Harrismith af.

Die voertuieslang kronkel om wye draaie en oor rondekophoogtetjies tot ver voor hulle, en nog verder, buite sig.

Daan-Dirk draai om en kyk in die ander rigting. Agter sy motor is die klein konvooi wat saam met hulle gekom het. Elf voertuie alles tesame, op sy inisiatief en elke insittende met die klaarblyklike vertroue dat Daan-Dirk Möller weet wat hy doen. Agter hierdie voertuie het motors reeds opgedam en nog vier rye ligte – dié keer die helderwit van motorkoplampe – strek reeds buite sig op die snelweg terug.

“Pa!” sê Brian. “Pa!”

Voor Daan-Dirk kan omdraai bereik die knal hom, ’n basgeklop van ver af, en as hy omdraai, ver voor hulle, heelwat kilometers van hulle af, van iewers op die pad, stoot ’n vuurtoring vol skel oranje vlamme, hoog in die lug in.

“Liewe Jesus!” sê Daan-Dirk. “Liewe Here, help!”

Dit reën nou harder, ’n warm somersreën wat op hulle koppe versamel en hulle hare plat teen hulle kopvelle laat klou en stroompies loop met die kontoere van hulle gesigte langs af en val in plasse waar hulle staan.

Lees vervolgens Bodem 2: ‘Noem my Harpoen’

Die Flip Buys/Lina Spies-debat

Deur Leon Lemmer.

Lina Spies se brief oor Flip Buys se uitlatings oor Afrikaners is op 2 deser op Praag gepubliseer. Op 6 deser het Dan Roodt daarna in sy rubriek verwys. Pas het Ferdie du Preez van Bellville verdere kommentaar gelewer (Die Burger, 6 deser, p 8). Ter inligting van Praag-lesers haal ek Du Preez se brief in sy geheel aan.

“Ek verwys na Lina Spies se brief “Nee dankie vir bedreigde Afrikanerskap” (DB, 01.01).

“Ek ken nie Spies of Flip Buys nie. Maar Spies se herhaalde gebruik van die woordjie ‘retoriek’ trek die aandag op haar eie retoriek. Daar is vir my weinig verskil tussen haar retoriek en die retoriek wat die ANC besig. Ek vermoed dat sy, en diegene om haar, van daardie gelukkige blankes is wat hulle in dieselfde ‘bevoorregte’ posisie as dié van voor 1994 bevind. Blykbaar het sy nog nie met die skalpel van oorywerige regstellende aksie kennis gemaak nie.

“Die wyse waarop hierdie beleid toegepas word, het dieselfde vernederende effek op jeugdige blankes, bruin mense en Indiërs as die beleid waaraan swart mense voor 1994 onderworpe was. Ek verwys na genoemde drie rassegroepe, aangesien regstellende aksie nie alleen op Afrikaners van toepassing is nie.

“Spies se bewering dat die huidige geslag jongmense sonder meer ‘vry’ en ‘gelukkig’ is, grens vir my aan ‘n bespotting van die realiteit.

“Ek vind dit jammer dat iemand Buys kan verkwalik dat hy blywende veiligheid en voorspoed begeer vir die minderheidsgroep waartoe hy behoort.

“Ek twyfel of ek ooit een nag rustig sou slaap indien ek, byvoorbeeld, ‘n plaasboer sou wees.

“Spies vra: “Hoe skep ons so ‘n veilige plek?’

“‘n Mens skep dit met onder meer ‘n gedissiplineerde polisiemag, regeringsleiers wat bekwame mense in verantwoordelike poste aanstel en leiers wat nie geld wat vir armes bestee behoort te word, op uitspattighede en ander bedenklikhede uitmors nie. Die agtergeblewenes en armes sien en haat dit.

“‘n Mens skep nie ‘n veilige omgewing deur gedurige massa-aksie, geweldadige arbeidsgerigte betogings, die uitstort van menslike ontlasting (waar die hele wêreld dit kan sien) en ongestrafte vandalisme nie.

“Ek twyfel of my en Spies se voorouers dieselfde oor sake gedink het. Ek glo dat my voorouers vir presies dieselfde waardes sou gestaan het as daardie wat Buys propageer.

“Ek hoop nie ek word ook van ‘dom’ optrede beskuldig nie. Toe daar bandelose geweld in die land was, het ek my deel bygedra om dit te bestry. Toe die geleentheid daarvoor aangebreek het, het ek weer aktief meegewerk aan die skep van ‘n ‘vry’ en ‘gelukkige’ multikulturele samelewing – soos Spies dit pragtig stel.”

Sonder om hulle menings in besonderhede te ontleed, wil dit voorkom asof Buys, Spies en Du Preez elk ‘n mengsel van waarheid en dwaling aanbied.

‘Rasvermenging skep geslagte lange probleme’

deur Dan Roodt

[followbutton username=’danroodt’ count=’true’ lang=’en’ theme=’light’]

Hou van Dan Roodt se Facebookblad

Eintlik wou ek vandag oor iets heel anders geskryf het, oor die Dawid-en-Goliatstryd wat Afrikaners tans moet voer. Daar bestaan ten minste twee of drie Goliats wat op ons afmarsjeer: die groot swart meerderheid in Suid-Afrika, die buitelandse moondhede wat ons reeds lankal afgeskryf het en die hoofstroommedia wat ons nog altyd probeer karikaturiseer en slegmaak.

Die aanleiding hiertoe was ‘n Amerikaanse blitsverkoperboek deur die skrywer Malcolm Gladwell wat in Oktober 2013 verskyn het: David and Goliath: underdogs, misfits and the art of battling giants (Little, Brown & Co.). Ek lees nie gewoonlik sulke popsielkunde nie, maar die tema van die oënskynlik swakker of kleiner deelnemer wat die sterkere oorwin, of dié van ‘n Gideonsbende wat soos by Bloedrivier ‘n getalryker mag aandurf, het my nog altyd geboei.

Dalk skryf ek ‘n volgende keer oor Dawid en Goliat. Maar ek ontdek toe ‘n outobiografiese artikel deur Gladwell wat indirek nogal heelwat sê oor die Suid-Afrikaanse rasseproblematiek. Dit blyk dat Gladwell self van rasgemengde afkoms is, want sy pa was ‘n blanke Engelsman en sy ma ‘n Jamaikaanse kleurling of mulat wat in die vyftigerjare in Brittanje getrou het. Malcolm Gladwell het egter in Kanada grootgeword en het nooit veel oor sy eie ras gedink nie totdat ‘n swart atleet, ‘n verspringer hom – hy het self op skool in die middelafstande uitgeblink – voorkeer:

There was a West Indian on my track team — a magnificent long jumper by the name of Chris Brandy — who came up to me one day, looking closely at my hair and features, and demanded: “What are you?” The question was entirely unexpected, and I remember blinking and stammering, momentarily overwhelmed by that word what. I had always thought that my singular alienation was the result of who I was. But now it occurred to me that perhaps it was the result of something entirely external — the result of nuances of color and skin and lip and curl that put me just outside the world of people like Chris Brandy and just outside the world of the people I grew up with in rural Ontario.

Op foto’s lyk Gladwell, benewens sy taamlike kroes hare, heelwat na ‘n blanke, dus is die vraag van die swart atleet nogal begryplik. Wat Gladwell se artikel egter so fassinerend maak, is dat hy, wat self die produk van rasvermenging is, met ‘n volslae eerlikheid en onbevangenheid daaroor skryf. Aan die einde kom hy tot die pessimistiese gevolgtrekking dat hy “miskien permanent die gyselaar van kwessies rondom rasseverskille is”:

By virtue of my upbringing, I can safely say I am free of racial discrimination. I cannot — without committing an act of extraordinary self-hatred — ever believe that blacks are in any way inferior. But I am also, perhaps permanently, hostage to the questions of racial difference. Racial intermarriage solves one problem in the first generation, only to create another in the next — a generation that cannot ignore difference the way their parents did. I put myself sometimes, in my father’s shoes, back in the late ’50s, and wonder whether I could have done what he did — marry someone, bridge a gulf of human difference, with my eyes entirely closed.

Gladwell is uiteraard ‘n intelligente man en ‘n mens voel aan dat daar agter hierdie woorde in die Washington Post, een van Amerika se mees liberale en invloedryke koerante, vele ure van pynlike besinning moes skuil. Hy waag dit ook om in ‘n wêreld waar “ras nie meer saak maak nie” of as ‘n blote “sosiale konstruk” geag word, die permanente en onveranderlike aspekte van ras aan te roer.

In die huidige Suid-Afrika sou so ‘n artikel nooit in ‘n hoofstroomkoerant gepubliseer word nie. Enersyds weens die ekstreme politieke korrektheid wat selfs ‘n oud-AWB-lid soos Flip Buys oorreed om op bedenklike gronde teen “rassiste” uit te vaar, andersyds weens die ongelooflike agteruitgang in rasionele denke en ontledingsvermoë wat hierdie samelewing kenmerk. Almal is óf bang om iets te sê óf nie in staat daartoe nie, of albei.

Nou onlangs skryf die digteres en afgetrede literator Lina Spies in ‘n brief aan Die Burger, juis in reaksie op Buys se stereotipe tirade teen “rassisme”:

“Wie is die mense, behalwe Dan Roodt, teen wie se wit meerderwaardigheid Buys skryf, wat met hul ‘dom optrede’ ‘nog meer verbete vyande vir Afrikaners maak’? En as hy beweer dat ‘ons reeds een van die mees gehate groepe in die land is’, wil ek vra hoeveel onse daar in sy pond is.“Nee, meneer Buys, jongmense en jeugdige senior burgers voel hulle nie onder skot van die ‘kanonkoeëls van vooroordele’ nie. Hulle leef vry en gelukkig in ons multikulturele samelewing en die globale werklikheid, en hulle sal hulle beslis distansieer van die omgekeerde rassisme wat aan die grond van u artikel lê.

