Kategorie: Rubrieke

Het Afrikaners ‘n skuldlas uit die verlede? of die geskiedenis gee jou ‘n skop op jou sitvlak.

Onderstaande toespraak is in April 2001 by die KKNK op Oudtshoorn gelewer; ek herontdek dit onlangs. Wat ek hier gesê het, is steeds ter sake, gegewe die kwessie van apartheidskuld wat ons voortdurend voor die kop gegooi word.

James Joyce se karakter Stephen Dedalus in sy beroemde roman Ulysses sê in ‘n gesprek met mnr. Deasy, ‘n skoolhoof, oor die Ierse geskiedenis die volgende:

roodt_dan_wiki“Die geskiedenis is ‘n nagmerrie waaruit ek probeer wakkerskrik.” Terwyl hy dit sê, kom die geluide van ‘n skoolrugbyoefening na hulle toe aan deur die venster.  Die fluitjie blaas vir ‘n drie wat gedruk word.  As ‘n nagedagte dink Stephen Dedalus dan by homself, “En sê nou daardie geskiedenis gee jou ‘n skop op jou sitvlak?”

Wie van ons kan nie vandag Stephen Dedalus se woorde met instemming herhaal nie:  “die geskiedenis is ‘n nagmerrie waaruit ons probeer wakkerskrik”?  Dit is veral die geval as ons dink aan die hele geding rondom skuld wat tans op ons losgelaat word, ook deur ons taalgenote.  “Apartheid was ‘n misdaad teen die mensdom. Julle het apartheid geskep.  Daarom is julle skuldig aan ‘n misdaad teen die mensdom.” Hierdie simplistiese sillogismes is die bouwerk van die nagemerrielogika wat ons teister.

Dit is sekerlike die maklike – nee, die fasiele – opsie om jou te berus in die skuldideologie wat van bo af deur al die oud-Broederbonders, die “verligtes” waarteen Chris Louw fulmineer, die propagandiste van die staat, die internasionale media, ens., aan ons opgedring word.  Volgens hulle behoort ons ons in ons skuld te berus, en ons eie politieke en intellektuele magteloosheid te aanvaar.  Om nie wakker te word uit die nagmerrie nie, is dus die aangewese weg.

Dog net as ‘n mens wegsluimer en jou lyf so ruk-ruk as al die onaangename skelwoorde waarmee jy as misdadiger teen die mensdom uitgekryt word op jou reën, gee die geskiedenis jou daardie spreekwoordelike skop op die sitvlak.  Jy kom agter dat jy vandag hoegenaamd nie in ‘n veelrassige utopie leef soos wat almal sê nie.  Jy begin ‘n paar ou koerante en boeke – selfs geskiedenisboeke – lees en jy kom agter dat, ja, die hele ding nie so eenvoudig is as wat dit aan jou voorgehou word nie.  Jy waag dit selfs om te sê dat apartheid geen misdaad teen die mensdom was nie.  Onmiddellik word jy uitgekryt as ‘n ketter, ‘n rassis, ‘n regse, maar jy laat jou nie van stryk bring nie.  Intuïtief streef jy na wakkerheid, want die nagmerrie waarin jy jou bevind word al hoe ondraagliker.

André Brink of iemand het jare gelede gesê dat ‘n mens niks goeds oor apartheid kon sê nie, want dit is dieselfde as om te sê dat Hitler ook goeie paaie gebou het.  Hierdie soort vergelykings, en die konstante en werklik vergesogte gelykstelling van apartheid met nazisme en volksmoord, waarvan veral die WVK-verslag vol is, is egter deel van die probleem.  Om wakker te word uit ons nagmerrie, moet ons op ‘n slag erken dat daar ‘n werklikheid in Suid-Afrika is wat nie noodwendig uit Duits te vertale is nie.  Die reële, veral in ‘n plek soos Suid-Afrika, is ‘n glibberige, ontwykende ding, en indien ons net ‘n bietjie nader daaraan kan kom, dan is elke skop van watter aard ook al die moeite werd.

waarheidskommEen so ‘n skop was my onlangse boekie met die titel, Om die Waarheidskommissie te vergeet.  Daarin lewer ek ‘n intense pleidooi dat ons moet glo in ons eie onskuld.  Maar ook dat daar ‘n dringende behoefte is om ons geskiedenis te herinterpreteer.  Ons mag nie meer toelaat dat ons geskiedenis oorheers word deur ongevraagde stereotipes, halwe waarhede en selfs blatante onwaarhede nie.  Al kos dit wat, al loop mens die risiko om jou eie reputasie deur die modder gesleep te sien, is dit nou die oomblik om waagmoedig en onverskrokke vir ‘n slag iets soos die waarheid te praat.  Nie die transendente, godsdienstige waarheid waarvan Biskop Tutu en sy trawante praat nie, maar bloot die historiese waarheid, wat op empiriese navorsing behoort te berus.  ‘n Week gelede by Stellenbosch tydens ‘n soortgelyke bespreking, het Jannie Gagiano dieselfde pleidooi vir empiriese navorsing oor die verlede gelewer.

Wat ek nou hier gaan sê, sal waarskynlik deur sommige geïnterpreteer of wangeïnterpreteer word as ‘n apologie vir apartheid.  Montesqieu, meen ek, het gesê dat ‘n skrywer die slegte gewete van sy tyd behoort te wees.  As ‘n mens na die geskiedenis van halsstarrige skrywers in Afrikaans kyk, van Eugène Marais wat deur Paul Kruger verbied is om sittings van die Volksraad by te woon, regdeur tot by die Sestigers wat deur die bank kritiek gelewer het op die kleinlike apartheidsmaatreëls van destyds, dan is dit duidelik dat die Afrikaanse tradisie ten minste ewe veel ruimte bied vir dit wat Nietzsche “ontydgenootlike denke” genoem het.

Chris Louw het vir ons gedemonstreer dat diegene wat apartheid uitgedink het en dan veral die kleinlike diskriminerende maatreëls wat mense verbied het om hotelle en strande te gebruik, of bankies in parke, nou weer eens die voorstanders is van politieke erfsonde en die ideologie van skuld.  Op dié manier poog die eertydse Afrkaner-establishment om ons toekoms te kaap ter wille van hul eie tydelike gewin en aansien by die maghebber van tans.  Ek is egter oortuig dat die Willem de Klerks en die Willie Esterhuyses reeds mee afgereken is en inderdaad geen geloofwaardigheid meer het by die breë Afrikaanse bevolking nie.

‘n Groter probleem is diegene – en dan veral die hordes internasionale opportuniste -wat reeds om ‘n verskeidenheid bedenklike redes hulself met apartheid bemoei het.  Hulle dra by om die mites oor ons verlede in stand te hou.  Ek is bevrees dit gaan meer as een skop verg om hulle van die toneel te laat verdwyn.   Dit waarteen ek my baie sterk uitspreek in my opstel oor die Waarheidskommissie, naamlik die gelykstelling van apartheid met nazisme, is een van die grootste klugte van ons tyd wat ons reeds geweldige skade berokken het en ‘n groot klomp Afrikaners van hul eie tradisie en selfs van hul eie land vervreem het.  Dit is ook die onderliggende veronderstelling van die pro-skuldfaksie.  ‘n Onderdeel van die gelykstelling van apartheid met nazisme is dat apartheid gekleurde mense in Suid-Afrika in so ‘n mate benadeel het dat hulle as’t ware sit met ‘n geweldige agterstand wat nou op kunsmatige wyse “ingehaal” moet word.  Dit verteenwoordig onder meer die regverdiging, nie net vir regstellende aksie nie, maar ook vir oproepe tot ‘n radikale herverspreiding van rykdom in Suid-Afrika, betaling van vergoeding, ens.

Vir die ontydgenootlike denker, vir die nugtere ontleder van die Suid-Afrikaanse geskiedenis, gaan die argumente van die pro-skuldfaksie, van mense soos Antjie Krog en Carl Niehaus en hul abortiewe Tuiste-vir-almal-veldtog, eenvoudig nie op nie.  ‘n Onbevange kyk na ons verlede en na apartheid lewer ‘n heel ander prentjie op as die een wat gewoonlik in sulke emosionele – nee, histeriese – terme geskilder word.

As iemand wat tydens die hoogty van internasionale anti-apartheid in Europa gewoon het, kan ek onomwonde sê dat anti-apartheid so ‘n skewe beeld van Suid-Afrika voorgehou het dat dit net in terme van psigopatologie verstaan kan word.  Dit was ‘n psigose wat gevoed is uit die vele probleme met immigrasie en etniese naasbestaan regoor die wêreld, ofte wel die interne politiek van baie Westerse lande.  Ook die Wes-Europese Kommunistiese Partye, wat met hul rug teen die muur baklei het in die doodsnikke van die sosialistiese droom, het in anti-apartheid ‘n handige handperd gevind om hulself ‘n legitimiteit te probeer gee wat hul eie ideologie lank nie meer gebied het nie.

Indien die NP-verligtes en hul blufspel Oom Apartheid was, dan wasAntie Apartheid nie veel beter nie.  Ook sy is aangevuur deur ‘n byna fantasmagoriese voorstelling van die Suid-Afrikaanse werklikheid, wat vandag steeds ‘n rol speel in die konflikte wat hul afspeel op die terreine van taal, grond, en beheer oor hulpbronne.  Antie Apartheid is myns insiens ‘n veel gevaarliker kalant as Oom Apartheid, juis omdat dit op eg koloniale wyse aanvanklik vanuit die buiteland deur Suid-Afrikaanse bannelinge en hul oorsese bondgenote gevoer is en toe sedert 1994 in ‘n moralistiese stuiptrekking ter plaatse op ons losgelaat is.  Soos ek in my opstel oor die WVK betoog, is anti-apartheid bloot die spieëlbeeld van apartheid, die Doppelgänger daarvan, en behoort dit in ‘n groot mate tot dieselfde paradigma.

Anders as wat die Waarheidskommissie en oningeligte buitelanders wil beweer, was apartheid geen variant van nazisme nie, maar in baie opsigte soortgelyk aan hedendaagse opvattinge soos regstellende aksie wat ook differensieer tussen rasse en groepe.  Apartheid het, by die bekende negatiewe aspekte wat ons al tot vervelens toe gehoor het, en wat dikwels geheel en al oordryf word, ook heelwat positiewe elemente bevat.  Weer eens, wil ek geen apologie lewer vir apartheid as sodanig nie, maar ter wille van billikheid en om die skuldpsigose finaal die nekslag toe te doen, moet sekere dinge beklemtoon word:

  1. Soos Hermann Giliomee onlangs aangetoon het, was die grootste enkele bydrae van apartheid dat dit Suid-Afrika tydens ‘n kritieke fase van ons kontinent se geskiedenis gevrywaar het van die vergrype van Afrika-bevryding en allerlei rampspoedige ekonomiese eksperimente wat gelei het tot intense armoede, burgerlike konflik en selfs burgeroorloë.  Dit ly by my geen twyfel dat indien algemene stemreg vóór die val van die Berlynse muur ingestel sou gewees het, Suid-Afrika maklik die paadjie van Mosambiek of Angola kon geloop het.  ‘n Land soos Angola beskik inderdaad oor geen staat meer nie, kan kwalik belastings invorder en geen basiese dienste aan sy bevolking lewer nie.
  2. Onder apartheid is die onderwysstelsel vir swartmense drasties uitgebrei en tot net voor die Soweto-onluste het die destydse Bantoe-onderwys veel beter resultate met minder geld behaal as die huidige stelsel, in weerwil van ongelyke besteding. Volgens dr. Katherine Heugh, ‘n opvoedkundige van die Universiteit van Kaapstad, was die matriekslaagsyfer selfs tydens 1976 toe die onderwys in Soweto ontwrig is, ongeveer 83% teenoor die huidige 50% of minder.
  3. Onder apartheid is inheemse Afrikatale ontwikkel soos in geen ander land in Afrika nie. Afrikaners het grootliks bygedra om voorgeskrewe boeke vir swart skole in die inheemse tale te ontwikkel, en daar was op ‘n stadium pakhuise vol van hierdie boeke.  Dit is bekend dat die swart leerlinge van Soweto in 1976 Afrikaans verwerp het, dog min mense dra kennis dat hulle van hierdie datum af ook onderrig in hul eie tale afgesweer het, wat ‘n rampspoedige periode van mislukking en hoë druipsyfers onder swart leerlinge ingelui het.  Deel van die ontwikkeling van Afrikatale het behels die sogenaamde “Radio Bantoesenders” van die ou SAUK wat gewilde programme in plaaslike tale uitgesaai het.  Onder apartheid is die meeste van hierdie tale insgelyks gepromoveer tot televisietale.  Aan die einde van apartheid was daar slegs ses inheemse Afrikatale, Afrikaans uitgesonder, wat op televisie gebruik is, waarvan vier in Suid-Afrika.
  4. Twee van die beste aanwysers van mense se welvaart is die kindersterftesyfer en die gemiddelde lewensverwagting van ‘n bevolking.  Die ou Sowjet-Unie het fiktiewe ekonomiese statistiek gepubliseer ten einde die illusie van welvaart te skep, maar in die laaste dekades van kommunisme het die kindersterftesyfer begin styg en die gemiddelde lewensverwagting begin daal, wat dit duidelik gemaak het dat toestande besig was om te versleg. Net so kan geen mate van propaganda oor die Suid-Afrikaanse verlede ontken dat die kindersterftesyfer onder swartmense tydens apartheid dramaties afgeneem het nie.  Volgens statistieke wat ek onlangs raakgeloop het, het dit op die Witwatersrand, byvoorbeeld, vanaf 1949 tot 1961 gedaal van 280 per duisend tot 62 per duisend, ‘n duidelike verbetering.  Weer eens volgens Hermann Giliomee, was die lewensverwagting van swart Suid-Afrikaners in die laaste dekade van apartheid ongeveer 68 jaar, wat goed vergelyk het met vele Westerse lande, en ver bokant die meeste lande in Afrika en Suid-Amerika verkeer het.  Sedertdien het VIGS natuurlik hierdie syfer laat daal.
  5. Die Palestynse ambassadeur in Suid-Afrika het onlangs beweer dat alles wat hy oor apartheid hoor, klink soos die paradys, vergeleke met die situasie van die Palestyne.  ‘n Tuisland soos die Transkei wat benewens ‘n nominale onafhanklikheid, regstreekse begrotingshulp van die sentrale regering ontvang het, asook landbouhulp, opleidingsprogramme, ens., sou vir vele volke ter wêreld, waarby hedendaagse Afrikaners ingesluit kan word, iets van ‘n utopie verteenwoordig.  Die voormalige Transkei was veel groter as menige land in Wes-Europa met ‘n veel kleiner bevolking; boonop beskik dit oor vrugbare grond, goeie reënval en ‘n natuurskoon wat dit ‘n potensiële toeristeparadys maak.  Hierdie vorm van etniese outonomie waarna vele van die staatlose volke op aarde smag, is egter binne die verwronge denke van anti-apartheid beskryf as die ekwivalent van nazisme en volksmoord.  Die tuislandontwikkelingskorporasies het insgelyks miljarde rande, in vandag se terme, bestee aan landelike ontwikkeling, opleiding, infrastruktuur, en in vele tuislande swart ondernemers en sakemanne gevestig wat vandag toe nog hul ondernemings bedryf.
  6. Weliswaar was swartmense onder apartheid tweedeklasburgers.  Die swart Amerikaanse ekonoom Thomas Sowell skryf egter iewers dat dit beter is om ‘n tweedeklasburger in ‘n land met wet en orde, asook min of meer goeie administrasie, te wees, as om deur te gaan vir ‘n eersteklasburger in ‘n land waar daar verval, korrupsie en wanorde heers.  Swartmense uit vele buurlande van Suid-Afrika het tydens die sogenaamde apartheidsjare dieselfde afleiding gemaak, en met hulle voete gestem vir apartheid en teen die tirannie van uhuru in hul eie lande.  Onder apartheid moes Suid-Afrika probeer om immigrasie na die land te keer, terwyl Oos-Duitsers so desperaat was om uit hul werkersparadys te ontsnap dat hul regering dit goedgedink het om ‘n betonmuur met gewapende wagte tussen hulle en hul taalgenote in Wes-Duitsland op te rig.  Die kontras kan nie groter wees nie, en sê iets aangaande die werklike aard van apartheid en kommunisme.  Indiër-Suid-Afrikaners, wat ook nie eiendom in sekere gebiede kon besit nie, het dit reggekry om dieselfde opvoedkundige en lewenstandaard as blankes te bereik onder apartheid. Dit toon aan in welke mate die beperkings op mense om hul eie welvaart te verbeter onder apartheid eintlik veel minder was as wat die meeste mense sou wou toegee.
  7. Onder apartheid was slegs 7% van werkkategorieë onderworpe aan werkreservering, hoofsaaklik in die mynboubedryf, iets wat terug te voer is na die 1922-staking toe die SAKP dit óók voorgestaan het.  Onder die huidige regstellende aksie is 100% van arbeidskategorieë onderworpe aan rassekwotas, wat aantoon dat die ingryping in die arbeidsmark tans veel radikaler en omvattender is as onder apartheid.
  8. Die toestand van die openbare gesondheidsektor was veel beter as nou, en ‘n hospitaal soos Baragwanath in Soweto het ‘n veel beter diens aan sy pasiënte gelewer as tans.

Suid-Afrika gaan tans deur ‘n hele aantal radikale veranderinge wat sommige al as ‘n revolusie bestempel het.  In enige so ‘n situasie is daar ‘n revolusionêre voorhoede wat poog om die bates van die vorige elite vir homself op te eis of te konfiskeer, ten einde sigself as die nuwe élite te vestig.  Die huidige elite het dus ‘n materiële belang daarby om die skuldideologie in stand te hou.

Tydens ‘n onlangse besoek aan Kuba, het die Minister van Buitelandse Sake, mev. Nskosasana Dhlamini-Zuma, haar as volg uitgelaat oor kritiek op Kuba se swak menseregterekord en gebrek aan veelpartydemokrasie: “Wat is belangriker?  Dat mense stemreg het, of dat hulle beter lewensgehalte behoort te hê?”  Uit die mond van ‘n ANC-minister vind ons dus die volmaakte regverdiging vir apartheid.

As iemand wat nooit vir die NP gestem het, of ‘n ondersteuner van apartheid was nie, is dit miskien maklik vir my om te praat.  Ek is egter van mening dat selfs ondersteuners van apartheid, gegewe die verlede van relatiewe voorspoed, ontwikkeling, asook oordrag van rykdom vanaf blankes na swartmense, kwalik rede het om aan ‘n oordrewe skuldkompleks te ly.  Selfs Minister Dhlamini-Zuma stem hiermee saam.

Leon Lemmer: Universiteit van Wes-Kaapland: Die studente-opstand van 1976

‘Ruim vergoeding vir onwettige of misdadige gedrag is ongelukkig nie uitsonderlik in die nuwe Suid-Afrika nie.’

Die bestaan van Cornelius C Thomas se boek, Wakker wakker en aan die brand: Waarneminge van ‘n studente-aktivis, UWK, 1976 (Bellville: Mayibuye Books, 1997, 181p), gepubliseer deur die Universiteit van Wes-Kaapland (UWK), is glad nie algemeen bekend nie. Ek het eers onlangs ‘n eksemplaar bekom. Die teks interesseer my omdat dit handel oor die kampus-onrus wat ek in 1976 daagliks eerstehands meegemaak het. Wat ontstellend is, is die duidelike afbeelding van ‘n petrolbom op die boekomslag, asof dit nie verdere misdadigheid sou aanmoedig nie. Dit is gewoon sosiaal onverantwoordelik om so ‘n illustrasie te publiseer. Dit gee seker ‘n aanduiding van die mate waarin die UWK sedert die jare sewentig getransformeer is.

wakker_en_aan_die_brandJakes Gerwel, die UWK-rektor in die jare negentig, noem die boek ‘n “half-gefiksionaliseerde stukkie plaaslike geskiedenis” en noem die onrus “‘n beslissende episode in die ontwikkeling van ‘n inrigting (UWK) wat ‘n groot bydrae sou lewer in die stryd teen apartheid.” Toe Kader Asmal as minister van onderwys sy dwase samesmelting van universiteite en technikons deurgevoer het, het hy die UWK en die Universiteit Fort Hare daarvan vrygestel weens die rol wat albei in die stryd teen apartheid gespeel het. ‘n Duideliker erkenning dat die ANC-regering tersiêre onderwys eerder ideologies as akademies benader, sal ‘n mens seker nie kry nie.

In soverre Thomas se teks ‘n historiese rekord is, het dit sekerlik waarde. Ek kon die gebeure herleef. Die outeur het sy eerstehandse kennis, wat kort na die gebeure neergeskryf is, aangevul met die herinneringe van ander aktiviste en bv persberigte. “Die grootste deel … is egter outentiek die angstige werk van Oktober-November 1976” (p 181). Thomas noem sy teks ‘n “kunswerk” (p 7), maar dan ‘n hoogs onvolmaakte een. Geen eerbare akademiese inrigting sal so ‘n slordige teks publiseer nie. Dit lyk asof (feitlik) geen redigering of proefleeswerk gedoen is nie.

