Bodem 2: ‘Noem my Harpoen’

vlamtoring´n vervolgverhaal deur Gustav Venter

Lees eers Bodem 1: ‘n Vuurtoring vol skel oranje vlamme

Die toring van vuur word dof en in die lig daarvan, vir ’n oomblik, kan die rollende bolle swart, olierige rook gesien word.

Daan-Dirk maak sy hand vol met die nat mou van sy seun se T-hemp.

“Kom!”

Hy stoot vir Brian in die rigting van die motors teen die helling af. Hulle trippel en gly teen die skuinste af.

“Wat was dit?” vra Brian, en selfs hy hyg nou.

“Ek weet nie!” sê Daan-Dirk uitasem. “Geen idee nie. Maar dis niks goeds nie.”

“Wat gaan ons doen? Teruggaan?”

“Nee! Nee. Kan nie teruggaan nie?”

“So wat?”

“So ons moet uitvind wat daar voor aangaan, dan kan ons besluit.”

“Hoe gaan ons uitvind? Ons sal nooit tot daar voor kan ry nie…”

“Oom JP.”

“Oom JP en sy bike?”

“Ja. Ja.”

Dié keer is Daan-Dirk nog slordiger, maar aansienlik vinniger oor die heining. Hy slingerdraf op die skouer van die pad langs ’n  paar treë agter Brian na die agterkant van hulle konvooi. So ver as wat hulle draf gaan passasierskantvensters oop, party met die woergeluid van elektriese motors, maar meeste geluidloos oopgedraai met goeie ou vensterslingers.

“Bly in julle motors! Bly in julle motors!” gebied Daan-Dirk en Brian neem die rympie op: “Bly in julle motors! Bly in julle motors! My pa sê bly in julle motors!”

Verskrikte uitroepe en vrae volg hulle tot by die stertvoertuig waar die atmosfeer heeltemal anders is.

Dié ryding is die veelgeroemde Ramkat, ’n  pypstellasie sonder dak of deure gebou op die onderstel van ’n  pre-97-Hilux-4×4 met ’n  ligte 3C-turbo Toyota-dieselenjin. Dis nie ’n  verkeersligrenmasjien nie, maar sonder oorhangvoor- of agterkant en lig soos wat dit is, het dit in die hande van die geskikte bestuurder verstommende veldryvermoë. JP Els is dáárdie drywer. Hy en sy boesemvriend van laerskool af, Jack Janse van Rensburg, het dit uit verveeldheid vir veldrenne gebou en was toe so suksesvol daarmee dat hulle vir twintig jaar nasionaal hulle klas oorheers het.

JP Els, permanente bier in die hand, soos altyd in denimkortbroek en  leerstewels, maar uit erkentlikheid teenoor die reën nou met ’n  donkerblou waterwerende poncho en breërandhoed, sit heel ontspanne agteroor teen die leuning van die pypkar, sy regterbeen gemoedelik gebuig en sy voet op die bokant van die lae buiteraam. Hy het ’n  alewige glimlag op ’n  gesig wat steeds aantreklik is met dik winkbroue en welige snor. JP het op sy dag gemaai onder die poppe van Germiston en kan nog steeds ’n  slag of twee slaan by langbeenmeisies  van die volgende geslag.

As JP iewers is, is die kanse dat Jack in die omgewing is en dit is nou die geval: In die passasiersitplek om presies te wees. Op die sitbank agter hulle is Joubert, JP se lang, bruingebrande seun en sy bruinhaarmeisie Jeanelle.

“Daantjie-Dirk,” sê Jack en onder sy poncho, soortgelyk aan JP s’n , stoot hy sy arm uit en hou ’n  bottel Sedgwick Old Brown Sherry uit,  “kry vir jou ’n  bietjie reënjas.”

“Nie nou nie!” hyg Daan-Dirk.

“Moerse slag nou net,” sê Jack. “Julle gehoor?” Hy is kort, gemoedelik dik met harige arms en onder sy deurdrenkte en verbleikte rooi pet, bles met ruie grys krulhare in ’n  soom langs die slape en agterom die skedel. Sy ware roeping in die lewe, sedert kindsbeen, was om die voortvarende JP te briek en om agterna te help om die gemors op te ruim.

Daan-Dirk gaan staan uitasem by die pypkar en hou die dik pyp van die rolstellasie vas en praat bo-oor Jack met JP.

“iets is aan die gang,” sê hy.

“Genuine Ouboet?” sê JP en Daan-Dirk weet hy word liggies geterg. “Net ’n  moerse slag, vlamme net waar jy kyk, karre wat stilstaan orals, en jy spin my iets is aan die gang.”

“Ja.”