”“Vry en gelukkig in ons multikulturele samelewing…” Kan enigiemand so ‘n onnosele ding kwytraak? Ek is lankal oortuig dat motorwerktuigkundiges oor die algemeen skerpsinniger denkers as Afrikaanse letterkundiges is, en hier het ons nou nog ‘n bewys daarvan. Ek het respek vir enigiemand wat ‘n kwaal in ‘n stuk ingewikkelde masjinerie kan diagnoseer – teenoor diegene wat siende blind en horende doof op die kampusse rondstrompel.

Boonop het ek nog nooit iewers beweer dat blankes inhererent “meerderwaardig” teenoor ander rasse is nie. Waar kom Lina Spies daaraan? Of is dit die soort twak wat nuwe-orde-gedienstige akademici hulself wysmaak, in die waan dat hulle daarmee kan aanhou om soos amoebas die sadistiese apokalips van hierdie Azanië te ignoreer?

Wat is die “globale werklikheid” waarna sy verwys? Dit lyk nie eens asof sy bewus is van die intense konflik wat daar oral ter wêreld, juis vanweë multikulturalisme, aan’t oplaai is nie. Noem maar op: die Arabiese lente-opstande, burgeroorlog in Sirië, rassekonflikte in vele Europese lande, swart-op-wit geweld in die VSA soos die sogenaamde “uitslaanspeletjie”, misdaad en brandstigting in Paryse voorstede, die Londense rasse-onluste van enkele jare gelede, die stryd tussen Israeli’s en Palestyne, ens. Hier by ons is daar meer onluste en ongelukkigheid as in die tyd van PW Botha toe dit met behulp van miljoene dollar, asook terreur en propaganda, vanuit die buiteland aangeblaas is. Destyds is dit aangehits, tans vind dit spontaan plaas!

Maar terug by Malcolm Gladwell, wat ondanks sy internasionale roem as skrywer en popsielkundige – hy het ook die term “tipping point” in ‘n ander boek gemunt – tog elemente van die “tragiese mulat” vertoon. Hy beskryf sy ma as “middelklas-bruine”, ‘n term vir kleurlinge of “coloureds” in Jamaika wat natuurlik ooreenkom met dié wat steeds op Engels vir Suid-Afrikaanse kleurlinge gebruik word:

The proper term for my mother is actually “middle-class brown,” which is a category of special meaning in the Caribbean. From the earliest days of colonial rule, “coloreds” occupied a special place in Jamaica. They formed a kind of proto-middle class, performing various skilled and sophisticated tasks for which there were not enough whites. This was my mother’s class — carpenters, masons, plumbers, small businessmen and civil servants.

Terwyl die media en akademici ons wil oortuig dat Suid-Afrikaanse blankes uniek in hul keuse vir segregasie en afkeer van rasvermenging was, spreek die feite van die teendeel. Oral ter wêreld was blankes tot redelik onlangs gekant teen gemengde verhoudings en huwelike. Boonop beskryf Gladwell in sy Post-artikel die skok wat sy ma ervaar het toe sy die kille omskrywing van swartmense in die destydse Encyclopaedia Britannica – die mees gesaghebbende ensiklopedie in die Engelse taal – lees:

In my mother’s first year at boarding school, she looked up “Negro” in the 11th edition of the Encyclopaedia Britannica. “In . . . certain . . . characteristics . . . the Negro would appear to stand on a lower evolutionary plane than the white man,” she read. And the entry continued:

“The mental constitution of the Negro is very similar to that of a child, normally good-natured and cheerful, but subject to sudden fits of emotion and passion during which he is capable of performing acts of singular atrocity, impressionable, vain, but often exhibiting in the capacity of servant a dog-like fidelity which has stood the supreme test.”

Gladwell verwys verder na strafregtelike sake oor gemengde huwelike wat in suidelike state van die VSA gehou is in die 1950s toe sy ouers wel in Brittanje mog trou. In dié opsig was Suid-Afrika en die Amerikaanse Suide dus min of meer in pas met mekaar. Dog selfs in die “liberale” Engeland wat vandag in Suid-Afrika aangebied word as ‘n land wat ons “vanweë apartheid” verwerp het, is daar nie net in ensiklopedieë oor swart minderwaardigheid geskryf nie. Vele Engelse het rasvermenging spontaan verwerp. Toe Gladwell se ouers ‘n woonstel in ‘n voorstad van Londen huur, jaag die hospita hulle weg toe sy agterkom dat sy ma gekleurd is:

On the day after they moved in, however, the landlady ordered them out. “You didn’t tell me your wife was colored,” she told my father in a rage.

Iets waarvan Gladwell ook nie wegskram nie, is dat die Jamaikaanse “middelklas-bruines” ewe seer op swartes neergesien het as wat blankes hulle as minderwaardig beskou het. Gladwell se Engelse grootouers was heftig gekant teen sy pa se gemengde huwelik terwyl sy ma se Jamaikaanse ouers dit as ‘n baie goeie en “opwaartse” stap beskou het vir hul dogter om met ‘n wit man te trou.

Wat is die les uit dít alles vir ons? Ten eerste: Soos Gladwell se outobiografiese artikel aantoon, is ras ‘n universele kwessie. Selfs mense wat ras ontken, neem dit baie sterk in ag. Maar die relaas oor sy ouers bring ‘n mens onder die indruk van die skynheiligheid van kleurlinge wat veel eerder met blankes assosieer en dikwels hul donkerder voorouers ontken. Terselfdertyd koester hulle ‘n antipatie, selfs haat, vir blankes. Ook word daar in Suid-Afrika, soos Leon Lemmer dit in sy mees onlangse rubriek stel, ‘n “vuil spel” deur Kaapse kleurlinge gespeel:

‘n Vuil spel word hier gespeel. Wanneer bruines met die verwyt van benadeling en die aandrang op bevoordeling kom, beweer hulle dat hulle die afstammelinge van slawe en dus uitheems is. Wanneer dit gaan om wie se land dit is, dus wie eerste hier was, eintlik altyd hier gewees het, dan beweer die bruines dat hulle inheems is en van die Khoi-San afstam.

Gladwell se stuk, tesame met Leon Lemmer se rubrieke waarin hy die onheilige diskriminasie teen en ondermyning van Afrikaners deur sogenaamde “bruin leiers” in die Wes-Kaap aan die kaak stel, het my nogal aan die dink gesit. Soos ek dit sien, het sogenaamde “klein apartheid” in die verlede nie eintlik die blankes teen rasvermenging en assimilasie deur die swart meerderheid beskerm nie. Net soos in die VSA, Engeland of Australië – waar daar tot onlangs jaglisensies vir Aboriginieë uitgereik is! – was ons blankes so sterk gekant teen rasvermenging dat geen wetgewing nodig was om hulle daarvan te weerhou nie.

Veel eerder het apartheid destyds die kleurlinge teen assimilasie deur swartes beskerm! Dis die paradoks wat ons moet verreken. Hier in die Transvaal het kleurlinge as ‘n groep grotendeels verdwyn sedert apartheid afgeskaf is. ‘n Mens kry hier en daar nog swartmense wat Afrikaans as huistaal praat en wie se ouers of grootouers kleurlinge moes gewees het, maar van die “bruinmense” waaroor ons in die media verneem, is daar feitlik geen spoor meer nie. Binne ‘n enkele geslag is hulle deur die swart meerderheid geassimileer. Boonop is daar geen Afrikaanse skole meer in voormalige “kleurlinglokasies” oor nie, wat intussen swart geword het.

Dis net op Sewendelaan waar daar nog Johannesburgse kleurlinge bestaan en die akteurs wat hul rolle speel, kom grotendeels van die Wes-Kaap af.

Daar is seker geen meer gehate Afrikanerfiguur onder kleurlinge vandag as Verwoerd nie. Nietemin, as ‘n mens Verwoerd se toespraak voor die Uniale Kleurlingraad in die laat vyftigerjare lees, verstom ‘n mens jou aan die man se welwillendheid en sy belofte om die Wes-Kaap as ‘n soort hinterland vir bruines te reserveer. Maar net soos die Afrikanerleiers hul eie mense verraai het, het die bruin leiers hul eie “bevolkingsgroep” – die Nasionale Party se eufemisme vir ‘n rasse- of etniese groep – verloën en die weg van assimilasie en versmelting met swartes gekies.

Soos Leon Lemmer insgelyks uitwys, koester die meeste bruin meningsvormers ‘n matelose bewondering vir Mandela. Hulle beskou hom as hul grootste leier ooit, hy wat uit die Xhosa-groep afkomstig is, en wat op die duur dreig om die hele Wes-Kaap oor te neem. Selfs die links-liberale mev. Helen Zille het op ‘n stadium verwys na Xhosas wat na die Wes-Kaap gebus word en van hulle as “ekonomiese vlugtelinge vanuit die Oos-Kaap” gepraat. Nie net neem die Xhosas werksgeleenthede by bruines af nie, maar hulle ondertrou ook met hulle, sodat kleurlinge op die duur geassimileer gaan word, net soos in die Transvaal gebeur het.

Asof dit nie genoeg is nie, het Naarpers besluit dat Afrikaners tegelykertyd, soos Malcolm Gladwell dit stel, “‘n golf van menslike verskil (moet) oorbrug, met (hul) oë heeltemal toe.” Dr. Leopold Scholtz het in Die Burger geskryf dat Afrikaners (ook vanuit die Vrystaat en Transvaal wonder ‘n mens?) “met die bruinmense moet versmelt”. Volgens ingeligte bronne huldig mnr. Koos Bekker, die uitvoerende beampte van Naarpers en tans een van die land se rykste mense, dieselfde idee: dat Afrikaners met bruines sal ondertrou en dat Afrikaans – of ‘n geherstandaardiseerde Kaaps – die taal van ‘n nuwe, groter bruin bevolking sal word. Naarpers-media soos Die Huisgenoot en die betaalkanaal KykNet word heeltemal geobsedeer deur rasvermenging, taalvermenging en elke ander soort vermenging wat daar bestaan. Gemengde pare, wat in Suid-Afrika veel minder as in die meeste ander lande voorkom, word gereeld op die voorblad van Die Huisgenoot vertoon. Ook in Suid-Afrikaanse advertensies en reklame word gemengde pare aangewend om produkte te adverteer, asof dit die natuurlikste ding ter wêreld is.