Hein Willemse, een van die “onbesonge helde van UWK, 1976” (p 178), het die Afrikaanse voorwoord geskryf en ‘n historikus, RH du Pré, in Engels die “historical positioning” van die gebeure. Du Pré beweer verkeerdelik dat NJ Sieberhagen die eerste UWK-rektor was (p 12), terwyl dit JG (Gans) Meiring was. Du Pré is van mening dat “inferior education” voorsien is; dat “under-educating the non-white peoples” Nasionale Party-beleid was (p 12). Volgens hom was selfs die Afrikaanse universiteite vir blankes sleg: “Afrikaner universities churned out hordes of poorly-educated en poorly-prepared graduates” (p 12).

Dít het die UWK direk beïnvloed, want baie van sy dosente was van die Universiteit Stellenbosch afkomstig. Van die UWK se begin in 1960, as ‘n universiteit uitsluitlik vir bruin studente, was dit glo ‘n geval van “staffing the university with Afrikaner Nationalists who were eager to apply government policy in the education of Coloured students; and by using the security police to stop or inhibit political activity on the campus” (p 13).

“The majority of the lecturers diligently carried out Verwoerd’s blueprint of education and considered it their duty to indoctrinate students with their warped history” (p 14).

Perspektief is hier nodig. In die ou Suid-Afrika, dus onder blanke bewind, was daar nie die huidige ANC-manie dat die demografie oral en op alle vlakke weerspieël moet word nie. Engelssprekende blankes is vryelik toegelaat om in bv die handel en nywerheid uit te munt en Afrikaners in bv die landbou en onderwys. Nie net aan die UWK nie, maar ook aan al die ander universiteite (vir Afrikaans- en Engelssprekende blankes, asook dié vir nie-blankes) was daar baie Afrikaanssprekende blanke dosente. Daar was nooit sprake dat dosente aan universiteite vir nie-blankes opdrag gekry het om hulle posisie te misbruik om studente ideologies te indoktrineer nie. Die veiligheidsmagte (polisie en weermag) het ook geen (beduidende) teenwoordigheid op die UWK-kampus gehad voor die 1973- en veral die 1976-onrus nie.

In 1973 het CJ Kriel, ‘n NGK-sendeling en teoloog, Sieberhagen as rektor opgevolg, maar hy het na studente-onrus in dieselfde jaar bedank. Ek sal nooit vergeet hoe ontsteld Kriel, toe reeds bejaard, oor die studente se snode ondankbaarheid* was nadat hy sy lewe daaraan gewy het om bruines te probeer ophef en opvoed nie. In 1974 het Wynand Mouton, ‘n uitgelese fisikus en akademikus, ‘n jaar lank as rektor waargeneem. In 1975 het die eerste bruin rektor, Richard van der Ross, ‘n opvoedkundige, oorgeneem.

[*’n Voorbeeld van snode ondankbaarheid was Percy Sonn, ‘n student wat glad nie in Thomas se boek genoem word nie. Sonn was een van min studente in die regte. In die jare sewentig het die regte net ‘n departement (met twee uitstekende, toegewyde blanke dosente) gehad; dit was nog nie ‘n fakulteit nie. ‘n Buitengewoon groot deel van die biblioteekbegroting is jaarliks aan die regsversameling toegeken. Sonn het egter met die verwyt gekom dat hy soms (dalk een of twee keer?) vir sy studie op bronne van die Universiteit Stellenbosch aangewese was.]

Van der Ross was die rektor tydens die 1976-onrus en is deur die studente gewantrou omdat hy voorheen as onderwysbeplanner in diens van die Departement Kleurlingsake was. Koos du Toit het destyds as sekretaris van die Erika Theron-kommissie goeie kontak met die Departement Kleurlingsake gehad. (Dié verslag oor die Kleurlingbevolking is in 1976 ter tafel gelê. Die HAT beweer dat kleurling/Kleurling ‘n rassistiese term is. Die HAT etiketteer verbasend baie woorde as “rassisties”.) Du Toit het gesê dat in die Departement Kleurlingsake geredeneer is dat Van der Ross besig gehou moet word deur hom as UWK-rektor aan te stel omdat hy andersins (dalk) kwaad sou doen. Van sowel regerings- as studentekant was daar dus bedenkinge oor Van der Ross. Soos ook uit Thomas se teks blyk, was Van der Ross tydens die 1976-onrus voortdurend in die spervuur, want hy moes bemiddel tussen, aan die een kant, die studente en bruin personeel, wat in sommige gevalle onrus en anargie wou saai, en, aan die ander kant, die blanke personeel en Nasionale Party-regering, wat van die UWK ‘n suksesvolle akademiese inrigting wou maak.

Die boek bevat ‘n mengsel van Afrikaans en Engels. Treffende beskrywings soos die volgende een is skaars: “‘n Koerant hier, ‘n koerant daar lê oopgevlek soos ‘n slegte meid” (p 86). As die blanke bewind beskryf word, is daar tot vervelens toe die bekende retoriek van fascisme, polisie-staat, Broederbond, laager, ens. Blankes word telkens boere, pienknekke, rassiste, varke, honde, ens, genoem. Die veiligheidspolisie word beskryf as “snotgat-melkbaard boertjies in bosbaadjies” (p 67), “dom pote” (p 88), “gattas” (p 127), “diere” (p 158) of, voorspelbaar, die Gestapo (p 124). Die aktiviste heet broers, susters, kamerade, martelare, vryheidsvegters, ens, en die beloofde land Azania. Die studente het geteer op die kommunistiese idees van bv Karl Marx en die swartbewussynsretoriek van bv Frantz Fenon.

In die hoofstuk “Voorspel” verwys Thomas, soos verwag kon word, na Ingrid Jonker se gedig, “Die kind” (1960), wat handel oor ‘n (nie-wit) kind wat deur die veiligheidsmagte gedood is. Thomas dik dit aan as “die honger kind wat onder apartheid se knarsstewels sterf” (p 22; ook p 142-143). Jakes Gerwel het sy Afrikaansstudente tot vervelens toe na hierdie gedig verwys. Dit is waarskynlik ook Gerwel wat die misbruikbaarheid van die gedig onder die aandag van Nelson Mandela gebring het. Mandela het die gedig in 1994 in die parlement voorgelees. Die Burger het hierdie gebeurtenis naïef en kritiekloos as amptelike erkenning van Afrikaans geloof.

Die aanleiding vir die UWK-opstand was die onluste in Soweto in 1976. Aktiviste op die UWK-kampus het gemeen dat hulle iets moet doen om hulle solidariteit met hulle swart broers en susters, hulle “medeverdruktes”, te toon. Thomas verwys na die “Soweto-kinderopstand” (p 28, 33), terwyl dit baie duidelik is dat geslepe volwassenes die opstand haarfyn beplan en Afrikaansonderrig in swart skole as ‘n voorwendsel misbruik het.

Tydens die UWK-onrus word die studente toegespreek/opgesweep deur die politikus Peter Marais oor “Spotlight on UWC” (p 51) en Allan Boesak oor “The role of the Church in the Black Struggle.” Boesak het “resistance – passive or active-, strikes, boycotts, etc, for the good cause” bepleit (p 130). Twee Afrikaansdosente, Jakes Gerwel (p 61 – later die UWK-rektor) en Ikey van der Rheede (p 75 – later ‘n UWK-viserektor) het die studente ook opgesweep. Al vier dra hulle toespraak in Engels voor, al is net 20% van die studente Engelssprekend (p 13). Die studente se plakkate is ook by voorkeur in Engels.

In sy voordrag het Van der Rheede soms na Afrikaans oorgeslaan. Oor Afrikaans het hy gesê: “Afrika-taal pynlik gebaar in die setlaar-kombuise (en in slawe- en werkers-kwartiere) deur die verslane, dog gladdebek Wes-Kaapse nasate van die Khoi-koning Ngounema, Sheik Yusuf, Maleis-Portugese matrose, belustige Duusmanne” (p 77). Gerwel en Van der Rheede se Engelspratery toon onteenseglik die aard van die Afrikaansdepartement, wat destyds telkens deur Die Burger geloof is as die grootste Afrikaansdepartement wat daar bestaan. Die rede waarom so baie studente Afrikaans as vak gekies het, was weens die linkse politiek wat in dié klasse deur Van der Rheede en veral Gerwel gepredik is, maar hierdie feit is nooit wêreldkundig gemaak nie.

Polities uittartend het Gerwel jare later sy intreerede as Afrikaanshoogleraar in Engels gelewer. Pas het Jason Lloyd verwys na “die heersende persepsies dat Afrikaanssprekendheid agterlik en remmend voorkom” (LitNet 10 deser). Lloyd noem dat Gerwel bekommerd oor “die beeld van Afrikaanssprekendheid” was en haal hom soos volg aan: “Daar is ‘n onverfynde brutaliteit, amper ‘n agterlikheid aan die gedurige aggressiewe bitterbekkigheid en kleinlike keffery wat ongelukkig nog deur te veel toonaangewende en beeldvormende Afrikaanse forums gevoer word.” Hierdie oordrewe kritiek het gekom van die mens wat die hoofaanspreeklikheid moet aanvaar vir die transformasie van die UWK van ‘n hoofsaaklik Afrikaansmedium-universiteit na ‘n eentalige Engelse inrigting.

In 1976 was Sosiologie waarskynlik die linkste UWK-onderrigdepartement. Daardie dosente “klink okay” (p 63). Vir onderrig was daar ‘n departement sosiologie, maar daar was ook ‘n sentrum vir sosiologiese navorsing. As deel van ‘n navorsingsprojek is vraelyste soms aan studente-vrywilligers uitgedeel. Die idee was dat die studente teen ‘n vasgestelde vergoeding per voltooide vraestel bruin huishoudings sou besoek ten einde betroubare eerstehandse inligting te bekom. Pleks van eerlike veldwerk te doen, was van dié studente moreel en akademies so onverantwoordelik dat hulle na bv die swembad op die UWK-kampus gegaan en sommer self na willekeur die vraelyste voltooi het. Op grond van die inligting wat met die vraelyste ingesamel is, het die sosiologiese navorsers dan allerhande nuwe tendense in die bruin gemeenskap ontdek.

Een van die sosiologie-dosente, Basil Kivedo, het die opstandige studente in Engels toegespreek (p 74). Hy het ‘n MK-vegter geword en is daarna as die DA-burgemeester van die Breedevallei (Worcester) aangestel voordat hy deur die DA in die Kaapse provinsiale parlement herontplooi is. Kivedo het finansieel seker nie sleg gevaar vir iemand wat kwaad gedoen het deur bv die land onwettig te verlaat en opleiding as “vryheidsvegter” te ondergaan nie, maar ruim vergoeding vir onwettige of misdadige gedrag is ongelukkig nie uitsonderlik in die nuwe Suid-Afrika nie.

Onder die blanke personeel was daar diegene wat sterk standpunt ten gunste van beskawing ingeneem en wet en orde probeer handhaaf het, al moes hulle tydens die onrus daagliks gewapen na die kampus toe kom. In die administrasie was daar Johan Stassen en Pottie Potgieter (‘n reus wat op jeugdige ouderdom oorlede is) en dosente soos George Delpierre (chemie) en Pieter Pistorius (opvoedkunde – ook bekend as die skrywer PG Hendriks). Minstens twee van hierdie mense se motors is doelbewus beskadig. Hulle standvastige voorbeeld het die blanke dosente geïnspireer om sover moontlik ongesteurd met hulle klasse voort te gaan.

Die studente het op groot skaal die motors van blankes in Modderdamweg met klippe bestook. Op die kampus is baie ruite gebreek en klaskamers, ‘n hostelkamer en die kafeteria is aan die brand gesteek. Twee tydelike houtgeboue is heeltemal afgebrand. Aan die begin van die opstand en veral later was dit ‘n klein minderheid studente wat amok gemaak en die meerderheid geïntimideer het, bv deur klasse te ontwrig, onder meer deur die studente met ‘n brandslang nat te spuit. Vandalisme het sonder gewetensbesware voortgestu. Niemand het agterna verskoning gevra nie en geeneen van dié wat later groot salarisse as “strugglehelde” ontvang het, het enige poging aangewend om die skade te vergoed wat hulle aan private en staatseiendom aangerig het nie. In sy outobiografie roem Van der Ross daarop dat hy as rektor nooit met die polisie saamgewerk het wanneer gepoog is om misdadigers vas te trek nie.

Tydens die opstand was Leonardo Appies aanvanklik die voorsitter van die UWK-studenteraad, gevolg deur Henry Matthys en later Eric Theys. Leiding in die opstand het hoofsaaklik van teologie-studente uitgegaan. Hulle is veral deur Jaap Durand beïnvloed, wat jaar na jaar die naïewe gedrag van Dietrich Bonhoeffer in Nazi-Duitsland as voorbeeld vir sy studente voorgehou het. Die idee vir die Belhar-belydenis, aanvanklik geformuleer deur Dirkie Smit (1982), het van Durand gekom, maar hy/hulle kry (feitlik) geen erkenning vir die groot verdeeldheid wat hierdie belydenisskrif sedertdien in die NG Kerk veroorsaak nie.

[Lees gerus Jean Oosthuizen se onderhoud met die moderatrise van die VGK (LitNet 10 deser), waarvolgens ongekwalifiseerde aanvaarding van die Belhar-belydenis ‘n ononderhandelbare voorwaarde vir eenheid van die NGK en VGK is; asof die laste (finansieel, polities, taalgewys, bv anti-Afrikaans-elemente) wat die VGK vir die NGK gaan meebring iets is wat soos ‘n uiters gesogte artikel nagejaag behoort te word. Lidmate word glo nie deur die VGK tot Belhar-aanvaarding gedwing nie, maar daartoe begelei. Die Heilige Gees en die VGK word as vroulik geëtiketteer. Wat ingevryf word, is dat apartheid onreg, rassisme en sonde is. Die hele besigheid lyk vir my na die dogmatiese viering van liefdelose, linkse politiek.]

Russel Botman was in 1976 ‘n studenteraadslid en sy naam word ‘n aantal kere in Thomas se boek genoem (p 30, 35, 38, 39, 60, 92, 178), maar daar is geen sprake dat hy werklik veel gedoen het nie. Hy is wel op ‘n keer deur die polisie opgesluit (p 124). In Botman se CV, soos gepubliseer op die webwerf van die Universiteit Stellenbosch, staan onder “activities” die volgende (in Engels natuurlik): 1976: “Leading university students in the Human Rights Protest against the forces of Apartheid in solidarity with the Soweto Revolt.” Dit klink sterk oordrewe. Botman was klaarblyklik maar net nog ‘n ANC-kameraad wat sy CV aangedik het.

Dit was gewis nie altyd maklik om ‘n universiteit vir bruines as akademiese inrigting uit te bou nie. Afgesien van die weerstand in linkse politieke geledere was daar ook teenstand in die akademiese milieu, bv van die Universiteit Kaapstad. Bruines kon daar met die minister se goedkeuring inskryf as die studierigting nie deur die UWK aangebied is nie. Wat die UK-dekane toe gedoen het, ten einde die regeringsbeleid te ondermyn, was om bruin studente vir die skyn vir ‘n nie-UWK-studierigting (bv staatsleer) te registreer, die minister se goedkeuring te kry en dan die registrasie te verander na kursusse wat wel aan die UWK aangebied word. Die kursusse waarvoor daar skynbaar ‘n aanvraag by bruin studente bestaan het (bv staatsleer, ‘n werklike voorbeeld), is na aanleiding van hierdie slenter in baie gevalle spoedig deur die UWK aangebied. Dit het meegehelp om die akademiese aanbod van die UWK uit te bou, maar teen groot koste vir die staat.

Van der Ross is in 1987 deur Gerwel as rektor opgevolg, met Jaap Durand as viserektor. Daarna is begin om nie-bruines, selfs dié sonder matrikulasievrystelling, as studente toe te laat. Die idee was dat die UWK ‘n ope universiteit (etnies en selfs wat skoolprestasie, of die gebrek daaraan, betref), moet wees. Die instroming van swart studente het egter aanvanklik nie sonder die teenstand van baie bruin studente verloop nie. Die Nasionale Party-regering se idee van die UWK as ‘n universiteit uitsluitlik vir bruines was nie in alle opsigte sonder verdienste nie. Van 1960 tot 1986 het bruin kultuur gedy soos nooit tevore of sedertdien nie – vra maar vir Richard van der Ross en Adam Small, as hulle eerlik wil wees. (Hoewel daar oorvleueling is, is bruin kultuur sekerlik onderskeibaar van blanke kultuur, bv wat logika/manier van dink en gesindheid jeens taal betref.)

‘n Ander feit wat verswyg word, is dat feitlik al die studente (dus ook die gesubsideerde vandale, bv klipgooiers) wat aan die “apartheids-UWK” studeer het, studiebeurse van die “apartheidsregime” ontvang het. Vra maar vir (in alfabetiese volgorde): Allan Boesak, Jonathan Jansen, Nico Koopman, Michael le Cordeur, Llewellyn MacMaster, Danny Titus, Christo van der Rheede, Hein Willemse en sulke snare. Maar daar is geen dankbare erkenning hiervoor van enigeen van hulle nie. Nogeens snode ondankbaarheid.

Henry Jeffreys het die vermetelheid om blankes daarvan te beskuldig dat hulle ‘n “gevlekte verlede” het (Die Burger, 26 November, p 10), terwyl hy bruines kritiekloos met enigiets laat wegkom. Nico Koopman predik in rubriek na rubriek in Die Burger dat mense siek is en genesing/heling nodig het. Dit is baie duidelik dat hy nie sy etniese groep, bruines, in sy visier het nie, maar hom aanmatig om wittes te veroordeel. Vir die UWK-studente-opstand van 1976 het mense soos Jeffreys en Koopman net lof. Klaarblyklik hoef daardie vandale en misdadigers nie vir hulle dade verskoning te vra of die skade te vergoed nie. Hulle hoef ook nie erkentlik en dankbaar te wees vir die universiteitsgeriewe, onderrig en studiebeurse wat hulle so mildelik ontvang het nie. My diagnose is dat daar in hierdie opsig ‘n geestessiekte in (ontwikkelde) bruin geledere woed wat genesing/heling nodig het. Dit is allermins ‘n vergesogte gevolgtrekking.

Bloed aan Carina de Vries Papenfus se hande

Een ding wat my telkens opval van die vyandigheid teenoor Afrikaners en Boere wat deesdae hoogty in Suid-Afrika vier, is dat dit juis nié swartmense is wat ons so vyandiggesind is nie. President Zuma het byvoorbeeld op Geloftedag, tydens die opening van ‘n brug naby Bloedrivier, gepraat van hoe daar ‘n brug tussen die Boere en die Zoeloes behoort tewees. Al te dikwels is dit egter blankes wat vyandig en kwaadwillig teen hul medeblankes optree.

delport_manfred_600Hiervan is daar geen beter voorbeeld as die onsmaaklike petalje rondom die sogenaamde aanval op die plaaswerker, Flippie Engelbrecht, nie. Engelbrecht is na bewering deur twee blankes (hoe dan anders, sou die linkses sê?) op ‘n plaas aangerand en het in die proses na bewering breinskade opgedoen, wat gelei het daartoe dat hy sy arms verloor het toe hy in ‘n vuur geval het. Die hele storie is egter snert. Engelbrecht het reeds vóór die beweerde aanval aan epilepsie gelei, en die vermeende aanval het dus beslis nie gelei tot die verlies van sy arms nie.

Helaas, en hoe sal ek dit nou stel, kom mnr Engelbrecht ietwat arm van gees voor tydens die TV-onderhoude met hom wat ek al gesien het. Sy getuienis is dus nie van te veel waarde nie. Dit is daarom na my mening hoogs twyfelagtig of mnr Engelbrecht vanself ‘n haatveldtog teen die twee blanke beskuldigdes in dié saak, Wilhelm Treurnicht en Johnny Burger, sou kon of selfs wou voer. Iemand het hom bearbei. Iemand het hom aangehits. Dat daar dus wel ‘n haatveldtog van stapel gestuur is teen die twee beskuldigdes, met kwade bedoelings, ly min twyfel. Die persoon wat dié veldtog gevoer het, was egter nie ‘n bruinmens soos mnr Engelbrecht nie.

Nee, sy was ‘n blanke. ‘n Blanke vrou. Haar naam is Carina de Vries Papenfus. Let op: Weer eens ‘n blanke wat haar eie volk verraai het en kwaadwillig opgetree het teenoor haar eie mense.

