Kategorie: Rubrieke

Leon Lemmer: Oor Jaap Steyn se boek, ‘Ons gaan ‘n taal maak’

In my rubrieke het ek reeds dikwels na JC Steyn (gebore in 1938) se jongste boek verwys: ‘Ons gaan ‘n taal maak’: Afrikaans sedert die Patriot-jare (Centurion: Kraal Uitgewers, 2014, 621p, R395). Blykbaar is geen elektroniese weergawe in die handel beskikbaar nie. Sonder om te herhaal wat ek voorheen geskryf het, wil ek ander aspekte aan die orde stel. Daar is nog glad te min oor hierdie omvangryke monografie geskryf.

Afgesien van poësie en fiksie, het Jaap Steyn verdienstelike biografieë oor Piet Cillié (2002), NP van Wyk Louw (2003) en MER (2005) geskryf. Hy is ook die hoofouteur van Boekewêreld: Die Nasionale Pers in die uitgewersbedryf tot 1990 (Kaapstad: Nasionale Boekhandel, 1992, 612p), al het hierdie boek onder die naam van die redakteur, WD (Wiets) Beukes, verskyn. Meer spesifiek oor Afrikaans het Steyn die volgende belangrike bydraes gelewer: Tuiste in eie taal: Die behoud en bestaan van Afrikaans (Kaapstad: Tafelberg, 1980, 523p), Trouwe Afrikaners: Aspekte van Afrikaner-nasionalisme en Suid-Afrikaanse taalpolitiek, 1875-1938 (Kaapstad: Tafelberg, 1987, 243p) en die meer outobiografiese Sonkyker: Afrikaner in die verkeerde eeu (Kaapstad: Tafelberg, 2008, 408p).

Voordat ek by die inhoud van Steyn se jongste boek kom, is dit ongelukkig nodig om kritiek op die fisiese boek te lewer. Dit is gewoon ‘n skande dat so ‘n voortreflike teks op so ‘n onvoorbeeldige manier gepubliseer is. Die boek is moeilik hanteerbaar vanweë sy gewig, wat te wyte is aan die gebruik van swaar glanspapier. Die illustrasies noodsaak nie die gebruik van glanspapier nie. Dié papier maak die teks moeilik leesbaar in skerp lig. Die lengte van die teks het die uitgewer genoop om ‘n uitsonderlike groot formaat aan die boek te gee, met die teks in dubbelkolomme geset. Anders as wat ‘n mens by so ‘n nie-fiksie boek sou verwag, is daar geen deurlooptitel vir die boek- of hoofstuktitel nie. Die binnekantlyne is smaller as die buitekantlyne, gevolglik is die binneste tekskolomme moeilik(er) leesbaar. Kortom, die fisiese boek is ‘n skande vir die Suid-Afrikaanse boekuitgewersbedryf, wat in talle opsigte met die beste ter wêreld vergelyk kan word. ‘n Mens is eintlik verplig om die boek op ‘n tafel- of lessenaarblad te lees en nie in ‘n leunstoel nie. [Tans lees ek Peter Watson se uitstekende boek oor die 19de en 20ste eeu. In Brittanje is dit publiseer onder die titel, The age of nothing, en in Amerika as The age of atheists (New York: Simon & Schuster, 2014, 626p). Die voortreflike fisiese versorging dra by tot ekstra leesgenot. Selfs al was Watson se teks meer as ‘n duisend bladsye lank sou ‘n boek in hierdie formaat nie so ‘n onaptytlike monster soos Kraal Uitgewers se produk gewees het nie.]

Die titel van Steyn se jongste boek is ontleen aan wat ‘n taalstryder, Izak van Heerden (Vaalswaer), in 1905 aan Gustav Preller geskryf het (p 11). Volgens Preller bestaan daar ‘n onbreekbare band tussen die Afrikanervolk en sy taal: “Die taal … laat hom nie uitroei nie anders as met die uitroeiing van die volk waarin dit leef” (p 85). “‘n Suiwer Afrikaans moes ontwikkel en ‘n suiwer Afrikaanse nasionaliteitsgevoel moes aan[ge]kweek en ontwikkel” word … Die stryd teen verengelsing het die taal deel gemaak van Afrikanerskap, en vir Preller was Afrikaans daardie onontbeerlike element van Afrikaneridentiteit” (p 87). “Preller was toe [1908] al wrewelrig teenoor die Afrikaanse kerke oor antinasionale gesindhede en praktyke soos die Engels-prekery, selfs in die oorlog, baie kerkmense se afwysing van die Afrikaanse beweging, die Kaapse kerk se houding oor die Groot Trek [1830’s], en die maklike manier waarop die kerk die joiners weer aanvaar het” (p 99). [“Joiner: Boer wat gedurende die Tweede Vryheidsoorlog by die Engelse wapens opgeneem het; verraaier, oorloper” (HAT).] Deesdae word druk in die NG Kerk vir die aanvaarding van die Belhar-belydenis uitgeoefen. Dit word in groot mate aangevuur deur ANC-joiners en ander verloopte Afrikaners. Hierdie soort kerk was destyds ‘n “anti-nasionale faktor” (p 88). Deesdae vervul elemente in die Afrikaanse kerke weer hierdie rol.

Wat ek uit Steyn se teks aanhaal, word bepaal deur die huidige toepaslikheid daarvan. Die geskiedenis herhaal homself in sekere opsigte of hou lesse vir latere geslagte in. Vir Steyn gaan dit om meer as bloot ‘n geskiedkundige oorsig van Afrikaans. Hy plaas ons taal in ‘n breë kultuurhistoriese perspektief. Steyn se teks begin in 1875 by die Genootskap van Regte Afrikaners (GRA). Die GRA se doel was: “Om te staan ver ons Taal, ons Nasie en ons Land” (p 22). Dit toon dat die taal in ‘n sosiale konteks verstaan moet word. Die Patriot-digters het in “Die Afrikaanse volkslied” onder meer geskryf: “Een ider nasie het syn Land … Een ider nasie het syn taal” (p 23). In die GRA se manifes van 1875 staan: “Daar is Afrikaanders met Engelse harte. En daar is Afrikaanders met Hollandse harte. En dan is daar Afrikaanders met Afrikaanse harte. Die laaste noem ons Regte Afrikaanders” (p 25). Die GRA wou Afrikaners aan die lees kry en het dus probeer om Afrikaanse leesstof te skep en te publiseer. Dit staan as die Eerste Afrikaanse Beweging (1870-1900) bekend.

Na die Anglo-Boere-oorlog volg die Tweede Afrikaanse Beweging. Hiervan het MT Steyn gesê: “Vir mij is die eerstelinge van onse literatuur so heerlik als die geluid van die eerste reëndruppels na ‘n langdurige droogte” (p 89). MER (Maria Elizabeth Rothmann) het tot hierdie gevolgtrekking gekom: “Afrikaans is vir ons die taal van die hart” (p 47). In 1919 kon DC Hesseling skryf dat “die geestelike selfstandigheid van die jong nasie ná die Vrede van Vereeniging [1902] beter gewaarborg is dan ooit nou dat die eie taal die voertuig geword het van ‘n letterkunde wat … hoe langer hoe meer aan eie krag genoeg het” (p 101). Nog ‘n Nederlander, RA Kollewijn, het geskryf dat “niks die Afrikaners só kan verbind, sóseer hul selfvertroue kan sterk nie, as die besef dat hul Afrikaans … die taal van ‘n volk is” (p 102).

Ek gaan vir ‘n wyle voort in hierdie patriotiese trant. In 1884 het Paul Kruger gesê: “Ons het ons eie taal behou … Ons ganse stryd lê daarin opgesluit” (p 32). Afrikaans was in werklikheid die amptelike spreektaal in die Transvaalse en Vrystaatse republieke (p 35). Christiaan de Wet het in 1897 tereg gesê “dat die verwaarlosing van ‘n taal die onafhanklikheid van ‘n nasie ondermyn” (p 35). In 1900 het Kruger hierdie wens uitgespreek: “Mag die Afrikaanse stam, van wie die toekoms nog altyd vol hoop was, in die einde opgroei tot ‘n kragtige boom” (p 45). Na die Anglo-Boere-oorlog was “die Afrikaners se selfrespek, selfbeeld en toekomsverwagting … op die spel;” dus die volk se “eiewaarde” (p 60). In 1902 het De Wet ‘n pleidooi gelewer dat die “nasionaliteit” (bedoelende identiteit) van die Afrikaner nie verlore moet gaan nie. “Die wêreld moet weet dat hulle [die Boere] dit wat hulle met hul wapens probeer verdedig het, naamlik hulle volksbestaan, ook in die toekoms wil handhaaf. Hy is trots op sy taal en wil dit met alle mag verdedig, en hoop dat dit eendag ‘n plek in die ry van wêreldtale sal inneem” (p 64). In dieselfde jaar skryf DF Malan aan sy suster “dat as die Afrikaners hul identiteit wil behou, hulle Afrikaans ’tot ons erkende volkstaal’ moet verhef omdat dit as volkseiendom bewus of onbewus die volksliefde reeds besit soos geen ander taal dit kan besit nie” (p 94).

In sy laaste boodskap aan sy volk het Paul Kruger in 1904 die volgende bekende (verafrikaanste) woorde geskryf: “Soek in die verlede al wat goed en mooi was wat daarin ontdek kan word, vorm daarna u ideaal en probeer om vir die toekoms daardie ideaal te verwesenlik.” Hy het aanvaar dat hy sy vaderland nooit weer sou sien nie, “die land waaraan ek my beste gewy het om dit oop te maak vir die beskawing en waar ek ‘n eie nasie sien ontplooi het” (p 69). Naas Kruger moes Christiaan de Wet ‘n merkwaardige mens gewees het. Hy word beskryf as “een van die indrukwekkendste openbare gebruikers van Afrikaans” (p 147). Hy het in 1902, dus in dieselfde jaar as die Vrede van Vereeniging, sy omvangryke boek, Die stryd tussen Boer en Brit, in Hollands voltooi terwyl hy per skip op pad na Europa was. Omdat hy min skoolonderrig gehad het, het JD Kestell hom bygestaan. In dieselfde jaar is daar ‘n Duitse en ‘n (baie letterlike) Engelse vertaling* (glo gebaseer op die Duitse teks) gepubliseer. As die stand van vervoer, kommunikasie en drukprosesse van daardie tyd in ag geneem word, was dit uitsonderlike prestasies. [* Three years’ war, New York: Charles Scribner’s Sons; Amazon Kindle $0. Die teks wek die indruk dat dit deur De Wet aan Kestell gedikteer is. De Wet het respek vir sy mede-Afrikaners en selfs vir sy Engelse teenstanders gehad, maar geen goeie woord vir verloopte Afrikaners/joiners nie.]