Wêreldwyd wil multinasionale maatskappye ‘n nuwe soort slaweryk vestig, met hoofsaaklik gekleurde en onderdanige bevolkings wat goedkoop massaprodukte of selfoonlugtyd verbruik. Daarom steun hulle ook rasvermenging en die assimilasie van weerbarstige blanke bevolkings wat nog Westerse standaarde wil handhaaf.

Dit mag gebeur dat die oorblywende Afrikaners en blankes in die land op die duur geassimileer gaan word. Immers is assimilasie, benewens georganiseerde massamoord, een van die erkende vorme van volksmoord. Maar dit gaan nog honderde jare duur, juis omdat veral blanke vroue nie so geredelik tot gemengde huwelike oorgaan nie. Elke buitelandse joernalis wat die land besoek, kla steen en been daaroor dat hulle so min gemengde pare op straat in ons land sien; dis nou waar een van die twee ‘n blanke is.

In alle waarskynlikheid gaan die kleurlingbevolking, waaronder die “middelklas-bruines” soos hulle in Jamaika genoem word, egter binne ‘n dekade of twee verdwyn. Daarrmee saam sal Kaaps, die kreoolse dialek van Afrikaans en Engels wat in die Wes-Kaap gepraat word, eweneens in die niet wegraak.

Dat die besluitnemers van Naarpers en die akademici van Stellenbosch hul ‘n ander toekoms verbeel, spreek van ‘n byna volslae gebrek aan insig in ‘n rassedinamiek wat hom wêreldwyd afspeel en waaraan Suid-Afrika beswaarlik gaan ontkom.

[followbutton username=’danroodt’ count=’true’ lang=’en’ theme=’light’]

Hou van Dan Roodt se Facebookblad

Lina Spies oor Flip Buys se Afrikaner

Ek het al kommentaar gelewer (Praag 8 Des) op Flip Buys se onlangse opmerkings oor die Afrikaner (Maroelamedia 4 Des). Die Burger en Beeld het heelwat later dit wys geag om Buys se teks te herpubliseer. Lina Spies het pas in ‘n brief daarop gereageer (Die Burger, 2 deser, p 13). Spies is ‘n gevierde Afrikaanse digteres, ‘n oud-Afrikaans-dosent aan die Universiteit Stellenbosch en iemand wat as US-raadslid saam met onder andere Hermann Giliomee (tevergeefs) vir die behoud van Afrikaans as onderrigtaal aan die Botman-US geveg het. Uitgaande van die veronderstelling dat Spies se kommentaar Praag-lesers kan interesseer, haal ek haar brief in sy geheel aan.

“Oor die bedanking deur mense van hul Afrikanerskap het Leopold Scholtz ‘n keer geskryf dat dit nie sommer net so by wyse van spreke gedoen kan word nie en bygevoeg: ‘Ek is ‘n Afrikaner, omdat ek een gebore is.’ Ook ek is as Afrikaner gebore en opgevoed. Van huis uit het ek respek vir ander geleer en dit mettertyd leer verstaan as nie-eksklusiewe medemenslikheid.

“By die lees van Flip Buys se artikel ‘Afrikaner-saak word só erg benadeel’ (19.12) het ek egter volkome vervreem gevoel van wat Afrikaners is soos hy hulle voorstel.

“Van die titel tot die slot gebruik Buys die retoriek van ‘n verbygegane era. Dié retoriek skree in teen die voelbare en gedemonstreerde verbondenheid van Suid-Afrikaners van alle groepe met Madiba se dood en begrafnis. Wat is die ‘Afrikaner-saak’ en die ‘pro-Afrikaner-standpunt’ in die 21ste-eeuse Suid-Afrika waaroor Buys dit het? My ouers en hul tydgenote het ‘n Afrikanersaak gehad om voor te stry: die ekonomiese en kulturele emansipasie van die Afrikaner en die ontwikkeling van Afrikaans tot ‘n taal, bruikbaar op alle vlakke van menswees. Maar wat is die ‘goeie saak’ waarvoor nou gestry moet word en waarvoor ‘ons niks opeis wat ons ander nie gun nie’?

“Aan sy slot bereik Buys ‘n hoogtepunt van retoriese vaagheid: ‘Ons droom is om ‘n toekoms te skep waarin die Afrikaner ook blywend, vry, veilig en voorspoedig kan wees.’ Hoe skep ons so ‘n plek? Ons kan nie terug na die verlede en van Suid-Afrika weer ‘n verre, geïsoleerde, onbekende land aan die voet van Afrika maak nie. Dit het onteenseglik geblyk met Madiba se begrafnis toe Suid-Afrikaners – op ‘n klein minderheid na – hulle trots deel gevoel het van die wêreld, sigbaar in ons midde.

“Wie is die mense, behalwe Dan Roodt, teen wie se wit meerderwaardigheid Buys skryf, wat met hul ‘dom optrede’ ‘nog meer verbete vyande vir Afrikaners maak’? En as hy beweer dat ‘ons reeds een van die mees gehate groepe in die land is’, wil ek vra hoeveel onse daar in sy pond is.

“Nee, meneer Buys, jongmense en jeugdige senior burgers voel hulle nie onder skot van die ‘kanonkoeëls van vooroordele’ nie. Hulle leef vry en gelukkig in ons multikulturele samelewing en die globale werklikheid, en hulle sal hulle beslis distansieer van die omgekeerde rassisme wat aan die grond van u artikel lê.”

Leon Lemmer

Tutu wou Afrikaans hoor by Mandela-roudiens en begrafnis

Emeritus-aartsbiskop Desmond Tutu het in ’n verklaring sy spyt uitgespreek oor ’n gebrek aan inklusiwiteit by Mandela se begrafnis.

Volgens Tutu was daar ‘n “skreiende uitsluiting was dié van die Afrikaner-gemeenskap.

Hy het Afrikaners en, in die besonder die NG Kerk, om verskoning gevra omdat hulle uitgesluit was by die roudiens en begrafnis.

Tutu het die ANC-leierskap se hantering van Nelson Mandela se begrafnisdiens ook gekritiseer omdat hulle nie Afrikaans toegelaat het nie.

Volgens hom moes die NG Kerk ook deel van Mandela se afskeid gewees het omdat Mandela moeite gedoen het om te verseker dat Afrikaners deel van die nuwe Suid-Afrika word.

Die NG Kerk het ontken dat hy uitgesluit was en gesê dat danksy die kerk se betrokkenheid by die Suid-Afrikaanse Raad van Kerke, hulle wel deel van die verrigtinge was.

“Ons kon ’n meer verteenwoordigende groep geloofsleiers gewees het by die roudiens in die ENB-stadion en die begrafnis in Qunu, indien ons die NG Kerk ook ingesluit het – ons het ook nie Afrikaans gepraat nie, behalwe ’n paar sinne.

“Dit sou Madiba ontstel het, omdat hy so vasberade was om inklusief te wees.”

Afrikaans krepeer

deur Leon Lemmer

Die Afrikaanse Taalmuseum en -monument (ATM) in die Paarl verkondig deesdae dat Afrikaans sedert 1994 ‘n bloeitydperk beleef. Soos seker met alle plaaslike dinge, gaan dit glo sedert 1994 ook met Afrikaans beter as ooit tevore. Ek gaan aantoon dat dit onwaar is; dat die ATM se siening ‘n uitdrukking van politieke korrektheid en van ‘n polities gemotiveerde valse entoesiasme vir die nuwe Suid-Afrika is.

Dié beweerde taalherlewing word gepropageer op panele in die ATM se nuwe besoekersentrum. Die panele is afkomstig van die Universiteit van Wes-Kaapland (UWK) se Roots-simposium wat in 2009 gehou is. In die Jakes Gerwel-tradisie is toe op ‘n Engelse naam vir ‘n byeenkoms oor Afrikaans besluit. Dit gaan om die “viering van Afrikaans se ryke verskeidenheid” (Bolander, 4 deser, p 4); dus inklusiwiteit, diversiteit, multikulturaliteit. Volgens die ATM-webwerf “spoor dié uitstalling breedweg die geskiedenis van Afrikaans na, beginnende by sy Nederlandse/Europese wortels [die UWK se “roots”] en die Khoekhoe- [dus Khoi of bruin] en slawe-invloede daarop – ‘n geskiedenis wat daartoe gelei het dat verskeie taalkundiges Afrikaans as ‘n semi-kreooltaal bestempel.”

In ‘n vroeëre ATM-pamflet is beweer dat Afrikaans ‘n kreoolse taal is. [Kreools: “Mengeltaal ontstaan tussen ‘n Europese taal en ‘n taal in ‘n ander wêrelddeel” -HAT]. Nou word dit darem (maar steeds onwaar) afgeskaal na “semi-kreool”. Die spel waarmee die ATM deurgaans besig is, is om die nie-wit aspekte van Afrikaans oor te beklemtoon en die oorheersende blanke of Afrikanerrol, indien nie te verswyg nie, sover moontlik onder te beklemtoon, soos hier onder duidelik blyk. Vandaar die ATM se versugting: “Ons wil mense help om anders na die Taalmonument te kyk” (LitNet 27 Nov). Afrikaans en sy monument is twee voorbeelde van wat veral Afrikaners vermag het. Afrikaners het ook in baie ander opsigte presteer. Lê dit op die weg van diegene wat tans in die Paarl beheer oor ons Afrikaanserfenis uitoefen om hierdie prestasies te verdoesel omdat die ANC die Afrikaner en Afrikaans deurgaans misken en vertrap?