Me Papenfus is wat eufemisties bekend staan as ‘n kleurryke figuur. Sy is ‘n voormalige prokureur, wat van die rol geskrap is agv twyfelagtige eiendomstransaksies. Me Papenfus beweer egter die skrapping het plaasgevind omdat sy aan depressie gely het. Haar krediteure huldig egter ‘n heel ander mening as sy oor hierdie verdagte transaksies, wat na bewering bedrog en misdaad aan haar kant mag insluit.

Sy het vanuit Kemptonpark gevlug na Hermanus, moontlik omdat die wêreld in Kemptonpark vir haar te warm geword het. Wie weet – miskien het haar skuldeisers iemand soos Mike Bolhuis gehuur om hul geld by haar te probeer verhaal dmv ‘n paar gebreekte ledemate. Nou goed, as jy jou na die Kaap gehaas het, jy is bankrot en jou loopbaan is aan flarde, na wie wend jy jou? Watter organisasie verwelkom vermeende misdadigers, met ope arms? (Nee, nie net die agterlike academici op Stalinbos nie!) Dis natuurlik die ANC, en hul meelopers wat op die wa van boere- en Boerehaat ry; idiote soos Marius Fransman en Nosey Pieterse.

So gesê, so gedaan. Me Papenfus stig toe ‘n organisasie bekend as The Freedom Trust, met slegs een doel voor oë: Om met die ANC te heul en blanke boere uit te verkoop, tot geldelike gewin van Papenfus. Interessant genoeg was die einste Papenfus terloops ook voor in die koor van gestremdes wat so op Facebook te velde getrek het teen Sunette Bridges se Rooi Oktober-veldtog, saam met die res van haar spul ingeteelde trawante op Skelmbos. Kyk hoe verbaas is ons almal nou oor die swak karakters van die individue wat so geskree het oor Rooi Oktober….

Dit is uiteraard totaal onwettig vir ‘n prokureur wat van die rol geskrap is, om hom- of haarself as enige iemand se regsverteenwoordiger voor te doen, maar nietemin het me Papenfus presies so gemaak in die geval van Flippie Engelbrecht. In ‘n walglike daad van hoogverraad teen haar eie volk, en met voorbedagte mala fides teenoor blanke boere, het sy Engelbrecht aangehits om klagtes van aanranding te lê teen menere Treurnicht en Burger. Sodoende het sy ook onmeetbare skade aangerig aan die voorheen goeie verhoudinge tussen boere en hul arbeiders, asook rasseverhoudings oor die algemeen. Haar kwaadwillige, agterbakse, oneerlike optrede het rampspoedige gevolge gehad.

Mnr Burger het tragies selfmoord gepleeg in 2013, omdat hy nie meer die spanning kon hanteer nie.

Sy medebeskuldigde, mnr Treurnicht, is egter vandag onskuldig bevind aan die aanval op mnr Engelbrecht. Uiteraard het dit ook derduisende aan regskostes en spanning gekos vir mnr Treurnicht.

Een onskuldige persoon is dus dood agv Papenfus se toedoen. Een onskuldige persoon se lewe is ernstig ontspoor deur die walglike optrede van die beweerder-bedriegster, Carina de Vries Papenfus. Na my mening behoort Papenfus deur mnr Burger en mnr Treurnicht se naasbestaandes aangekla te word van verskeie misdade, onder andere haar onwettige voordoenery as Engelbrecht se regsverteenwoordiger, haar kwaadwillige vervolging van onskuldiges en die dwarsboming van die gereg. Sy het immers vir eie gewin ‘n kwaadwillige vervolging aangehits. Dit sal waarskynlik geen doel dien om haar siviel te probeer vervolg nie, aangesien haar krediteure betreffende haar uiters verdagte eiendomstransaksies haar waarskynlik ook reeds probeer dagvaar.

Ek weet nie wie my meer walg nie – tipes soos Robert McBride of die brein agter die Kerkstraatbom, Aboobaker Ismael – of kwaadwillige verraaiers soos Carina de Vries Papenfus nie. McBride en Ismael kan miskien nog die verweer opper dat hulle nie Boere of Afrikaners is nie. Ek kan nie aan enige moontlike verweer vir Papenfus dink nie.

Een ding is egter seker: Die walglike McBride, Ismael en Papenfus het almal die bloed van onskuldige mense aan hul hande. In laasgenoemde se geval is dit nie net bloed aan haar hande nie, maar ook verraad.


Universiteit Stellenbosch: Is akademiese herstel moontlik?

Op 1 deser is op die webwerf van die Universiteit Stellenbosch (US) aangekondig dat Willem Johan Simon (Wim) de Villiers (55) as die nuwe rektor en visekanselier aangestel is. Op dieselfde dag is Johann Rupert se termyn as US-kanselier met vyf jaar verleng. Die twee hoogste poste sal dus waarskynlik deur Afrikaanssprekende blankes en daarby mans (drie eienskappe wat in die nuwe Suid-Afrika dikwels as doodsondes voorgestel word) beklee word wanneer die US in 2018 sy eeufees vier. Tydens die rektorskap van Chris Brink (2002-2007) en veral Russel Botman (2007-2014) is alles in die stryd gewerp om die beeld van die US as Afrikaanse en veral Afrikaner-universiteit af te breek. Onder die vaandel van “transformasie” is die klem doelbewus van akademiese sake na linkse (spesifiek ANC-) politiek verskuif. Die vraag ontstaan of ‘n akademiese daeraad vir die US in die vooruitsig gestel kan word. Kan een of twee swaeltjies ‘n akademiese somer maak?

Daar word gesê dat De Villiers 24 jaar in Brittanje en die VSA gestudeer en gewerk het; ongeveer so lank soos Nelson Mandela in die tronk was. Agtien maande gelede het De Villiers op eie inisiatief na Suid-Afrika teruggekeer. Die agteruitgang van die land en die US moes hom sekerlik opgeval het. Hy is tans die dekaan van die mediese fakulteit van die Universiteit Kaapstad. Hoewel De Villiers in Stellenbosch gebore is en daar opgegroei en as Matie gestudeer het, is die vraag watter invloed sy buitelandse blootstelling op hom gehad het, sowel ten goede as ten kwade. Hy hoop bv dat die US plaaslik en internasionaal ongekende hoogtes sal bereik. Hy wil hê dat die US “globaal moet kompeteer.”

De Villiers “meen die US se meertaligheidsbeleid, wat op 22 November deur die Universiteitsraad aanvaar is en voorsiening maak vir die verhoging van die lesingsaanbod in sowel Afrikaans as Engels, sal help om meer internasionale studente en dosente te lok.” In teenstelling met Botman se Afrika-manie is De Villiers se oriëntasie klaarblyklik Westers, maar buitelandse oorwegings bevorder nie Afrikaans as onderrigmedium nie. Hy is besig met ‘n eierdans. “Ons moet net sorg dat die taalbeleid en -plan reg toegepas word. Ek het oorsee besef wat Afrikaans vir my beteken, so ek is bly ons bou dit akademies uit – maar so ook Engels, wat jou toegang tot die res van die wêreld gee.” Die vraag ontstaan in hoeverre De Villiers se huistaal en dié van sy kinders Afrikaans is.

“Hy staan akademiese uitnemendheid voor in al drie die Universiteit se kernaktiwiteite – navorsing, leer en onderrig, asook gemeenskapsinteraksie.” Hy praat van “gemeenskapsinteraksie”, wat ‘n verbetering op Botman se “gemeenskapsdiens” kan wees. Botman se standpunt was dat die US diens aan die gemeenskap moet lewer weens die versuim van veral ANC-owerhede om dit te doen. Daarmee het hy die twee historiese kernaktiwiteite van die universiteit, navorsing en onderrig, verwater.

De Villiers het die volgende slagspreuk geformuleer: “Wat in die student se belang is, is al wat van belang is.” Die universiteit bestaan inderdaad ten behoewe van sy studente, maar watter soort studente is kenmerkend van die US? Moet dit nie vanselfsprekend net diegene wees wat akademies op standaard is nie? Vir die universiteit om akademies uitnemend te wees, moet die akademies beste studente voorkeur by toelating en by die toekenning van studiebeurse kry. Dit was opvallend nie die geval in die Botman-era nie. Gaan dit nou verander? Dit lyk nie so nie. De Villiers verwys na die US as “‘n inklusiewe omgewing.” Hy is “verbind tot voortgesette transformasie om die ongelykhede van die verlede aan te spreek.”

Die probleem is dat ongelykhede in die hede van ‘n inherente aard kan wees. Hoe gaan hy onderskei tussen tekortkominge wat aan “onreg” in die verlede toegedig kan word en beperkinge wat eie aan studente is? Die maklike uitweg is om hierdie onderskeid te ignoreer, soos Botman gedoen het. Die akademies korrekte benadering is om alle studente suiwer akademies te beoordeel. Hiervoor sien De Villiers blykbaar nie kans nie. “Ek is entoesiasties oor die koers waarop prof Russel Botman die US geplaas het.” Dít is die soort polities korrekte stelling wat in hierdie situasie van De Villiers verwag is. ‘n Mens kan maar net hoop dat hy tydens sy ampstermyn dermate van Botman se ideologiese koers sal afwyk dat die US weer en meer akademies respektabel kan word.

Op 2 deser was De Villiers se aanstelling ‘n voorbladsyberig in Die Burger. Hy beweer dat daar geen ernstige probleme aan die US is nie. Die swaard van Blade Nzimande, die kommunistiese minister van hoër onderwys, wat oor die kop hang van universiteite wat onderrig deur die medium van Afrikaans verskaf, bekommer hom blykbaar nie. “Afrikaans as akademiese taal moet ondersteun en uitgebrei word.” Hy sê nie hoe hy dit gaan doen nie. Dit klink na blote lippediens.

Myns insiens behoort alle kursusse, voor- en nagraads, in Afrikaans aangebied te word. Studente moet aangemoedig word (bv finansieel) om hulle magisterverhandelings en doktorale proefskrifte in Afrikaans te skryf. Op die oomblik word studente in baie departemente aktief ontmoedig om tesisse in Afrikaans te skryf. By dosente en navorsers behoort daarop aangedring te word dat hulle artikels in Afrikaans publiseer. Pleks daarvan bly De Villiers hamer op internasionale (dus nie-Afrikaans-) aspekte. “Die taalbeleid sal ook meer internasionale studente en dosente lok.”

‘n Positiewe aspek is dat die doodsklok vir Botman se Sentrum vir Inklusiwiteit lui, maar die soet word met suur vermeng. “Oor inklusiwiteit het hy gesê ‘n sentrum vir inklusiwiteit wat êrens op die kant sit, kan nie alleen daarvoor verantwoordelik wees nie. ‘Dit moet in die hele institusionele kultuur van die universiteit geïntegreer wees. Alles wat ons doen, moet daardie geur en kleur hê.'” Hopelik sal Botman se jaarlikse Diversiteitsweek (Praag 29.09.2013) op grond van dieselfde redenasie in die slag bly. Wat met reg van ‘n Afrikaanssprekende blanke rektor verwag kan word, as hy ‘n Afrikaner is, is dat die ontheemding wat Afrikanerstudente deesdae op die US-kampus ervaar, aangespreek sal word. Tradisioneel was die US hulle universiteit, maar die US het ‘n inrigting geword wat blatant voorkeur aan nie-Afrikaner-elemente gee. Botman se HOOP-projek, met sy kommunistiese wortels in die idees van Paulo Freire (1921-1997) en Ivan Illich (1926-2002), kan gerus ook stil-stil verdwyn (maar kyk hier onder).

“Ek glo ek beskik oor die eienskappe om die universiteit vorentoe te neem, naamlik nuuskierigheid, energie, moed, volharding, fokus en dissipline.” De Villiers straal nie net selfvertroue uit nie, maar ongelukkig ook te veel selftevredenheid, op die gevaar af dat hy sy mate van kennis en insig oorskat. Dit kan ontaard in dogmatisme en daarom akademies teenproduktief wees. Groter beskeidenheid en skeptisisme kan bates vir ‘n rektor wees. (In die pers het die slegte gewoonte posgevat om na De Villiers as “Slim Wim” te verwys.) ‘n Medikus, ook ‘n De Villiers, JN (Jannie), wie se roem daarop berus het dat hy die Lombard-vierling in 1951 die wêreld ingehelp het, was voorheen die US-rektor (1970-1979) maar nie juis ‘n dawerende sukses nie.

Wim de Villiers se oormaat selfvertroue blyk veral uit die onderhoud wat Murray la Vita met hom gevoer het (Die Burger, 5 deser, p 11). Hy beskou homself as “perfek geposisioneer … ek dink dit gaan baie goed en ek doen goed.” Hy het veramerikaans: “Ek het ‘n baie Amerikaanse manier van hoe om dinge te doen.” In teenstelling hiermee was van die eerste dinge wat ek in Amerika opgemerk het dat baie mense in die sosiale omgang optree asof hulle op televisie is. My subjektiewe reaksie was dat ek hulle oorselfversekerdheid as afkeurenswaardig ervaar het. Myns insiens moet ‘n mens liewer nie te hiperaktief jou eie beuel blaas nie.

Volgens De Villiers is transformasie, oftewel verandering, deel van alles wat ons doen. Hy haal goedkeurend ‘n Amerikaner aan wat gesê het: “If you don’t like change, you are going to like irrelevance even less.” Wat De Villiers moet besef, is dat transformasie ‘n bepaalde soort verandering is; daardie tipe wat deur die ANC-regering aan almal opgedring word. Om ANC-transformasie teen te staan, is nie irrelevant nie. Myns insiens is dit vir hom as rektor noodsaaklik om bv Blade Nzimande teen te staan ter verdediging van bv akademiese meriete, universitêre outonomie en akademiese vryheid, asook Afrikaans as onderrigmedium.

Dit is juis De Villiers se opmerkings oor Afrikaans wat glad nie gerusstellend is nie. La Vita vra of Engels nie Afrikaans as onderrigmedium aan die US gaan verdring nie. De Villiers verwys na die leidende rol wat Latyn, Duits en Engels agtereenvolgend in die akademiese wêreld gespeel het. “Maar wie sê oor 50, of 60 jaar is dit nie Mandaryns nie? Niks is gefikseerd [bly onveranderd] nie … Die born frees [een van Botman se gunsteling frases] hét nie hierdie issues nie.” Net soos vir hierdie sogenaamde vrygeborenes is Afrikaans vir De Villiers blykbaar ook nie werklik ‘n kwessie nie. Wat hy by implikasie erken, is dat die plaaslike dominansie van Afrikaans, dus ook ‘n Afrikaanse US, tot die verlede behoort. In die onderhoud slaan hy dikwels oor na Engels en daarby met ‘n Amerikaanse aksent. Dit lyk asof sy kulturele wortels in die buiteland losgeraak het. Hy voel klaarblyklik glad nie geroepe om Afrikaans se status aan die US te herstel nie. Ampshalwe sal daar kwalik op sy Afrikaansheid peilgetrek kan word, al spreek hy sy van nie-Engels as Viljee uit.

Pleks van Afrikaansgetrou te wees, bly De Villiers hamer op nie-Afrikaans-aspekte, dat bv navorsing ‘n globale bydrae moet lewer; die aandag van internasionale befondsers, navorsers en studente getrek moet word; die US moet uitreik; daar geen heil in “insulariteit”/parogialisme is nie. Hy gee geen blyke dat Afrikanerskap swaar by hom weeg nie; eerder dat hy ‘n wêreldburger is. Daarom noem hy selfs dat ‘n US-kampus in die buiteland, bv Kenia, ‘n moontlikheid is. De Villiers is glo besig om Sampie Terreblanche se jongste boek te lees. Daarin sal hy kennis met die outeur se sosialisme maak, maar dit sal hom kwalik help om ewewigtige insig te kry in baie van wat die afgelope kwart eeu (tydens De Villiers se verblyf in die buiteland) plaaslik gebeur het.

Dit blyk dat De Villiers se arsenaal van sê-goedjies gou uitgeput raak, want hy herhaal heelwat van wat hy reeds in die bogenoemde bronne kwytgeraak het. Daar is belangrike sake waaroor ons groter helderheid sal kry eers nadat hy begin het om as rektor te funksioneer. Soos Chris Brink kan hy anders wees as wat hy aanvanklik voorgegee het, hetsy ten goede of ten kwade.

Ek bespeur ‘n mate van suurheid by Die Burger omdat nie een van die twee nie-wittes, wat op die kortlys van drie vir die rektorskap was, die paal gehaal het nie. (Die US stel deesdae die absolute vereiste dat daar altyd minstens een nie-witte op alle aanstellingskortlyste moet wees.) Die Burger sou oor nog ‘n bruin of nie-wit US-rektor mal gegaan het, des te meer as ‘n vrou die pos gekry het. Enige pos wat deur ‘n nie-witte beklee is en daarna deur ‘n witte ingeneem word, word deesdae as ‘n terugwaartse stap, dus as teenproduktief vir transformasie, beskou.

Volgens ‘n (Afrikaanssprekende, bruin) leser versterk De Villiers se aanstelling “die indruk … dat poste soos die rektorskap nie beskore is vir vroue, Engelssprekendes, bruin en swart akademici nie. Die droom van mede-eienaarskap van dié instelling het tydelik geloofwaardigheid verloor” (Die Burger, 11 deser, p 16). Ek verwag dat die genoemde suurheid vorentoe nog duideliker in Die Burger gaan uitslaan, in opmerkings van bv Henry Jeffreys en/of Die Burger se eie Victor Verster-alumnus, Johann Maarman. Albei het net lof vir die ANC se destydse misdadige aktiwiteite. Onlangs het Maarman geskryf dat van die UWK-klipgooiers en -brandstigters glo deur die polisie gemartel is, maar hy het doelbewus versuim om melding van hierdie studente se misdade te maak.

Op dieselfde bladsy as La Vita se verslag oor sy onderhoud met De Villiers is daar ‘n brief van Anton van Niekerk; ‘n mens wat knaend pomp vir die US-rektorskap. Oor sy onbesonne uitlatings is Van Niekerk by ‘n vorige geleentheid met ‘n stukkende bril tot onder sy omgekeerde lessenaar getik. Kort daarna het hy beweer dat hy ‘n les geleer het. Sedertdien lyk dit egter telkens asof dit nie die geval is nie. Van Niekerk gaan onverpoos voort om skoor te soek. Dit is in sy DNS.

Hierdie keer het Van Niekerk dit teen ‘n private Afrikaanse universiteit. Heeltemal tereg noem hy die baie geld wat die vestiging en bedryf van ‘n volwaardige universiteit verg. Dit kan kwalik van die “klein, kwesbare Afrikanergemeenskap” verwag word om so ‘n projek te finansier. Soos gebruiklik gaan dit egter eintlik vir Van Niekerk om sy afkeur uit te spreek van enige poging om Afrikaans- en veral Afrikaner-belange te bevorder.

Wanneer Van Niekerk oor religie besin, is hy skepties. Die tweede hersiene uitgawe van sy boek, Geloof sonder sekerhede, is onlangs gepubliseer. Hy gaan onverpoos voort om aan dieselfde kombersie te hekel. Maar as dit by die politiek en akademie kom, klou hy vas aan ‘n geykte, dogmatiese ingesteldheid wat teenproduktief vir die US as akademiese inrigting is.

Dit is my oortuiging dat Afrikaners eerder moet veg vir die behoud van die tradisioneel Afrikaanse universiteite, wat met so baie geld en opoffering tot stand gebring is, as om hulle te beywer vir ‘n nuwe Afrikaanse universiteit met beperkte kapasiteit. As so ‘n onderneming suksesvol blyk te wees, sal die ANC-regime beslag daarop lê en dit ooreenkomstig sy verwronge ideale transformeer. Die eintlike geveg teen die ANC-regime moet op die kampusse van die tradisioneel Afrikaanse universiteite gevoer word. Hiervan is daar al hoe minder sprake omdat daar al hoe meer Anton van Niekerks is wat hulle deur die polities korrekte stroom laat meevoer.

Die wesenlike gevaar is dat Wim de Villiers Van Niekerk-gesind kan wees. Die lakmoestoets vir ‘n akademikus is die suiwerheid van sy benadering van akademiese sake. Van Niekerk druip hierdie toets op skouspelagtige wyse. Hy weet dat ‘n universiteit aan minstens twee vereistes moet voldoen as hy akademies uitnemend wil wees: net die akademies beste studente moet toegelaat en net die akademies beste dosente en navorsers moet aangestel en bevorder word. In albei opsigte skiet die Botman-US openlik en doelbewus tekort, maar Van Niekerk opper geen beswaar hoegenaamd hierteen nie. Die “aangewese groepe,” die sogenaamde ras- en geslagsbenadeeldes, mag maar ten koste van die US se akademiese gehalte en aansien bevoordeel word. Blankes, veral Afrikaners, mag maar veronreg word. By Van Niekerk kry politieke korrektheid voorkeur bo akademiese korrektheid.

