‘n Bekroonde Italiaanse wynboer word deur die sektor geboikot ná ‘n vreemde rassistiese uitbarsting op Facebook teen Italië se eerste swart regeringsminister.
Fulvia Bressan het die internet gebruik om teen die minister van integrasie, Cecile Kyenge, ‘n Italiaanse burger wat in die Demokratiese Republiek van die Kongo gebore is, uit te vaar.
Bressan het die minister ‘n “vuil swart aap” en ander rassistiese uitlatings toegesnou. Hy het later sy opmerkings geregverdig deur te sê dat hy kwaad was vir die regering wat belastinggeld wil gebruik om onwettige immigrante in hotelle te huisves.
Die organiese wynboer, wat in die Friuli Venezia Giulia-streek in die noordooste van Italië woonagtig is, word vir die tradisionele metodes wat hy op sy plaas gebruik, geloof.
Maar Monica Larner, die Italiaanse resensent vir die prestigieuse nywerheidspublikasie die Wine Advocate, sê: “In die lig van die onaanvaarbare opmerkings wat deur Fulvio Bressan gemaak is, gaan ek nie sy wyn proe nie.”
Cecile Kyenge
Deelnemers aan sosiale media het ‘n oproep om ‘n boikot gedoen en die globale fynproewersnetwerk Slow Food het Vrydag gesê dat hulle sy wyn van hul Slow Wine List gaan afhaal.
Bressan se opmerkings is “so aanstootlik dat hulle elke reël in sig ootree”, het Slow Food in ‘n verklaring gesê.
“Hul dawerende eggo het hier in Italië weerklink, asook in vele ander lande waar sy wyne verkoop word,” het die netwerk verklaar.
Bressan se tirade is die jongste in ‘n reeks beledigings teenoor Kyenge vanaf anti-immigrasie-aktiviste, waaronder die adjunkspeaker van die Italiaanse senaat, Roberto Calderoli, wat haar met ‘n orangoetang vergelyk het. – AFP
Die voorsitter van Azaadville se gemeenskapspolisieforum, wes van Johannesburg, is doodgeskiet, het die polisie van Kagiso gesê.
“Gister (Woensdag) is die voorsitter van die Azaadville-gemeenskapspolisieforum teen omtrent 1 namiddag tydens ‘n sakeroof by sy winkel in Chamdor naas Kagiso beroof en geskiet,” het adjudantoffisier Solomon Sibiya in ‘n verklaring gesê.
Sibya het die man as Ishmail Shaik geïdentifiseer.
Ooggetuies het blykbaar meer as ses mans in twee motors sien aankom.
Na bewering het vier mense ‘n winkel in Jacobstraat, Chamdor, naby Kagiso, binnegegaan en geld van die winkeleienaar geëis terwyl hy met ‘n wapen aangehou word, meen Sibiya.
“Toe die oorledene weerstand bied is hy in die kop en in die bors geskiet. ‘n Onbekende hoeveelheid kontant is gesteel. Die verdagtes het in twee voertuie van die toneel af gevlug.”
Die oorledene, wat blykbaar in sy dertigerjare is, is inderhaas na die plaaslike hospitaal geneem waar hy later gesterf het.
“‘n Enkele verdagte is in hegtenis geheem en word vir ondervraging aangehou,” het Sibya gesê.
Die polisie is steeds op soek na 10 mense wat vermoedelik met die roof en moord verbind word. – Sapa
Sewentien swart mans is in die Oos-Kaap tronk toe gestuur vir seksuele oortredings, het die polisie Donderdag laat weet.
Die vonnisse is almal verlede week opgelê, het die polisiewoordvoerder Thulani Mbambala in ‘n verklaring gesê.
Een van die misdadigers, die 88-jarige Ntakopo Desi van Lusikisiki, het 10 jaar tronkstraf vir die verkragting van ‘n 72-jarige vrou ontvang.
Die verdagtes is tussen 17 en 88 jaar oud. In ‘n ander saak is die 48-jarige Mbulelo Ntapo van Butterworth gevangenisstraf van 10 jaar vir die verkragting van ‘n 13-jarige meisie opgelê.
Lungilo Ndululo, 37, van Grahamstad is tot 10 jaar tronkstraf vir die verkragting van ‘n 42-jarige vrou gevonnis. – Sapa
President Jacob Zuma het die Vervoerwette en verwante aangeleenthede-wysigingswet onderteken – wat die weg berei vir die e-tolstelsel, het die presidensie Woensdag gesê.
“Die president… het, luidens artikel 84(2) van die Grondwet van die Republiek van Suid-Afrika, 1996, die Vervoerwette en verwante aangeleenthede-wysigingswet onderteken,” het die woordvoerder Mac Maharaj gesê.
“Die uitwerking van die wet sal wees om voorsiening te maak vir die meer doeltreffende insameling van tolgeld, om die Oorgrenspadvervoeragentskap te bemagtig om tolgeld namens Sanral in te samel…”
Die wet stel die Suid-Afrikaanse Nasionale Padagentskap Beperk (bekend as Sanral) in staat om e-tol op Gauteng se snelweë in werking te stel.
Die ondertekening kom op dieselfde dag as wat die Appèlhof argumente sou aanhoor in ‘n poging deur die Opposisie Teenoor Stedelike Tol-Alliansie (bekende as Outa) om die e-tolstelsel in Gauteng te keer.
Daar is aan die hof gesê dat wetgewing Sanral toelaat om ander oplossings as tolgeld te verken om Gauteng se snelweë te befonds.