Die teks van die uitstalling is geskep deur die ATM in oorleg met die Iziko-museums, die Genadendal-sendingmuseum en die Stigting vir Bemagtiging deur Afrikaans. Laasgenoemde twee is bruin instansies, terwyl Iziko die Xhosa-naam vir ‘n aantal Wes-Kaapse museums is wat histories (feitlik) niks met swartes te make gehad het nie. Soos Marthinus van Bart in sy boek, Kaap van slawe (2012), aantoon, is dit Iziko wat valslik voorgee dat dit (net) die Hollanders is wat slawerny aan die Kaap bedryf het en dat dit die goeie Engelse/Britte is wat slawerny afgeskaf het (p 17, 23). Die ATM, soos die Afrikaanse Taalraad (ATR), probeer om die rol van Afrikaners en Standaardafrikaans sover moontlik te verdoesel; iets wat toegeskryf kan word aan bv die feit dat mense soos Wannie Carstens en Michael le Cordeur in albei rade dien. Daar word in die uitstalling bv spesiaal van “Afrikaans as sendingtaal” gewag gemaak. Wat van die rol van die Afrikaanse kerke, veral die NG Kerk, in die geskiedenis van Afrikaans? Dit is enorm groot in vergelyking met dié van sendinginstansies.

Die soort ding waarmee die ATM hom by voorkeur besig hou, blyk uit die twee jongste voorbeelde. Op 5 deser is ‘n “erfenissimposium ter viering van ons slawe-erfenis” gehou. En op 7 deser was dit die agste jaar dat die ATKV se rieldanskompetisie by die momument plaasgevind het. Elias P Nel en Lynette Francis was die seremoniemeesters. Japie Gouws, die uitvoerende hoof van die ATKV, het die byeenkoms aan Nelson Mandela opgedra (Die Burger, 9 deser, p 6). As sodanig is sulke byeenkomste nie noodwendig ongewens of skadelik nie. Wat hinder, is die volslae etniese eensydigheid van die ATM se bedrywighede. Waarom herhaaldelik rieldanse vir veral plattelandse bruines aanbied en nie volkspele en -sang vir Afrikaners nie? Sowel die ATM as die ATKV het hulle bestaan aan Afrikaners te danke, maar albei skram deesdae weg van die aanbieding van bedrywighede wat die indruk kan wek, of die verwyt kan ontlok, dat hulle hulle vir Afrikanerbelange beywer. Albei buig egter agteroor om bruin en swart kultuur te omarm.

Allerhande (en myns insiens dikwels ongure) ligte musiek is by die monument welkom, terwyl (tradisionele) boeremusiek selde geduld word. ‘n Mens sou verwag dat die ATM hom daarvoor sou beywer om die hoofsentrum vir bv boeremusiek en jukskei te wees. Ook om gereeld aan klassieke musiek ‘n platform te bied. Ook om eerder Afrikaanse taal- en letterkundiges, wat werklik iets nagelaat het, te huldig pleks van iets positiefs te probeer vind in wat die “slawe-erfenis” genoem word.

Enkele jare gelede is ‘n “slawefees” op Stellenbosch gehou. Die inisiatief het, soos verwag kon word, van Russel Botman, die rektor van die Universiteit Stellenbosch (US), uitgegaan. Die burgemeester het hierdie fees op die koste van die plaaslike belastingbetalers aangebied. Hans Heese, destyds die US-argivaris en die historikus wie se lot dit was om iets van hierdie “slawefees” te probeer maak, het toe beweer die slawe-erfenis kan aan iedere gebou op Stellenbosch gesien word. Ek het ‘n huisie in Stellenbosch en sal bly wees as hy kom uitwys waar hy slawe-nalatenskap bespeur.

‘n Ander belangrike instansie vir Afrikaans is die Woordeboek van die Afrikaanse Taal (WAT) in Stellenbosch. Onlangs is genoem dat die WAT jaarliks meer as R3 miljoen moet insamel omdat sy staatsubsidie afgeneem het (Die Burger, 3 deser, p 6). Ten einde finansieel te oorleef, wend die WAT hom onder meer tot foefies waarvolgens mense bv Afrikaanse woorde kan borg . Soos in die geval van die ATM, was ek as Afrikaner tradisioneel geneig om simpatiek teenoor die WAT te staan, maar politieke korrektheid beduiwel ook in hierdie geval my betrekkinge. Toe die ANC aan die bewind gekom het, is die WAT se staatsubsidie baie gou drasties ingekort. Die bestaan van die WAT is as bevoorregting geëtiketteer omdat die swart tale nie iets het wat daarmee vergelyk kan word nie. Die ANC-regering het die vermetelheid gehad om nie net baie minder geld na die WAT te kanaliseer nie, maar ook om terselfdertyd te verwag dat die WAT sy kundigheid met Afrika-tale, die plaaslikes en dié in die res van Afrika, moet deel; dus hulle met “uitdagings” moet help.

Wat my dwars in die krop steek, is dat die WAT die nuwe opset verwelkom het. Optimisties is beweer dat die WAT goed sou oorleef pleks daarvan om die ANC se anti-Afrikaans- en anti-Afrikaner-gesindheid te veroordeel. Deesdae moet heelwat tyd en energie, wat voorheen aan deskundige woordeboektake bestee is, noodgedwonge na fondsinsameling gekanaliseer word. Die WAT het polities korrek selfs verder agteroor gebuig. Daar is onderneem om woorde wat nie die toets van politieke korrektheid kon deurstaan nie, dus wat nie-wittes aanstoot kon gee, nie in die WAT te publiseer nie. Voortaan sou die WAT dus nie meer ‘n omvattende skat van Afrikaanse woorde en uitdrukkings wees nie, maar ‘n selfgesensureerde inligtingsbron. Daar is veral twee areas waarin taalskeppers met hulle vindingrykheid uitmunt, naamlik ras/kleur/etnisiteit en seks. Die WAT het met sy besluit politieke (spesifiek ANC-) gedienstigheid bo suiwer taalkundige oorwegings verhef.

‘n Ander aanduiding in die Wes-Kaap van hoe dit met Afrikaans gesteld is, kom van die Kaapstadse metropoolraad. In die nuwe Suid-Afrika gee hierdie instansie voor om drietalig te wees. Wanneer Engelse eentaligheid nie soos gewoonlik seëvier nie, is die voorkeurhiërargie: Engels, Xhosa en Afrikaans. Dít terwyl die stadsraad die meeste van sy inkomste van Afrikaanssprekendes ontvang en swartes die fondse die meeste dreineer. Daar is tans ‘n uitstalling ter ere van Nelson Mandela in die burgersentrum in Kaapstad. Die brosjure van 40 bladsye is net in Engels. Toe die aandag van die DA/OD/PAC-burgemeester, Patricia de Lille, hierop gevestig is, het sy opdrag gegee dat die teks in Afrikaans vertaal moet word (Die Burger, 27 Nov, p 6). Of dit gedoen sal word en of ‘n Afrikaanse brosjure werklik gepubliseer gaan word, sal ons dalk nooit weet nie, want dit is te betwyfel of Die Burger so sterk oor die saak voel dat hy dit sal opvolg.

Op 2 deser het Jason Lloyd in sy rubriek op LitNet oor die agteruitgang van Afrikaans aan die Universiteit Kwa-Zulu-Natal (UKZN) geskryf. Afrikaans word voortaan daar slegs as ‘n eerstejaarsvak geduld. Dit is dus nog ‘n plek waar Afrikaans nie meer floreer nie. Die bruin Lloyd redeneer net soos die mense van die ATM en ATR (waarna hierbo verwys is), dus dat ons benadering tot taalsake ooreenkomstig die politiek gemodelleer moet word. Die lot van die land word deesdae deur die meerderheid kiesers/inwoners bepaal. Oor Afrikaans is Lloyd se gevolgtrekking dat “bruines dus die toekoms van dié taal is”, want die meerderheid Afrikaanssprekendes is bruin. Soos in die politiek word kwalitatiewe oorwegings geen ruimte gegun nie.

Gerhard van Huyssteen (43) is die nuwe voorsitter van die Taalkommissie (TK) van die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns. Deesdae is dit in die mode om hoog op te gee oor “eerstes”. Van Huyssteen is glo die jongste TK-voorsitter en Frank Hendricks (61) van die UWK is die ondervoorsitter en die eerste bruine wat in die TK-bestuur dien. Aangesien Van Huyssteen, soos Carstens, die voorsitter van die SA Akademie, aan die Universiteit Noordwes verbonde is, lyk dit asof die Taalkommissie voortaan die inklusiewe, diverse, multikulturele stempel van Carstens gaan dra. Die SA Akademie gaan op 17 Januarie ‘n seminaar in Pretoria hou met as tema “Afrikaans: Almal se taal!”

Die lyk asof Standaardafrikaans op die vooraand van (verdere) verwatering staan. Distansiëring van die tradisionele Afrikaner blyk uit Van Huyssteen se opmerking dat “laers … uitgedien” is en dat die Kaaps-woord “skanghagha” (in orde) en die Kaapse Maleierwoord “magoe” (die tweede vrou van ‘n Moslemman) as Afrikaans erken moet word. Van Huyssteen was te jonk toe Afrikaans op sy hoogtepunt was. Daarom is hy “nie bekommerd oor Afrikaans … nie” (Die Burger, 26 Nov, p 3). Op grond van eerstehandse ervaring kan Van Huyssteen nie die trotse verlede van Afrikaans vergelyk met die toestand waarin Afrikaans sedert 1994 verval het nie. Hy beweer dat die TK apolities maar polities sensitief en verantwoordelik is. Hy dink “dat Afrikaans armer sal wees sonder Kaaps” (LitNet 27 Nov). Oor die wesenlike bedreiging wat die mengeltaal Kaaps, met sy oorvloedige besoedeling met Engels, vir die toekoms van respektabele Afrikaans inhou, uiter hy polities korrek geen woord nie.