Die aanduidings is dat De Villiers dieselfde toets gaan druip. Amerika is immers by uitnemendheid die land waar swartes onregverdig bevoordeel word. As De Villiers openlik op sy Afrikanerskap gesteun het, sou hy hierteen weerstand kon bied. Dit sou hom ook teen die kommunistiese boosheid van Blade Nzimande gesterk het. Hy sou hom op morele meerderwaardigheid kon beroep; dat Afrikaners ‘n bewese rekord as bouers het en nie, soos die “vryheidstryders” en ANC-regering, as brekers uitgemunt het nie.

Jean Oosthuizen se onderhoud met De Villiers is op 11 deser op LitNet gepubliseer. Daarin herhaal De Villiers die dwaling dat die US (akademies) “fiks en kerngesond” is. Daarna kwalifiseer hy sy stelling ietwat deur na die bedenklike veiligheidsituasie op die kampus, wat die akademiese funksionering van die US aan bande lê, te verwys. Maar dan bevestig hy ook wat ek vermoed het: dat hy wil hê die US-studente moet wêreldburgers word, klaarblyklik sonder dat die US hulle eiesoortige kultuur grondig versterk het, al sê hy later: “Ons wil ook nie hê mense moet hulle eie agtergrond en karakter prysgee nie.” In die Botman-era is Afrikanerkultuur verdag gemaak, eintlik verguis, en sover moontlik afgebreek. De Villiers ondersteun die nuwe taalbeleid in die waan dat dit tot die “uitbreiding van Afrikaans as akademiese taal” sal lei.

Daarna kom De Villiers met dieselfde soort redenasie as Willie Esterhuyse, waarvolgens Engelsmediumonderrig deur die staat befonds word en onderrig deur die medium van Afrikaans op donasies moet steun (Pieter Kapp, Maties en Afrikaans, p 158): “Ek moet egter dadelik ook vra waar die ondersteuning van buite is vir die ontwikkeling van Afrikaans as akademiese taal. Waar is die groot pryse vir akademiese skryfwerk in Afrikaans, waar is die finansiële aansporing vir navorsingswerk in Afrikaans?” As De Villiers in die buiteland werklik agtergekom het hoeveel Afrikaans vir hom beteken (soos hierbo aangehaal), sal hy verseker dat Afrikaans voorkeur by US-befondsing kry. Hy kan gerus aankondig dat hy ‘n deel (sê 10%) van sy buitensporige rektorsvergoeding as’t ware as ‘n dankoffer ter bevordering van Afrikaans- (en Afrikaner-) belange bewillig. As die voortbestaan van Botman se rasgebaseerde doktorale program vir swartes uit swart Afrika aan die US geduld word, kan dit blaamvry met programme toegespits op Afrikaans- en Afrikanerbelange gebalanseer word.

De Villiers se redenasie oor Afrikaans is soortgelyk aan dié van linkse Afrikaanssprekendes destyds, bv Bernard Lategan en Johan Hattingh, waarvolgens Afrikanerkultuur en Afrikaans nie beskerm hoef te word nie (Kapp, p 62): “Ek is van mening dat Afrikaans sal gedy as dit nie afgedwing word nie, maar op kampus leef naas ander tale … Aanbod en aanvraag loop saam … Ek volstaan daarmee dat ek die taalbeleid ondersteun – die toets gaan kom in die implementering, befondsing en monitering.” Vir De Villiers is Afrikaans blykbaar nie werklik ‘n hartsaak nie, bloot ‘n (lastige) verskynsel wat, soos Botman dit so graag gestel het, “bestuur” moet word.

“Ons universiteit behoort ‘n plek te wees waar almal op gelyke voet welkom kan voel.” Maar dan moet blankes op dieselfde akademies grondslag as nie-blankes US-toelating kry (bv tot mediese studie) en om dieselfde ekonomiese redes in dieselfde mate studiebeurse ontvang. Die akademiese werk van almal moet aan dieselfde standaarde voldoen. Hoë akademiese standaarde is by nie-wittes des te meer noodsaaklik, want om neo-rassistiese en seksistiese redes kry hulle deesdae by aanstelling en bevordering voorkeur. Maar sal De Villiers die moed van sy oortuiging hê om hierdie rasionele vereiste onomwonde aan die US-dosente te stel? Ek dink nie so nie. Hy het bv geen probleem met die mikpunte in die US se institusionele voorneme en strategie waarvolgens “swart en bruin en Indiërstudente” gewerf en daar by implikasie teen blanke studente gediskrimineer word nie.

Botman se HOOP-projek word deur De Villiers gekarakteriseer as ‘n “wetenskap-vir die-samelewing-benadering.” Dit is wesenlik niks anders nie as ‘n uitdrukking van die gewilde hedendaagse versugting dat ‘n verskil gemaak moet word, oftewel oeboentoe, wat in die praktyk daarop neerkom dat blankes glo die morele verpligting het om swartes te help. De Villiers verwys goedkeurend na huidige US-programme met Engelse name soos SciMathUS en HOPE@Maties waarmee uitsluitlik nie-wittes met “potensiaal” geïdentifiseer word. Die mentorprogram Rachel’s Angels kan hierby gevoeg word. Daar is hier, wat wittes betref, geen sprake van die so dikwels geprese “inklusiwiteit” nie.

Aan Botman se diskriminerende maatreëls teen blankes gaan daar klaarblyklik nie gepeuter word nie. In die natuur kom bokke in verskillende kleure voor. Sondebokke het egter, in hierdie konteks, altyd dieselfde kleur, naamlik wit. Botman het sy HOOP-projek aan die US geloods as “a concerted move away from Stellenbosch being considered an exclusively Afrikaans university … Stellenbosch has a very special responsibility, given its history. We have played a significant part in the injustices of the past and we are committed to redress” (Kapp, p 215). Daardie Botman-hoop impliseer ook ‘n wegbeweeg van die “language roots” van die US (p 216). Wat die HOOP-projek nog meer aan die verwronge US-hart bind, is dat Russel Botman se weduwee, Beryl (gebore Van der Scholtz), pas ‘n proefskrif oor onder meer die hoopbegrip voltooi het. Henry Jeffreys beweer: “In Botman het Maties ‘n ware taalstryder vir Afrikaans gehad” (Die Burger, 26 November, p 10), maar sy weduwee se proefskrif, wat deurlopend met Russel bespreek is, is in Engels (Die Burger, 11 deser, p 4).

Soos Kader Asmal, ‘n vorige ANC-minister van onderwys, het Botman geweier dat die US enigiets met studiebeurse te make mag hê wat voorskryf dat hulle net aan blankes toegeken moet word. Dit het meegebring dat sommige wit studente doelbewus studiegeleenthede ontsê is. Dat daar ‘n oorvloed van studiebeurse uitsluitlik ten bate van nie-wit studente bestaan, het die genoemde twee kamerade glad nie as teenstryding ervaar nie. ‘n Rektor met akademiese integriteit sal hier ‘n beleidsverandering aanbring. Studiebeurse wat bv ras- en geslagsvoorskrifte bevat, behoort met dank aanvaar te word. Hierdie voorskrifte behoort om suiwer akademiese redes eerbiedig te word, met die wete dat daardie studente lewenslank bevoordeel word deur tersiêre studie wat hulle andersins sou ontbeer het.

Tydens die rektorskap van Brink en veral Botman was dit die gewoonte om prominente ANC-politici sonder meer as goed en Afrikaner-politici van weleer as sleg te beskou. Talle ANC-kornuite is met eredoktorsgrade vereer omdat van die standpunt uitgegaan is dat dit goed vir die openbare beeld van die US is. Politici is egter omstrede en verdelende elemente in ‘n samelewing en moet myns insiens liewer nie vereer word nie. Eintlik behoort die beleid te wees om geen (of so min moontlik) van hierdie akademies waardelose sertifikate uit te deel (Praag 14 September). As bastion van beskawing behoort enige universiteit die beginsel te handhaaf dat misdadigers nie vir verering kwalifiseer nie.

Wanneer laas het die US ‘n Afrikaanse taal- of letterkundige vereer? Hier dink ek nie aan iemand soos Antjie Krog wat politiek onder die dekmantel van letterkunde bedryf nie. Een van Krog se jongste stommiteite, na aanleiding van ‘n besoek aan Duitsland, is: “Op baie plekke in Europa sien ‘n mens dan weer die vanselfsprekendheid van witheid, van bevoorregting” (Die Burger, 8 deser, p 9). Dui welvarende blankes dalk nie veel eerder op prestasie, op besondere vermoëns en bekwaamheid, nie?

Die benaming van geboue en ander dele van die US toon dieselfde eensydige verering van ANC-kornuite en die verguising van blanke politici. Daarom is daar afdelings in die US wat na Desmond Tutu en Beyers Naudé vernoem is, terwyl die name van geboue wat na Hendrik Verwoerd en John Vorster vernoem was, geskrap is. Pas is aangekondig dat die DF Malan-gedenksentrum nou die Coetzenburg-sentrum heet. “Die naamsverandering is deel van die universiteit se Visie 2030 om meer inklusief, innoverend en toekomsgerig te wees” (Die Burger, 8 deser, p 3). Wit dui dus op eksklusiwiteit en die verlede en swart op inklusiwiteit en die toekoms. Hierdie naamsveranderings word visuele regstelling/transformasie genoem (Die Burger, 6 Mei, p 10).

Daar is beweer dat dit ‘n belediging vir Botman se nagedagtenis was dat hy uit die DF Malan-gedenksentrum begrawe is. Botman het met hierdie naamsverandering postuum sy sin gekry. Maar dit hou nie daar op nie. In dieselfde berig word genoem dat ‘n nuwe US-koshuis as Huis Russel Botman bekend gaan staan. Is daar werklik geen student wat hierdeur beledig of ten minste ongelukkig gaan voel nie? Wanneer leer die US die elementêre les om liefs geen indiwidue te vernoem nie? Met min moeite behoort die beleid aanvaar word te word dat omstrede figure, soos politici en politiek-deurdrenktes soos Botman, nie vernoem moet word nie.

‘n Deurlopende binnegeveg in die akademie is die magstryd tussen die doserende en navorsingspersoneel aan die een kant en die administrasie aan die ander kant. Eintlik het die administrasie nie ‘n saak nie, want die universiteit bestaan omdat inligting in lesings aangebied en daardie kennis op navorsing gebaseer behoort te wees. Die administrasie is daar om salarisse te betaal, eksamens te reël, geboue op te rig en in stand te hou, ens. Enige onderneming verg ‘n mate van administrasie, maar administrasie is ‘n hulpdiens en is nie die kern van ‘n universiteit nie. Tog is daar die skynbaar onweerstaanbare neiging om klerke op dieselfde vlak as dosente te probeer plaas.

‘n Rektor wat by voorkeur ‘n ideologiese program deurvoer, soos Botman gedoen het, steun hoofsaaklik op nie-doserende afdelings van die universiteit, soos die Sentrum vir Inklusiwiteit. ‘n Rektor wat wesenlik en uit oortuiging sterk akademies gesind is, vind sy steunbasis by die doserende en navorsingsdepartemente. ‘n Klassieke voorbeeld is Samuel Pauw, eens die rektor van die Universiteit van Suid-Afrika (1956-1972), wat seker meer as enige ander persoon van Unisa ‘n afstandsonderriginstansie gemaak het wat akademies gunstig met die beste plaaslike residensiële universiteite vergelyk het. (Ook by Unisa het daar egter sedert 1994 in die naam van transformasie onrusbarende akademiese agteruitgang ingetree.)

As akademikus het Pauw geweier om as rektor sy kantoor in die administrasiegebou te hê. Hy het sy kantoor gehad waar dit hoort, naamlik by die dosente, want ‘n rektor was volgens hom die akademiese hoof en nie in die eerste plek ‘n administrateur nie. Die hoë akademiese standaarde wat hy aan homself en Unisa gestel het, het tot sy ondergang gelei. Toe die senaat teen sy aanbeveling ten gunste van die aanstelling van ‘n professor gestem het wat volgens Pauw akademies nie op standaard was nie, het hy sonder meer as rektor bedank. Die verdere geskiedenis van daardie professor het myns insiens getoon dat Pauw akademies korrek geoordeel het.

Die ironie is dat toe ek dit aan een van Pauw se opvolgers stel dat die rektor die akademiese leier van ‘n universiteit behoort te wees, hy my meegedeel het dat hy sy taak as administratief beskou. Hy het knus in die administrasiegebou gesit en die klerke het die universiteit geregeer. Een van die redes waarom hy hom nie by die akademiese personeel geskaar het nie, was omdat hy hom nie kwalifikasiegewys duidelik van die klerke onderskei het nie. Hy het nie ‘n doktorsgraad gehad nie.

As De Villiers ‘n deurwinterde akademikus is, sal hy in die na-Botman-era geroepe voel om die prominente rol wat nie-doserende afdelings in die onlangse verlede aan die US gespeel het, drasties in te kort. Geld moet by voorkeur aan onderrig en navorsing bestee word en nie aan politieke foefies (bv Botman se Slag van Andringastraat-uitstalling – Praag 25.08.2013) nie.

Die De Villiers-bewind sal na verwagting klein winste vir Afrikaners toon. In die Jean Oosthuizen-onderhoud sê De Villiers: “Die kampusgemeenskap mag nie verwag dat studente met ‘n Afrikaanse [eintlik: Afrikaner-] kultuurkarakter verskonend daaroor moet wees weens die verlede nie.” Dit is onwaarskynlik dat De Villiers sy oorsprong dermate sal verloën dat hy, soos Botman, snedige opmerkings oor ons volksvaders, volksbesit (Praag 23 Junie) en groepbesit (Kapp, p 223) sal maak en daarop sal roem dat die US lankal die laer verlaat het (Praag 29.04.2013). Botman het hom by rugby skaars gehou omdat hy dit as kenmerkend van die tradisionele US beskou het. Pleks daarvan het Botman sokker, by uitstek ‘n sport vir swartes, so veel moontlik probeer bevorder. De Villiers het hopelik nie dieselfde sielkundige besware teen rugby nie.

Anders as Botman se Afrika-manie sal De Villiers se oriëntasie hopelik onmiskenbaar Westers wees, maar ongelukkig seker nie tradisioneel Europees nie. Hy sal nogtans groter begrip as Botman hê vir die wesenlike aard van die universiteit, wat immers ‘n Westerse uitvinding is. Die “swart” Botman is aan die Universiteit van Wes-Kaapland deur Jakes Gerwel wysgemaak dat ‘n universiteit ten behoewe van linkse politiek bestaan. Botman het daardie verwronge idee grootliks ongehinderd aan die US uitgeleef. In werklikheid behoort ‘n vrye uitwisseling van idees nie net op ‘n universiteitskampus toegelaat te word nie, maar ook daadwerklik aangemoedig te word.

Opsommend kan ‘n mens in hierdie vroeë stadium sê dat daar tydens die rektorskap van De Villiers klemverskuiwings gaan wees, maar van ‘n daadwerklike ommekeer van die situasie, dus van ‘n welkome terugkeer van die US na ‘n egte Afrikaanse universiteit, is daar geen sprake nie; om van ‘n blanke universiteit nie te praat nie. De Villiers kan nie meeding met die oorgunstige polities geïnspireerde retoriek oor Botman nie, maar akademies is dit baie maklik om Botman te oortref.

Is my skrywe voortydig? Ek dink nie so nie. In my teks is daar talle voorstelle wat die nuwe rektor as werkprogram kan benut om ‘n beter, veral meer akademiese, US tot stand te bring. Teen my huidige verwagting in kan daar uit die Botman-puinhoop ‘n US verrys wat akademies weer blom.

Afrikanersonde: Wil wit wees

Enigeen met oë om te sien of ore om te hoor en ‘n verstand om mee te dink weet deesdae dat die Westerse beskawing dodelik siek is. Trouens wanneer dit kom by ‘n ontleding van die situasie rakende die wit Westerse beskawing, weet ‘n mens nie watter een van « diagnose » of « lykskouing » die beter beskrywing is nie.

Spesie wat uitsterf...?
Spesie wat uitsterf…?

Dit is nou reeds algemeen bekend dat die Westerse mens ‘n soort selfvernietigingsdrang ontwikkel het, wat miskien beskryf kan word as wit of Westerse masochisme. ‘n Mens kan die verskynsel vergelyk met sardyne en ook ander seediere wat van tyd tot tyd by hulle duisende op die strand uitswem om te vrek. Niemand kan verklaar waarom hulle dit doen nie. Al wat ons weet, is dat hulle om die een of ander duistere rede besluit het om te vrek.

In Amerika word ‘n derde wit babas weens vrugafdrywing nooit gebore nie. As daar iets soos ‘n volksmoord is, is hierdie sekerlik een. Die meerderheid babas wat vandag in Amerika gebore word, is nie wit nie. M.a.w. die wit babas wat gebore word is in die minderheid. Die ander is swart, Asiaties, gemengd of Hispanics. Dit word verwag dat wit Amerikaners onder die ouderdom van agtien jaar teen 2019 in die minderheid sal wees. Dis oor vier jaar !

Hierdie situasie word deur die Amerikaanse media, en veral die New York Times, Washington Post en Los Angeles Times met byna histeriese geesdrif verwelkom. Let wel, hulle aanvaar dit nie net bloot as ‘n feit nie. Hulle verwelkom dit! Die witmens het gewoon nie meer die reg om voort te bestaan nie, wat nog te sê iewers op die wêreld die seggenskap te hê en te regeer. En as ‘n mens kyk hoe die Westerse witmens hierdie selfvernietigingsproses maar gelate aanvaar en selfs aktief daaraan meedoen, dan kan jy amper nie anders nie as om saam te stem dat hy nie meer die reg het om voort te bestaan nie. As hy dan nie die wil en die moed en die lewenskrag het om voort te bestaan nie, dan verdien hy miskien maar om te verdwyn.

In Amerika, die leier van die Westerse Wêreld, of ons dit nou wil of nie, is dit onwaarskynlik dat ‘n Republikeinse kandidaat weer ‘n presidentsverkiesing sal wen. Miskien is dit selfs onwaarskynlik dat ‘n witmens weer Amerikaanse president sal wees. In die laaste presidentsverkiesing het Mitt Romney 60% van die blanke stem gekry en tog nog die verkiesing verloor. Die rede is omdat die swart en Spaanssprekende (Hispanic-) stemmers bankvas vir Obama gestem het. As blanke nasie, d.w.s. ‘n, nasie waar blankes ‘n deurslaggewende seggenskap in die bestuur van die land het, is dit met Amerika ikabod. En dieselfde patroon is in die Westerse wêreld as geheel snel aan die ontwikikel. Lande soos Duitsland en Italië het reeds ‘n negatiewe bevolkingsgroeikoers, terwyl die immigrante uit Noord-Afrika en Turkye by hulle honderdduisende instroom en met ope arms ontvang word, dikwels op «Christelike» gronde.

Wat interessant is in hierdie proses is die breinspoelingspatroon van die media en ander wat daarmee saamgaan: Óf hulle sê «maar dit is glad nie so nie, ons is nie besig om ‘n blanke minderheid te word nie, dis alles net die propaganda van die regses en die rassiste.» Óf hulle sê «nouja, so is dit maar. Ons kan tog niks daaraan doen nie». Óf «die immigrante uit die buiteland is ‘n aanwins vir ons kultuur en ons ekonomie», óf «dit maak tog nie saak nie, ons is mos almal mense en almal dieselfde.» Ons is almal dieselfde ja, maar as dit by ‘n verkiesing kom, dan stem ons darem almal vir Obama as ons nie wit is nie.

Hierdie witmenssiekte is dus nie tot Suid-Afrika beperk nie. Dis ‘n wêreldwye verskynsel. Die uitdelgingsoorlog wat teen Afrikaans en Afrikaners gevoer word, is grootliks te verklaar daaraan dat behoudende Afrikaners nog onder die weinige gemeenskappe op aarde is wat wit wil wees en wil bly. Die groot vraag, waarvan die toekoms van ons beskawing afhang, is of en wanneer die dag sal kom waarop die witmens gaan sê: tot hier toe en nie verder nie. Daarsonder is dit net ‘n kwessie van tyd voordat die Westerse beskawing te sterwe kom.

Zille kyk in die spieël en sien ‘n rassis

Nou onlangs haal Steve Hofmeyr ‘n gedig van NP van Wyk Louw op Twitter aan:

Dis natuurlik afkomstig uit sy beroemde gedig, “Ballade van die bose” waarmee ons Afrikaners op skool en universiteit grootgeword het. roodt_fbfotoZille is nie in staat tot enige ballades nie. Maar dalk kan ons nog ‘n vers uit Van Wyk Louw, dié keer uit “Raka: die dans” gaan leen om haar jongste, patetiese skryfsel op die DA se webblad mee te beskryf, veral die ironiese woorde: “oud en wys: ‘Raka is vreedsaam’, ‘Raka is nie sleg'”. Zille beskik oor ‘n “gróót, swart party”, die DA, wat hoofsaaklik deur blanke, Afrikaanse kiesers ondersteun word. Vandaar haar politieke eierdans wat al hoe belagliker raak. Sy behoort soos Piet Croucamp permanent ‘n kopdoek te dra sodat ons die anti-wit span kan herken as ons hulle sien!