Die hof het ook gehoor dat Sanral daarom ‘n oop gedagte rondom die kwessie behoort te behou, ongeag die kabinet se isntemming tot ‘n elektroniese tolstelsel.
“Selfs al word hulle deur die kabinetsbesluit gebind, behoort hulle steeds die prosedures van die wet te volg,” het Mike Maritz namens Outa gesê.
Hy het geargumenteer dat die Sanral-wet Sanral toelaat om ander befondsingsoplossings te ondersoek. Sanral behoort dit te oorweeg het en behoort nie deur die kabinet se besluit dat die projek met openbare geld deur e-tol befonds moes word, gebind te gewees het nie.
Die Hoë Hof in Pretoria het aan Outa verlof tot appèl toegestaan teen ‘n vorige uitspraak, wat in Desember afgekondig is en waarin die organisasie se poging om e-tol gestuit te kry, van die hand gewys is.
Regter Fritz Brand het gevra of Sanral die kabinet se besluit behoort te ignoreer.
In sy antwoord het Maritz verklaar dat Sanral ‘n oop gedagte behoort te behou het en alle opsies in ag behoort te geneem het.
Verlede week het die minister van vervoer, Dipuo Peters gesê dat die Gauteng-snelwegverbeteringsprojek in 2013 in werking gestel sou word, maar dat die aanvangsdatum nog nie bepaal is nie.
Die e-tol is deur politieke partye en Cosatu teengestaan.
In April 2012 het die Hoë Hof in Pretoria aan Outa ‘n interdik toegestaan wat ‘n volle regshersiening magtig alvorens die elektroniese tolstel in werking gestel mag word.
Die interdik het Sanral verhoed om e-tolgeld te hef of te in, afhangend van die uitslag van ‘n hersiening. Sanral en die nasionale tesourie het teen die hofbevel geappelleer..
In September verlede jaar het die Grondwethof die tussentydse bevel opgehef en in Desember het die Hoë Hof in Pretoria die aansoek van die hand gewys.
Die hof het op 25 Januarie vanjaar aan Outa verlof tot appèl toegestaan om die aak na die Appèlhof in Bloemfontein te neem. – Sapa
Terwyl jong swart en bruin mans oorwegend vir Suid-Afrika se vlaag van geweldsmisdaad verantwoordelik is, wend die hoofstroommedia – sowel Suid-Afrikaans as buitelands – verbete pogings aan om blanke mans hiervoor verantwoordelik te hou.
In ‘n artikel verlede Sondag het die marxistiese feminis, Gillian Schutte, in die Sunday Independent geargumenteer dat die probleem in Suid-Afrika nie die meer as miljoen verkragtings is wat jaarliks plaasvind nie, maar die “wit konserwatiewe verhaal” wat daaromheen “gekonstrueer” word.
In haar artikel getitel Beware racial trap when reporting rape beweer sy dat dit ‘n mite is dat swart mans babas verkrag omdat sommige glo dat hulle sodoende van Vigs genees sal word. Sy skryf:
“In die geval van babavekragting, word die mitologie van die ‘swart toordoktermentaliteit’ ook luid verkondig deur ‘n konserwatiewe blanke diskoers, wat uitdruklik wil bewys dat swart mense tradisionele moetie en ‘toordery’ bo menslikheid stel.”
Dr. Dan Roodt van praag het egter ‘n repliek van 1400 woorde aan die Sunday Independent gerig waarin hy verwys na gepubliseerde akademiese navorsing deur Suzanne Leclerc-Madlala wat wel bewys dat die “maagdelike reinigingsmite” ‘n rol by babaverkragtings deur swart mans speel.
Oor die afgelope paar dae het daar insgelyks ‘n argument op Twitter rondom die onderwerp tussen Roodt en Schutte gewoed. ‘n Deelnemer aan die Twitter-gesprek, mnr. Derek Gerber, het verwys na amptelike statistiek oor Suid-Afrika se gevangenisbevolking wat aantoon dat daar slegs 2400 blanke mans in die tronk verkeer. Dus kan blanke mans onmoontlik vir die geweldsmisdaad, waaronder Suid-Afrika se hemelhoë verkragtingsyfer, verantwoordelik wees. Volgens ingeligte beramings word meer as ‘n miljoen vroue per jaar in die land verkrag, waarvan ‘n derde minderjarige meisies is.
Dié toestand het dr. Roodt genoop om die term “sadistiese apokalips” te munt om die land se buitengewone verval in geweld, waaronder veral seksuele geweld, te beskryf.
Sadisme die ‘heersende ideologie in Suid-Afrika’
“In vredestyd is die intensiteit van moord en verkragting wat ‘n mens in Suid-Afrika aantref, ongekend,” sê Roodt. “Oor die afgelope weke en maande het ek daaroor nagedink en is tans besig om ‘n langerige artikel van so 20 000 woorde daaroor te skryf. ‘n Mens sou kon sê dat sadisme die heersende ideologie in Suid-Afrika geword het.”
Roodt het die gedagte dat konserwatiewe blanke mans vir die geweld in die land verantwoordelik is, verwerp, onder meer deur aan te toon dat daar minder blanke oortreders in SA tronke verkeer as in Skandinawiese lande soos Denemarke en Noorweë, wat internasionaal as nie-gewelddadig gesien word.
“Ons sit met ‘n mediaprobleem,” meen Roodt. “Die hoofstroommedia, sowel Suid-Afrikaans as internasionaal, is besig om Suid-Afrikaanse blankes te demoniseer en hulle as groteske monsters voor te hou wat regstreeks of onregstreeks vir die afskuwekkende babaverkragtings, marteling van plaasboere en algemene wettteloosheid verantwoordelik is.”