Naas die sluiting van die Departement Afrikaans aan die UKZN en die sigbare agteruitgang van Afrikaans as onderrigtal aan die universiteite te Stellenbosch, Bloemfontein en Pretoria (by al die ander universiteite is Afrikaans as onderrigtaal sedert 1994 ‘n verlore saak) was die Potchefstroomse kampus van die Universiteit Noordwes (UNW) ‘n ligbaken. Afrikaanse klasse word daar in Engels vertaal pleks van hulle te vervang met klasse wat in Engels aangebied word. Die rede vir hierdie relatiewe voorspoed van Afrikaans op Potchefstroom, of mindere agteruitgang, kan toegeskryf word aan die deurlopende teenwoordigheid van ‘n blanke rektor. Daardie era sal op 31 Mei eindig wanneer Theuns Eloff uittree. Net die Universiteit Kaapstad, wat al meer as een swart rektor gehad het, sal dan ‘n wit rektor hê. Die akademie is een van vele terreine waar swartes wêreldwyd nie by wittes kan kersvashou nie. Tog word dit deesdae wys geag dat die akademiese leiding aan ons universiteite (feitlik) deur die bank van swart rektore uitgaan. Die UNW kry volgende jaar nie ‘n bruin rektor soos die ander drie pasgenoemde historiese Afrikaanse universiteite nie, maar ‘n swart rektor, Dan Kgwadi (46). ‘n Tswana en Sewendedag-Adventis, sal dan die septer swaai in wat tot dusver as die Dopperhemel bekend gestaan het.

Die UNW het drie kampusse: Mafikeng, Vaaldriehoek (Vanderbijlpark) en Potchefstroom, met laasgenoemde as die akademiese kern. By die ander tradisioneel Afrikaanse universiteite is die vervanging van die wit rektor deur ‘n nie-witte bewerkstellig deur die universiteitsraad te intimideer en te transformeer, bv met aanstellings deur die kommunistiese minister van hoër onderwys, Blade Nzimande. In die geval van UNW is die blankes in die senaat steeds in die meerderheid. Van hulle, soos die transformasiegesinde teoloë Theuns Eloff en Johannes Froneman, het dit egter wys geag om tot die gevolgtrekking te kom dat dit nou tyd vir ‘n swart rektor is. Eloff verlaat eersdaags hier sinkende Afrikaans-/Afrikaner-skip en hoef dus nie met die destruktiewe gevolge van die nuwe opset saam te leef nie. Daarby bestendig die aanstelling van ‘n swart opvolger Eloff se beeld as ‘n oorverligte mens. Die meerderheid senaatslede het glo ten gunste van Kgwadi gestem. In daardie sin verdien die UNW die rektor wat hy op 1 Junie gaan kry. Maar die akademie en Afrikaans verdien dit nie en gaan ‘n dure prys betaal.

Toe Jonathan Jansen as rektor van die Universiteit Vrystaat aangestel is, was Herman van Schalkwyk (47), ‘n landbou-ekonoom en dekaan, akademies sekerlik die sterkste kandidaat, maar die raadsvoorsitter, Faan Hancke, het hom vooraf uitdruklik tot ‘n transformasie- (dus nie-akademiese) aanstelling verbind deur die versekering te gee dat die volgende rektor ‘n nie-witte sal wees. In 2010 het Van Schalkwyk die rektor van die Potchefstroom-kampus geword. Pas het hy weer om nie-akademiese redes die onderspit om die rektorskap gedelf; hierdie keer teen Kgwadi, wat myns insiens akademies ‘n liggewig is. Selfs taalkundig is Van Schalkwyk Kgwadi se meerdere, want afgesien van deeglike tweetaligheid (Afrikaans en Engels) is hy Sotho goed magtig. Kgwadi is Tswana en Engels magtig. Hy beweer hy gaan nou Afrikaans leer, maar dit spreek boekdele vir sy gesindheid jeens Afrikaans dat hy, wat op die platteland in die noord-weste grootgeword het, nou gaan begin om “die taal” te leer. Net dit toon reeds die revolusionêre verandering wat die Potchefstroom-kampus in die gesig staar. Kgwadi sê: “Change will have to come” (City Press 8 deser). Daardie verandering sal minstens tweeledig wees: die Potchefstroom-kampus sal verswart en verengels.

Van Schalkwyk het uitstekende akademiese kwalifikasies: ‘n baccalaureus- (1990), honneurs- (1991), magister- (1992) en doktorsgraad (1995), almal verwerf aan die Universiteit Pretoria (UP) en almal in landbou-ekonomie. Hy was dosent aan UP (1993-1996), mede-professor (1996-1997), professor (1998-2003) en dekaan (2003-2010) aan die Universiteit Vrystaat en van 2010 af rektor van die Potchefstroomse kampus. Hy het ‘n indrukwekkende navorsings- en publikasierekord. Kyk gerus sy cv op die internet.

Kgwadi het die volgende grade: BSc (Fisika en Chemie, 1990, Universiteit Bophuthatswana, Mafikeng), MSc (fisika, 1992, Ball State University, Munchie, Indiana, VSA), PhD (“physics education”, 2002, Universiteit Potchefstroom) en MPhil (“environmental law and management”, 2003, Universiteit van die Noorde/Limpopo, by Pietersburg/Polokwane). Myns insiens loop daar ‘n duidelike akademiese foutlyn deur sy formele kwalifikasies. Hy het sy baccalaureus en een van sy magistergrade aan plaaslike swart universiteite, wat nie die akademiese aansien van die tradisioneel blanke universiteite het nie, verwerf. Terwyl Van Schalkwyk vir sy magistergraad ‘n volwaardige verhandeling voltooi het, het Kgwadi sy twee magistergrade waarskynlik (veral) op grond van klaswerk (dus nie navorsing en die dokumentering van daardie navorsingsresultate nie) verwerf. In die VSA het staatsuniversiteite (meesal) nie die akademiese aansien van private universiteite nie. Daarby word Ball State University nie as een van die beste staatsuniversiteite gereken nie. Wat ook hinder, is dat Kgwadi nie deurgaans in fisika studeer het nie. Sy een magistergraad is in ‘n ander vakrigting en sy doktorsgraad is eerder oor as in fisika; dus (blykbaar) oor fisika-onderrig (‘n randeier en sagte opsie) pleks van in bv kernfisika. Vergelyk ook die tydsverloop in die jaartalle waarin Van Schalkwyk en Kgwadi hulle grade voltooi het. Van Schalkwyk is klaarblyklik ‘n akademikus in murg en been, terwyl Kgwadi periodiek ook akademies probeer vorder het.

Kgwadi se akademiese ondervinding vergelyk swak met dié van Van Schalkwyk. Kgwadi was van 1999 tot 2002 ‘n dosent aan die Vaal Technikon. In 2005 het hy rektor van die Mafikeng-kampus van die Universiteit Noordwes geword. Die hinderlikste aspek is dat Kgwadi blykbaar geen (noemenswaardige) navorsings- en publikasierekord het nie. Nog ‘n ding waarvoor ek hom verkwalik, is dat hy in Centurion (voorheen Verwoerdburg, wat eens daarop geroem het dat geen swartes in sy munisipale gebied bly nie) woon en in Mafikeng en nou Potchefstroom werk. Sodanige trekarbeid is nie bevorderlik vir optimale beroepsfunksionering nie. Ek stel dit as my oortuiging dat geen egte akademikus om akademiese redes Kgwadi bo Van Schalkwyk as rektor sou verkies het nie. “In universiteitsgeledere word ook gesê Kgwadi is akademies nie naasteby in dieselfde klas as Van Schalkwyk nie” (Rapport 1 deser). Soos in so baie gevalle in die nuwe Suid-Afrika, het ras/kleur/etnisiteit ongetwyfeld ‘n deurslaggewende rol by Kgwadi se onlangse aanstelling gespeel. Soos Jonathan Jansen, verkies Kgwadi om hierdie feit te ontken. In albei gevalle was Van Schalkwyk op hoogs onbillike wyse die verloorder. Dit is die soort gruwelike onreg waaroor geen bevrydingsteoloog ooit sy bek rek nie.

Kgwadi is vir ses jaar as UNW-rektor aangestel. Daar word beweer dat hy goeie werk as kampus-rektor in Mafikeng gedoen het. Sy nuwe situasie is egter anders, want hy gaan nou die uitvoerende hoof van die hele universiteit wees en dus nie meer tweede viool speel nie. Hy sal ook voortdurend transformasiedruk uit swart geledere ervaar. Moenie verwag dat hy hom danig daarteen gaan verset nie: “Ek meen, ek het eers my menswaardigheid as student in Amerika ontdek, dáár bevry geraak” (Rapport 1 deser). Dan beklemtoon hy ons eendersheid (“ons is almal Suid-Afrikaners”), ons “diversiteit” en “dat die universiteit toegankliker moet word vir álle Suid-Afrikaners.” Hy verwys in hierdie verband na die grondwet wat die status van 10 van die 11 amptelike tale (en veral Engels) verbeter het. Net Afrikaans het oneindig baie aan status ingeboet. Kgwadi: “‘n Taal se regte kan egter nie ten koste van mense se reg tot toegang wees nie … ‘n Instansie soos die Noordwes-universiteit met al sy hulpbronne kán nie uitsluitend of eksklusief wees nie” (Die Burger, 29 Nov, p 8). Dit is die bekende refrein wat ook by die ander tradisioneel Afrikaanse universiteite voor hulle afskaling van Afrikaans as onderrigmedium gehoor is.

As ‘n mens oor die voorafgaande in sy geheel besin, is dit waar dat Afrikaans sedert 1994 ‘n opbloei beleef, soos die ATM beweer? Is daar niks om oor bekommerd te wees nie, soos Van Huyssteen beweer? Of is Afrikaans besig om sienderoë agteruit te boer weens die hartlike samewerking van sommige Afrikaanssprekendes asook instansies wat veronderstel is om Afrikaans te bevorder?