Die DA-leidster of voordanseres rondom die Raka-vuur dink dat sy ‘n groot “strategiese skuif” maak om my en Steve as “rassiste” uit te kryt. Deur ons te demoniseer, hoop sy om die ontwykende swart steun vir haar party te werf! Ongelukkig hang haar anti-wit onderrok so ver uit dat dit meer as enigiets anders op ‘n herformulering van haar Amerikaanse suster en medekultuurmarxis, Susan Sontag se stelling oor “die blanke ras” neerkom:

If America is the culmination of Western white civilization, as everyone from the Left to the Right declares, then there must be something terribly wrong with Western white civilization… The white race is the cancer of human history; it is the white race and it alone—its ideologies and inventions—which eradicates autonomous civilizations wherever it spreads, which has upset the ecological balance of the planet, which now threatens the very existence of life itself.

Sontag – en Zille – gebruik dieselfde logika as Robert Mugabe: Alles wat in Zimbabwe en Suid-Afrika verkeerd loop, kan op witmense en veral “wit rassiste” se brood gesmeer word. Toenemende misdaad en geweld, plaasmoorde, korrupsie, Eskom, dalende onderwysstandaarde – om maar enkeles te noem – is nie die grootste probleme in ons land nie. Nee, veel eerder dít wat die links-liberale heldin van Kaapstad ‘n “erg kommerwekkende neiging” (deeply disturbing trend) noem, naamlik “wit-op-swart rassisme”.

Zille en haar ouers is mos onlangse immigrante, vanaf Duitsland nogal. Wel, diep in haar onderbewussyn is Zille nog ‘n Nazi, want sy gebruik hier Nazi-logika: die minderheid bedreig die meerderheid. Kan u glo? Zille is geen Afrikaner nie. Wat my betref, is sy geen Suid-Afrikaner nie! Sy is ‘n verdomde Duitse Nazi wat hier vir die Duitse motormaatskappye kom voorbrand maak het sodat al wat korrupte staatsamptenaar en regstellende-aksiemiljoenêr sy bene stompies kan hardloop na die naaste BMW-, Audi- of Mercedes-handelaar toe! Alles met die steun en seën van Zille en haar absurde “liberale” party wat net so liberaal in die klassieke sin is soos Idi Amin of Pol Pot se eertydse bewegings.

Die vier miljoen oorblywende blankes in ons land verteenwoordig die probleem, volgens Zille. Dít terwyl rotse van snelwegbrûe af op ons motors neerreën, rassistiese RA- en SEB-wette deur die DANC met behae vanuit die Kaapse parlement uitgevaardig word, en sadistiese moordenaars en rowers ons daagliks teister onderwyl foto’s van slapende polisiemanne die internet vol lê. Sonder privaatveiligheidsmaatskappye en buurtwagte sou daar lankal volksmoord gewees het.

Asof die Nazi-logika van die minderheid wat die meerderheid bedreig nie genoeg is nie, neem Zille haar retoriese oneerlikheid ‘n stap verder deur vir “Steve Hofmeyr en Dan Roodt” in haar boendoehof aan te kla en skuldig te bevind, want sien: ons is verantwoordelik vir die “styging in voorvalle van wit rassisme”. Sy skryf:

Cloaked in flowery prose and intellectual bluster, their racism has emboldened some of their followers. I doubt it is a coincidence that the increase in racist incidents across the country has run parallel to the increase in their public profiles.

Waaroor gaan die “rassistiese voorvalle in die land” waarna sy verwys? Dis vier of vyf voorvalle, wat soos die geval van die Reitz-vier sekerlik oordryf word, waarin dronk studente iemand van ‘n ander ras rondgeklap het of waar ‘n man van Kenilworth ‘n swart vrou vir ‘n prostituut aangesien het. Die ironie is natuurlik dat die meeste van dié voorvalle in die liberale, Engelse Kaapstad plaasgevind het, nie in die ou HNP-vesting van die Noord-Transvaal of die KP-vesting van die Wes-Transvaal nie. Dus gaan dit om Zille se Prog- of DA-bure wat nou hul ware kleure wys, soos die ou grappie uit die dae van die vorige bewind: “Praat Prog, stem VP en bid dat die NP aan bewind bly.”

Wat het die gedrag van ‘n student aan die Universiteit van Kaapstad of ‘n tandarts in Rondebosch met my te make? Die Universiteit van Kaapstad, daardie kultuurmarxistiese hool, sal my nie eens op hul kampus toelaat nie, terwyl ek nie aan ‘n enkele PRAAG-ondersteuner in Rondebosch kan dink nie. Maar ek – en Steve Hofmeyr – moet pa staan vir die gedrag van “daders” wat doer in Zille en haar man, die marxistiese dosent aan die UK, se invloedsfeer verkeer!

Sulke voorvalle is boonop kwalik verteenwoordigend van die wanorde wat in ons land heers en is bloot uitsonderlike “fratse” waarop Zille en die liberale hoofstroommedia fokus om die aandag af te lei van die hele stelsel wat besig is om – soos in Zimbabwe – skouspelagtig te misluk. Selfs Frans Cronjé, voorsitter van die liberale SAIRV (Suid-Afrikaanse Instituur vir Rasseverhoudinge) wat jare lank bepleit het dat die ANC en SAKP die land behoort te regeer, het onlangs in Landbou.com gesê dat ons almal ‘n “plan B” moet hê vir wanneer Suid-Afrika misluk:

Wat het u bedoel met ’n plan B in ’n onlangse koerantonderhoud? ’n Tyd terug was ek saam met die voorsitter van Zimbabwe se Commercial Farmers’ Union (CFU) op ‘n verhoog. Hy het sy spyt uitgespreek omdat hy nooit boere in Zimbabwe aangeraai het om ’n plan B gereed te hê nie. Dit het my laat dink. Ek wil nie oor 20 jaar in daardie man se skoene staan nie. Daarom raai ek mense aan om ’n plan B te kry. Ek het só ’n plan – nie omdat ek weet ek gaan dit nodig kry nie, maar omdat dit onverantwoordelik sal wees om nie te erken dat die eksperiment wat in 1994 begin is, steeds verkeerd kan loop nie.

Sommige se plan B is om hul kapitaal en bates na veilige Europese jurisdiksies soos Switserland te verskuif. Moontlik het Zille dit ook reeds gedoen. Maar sy beskik oor ‘n tweede plan B, wat steeds aan Nazi-logika herinner: Kry ‘n sondebok vir die mislukkende staat Suid-Afrika. En die sondebok is: die Afrikaner, of daardie Afrikaners soos ek en Steve Hofmeyr wat nog nie heeltemal tot gedwee stilte deur die kultuurmarxistiese histerie geknuppel is nie. As Thandi Modise nie haar beeste en varke kos of water gee op haar regstellende boerdery nie, is dit seker ons skuld!

Om sondebokke by ‘n minderheid te soek, is ‘n gevaarlike speletjie. Só leer die geskiedenis ons. Toe ek in Parys gewoon het, het ek ‘n Kambodjaans-Chinese buurman gehad wie se gesin voor hul huis in die straat deur die Khmer Rouge doodgeskiet is, omdat hul etniese Chinese was. Stalin het ses miljoen Oekraïners van die honger laat omkom. As marxisme met minderheidsondeboksoekery gepaar word, raak dit besonder dodelik.

Wat Zille my “blomryke prosa” noem, is geensins die “mooiskrywery” waarna Van Wyk Louw in Vernuwing in die prosa verwys het nie. Dis gewoon denke. Ons Afrikaners dink voor ons doen. Dít het ons van ons Noord-Europese voorouers oorgehou. Ons is nie soos die alwetende Engelse pseudo-liberaal of kultuurmarxis wat die hekke vir Raka oopgooi, links en regs begin “transformeer” en plase nasionaliseer, net om, as die hele “meesterplan” sy onvermydelike gebreke begin toon, ‘n sondebok te soek om vir die gemors verantwoordelik te hou nie.

Een van die beste boeke oor die verskynsel van die “sondebok” is juis in Frans geskryf, deur die filosoof en letterkundige René Girard, Le bouc émissaire (Die sondebok, Grasset 1982). Onder andere sien Girard (bl. 83) ‘n verband tussen “vervolgings in die verlede” en “huidige mites”. Daarom is daar ‘n verband tussen die kultuurmarxistiese mite oor apartheid en Afrikanerboosheid, en die Britse volksmoord en koloniale Afrikanervervolging van die negentiende eeu.

René Girard sê:

“Daar is niks in mities-godsdienstige rituele wat nie logies vanaf die meganisme van die sondebok afgelei kan word en wat op ‘n hoër vlak as in die geskiedenis fungeer nie” (bl. 81).

Eerder as wat enkele onverwante fratsvoorvalle van wit-op-swart rassisme tiperend van enigiets in Suid-Afrika is, is Zille se Nazi-agtige gebruik van die sondebokdiskoers die “erg kommerwekkende neiging”, om haar woorde te gebruik.

Ek is seker ek praat namens alle Afrikaners en blankes in die land as ek sê dat ons nie bereid is om verantwoordelikheid vir die mislukking van marxisme en liberalisme in Suid-Afrika te aanvaar nie. Ons moet onthou dat die Liberale Party, waarvoor Helen Zille so ‘n groot bewondering koester, die eerste groepering was wat hom tot stedelike terreur met die stasiebom van 1964 gewend het. Deur terreur en leuens het die fanatiese linkses in ons land die NP’s en veral die idiotiese papbroek FW de Klerk verslaan. Noudat die hond die bus gevang het, weet hy nie meer mooi wat om daarmee te maak nie, behalwe om die staatskas leeg te steel. Om Suid-Afrika te regeer en te bestuur, blyk ‘n groter uitdaging te wees as om histeries vanuit die Britse en ander internasionale media bloot propaganda te bedryf.

Ek het ook ‘n plan B: Ons moet al die marxiste terugjaag Londen toe, waar hulle hoort. Laat hulle ons vanuit die Engelse hoofstad belieg en beledig, soos hulle al eeue lank doen, van die dae van die Britse sendelinge en die Swarte Ommegang af. Dat ons hulle toelaat om dit hier in ons eie land te doen, verteenwoordig ‘n strategiese flater wat ons nog suur gaan bekom. Afrikaners behoort teen Zille en haar mede-Nazi’s op te tree, voor dit te laat is en die soort fanatieke Boerehaat en anti-wit rassisme wat sy verkondig in nóg groter geweld oorslaan as wat ons reeds ervaar.

En as daar iemand is wat beswaar daarteen maak dat ek Zille ‘n kultuurmarxis én ‘n Nazi noem, hoef hy maar net Martin Bosma van die PVV se boek, De schijn-élite van de valse munters (Bert Bakker, 2010), te lees waarin hy vermeld: “Hitler was links.” DA-sosialisme, regstellende aksie en grondhervorming is bloot ‘n variant van nasionaal-sosialisme wat bepaal: die rasseminderheid en hardwerkendes moet gestraf word. Bosma verwys onder andere na ‘n boek deur Jonah Goldberg, Liberal Fascism, en skryf:

Goldberg stelt dat nationaal socialisme eenzelfde oorsprong heeft als de New Deal van Roosevelt en het Italiaans fascisme: de wil om de economie centraal te organiseren en planmatig te beheren… Het fascisme moet volgens Goldberg beschouwd worden als een links fenomeen. Fascisme en communisme waren beide utopische visies. (bl. 249)

Die DANC wil ons land in die naam van klasse- en rassegelykheid vernietig en in die proses die blanke en Indiër-middelklas verarm, indien nie in kampe met die vertroude marxistiese metodes laat uitmoor nie. Blankes en Indiërs pleeg die minste misdaad (hulle verteenwoordig kwalik een persent elk van die land se gevangenisbevolking) en is ook die mees aktiewe entrepreneurs en werkskeppers, daarom gehate “Koelakke” in Stalin se terme. Ook Ilana Mercer tref die vergelyking tussen die Russiese middelklasboere en Afrikanerboere in hoofstuk 2 (“The Kulaks of South Africa vs. the Xhosa Nostra”) van haar boek, Into the Cannibal’s Pot: Lessons for America from Post-Apartheid South Africa.

Soos ek onlangs gesê het, na Alain Finkielkraut: Anti-rassisme is die nuwe rassisme. Zille is ‘n groter rassis as wat enige AWB-lid ooit kan droom om te wees.

Ek stem saam dat ons rassisme moet beveg, maar dan veral die rassisme van die kultuurmarxistiese elite wat Afrikaners en blankes as die vyand beskou. Hulle haat ons want ons staan in die pad van hul grootskaalse plundertog deur die staat en selfs privaat bates soos grond, eiendom en aandele.

Verdere pogings om Afrikaans te ondermyn

Hoekom word Engels opgedomkrag tot dieselfde status as Afrikaans?

Vier dekades lank, van 1948 tot 1989, het Suid-Afrika ‘n Afrikaanse, blanke, politieke bewind gehad. In sy laaste dekades was daardie regering toenemend verplig om teen die terreurbendes van “bevrydingsbewegings” op te tree. Die sukseskoers van die veiligheidsmagte (weermag en polisie) was beter as 1 dooie lid tot 10 dooie terroriste, ‘n getalsverhouding wat opvallend soortgelyk aan dié van die Israeli’s en Palestyne is. Ons stryd teen terreur en ten gunste van Europese beskawing is hoofsaaklik deur Afrikaners en in Afrikaans gevoer. Dít is iets wat die ANC-regering ons nooit sal vergewe nie. Die ANC se Waarheids- en Versoeningskommissie, met Desmond Tutu aan die spits, was glad nie daarop ingestel om vergifnis in ANC-geledere te bewerkstellig nie; veel eerder om (grootliks) valse skuldgevoelens by die blankes te wek en skadevergoeding te eis.

Maties... nou met opgedomkragte Engels.
Maties… nou met opgedomkragte Engels.

Met ‘n ruim 80% swart bevolking, wat sorg dat die ANC-regering aan die bewind bly, is die jag op Afrikaners oop. Myns insiens is Afrikaans die kern van die Afrikaner. Dit verduidelik die hernude ywer waarmee gepoog word om Afrikaner-Afrikaans, naamlik Standaardafrikaans, te vernietig. Dié aanslag kom nie net van die ANC-regering nie. Nie-wit “Afrikaanses” doen lustig mee, asook blankes (insluitende oud lede van die Afrikaner Broederbond) wat Damaskus-ervarings gehad het of as opportuniste bloot polities korrek probeer wees. In my vorige skrywe (Praag 30 November) het ek die jongste gebeure (tot 24 laaslede) aan hierdie front bespreek. In hierdie rubriek neem ek verdere verwikkelings, tot die einde van November, in oënskou.

Op 22 November het die raad van die Universiteit Stellenbosch (US) besluit dat Afrikaans en Engels daar voortaan gelyke status gaan hê; dus dat die US nie meer kragtens sy stigtingsvoorwaarde ‘n egte Afrikaanse universiteit gaan wees nie. Hierdie grondverskuiwende besluit het tot op hede nog nie die voorbladsy van Die Burger gehaal of die onderwerp van een van sy hoofartikels gewees nie. ‘n Berig ter verduideliking (eintlik: goedpraat) van die US se nuwe taalbeleid is wél gepubliseer (Die Burger, 25 November, p 4). Ses mak vrae is aan Arnold Schoonwinkel, die US se viserektor vir leer en onderrig, gestel.

Hoekom word Engels opgedomkrag tot dieselfde status as Afrikaans? “Een van die strategiese doelwitte is … die verbreding van toegang. Die nuwe taalbeleid is juis belyn met hierdie strewes.” Let op Schoonwinkel se US-geykte woordkeuse: strategiese, belyn. Wat hy erken, is dat die taalbeleid verander is om nie-wittes te bevoordeel. Die groot verloorders is Afrikaanse blanke studente wat nie meer ‘n kulturele tuiste op die US-kampus het nie.

Voorheen het Schoonwinkel dit al duidelik gestel dat Afrikaanse studente ‘n mindere behoefte aan tolking as Engelse studente het. Dit in sigself toon reeds dat daar by tolking geen gelyke behandeling van hierdie twee groepe gaan wees nie. Hierdie keer erken Schoonwinkel by herhaling hierdie feit: “Engelse lesings getolk na Afrikaans … die behoefte daaraan uiteraard baie minder is.”

Sy verwerplikste bewering is dat daar minstens 50% Afrikaanse onderrig in die US se tweetalige klasse aangebied word. In hierdie berig lieg Schoonwinkel dit twee keer. Enige dosent wat al probeer het om ‘n klas aan te bied wat veronderstel is om tweetalig te wees, weet dat sulke klasse ontaard in ‘n hoofsaaklik Engelse klas omdat daar alewig “benadeeldes” is wat dadelik beswaar aanteken as die dosent iets in Afrikaans sê. Dit is juis die groot beswaar teen die US se berekening van sy Afrikaanse “aanbod”: dat ‘n tweetalige klas sonder meer as 50% Afrikaans gereken word.

Christo Viljoen, die president van die US-konvokasie, is ontstig oor die nuwe taalbeleid (Die Burger, 25 November, p 14). In ‘n sin kry hy sy verdiende loon omdat sy onbesonne beleid was om die taalkwessie uit die openbare arena te hou. Dit het die magte van die bose vrye teuels gegee om te konkel. Hou in gedagte dat hierdie taalbeleid vorm aangeneem het toe van die hoofrolspelers in die groot kruip na die rektorskap betrokke was en daar herhaaldelik deur die voorsitter van die US-raad, George Steyn, te kenne gegee is dat na ‘n Russel Botman-kloon gesoek word. Gevolglik was die natuurlike neiging om Afrikaans in die nuwe taalbeleid verder te benadeel.

Viljoen noem dat “die de facto-status van Afrikaans as onderrigtaal afgeskaal” word. “Dit is gans onduidelik hoe deur aan Afrikaans en Engels gelyke status te verleen, ‘die posisie van Afrikaans versterk (gaan) word’ en hoekom dit nodig is om op dié wyse ‘meertaligheid te bevorder’ … Die ontstaansrede van die US 96 jaar gelede is in taaloorwegings gefundeer. Op 19 Februarie 1915 het die Raad van die Victoria-Kollege [die Engelse voorganger van die US] ‘n besluit om die US te stig ten einde ‘een echte Hollandsch-Afrikaansch Universiteit te zijn’ aanvaar … Hierdie spesiale plek van Afrikaans as inklusiewe onderrigtaal aan die US het nou formeel tot ‘n einde gekom. Die ervaring is dat die gelykstelling van die twee onderrigtale telkens die onvermydelike agteruitgang (en selfs verdwyning) van Afrikaans as onderrigtaal presipiteer, waarvan die Universiteit van Johannesburg (ontspring uit die RAU [Randse Afrikaanse Universiteit]) die beste voorbeeld is … Met dié waterskeidende besluit verdwyn dít wat die US anders as enige van die ander 25 Suid-Afrikaanse universiteite gemaak het.”

Afrikaansdislojaliteit… so kenmerkend van ontwikkelde bruines

Ek kan my kwalik ‘n gemener en sluwer joernalis as Henry Jeffreys voorstel. Onlangs het hy geskryf oor “Israel se oorlog met die Palestyne” (Die Burger, 6 Augustus, p 12) deur heeltemal die Palestyne se daaglikse gewelddadige aanvalle op Israel te ignoreer. Op dieselfde eenogige manier skryf hy graag oor die “vergrype” van die “apartheidsregime” sonder om ooit die ANC en PAC se terrorisme te veroordeel of selfs maar te erken. Sy kenmerkende reaksie op die nuwe US-taalbeleid verskyn onder die opskrif: “Maties verdien lof vir taalplan” (Die Burger, 26 November, p 10). “Die Universiteit Stellenbosch het uiteindelik ‘n sinvolle taalbeleid aanvaar wat Afrikaans verskans [?] sonder om die universiteit se potensiaal om te blom [!] as ‘n toeganklike instelling van wêreldklas te ondermyn.” Met “uiteindelik” gee Jeffreys te kenne dat die US lankal moes opgehou het om ‘n egte Afrikaanse universiteit te wees. Afrikaansdislojaliteit, wat so kenmerkend van ontwikkelde bruines is, gevoed deur anti-wit (veral anti-Afrikaner-) sentiment, is in oorvloed by Jeffreys waarneembaar. Hy beskou homself as swart, maar dan die soort swarte, soos Russel Botman en Jonathan Jansen, wat om die dood nie in ‘n swart woongebied wil bly nie en dus homself in ‘n tradisioneel blanke woonbuurt welkom verklaar.