Op Twitter het Roodt aan onderskeidelik die SA korrespondente van die New York Times en die Londense Guardian getwiet: “Weet u dat slegs 2700 blankes in SA tronke verkeer, minder as in Denemarke/Noorweë? Tog demoniseer u ons as gewelddadige monsters?”
Roodt, wat enkele dae gelede Alan Wieder se biografie oor die SA kommunistiese helde Joe Slovo en Ruth First op praag.co.za geresenseer het, meen dat sowel die marxisme as voorvadergelowe ‘n rol speel by die irrasionalisme wat in Suid-Afrika posgevat het. “Kousale logika word toenemend op die agtergrond geskuif,” meen Roodt. “Kommunisme werk met ‘n ‘diefstal’-logika wat deur die negentiende-eeuse sosialistiese slagspreuk, ‘besit is diefstal’, opgesom word. Dit is logies verwant aan die opvatting in tradisionele swart gemeenskappe dat ongelykheid deur toordery veroorsaak word; vandaar dan ook die rituele moorde en heksemoorde wat plaasvind. Die irrasionele openbare diskoers, asook letterlike en figuurlike heksejagte wat voortdurend gevoer word – bowenal deur joernaliste en akademici – bevorder die sadisme en geweld wat woed.”
Die DA-woordvoerder, Mmusi Maimane het Maandag gesê dat Julius Malema verkeerd was deur te sê dat die ANC-regering erger as die apartheidsregering is.
“U mag gehoor het dat Julius Malema oor die naweek gesê het dat die ANC erger as apartheid is. Dit is verkeerd om dié indruk onder Suid-Afrikaners te skep,” het hy in ‘n voorbereide toespraak gesê.
“Apartheid was erger omdat dit ‘n stelsel van ingeburgerde rassisme was. Apartheid was erger omdat ons apartheid nie kon uitstem nie. Trouens, ons kon glad nie stem nie.”
Die leier van die Ekonomiese Vryheidsvegters het Saterdag tydens ‘n byeenkoms in Lethabong naby Rustenburg gesê dat swartmense nooit grond onder die African National Congress sal besit nie.
“Ons stryd gaan oor grond. Mandela is oor grond in hegtenis geneem,” het Malema gesê.
Maimane het gesê dat “die opofferinge wat soveel vir ons vryheid gemaak het” moet onthou word.
“Soos soveel ander waar ek grootgeword het, was ek destyds ‘n ANC-ondersteuner. Ek het geglo dat die ANC ‘n beter lewe vir my en my gesin sou bewerkstellig,” het hy gesê.
“Sedertdien het ek gesien hoe die eens trotse beweging onder die huidige leierskap die pad byster geraak het.”
Hy het gesê dat apartheid teen die mense se wil op hulle afgedwing is, terwyl die ANC nie “verpligtend” is nie.
“Die ANC is ‘n politieke party in ‘n demokrasie. Ons kan vir ‘n ander party stem indien ons deur dié aan bewind in die steek gelaat voel.” – Sapa
Die ontbindende lyk van ‘n man is in die kattebak van ‘n motor by Montecasino in Fourways, noord van Johannesburg, gevind, het die Gautengse polisie Maandag gesê.
“Dit is Sondag omstreeks 13:00 deur veiligheidswagte op patrollie gevind. Hulle het begin ondersoek instel toe hulle van die reuk vanaf die voertuig bewus raak,” het luitenantkolonel Lungelo Dlamini gesê.
Die polisie is ingeroep en hulle het die motor se bak oopgemaak, waar die ontbindende lyk gevind is.
‘n Soektog na die motor se registrasienommer toon dat dit nie as gesteel aangemeld is nie.
Die eienaar van die motor sal ondervra word en geen inhegtenisname het teen 9:00 Maandagoggend plaasgevind nie. Die polisie ondersoek ‘n moordsaak.
‘n Nadoodse ondersoek sal die doodsoorsaak bepaal.
Kringtelevisiemateriaal van die casino sal tydens die ondersoek gebruik word, het Dlamini gesê. – Sapa
Die Durbanse metropolisie (die stad word nou eThekwini genoem) ondersoek blykbaar hoe batterye en nuwe bande van hul voertuie af “verdwyn”, berig die Witness-koerant.
Die koerant haal ‘n woordvoerder, senior superintendent Eugene Msomi, aan waar hy sê dat ‘n aantal interne ondersoeke aan die gang is.
Die berig bevat nog ‘n aanhaling deur ‘n senior offisier wie se naam nie genoem word nie en wat sê dat ‘n polisievoertuig met splinternuwe bande agterna met afgeloopte bande na die stasie toe sou terugkeer.
“Dis helder dat bande gestroop en verkoop word. As die beamptes skofte ruil, sien niemand enigiets raak nie,” sê hy.
He meen ook dat daar geen verklaring is oor hoe voertuie wat op die polisieperseel geparkeer staan hul batterye daar “verloor” nie. – Sapa
Frans Cronje skryf vandag een van die mees insiggewende rubrieke van die afgelope dekade in Rapport. Cronje meen dat blankes nie bitterbek moet wees as ons belastingbydraes verkwis en geplunder moet word nie.
Want, “redeneer” Frans, as ons nie ons bekke hou nie; as ons nie die plundery, verval en misdaad bloot vrolik, positief en opgeruimd gadeslaan en aanvaar nie; sou ons ophou om maar net stilswyend te kak en betaal, gaan daar gróót probleme wees. ‘n Tweede rewolusie sal dan volgens Frans plaasvind, sou ons aanhou mor en kla. Swartes sal minder vergewensgesind wees. Hulle kan ons selfs uitmoor, skimp Frans. (Daardie einste, vredeliewende swartes wat nie met politieke motiewe plaasmoorde pleeg nie, Frans??)