Dit is Kestell wat na aanleiding van die Rebellie (1914)* vrae gevra het wat ons vandag weer kan vra: “(1) Moet ‘n mens jou dan gedwee oorgee aan die bestaande mag? (2) Nie vra? (a) Is daardie mag die goeie mag? (b) Blus daardie mag nie die Afrikaner-ideaal nie?” (p 136). In Johannes van Melle se roman, Bart Nel (1936), is die hoofkarakter iemand wat aan die Rebellie deelgeneem het, “‘n Afrikaner wat alles verloor, maar sy siel behou het” (p 138). Ek haal aan uit die roman: “Hulle het nou alles, hulle het my grond, my vrou, my kinders. Maar my het hulle nie. Hulle kan maar kom, hulle kan my maar in die tronk gooi en hulle kan maar my grond vat; hulle kan my maar doodskiet ook, maar my sal hulle nie kry nie … My kry hulle nooit. Ek is Bart Nel van toe af, en ek is nog hy” (p 138-139).

[* Nadat die Eerste Wêreldoorlog uitgebreek het, het die Suid-Afrikaanse regering hom by Brittanje geskaar. Suid-Afrikaanse troepe het opgeruk na Suidwes-Afrika (tans Namibië), wat ‘n Duitse kolonie was. Louis Botha en Jan Smuts was in die voorpunt van hierdie oorlogsverklaring. Afrikaners kon nie aanvaar dat mense soos Botha en Smuts, wat albei teen Britse oorheersing in die Anglo-Boere-oorlog geveg het, radikaal van lojaliteit verander het nie. Afrikaners se simpatie het eerder by die Duitsers gelê. Talle Afrikaners/Boere het aan die Rebellie deelgeneem. Van Melle gebruik hierdie gebeure as agtergrond vir sy roman, wat deur baie kenners as van die beste in Afrikaans beskou word. Dit is in 2004 deur Tafelberg hergepubliseer (163p). Van Botha word gesê dat die “boer in hom dood is. Hy is soos ‘n bees wat tulpe gevreet het. Botha het Engelse tulpe gevreet en die Boer in hom het gevrek” (p 16). “Die Driejarige Oorlog was nog maar twaalf jaar gelede en hoe kon hulle [Botha en Smuts] nou verlang dat die Boere hul kinders sou gee om vir die eer en die voordeel van Engeland te veg?” (p 26). “Man, dat onder ons nasie altyd so baie moet wees wat by die Engelsman onder die kombers wil kruip … Die Boere sal nog eendag algar Boere word, jong. Gee hulle net tyd. Hulle is nog maar soos jong hondjies, hulle oë begin nog maar pas oop te gaan” (p 39). “Dit is vir my ‘n vreugde om te sien dat daar nog manne onder ons volk is wat die moed het om op te staan teen ons Engelsgesinde regering … Net jammer dat ons so min is … maar beter ‘n paar wat opstaan as glad niemand nie” (p 40). “Die rebellie … het ons geleer om nie te veel op ons voormanne te vertrou nie. Dis ‘n fout van ons volk dat ons te veel opsien na ons voormanne en ons volg hulle naderhand waar ons nie moes gevolg het nie. Ons het ook geleer dat ons nie te veel op mekaar moet vertrou nie, dat in moeilike tye baie grootpraters ons verlaat … Dat die gevoel van reg nog leef in ‘n deel van ons … Ons Boerenasie sal eendag weer bymekaarstaan en ons sal almal rebelle wees” (p 128).]

Deur sy boek met die GRA te begin, vermy Steyn die omstredenheid oor die ontstaan van ons taal. Christo van Rensburg het hierdie saak in sy boek, So kry ons Afrikaans (Pretoria: LAPA, 2012, 159p), aangespreek, maar Wannie Carstens voel geroepe om polities korrek daarop te verbeter. Carstens se boek sou reeds verlede jaar verskyn het, maar die jongste inligting is dat dit eers volgende jaar gepubliseer gaan word. In 1875 het Johannes Brill “Afrikaans ‘n dialek genoem wat deur verwaarlosing van die moedertaal (Hollands) ontstaan het” (p 21). Dit sal interessant wees om te sien in hoeverre Carstens die Europese en plaaslike blanke oorsprong van Afrikaans erken en in hoeverre hy dit aan die Khoi-San en slawe toedig; nie-blanke bevolkingsgroepe wat andersins seker niks van blywende waarde tot stand gebring het nie. [Wanneer ‘n boek oor Afrikaans deesdae gepubliseer word, is dit dikwels danksy ‘n subsidie afkomstig van die LW Hiemstra Trust. Dit geld sowel Van Rensburg as Steyn se boek. Dit maak die vorm waarin, of die manier waarop, Steyn se teks gepubliseer is des te meer teleurstellend.]

Twee van Steyn se kenmerkende woorde is “taalgetrouheid” en “boere-adel”. Hy is beskawingsbewus en daardie beskawing het sy bakermat in Europa. Daardie beskawingsmat kan onder ons uitgeruk word as ons nie ons taal handhaaf nie. “Sonder aktiewe taalhandhawing is taalverskuiwing byna onvermydelik … sonder bewuste handhawing kan dit binne drie generasies verdwyn” (p 70). Vir sy teks gaan Steyn uit van hierdie standpunt: “Die eksterne geskiedenis is die verhaal van ‘n taal soos wat die lotgevalle van sy sprekers dit bepaal: gebeurtenisse wat veroorsaak het dat die taal sekere funksies kon verwerf of moes prysgee, prosesse wat die gesindheid teenoor taal verander, of wat taalgetrouheid laat afneem of toeneem het. Dit het alles ‘n invloed op die maak van … die taal” (p 11). “Belangrik vir die ontwikkeling van ‘n taal is sy status: skryftaal of nie, amptelike taal of nie. Omdat die maghebbers van ‘n staat gewoonlik die besluite oor die status en belangrike funksie[s] van ‘n taal neem, word die lotgevalle van ‘n taal beïnvloed deur politieke woelinge … maar ook deur strominge soos nasionalisme en liberalisme, en demografiese prosesse soos stygende of dalende geboortesyfers*, migrasie en verspreiding oor die taalgebied. Die eksterne geskiedenis het altyd gevolge vir die interne geskiedenis. Só kan kontak met sprekers van ander tale die woordeskat, grammatika en uitspraak beïnvloed. Owerhede en gemeenskappe kan ‘n taal as’t ware ‘maak of breek'” (p 11). Die ANC-regering as die neo-Milner probeer tans om Afrikaans te breek. Hy word in sy pogings gesterk deur Afrikaanssprekendes wat nie taalgetrou is nie; oftewel nie taaltrots het nie. Reeds in 1909 “is betoog dat ware eenheid amptelike eentaligheid noodsaak” (p 104). [* MT Steyn het in 1913 geskryf: “Die toekoms van ons land en ons volk lê in die wieg” (p 123). Daarvolgens het Afrikaners en Afrikaans deesdae kwalik ‘n realistiese kans op oorlewing.]

In 1902, na die Anglo-Boere-oorlog, “het die Afrikanerleiers besef dat hulle self verantwoordelikheid vir hul mense en hul taal moes aanvaar. Daarby het hulle geweet dat hulle min kon verwag van die voormalige vyande wat die land regeer het” (p 62).”Ook in die oorlog was daar helde en lafaards, twyfelaars, hensoppers en joiners” (p 62). Baie van die joiners “moes [in die kerk] voor die gemeente hul sonde van verraad bely voordat hulle weer tot die Nagmaal toegelaat is” (p 68). Vir sommige was die nuwe bedeling so onaanvaarbaar dat hulle na ander lande uitgewyk het. In hierdie oorgangsituasie “het swartes blykbaar op groot skaal skade aangerig” (p 63). Hierdie land ervaar tans weer blanke emigrasie en swartes maak hulle op groot skaal aan vandalisme en erger skuldig. Vreemdelingehaat of -vrees is ook nie ‘n nuwe verskynsel nie. Party Chinese mynwerkers het destyds gedros en is dan “in die bosveld vermoor deur swartes, wat doodbang vir hulle was” (p 68).

Alfred Milner wou die Afrikaners verander/transformeer. Deur verengelsing moes hierdie “separate, exclusive caste” as ‘n volk met ‘n eie taal verdwyn (p 63). “We must knock the bottom out of the Afrikaner nation for ever and ever” (p 84). Toe Joseph Chamberlain, die Britse minister van kolonies, Suid-Afrika in 1903 besoek het, het hy gesê: “Any aspirations for a separate Dutch identity … are absurd and ridiculous” (p 65). Milner het ‘n nuwe Suid-Afrika in die vooruitsig gestel. Hier vind ons van die wortels van die inklusiwiteit wat deesdae daagliks aan ons opgedring word. Skole is verengels, maar “Afrikaanse weeshuise het ‘n groot groep kinders Afrikaans gehou” (p 66). Plekname is verengels. “Openbare kennisgewings op stasies en elders was net in Engels, soms ook in ‘n Afrika-taal, maar selde in Hollands” (p 64).