Lees ook Skoppensboer se rubriek, ‘n Seder val in Potchefstroom.

‘Watter wit saak?’

deur Leon Lemmer

Om die eens werklike verlede te vergeet en dit in die hede wan voor te stel, is blykbaar maklik en ‘n florerende bedryf. Dit is opnuut by my tuisgebring toe daar in ‘n artikel verkeerdelik beweer is dat die Naspers-sentrum in Kaapstad as die hoofkantoor van Sanlam opgerig is (Die Burger, Eiendomme, 16 Nov, p 4). In werklikheid het die Sanlam-hoofkantoor in 1953 uit Waalstraat, Kaapstad, na die noordelike voorstad Bellville verskuif, waar dit steeds is.

Sestig jaar gelede was Bellville in baie opsigte spreekwoordelik “woes en leeg” in vergelyking met die skouspelagtige ontwikkeling wat daarna plaasgevind het. Dit was ‘n beskaafde, Westerse leefwêreld wat deur Afrikaners gedomineer is. In die nuwe Suid-Afrika het die hoofstraat, Voortrekkerweg, met sy middelpunt by die kruising met Durbanweg, en van daar af tot by Bellville-stasie, onmiskenbaar verafrika. Enigeen uit Afrika, wettig en onwettig, kan daarheen aangetrek voel en hom daar vestig.

Dit word blykbaar as ‘n onvervreembare mensereg en as ononderhandelbare geregtigheid beskou dat dese en gene kan afbreek en laat verval wat deur blankes en veral Afrikaners hier en elders in hierdie droewe land sorgsaam oor eeue tot stand gebring is. Teenmaatreëls teen die kolossale, oorweldigende agteruitgang word danksy blanke inisiatief getref, bv die Voortrekkerweg-korridorverbeteringsdistrik, waarvan Derek Bock die bedryfshoof is. Hy sê sonder omhaal van woorde: “Ons vrot kolle is die twee stasies by Parow en Bellville” (Die Burger, 27 Nov, p 14).

Die foutiewe berig oor die Sanlam-hoofkantoor is ‘n week later reggestel (Die Burger, Eiendomme, 23 Nov, p 5). Martiens van Bart, ‘n joernalis wat bekend daarvoor is dat hy met hartstog uitstekende berigte oor die Afrikaner se kultuur en geskiedenis skryf, het van die geleentheid gebruik gemaak om die aandag te vestig op die deskundige vernuf van die raadgewende ingenieurs, Van Wyk en Louw. Die huidige Naspers-sentrum is vyftig jaar gelede op die Kaapstadse strandgebied, oftewel Roggebaai, as ‘n sakegebou en bekend as Sanlam-sentrum opgerig. Met 26 verdiepings bogronds was dit die hoogste gebou in Kaapstad. Tydens die bouwerk is die voltooiing van een na die ander verdieping ter inligting van die publiek op ‘n groot bord aangedui.

Van Bart noem dat die gebou op betonringe rus wat progressief met beton gevul is. Wat hy nie noem nie, is dat daar voor die aanvang van die bouwerk toetsgate op die perseel in die drooggelegte grond geboor is en dat die ingenieurstekeninge van die fondament daarvolgens opgestel is. Nadat daar tydens die bouwerk met uitgrawings begin is, is bevind dat die betonpilare baie dieper gesink sou moes word voordat die gebou op werklik bestendige rots sou staan. Daarmee het die koste van die gebou die hoogte in geskiet. Die Sanlam-raad het met groot besorgdheid kennis van hierdie verwikkeling geneem, maar besluit dat die bouwerk moet voortgaan omdat hierdie pragtige, hoë gebou onder meer groot prestigewaarde vir Sanlam sou hê.

Wat ek wil tuisbring, is dat hierdie gebou in die era van Afrikanertrots, ‘n skrale vyftig jaar gelede, opgerig is. Die stigting van Sanlam in 1918, met Willie Hofmeyr as die eerste raadsvoorsitter, en van Nasionale Pers in 1915, met Jacobus Petrus Bekker as die eerste hoofuitvoerende beampte, was belangrike aanlope hiertoe. Wat Sanlam in sy trotse jare as Afrikaner-onderneming gedoen het, was om mede-Afrikaners te ondersteun. Louw en Louw was die eerste sodanige argiteksfirma, met sy hoofkantoor in die Paarl. At Meiring, wat die eerste hoogleraar in argitektuur aan die Universiteit Pretoria sou word, het sy loopbaan by Louw en Louw in die Paarl begin. Meiring en Naudé was die argitekte van die Sanlam-sentrum. Borckenhagen en Louw was die bourekenaars en Van Wyk en Louw die raadgewende ingenieurs. Wat opval, is die prominente rol wat Louws in hierdie konteks gespeel het.

‘n Minder bekende maar belangrike feit is dat Sanlam in daardie jare vereis het dat alle argiteks- en ander tekeninge vir sy geboue, bv dié van die strukturele en elektro-tegniese ingenieurs, asook die bourekenaars se hoeveelheidslyste, in Afrikaans opgestel moes word. Die genoemde Afrikaner-baanbrekers het Afrikaanse terme vir hierdie doel gemunt. Al die bouers wat vir die oprigting van ‘n Sanlam-gebou getender het, moes teen wil en dank hierdie Afrikaanse terme baasraak. Hulle moes noodgedwonge dikwels met die argitekte, bourekenaars en ingenieurs skakel om die betekenis van Afrikaanse terme vas te stel. Daar was toe veral twee boumaatskappye, Murray & Stewart en Roberts Construction, albei sterk Engels geöriënteerd, wat om die beurt suksesvol vir groot Sanlam-gebouprojekte getender het. Hulle het spoedig agtergekom dat hulle elke keer teen mekaar meeding en het dus besluit om liewer as Murray & Roberts saam te smelt.

Hoe sterk Afrikanergesind Sanlam destyds was, blyk uit die feit dat ek, werksaam as ‘n onbeduidende klerk in die Sanlam-hoofkantoor in Bellville, jaarliks die bygewerkte lyste van praktiserende argitekte, bourekenaars en ingenieurs nagegaan het en dan al die vanne gemerk het van diegene wat blykbaar Afrikaans was. Daardie gemerkte name is dan deur die Sanlam-hoofamptenare gebruik wanneer hulle besluit het watter professioneles vir die volgende bouprojek aangestel sou word.

In die nuwe Suid-Afrika het Sanlam en Naspers, asook bv Volkskas (gestig in 1934) in sy nuwe gedaante as Absa (wat deur die Britse Barclays oorgeneem is), doelbewus hulle Afrikanerwortels afgesweer. Dit lyk asof hulle in ‘n poging om hulle trotse verlede te versaak, alles in hulle vermoë doen om swartes en veral die ANC ter wille te wees. Dit is om van te ween, maar van ‘n omkeer- en terugkeerstrategie na hulle Afrikanerwortels is daar geen sprake nie.

In die jare sestig, dus ten tye van die oprigting van die Naspers-sentrum, en sekerlik lank voor dit en daarna, het die Sanlam-raad daarop aangedring dat alle raadstukke slegs in Afrikaans moes wees. Ek en ander klerke het ure lank dokumente uit Engels in Afrikaans vertaal om te verseker dat geen Engelse teks aan die direkteure voorgelê word nie. Deesdae is die raad van sowel Sanlam as Naspers dermate getransformeer, dus beset met persone wat nie Afrikaans kan of wil gebruik nie, dat alle raadstukke en -besprekings waarskynlik deurgaans in Engels is. In die geval van Absa is daar onder die tien raadslede nie ‘n enkele siel wat naasteby ‘n Afrikaner genoem kan word nie.

Diegene wat gebeurtenisse soos die Van Riebeeck-fees (1952) en die inwyding van die Voortrekkermonument (1949) en die Afrikaanse Taalmonument (1975) meegemaak het, behoort ‘n baie beter begrip van die meevoerende Afrikanertrots van daardie dekades te hê as diegene wie se eerstehandse waarneming grotendeels tot die nuwe Suid-Afrika beperk is. Die Afrikaner van die apartheidsera en vroeër was anders en sekerlik beter as wat hy tans voorgestel word; ‘n karikatuur wat veral deur die Waarheids- en Versoeningskommissie, met Desmond Tutu aan die spits, geskep en via die SABC deur Max du Preez en Antjie Krog uitgebasuin is en steeds met oorgawe gepropageer word.

Dit is nie net nie-Afrikaner-elemente wat regverdigbare Afrikanertrots deesdae belaglik voorstel nie. Weens ‘n mengsel van politieke korrektheid en ANC-gedienstigheid neem verloopte Afrikaners aktief deel aan hierdie minagting en vertrapping. Tydens die “onderhandelde politieke skikking” het die swartes deurgaans hulle eie belange ten koste van die blankes nagejaag en seëvierend daarmee weggekom. Mense soos FW de Klerk, Roelf Meyer en Leon Wessels was die swartes ter wille en het verraderlik die mandaat vir magsdeling in algehele magsoorgawe omskep.

Ek het onlangs Wessels se relaas van die gebeure, Vereeniging: Die Onvoltooide Vrede (2010), onder die loep geneem (Praag 20 Okt). Hy beweer: “Die ‘wit saak’ was verlore lank voordat die onderhandelings begin het” (p 59). Hy wek die indruk dat hy hom hieroor verlekker. Dit kom van iemand wat sy bevoordelingsopsies oopgehou het en dus eers in 1994 uit die Afrikaner-Broederbond bedank het (p 333). Wessels aanvaar sonder meer dat alle volwasse burgers in ‘n eenheidstaat in dieselfde mate stemreg moet hê. Kwalitatiewe verskille by mense word summier geïgnoreer. Daar is geen sprake van ongedurigheid by Wessels oor wat diegene aangedoen is wat die land oor eeue opgebou en die Westerse beskawing hier gevestig het nie.