Kom ons analiseer egter wat Frans geskryf het.
Eerstens is sy woordkeuse interessant. Hy gebruik die term “tweede rewolusie”. Daar was dus logieserwys ‘n eerste rewolusie. En daar dag ek heeltyd die kapitulasie by Kodesa was ‘n sogenaamde onderhandelde skikking, met gewillige rolspelers. Toe nie. Duidelik was dit ‘n rewolusie, volgens Frans, in die Ché Guevara-tradisie. Frans maak dus ‘n verstommende bekentenis: Kommuniste en terroriste het die land op rewolusionêre wyse oorgeneem in 1994, erken hy, agv die skandelike volksverraad van Pienk Frikkie en Rooi Roelf. Dit was dus g’n onderhandelde skikking by Kodesa nie; dit was bloot ‘n rewolusie. Jy as blanke verbeel jou dat die referendum van 1992 op een of ander manier jou demokratiese keuse was. Toe nou nie. Daar het ons dit, swart-op-wit, in die binneblaaie van die Afrikaner se eie Prawda; Rapport: 1994 was nie ‘n onderhandelde skikking nie, dit was ‘n kommunistiese rewolusie.
Sedert bogenoemde rewolusie het meer as ‘n miljoen blankes buiteland toe gevlug. Nog honderde duisende het hul werk verloor, nádat blanke staatsamptenare etnies uit die staatsdiens gereinig is, en talle ander blankes hul werk verloor het in die privaatsektor agv rassistiese regstellende aksie. Kennelik was Frans nie een van diegene wat hul werk verloor het nie, want hy sit veilig in sy pos by ‘n private akademiese instansie.
Die belasting wat ons betaal, word verkwis. Dit word gesteel. Ons kry niks in ruil daarvoor nie, want ons moet nog steeds ons eie privaatpolisiemagte, -onderwys en -gesondheidssorg voorsien. Ons belasting word spandeer op sousvliegtuie, op Nkandla en die huur van wynglase teen R200 elk sodat die kaders kan partytjie hou. Maar blankes mag nie kla nie, want blankes moet verstaan dat ons, mbv ons belasting, die prys sal moet aanhou betaal vir ons “voorvaders se sondes”. Blankes, seg Frans, moet dankbaar wees. Net so bly soos ‘n ivoortoringakademikus wat darem nog ‘n pos beklee, Frans?
Kennelik was Frans Cronjé se voorvaders miskien Broederbonders of diegene wat die swartes onderdruk het, en blykbaar voel Cronjé dus baie skuldig oor sy of sy voorvaders se sondes (wil jy ons iets vertel, Frans?), maar nóg ek, nóg my voorvaders, het al ooit enige swartmens te na gekom. Inteendeel; ons was nog altyd goed vir hulle. Indien ons nie aan hulle werksgeleenthede verskaf het nie, het ons, klaarblyklik anders as Cronjé se voorsate, geen swarte ooit benadeel nie.
Die héél interessantste ding van Frans se ontboeseming in Prawda, askies, Rapport, is sy intense vrees vir “die ander”. Frans se medeliberale vertel ons dikwels hoe “misdaad almal raak”, en dat iets soos georganiseerde swart-op-wit rassistiese misdaad nie bestaan nie, maar dan gaan Frans waaragtig en dreig blankes met presies dít: Georganiseerde, kwaadwillige swart rassistiese geweld. Hy maak so in die volgende sinnetjie: “Dit sal ’n gewelddadige, rassistiese en vernietigende oorgang wees..”
Let op Frans se woordkeuses: Geweld. Rassisme. Vernietiging. Hou dus jou bek, meneer die blanke belastingbetaler, of swart, rassistiese geweld is jou voorland, skryf Frans. Waar wás Frans die afgelope 19 jaar, moet ek dadelik vra? Is die bykans 4000 dooie plaasboere en derduisende blanke slagoffers van swart-op-wit geweld tot op hede dus diegene wat nie hul bekke gehou het nie, Frans? Sou hulle steeds geleef het, as hul maar net hul bekke gehou het, en met ‘n blye hart belasting betaal het, Frans?
Frans vrees duidelik die swart gevaar.
Hy is bang vir die monster wat in 1994 geskep is, tydens ‘n gebeurtenis wat hy, Frans, prontuit as ‘n rewolusie beskryf. Frans het egter geen antwoorde nie, buiten om aan te beveel dat blankes maar eerder nie moet kla as ons belasting verkwis word nie. Ons moet buk en ons pak vat. So nie, dreig Frans, wag daar selfs ‘n erger rewolusie as dié by Kodesa op ons.
Onlangs het ‘n biografie uit die pen van die Amerikaanse Jood, Alan Wieder, verskyn met die titel Ruth First and Joe Slovo in the war against apartheid (Monthly Review Press). Dit vertel die fassinerende verhaal van hoe twee Litause Jode – eers vanuit Johannesburg maar later vanuit Londen en enkele Afrikastede – ‘n leidende rol in die aanslag op die vorige Afrikanerregering gespeel het. Oor die afgelope 24 uur het ek die boek in een sitting deurgelees en gee graag van my indrukke hier weer.
Oor die algemeen is dit nie polities korrek om na die etnisiteit van Jode te verwys nie, maar in dié geval beklemtoon die skrywer dit reeds in sy voorwoord dat hy aanvanklik in First en Slovo begin belangstel het vanweë sy en hulle gemeenskaplike wortels in Oos-Europa en Joodsheid:
“As I worked on teacher stories between 1999 and 2008, I felt a growing camaraderie with First and Slovo. Both Ruth and Joe’s roots were Eastern European and Jewish, as are mine; both were, at best, non-practicing Jews, as am I; both were, like me, politically left.”