Na 1902 het die ellende onder Afrikaners geblyk “een van die sterkste dryfvere vir ‘n etniese nasionalisme” te wees (p 66). “Afrikanergevoel en -taalbewustheid [is] in die donker naoorlogse tyd nie uitgedoof” nie (p 71). Met die stigting van ‘n politieke party, Het Volk, in 1904 in Pretoria, is daar besluit “dat ‘n volk wat homself respekteer, nie kan toelaat dat sy taal verdring word nie” en “dat die gebruik van die Engelse taal as enigste offisiële taal veel las en nadeel en onbillikheid veroorsaak” (p 67). “Met argumente oor die onmisbaarheid van die taal vir die voortbestaan van die volk, kerk en godsdiens het Afrikanerpolitici, -predikante, -joernaliste en -onderwysleiers die gedagte ingegrif dat dit die Afrikaner se nasionale, morele en selfs godsdienstige plig is om sy taal te bewaar. Taalgetrouheid het die primêre toets vir Afrikanerskap geword en Afrikaners wat Engels as hul taal aanvaar het, is as volksverraaiers beskou en selfs verag … Die taal en godsdiens was al wat hulle [Afrikaners] nog oor het … die taalstryd [het] die houding versterk dat taal deel is van die identiteit van die Afrikaner. Ná die verlies van die vryheid was die taal die één ding wat die volk nie durf prysgee nie” (p 75). “As die Afrikaners hul taal verloor, sou hulle sonder spoor in die vergetelheid verdwyn en in ‘n ander nasie opgelos word. Die taal het in die middelpunt gestaan van die stryd om voortbestaan as volk” (p 76).

Willem Postma het in 1905 geskryf: “‘n Volk sonder taal, of liewer, wat sy taal verag, is ‘n karakterlose volk en kan nie as volk bestaan nie, maar smelt weg in ‘n ander een” (p 98). In 1909 het DJ Kestell gesê: “As jy die Afrikaner sy taal ook ontneem, sou hy ook verdwyn” (p 98). Die Nasionale Party is in 1915 gestig met as uitgangspunt “dat die Afrikaners ‘n volk is wat ‘n eie taal as simbool van sy nasionaliteit moet hê” (p 125). Postma het nasionalisme omskryf as die gehegtheid aan “iemands land, landstaal, sedes en gewoontes” (p 123). Tobie Muller het in 1913 gesê “dat die eerste stap tot die verkryging van nasionale selfrespek in die waardering en ontwikkeling van sy eie taal lê. ‘Die taal … is die intiemste uiting van ons hele nasionale wese'” (p 126). Wat Afrikaners graag wil hoor, is “die eenvoudige, pittige, harttreffende taal van die volk” (p 128).

Dikwels word beweer, veral deur diegene wat teen die verering van Afrikaans gekant is, dat die Taalmonument in die Paarl (1975) die enigste monument vir ‘n taal in die wêreld is. In werklikheid het hy plaaslik ‘n voorganger, te wete die taalmonument op Burgersdorp, wat in 1893 onthul is (p 30-31). ‘n Belangrike verskil is dat die monument op Burgersdorp Hollands vereer (“De overwinning der Hollandsche Taal”, p 31) en die een in die Paarl Afrikaans. “Pres [MT] Steyn het in Mei 1907 op ‘n taalfees op Burgersdorp gesê daar moet ‘n einde kom aan ‘ons flou meegaandheid [meelewing], ons papbroekigheid.’ Hy het ‘n replika van die taalmonument onthul wat in die Anglo-Boereoorlog verniel en deur die Britte verwyder is. Die verlore monument is in 1939 in King William’s Town gevind, maar sonder die kop en een arm [van die vrouefiguur]. Die beskadigde monument is in 1957 agter die replika op die kerkplein geplaas” (p 76). Die huidige vlaag van standbeeldskendings is dus ook nie iets nuuts nie.

‘n Jaar tevore, in 1906, het MT Steyn die volgende beroep op Vrystaters gedoen: “Vrees nie vir die toekoms nie, en moenie skrik vir die las wat u as Afrikaner te dra het nie. Dit is ‘n las wat nie deur u gesoek of deur u gemaak is nie, maar dit is vir u gevorm deur die dwalinge van ander in die afgelope eeu en vir u verswaar deur die hebsug van die teenwoordige tyd … gaan voort op u weg, indien nodig selfs alleen, met die bewustheid dat u doel die geluk van u volk en die voorspoed van u vaderland is” (p 78). Sedertdien is die euwel van hebsug in die nuwe Suid-Afrika aangevul met korrupsie, onkunde, ondoeltreffendheid, onbekwaamheid, gebrek aan toewyding, rassisme, haat, moord, ens. As ‘n mens ‘n katedraal wil bou, moet jy ‘n gat in die grond maak. Heelwat spitwerk is nodig. As die werkers staak en die sement en stene word voor gebruik gesteel, word die uitvoering van hierdie taak tot ‘n onbegonne uitdaging getransformeer.

MT Steyn het geskryf: “Ik zal nooit tot een constitutie toestemmen waarin de [taal-]gelijkheid niet is neergelegd” en JBM Hertzog “het gesê dat die Afrikaners nooit ‘n skikking sou aanvaar wat twyfel laat oor absolute taalgelykheid en hulle ‘n gevoel van vernedering laat ervaar nie … ‘Ons taal het sy offisiële karakter alleen deur geweld verloor'” (p 105). Hertzog se “nooit” is verkeerd bewys toe ‘n klein groepie Afrikaanssprekende blankes in die jare negentig ingestem het dat Afrikaans tot een van elf amptelike tale afgegradeer kon word, met Afrikaans wat in die praktyk heeltemal ondergeskik aan Engels gestel word. Kontrasteer dit met wat MT Steyn in 1913 geskryf het: “De taal van de veroveraar is in de mond van de veroverde de taal van slaven” (p 120).

Afrikaners moet weer, soos na die Anglo-Boere-oorlog, hierdie vraag beantwoord: “Moet ons verengels soos die [kwasi-]oorwinnaars dit van ons wil hê?” (p 81). JHH de Waal het “Afrikanerparlementslede gekritiseer wat in die parlement net Engels of oorwegend Engels praat” (p 83). Tans is dit weer die geval dat feitlik geen Afrikaans in die parlement gehoor word nie. Nog ‘n ooreenkoms tussen tóé en nou: “Die Afrikanervolk [toe] beskuldig is van allerlei oortredinge terwyl die Engelse politiek geprys is” (p 82); tans is dit die ANC/swartes wat ten koste van die blankes, veral die Afrikaners, geprys word. ‘n Nuwe politieke bedeling is die soort situasie wat seker in groter mate as enige ander meebring dat mense hulle mantels draai. Dink aan al die oud-Broeders wat by die ANC aangesluit het. Van hulle kan dieselfde gesê word as destyds van die Sappe: “Skeef gegroei van politieke onderdanigheid” (p 124). Nog ‘n ooreenkoms: Vaderlandse geskiedenis is reeds destyds verdraaid aangebied (p 83). Nadat moedertaalonderrig van 1925 af in skole ingevoer is, was daar hierdie verskynsel, wat deesdae ook al hoe meer voorkom: “Heelwat Afrikaanse ouers wou egter hul kinders in Engels laat opvoed” (p 116).

‘n Eeu gelede is al besef dat Engels ‘n bedreiging vir die voortbestaan van Afrikaans inhou:

  • In 1906 het DF Malberbe verwys na Engelse woorde en idiome wat Hollands/Afrikaans “bij dosijne” binnegedring het (p 76).
  • Die jaar daarna het NM Hoogenhout gesê dat die gemiddelde Afrikaanse huisgesin “‘n toonbeeld oplewer van liederlike taalverbastering” (p 76).
  • WJ Viljoen het ongeveer dieselfde tyd gepraat van “wanluidende koeterwaals”, ‘n “onbeholpenheid in het gebruik van een beschaafde spreektaal,” en “heersende brabbeltaal” (p 77).
  • In 1908 het DF Malan gedink dat Afrikaans die inherente krag het om die indringende Engelse woorde te verwerp (p 96).
  • JJ Smith het in 1927 van oordeel dat die Afrikaanse spreektaal “in baie kringe so ‘n skrikwekkende mate van Engelse beïnvloeding begin vertoon het, dat daar tereg gevrees is vir sy spoedige en algehele verdwyning” (p 77).
  • Tien jaar later het J du P Scholtz gesê daar was ‘n tyd “toe so baie woorde en uitdrukkings uit Engels oorgeneem is dat die gevaar ontstaan het dat Afrikaans sy eie karakter sou verloor. Ook ‘n taal kan op ‘n gesette tyd maar net ‘n sekere aantal vreemde elemente assimileer” (p 77).
  • TH le Roux het in 1953 geskryf dat diegene wat die destydse taaltoestand nie self beleef het nie, volstrek nie besef “hoe diep die deurspekking met Engels in daardie dae inderdaad in die Afrikaans van beskaafde en ontwikkelde Afrikaanssprekende dames en here deurgedring het nie” (p 77).

In die nuwe Suid-Afrika beleef ons ‘n soortgelyke situasie en daarby een wat jaarliks erger word. Myns insiens kan dit gewyt word aan ‘n gebrek aan selfrespek by sommige Afrikaanssprekendes, wat geen taaltrots het nie. Daarby sit ons met die Afrikaanse Taalraad wat geen poging aanwend om Standaardafrikaans en taalsuiwerheid te bevorder nie. Hy doen eerder die teenoorgestelde deur die mengeltaal Kaaps te steun.

Hiermee het ek nog net die eerste ses van Steyn se sewentien hoofstukke aan die orde gestel, tot by 1914. Die res sal moet oorstaan tot ‘n moontlike latere geleentheid.