Die nuwe taalbeleid sal glo “help om van Maties ‘n instelling te maak wat gemaklik is in sy Suid-Afrikaanse en Afrika-vel en te fokus op die toekoms eerder as om voortdurend die gevangene van ‘n omstrede herkoms en verlede te wees.” Hier is kenmerkende bruin logika te bespeur. Die “swart” Jeffreys se manier om gemaklik in sy Suid-Afrikaanse en Afrika-vel te voel, is om by voorkeur Afrika-hempies (selfs met afbeeldings van hutte daarop) te dra. In die ou Suid-Afrika en in die US se verlede is daar baie om op trots te wees, maar die eenogige Jeffreys maak asof die blanke nalatenskap noodwendig (hoofsaaklik) sleg moet wees.

“Die universiteitsraad wat pas die nuwe taalbeleid aanvaar het, verdien lof vir ‘n grootse stap in die regte rigting. Die raad was té lank ‘n dienstige oorlogsone oor Afrikaans. Die stryd oor die taal het die universiteit by tye groot skade aangerig en by tye die indruk gewek dat dit ‘n stryd was oor behoudendheid (van ‘n ryk, dog gevlekte verlede) teen die strewe na groter inklusiwiteit wat die demokrasie noodwendig vereis.” Jeffreys veroordeel dus sonder meer as skadelik die pogings wat die “taalbulle” ter behoud van Afrikaans aangewend het. Volgens hom moet ‘n kwalitatiewe minderheid voor die inklusiwiteit/verswelging van die massa buig. En Jeffreys meen blykbaar dat sy etniese groep tot by die Strandlopers ‘n onbevlekte verlede het. Jan van Riebeeck het egter reeds in sy dagboek hulle streke gedokumenteer. As ‘n mens jou dieselfde eensydige veralgemenings as Jeffreys veroorloof, het bruines ook geensins ‘n onbevlekte hede nie (bv dranksug, dwelmverslawing, vandalisme, bende-geweld, misdaad) maar polities korrek word dit (feitlik) nooit geopper nie.

In Jeffreys se rubrieke is dit duidelik dat Nelson Mandela ongekwalifiseerd sy groot held is. Dan is daar etniese genote soos Trevor Manuel, Jakes Gerwel en Russel Botman, wat male sonder tal opgehemel is. Afrikaanse taalstryders het Botman glo “op allerlei maniere verdag gemaak en probeer ondermyn … Hy is soms uitgebeeld as ‘n vyand van Afrikaans.” Jeffreys probeer waaragtig voorgee dat Botman ‘n lojale ondersteuner van Afrikaans was: “In Botman het Maties ‘n ware taalstryder vir Afrikaans gehad,” maar Botman se eie kinders is anti-Afrikaans gesind. As rektor was Botman nie bereid om ‘n sent aan die US se woordeboek van Afrikaanse geneeskundige terme te bewillig nie. Enige objektiewe waarnemer sal erken dat Afrikaans in die Botman-era met rasse skrede agteruit geboer het. Jeffreys verskaf self die rede hiervoor. Botman “het ‘n breër visie gehad. Een wat Maties gesien het as ‘n integrale deel van Suid-Afrika, Afrika en die wêreld – ‘n instelling wat inklusiwiteit [en] toeganklikheid” nastreef. Jeffreys reken dat Botman genoegdoening uit die nuwe US-taalbeleid sou put. Ek stem saam. Maar Jeffreys sal nie ‘n flenter omgee as Jannie Marais, die US se stigtingsweldoener, in sy graf omdraai nie.

In Die Burger (26 November, p 11) word ‘n leser soos volg aangehaal: “My man het in die 70’s gekwalifiseer as geneesheer by Maties, al was hy Engelssprekend. Hy het klas geloop in Afrikaans, maar is toegelaat om sy eksamens in Engels te skryf. Hy het by die US ingeskryf omdat hy daar wou wees (oa vir die rugby!) en hy het aangepas by die taal – die universiteit het nie aangepas by hom nie! Dis so goed ek gaan Foschini toe en dring aan om vleis daar te koop. Daar is genoeg Engelse universiteite … wanneer word Ikeys gedwing om in Afrikaans onderrig te gee?”

PEN Afrikaans het nie, soos tereg verwag kon word, op sy eie op die nuwe US-taalopset gereageer nie. Eers toe hy deur LitNet om kommentaar genader is, het Danie Marais, die oorverligte nuwe bestuurder (Praag 9 en 16 November), soos volg geskryf (LitNet 27 November): “Die bestuur van PEN Afrikaans is versigtig optimisties oor die hersiene taalbeleid van die US. Dis egter onmoontlik [?] om te raai wat die langtermynimpak van hierdie beleidsverandering op Afrikaans as akademiese taal gaan wees. Die effek van die US-taalbeleid gaan afhang van die doeltreffendheid waarmee die doelstellings wat daarin vervat is, verwerklik word. Selfs al sou die taalbeleid daarin slaag om die geleentheid tot voorgraadse studie in Afrikaans te verseker en te bevorder, bly daar vraagtekens oor die gebruik van Afrikaans in nagraadse studie. Sonder die daadwerklike bevordering van ook nagraadse Afrikaanse akademiese skryfwerk en publikasie lyk die toekoms van Afrikaans as akademiese taal bitter onseker.”

Die nuwe taalbeleid word dus nie deur PEN Afrikaans verdoem nie. Polities korrek is hy “versigtig optimisties,” al word dié goeie verwagting darem ietwat getemper. Sodanige kwalifisering moet egter nie vertolk word as ‘n afwyking van die linkse politieke inslag van PEN Afrikaans nie. “PEN Afrikaans staan ‘n inklusiewe benadering tot taalkwessies voor. Ons is dus nie ten gunste van enige toepassing van die taalbeleid wat tot nadeel of uitsluiting van enige studente aanleiding gee nie. [Dus: vleis moet by Foschini te koop wees.] Ons doen ‘n beroep op die US se bestuur, raad en dosente om erns te maak met die implementering van die taalbeleid en die daadwerklike bevordering van veeltaligheid [eerder as van Afrikaans?]. Met die langtermyn in gedagte, kan Afrikaans op tersiêre vlak slegs deur amptenare en hoogleraars wat sensitief met die taal- en kultuurverskeidenheid van alle studente omgaan, bevorder word.”

Die eintlike taalinstansie wat veronderstel is om dadelik op iets soos die drastiese amptelike verandering in die US-taalbeleid te reageer, is die Afrikaanse Taalraad (ATR). Op kenmerkende wyse het hy geswyg totdat LitNet gevra het wat die ATR-standpunt is. Die uitvoerende hoof, Jacques van der Elst, het toe ‘n antwoord geformuleer (LitNet 27 November). Gewoonlik vrek die ATR oor politieke korrektheid en leun hy agteroor vir “Afrikaanses”. As Van der Elst nie so erg stief soos ander ATR-direksielede oor Standaardafrikaans klink nie, moet in gedagte gehou word dat hy voor sy aftrede ‘n Afrikaansdosent op Potchefstroom was en diep geraak is deur die mate waarin Afrikaans en Afrikanerkultuur in die eertydse Dopperhemel deur politieke korrektheid en ANC-gedienstigheid gesaboteer word.

“‘Meertaligheidsdoelwit’ is die etiket op die houer waarin [die US-] raadsbesluit verpak is. Niemand [?] sal sê dat dit ‘n besluit téén Afrikaans was nie … Die uiteensettings wat ek wel oor die nuwe taalbeleid kry, dui op ‘n baie regverdige [?] opset van ‘n gelyke bedeling vir die twee tale. Om die waarheid te sê, dit lyk of die Afrikaanse student selfs ‘n meer gewaarborgde [?] toegang tot Afrikaanse onderrig kry as voorheen … Is dit egter nodig dat die vlagskip van Afrikaanse universiteite, selfs van alle universiteite in die land, so akkommoderend ten opsigte van Engels moet wees? Is die universiteit dan so onder taaldruk, terwyl daar twee Engelse universiteite [eintlik drie: Universiteit Kaapstad, Universiteit van Wes-Kaapland en Cape Peninsula University of Technology] in sy onmiddellike omgewing gevestig is, waarvan een [eintlik grootliks al drie] volledig eentalig Engels is en waar die edel doelwit van meertaligheid ver te soeke is?”

“Ek is bevrees dat die US op die lang duur tog sy unieke Afrikaanse identiteit gaan verloor, of dalk [?] al verloor het. Taal is gelyk aan identiteit – dis nie sommer ‘n nutsmiddel nie. En dis tog nie ‘n misstap om net Afrikaans te wees nie. Natuurlik gaan die besluit ‘n nadelige uitwerking hê op die hoër funksies van Afrikaans as akademiese taal. Stil-stil kan dit, as belanghebbendes [soos die ATR] nie keer nie, ook ‘n uitkringende negatiewe effek hê op die bestaan (voortbestaan) van eentalige Afrikaanse skole … Volgens die jongste sensus het byna sewe miljoen Suid-Afrikaners aangedui dat Afrikaans hulle gebruikstaal/moedertaal is … laat hulle hulle meesleur deur die golf van verengelsing met al sy ideologiese implikasies wat die land oorspoel?”

Die uitgeweke joernalis en historikus, Leopold Scholtz, se pa, die historikus en joernalis G(ert) D(aniel) Scholtz (1905-1982), was ‘n volbloed-Afrikaner. Tekens van GD se invloed op Leopold is nog duidelik waarneembaar wanneer sy seun in Nederland oor Afrikaans skryf (Die Burger, 28 November, p 12). “Daar is veral drie redes waarom die besluit van Stellenbosch om tweetalig te word en die rigting waarin Potch beweeg, rampspoedig is. Eerstens het verskeie gerespekteerde internasionale navorsers (Jean Laponce, Joshua Fishman, François Grin) gewys op wat gebeur wanneer ‘n swakker taal aan ‘n onderriginstelling op gelyke vlak met ‘n sterker taal moet meeding: Die swakker taal verloor onherroeplik veld en verdwyn ten slotte of oorleef as ‘n soort kuriositeit in ‘n museumkas. Dit is in Suid-Afrika reeds geïllustreer. Aan die UPE [Universiteit Port Elizabeth] en die UWK [Universiteit van Wes-Kaapland] het Afrikaans prakties verdwyn, aan die UJ [Universiteit Johannesburg] en die UP [Universiteit Pretoria] is dit op sterwe na dood, en aan die UV [Universiteit Vrystaat] gaan dit die kreeftegang. Hoe kan dan beweer word dat Afrikaans se posisie op Stellenbosch juis verstérk word? Op Stellenbosch het agtereenvolgende bewindhebbers [Chris Brink en Russel Botman] plegtige beloftes oor die behoud van Afrikaans gedoen, en op papier is dit – soms – nagekom. Maar die verband tussen die papierbeleid en wat op voetsoolvlak in die lesinglokaal gebeur, waar dit saak maak, is dikwels toevallig.”

“Ek herhaal dus wat ek ‘n paar jaar gelede in dié ruimte [Scholtz se weeklikse rubriek in Die Burger] geskryf het. Mense, hóór nou wat ek hier sê: As sake nie omgekeer word nie, sal Stellenbosch (en Potch!) binne 15 tot 20 jaar (as dit nie gouer is nie) eentalig Engels wees.” Wat ek hier bygevoeg, is dat dit deel is van die die land se “vreedsame oorgang na demokrasie, meerderheidsregering en vryheid vir almal.”

“Ten tweede, ‘n Stellenbosch en ‘n Potch sonder ‘n volwaardige Afrikaanse aanbod is die dood in die pot vir Afrikaans op skool. Sonder die vooruitsig om in Afrikaans te kan studeer, is daar minder [onvoldoende?] rede vir skole om Afrikaans te bly. Diegene wat die universiteite verengels, al gebeur dit met die edelste motiewe, help aktief aan die einde van hul moedertaal.”

“Ten derde is dit ‘n pedagogiese feit dat moedertaalonderwys ook op tersiêre vlak noodsaaklik is.” Scholtz haal dan Nederlandse akademici aan wat protes aanteken teen die neiging by sommige Nederlandse universiteite om te verengels. Begrips- en algemene geestelike en akademies-wetenskaplike vorming, dus die vermoë om daadwerklik te verstaan, word ten beste in die skolier en student se moedertaal tuisgebring.

Ek het groot waardering vir die stekie waarmee Scholtz sy rubriek afsluit. “Dis ten slotte ontstellend dat van die Afrikaanse [dus Naspers-] koerante slegs Rapport tot nog toe ‘n prinsipiële geluid oor die saak laat hoor het [Praag 30 November]. Hopelik verander dit nog.” Dié hoop het nie beskaam nie. Die dag daarna het Die Burger (29 November, p 14) nie ‘n hoofartikel nie, maar darem sy weeklikse redaksionele rubriek, Dawie, aan die US-taalbeleid gewei; ‘n hele week nadat dié gewraakte besluit geneem is.

Die Burger en die hanskakies

Die Burger spreek hom nie in beginsel teen hierdie radikale US-raadsbesluit uit nie. “Die groot toets vir die Universiteit Stellenbosch se nuwe taalplan lê in die wyse waarop dit uitgevoer gaan word.” Dan word argumente vir sowel die pro-Afrikaanse as die pro-Engelse of meertaligheidstandpunt aangevoer. Wesenlik kom dit daarop neer dat die erflating (aanvanklik het ek geskryf: nageboorte) van Louis Botha en Jannie Smuts se hanskakie-mentaliteit gelyk gegee word. (HAT: hanskakie: “Minagtende benaming vir ‘n Afrikaner wat gedurende die Tweede Vryheidsoorlog na die Britse kant oorgeloop het.”) Byvoorbeeld: “Afrikaans kan ‘n hindernis wees wat swart studente uitsluit, en by ‘n universiteit wat as ‘n bakermat van apartheid bekend gestaan het, is groter toeganklikheid moreel noodsaaklik.”

“Uiteindelik kan nie van die [US-] raad verwag word om op te tree asof die toekoms van Afrikaans sal staan en val na gelang van wat aan die US gebeur nie.” Waarom nie? Dit kan ‘n belangrike rede vir die US se voortbestaan wees en dit was sodanige rede. Motivering vir Die Burger se standpunt word nie verskaf nie. Wat hier verkondig word, word blykbaar deur die koerant as vanselfsprekende evangelie aanvaar. Dawie is darem “onomwonde ten gunste van die behoud van Afrikaans as ‘n onderrigtaal aan die US, met die voorbehoud dat dit nooit [!] weer as meganisme vir onbillike uitsluiting gebruik word nie.” Dit is ‘n lomp eierdans soortgelyk aan dié van PEN Afrikaans hierbo. Die implikasie is blykbaar dat as Afrikaans veroorsaak dat sommige studente uitgesluit word, Die Burger nie meer ten gunste van Afrikaans as US-onderrigtaal sou wees nie.

Dan kom Dawie by Die Burger se geliefde Botman uit. “As Maties (in die woorde van wyle prof Russel Botman) ‘n plek moet wees waar sowel die boer se seun as die plaaswerker se dogter kan studeer, moet daar maatreëls wees om te sorg dat die plek van die Afrikaanse plaaswerkersdogter van, sê maar, Laingsburg of Klaarstroom nie geneem word deur die welvarende Engelssprekende sakeseun van Durban nie.” Botman se bedenklike rassistiese en seksistiese redenasie het ek reeds in besonderhede aan die kaak gestel (Praag 20 Julie). Nou borduur Die Burger voort op Botman se ongure argument deur sowel welvarendheid as taal rassisties en seksisties verdag te maak.

In sy laaste paragraaf gooi Dawie die volgende sousie oor die gereg wat hy voorgesit het. “Geen taalplan is egter in isolasie ‘n waarborg van enigiets nie. Die raad en die volgende rektor moet sorg dat die nuwe taalplan só toegepas en bestuur word dat Afrikaans nie vedere skade ly nie [!], terwyl toeganklikheid en diversiteit daadwerklik bevorder word. Mag die US se administrasie, akademici en alumni sy/haar hande in dié taak sterk.” Die Burger het dus voorbeeldig nie-seksisties die opsie van ‘n vrou as US- rektor oopgehou. Dit is baie duidelik dat Die Burger die nuwe US-taalplan verwelkom. Geen woord word gerep oor die verkragting van Jannie Marais se stigtingsvoorwaarde nie. Hierdie koerant is sekerlik nie meer ‘n bondgenoot van die Afrikaner en Afrikaans nie.

Vir my en my geesgenote bly daar net een eerbare grondslag oor. Wees met oorgawe altyd wat jy is: Afrikaner en Afrikaans.

Oor vyf Kaapse rassiste en Nazi-vergelykings

Vanoggend ontvang ‘n brief in my epos van ‘n leser wat eintlik aan Marianne Thamm van die Daily Maverick gerig is, na aanleiding van haar rubriek oor vyf Kaapse rassiste. Daarop het ek soos volg geantwoord.

Jy kan gerus maar aan me. Thamm op Afrikaans skryf; sy is die taal heel goed magtig. Hoe lank ons nog Afrikaans mag skryf, is natuurlik ‘n ope vraag, gegewe die feit dat sy edele, minister Blade Nzimande, so pas gesê het dat hy enige oorblywende of selfs nuwe privaat- Afrikaanse instelling sal “toemaak”.

roodt_dan_wikiMaar terwyl ons nog daardie vryheid geniet – wees dankbaar! – laat ons nie ‘n gegewe perd in die bek kyk nie.

Ek het nie daardie storie van die “vyf jong blankes uit goeie huise” gevolg nie. Ek neem aan hulle is Engels, dit verklaar seker hoekom hulle uit “goeie huise” kom. Ek en jy kom nie uit “goeie huise” nie.

Miskien moet jy nie die Daily Maverick so ernstig opneem nie. Marianne Thamm se skalkse humor waar sy “na-oorlogse Duitsland” met “wit Suid-Afrikaners” vergelyk, het my laat glimlag. Of miskien is ons blanke belastingbetalers daaraan “skuldig” dat hulle die winste van Daimler Benz en BMW verhoog deur al daardie miljarde aan die ANC en SAKP se soustreinryers en tenderpreneurs beskikbaar te stel sodat hulle Mercedesse en BMW’s kan koop?

Gegewe dat die Ontvanger van Inkomste, volgens ‘n onlangse aankondiging, nou net in Engels gaan kommunikeer, is ons dalk kwytgeskeld van belastings en sal ons nie langer die Nazi-motorbedryf in stand hoef te hou nie. By die mees onlangse Johannesburgse Internasionale Motorskou het ‘n besoekende Nazi, juis by die BMW-stalletjie, my vertel dat een uit elke agt Duitsers deesdae in die motorbedryf werksaam is. Hulle klink heeltemal te dom om van tenders en regstellende aksie te leef, daardie klomp Duitse Nazi’s. Mev. Merkel het nie eens ‘n Nkandla nie en luister boonop graag na Wagner, Hitler se gunstelingkomponis. Dis eenvoudig verregaande!

Ek sien Zapiro is ontsteld dat ek verwys na die rol van die marxiste in ons onlangse geskiedenis.

zapiro_dan_steve

Hoe vreemd, want almal is dan so trots om, hetsy lede van die SAKP, hetsy graduandi van ons universiteite te wees waar Karl Marx en sy horde dissipels van die Frankfurtse en ander skole net met die nodige eerbied, piëteit en bowenal toewyding behandel moet word? En mnr. Joe Slovo, “ons vader van die nasie” wat met ‘n rylaan in Johannesburg (eens bekend as Harrowweg) vereer is, was mos ewe trots daarop dat hy uit ‘n “goeie huis” doer in Obelei, Litaue gekom het om die rooi evangelie aan ons arme agterlike Afrikaners te bring, nie waar nie? As jy nog nie sy biografie onder oë gehad het nie, lees Hoe Joe Slovo die land verower het.

Benewens die vyf miljoen wat onder Thabo Mbeki aan Vigs dood is, is 500 000 sedert 1994 vermoor. Dis ‘n bagatel, ja, ek weet. En die 4000 boere wat sadisties gemartel en uitgemoor is, is insgelyks niks om oor huis toe te skryf nie. Dis alles net so pragtig… “nie-rassig”. Soos Winnie op ‘n kol gesê het: “The farmers are killing themselves.” Dis nou swart humor.

Die enigste rassistiese staatsdepartement wat nog oor is, is korrektiewe dienste wat steeds die aangehoudenes volgens ras klassifiseer. Slegs 1,2% van alle misdadigers wat vonnisse uitdien, is blankes!

Hoe is dit moontlik, sou jy vra? Met al die rassistiese blanke Nazi’s wat vry rondloop en, soos Steve ook gesuggereer het, veroorsaak dat mense in Soweto hoë mure om hul huise bou om hulle teen aanvalle, rooftogte, moord en verkragting te beskerm, is daar duidelik iets fout.

Dalk sal jy binnekort die antwoord in die Daily Maverick lees. “Skreeusnaaks” is mos die Foucauldiaanse popspeler se gunstelingwoord. Dit beloof om skreeusnaaks te wees. Miskien het Harry Potter en sy vriende ons getoor om net te vergeet van die “ware toedrag van sake” toe die blanke Nazi’s 500 000 mense vermoor het?