“Nou sê my, hoe dink jy, wat donner wie nou rond daar voor?”

“Dis wat ek nie weet nie. Dis hoekom ek met julle kom praat het.”

“Niks op die radio nie, Ouboet, nie dat ons ’n  radio het nie, net ’n  kassetdek, en as ons ’n  radio gehad het, nie dat dit iets sou opvang nie, nie vandat die stront begin het nie.”

“Dit help nie jy vra ons nie,” dra Jack by. “Ons het nou net hier gekom. Sweer.”

“Dit was nie ons nie, Oom,” sê Joubert van die agtersitplek af, in die gees van die oomblik.

“Nee, niks op die radio nie,” sê Daan-Dirk. “Jy’s reg. Alle stasies is van die  lug af of dit is net propaganda. ‘Maak dood die kokkerotte’-goed.”

Luister,” en hy kyk vir JP deur die kantgordyn van reën. “Ons moet besluit wat om te doen.”

“Wat Ouboet?” vra Jack. “Omdraai?”

“Nee! Dis nie ’n  opsie nie.”

“Ek luister Ouboet,” sê JP en hou die blikkie Black Label teen sy lippe.

“Voor ons enige besluite kan maak, moet ons weet wat aangaan, moet ons inligting hê.”

“Ek hoor wat jy sê. Waar’s die recces as jy een nodig het.”

“Ek het gewonder of jy nie jou motorfiets wil vat en kyk of jy naby genoeg kan kom aan wat daar  voor aangaan en ons laat weet nie.”

“Op die thumper?”

“As jy dink jy kan dit maak.”

“Nie ek nie pappie,” sê JP.

“Hoe bedoel jy nie jy nie?”

“Nie nou  nie. Môre miskien?”

“Môre! Hoekom môre?”

“Nou te gesuip. Nie gehamer nie, net te dronk vir ’n  XT in die nag.”

“Nou kan ek die motorfiets vat?”

“Jissim nee! Jy sal jouself afskryf. En toerleiers is min. Jy sal ook my XT afskryf en vandat die Chaos begin het, dink ek nie ek gaan sommer weer een kry  nie.”

“Nou wat moet ek doen! Ons moet, ons móét uitvind wat daar voor is!”

“Vra die recce op die agtersitplek.”

“Joubert? Is hy nie ook gesuip nie?”

“Hy is. Maar hy’s jonk en gesuip. Dis orraait om ’n  XT in die donker in die reën te ry as jy jonk en gesuip is. Jy moet net nie moertoe en gesuip wees nie en ek is gesuip en moertoe. Moertoe soos jy.”

“Sal Joubert dit doen?”

“Vra hom,” stel JP voor. “Hy is hier naby.”

Daan-Dirk kners sy humeur vas, laat los die pypkar se rolstaaf en stap om na die anderkant van die voertuig.

Joubert, vroeg in sy twintigs en ’n  jonger, skraler en effe langer weergawe van sy pa in ’n  reënparka en deurdrenkte jeans kyk op na hom.

“Joubert,” sê Daan-Dirk, “sal jy gaan.”

“Noem my Harpoen,” sê die jongman.

Lees vervolgens Bodem 3: Die recce

Bodem 1: ‘n Vuurtoring vol skel oranje vlamme

vlamtoring‘n vervolgverhaal deur Gustav Venter

Later die aand, met die gloed van ‘n deel van die Oos-Rand wat in vlamme agter hulle staan, is die snelweg voor hulle vol stilstaande motors en die briekligte is soos die rye skubbe van ’n gloeiende slang wat kilometers voor hulle kronkel en uiteindelik buite sig oor ‘n hoogtetjie verdwyn.

“Wat nou?” vra Edna Möller en druk met haar vingerpunte teen die voorste paneelwerk aan die passasierskant van die ou Land Cruiser-stasiewa. “Hoekom beweeg die karre nie?”

“Ek sal nie kan sê nie,” sê haar man Daan-Dirk en sy woorde kom tussen tande wat bo teen mekaar druk, deur. Dis hoe hy op sy tande kners as daar iets is wat hy dringend begeer om te sê, maar wat hy weet niks sal doen om die situasie te verbeter nie. Wat hy wil sê is: “Hoe de moer wil jy hê moet ek weet? Dink jy ek het x-straal- en teleskopiese visie sodat ek vir kilometers ver om draaie kan kyk?”