Opsommenderwys kan ‘n mens die boek as ‘n hagiografie of klakkelose huldebetuiging aan Ruth First en Joe Slovo beskryf. Ek was reeds bekend met beide se rol in die sogenaamde “stryd teen apartheid”, maar Wieder onthul sowel hul persoonlike geskiedenissse as hul politieke handelinge, wat vir nogal heelwat nuwe insigte in die treurige verhaal van ons Afrikanerneerlaag sorg. Dit het ook tot my persoonlik gespreek, aangesien my oorlede pa en sy Afrikanervriende in die veertigerjare op die Wits-kampus ‘n vergeefse stryd teen Slovo en Wolpe gestry het – terugskouend gesproke. Aan die einde van sy lewe het hy verbitterd uitgevaar teenoor “die Afrikaner wat soveel kanse gehad het en alles verbrou het” of “aan daardie duiwelse Slovo oorgegee het”. Insgelyks as student aan Wits dertig jaar gelede, het ek heelwat van die linkse, Joodse kultuur waarvan daar in die boek sprake is, meegemaak en selfs die skryfster van die voorwoord, die Nobelpryswenner Nadine Gordimer, een of twee keer toevallig ontmoet. Gordimer is insgelyks van Litaus-Joodse afkoms en was goed bevriend met “daardie wonderlike Slovo’s”, soos sy elders in ‘n koerantonderhoud na Joe en Ruth verwys het.
Joe Slovo is nie eens in Suid-Afrika gebore nie, maar in die dorpie Obelei in Litaue wat destyds onder Russiese invloed was. Die latere kommunistiese leier het eers op die ouderdom van tien saam met sy ma in Suid-Afrika aangeland. Die grootste gros Litause Jode het in die tyd van Paul Kruger in ons land aangekom en ‘n prominente rol in die goudstormloop gespeel. Teen 1914 was daar reeds 40 000 Jode in Suid-Afrika, waarvan die meeste in Johannesburg saamgetrek was. In die vroeë twintigste eeu het tot 20% van dié stad se bevolking uit Jode bestaan, wat tot die spottende benamings “Jewburg” of “Jewhannesburg” aanleiding gegee het.
Volgens Wieder moes Jode uit Litaue padgee as gevolg van toenemende anti-Semitisme ná die sluipmoord op die Russiese tsaar Alexander II. In beide Letland en Litaue het agterna ‘n gevoel teen Jode opgelaai, wat in ghetto’s gewoon het maar nie ekonomies kon oorleef nie en wat dus na ander heenkomes, hetsy in die VSA, hetsy in Suid-Afrika, gesoek het.
In die vroeë 1930s was van die meer gevestigde Jode in Johannesburg welvarend of het, soos Ruth First se ouers Julius en Tilly, tot die middelklas behoort. Nuwe aankomelinge uit Litaue soos die Slovo’s was egter onversorg en soos die skrywer vertel, was dit standaardpraktyk om sulke kinders eers te ontluis alvorens hulle tot skole toegelaat is. Die tienjarige Joe Slovo het geen ander taal as dié van die Oos-Europese ghetto, Jiddisj, gepraat nie. Sy pa is aanvanklik eers per skip Argentinië toe en indien hy daar werk gekry het, sou Suid-Afrika se geskiedenis dalk heel anders daar uitgesien het, want dit sou beteken het dat Joe ook daarheen sou verhuis het. Dalk sou daar nooit ‘n “Freedom Charter” of ‘n Kerkstraatbom gewees het nie, beide synde gebeurtenisse waarby Joe Slovo ‘n sleutelrol gespeel het.
Uit Wieder se opmerkings oor Joodse immigrasie na Johannesburg, lei ‘n mens af dat, benewens Jiddisj, die Joodse geloof, gewoontes en kookkuns, ‘n ander invloedryke ideologie die nuwe aankomelinge vergesel het: die kommunisme. Synde self links en Joods, skroom die skrywer nie om aan te toon watter aktiewe rol die Litause Jode in Johannesburg gespeel het om kommunisme te bevorder nie. Afgesien van die verloopte Afrikaner Bram Fischer en sy vrou Molly, was die Suid-Afrikaanse Kommunisteparty so te sê ‘n etnies Joodse beweging met ‘n paar swartes en Indiërs wat gekoöpteer is. Dit word natuurlik ook weerspieël in die aangeklaagdes tydens die fameuse Rivonia-verhoor, waarvan die helfte Jode was: Goldberg, Bernstein, Hepple, Wolpe, Kantor en Goldreich.
Hierdie is ‘n dubbele biografie en daarom spring die skrywer heen en weer tussen First en Slovo se verhale. Selfs voor hul ontmoeting op die kampus van die Universiteit van die Witwatersrand, word albei van ‘n vroeë ouderdom af reeds aan kommunisme blootgestel. Ruth First se ouers. Julius en Tilly, was albei oortuigde kommuniste en vandat sy tien jaar oud was, is sy polities bewus gemaak of saamgeneem na vergaderings of betogings toe. Blykbaar het lede van die Kommunisteparty die gewoonte gehad om op die trappies van die Johannesburgse stadsaal pamflette uit te deel en ook toesprake aan verbygangers te maak. Dit was natuurlik in die dae voor die Nasionale Party kommunisme verbied het. Maar selfs die verbod op die Kommunistiese Party het hulle nie gestuit nie, want Slovo, First, Fischer en ander het ‘n nuwe, ondergrondse party in die plek daarvan gestig.