Leon Lemmer: ‘n Nuwe vergryp teen die akademie: die ANC-regering se nGAP-program

Die ANC-regering het ‘n nuwe manier uitgedink om nie-wittes en vroue te bevoordeel en by implikasie blankes en veral wit mans te benadeel. Dit word die New Generation of Academics Programme (nGAP) genoem. Tipies ANC het hierdie uitvindsel nie ‘n Afrikaanse naam nie. Die staat (eintlik die belastingbetalers) betaal vir die eerste drie jaar die salaris van sulke bevoordeeldes ten volle. Daarna subsidieer die staat vir die volgende drie jaar die salaris in afnemende mate. Na verloop van hierdie ses jaar word daar van die universiteit verwag om sulke kandidate vir eie rekening permanent as dosente aan te stel. In die praktyk sal die opsie van nie-aanstelling seker nie bestaan nie. Sulke kandidate sal tydens daardie ses jaar van vakleerlingskap ‘n geringe doseerlas hê en elkeen sal ook deur ‘n mentor bygestaan word. Daar word van hierdie kandidate verwag om gedurende hierdie ruim tydperk van ses jaar ‘n magister- of doktorsgraad te voltooi. Die opset is sodanig dat so ‘n graad feitlik sonder uitsondering toegeken sal word, bv hetsy deur verlaging van akademiese standaarde of onregverdigbare oorvloedige hulp. Daarna sal so ‘n n-GAP-dosent in die posisie wees om bo sy/haar blanke kollegas, wat akademies sterker kan wees en minder gepamperlang is, bevorder te word. Nog nooit in die geskiedenis van die universiteitswese is dosente in so ‘n mate op nie-akademiese gronde (te wete ras- en geslag) bevoordeel nie.

Toe ek ‘n dosent was, het die universiteit waaraan ek verbonde was, besluit om die demografie van sy dosentekorps te “verbeter” deur addisionele poste te adverteer waarin slegs nie-wittes aangestel kon word. Vir aanstelling in my departement is meer as ‘n halfdosyn aansoeke van kansvatters ontvang. Anders as ander departementshoofde was ek nie bereid om so ‘n ekstra dosent te akkommodeer nie omdat hy/sy op nie-akademiese gronde (ras- en geslag) pleks van akademiese gronde (formele kwalifikasies, ondervinding, publikasies) aangestel sou word. Omdat daar meer departemente as sodanige addisionele poste in my fakulteit was, is my departement van hierdie skandalige praktyk vrygestel. Ek het ook beswaar geopper teen die laakbare voorwaarde dat ek as departementshoof verantwoordelik gehou sou word as so ‘n dosent misluk.

Die ANC-regering se jongste skuif is dus eintlik net ‘n verfyning van wat ek in die vorige paragraaf beskryf en in die tweede helfte van die jare negentig plaasgevind het. Vyf nGAP-poste is pas aan die Universiteit Stellenbosch (US) toegeken (US-webwerf 10 deser). Omdat die US-bestuur sterk nie-akademies, selfs anti-akademies, ingestel is, word hierdie aalmoes (met bybedoelings) van die ANC-regering amptelik deur die US verwelkom. Die US stel immers in elk geval by absolute voorkeur nie-wittes en vroue aan. Wat ook soos ‘n paal bo water staan, is dat die ANC-regering met sy nGAP-program sy vasbeslotenheid toon om al die plaaslike universiteite te verswart en verengels. Akademiese standaarde en Afrikaans as onderrigtaal sal ongetwyfeld ernstige skade lei, maar dit is klaarblyklik deel van die ANC se strategie. Al die universiteite wat nGAP-kandidate aanvaar, is mede-aandadig aan akademiese ondermyning.

Karel Combrinck: Politieke korrektheid is ‘n slagyster

Van al die aanslae teen die moderne mens se gees en doen en denke is die sieklike verskynsel van politieke korrektheid sekerlik een van die verlammendste. Veel is reeds hier op Praag en elders oor hierdie onderwerp gesê, maar dit mag nogtans nut hê om die oorsprong en betekenis van hierdie verderflike kondisioneringsmiddel weer van naderby te beskou.

Een definisie van polities korrek lui dat dit ‘n term is wat gebruik word vir taal, aksies of sienswyses wat trag om geen groep mense te beledig of te ontstel nie. Die probleem is net dat politieke korrektheid daarop bereken is om slegs sekere groepe te beskerm en ons weet almal wie hulle is. Politieke korrektheid diskrimineer dus tussen een groep en ‘n ander , maar dit diskrimineer onder ‘n dekmantel. Dit kan gesien word as ‘n soort intellektuele narkose. Witmense moet wysgemaak word dat hulle aan swartes iets verskuldig is sonder dat hulle agterkom dat hulle aan die neus gelei word.

‘n Ander benaming vir politieke korrektheid is die term “speech codes”. Spraakkodes is ‘n soort kunsmatige taal wat sy ontstaan te danke het onder meer aan die maaksels van die Duits-Amerikaanse filosoof Herbert Marcuse. Dit plaas ‘n belemmering op vryheid van spraak deur die taal wat mense praat, voor te skryf en te sensureer. Trouens beskou die voorstanders van politieke korrektheid vryheid van spraak as “onderdrukkend”, m.a.w. nog ‘n geval van die waarheid andersom. Onderdrukkend is inderdaad politieke korrektheid self – onderdrukkend van rasionaliteit, eerlikheid en gesonde verstand .

Net tusssen hakies, ek sukkel nou al jare om te probeer verstaan wat die bedoeling kan wees met die woord “leerder”. So’n woord bestaan nie in Afrikaans nie. Dis duidelik ‘n politiek korrekte term, maar wat is die sin daarvan ? Dit kan tog nie wees dat die korrekte Afrikaanse woord, leerling, beledigend kan wees teenoor die een of ander groep nie, of hoe ? Ook aan die Engels is getorring : In die plek van “pupils” is dit nou “learners”, of soos ons “Engelssprekende” landgenote dit wil hê, lênas.

Die gebruik van politieke korrektheid gaan ook dikwels gepaard met ‘n stywe dosis absurditeit. Die Franse noem bv ‘n swarte “Un Blak”. Un Blak, a Black, Un nègre, un Noir, wat is die verskil ? Die Franse is óf so intelligent dat hulle die verskil kan verstaan, óf so onnosel dat hulle nie kan sien daar is geen verskil nie, of, meer waarskynlik, so gebreinspoel dat hulle verstand in elk geval in die pyp af is.

Die term “politiek korrekte terminologie” het in algemene gebruik geraak veral sedert die Amerikaanse skrywer Dinash D’Souza dit in die 1990’s begin aanwend het om pogings te beskryf van linksliberale om ‘n multikulturele samelewing op die VSA af te druk. En dit het hulle probeer doen deur taalmisbruik, veral in die media, maar ook deur ‘n knaende gepeuter met die leerplanne van skole en ander ovoedingsinrigtings ten einde hierdie breinspoelingsidioom daar ook gevestig te kry. Opvoedingsinstellings moes ten alle koste omskep word in ideologiese fabrieke en jongmense moes omvorm word tot intellektuele zombies wat breinloos en willoos napraat alles wat die linkses vir hulle voorsê.

Maar die begrip politieke korrektheid het ouer geloofsbriewe as dít, want die werklike oorsprong daarvan gaan terug na die ortodokse kommunistiese partydogma van Lenin en Trotski en Stalin waarvolgens “korrekte” politiek dié was wat kommunistiese dogmas en doelwitte op alle gebiede van die lewe nagestreef het, desnoods ten koste van alle ander waardes soos moraliteit en geregtigheid en ongeag die aantal lewens wat daarvoor opgeoffer moes word.

Die Amerikaanse politikus, joernalis en skrywer, Patrick Buchananan sê in sy boek Death of the West, in 2001: “Political correctness is cultural Marxism, a regime to punish dissent and to stigmatise social heresy, as the Inquisition punished religious heresy. Its trademark is intolerance.” Die volledige titel van Buchanan se boek is : “How dying populations and immigrant invasions imperil our culture and civilization.” (Die “dying populations” synde natuurlik blanke Westerse bevolkings.)

En daar het ons dit, die onverdraagsaamheid van die linkses wat hierdie semantiese gedrogtelikheid, nl. politieke korrektheid, geskep het ten einde hulle selfmoordideologie in ons kele af te druk. Politieke korrektheid is ‘n middel om enige kritiek of teenspraak teen die linkse intellektuele dikatuur te muilband. Alles wat hulle kwytraak, moet klakkeloos nagevolg word en enigiets anders is taboe.

En dan, as ‘n mens ‘n bietjie nadink, is “politiek korrek” natuurlik self ook ‘n politiek korrekte term. Met ander woorde dit dui op woorde en beskrywings wat die werklikheid probeer verdoesel. Dis ‘n eufemisme daarvoor om die waarheid te verdraai of te verwring of heeltemal om te keer, met ander woorde om te lieg. “Transformasie” of “affirmative action” is bv. woorde wat bedoel is om diskriminasie te verbloem, dit wil sê diskriminasie teen witmense. Diskriminasie teen swartmense is natuurlik ondenkbaar. George Orwell het in 1946 geskryf : “Political language (hy kon maar net sowel gesê het, politically correct language) is designed to make lies sound truthful and murder respectable and to give an appearance of solidity to pure wind.” ‘n Eerlike joernalist, van die enkeles wat daar is, sou vandag dieselfde oor Suid-Afrika kon sê.

Soos ons almal weet, draai die hele politiek korrekte gedoente op die een of ander manier rondom rassisme. Daar moet ten alle koste verhoed word dat iets krities omtrent swartmense gesê word, of dat dit lyk asof iets krities gesê word, selfs al is die kritiek waar. Dus, uit vrees om as rassiste gesien te word as hulle swartes kritiseer, of bloot net as hulle op bepaalde feite omtrent swartes wys, sê mense veiligheidshalwe liewer maar niks en as hulle iets sê, dan is dit met behulp van eufemismes. Om te sê swartes is beter in sport as in wiskunde, of dat hulle nie in staat is om op meriete tot mediese skole toegelaat te word nie, of dat hulle nie by magte is om ‘n land soos Suid-Afrika suksesvol te bestuur nie, of dat hulle wêreldwyd meer geneig is as blankes tot misdadigheid, veral misdaad van ‘n gewelddadige aard, sou byvoorbeeld politiek onkorrek wees al is dit miskien die waarheid.