Wat hy doen, is om vinnig na haar te kyk sonder om sy kop te draai. Edna se profiel is afgeteken deur die glans van die rooi remligte van die groot BMW voor haar. Sy is ‘n mooi vrou op ‘n streng en planmatige manier soos ‘n produk wat goed beplan en presies uitgevoer is, met ontwerpersblonde hare wat netjies in puntige veertjies staan en ‘n reguit neus en spits ken. Sy het een van daardie gesigte wat beter in haar vroeë veertigerjare lyk as wat dit twintig jaar jonger was. Die laaste ruk was Daan-Dirk al hoe meer bewus van hoe vreemde en bekende mans haar uitmeet en goedkeur. Dit het hom laat goed voel, maar Daan-Dirk begin nou wonder of sy die meganismes het om die eise van die korttermyn voor hulle te oorleef.

“Moet ‘n ongeluk wees,” sê Brian met die outoriteit van ‘n vyftienjarige vanaf die agtersitplek.

“Moet ‘n moerse een wees as albei bane gesluit is,” sê Manu, sy jonger boetie.

“Wat my pla, is…” sê Daan-Dirk asof hy nie sy seun se kru taal gehoor het nie, “die oorkant van die pad is leeg.”

“Noudat jy dit sê,” prewel Edna, “dis vreemd. Hoekom sou dit wees?”

“Padblokkade van een of ander aard.”

“Polisie? Verkeries?”

“Hulle sal die karre nie keer om verder te ry nie. Hulle sal hulle net stop, ondervra, miskien ‘n paar deursoek en dan laat gaan. Nee, hier is iets anders aan die gang.”

Hy skakel die motor af en eers as dit nie rammel nie is dit vir hom duidelik hoe raserig die primitiewe enjin van die Series 80 Land Cruiser is. Hy knyp ‘n sekonde af om homself te verwens dat hy hulle nie weggevoer het met sy nuwe VX Cruiser nie; dié het ‘n gesofistikeerde dieselkragbron wat soos ‘n Switserse klitser in gesmelte roomkaas loop. Maar Harry Duval het gesê oorlewing kan besmoontlik van die regte voertuig afhang en in die omstandighede is ‘n betroubare dieselenjin van ou tegnologiese oorsprong nodig. Vandaar die HJ80 met sy 4,2-liter- dieseldonkie-enjin.

“Ek gaan kyk,” sê hy. Hy maak die bestuurdersdeur oop en ‘n fris windjie jaag die ligte reën soos koue spoegdruppels in die stasiewa in.

“Vat jou baadjie,” sê Edna vinnig.

Dit irriteer hom, maar hy besef sy het dit nodig om besorg te wees. Sy moet haar ondersteuning aan hom bevestig want, gedug of tengerig, is hy die enigste skans wat vir haar en die kinders oorbly.
Daan-Dirk wriemel sy arms in die moue van die donkergroen reënbaadjie in. Met ‘n matige uitdrukking van verleentheid reik hy onder die bestuurdersitplek in en bring die kantige dofswart Glock te voorskyn. Tye en gewoontes het verander, dit weet hulle albei, maar dit voel nog vreemd, miskien ‘n tikkie absurd, om ‘n pistool te dra. Hy trek sy skouers effe op en druk die pistool se loopkant onder sy broekband aan die linkerkant in en trek die baadjie daaroor.

“Jy gaan seker nie tot voor loop nie?” vra sy vrou.

“Net tot hier bo op die koppie en kyk wat ek kan sien.”

Hy maak die deur toe en kom voor om die Cruiser gestap, breed en dik in die skouer en swaar van kop met grys hare wat teruggekam is en ‘n gesig van iemand wat gemoedelik is solank hy sy sin kry. Die aandreën verf hom met korrelrige druppels, maar hy is oënskynlik onbewus daarvan. Hy kyk heen en weer, nie op ’n rustige manier nie, maar skerp links, dan skerp regs, skerp vorentoe. Dit irriteer haar, maar sy het die afgelope maande so gewoond geraak daaraan om deur hom geïrriteer te word dat sy nie die emosie vertroetel nie. Buitendien is sy ook, onrusbarend, nuuskierig om te weet wat die oponthoud voor hulle veroorsaak het.

“Ek gaan ook kyk,” sê Brian skielik en maak die links-agterste passasiersdeur oop.

“Brian!” sê Edna. “Nee! Bly in die kar…”

“Ek kan niks sien as ek in die kar is nie,” sê Brian soos wat ’n tienerseun meermale doen, asof hy iets geheel en al logies aan iemand wat nie kan dink nie moet verduidelik.

“Ek gaan ook,” sê Marnu.

“Nee!” sê Edna, vies oor haar verlies van beheer oor Brian.

“Wag vir my!” dring Marnu aan, maar Edna, vasberade om nie alle gesag in te boet nie, wriemel om in haar sitplek en trek die deur agter Brian toe.

“Julle kan nie almal buite gaan rondkarring nie!” sê sy. “Sê nou jou pa wil skielik ry. Hy het nie nog tyd om ons te tel nie.”