Slovo se ma is vroeg dood, met die gevolg dat sy suster in ‘n weeshuis opgeneem is en hy saam met sy pa van een losieshuis in Doornfontein na ‘n ander moes rondswerf. Hy moes vroeg uitspring om te gaan werk en het sodoende op die fabrieksvloer in die kommunistiese beweging aktief geraak, hoewel ‘n onderwyser hom reeds aan kommunisme voorgestel het en daar in die Joodse losieshuise ook allerlei gesprekke oor sosialisme gewoed het. Hy kry werk by ‘n Joodse firma, Sive Brothers and Karnovsky, maar organiseer sowel die swart as die wit werkers om te staak, in so ‘n mate dat die eienaar hom inroep. Wieder skryf:
“In March 1944, he was called in by one of the company’s owners, Sammy Sive, and informed that he should curtail his political activities and be grateful that he had a job at ‘such a nice Jewish firm.’ Sive explained, ‘At heart we are all communists.’ He told Joe that the firm donated money to Medical Aid for Russia.”
Hierdie stelling deur Sammy Sive verraai vir my iets van die Joodse kultuur van destyds en waaruit die hele anti-apartheidsbeweging ontstaan het: “In ons harte is ons almal kommuniste.” Vir ‘n groot deel van die twintigste eeu het dit nie saak gemaak of ‘n Jood in Suid-Afrika ‘n kapitalis, werker, akademikus, skrywer, boekhouer, vragmotorbestuurder, kleremaker of wat ook al was nie: in sy hart was hy ‘n kommunis, met groot simpatie vir die radikale vleuel wat toenemend deur Joe Slovo en Ruth First gelei is.
Trouens, daar was onlangs in die plaaslike gemeenskapskoerant, The South African Jewish Report, ‘n hele debat oor die verhouding tussen die radikale Jode soos Slovo en die Rivonia-aangeklaagdes, enersyds, en gewone Jode andersyds, waaronder daar seker ook hier en daar konserwatiewes of nie-kommuniste moes wees. Sommige briefskrywers het wel afwysend teenoor Goldreich en ander radikale Jode gestaan; nie soseer vanweë hul rol in Suid-Afrika nie, maar weens hul kritiek jeens Israel en simpatie vir die Palestynse saak. Maar in ‘n hoofartikel het sowel die koerant as die Suid-Afrikaanse Joodse Raad van Afgevaardigdes die rol van radikale Jode in die onlangse Suid-Afrikaanse geskiedenis met trots omhels. Dit wil voorkom asof Suid-Afrikaanse Jode voel dat die aandag op swart figure soos Mandela, Tambo en ander ANC-ampsdraers afbreuk aan hul historiese erfenis en veral dié van die Suid-Afrikaanse Kommunisteparty doen en hulle nie genoegsame erkenning kry vir die rol wat hulle gespeel het om die Nasionale Partybewind omver te werp nie.
Aan die einde van Wieder se boek verwys hy na die hoofrabbi, Cyril Harris, se optrede tydens Joe Slovo se staatsbegrafnis op 15 Januarie 1995. Die feit dat Slovo ‘n ateïs en geen praktiserende Jood was nie, is blykbaar van minder belang as dít waarvoor hy gestaan het:
“The official state funeral followed the day after at Orlando Stadium in Soweto. Forty thousand people crowded into the stadium and there were eulogies from President Mandela; Barney Pityana, who would soon become chairperson of the South African Human Rights Commission; John Gomomo, representing COSATU; and Charles Nqakula from the SACP. Jeremy Cronin recited the Bertolt Brecht poem, “In Praise of Communism.” The crowd inside the stadium was subdued and the speeches were on the whole uninspiring, except, ironically, the formal eulogy by the Chief Rabbi of South Africa, Cyril Harris. The rabbi’s sermon portrayed Joe’s bravery and kindness, concluding with a Jewish proverb, ‘Yes, a resounding yes. The world is a better place, thanks to you, Joe, and your remarkable life.'”
Nadat Slovo vir Suid-Afrika teen Italië in die tweede wêreldoorlog gaan veg het, kon hy aan Wits met ‘n beurs in die regte gaan studeer al het hy nie matriek agter sy naam gehad nie. Hier het sy lewenslange vriendskap met nog ‘n Joodse kommunis, Harold Wolpe, begin en het hy ook uiteindelik met Ruth First afgehaak. First het egter eers ‘n seksuele verhouding met ‘n linkse en ewe invloedryke Indiër, Ismail Meer, gehad. Dit was die dae voor die Ontugwet, asook die Groepsgebiedewet en daarom het ‘n veelrassige kerngroepie gereeld in Meer se woonstel, Kholvad-huis 13, te Markstraat in die middestad van Johannesburg, byeengekom en sosiaal verkeer. Dit is ook by Kholvad-huis waar Nelson Mandela en Joe Slovo mekaar die eerste keer ontmoet het.
Die Franse filosoof Jean Baudrillard het ‘n interessante boekie geskryf, A l’ombre des majorités silencieuces, oftewel “In die skadu van die stille meerderheid”. Selfs in ‘n liberale demokrasie is die “meerderheid” per definisie altyd “stil” terwyl bepaalde mense of groepe altyd namens die meerderheid praat of interpreteer wat die gepeupel kwansuis dink. Soveel te meer was dit nog al die jare die geval in Suid-Afrika, waar veral Joe Slovo en sy vrou Ruth First tydens hul lang verblyf oorsee as die selfaangestelde woordvoerders van Suid-Afrika se swart meerderheid opgetree het.