Op 20 Oktober was ek beswaard oor Wessels se stelling dat “wit beskawing” “‘n eufemisme vir oorheersing deur wittes” sou wees (p 51). Ek het ook genoem dat Wessels dink “Westerse beskawing skynbaar sonder verlies deur afrikanisering vervang [kan] word.” “Wessels het vir lief met swart mag en die tirannie van die meerderheid, eufemisties ‘demokrasie’ genoem, geneem.” “Hy het die nuwe Suid-Afrika gewen, maar in die proses sy siel as Afrikaner verloor.” As iemand wat in 1946 gebore is, het Wessels nie gees by die inwyding van die Voortrekkermonument of die Van Riebeeck-fees gevang nie en dit is onwaarskynlik dat hy die inwyding van die Afrikaanse Taalmonument bygewoon het.

Ek het voorheen aangetoon hoe ongevoelig Wessels deesdae vir die belange nie net van die blankes en in die besonder van Afrikaners is nie, maar ook vir dié van Afrikaans. Dit kan teruggevoer word na die feit dat Wessels, soos Willie Esterhuyse, uit ‘n Sap-gesin kom. Albei het ‘n tyd lank ‘n Afrikanerdop vertoon, maar die neut het Sap gebly. Dit is mense wat nie die grootsheid van die Afrikaner in sy dieptegang ervaar het nie, maar eerder oppervlakkig en opportunisties eens lippediens aan die Afrikanersaak bewys het. Daarna het hulle die Afrikaner vir ‘n pot lensiesop verkwansel.

Die voorafgaande betoog kan geen twyfel laat oor die voor die hand liggende werklikheid van die blankes se saak nie. Tog het Wessels dit wys geag om ter herdenking van die ondertekening van die tussentydse grondwet 20 jaar gelede, ‘n artikel vir Rapport (24 Nov) te skryf, wat onder die opskrif “Watter wit saak?” gepubliseer is. Daar is by Wessels steeds algehele onbegrip vir wat hy en sy meelopers die blankes en veral die Afrikaners aangedoen het. Daar is geen boetvaardigheid by hom te bespeur oor twee dekades van agteruitgang en verval nie. Hy herhaal halsstarrig wat in sy 2010-boek staan.

Wessels:

“Die ‘wit saak’ was verlore lank voordat die onderhandelinge begin het. Die onreg wat aan wit bevoorregting gekoppel is, was eenvoudig te groot. Wit mag, wit eksklusiwiteit was so gediskrediteer dat welluidende woorde soos selfbeskikking, magsdeling en vetoreg in ‘n konsensusregering dit eenvoudig nie kon versag nie, hoe goed dit ook al bedoel was.”

Is die kern van ons geskiedenis voor 1994 wit bevoorregting of wit ondernemingsgees, kundigheid, toewyding, deursettingsvermoë, ens? Het swart mag geblyk beter as wit mag te wees? Wie het wit eksklusiwiteit gediskrediteer? Die swartes. Op grond waarvan mag wittes nie vir hulleself leefbare ruimte vir hulle kultuur en waardes gun en skep nie?

Waarom konsensusregering? Die wittes het die politieke mag gehad. Die NP-onderhandelaars kon, as hulle ruggraat gehad het, ononderhandelbare voorwaardes gestel het. Dit is wat die ANC gedoen het en wat die VGK in hulle gesprekke met die NG Kerk steeds doen. Pleks daarvan dat wittes selfbeskikking, magsdeling en vetoreg het, het die swartes nou (feitlik) onbeperkte mag; iets wat klaarblyklik nie in die openbare belang is nie.

Wessels vertel hoe erg verdeeld die kabinet was. “Dat De Klerk dié uiteenlopende groep mense so lank bymekaar kon hou, was ‘n prestasie waarvoor hy nie aldag erkenning kry nie.” Eintlik is dit ‘n hoogs onoorspronklike opmerking, want dieselfde is jare lank van sir De Villiers Graaff en sy Sappe gesê. De Klerk “verdien ook krediet daarvoor dat hy nie toegelaat het dat die vasstekers die proses kaap en die oorgang vertraag nie”. Die behoudendes word dus die “vasstekers” genoem en die oorgang van wit na swart mag word deur Wessels ondersteun. Is dit nie veel beter om ‘n vassteker vir, as ‘n verraaier van, jou etniese groep te wees nie?

Onthou, dit behoort in die eerste plek nie te gaan om die belange van die huidige geslag nie, maar om die heil van toekomstige geslagte. Die NP-onderhandelaars, waarvan Wessels een was, het omstandighede geskep wat vir die huidige geslag blankes kwalik leefbaar is. Vir hulle komende geslagte is dit klaarblyklik nag.

Daarna herhaal Wessels dieselfde stommiteit as in sy boek (p 251): “Roelf Meyer was die regte man om De Klerk by te staan.” Ek vra weer: “Sodat die ANC hom so erg ore kon aansit?” In die nuwe Suid-Afrika het Meyer ‘n ANC-lid geword. Hierdie feit, wat sy gesindheid opsom, is afdoende om Meyer as beskermer van blanke belange heeltemal te diskrediteer. Wessels vertel goedkeurend van Meyer en Cyril Ramaphosa se uitgangspunt “dat vir elke probleem daar ‘n oplossing is.” Die geneuk is dat hierdie “oplossings” meesal en male sonder tal ‘n eufemisme vir toegewings aan die kant van Meyer en De Klerk was.

Die “versoenende” pad wat mense soos De Klerk, Meyer en Wessels geloop het, het tot gevolg dat die blankes, onder wie se leiding die land ontwikkel en opgebou is, tweederangse burgers in hulle geboorteland geword het. Dié blankes word verwyt en verfoei. Van hulle word verwag om sonder ophou verskoning te vra. Hulle is grootliks polities magteloos gelaat. Diegene wat met oorgawe alles wou afbreek wat oor eeue opgebou is, het deesdae feitlik onbeperkte politieke mag. Ingevolge die grondwet, waarvoor iemand soos Wessels net die hoogste lof het, word daar in elke moontlike opsig teen die blankes gediskrimineer. Desnieteenstaande gee die ANC hoog op oor ‘n “nie-rassige” nuwe Suid-Afrika. Die erflating van die blanke bewind is oorweldigend positief, maar die ANC en sy meelopers haper uitsluitlik op die onvolmaakthede wat deel van ‘n voortreflike pakket was.

Realisties beskou behoort daar groot erkentlikheid teenoor die blankes vir hulle bydrae te wees. Daarom behoort hulle eerder bevoordeel as benadeel te word. Hulle behoort as die waardevolste etniese groep erken en waardeer te word. Pleks daarvan is die kern van die ANC se beleid presies die teenoorgestelde. Dit gaan deesdae om die benadeling van blankes en die bevoordeling van nie-blankes, veral swartes. Desmond Tutu het selfs al ‘n etniesgebaseerde ekstra belasting op blankes voorgestel. Die wittes moet klaarblyklik boet vir wat hulle opgeoffer en tot stand gebring het.

Dit is hierdie wesenlike politieke werklikheid wat iemand soos Flip Buys miskyk (Maroelamedia 4 deser). Hy verwys na wat hy beskou as “swak gedrag”, “dom optredes” en “swak argumente”. Dit veroorsaak glo vyande vir Afrikaners en het tot gevolg dat ons verder verneder en nog meer ongewild gemaak word. Ons benadeel glo onsself deur na ras (oftewel kleur, etnisiteit) te verwys. Wat Buys per slot van sake met sy paaibeleid voorstaan, is dat die blankes die rampspoedige voorbeeld van mense soos De Klerk, Meyer en Wessels moet navolg en bly buig (“blackwards” – soos die Rhodesiërs gesê het) voor die aanslag van die bose; dat ons nie soos die ANC in rasgebaseerdheid mag uitmunt nie. Buys versuim om die ANC se rasgebaseerde aandrang op swart mag ter vervanging van wit mag in berekening te bring. Soos Willie Esterhuyse in Eindstryd (2012) bepleit, verkies Buys blykbaar om die ANC as “vennote” (p 195) pleks van as vyande van die Afrikaner te takseer.

Daar is klaarblyklik groot kulturele en ontwikkelings- of beskawingsverskille tussen plaaslike indiwidue en etniese groepe. Sonder om ras/kleur tot rassisme of rassemeerderwaardigheid te verabsoluteer, is ras/kleur (dikwels) aanduidend van hierdie verskille. Velpigmentasie is eerder die aanduidende as die wesenlike rede vir hierdie nie-eendersheid. Dít hoef nie, soos Buys voorgee, “haatpolitiek” of ‘n “terugkeer na apartheid” te behels nie. Hy skryf: “Rasargumente is ‘n politieke doodloopstraat.” Dit is egter die straat waarin die ANC aktief bedrywig is en waarin hy ten koste van die blankes floreer. Die bepalende hooffaktor in die ANC se beleid is ras/kleur/etnisiteit. Dit sou die toppunt van dwaasheid wees om hierdie feit goedsmoeds te ignoreer in die hoop dat dit tot ‘n beter bedeling vir blankes sou lei.

Of ons daarvan hou of nie, ras/kleur/etnisiteit is die kern van die politieke werklikheid in die nuwe Suid-Afrika. Om opdrag te gee dat ras/kleur/etnisiteit buite rekening gelaat moet word, soos Buys doen, is soos om ‘n suksesvolle wittebrood sonder seks na te streef.

Flip Buys val ‘rassistiese Afrikaners’ aan

In ‘n meningsartikel op Maroelamedia loods Flip Buys, uitvoerende hoof van Solidariteit, ‘n aanval op Afrikaners wat “rasse-argumente gebruik”. Hy vergelyk hulle met Julius Malema en sê:

Maar hierdie verskynsel is ook algemeen onder Afrikaners, wie se goeie naam en mooi ideale al dikwels beswadder is deur sommige ‘Afrikaner-leiers’ se swak gedrag of dom optredes. Die jongste voorbeeld hiervan is Dan Roodt se gebruik van rasse argumente, skynbaar in ‘n lomp poging om die Afrikanersaak te bevorder deur te probeer ‘bewys’ hoe dom swartmense nou regtig is, veral gemeet teen geleerde wit rassiste.