Ekskuus, my fout. Dis baie meer as 500 000! Soos senior advokaat Steven Budlender in die agbare poppekas, ekskuus, hof, gesuggereer het: vóór 1994 is miljoene swartes deur die blanke Nazi’s in ‘n volksmoord uitgewis. Omdat Mandela so gaaf was, het hy ons vergiffenis geskenk en het ons ons Nürnbergverhoor vrygespring. Ons hoef nie eens gemartel te gewees het om die waarheid te bely nie en geen Britse laksman soos Albert Pierrepoint het ons met ‘n snel werkende galg kom regsien nie.

Maar binnekort sal jy dalk nie meer daaroor mag praat nie, want miskien raak “apartheidsontkenning” ‘n strafbare misdryf à l’allemande. Dis nou die mense wat hoog opgee oor “vryheid van spraak” wat so iets in die mou voer.

Nog swart humor, as dit nou nie ‘n rassistiese term is nie, net enkele dae ná Swart Vrydag toe die Beierse Motorwerke-handelaars seker flink sake met staatsamptenare gedoen het.

Wat “name calling” betref, waarna jy ook verwys, is dit ongelukkig die enigste pyl in die politiese korrekte koker. Ongeag wat jy sê of doen, gaan hulle jou ‘n “rassis” en ‘n “Nazi” noem. Vermy dit dus om ‘n Duitse motor te ry en betaal hulle in eie munt terug.

Ondergang van Afrikaans?

In die jare sestig, sewentig en tagtig was daar ‘n tweetalige, blanke universiteit in Port Elizabeth en ‘n oorwegend Afrikaanse universiteit vir bruines in Bellville. Albei is sedertdien getransformeer tot eentalige, multi-etniese, Engelse inrigtings. Daar was vyf tradisioneel Afrikaanse, blanke universiteite, naamlik te Pretoria, Johannesburg, Potchefstroom, Bloemfontein en Stellenbosch. Die universiteit in Johannesburg was die enigste met Afrikaans in sy naam: Randse Afrikaanse Universiteit. Dié naam is verander en swartes het die kampus dermate verswelg en verengels dat baie min van Afrikaans as onderrigmedium behoue gebly het. Die universiteite in Pretoria en Bloemfontein het nie veel beter gevaar nie omdat transformasie van die blankes ‘n minderheidsgroep gemaak en Engels die dominante onderrigtaal geword het. Potchefstroom en Stellenbosch is die enigstes wat die afgelope dekade steeds as oorwegend Afrikaanse universiteite gereken is.

Die Universiteit van Stellenbosch
Die Universiteit van Stellenbosch

‘n Deurlopende kenmerk van hierdie verengelsings- en verswartingsproses, met die gepaardgaande ontafrikaansing en ontwitting, is die hartlike samewerking van blankes, veral verloopte Afrikaners. By hulle neem ANC-gedienstigheid sulke afmetings aan dat die akademiese gehalte van die onderrig en dus die akademiese aansien van die universiteite ernstige skade ly. Ek wag steeds op praktiserende akademici om openlik teenkanting uit te spreek teen politieke korrektheid (bv rassistiese en seksistiese diskriminasie) by studentetoelatings, beurstoekennings en die aanstelling en bevordering van dosente. Akademiese korrektheid is saam met die blanke bewind begrawe.

Potchefstroom en Stellenbosch is die twee universiteite wat, naas Afrikaans as onderrigtaal, in die grootste mate hulle blankheid behou het. Aan albei universiteite was daar egter reeds in die tweede helfte van die vorige eeu oorverligte elemente wat die wesenlike boosheid van die ANC ontken het. Hierdie kanker het intussen terminale afmetings aangeneem met ‘n volskaalse aanslag op Afrikaansheid, om van blankheid en Afrikanerskap nie te praat nie. Dit word deesdae algemeen as evangelie aanvaar dat ‘n universiteit vir Afrikaners en selfs vir blankes nie mag bestaan nie. Die manier om hierdie moontlikheid nie net in die praktyk nie maar selfs bloot as ‘n (heilsame) idee uit te wis, is om die kern van die Afrikaner, naamlik Afrikaans, sover moontlik te vernietig.

Teen hierdie agtergrond kan die heel jongste verwikkelinge beoordeel word. Die jongste aanslag teen Afrikaans as akademiese taal het begin by wat die onwaarskynlikste instansie behoort te wees, naamlik die Afrikaanse Taalraad (ATR), wat op Potchefstroom byeengekom en met Dan Kgwadi, die nuwe rektor van die Noordwes-Universiteit (NWU), vergader het. Die uittredende ATR-voorsitter, Michael le Cordeur, het daarna heeltemal ongevraagd hierdie oproep gedoen: “Gun Kgwadi sy ruimte” (Rapport, Weekliks, 9 deser, p 7). Kgwadi het reeds ondubbelsinnig verklaar dat elk van die drie kampusse (Potchefstroom, Mafikeng en Vaaldriehoek/Vanderbijlpark) die demografie moet weerspieël, dus dat die Potchefstroom-kampus oorweldigend moet verswart en verengels. ‘n Kampus mag nie “‘n enklawe vir ‘n sekere groep word” nie. Le Cordeur hou hiervan. Potchefstroom en Stellenbosch mag dus nie Afrikaans- of blanke of Afrikaner-enklawes wees nie. Oorweldigende verswarting en verengelsing maak blykbaar nie van ‘n universiteit ‘n enklawe nie. Dit word seker bloot ‘n genormaliseerde Afrika-inrigting.

Le Cordeur dink Kgwadi is maar “net van mening dat Afrikaans nie sommige studente moet verhoed om suksesvol aan die NWU te studeer nie. Hy het ‘n reuse-uitdaging (soos ook die geval was met [Russel] Botman) om ‘n heilsame balans te vind tussen die eise van die minister [van hoër onderwys, Blade Nzimande] aan die een kant en Afrikaanse ouers wat die beste vir hul kinders verlang aan die ander.” Wat Le Cordeur weet maar nie openlik erken nie, is dat hy en Kgwadi en wyle Botman ANC-kornuite is vir wie ANC-gedienstigheid baie swaarder as die heil van Afrikaans en blankes en veral Afrikaners weeg. Hy weet in hoe ‘n groot mate Afrikaans tydens die Botman-bewind aan die Universiteit Stellenbosch (US) agteruit geboer het. Daar is twee here wat nie gelyktydig gedien kan word nie: die ANC en Afrikaans.

As US-dosent en as ATR-direksielid is Le Cordeur veronderstel om die belange van Afrikaans te bevorder. Pleks daarvan steun hy blindelings elemente soos Kgwadi en Botman, wat albei Afrikaans glad nie goedgesind is/was nie. Le Cordeur het om etniese en politieke redes ook net die hoogste lof vir sy Afrikaans-dosent, Jakes Gerwel, die vernietiger van Afrikaans as onderrigmedium aan die Universiteit van Wes-Kaapland. Le Cordeur gaan selfs verder. As ATR-voorsitter het hy telkens pleidooie vir die mengeltaal Kaaps (en nie vir Standaardafrikaans nie) gelewer en verkleinerend na Standaardafrikaans as maar net een van die variëteite van Afrikaans verwys. Kaaps beskou hy as ‘n soort Afrikaans, terwyl dit onmoontlik is om dit sonder kennis van Engels te verstaan. Kaaps bevorder dus die verswelging van Afrikaans deur Engels. Dit is al baie lank duidelik dat Le Cordeur se teenwoordigheid in die ATR nie geduld behoort te word nie.

Teen al die getuienis in probeer Le Cordeur ons oortuig dat Afrikaans danksy Kgwadi in Potchefstroom op die wenpad is: “Diegene wat huil oor die dood van Afrikaans in Potch [moet] weet hulle huil by die verkeerde begrafnis.” Dit is dieselfde stiksienigheid en kenmerkende logika wat in 2012 veroorsaak het dat Le Cordeur en sy mede-ANC-kornuit en etniese genoot, Henry Jeffreys, Nederlandse parlementslede probeer wysmaak het dat in die nuwe Suid-Afrika alles wel met Afrikaans is. Die twee blanke afgevaardigdes het die teenoorgestelde beweer (Praag 18.12.2012).

Kgwadi is gebore en getoë in die Noordwes-provinsie maar probeer glo nou eers Afrikaans leer. Onderliggend aan hierdie onvermoë is ‘n linkse politieke gesindheid. Dieselfde anti-Afrikaanse en anti-Afrikaner-sentiment was duidelik by Botman waarneembaar. Die akademiese en taalnood waarin die NWU nou verkeer, kan toegeskryf word aan die blanke senaatslede/dosente wat vir Kgwadi gestem het, pleks van die blanke rektorskandidaat (‘n uitgelese akademikus) te steun. Die sotlike argument was: dit is tyd vir ‘n nie-wit rektor; waarom dan nie sommer ‘n swarte nie. Onlangs het dit aan die lig gekom dat Theuns Eloff as NWU-rektor Leon Wessels oorgehaal het om die ondersoek na ontgroeningspraktyke op Potchefstroom te lei. Blyk Wessels se huidige gesindheid teenoor Afrikaans en Afrikaners dan nie duidelik genoeg uit sy boek, Vereeniging (2010), nie (Praag 20.10.2013), of het Eloff dit nie gelees of gewoon nie die implikasies verstaan nie?

Gelukkig het Le Cordeur se jongste manewales die kumulatiewe effek gehad dat ‘n ATR-direksielid die swaard teen hom opgeneem het. Alana Bailey se reaksie is onder die opskrif, “Gaafheid sal nie die taal red” nie, gepubliseer (Rapport, Weekliks, 16 deser, p 7). Sy skryf dat sy nie durf saamstem met Le Cordeur nie. Sy haal Kgwadi aan waarvolgens hy beweer dat Afrikaans die sondebok is wat veroorsaak dat sommige (swart) studente nie suksesvol studeer nie. Dit weerspreek Kgwadi se “versekering aan die ATR dat die huidige taalbeleid onveranderd gaan bly.” ‘n Mens soos Le Cordeur word myns insiens maklik mislei omdat sy linkse politiek hom hoogs vatbaar vir misleiding maak. Hy het geen werklike aanvoeling of simpatie met ‘n Afrikaner- en Afrikaanse “enklawe” nie.

Bailey verduidelik wat transformasie behels: dat die demografiekaart gespeel word en alle Suid-Afrikaanse universiteite daarvolgens dus oorweldigend swart en Engels moet wees. Die ander tale word “stelselmatig doodgewurg.” Le Cordeur weet dit, maar sy liefde vir die ANC dring hom om ander mense, insluitende die ATR-direksielede, te probeer mislei. Bailey formuleer van haar argumente soos volg: “Die bewese voordelige reg tot moedertaalonderrig word telkens op die ideologiese altaar geplaas juis met die argument dat almal baat vind by die transformasie. Gemeenskappe hanteer mekaar en mekaar se tale nie met wedersydse erkenning en respek nie, maar word almal getransformeer tot ‘n posisie van gelyke diskriminasie en ontmagtiging. Só word verskeidenheid in die land saam met akademiese uitnemendheid weens die voordele van toegang tot moedertaalonderrig vernietig. Die gunsteling-strategie om teenstanders van transformasie se monde te snoer is om hulle valslik van rassisme en eksklusiwiteit te beskuldig.”

Kgwadi sien benadeling by swartes raak, maar wat van die wit, Afrikaanse kinders in die Abraham Kriel-kinderhuis op Potchefstroom? Wat gebeur, “is dat Afrikaans so op kampusse gemarginaliseer word dat diegene van alle ras- en inkomstegroepe wat minder vaardig in Engels is, al hoe minder tersiêre studie-opsies het. Hulle kan kies uit meer as 30 universiteitskampusse met Engels as onderrigmedium, met net Potchefstroom wat nog oorwegend Afrikaans is.”

“Diegene wat die transformasie-agenda dryf, erken nie die verskil tussen eksklusiwiteit en minderheidsregte nie … Die regte van die minderheid tot byvoorbeeld moedertaalonderrig word erken, en sou geen ander gemeenskap dit ingelyks opeis nie, beteken dit nie dat dit regverdig is dat dié gemeenskap se eis ontken mag word nie. As alle tale nie tot hoëfunksievlak ontwikkel nie, gee dit nie aan enigeen die reg om die tale wat wel dié status bereik het, weer tot laefunksievlak te laat degenereer nie.” Wat op die spel is, is “die toekoms van Afrikaans as hoëfunksietaal en toegang tot moedertaalonderrig vir die taal se sprekers.”

Hierna het Heilna du Plooy, ‘n Afrikaans-dosent aan die NWU, tot die debat toegetree met ‘n artikel onder die opskrif, “Ideologiese kultoertjies is gevaarlik” (Rapport, Weekliks, 23 deser, p 7). Sy vertel van haar ondervinding in ‘n ministriële taakspan waarin die ideologiese grondslag dermate ‘n oorheersende rol gespeel het dat geen insette iets daaraan kon verander nie. Dit is myns insiens die groot probleem in hierdie konteks: dat Afrikaanssprekende blankes tot eie voordeel (of ter wille van die vrede, of weens doodgewone slapheid) en sonder gesonde weerstand hulle deur die heersende ideologiese stroom laat meevoer.

Dit gebeur nie met Du Plooy nie omdat sy genoeg ideologiese insig toon. “Die 20ste eeu was een van groot ideologieë wat ‘n geweldige invloed op die gang van die geskiedenis gehad het. Enigeen met net effense insig in die kommunisme, nasionaal-sosialisme en selfs apartheid sal bewus wees van hoe sterk ‘n ideologie kan wees, hoe dit mense kan meesleur en veral hoe dit met verloop van tyd deurskynend word – hoe mense dit nie meer raaksien vir wat dit is nie.”

Myns insiens is dit ‘n gebrek van ideologiese insig wat die ondergang van die blanke politieke bewind veroorsaak het. Dit is hierdie selfde tekortkoming wat die einde van Afrikaanse universiteite en skole verhaas. Du Plooy skryf tereg dat “ons ons nou net in ‘n ander ideologiese stelsel bevind – ‘n ideologie wat deur ‘n bepaalde party deurgevoer word en met sy getalle-oorwig besluite opdwing wat sy ideologiese invloed op ons lewe steeds enger en meer beangstigend maak.”

“In die afgelope 20 jaar het die kulturele ruimte van Afrikaanssprekende mense onteenseglik drasties ingekrimp as gevolg van die ideologiese knyptang waarin die onderwys, die uitsaaiwese en universiteite geplaas is … Dit kan … mooi en heiliger as heilig klink om te sê universiteite, soos die Noordwes-universiteit, moet vir almal toeganklik wees, dat ‘n unitêre stelsel nodig is en dat verengelsing onafwendbaar is om goeie resultate te bereik. Maar waarheen moet Afrikaanssprekende studente (van alle kleure) gaan? … Hieroor wil ek in my hande huil … Daar is genoeg prestasies in Afrikaans bereik om dit ‘n bate vir die land te maak.”

“Ek weet … as die gebruik van Afrikaans op universiteitsvlak verklein, Afrikaans op alle vlakke van onderwys afgeskaal sal word … Dit is waarom ek so ongemaklik raak as mense [soos Le Cordeur en Kgwadi] mooi broodjies bak en leë, vertroostende woordjies gebruik, want ek weet dit mis die punt, dit ontwyk die probleem, dit is naïef en eintlik gevaarlik. As jy jou woorde reg kies, kan alles skadeloos lyk – maar daar is hopelik nog mense wat vir hulleself dink.”

Op 24 deser is ‘n beeld- en klankinsetsel op die ATR-webwerf gepubliseer van ‘n televisie-onderhoud wat op die 19de met Anne-Marie Beukes, die nuwe voorsitster van die ATR, gevoer is. Sy is gepreokkupeer met Afrikaans by nie-wit sprekers. Beukes bevestig my vermoede/vooroordeel dat geen reddende krag van haar op die ATR sal uitgaan nie. Oor die taalkrisis op Potchefstroom en Stellenbosch het daar teen die 24ste nog geen reaksie (behalwe Le Cordeur en Bailey se bogenoemde skrywes) van die ATR gekom nie. Dit het eers daarna gebeur en toe op versoek. (Daaroor berig ek volgende keer.) ‘n Mens kan maar net hoop dat Bailey genoeg steun vir haar standpunt in die ATR sal ontvang sodat hierdie instansie tot ‘n volwaardige Afrikaanse taalraad omvorm kan word.

Op 22 deser het die US-raad uitsluitlik oor die nuwe taalbeleid vergader. Geen beduidende inligting oor die voorstelle is vooraf openbaar gemaak nie. Die tragedie is dat die voorsitter van die Konvokasie, Christo Viljoen, anders as sy voorganger, Pieter Kapp, die taalstryd uit die openbare oog wil hou. Dít terwyl dit uit Kapp se boek baie duidelik blyk hoe daar tydens die rektorskap van Chris Brink en Russel Botman gelieg, bedrieg en agteraf ten koste van Afrikaans gekonkel is (Praag 6 April). Mense met eerstehandse kennis beweer reeds lank dat Afrikaans nie meer die hoofonderrigtaal aan die US is nie.

Die kern van die saak is: “Die nuwe Taalbeleid gee gelyke status aan Afrikaans en Engels.” Ondervinding het oor en oor bewys dat sodanige gelyke status nie volhoubaar is nie. Al probeer die US die publiek mislei, beteken die nuwe taalbeleid dat die US mettertyd eentalig Engels gaan word. Die ideaal van Chris Brink en Russel Botman gaan verwesenlik word. Die nuwe amptelike gelyke status van Afrikaans en Engels geld net voorgraadse onderrig. By nagraadse onderrig en navorsing word die oorheersing van Engels, insluitende eentaligheid, sienderoë toegelaat. Studente word bv nie aangemoedig om magisterverhandelings en doktorale proefskrifte in Afrikaans te skryf nie. Dosente word ook nie versoek om by voorkeur in Afrikaans te publiseer nie. Op die hoogste akademiese vlak het Afrikaans dus reeds stiefstatus. Ook word geen woord gerep oor die administratiewe taal van die US nie. Dáár sal die gelyke status nie afgedwing word nie en sal daar na verwagting baie gouer as in die klaskamers algehele verengelsing intree. Hiervoor verskaf die ANC-regering ‘n skynbaar waterdigte maar valse argument: om alles in twee tale te doen, is nie kostedoeltreffend nie, daarom word alles uitsluitlik in Engels gedoen, want almal verstaan mos Engels.

‘n Voorbladsyberig in Rapport (23 deser) handel oor die nuwe US-taalbeleid. Hermann Giliomee se mening is heeltemal tereg: “Die besluit maak die deur wawyd oop vir die volskaalse gebruik van Engels as enigste onderrigtaal … ‘Die proses van verengelsing sal nou net versnel.'” Daar word ook berig oor Kgwadi wat Afrikaans as ‘n “hindernis” op Potchefstroom beskou, dat hy glo nie aan die beleid van “meertaligheid” [ook ‘n gewilde US-term] gaan torring nie, maar ook dat hy hou van die “buigsaamheid” van die NWU se amptelike taalbeleid. Dit is eintlik baie duidelik dat sowel Stellenbosch as Potchefstroom ANC-gedienstig en onomkeerbaar op pad na verswarting en Engelse eentaligheid is.

Op die daarop volgende bladsy stel Rapport sy standpunt. Ook daar word teruggekrabbel. Pleks van op twee Afrikaanse universiteite (Stellenbosch en Potchefstroom) aan te dring, soos in die nuwe Suid-Afrika die gewoonte was, pleit Rapport dat een universiteit (eintlik kampus), naamlik Potchefstroom, Afrikaans moet wees. Ook hier word die US reeds as Afrikaanse universiteit afgeskryf. Dit is hierdie einste US-raad wat môre gaan besluit wie die volgende US-rektor gaan wees. Daar is naarstiglik na ‘n Botman-kloon gesoek.

Maar hoe reageer Die Burger, eens die vaandeldraer van Afrikaans in die suide, op die amptelike afskakeling van Afrikaans aan die US? Eikestadnuus het reeds op 20 deser (p 4) berig dat die US-raad oor die taalbeleid gaan vergader. Die Burger het dit eers op die 22ste (p 5) gedoen. ‘n Mens sou dink hierdie koerant sou, as hy steeds is wat hy was, ‘n voorbladsyberig en ‘n hoofartikel oor die raadsbesluit publiseer. Nie een van die twee het gebeur nie. Vir Die Burger is die heil van Afrikaans nie meer ‘n prioriteit nie.

wanniecarstens_engelsIn die uitgawe van die 24ste (p 2) word inligting soortgelyk aan dié op die US-webwerf (kyk hierbo) onder die positiewe opskrif, “US sê ja vir meertaligheid,” verskaf. Ook word die ydele hoop verkondig dat “die posisie van Afrikaans versterk [gaan] word.” Die indruk wat die aanbieding en inhoud van die berig op my gemaak het, is dat Afrikaans, waar dit saak maak, bitter min opregte vriende oor het. Daar het geen protes van ‘n enkele Afrikaans-dosent aan die US opgeklink nie. Daarteenoor het Heilna du Plooy op Potchefstroom ‘n agtingswaardige voorbeeld gestel. Sover bekend swyg haar kollega, Wannie Carstens, steeds, selfs al moet hy teen hierdie tyd die benadeling van Afrikaans weens politieke korrektheid op die kampus ervaar en dit ook aan sy eie bas voel.