Joe Slovo en Ruth First
By die lees van hul biografie, is daar ‘n bekende Jiddisje woord wat telkens in my gedagtes opduik en dit is: “goetspa”. Selfs nie eens die Boeremag se ambisieuse staatsgreepplan in Dokument 12 spreek van soveel misplaaste selfvertroue soos Slovo en First se geloof in die revolusie en die uiteindelike militêre oorname van Suid-Afrika nie. Moontlik het die Nasionale Party se kapitulasie by die onderhandelingstafel vir Slovo as ‘n groot teleurstelling gekom, want met die hulp van die destydse Sowjetunie en Oos-Duitsland was hy besig om sy MK-kaders op te lei om uiteindelik die Boere uit Pretoria te verjaag. Hy het kort-kort voorspel dat die oorwinning “net om die draai” was. Hoewel hy in beheer van die ANC se hele terreuroperasie teen Suid-Afrika was, het hy hom kwalik oor sy eie veiligheid bekommer en was hy veral berug vir sy laataandkuiery by medestryders wat as “Joe se roete 66” bekendgestaan het. Hy het ook die gewoonte gehad om met etenstyd op te daag sodat sy gasheer verplig was om hom iets te ete aan te bied. Te eniger tyd kon ‘n agent van die destydse veiligheidsmagte hom in die straat afgemaai het en tog het dit nooit gebeur nie. Weliswaar het Craig Williamson in 1982 die briefbom aan Ruth First in Maputo gerig wat haar dood veroorsaak het, maar Slovo het lustig bomme in Suid-Afrika laat afgaan sonder dat hy ooit die geringste ongemak verduur het.
Uiteraard is Alan Wieder se weergawe van Slovo se terreuraktiwiteite erg eensydig. Selfs die Kerkstraatbom word as ‘n “militêre operasie” beskryf. ‘n Vraag wat by my ontstaan het, is waar die geld om terreur te bedryf vandaan gekom het. Slovo was iets van ‘n linkse stralerjakker en het aanmekaar tussen Londen, Moskou, Beijing en Havana gevlieg, as hy nie in Lusaka, Maputo of Luanda was nie. Dit wil voorkom asof die ANC destyds deur die Anglikaanse Kerk en Swede befonds is, terwyl die Sowjetunie en Oos-Duitsland die SAKP van geld, opleiding en wapens voorsien het. By tye het skeuring tussen die twee organisasies gedreig, maar Slovo het dit altyd reggekry om geskille op te los omdat hy sy “stille meerderheid”, net soos Mandela in die tronk, nodig gehad het.
Wieder se simpatie lê eerder by Ruth as by Joe, want hy beskryf haar as die slimmer marxistiese teoretikus. Sy het ook beter as Slovo geskryf en kon dus die propagandaveldtog in die Britse media volhou terwyl Joe ellelange vergaderings bywoon of in Afrikalande sy rekrute in saamgeflanste kampe gaan toespreek. Hul verhouding word as taamlik stormagtig beskryf en blykbaar het Joe allerlei ander verhoudings met vroue gehad, min of meer met Ruth se instemming. Hulle het egter ook oor politiek geargumenteer en in haar strewe om ‘n universiteitspos in Engeland te bekom, het First ‘n meer gematigde “nieulinkse” Marxisme as Slovo, wat op die beleid van Moskou attent moes wees, aangehang. Voor sy ‘n pos in Maputo tydens die Machel-bewind aanvaar het, het First ongeveer vyf jaar lank in Brittanje aan die Universiteit van Durham klas gegee.
Benewens goetspa, is iets wat Jode van Afrikaners onderskei, kennelik ‘n oormaat selfvertroue en wedersydse bewondering. Oor en oor in die boek word sowel Slovo as First vir hul briljantheid geloof. Geen van die argumente en stellings wat Wieder aanhaal, lyk egter vir my besonder skerpsinnig nie. Min of meer die slimste ding wat Slovo gedoen het, was om in die veertigjare kommunistiese propagandastukke in die swart toilette by fabrieke op te plak, omdat hy geweet het “dat geen selfrespekterende blanke by ‘n swart toilet sou ingaan nie”. Wat hul marxistiese teorieë betref, sou nóg Slovo nóg First in Italië of Frankryk enige aansien onder linkse intellektuele kon verwerf aangesien hulle mank gegaan het aan die soort sofistikasie en voorliefde vir ingewikkelde filosofiese redenasies waarvoor linkses in dié lande wêreldberoemd geword het.
Afrikaners is so onbelangrik dat hulle feitlik nêrens in die boek genoem word nie. Daar word net deurentyd na die “apartheidsregime” as metoniem vir Afrikaners verwys. As De Klerk en Roelf Meyer uiteindelik bes gee nadat Slovo goedgunstiglik tot die sogenaamde “sonsondergangklousule” ingestem het, is dit amper asof dit vooraf só bestem was. Die Slovo’s se dogter Gillian verwys iewers na “die naïewe Afrikanerkultuur van die veld” en ek het nogal gewonder of Joe Slovo of Ruth First ons hoegenaamd as “Suid-Afrikaners” sou erken?