Die ironie is dat as swartes nie onder die valse beskerming van politieke korrrektheid wou voortploeter nie, sou hulle dalk iets konstruktiefs aan hulle eie situasie sou kon doen. Maar instede daarvan verkies hulle om te kerm oor “rassisme” en om die groot vrees van Westerlinge om dalk as “rassiste” beskou te word, lewendig te hou en uit te buit. Want solank die witman oor sy “rassisme” skuldig voel, so lank kan hy gemelk word. Dít, ten spyte daarvan dat die voormalige hoof van de Internasionale Atoomenergie-Agentskap, Mohamed El-Baradei onlangs verklaar het dat swartes nie meer kolonialisme vir hulle swak vertoning kan blameer nie.

Interessant genoeg het die linkses nog nie ‘n politiek korrekte eufemisme vir die woord “rassisme” bedink nie. Hulle sal ook nie, want “rassiste” moet mos so lelik lyk as moontlik! Dus geen eufemisme vir hulle nie! Alles is gelaai teen die witman en die Westerse kultuur. Swartes is martelare en onderdrukte natuurkinders en wittes is fasciste, uitbuiters, rassiste en slawedrywers. Alles deel van die perversie van ‘n dekadente samelewing, spelende en flankerende met sy eie ondergang.

Die oogmerk van politieke korrektheid is om die terme en verwysingsraamwerk van die gesprekvoering voor te skryf en behoudendes en nasionaliste op die verdediging te plaas en op die agtervoet te hou. Dit is skrikwekkend: die mate waartoe die linkse media, akademici en kerklikes reeds daarin geslaag het om ons gedagtes te beheer deur ons woordeskat te manipuleer. En wee hulle wat nie in hul spoor trap nie, want George Orwell se “thought police” staan reg om die Inkwisisie teen hulle in te span.

Ten slotte is politieke korrekteheid maar net nog ‘n tegniek van die linkses en hulle handlangers in die media om mense te bedrieg, ratte voor die oë te draai, te kondisioneer om hulle selfvernietigende doelwitte te bereik. En natuurlik, linkses behou hulle die reg voor om te bepaal wie is “regs”, wie is fasiste, wie is rassiste en wie nie. Net nuttige idiote kan toelaat dat hulle hierdeur mislei word.

Die mensdom as geheel, maar veral behoudendes, patriotte en nasionaliste durf nie toelaat dat die linksliberales hulle in daardie dwangbuis vaswikkel nie. Op die lang duur kan die beskawing nie hand aan hand met die leuen voortbestaan nie. En politieke korrektheid is leuens. ‘n Bietjie oudmodiese Boerewysheid kan al ver gaan om die hele probleem van politiek korrektheid by te lê: Pêredrolle is nie vye nie.

Leon Lemmer: Richard van der Ross oor die politieke geskiedenis van die bruin mense

Richard van der Ross (gebore in 1921) is een van min ontwikkelde bruin mense wat aanvaar dat hy nie wit of swart is nie. Hy erken openlik dat hy ‘n ander kleur of etnisiteit het. “I am coloured, and I will say it and sing it and talk it … I cannot be anything else” (Weekend Argus, 16 deser). Sy lewensloop word gekenmerk deur sy pogings om die herkoms en aard van bruin mense na te vors en te bepaal in hoeverre daar gronde vir groepsidentiteit is. Hy het hom nooit van sy eie mense gedistansieer nie en deurgaans gepoog om hulle belange te bevorder.

Van der Ross se jongste boek is, In our own skins: a political history of the coloured people (Jeppestown: Jonathan Ball Publishers, 2015, 216p, R210; ook as e-boek beskikbaar, bv Amazon Kindle $18.23). Ek vind dit ironies dat Franklin Sonn (gebore in 1939) die voorwoord (met neffens ‘n foto van homself) geskryf het. Vir hom is die bonus ‘n bietjie publisiteit. Sonn is iemand wat sy bruinskap in minstens twee opsigte ontken: hy wil swart en Engelssprekend wees en het sy kinders ook so opgevoed. Hy noem “the Coloured people … a segment of black South Africans” (p 3). Geen wonder dat hy die volgende beklemtoon nie:

“The Coloured people on their own constitute neither a nation nor a race. They are, however, a group with a distinct socioeconomic experience and a history of resistance to racism and efforts by colonialists and the post-colonial government to afford them a political status. The resistance to colour oppression also entailed a conscious non-acceptance of self-consciousness, inferiority and being given a separate political status as Coloured people” (p 1).

Dit is duidelik dat Sonn as ANC-kameraad hier aan die woord is. Dit is ‘n growwe veralgemening in soverre geïnsinueer word dat bruines nie werklik ‘n onderskeibare groep is of wil wees nie. ‘n Mens moet onderskei tussen die ontwikkelde en minder ontwikkelde bruines. Tydens die blanke bewind wou die bruines (veral die ontwikkeldes) graag wit gewees het. In die huidige politieke bedeling wil die ontwikkelde bruines ter selfbevoordeling graag amptelik swart wees. Tog vestig hulle hulle by voorkeur in tradisioneel blanke en dalk veral Afrikaner-woongebiede; sekerlik nie swart woongebiede nie. Sonn is self ‘n toonbeeld hiervan. Onder die minder ontwikkelde bruines is dit opvallend dat hulle eerder aansluiting by blankes soek en sterk weerstand bied teen en gerief is oor swartes wat hulle woongebiede en skole binnedring.

Pat Sonn, Franklin se pa, het in die openbaar ‘n polities gematigde indruk gewek. Daarom het die “apartheidsregime” hom in bv die raad van die Universiteit van Wes-Kaapland (UWK) aangestel. Franklin het, wat formele akademiese kwalifikasies betref, nooit verder as ‘n UWK-honneursgraad gevorder nie. Die blanke regering het blykbaar gedink dat Franklin polities so gematig soos sy pa sou wees. Ten spyte van sy beskeie formele kwalifikasies en ingevolge die apartheidsbeleid-ideaal dat iedere bevolksgroep deur sy eie mense gedien moet word, is hy as rektor van die Skiereilandse Technikon in Bellville-Suid (1978-1994) aangestel. Reeds in 1976, die jaar van die Soweto-opstand, het hy as skoolhoof president van die Cape Teachers’ Professional Association (CTPA) geword en hierdie pos tot 1990 beklee.

In sy voorwoord verwys Sonn twee keer na hierdie onderwysersvereniging (p 2, 3) wat, ten spyte van sy naam, juis in onprofessionaliteit uitgemunt het. “The teachers had been educating their pupils in a very definite political direction. This, naturally, reflected their own political beliefs” (p 138). Die CTPA wou niks met die “apartheidsregime” te make hê nie, maar soos Van der Ross van ‘n ander vereniging skryf: “Their teacher-members continued to teach and draw their salaries from the government” (p 121). Via hierdie vereniging het Sonn moontlik in groter mate as enigiemand anders onrus in veral die Wes-Kaapse skole vir bruines gestook. Hy skryf: “Teachers’ associations became the voice of Coloured political expression” (p 2).

Iemand wat chaos ten behoewe van die UDF/ANC gesaai het, kan op vergoeding, bv ‘n pos met hoër louere, aanspraak maak. Toe ek in 1994 ‘n konferensie by die Skiereilandse Technikon bygewoon het, was Sonn nie daar om dit te open nie. Een van sy viserektore, ‘n blanke man met ‘n doktorsgraad, het dit namens Sonn gedoen. Sonn was in Pretoria in afwagting op Nelson Mandela se aankondiging van sy eerste kabinet. Sonn het die ydele hoop gekoester dat hy as onderwysminister aangestel sou word. Pleks daarvan het hy die Suid-Afrikaanse ambassadeur in Amerika geword (1995-1999). Die meetsnoere het vir hom in lieflike plekke geval; eers bevoordeling danksy die “apartheidsregime” se beleid en daarna bevoordeling ingevolge die ANC se gebruik om onrusstokers (en erger) ruim te vergoed.

In Washington het Sonn hom (heeltemal uit sy diepte) onderskei deur die skilderye van blanke kunstenaars uit die ambassade te verwyder en hulle op die koste van die belastingbetalers met dié van nie-wit skilders te vervang. Terug in Suid-Afrika het Sonn los werkies vir die ANC gedoen. Hy was bv (nogeens heeltemal uit sy diepte) voorsitter van die komitee wat ‘n buitensporige vergoedingspakket vir die SA president aanbeveel het. Dit is ook hy wat suksesvol vertoë tot die president gerig het om Allan Boesak tot nie-misdadiger te verklaar. Sonn verwys goedkeurend na Boesak (p 2).

Maar ek wil eintlik oor Van der Ross se jongste teks skryf. Van der Ross het algemene bekendheid verwerf toe hy van 1975 tot 1986 die UWK-rektor was. Die “apartheidsregime” het vertroue in hom gestel en hy het in die geheel beskou as rektor akademies nie teleurgestel nie; onder meer omdat hy reeds in 1952 ‘n doktorsgraad aan die Universiteit Kaapstad verwerf het. Op die UWK-kampus is hy in studentegeledere as ‘n uitverkoopte uitgekryt. In werklikheid was sy bewind die laaste in die UWK se akademiese era, met agtereenvolgens, van 1960 af, JG (Gans) Meiring, N Sieberhagen en Wynand Mouton (1974) as rektor. Van der Ross se opvolger, Jakes Gerwel, het die UWK se politieke era ingelui. Die akademie is ondergeskik aan linkse politiek gestel.

Hieruit moet nie afgelei word dat Van der Ross as rektor nooit polities rammetjie-uitnek was nie. Hy het bv by geleentheid saam met ANC-kornuite, soos Gerwel en Jaap Durand, ‘n protesoptog op die UWK-kampus gelei. Hy was immers een van die stigterslede van die anti-apartheid-Arbeidersparty in 1969 (p 152) wat in die Verteenwoordigende Kleurlingraad sitting gehad het. Hierdie Arbeidersparty het in 1984 uiteindelik verplig gevoel om skoorvoetend selfs deel van die Driekamerparlement te word (p 163). Allan Hendrickse, die partyleier, het gesê: “It was time for the Coloured people to stop playing Boer se moer politics” (p 167). Dit herinner aan Lyndon Johnson (Amerikaanse president, 1963-1969) se beginsel van “preferring your enemy inside the tent pissing out than outside the tent pissing in” (Jordan & Walsh, bron hier onder, Kindle 1179).