Oor wat na die 24ste gebeur het, skryf ek volgende keer.

Media24 ken Mandy Rossouw-kleinhuisieprys aan Conrad Koch toe

Skoppensboer het ook vandeesweek mit gespannter Aufmerksamkeit die nuwe reëls in ons agbare howe gadegeslaan. Reël nommer 1, subartikel (a) is: Bring jou pop saam. Subartikel (b) van dieselfde reël bepaal: Trek loslit aan en laat jou pop met sy skoene op die bank sit. Of verkieslik op Edelagbare se skoot.

Reël 2 is: Maak die landdros ‘n figurant in jou poppespel en kry die media om dit alles op video vas te lê. Reël 3 is: Enige uitspraak van die Algemene Vergadering van die Verenigde Nasies het regskrag in ‘n Suid-Afrikaanse Hof, veral as Zimbabwe daarvoor gestem het. En dan reël 4: Enigiets is toelaatbaar, solank jy nie “apartheidsontkenning” of “holocaust-ontkenning” pleeg nie.

skoppensboerOns weet dat moord en verkragting reeds lankal in ons land “gedekriminaliseer” is. Jy mag dit ook maar onder die invloed van drank of dagga pleeg, mits jy nie agterna ‘n motor bestuur nie. Of liewer: mits jy nie agterna ‘n motor bestuur en nie R200 by jou het om die metropolisieman wat jou mag voorkeer, mee om te koop nie.

Diefstal, maar veral diefstal uit die staatskas, is nie net toelaatbaar nie; dis verpligtend. Daar bestaan ‘n hele alfabetsop van eufemistiese terme daarvoor, soos BEE, BBEE, SEB, AA, RA, en wat nog. Die enigste vorm van entrepreneurskap is tenderpreneurskap.

Omdat Skoppensboer nie ‘n dief of tenderpreneur is nie, roem hy hom allermins as “varkwagter by die nuwe bedeling”, soos oorle Izak de Villiers in ‘n toespraak voor die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns op Potjiesdorp geseg het.

Dat die bedeling egter oor al hoe meer varkwagters beskik, is gewis. In ou Rome, waar ons Romeins-Hollandse reg vandaan kom, was dit ‘n belediging om vullis voor jou buurman se huis te gooi en kon hy jou daarvoor dagvaar. In die Kaap smyt hulle sommer ontlasting voor die provinsiale parlement! Baie onromeins, maar tog “proudly South African”, soos dit deesdae op Ingels heet.

O tempora o mores! het Cicero gesê, as dit nou nie ‘n flagrant regse aanhaling is nie.

Media24, wat al die grootste Afrikaanse dagblaaie ter wêreld besit, is skaam vir Afrikaans, maar trots Suid-Afrikaans. Daarom ook trotse varkwagters wat enige varksigheid met geesdrif omhels.

Nogtans is Skoppensboer ‘n tikkie verras deur die jongste aankondiging dat Media24 die Mandy Rossouw-kleinhuisieprys aan Conrad Koch, alias Missing Jester* toegeken het.

Mnr. Wim du Minus, adjunkopperhoof van Media24, het in die blaaie van sy groep met trots vermeld:

“As vurige varkwagters by hierdie wonderlike bedeling, kan ons nie anders as om joernalistieke talent te vereer waar ons dit raaksien nie. Naas ons Legends-pryse loof ons natuurlik jaarliks die Mandy Rossouw-prys vir politieke joernalistiek uit. Persoonlik verstaan ek maar alte goed dat alle politiek om die kleinhuisie en verskeie p- en k-woorde draai, want ek is trots om te sê dat ek in die huis van ‘n nagwadrywer op Klerksdorp grootgeword het. My pa was die ruggraat van die emmerstelsel in Klerksdorp, en dit was nie die bodorp nie. Daarom, terwyl ons Conrad Koch vir sy voortreflike bydrae tot politieke joernalistiek bekroon, wysig ons terselfdertyd die titel van die prys effens na die Mandy Rossouw-kleinhuisieprys. Komende ná die toekenning van ‘n toiletprys deur Ahmed Kathrada, die Rivonia-veteraan, aan die nimlike mnr. Conrad Koch, het ons gevoel Media24 mag nie agterbly nie. Die stroom sal ons volg, is immers ons maatskappyleuse.”

In sy commendatio tydens die oorhandiging van die prys het mnr. Du Minus in ‘n gebrabbel van Kaaps, toiletterme en ge-Kochel (‘n neologisme wat vandeesweek deur die subredakteurs van Netwerk24 gemunt is) verval, wat soos volg in die gehate apartheidstaal, Standaardafrikaans, oorgesit kan word:

“Die heer Conrad Koch en sy sjarmante klein gekleurde Doppelgängertjie, die Missing Jester, het iets nuuts na hierdie bedeling se politieke kommentaar gebring: die toilet in al haar praal en glorie. Vir almal van ons wat nie Latyn op skool gehad het nie, maar net Lewensoriëntering, Wiskundige Geletterdheid en Engels Derde Addisionele Taal, verseker hy met sy stortvloed vloeke en skatologiese geswets dat ons demokrasie tot ‘n vlak verlaag word waar selfs ons Media24-varkwagters dit kan verstaan. Hoe laer alles in Suid-Afrika daal, hoe beter. Telkens as ek verby die informele nedersettings van ons medeburgers ry, sien ek naas die wonderskone inheemse argitektuur, die simbool van die Nuwe Suid-Afrika: die tydelike toilet wat my aan die edele beroep van my vader herinner. Watersuiwering was, nes Afrikanerregering, ‘n misdaad teen die mensdom! So eie aan apartheid. Laat alle riool in die riviere en spruite instroom, en alle vuilspuite soos mnr. Koch in opstand kom teen die laaste oorblyfselfs van logika en Latyn in ons samelewing! Laat die actio iniuriarum vergaan en in die plek daarvan die Kaapse papsak of emmer vol menslike ontlasting oor ons openbare debat gesprinkel word!”

Mnr. Du Minus, wat soms president Zuma vir Nkandla en sy poligamie kwalik neem, het by die glansgeleentheid met ‘n aansienlike aantal minnaresse en bywywe opgedaag wat een en almal op die betaalstaat van Media24 verkeer. “Die verskil tussen my en Zuma is,” het hy eenmaal met ‘n skewe glimlag beken, “ek trou nie met hulle nie. Die huwelik is ‘n uitgediende instelling.” Met trots het hy bygevoeg: “Ek het ook my kinders Engels grootgemaak, en nie Afrikaans nie, anders as Jacob Zuma wie se kroos steeds Zoeloe praat.”

Tiekie van den Berg, die aanlynradio-omroeper van Netwerk24, het popelend by die prysuitdeling gesê: “Ek bewonder Conrad Koch vir sy vernuftige gebruik van die c- en die f-woord in Engels. Maar die hoogtepunt vir my was toe hy gesê het dat Steve Hofmeyr ‘n vuilsiekte het. Dis politieke kommentaar uit die boonste rakke wat ons hier by Media24 nog moet bereik. Maar ons probeer hard.”

Me. Feral Haveapee van die Pity Press-koerant in die Media24-stal het insgelyks in ‘n ontwerperstabberd “kleur” aan die geleentheid verleen. “Ek is so bly dat Missing Jester sy broeklosmaakveldtog as rubriekskrywer in Pity Press kan voortsit. Hoe meer mense hy van vuilsiekte beskuldig, hoe beter vir die demokrasie.”

Mnr. Adderjan Pasop, die redakteur van ‘n Johannesburgse dagblad het insgelyks ‘n Legends-prys vir sy ondersoekende joernalistiek na nazisme op die Potchefstroom-kampus van die Noordwes-universiteit ontvang. Gevra watter duistere regse geheime hy tans ontsyfer, was hy aanvanklik ontwykend. Maar ná enkele dubbelsopies brandewyn en Fanta-lemoen, het hy teenoor Skoppensboer beken: “Man, ons ondersoek nou die Wits-Nazi’s.”

“Allawêreld!” roep Skoppensboer toe uit. “Ek het net geweet van die Potch-Nazi’s. Is daar nou Wits-Nazi’s ook?”

“Ja,” seg Adderjan. “Daar wás eens ‘n hele klomp liederlike Nazi’s by Wits wat in die departemente Afrikaans en Latyn saamgetrek was. Dit was voor die Revolusie en voor Romeins-Hollandse reg deur Zimbabwiese common law in ons land vervang is.”

“Wanneer was dit?” vra Skoppensboer toe.

“Man, dit was doer in die sewentiger- en tagtigerjare. Van die Nazi-taalkundiges daar het beweer Afrikaans is ‘n Wes-Germaanse taal wat aan Nederlands verwant is en nie ‘n Khoi-San-taal nie. Kan jy glo dat enigeen so ‘n rassistiese teorie kan verkondig? ‘n Mens sidder net by die gedagte!”

“Ja, ek kan sien dit kan jou tronkstraf besorg as jy nie versigtig is nie. Dis amper so erg soos die K-woord, ek bedoel nou die een wat nie met die toilet te maak het nie… Maar gelukkig is Wits se Afrikaanse departement darem nou afgeskaf, deur die toedoen van ‘n Stalinbos-intellektueel.”

“Juistement,” beaam Adderjan Pasop, in sy jeans en oopslaanhemp, ietwat ongeskeer. “Dit eindig egter nie daar nie. Daar was ‘n departement van klassieke tale ook by Wits waar Latyn en Grieks gedoseer is, onder andere aan regstudente. Daar was twee verregse Jode in die departement waarvan een ‘n boek ter verdediging van apartheid en blanke regering in Suid-Afrika geskryf het, South Africa after Vorster, en ‘n ander ‘n meer onlangse boek teen rasstellende aksie waarin hy ook na rasverskille in IK verwys…”

“Maar dis absoluut skokkend!” snak Skoppensboer na sy asem. “Ek hoop hulle het die doodstraf gekry, voor hy nog afgeskaf is.”

“Ongelukkig lewe albei nog,” sug Adderjan. “Een woon in Londen waar hy as advokaat praktiseer en die ander het hier in Johannesburg afgetree waar hy af en toe vir verregse Amerikaanse webwerwe artikels skryf.”

“Kan jy nou meer…” merk Skoppensboer op. “Maar Wits het darem seker die departement van klassieke tale afgeskaf, nie waar nie? ‘n Mens kan nie toelaat dat Latynse spreuke ons land en ons regstelsel verder besoedel nie.”

“O ja,” sê Adderjan. “En dis nie al nie. Ons het Dan Roodt se akademiese rekords nagegaan en uitgevind hy was in albei departemente geregistreer: Afrikaans en klassieke tale. Dit verklaar waarom hy skielik as kampvegter vir Romeins-Hollandse reg ontpop.”

“Soos Ulpianus gesê het: ‘die voorskrifte van die reg is die volgende: om deugsaam te lewe, ‘n ander nie te benadeel nie en aan iedereen te gee wat hom toekom’,” haal Skoppensboer die lang vergete spreuk aan, gelukkig nie op Latyn nie, anders was hy nou in die tjoekie vir apartheidsontkenning, fascisme of ‘n ander misdryf soos dit deesdae deur Conrad Koch en sy pop “bereg” word.

Adderjan het hom egter genoegsaam aan dubbel-Richelieus en Fanta vergryp om nie agter te kom dat Skoppensboer self uit bedenklike bronne aanhaal nie. Hy gaan voort: “Dis waarom ons nou by Media24 besluit het om die hele slopemmer oor Dan Roodt, wat as handlanger vir Steve Hofmeyr optree, om te keer. Soos Karen Zoid gesê het, ‘Roodt rym met idioot’. Hy is gevaarlik dom en ons weet almal wat dom is, is regs. Ons behoort hulle almal in konsentrasiekampe te sit of daardie Sowjetstrafkampe waar hulle jou sommer op ‘n hongerdieet laat aanhou werk het tot jy dood neerslaan. Wat was die goed se naam nou weer?”

“Goelags,” help Skoppensboer hom met dié brokkie inligting. “Dit klink asof Media24 waarlikwaar die Revolusie omhels het. Maar sê my, ek is nuuskierig oor Conrad Koch se contubernium, sy regspan van agt, waaronder twee advokate, asook ses prokureurs en klerke, wat by die Randburgse Landdroshof opgedaag het om ‘n amateur- regsvrywilliger soos Roodt aan te durf?”

“Wat is ‘n contubernium? Is jy dalk ook ‘n regse, dat jy soveel Latynse terme ken?”

“O nee!” skerm Skoppensboer. “Ek is net te veel deur apartheidsonderwys beskadig, dink ek. En verder kyk ek maar goeters op Wikipedia op. ‘n Contubernium was ‘n groep van agt Romeinse soldate, wat deur ‘n decanus aangevoer is. Tien sulkes het ‘n centuria opgemaak en agt van hulle weer ‘n kohort (480) en nege kohorte ‘n legioen.”

“Jy beter pasop, jong, netnou begin ons oor jóú ook skryf. Ons moet die rassiste en die kenners van klassieke tale met wortel en tak uitroei,” sê Adderjan dreigend.

“Ek sal beslis in my pasoppens bly,” antwoord Skoppensboer deemoedig. “Maar die advokaat van die poppespeler, mnr. Budlender, ek hoor sy pa was ‘n grootkop in NUSAS by Ikeys in die donker dae van apartheid, nie waar nie?”

“Dis waar ja,” sê Adderjan. “Ons is veral dankbaar teenoor almal wat destyds so hard teen apartheid gestry het, soos mnre Joe Slovo, Ronnie Kasrils, Ruth First, Ahmed Kathrada, Billy Nair, Denis Goldberg, Lionel “Rusty” Bernstein, Bob Hepple, Arthur Goldreich, Harold Wolpe, Jimmy Kantor, Helen Suzman en nog vele ander.”

“Dis nogal opvallend dat hulle nou nie juis tot die swart meerderheid behoort het nie, nè? Behalwe vir Mandela, wat deur die firma Witkin, Sidelsky en Eidelman as prokureursklerk in diens geneem is, ‘n paar wit base wat hom seker op die regte pad gehou het, met Das Kapital en die Ou Testament en so aan,” meen Skoppensboer.

“Ja, ek sien wat jy bedoel,” sê Adderjan. “Maar die Bybel sê mos die Jode is die uitverkore volk en wie is ons om daaroor te stry? Die Jode en die Xhosas, want hulle kry mos albei sulke operasietjies op verskillende stadia in hul lewens.”

“Ai, ai, ai,” sê Skoppensboer. “Ek sal nou maar liewer stilbly, want netnou sê ek iets Freudiaans. Miskien moet ons liewer weer politiek, ek bedoel toilet, praat. Ek sien een van die Rivonia-aangeklaagdes, Arthur Goldreich, het agterna in Israel gaan aftree en is daar oorlede. Wat is Media24 se redaksionele beleid sover dit Israel aanbetref?”

“Kyk,” sê Adderjan, “uit dankbaarheid teenoor die Joodse gemeenskap wat ons blanke Afrikaners óók van apartheid bevry het en vir ons die toilettokrasie gebring het, sal ons nooit enige kritiek teen Israel uitspreek nie. Ons het die allergrootste agting vir die Israelse boubedryf, onder andere. Weet jy dat hulle die Duitsers oortref het en ‘n veel langer en hoër muur as die Berlynse Muur tussen hulle en die Palestyne gebou het? Die Berlynse Muur was ‘n Mercedes; die Israelse Muur is ‘n Meibach of ‘n Rolls-Royce!”

Adderjan is nou duidelik begeester en ruk ‘n ietwat verfomfaaide skets uit sy sak en druk dit terstond onder my neus, met die woorde: “Kyk nou daar! Is dit nie ingenieurswerk nie?”

israelmuur

Hy sit sy betoog voort, selfs sonder betooghoofde van senior advokaat Steven Budlender: “723 kilometer lank: die volmaakte skeiding tussen twee volkere! Nie net bly die Israeli’s rassuiwer nie, hulle bly ook godsdienssuiwer. Die vroue dra sulke hoofbedekkings en is feministies onderdanig aan hul gades, net soos al ons feminazi’s in Skewe-Beeld elke dag bepleit. Weet jy wat was vir my die mooiste van my besoek aan Jerusalem?”

“Uhm, nee,” sê Skoppensboer. “Wat?”

“My besoek aan die Klaagmuur! Dit was vir my pragtig dat die mans en die vroue so apart van mekaar gebid het, elkeen met sy eie stukkie van die Klaagmuur. So anders as ons Afrikaners met ons primitiewe Calvinisme wat saam-saam in die kerk na die dominee sit en luister. Dis dié dat ek vir Piet Kopdoek, George Claassen en al die ander ateïste vrye teuels gee om die God van die Afrikaner sommer ook met die toiletemmer te gooi. Ons is Hom nie waardig nie.”

“Dis die beste argument vir ateïsme wat ek nog gehoor het,” sê Skoppensboer droogweg. “Nie eens Piet Kopdoek sou so iets kon uitdink nie. Dis… geniaal!”

“Ja,” sê Adderjan. “Soos André P. Brink gesê het, ons volk verdien nie om voort te bestaan nie. Was dit maar ons wat by Auschwitz omgekom het! Dan was daar nooit apartheid nie! Dan is die wêreld ‘n misdaad teen die mensdom gespaar!”

Die vermaarde joernalis en wenner van die Legends-prys vir ondersoekende joernalistiek wat so gereeld die nazisme in sy Potchefstroomse uithoeke uitsnuffel, bars eensklaps in trane uit. Eers bêre hy sorgvuldig sy skets van die Israelse muur in een van sy jeans-sakke en haal dan ‘n snesie uit die ander.

“Ek raak baie onsteld as ek oor apartheid praat,” sê hy verskonend, alvorens hy sy neus snuit. As hy tot bedaring kom, vervolg hy: “Dis waarom ek vir Virginia Keppler aangesê het om daardie ope brief aan Steve Hofmeyr te skryf, dat hy kan besef hoe verskriklik die verlede was. Eintlik het die stryd teen apartheid nog nie opgehou nie. Dit was nie genoeg om die Groepsgebiedewet af te skaf nie. Ons moet ook die groepsgebied in ons koppe afskaf. Solank as wat Steve Hofmeyr Die Stem sing, gaan dit nie gebeur nie. Ons moet weer sáám met die Rivonia-aangeklaagdes hierdie geestelike apartheid beveg totdat daar niks meer daarvan oorbly nie. Die enigste goeie ding wat Paul Kruger gedoen het, was om 40 000 Lithause Jode toe te laat om na die Transvaalse Goudveld te kom. Sodoende het hy darem vir ons leiersmateriaal verseker, want self is ons te ingeteel en primitief om te weet wat vir ons goed is. Lees maar Marlene van Niekerk se roman Triomf waarin die Afrikaner in al sy verstandelik vertraagde bloedskande ontbloot staan. As Stalinbosse intellektueel het sy al genoeg werke van die Frankfurtse Skool van Adorno, Marcuse en Horkheimer ingeadem om die Afrikaner se outoritêre kultuur in al sy agterlikheid te deurgrond.”

“Ek sien,” sê Skoppensboer. “En soos die skrywers van The Bell Curve aangetoon het, beskik die Asjkenazi-Jode oor ‘n hoër gemiddelde IK as die gewone blanke of Triomf-bewoner, nie waar nie?”

“Presies,” sê Adderjan. “Dit strek mnr. FW de Klerk tot eer dat hy voor ‘n hoër wese soos mnr. Joe Slovo, gebore Yossel Mashel Slovo in Lithaue, gebuig het. Maar ons by Media24 het die lig gesien. Nie net buig ons voor ons meerderes nie, maar ons buig veral voor Conrad Koch se pop!”

“Dieselfde pop wat Dan Roodt vandeesweek onteer het deur hom aan te raak?” por Skoppensboer hom aan.

“Ja,” antwoord Adderjan, met sy oë wat van begeestering glinster. “Hoe durf hy, wat onrein is, daardie Heilige Simbool aanraak? Hoe durf hy?”

“Kom ons drink op die toekoms sonder Steve Hofmeyr,” sê Skoppensboer en lig sy glasie wyn wat uit ‘n Kaapse bottel met ‘n Engelse etiket kom. “L’chaim**.”

“L’chaim,” beaam Adderjan en teug aan sy soveelste Richelieu-en-fanta.

* So genoem vanweë die afwesigheid van enige humor – Skoppensboer.

** “Aan die lewe” in Hebreeus as enige leser nie daarvan bewus is nie – Skoppensboer. Sien ook onderstaande videogreep uit die klassieke film met John Wayne en Kirk Douglas, Cast A Giant Shadow.