FW de Klerk het tydens die aanvang van die onderhandelings by Kemptonpark gepoog om Joe Slovo daarvan uit te sluit, maar Thabo Mbeki het namens die ANC-SAKP-alliansie die minagtende boodskap oorgedra dat daar sonder Slovo geen onderhandelings sou wees nie. Slovo het korrek ingesien dat De Klerk nie vir enigiets “nee” sou kon sê nie. Sodoende is De Klerk gedwing om nie net die Litauer se leiersrol te erken nie, maar uiteindelik ook die knie voor hom te buig. Hoewel Slovo dikwels van dogmatisme en selfs “Stalinisme” beskuldig is, het hy geblyk baie aanpasbaar in sy sienings as kommunis te wees, afhangend van wie hom mag of geld kon aanbied. Toe Gorbatsjof in Rusland oorneem, is hy oombliklik tot perestroïka bekeer en het selfs ‘n verhoging van Moskou ontvang. Terug in Suid-Afrika, het van sy medestryders soos byvoorbeeld die Kanadese kommunis, John S. Saul, hom daarvan beskuldig dat hy die “revolusie verraai het” deur nie op volskaalse kommunisme in Suid-Afrika aan te dring nie.
Maar soos Sammy Sive in 1944 gesê het, is dit genoeg om “in jou hart ‘n kommunis te wees”. Daar is geen teenstrydigheid tussen kommunisme en kapitalisme nie. Selfs Friedrich Engels, een van die vaders van kommunisme, was ‘n fabriekseienaar. Niemand hoef die myne in Suid-Afrika te nasionaliseer nie, want hulle behoort meesal reeds aan Jode, soos die Oppenheimers of Ivan Glasenberg van Glencore-Xstrata wat eersdaags op die Johannesburgse aandelebeurs gaan noteer.
Lesers van die South African Jewish Report sal ook weet dat daar onlangs ‘n Swart-Joodse kamer van koophandel in Kaapstad tot stand gekom het. Volgens verklarings van die nuwe liggaam, “gaan Jode en swartes voortaan saam-saam die Suid-Afrikaanse ekonomie laat groei”.
Nóg in Slovo se meesterplan vir revolusie, nóg in dié nuwe ekonomiese plan figureer Afrikaners hoegenaamd.
As ‘n mens die groteske Afrikanerneerlaag van die vroeë negentigerjare moes verklaar, sou ek dit in ‘n neutedop só opsom: Afgesien van De Klerk se verraad, wat maar net ‘n uitvloeisel van die omstandighede was (hoewel lees Gustav Venter se uistekende Engelse stuk oor FW!), het ‘n baie klein groepie kommuniste die land kon oorneem danksy:
goeie propaganda wat deur mense soos Ruth First, Nadine Gordimer, Trevor Huddleston en selfs Helen Suzman verseker is;
fondse wat deur Swede, Oos-Duitsland en die Sowjetunie verskaf is;
die Johannesburgse netwerk wat die balie, die sakewêreld en die akademici van Wits ingesluit het en waar “kommunisme in die harte van elkeen” geleef het.
Laasgenoemde punt is belangrik, want die Afrikaner het sedert die ontdekking van goud in 1886 nog nooit ‘n goeie gevoel vir Johannesburg gehad nie. Die Anglo-Boereoorlog het vanweë die Uitlanderpolitiek van Johannesburg ontstaan en koerante soos The Star en die Rand Daily Mail (tans Business Day) was nog altyd op die voorpunt van anti-Afrikaner-oorlogspropaganda of die goedpraat van terreur teen ons. Op ‘n stadium het die Broederbond onder aanvoering van Piet Meyer gedink hulle gaan Johannesburg met behulp van die SAUK en die RAU verower, maar daarvan het dadels gekom. Vandag is daar géén Afrikanerinvloed meer by die SAUK of die Universiteit van Johannesburg nie, hoewel daar nog mense met Afrikaanse vanne bestaan wat soos spoke daar rondswerf. Hulle praat egter die ideologie van Joe Slovo en Ruth First klakkeloos na!
Afrikaners het gedink dat die magsentrum van die land in Pretoria gesetel was, in die burokrasie en in die weermag. Intussen was dit in Johannesburg, die stad waar die Litauers al meer as ‘n eeu lank die septer swaai… Johannesburg is inderdaad die stert wat die hond swaai.
Naspers sanik aanmekaar oor hul “Madiba” en verwar die Afrikaner des te meer. In die boek skemer dit deur dat nóg Joe Slovo nóg Ruth First ‘n hoë dunk van Mandela gehad het en hom bloot as ‘n vermetele swarte gesien het wat nie sy plek ken nie. Uiteindelik was hy maar net die swart gesig van die revolusie; hulle kon net sowel foto’s van die gestorwe Martin Luther King gebruik het.
Na alle waarskynlikheid het Joe Slovo en Ruth First die Freedom Charter geskryf. Teen die tyd dat dit in 1955 by Kliptown aangeneem is, was die kommunistiese egpaar reeds ingeperk en mog nie vergaderings bywoon nie. Joe Slovo het egter op ‘n sinkdak met ‘n verkyker gelê en gekyk hoe die vegadering verloop en was hoogs in sy noppies met die uitkoms.
Die nasionalisering van Afrikanergrond is een van die grondbeginsels van die Freedom Charter.
Ons sal binnekort sien hoe ideoloë vanuit Johannesburg wat nog nooit ‘n mieliepit geplant het nie opruk om alle plaasgrond te gaan nasionaliseer. Sodoende sal die volgende hoofstuk in die Slovo’s se revolusionêre teaterstuk verwesenlik word.
Onder hul groepie uitverkore vriende het immers ook die stigter en direkteur van die Johannesburgse Marktteater, Barney Simon, getel. Dis nie soseer die middele wat saak maak nie, maar die verhaal wat vertel word.
As u belangstel om ‘n lang en gratis uittreksel uit bogaande boek oor Slovo en First te ontvang, stuur ‘n epos aan inlig[by]praag.org met “Slovo” in die onderwerpreël.