In sy vorige boeke, bv sy outobiografie en sy monografie oor slawerny, het Van der Ross hom as outeur goed van sy taak gekwyt. Sy jongste boek is in hierdie opsig ‘n teleurstelling. Daar is heelwat onnodige herhaling en gebrekkige sistematisering. Hy is te oud om so ‘n moeilike taak werklik goed uit te voer. Die latere hoofstukke is egter beter en interessanter en verskaf nuwe inligting. Wanneer ‘n Afrikaner soos ek die boek lees, is daar die bewustheid dat sy helde nie my helde is nie. Ek mis ook openlike waardering vir die rol wat Afrikaans in die geskiedenis van die bruin bevolking gespeel het. Van der Ross is van huis uit Engelssprekend maar hy is Standaardafrikaans uitstekend magtig. Hy verval nie in afgryslike Kaaps soos Gerwel so graag gedoen het wanneer hy met bruin studente gepraat het nie. “Ek praat in die huis weinig Afrikaans. My kinders het ook al kinders en hulle huistaal is Engels” (JC Steyn, Ons gaan ‘n taal maak, Centurion: Kraal Uitgewers, 2014, p 114). Wat opval, is dat Van der Ross as ‘n fyn beskaafde en Westersgeöriënteerde mens nie die vandalisme en gewelddadigheid van die “bevrydingstryd” verheerlik nie. Geen wonder dat hy hom in die nuwe Suid-Afrika eerder by die DA as die ANC geskaar het nie. Desnieteenstaande het die ANC-regering hom as ambassadeur in Spanje aangestel.

Van der Ross besin oor wie en wat die bruin mense is. Hy noem hulle ‘n “reasonably identifiable entity and group” wat hulle in gemeenskappe met eie inrigtings georganiseer het (p 6); “a distinct anthropological – racial, if you like – group” (p 22). Hy noem hulle ‘n “ethnic group” (p 6), maar skryf ook: “The Coloured people are of all kinds. Individually or in groups, we represent all kinds, because we are of all kinds” (p 8). “By about 1800, the Coloured people had become a definable population group – aware of the sameness, which drew them together, and of their otherness, which distinguished them from others among whom they lived” (p 113). In 1912 is in The APO (kyk hier onder) na afloop van ‘n sensus geskryf: “Coloured … includes a truly heterogeneous lot. In fact, everyone who is not a full-blooded Native … or is too well-known [not (?)] to be classed as European, is a Coloured person” (p 74-75).

“It is important to note that the Coloured people are not a nation or a race but a population group. Attempts to regard us as a nation have failed. Perhaps the nearest effort was when the group known as Griquas moved northwards and, after significant mingling with indigenous people and establishing themselves in a new physical environment, secured sufficient identity to claim nationhood. Even this was not absolute, however; for various reasons, the Griquas are still considered to be Coloured” (p 136). Omdat die bruin bevolking so ‘n wye spektrum dek, in die praktyk van wit tot by swart, kan daar in sy geheel beskou kwalik sprake van ‘n duidelik omlynbare etniese groep wees.

Die bruines is ‘n groep van rasgemengde afkoms wat tussen die wittes en die swartes inpas; in die praktyk dus ‘n oorgangsgroep. Hulle tussengroep- of tussen-twee-stoele-status het nie verander nie: “They were not white enough for the white government, and are not black enough for the black government” (p 188). Etnisiteit is en bly ‘n wesenlike faktor. Soos Malcolm Lupton dit gestel het: Die ANC is ‘n “black nationalist organization with which the Coloureds can never identify … Despite its ‘non-racial’ rhetoric, Coloureds (and Whites and Indians for that matter) will always remain on the margins of the ANC” (p 189). Van der Ross skryf: “While the end of apartheid technically ended racial discrimination, it did not stop South Africans from thinking or acting in groups. Indeed, the government still uses group thinking and language … The race groups tended to keep together; people sought the company of people who were like them in terms of race, social class, language and income … Such differences are not unique to South Africa” (p 194-195).

Bruines is myns insiens kultureel nader aan die blankes as aan die swartes. Van der Ross stem hiermee saam. Die bruines “was culturally very close to the Europeans. Consequently, attempts to regard them as a people culturally apart from the Europeans, and to segregate them from white South Africa socially and politically, failed” (141-142). Maar hierdie mate van eendersheid moet nie dermate oordryf word dat dit neerkom op die ontkenning van kulturele en ander verskille nie. Van der Ross oordryf as hy met verwysing na blankes skryf die bruines is “bone of their bone and flesh of their flesh” (p 154); ook as hy sonder meer sê: “We stem from the white population” (p 180). Ek het voorheen reeds herhaaldelik die aandag gevestig op bv (klem)verskille by wittes en bruines in hulle benadering van Afrikaans.

Wat hierdie mate van kulturele oorvleueling wel duidelik maak, is die vergesogtheid en opportunisme van daardie bruines wat deesdae poog om hulleself swart te verklaar. Van der Ross wys bv daarop “that in social matters there was not much in the way of interaction” tussen bruines en swartes (p 148). Hy het ook waargeneem “a significant shift of the Coloured vote away from the (black) African National Congress towards the (white) Democratic Alliance” (p 183). Jan Smuts het die bruines “an appendage of the whites” genoem. Hiervan wil Van der Ross niks weet nie: “The Coloured people simply … would not regard themselves as subordinate to the white population” (p 159).

Die ontstaan van die bruines word teruggevoer tot by die Khoi (Hottentotte) en die San (Boesmans). “When Van Riebeeck landed at the Cape in 1652, the Coloured people did not exist” (p 22). Hierna het die bruin bevolking ontstaan vanweë vermenging van die Khoi en San en ook vermenging met ander etniese groepe (p 11) soos die ingevoerde slawe (vanaf 1658) en die inheemse swartes en blanke setlaars. “They were a new people, but they were not primitive” (p 171). “There are elements of the San and the Khoi in us, but there are elements of so many other races in us too” (p 22). Van der Ross skryf, na aanleiding van die navorsing van MC Botha, dat daar meer Khoi as San in die bruin bevolking is (p 23) en dat die Khoi “more advanced” (p 27) of “more civilized” (p 12) as die San was.

Kenmerkend van baie bruines is hulle voorliefde vir die Britte/Engelse bo die Hollanders/Afrikaners. Gedurende die eerste Britse besetting van die Kaap “the British were starting to put into practice a more liberal form of rule than had prevailed in the time of the Dutch” (p 30; ook p 52). Dit is egter skynbaar (of moontlik) teenstrydig met wat Van der Ross later skryf: dat “intermingling – including intermarriage – was … socially acceptable until 1800” (p 51). In 1834 is die slawe amptelik vrygestel, maar daarna het daar vir hulle vier jare van verpligte vakleerlingskap/inboeking gevolg (p 32). Met die Groot Trek in die 1830’s het meer as ‘n duisend bruines die blankes die binneland in vergesel (p 34). Alle bruines het dus blykbaar nie ‘n voorkeur vir die Britte/Engelse bo die Hollanders/Afrikaners geopenbaar nie.

In die 20ste eeu is ‘n ander rede vir die bruines se voorkeur vir “die Engelse” aangevoer. Dit gaan egter verkeerdelik uit van die standpunt dat rasse-segregasie/apartheid deur die Afrikaners uitgevind is, terwyl dit in werklikheid ‘n voortsetting en ontwikkeling van die tradisionele Britse rassebeleid was. Van der Ross skryf: “There was always an alternative to the [National Party] government’s perspective on the colour question. These alternative viewpoints were generally held by the English-speaking white population” (p 198). Daar is myns insiens ‘n beduidende mate van skeefheid in hierdie siening.

Ek is teleurgesteld met hierdie stelling van Van der Ross: “After all, it was the Dutch who had imported slaves and the English who set them free” (p 43). Hierdie leuen word op subtiele wyse ook deur die personeel van die Slawemuseum in Kaapstad verkondig, soos Marthinus van Bart in sy boek, Kaap van slawe (Tokai: Historical Media, 2012), aantoon. Die waarheid, volgens Van Bart, is “dat daar gedurende die Eerste Britse Bewind, 1795-1803, meer slawe na die Kaapkolonie gebring is as in enige ander tydperk van dieselfde lengte” (p 15). Gedurende die Bataafse [Nederlandse] Bewind (1803-1806) “is ‘n geringe hoeveelheid slawe ingevoer voordat die handel verbied is” (p 15). “Vanaf 1806, die aanvang van die Tweede Britse Bewind, het die getal [slawe] met nog 33 000 aangegroei” (p 15). Met die grootste vlootmag was die Britte wêreldwyd die grootste slawehandelaars.

Erger: Die Britte het Iere as slawe na Amerika uitgevoer (Rhetta Akamutsa, The Irish slaves, 2010, 204p, Amazon Kindle $6.83); ook na eilande soos Barbados (Sean O’Callaghan, To hell or Barbados: the ethnic cleansing of Ireland, 2013, 248p, Amazon Kindle $10.49). Nog erger: Die Britte het van hulle eie mense (bv misdadigers, leeglêers en straatkinders) as slawe na Amerika en Wes-Indiese eilande uitgevoer (Don Jordan & Michael Walsh, White cargo: the forgotten history of Britain’s white slaves in America, 2011, 322p, Amazon Kindle $18.67; Anthony Vaver, Bound in an iron chain: the untold story of how the British transported 50 000 convicts to colonial America, 2011, 360p, Amazon Kindle $10.25). Hierdie gebeure het veral in die 17de eeu plaasgevind; dus in die tyd toe Jan van Riebeeck aan die Kaap was en ook voor en na sy tyd. Die punt is: Van der Ross en ander bruines asook die Slawemuseum se verering van die Britte as dié slawebevryders is misplaas. Die Bataafse Republiek (1795-1806) het baie vroeër as die Britte ‘n morele sensitiwiteit oor slawerny ontwikkel.