“Maar Brian…”

“Maar Brian niks! Maak toe die deur.”

Marnu sug die sug van ’n tiener verontreg en sak terug in sy sitplek wat ’n stywe pomp in die ribbes uitlok, komende van Tienie, sy negejarige sussie wat in die hoek tussen motor en sitplek ingekrul is.

“Is jy orraait, skatjie?” vra Edna vir haar.

“Nee. Ek is nie orraait nie. Ek sal nooit weer orraait wees nie.” Welke verklaring afgemete en sonder infleksie voorgedra word. “Ek haat hom. Ek sal hom altyd haat.”

“Altyd is ’n baie lang tyd,” sê Edna, maar sy wonder tog of haar dogter vir Daan-Dirk sal vergewe omdat hy vir Kriesel, die hond wat sy van geboorte af gehad het, geskiet het voor hulle by die huis weggery het. Op grond van die beskikbare getuienis, twyfel sy. Daan-Dirk. Daan-Dirk het baie om te verduidelik.

“En jy is hier, hoekom?” vra Daan-Dirk vir sy oudste seun toe Brian by hom op die skouer van die pad aansluit.

“Ek kom saam met Pa.”

“Ja?”

“Ek wil ook sien.”

Brian, in ’n moulose rooi T-hemp en baie lang kortbroek soos wat die jongmense dit dra, peuter met ’n kopliggie wat ’n rangskikking van LED-gloeilampies bevat, skakel dit aan en trek die breë rek om sy kop sodat die lig soos ’n verhelderde vinger vanaf sy voorkop in die donker insteek.

“Sit dit af,” gelas Daan-Dirk.

“Hoekom?”

“Hoekom? Jy wil weet hoekom? Kom ek vertel jou hoekom. Omdat ek gesê het jy moet, dis hoekom.”

“Goed, maar…”

“Ons wil nie onnodig aandag trek nie.”

“Dis nie asof ons nie aandag trek nie. Pa is nie onsigbaar nie, Pa weet…”

“Ons wil nie meer aandag trek as wat nodig is nie.”

“Sal die rooiliggie werk?”

Brian peuter weer met die liggie en skakel die rooi gloeilampies aan wat baie minder opsigtelike lig maak.

“Goed. Dit sal seker.”

Daan-Dirk loop deur die afvoervoor waarin water enkeldiepte vloei en in die kuithoogte taai gras in en kom by ’n doringdraadheining tot stilstand. Brian skuur by hom verby en buig en rek sy lyf soepel tot aan die anderkant van die draad. Daan-Dirk het min tyd om te besluit of hy tussen die drade deur of bó-oor sal gaan. Hy gryp die boonste draad met albei palms en pers dit onder toe, slinger een been oor en huppel onelegant oor die heining. Hy strompel agter Brian aan wat met lang treë op oefenskoene met dik, gegote sole die grond onder hom met die minste sigbare moeite agteruithark.

Dit vat langer as wat Daan-Dirk verwag het om teen die hoogte uit te kom. Die helling lyk so egalig maar dit is vol klippe, vlak skeure en nat, langvingerige gras wat ’n gemaklike loopgang belemmer. Sy bors brand en sy swak regterknie pyn, maar uiteindelik is hulle op die hoogtetjie en die groot man en sy skraal tienerseun staan en tuur met langs die N3-snelweg rigting Harrismith af.

Die voertuieslang kronkel om wye draaie en oor rondekophoogtetjies tot ver voor hulle, en nog verder, buite sig.

Daan-Dirk draai om en kyk in die ander rigting. Agter sy motor is die klein konvooi wat saam met hulle gekom het. Elf voertuie alles tesame, op sy inisiatief en elke insittende met die klaarblyklike vertroue dat Daan-Dirk Möller weet wat hy doen. Agter hierdie voertuie het motors reeds opgedam en nog vier rye ligte – dié keer die helderwit van motorkoplampe – strek reeds buite sig op die snelweg terug.

“Pa!” sê Brian. “Pa!”

Voor Daan-Dirk kan omdraai bereik die knal hom, ’n basgeklop van ver af, en as hy omdraai, ver voor hulle, heelwat kilometers van hulle af, van iewers op die pad, stoot ’n vuurtoring vol skel oranje vlamme, hoog in die lug in.

“Liewe Jesus!” sê Daan-Dirk. “Liewe Here, help!”

Dit reën nou harder, ’n warm somersreën wat op hulle koppe versamel en hulle hare plat teen hulle kopvelle laat klou en stroompies loop met die kontoere van hulle gesigte langs af en val in plasse waar hulle staan.

Lees vervolgens Bodem 2: ‘Noem my Harpoen’