Al wat sulke mense en hul argumente regkry, is om nog meer verbete vyande vir Afrikaners te maak, en om talle gematigde Afrikaners te vervreem van enige iets wat Afrikaans is. Deur swak argumente te gebruik, word ‘n goeie saak polities verder besoedel en vernietig. Sulke argumente bevestig al die vooroordele wat daar teen Afrikaners bestaan, en gee gratis kanonkoeëls vir ons teenstaanders wat ons reeds niks gun nie. Dis vir Afrikaners nou ‘n goeie tyd om eerder vriende as nog vyande te maak. Ons is reeds een van die mees gehate groepe in die land, en daar is geen rede om onsself nog verder te verneder en ongewild te maak nie. Daar is ‘n baie groot verskil tussen ‘n pro-Afrikaner standpunt en ‘n anti-swart houding, ek kon nog nooit begryp hoekom daar mense is wat dit wil vermeng nie.

Dit wil voorkom asof Buys beswaar het teen ‘n vorige artikel van dr. Dan Roodt wat op Maroelamedia en op praag.co.za verskyn het en waarin hy dr. Piet Croucamp se stelling dat alle “rassiste” noodwendig dom is, weerlê.

Buys meen dat dit “onchristelik (is) om haat tussen rassegroepe aan te wakker” en noem “5 redes hoekom (hy) teen rassistiese argumente is, veral as dit gebruik word om die Afrikanersaak te ‘bevorder’”:

1. Dit is verkeerd
Die wetenskaplike hoofstroom se gevolgtrekking is al dekades lank dat daar nie biologiese verskille bestaan wat een ras minderwaardig maak nie. Klein groepies afvalliges se menings verander niks hieraan nie. Die verskille in kultuur, ideologie, tradisies, instellings, geografie, omstandighede en geleenthede wat verskillende prestasies tot gevolg het, het niks met ras te doen nie.

2. Dis moreel tereggestel
Rasbegronde argumente is moreel tereggestel deur gebeure in Nazi-Duitsland. Wie hierdie spook weer probeer oproep, vernietig sy eie saak. The moral high ground is the best place to site your artillery.

3. Dis onsinnig en nutteloos
Rasargumente is ‘n politieke doodloopstraat, sonder enige sin of nut. Dit maak wêreldwyd vir Afrikaners nog vyande, en is ‘n verleentheid vir die oorgrote meerderheid Afrikaners wat rassisme soos ‘n aansteeklike siekte wil vermy.

4. Dit kan die Afrikaner vernietig
Afrikaners is ‘n krimpende en ongewilde minderheid in ‘n al vyandiger omgewing. Rasse-argumente wek net verdere haat en woede aan, en speel in die hand van die Malemas wat ‘n rasse-oorlog aanhits om hulle politieke doelwitte te bevorder.

5. Vryheid teenoor Apartheid
‘n Geregverdigde vryheidstrewe wat op die regte manier bevorder word, is internasionaal aanvaarbaar en kan bykans onoorkomlike struikelblokke oorkom. Maar haatpolitiek wat die indruk probeer skep dat Afrikaners wat na Vryheid streef, maar net rassiste is wat wil terugkeer na Apartheid, is gedoem tot wêreldwye teenstand en ondergang.

‘n Seder val in Potchefstroom

deur Skoppensboer

[followbutton username=’skoppensbo3r’ count=’true’ lang=’en’ theme=’light’]

Skoppensboer dink Afrikaners het mal geword. Ten minste volgens Einstein se definisie. Hy het mos gesê die definisie van waansin is wanneer jy keer op keer dieselfde ding doen en ‘n ander resultaat verwag.

Die Noordwes-universiteit op Potch, vir diegene wat nie weet nie, het so pas ‘n nuwe rektor gekry. Hy is swart. Hy praat nie eintlik Afrikaans nie. Hy dra snaakse, glinsterende hemde met goue mansjetknope wat hy nie by sy langbroek insteek nie. As jy swart is, mag jy maar. En dít alles kwalifiseer hom seker vir die rektoraat.

Hy heet Dan Kgwadi. Vandag verklaar “die prof” – Skoppensboer kan dié Afrikaanse gemeensaamheid nie verdra nie – in Rapport: “Ek meen, ek het eers my menswaardigheid as student in Amerika ontdek, dáár bevry geraak…”

Skoppensboer wil amper uitroep: “Nes Jonathan Jansen!” As jy swart is, ontdek jy jouself eers in Amerika, want dis mos waar die anti-wit ideologie en swart identiteit voortdurend messkerp geslyp word. Veral aan daardie land se kultureel-marxistiese universiteite.

En soortgelyk aan Kovsies waar Faan Hancke en sy mede-oud-NP-Kruiperkaners vir Jansen ingevoer het, het Potch se spierwit senaat besluit hulle kort ‘n swart rektor. Vanuit Dan Kgwadi se perspektief beteken dit net een ding: ““Ons senaat is grootliks wit en mens sou kon dink die universiteit is nie gereed vir só ’n drastiese verandering nie. Dié steun sê vir my, wow, ons ís.”

Hoe lyk “drastiese verandering” op die Potch-kampus. Hanlie Retief se onderhoud in Rapport draai dit alles mooi in witskuldewatte toe, maar elders op KykNET praat Kgwadi vrylik oor hoe Potch “getransformeer” gaan word. Meer “sosiale integrasie”: met ander woorde die koshuise moet eers gemeng en dan swart word, net soos dit aan die voormalige RAU en toe op Bloemfontein gebeur het. Volgens Kgwadi moet daar ook “mobiliteit” tussen die verskilende Noordwes-kampusse kom, wat beteken dat die knyp-die-kat-in-die-donker-Afrikaans wat op Potch gehandhaaf is, ook in die gedrang gaan kom.

Dis lekker om mal te wees, volgens Einstein se definisie. Skoppensboer herinner hom daaraan dat fw de klerk gedink het hy beheer Mandela. Toe beheer Mandela hom. Faan Hancke en sy mede-Kruiperkaners op Bloemfontein het ook gedink hulle beheer Jansen, toe geskied die teendeel. Hoe lank voordat die hele Potchefstroom na Dan Kgwadi, die “bevryde swartman met Amerikaanse waardes” se pype dans? Nie lank nie, reken Skoppensboer.

Die noordwestelike transformeerder gaan glo nou “Afrikaans leer”. Bravo! Op KykNET, wat kwansuis ‘n Afrikaanse kanaal is, het hy Engels gepraat met so elke drie minute ‘n halwe sin Afrikaans. Dis seker hoe “Afrikaans” binnekort op Potch gaan lyk. En die Afrikaanse “prof” op Potch, Wannie Carstens, werk kliphard aan ‘n taalteorie wat gaan bewys dat ons taal eintlik deur die Khoisan uitgevind is. Alvorens dit deur veramerikaanste Tswanas tot Engels “verfyn” is?

Volgens Kgwadi word Afrikaans “as taal deur die grondwet beskerm”. Nêrens het dit egter die verengelsing van alles wat bewe verhoed nie, ook nie die pleknaamveranderings nie. Nietemin voel hy tydens die KykNET-onderhoud op sy Ingels dat daar “balans moet wees tussen Afrikaanse taalregte en die reg op toegang vir studente”.

Daar het jy dit! dag Skoppensboer. Miskien moet Skoppensboer maar groendakkies toe gaan, hy het so ‘n gevoel van déjà vu… Of is ons almal reeds daar? Want hoeveel keer het ons nie dít al gehoor nie? Die “reg op toegang” wat beteken dat Engels – en swart – voorrang moet kry! Dis seker waarom die polisie vir Renate Barnard bevordering in die polisie geweier het, want sy het ‘n swarte “toegang” tot sy rassevoorkeurpos ontsê. As ‘n mens die voormalige technikons daarby inreken, is daar seker dertig tot veertig hoëronderwysinstellings in dié land waar nie net plaasike swartes nie, maar die uitverkore ras van oor die hele Afrika, vrylik “toegang” tot Engelse kursusse geniet. Maar die laaste paar Afrikaanse lesingsale op Potch is ‘n steen des aanstoots vir die heer Kgwadi met sy snaakse hempies.

Kgwadi voel ook dat die Potchefstroomkampus agter raak by die res van die land as dit by “transformasie” kom. Lees: hier is nog te veel wit gesigte op die kampus. Wat hy vir ons gaan regstel.

Let wel: die verbasende is nie dat hy dié menings huldig nie, want swart tropdenke in Suid-Afrika neig tot die eindelose herhaling van verslete Amerikaanse rasse-idees. Jansen op Bloemfontein dweep mos met “diversiteit”. As ‘n kampus honderdpersent swart is, het hy die toppunt van “diversiteit” bereik. Op Potch gaan die hele dosentekorps seker ook binnekort die D-woord begin prewel.

Wat Skoppensboer egter ligweg raaiselagtig vind, is dat al daardie akademici wat gewoonlik met rooi pennehale kritiek op studente se logika of idees lewer, hul eie ondergang so klakkeloos aanvaar. Dat nog ‘n episode van Einsteiniaanse kranksinnigheid hom op Potchefstroom – komende ná Pretoria, Stellenbosch, Johannesburg, Bloemfontein, Port Elizabeth en wat nog – afspeel.

Soms voel Skoppensboer: hoe gouer iemand ‘n vuurhoutjie onder die oorblywende pseudo-Afrikaanse universiteite insteek, hoe beter. Laat die spul Kruiperkaner-akademici ander betrekkings gaan soek. Of karre begin oppas in Pretoriase parkeerruimtes.

Die snode verraaiers verdien niks beter nie.

[followbutton username=’skoppensbo3r’ count=’true’ lang=’en’ theme=’light’]