[Brittanje se latere verbanning van gevangenes na Australië is wyer bekend as sy wit slawerny in Amerika. Maar ons hoor gewoonlik net van swart slawerny en uitsluitlik wittes kry die skuld daarvoor. Dat daar nie-wit slawe-eienaars aan die Kaap en in Amerika was en Arabiese eienaars van wit slawe in bv Noord-Afrika, word meesal verswyg. Louis Albert Banks se White slaves; or, the oppression of the worthy poor (Boston: Lee & Shepard, 1893, 336p; Amazon Kindle $0) handel oor ‘n ander onderwerp, te wete arm maar werkende blankes in Boston, Massachusetts. Banks loof die arm wittes omdat hulle hulle nie tot bedelary, diefstal en ander misdade gewend het nie. Weens die ANC-regering se beleid van rassediskriminasie teen blankes is daar baie arm en werklose wittes in die nuwe Suid-Afrika, maar Banks se lof is in groot mate ook op hulle van toepassing; heel moontlik in groter mate as op ander etniese groepe.]

Die eerste liggaam wat rigting aan bruines se aspirasies gegee het, was die African Political Organisation (APO) in 1902, van 1919 af die African People’s Organisation genoem (p 38). Die APO het soms geskrifte in Afrikaans gepubliseer, bv Piet Uithalder se “Straatpraatjies” (p 65). FA Ponelis het dit “Kaapse Vernakulêre Afrikaans” genoem (Steyn, p 113-114). Dit dui nie daarop dat die APO waardering vir Afrikaans of Hollands gehad het nie. In 1911 word “Cape Dutch … a vulgar patois” in The APO genoem (p 71). [Patois: “Meestal neerhalend bedoelde benaming vir ‘n plaaslike, dialektiese taalvorm” (HAT).] Die APO het Engels bewonder en vir “Cape Dutch” geen goeie woord gehad nie. “So word Engels op 13 Augustus 1910 beskryf as ‘the language which inspires the noblest thoughts of freedom and liberty, that has the finest literature on earth, the language that spreads widely over the face of the earth, and is the most universally useful of all languages.” “Cape Dutch”, daarenteen, word genoem ‘n “bastard lingo”, “a vulgar patois fit only for children”, “the patois used by Dutch Members [of Parliament] is the crudest medium of expression used in any Parliament in the civilized world” (Steyn, p 114).

In 1924 is die meer gematigde Afrikaanse Nasionale Bond gestig (p 41), wat in ‘n mate vir lief met rasse-segregasie geneem het (p 42). Volgens Van der Ross het die Nasionale Party van 1925 tot 1929 die integrasie van wittes en bruines voorgestaan. Die keerpunt in hierdie beleid het met die algemene verkiesing in 1929 gekom toe die bruin kiesers oorweldigend vir die Suid-Afrikaanse Party gestem het. Dit was ‘n voortsetting van die stemreg wat bruines sedert 1853 in die Kaapkolonie gehad het. In 1929 het rasse-segregasie, ook wat die bruines betref, Nasionale Party-beleid geword (p 43, 136, 162).

Waarteen sterk beswaar uit bruin geledere gekom het, was die bepaling in die Suid-Afrika Wet van 1909 dat net blankes van 1910 af sitting in die Unie-parlement sou hê. Dit was op aandrang van die verteenwoordigers van die Transvaal en Vrystaat. “The Afrikaners were reconciled to having lost the war but determined not to lose their Afrikaner identity” (p 109). In APO-geledere is die nie-wittes na Uniewording as “political slaves” beskou (p 96). “They feel a loathing and contempt for everything that is white” (p 100). Die Wet of Groepsgebiede van 1950 was die volgende groot terugslag vir die bruines, want “this meant that the Coloured people were moved, rather than the white people” (p 143). Die ander groot ontnugtering was toe die bruines in 1956 van die parlementêre kieserslys verwyder is. Die Nasionale Party is in sy houding gesterk deurdat die Coloured People’s Congress hom in 1955 by die ANC geskaar en die Vryheidsmanifes aanvaar het (p 131).

In 1923 word daar in die publikasie, The APO, teen ‘n ander vorm van beweerde slawerny beswaar gemaak. Ooreenkomstig Wet 25 van 1913 “a Coloured child … may be apprenticed to a European until it reaches the age of 18” (p 103). Dit was nie noodwendig ‘n onding nie. My ouma het in die jare veertig verantwoordelikheid vir so ‘n ingeboekte bruin kind, Frikkie, aanvaar. Hy het namiddae na skool ‘n bietjie tuin- en stuurwerk gedoen. In ruil daarvoor is hy van lewensmiddele soos kos en klere voorsien. Sy het dit vir hom moontlik gemaak om hom as onderwyser te bekwaam. Frikkie was lewenslank opreg dankbaar vir hierdie “slawerny”. Wat ek hier skryf, is die waarheid, maar dit is die soort verhaal wat ‘n mens deesdae (feitlik) nooit hoor nie.

In 1914 het nie-wittes ‘n petisie oor mynregulasies aan die parlement voorgelê: “Whenever the definition White appears it should be substituted by the word competent, and that whenever the Colour Bar has been introduced into the Regulations it should be removed” (p 81). Ook in die geval van winkeliers moet dit nie om ras gaan nie, maar bloot om die vraag of die persoon “fit and proper” vir so ‘n onderneming is (p 81). Deesdae lyk dit na gesonde beginsels. Ek onthou hoe die UWK-studente in 1976 (en talle ander mense by ander geleenthede) vir die afskaffing van alle rassediskriminasie betoog het. Ook is daar tydens apartheid telkens versoek/geëis dat politiek uit sport gehou moet word.

Wat ek eienaardig vind, is dat hierdie selfde mense deesdae geen kritiek uitspreek teen die rassediskriminasie wat op groot skaal teen blankes gepleeg word nie. Byvoorbeeld, in 1961 is beswaar teen werkreservering gemaak (p 147). In die nuwe Suid-Afrika maak die bruines beswaar as hulle nie in dieselfde mate as swartes by die toekenning van poste bevoordeel word nie. Maar hulle kritiseer nie die ANC se behandeling van blankes nie. Hulle is ook stil oor al die politiek wat Suid-Afrikaanse sport tans deursuur, bv raskwotas. Van der Ross vat dus ‘n reusekans wanneer hy skryf: “At no time did we deny the rights that we sought for ourselves to other ethnic groups” (p 177).

Van der Ross kom met hierdie eintlik lagwekkende stelling oor die blankes: “Because the conquerors, or settlers, were more advanced technologically, meaning that they were better armed [!], they generally managed to retain their superiority by establishing themselves as a class superior to the people they had conquered” (p 141). Die veronderstelde meerderwaardigheid van die blankes het in werklikheid veel meer om die lyf as bloot die beter wapens waaroor hulle eens beskik het.

Die outeur verskaf die volgende historiese opsomming van die politieke opset in Suid-Afrika: “The country’s political direction was determined, to a great extent, by the clash between the Afrikaners – who were essentially stock farmers and who considered themselves to have rights by virtue of having been the first European settlers – and the English, who ruled by right of conquest and whose interest resided in their mastery of the sea routes and, later, their technical advantage in the mining industry” (p 105). Die tragedie is dat albei hierdie wit groepe se regte in die 1990’s op verraderlike wyse effektief beëindig is; op grond van ‘n hoogs twyfelagtige redenasie: Die swartes moet die land regeer omdat hulle baie meer in getal as die ander etniese groepe is; nie omdat hulle meer tot stand gebring het of beter as nie-swartes kan regeer nie. Die tragiese waarheid van die nuwe Suid-Afrika is dat die swartes om die verkeerde redes (getalsoorwig en gewelddadigheid) die land regeer, terwyl hulle in werklikheid glad nie in staat is om (doeltreffend) te regeer nie.

Die volgende is moontlik die interessantste brokkie inligting in die boek. Nadat Nelson Mandela die terreurgroep, Umkhonto weSizwe (MK), gestig het, het hy in 1962 die Coloured Convention versoek

“to send a representative to speak to him in Johannesburg. I was sent, and met Mandela and three or four others at the home of Ahmed Kathrada for three or four nights. Mandela put his proposal plainly. He said that MK was planning an armed uprising. He knew that the Coloured people at the Cape had a following and suggested that we start the revolution, after which the African people in the north would take it up and, with their numbers, would finish it … I returned to Cape Town, and reported. The Convention decided they could not support the request” (p 148-149).

Weens propaganda word Mandela deesdae algemeen as die ikoniese vredemaker en versoener beskou. Hier sien ‘n mens egter die eintlike sluwe, naïewe en gewelddadige Mandela in aksie. Hy wou die bruines voorstoot om die revolusie te begin, dus die proeflopie te doen, wat hoogs riskant was. As dit suksesvol blyk te wees, sou die swartes daarna die politieke mag oorneem. Die bruines het die insig gehad om hulle nie op hierdie manier te laat mislei en misbruik nie.

Iets waaroor daar deesdae dikwels en graag gelieg word (bv deur Allan Boesak), is die ontstaan van die NG Sendingkerk in 1881. Die waarheid is dat die skeiding van die NG Kerk en die Sendingkerk vrywillig was en ook nie absoluut volgens ras of kleur nie, soos Van der Ross tot sy eer ook duidelik maak: “Although the Mission Church was intended for the Coloured members, some Coloured people remained members of the Moederkerk (Mother Church), including the entire St Stephen’s congregation in Cape Town” (p 149).

Van der Ross verwag nie dat die bruines as ‘n bevolkingsgroep sal verdwyn nie, hoewel “Africanness” vorentoe polities meer aanvaarbaar kan word (p 172). As die bruines werklik swart word, sou hulle deel van die meerderheid wees, “but this is not likely to happen because of cultural differences” (p 186). Sonder om enigeen by die naam te noem, beskou hy die aanstelling van die volgende bruines as moontlike tekens dat daar toenadering tussen wittes en bruines plaasvind: Christo van der Rheede as hoof van die Afrikaanse Handelsinstituur (AHI), Henry Jeffreys as redakteur van Die Burger, Russel Botman en Jonathan Jansen as rektor van onderskeidelik die Universiteit Stellenbosch en die Universiteit Vrystaat (p 173). Ek dink dat hierdie vier mense vanweë hulle funksionering in daardie poste bewys gelewer het van die kulturele en politieke kloof wat daar tussen Afrikaners en bruines bestaan. Al vier het eerder die ANC ten koste van blanke belange gedien.

Skoppensboer: Soliforum se denksprong tot in Lenin se mousoleum


Skoppensboer se naweek het stil maar gelukkig verloop. Veral was hy in sy noppies dat Oom Clive uiteindelik sy laaste dae in vrede kan slyt, sonder om weer in Pretoria-Sentraal met glasskerwe in die rug aangeval te word deur swartes wat hul matla by die toordokter wil verhoog. Skoppensboer weet: Pretoria-Sentraal staan nou bekend as die “Kgosi Mampuru II Prison”, maar totdat hy uitvind wie dié mamparra was, verkies Skoppensboer die meer neutrale benaming. Saam met Steve, Dan Roodt, Wessel Basson en ander het Skoppensboer al daar voor die Poyntinsgebou betoog en hamer-en-sekelvlae verbrand, dus het hy ook as’t ware in Oom Clive se vrylating belê. Vandaar dus die genoegdoening toe Skoppensboer via Steve Hofmeyr se twiet verneem dat die arme Oom Clive oplaas mediese parool ontvang het. Nogal van ‘n swart regter. ‘n Wit regter sou hom seker nog twintig jaar in die Mamparra-hool wou gehou het. Want verraad is mos deel van ons tydsgees, die fameuse Zeitgeist waarvan ons Duitse vriende praat.

As lojale ondersteuner van die Boikot Naspers-beweging, het Skoppensboer dus gister oudergewoonte nié die Rapport gekoop nie. Vroeg vanoggend skeer hy as roofkyker egter so oor Netwerk24 se aanlyn- sielkundige operasies. Wat beplan Adderjan Basson vandag? Nog ‘n aanval op die Potch-kampus? Maar toe raak Skoppensboer so byna-byna sy oggendboeretroos en beskuit kwyt. Nie omdat moerkoffie se prys weens die ANC-rand nou die dag met 20% gestyg het nie – dit maak mens ook naar – maar weens ‘n ellelange belydenis uit die pen van Gideon du Plessis, Solidariteit se hoofsekretaris.

Blykbaar was Gideon du Plessis by ‘n “nagwaak in Soweto”. Skoppensboer het nuwe insig in die binneste van Soliforum gekry toe Ernst Roets sy organisasie as ‘n “anti-rassistiese projek” op Twitter bestempel het. Regoor die wêreld is daar sulke “anti-rassistiese” organisasies, soos die NAACP in die VSA, SOS Racisme in Frankryk of Rock Against Racism in Brittanje. Gewoonlik rym “anti-rassisties” met “anti-wit”, asook “links”. Trouens, hoe linkser hoe beter. Om teen wit mense te wees, is ná die heengaan van die U.S.S.R. omtrent die enigste vorm van linkse denke wat daar oorbly.

As “anti-rassis” is Ernst Roets, Kallie Kriel en Afriforum daarom links, dit spreek vanself. Niks kon Skoppensboer egter voorberei op die onverdunde Bolsjewisme wat uit Gideon du Plessis se artikel straal nie. Skoppensboer sou wou vra: Watter strategiese voordeel is daar vir Solidariteit om met die kommunis Irvin Jim van Numsa of selfs met Zwelinzima Vavi te heul, behalwe dat dit Adderjan Basson opgewonde maak? Letterlik het Adderjan ‘n hoofartikel in die Wanbeeld daaraan afgestaan, die hoop dat daar ‘n “alliansie” tussen Numsa en Solidariteit kan ontstaan.

Hou ‘n lugsakkie byderhand, want daar kom ‘n paar aanhalings uit Gideon du Plessis se nuutgevonde marxistiese gedagtes. Maar van die os op die jas, so gepraat van “alliansies”, Skoppensboer het nou die dag ‘n voëltjie hoor fluit dat Rapport glo baie bekommerd is oor hul dalende sirkulasie en het daarom besef dat hulle “te vinnig, te links beweeg” het. Daarom was daar glo samesprekinge tussen die redakteur, Waldimar Pelser, en Soliforum, met die plan om die arme bobbejane (Zimbabwane? sien die laaste paragraaf van dié rubriek) wat maandeliks ledegeld vir Soliforum betaal ook te oorreed om darem nog Rapport waarin Marx du Preez en Sonja Loots skryf, te koop. Verdere besonderhede oor dié “strategiese plan” het Skoppensboer nie, maar u en ek kan kennelik verwag om nog verdere artikels deur die “Volksleiers van Lyttelton” in die wêreld se grootste (en enigste) Afrikaanse Sondagkoerant te lees.

Waldimar Pelser se boodskap van “te vinnig te links” was kennelik verlore op Gideon du Plessis, want dié het sommer ‘n gróót denksprong tot by Lenin in sy mousoleum gemaak, tydens en na afloop van sy “nagwaak in Soweto”! Trouens, Du Plessis beskryf dit as ‘n “Damaskus-reis”, sy groot bekering tot Joe Slovo se droom van een, groot nasie waarin almal in gelukkige samesyn verkeer:

“Ná ʼn lang gegroet het ons daar weggery en ek het besef dat ek op ’n Damaskus-reis was. Die ongelooflike sang, die vredeliewendheid en vriendelikheid van almal en die mense wat met ons vertrek buite die hek so vriendelik gewaai het, is ’n ervaring wat jou bybly en jou denke verander.”

Kennelik vat dit nie veel om Afrikaners, veral dié wat op een of ander soustrein is of was, soos FW de Klerk en Roelf Meyer, tot iets te bekeer nie. Een “nagwaak in Soweto” is genoeg. In De Klerk se geval het ‘n paar miljoen dollar seker verder meegehelp. Verder kla Gideon du Plessis steen en been oor al die “kru boodskappe” wat hy seker van betalende lede van Solidariteit ontvang. Die gedagte dat Afrikaners hom en die Nuwe Broederbond op Lyttelton betaal om iets aan hul haglike omstandighede en kwynende toekomskanse te doen, nie om “nagwake in Soweto” saam met swart marxiste by te woon nie, het seker nog nie by hom opgekom nie.

Sekerlik sal Du Plessis dié kommentaar van Skoppensboer ook as ‘n “kru boodskap” ervaar. Tot dusver is Skoppensboer egter heel beskaaf, meer as die skuim-om-die-mond-Soliforum-amptenare wat soos wafferse linkse betogers in Brittanje of die VSA ander Afrikaners as “rassiste” en “regses” beswadder. Ons Nederlandse familie oorkant die water kan nogal kru wees en sekere woorde in Nederlands of Afrikaans het mos ander betekenisse. Soliforum is besig om met die Afrikaner te teel. Vertaal dit maar in Nederlands.

Verder het Skoppensboer op ‘n stadium Nederlandse bure gehad en met die kinders wat so oor en weer speel, het hy dikwels gehoor hoe die buurvrou die jong tienermeisies komplimenteer: “Wat zijn jullie allemaal mooie jonge meiden!” Gelukkig was dit buite hoorafstand van Soliforum se fanatiese anti-rassiste en Soweto-nagwakers, anders het hulle die arme Hollandse vrou vir sewentien jaar in die howe vervolg. (Dis mos hoe lank ‘n Solidariteithofsaak kan neem, veral dié wat hulle verloor. Of dalk tien jaar, soos Renate Barnard s’n.) En sy was nie eens rassisties nie. Trouens, haar swart bediende het haar dit ook laat welgeval.

Afrikaans is, nes Nederlands, ‘n baie ryk taal. Dit geld veral die beskrywing van die “bevolkingsgroepe” in ons land. Hulle sê die Eskimo’s het agt verskillende woorde vir sneeu, wat verskillende tipes benoem, want dis hul alledaagse werklikheid. Een van die wondere van Afrikaans is die hoeveelheid woorde wat daar bestaan om ons land se etniese groepe mee te benoem, waarvan sommige meer neutraal as ander is.

Bydraend tot Gideon du Plessis van Solidariteit se Damaskus-bekering op die Soweto-nagwaak, is sy en sy gesin se ontmoeting met ‘n wese wat hy op ‘n baie kunsmatige (?) manier beskryf. ‘n Mens voel hier aan dat Gideon du Plessis iewers tussen sy Adderjan-Basson-liberalisme en Irvin Jim-bolsjewisme weifel en nou so deurmekaar is dat hy nie meer weet watter woord om te gebruik nie, daarom noem hy haar ‘n “dame” en ‘n “tannie”:

“Op pad na die saal waar ons die inwoners moet toespreek, sit ’n ou dame wat lekkergoed verkoop. Sy is baie teleurgesteld toe ons sê dat ons nie geld by ons het nie en later weer ’n draai sal maak. Sy was so opgewonde toe sy ons sien, want sy het geweet hier is mense wat ’n ietsie kan bekostig. My kinders het later wel vir haar ʼn geldjie gegee. Sy was so dankbaar en het vertel wat sy alles daarmee gaan koop – nie luukshede nie, bloot die dinge wat vir ons alledaags is. My kinders is diep geraak en hulle wil van nou af hul sakgeld vir die tannie gee.”

Gideon du Plessis moenie hier ophou nie. Dis so ontroerend dat sommige Solidariteitlede dalk van ‘n hele toneelstuk in dié trant sal hou, wat by die KKNK opgevoer kan word, daar waar Steve Hofmeyr nou verbied word. Anders as Dürrenmatt se Die besoek van die ou dame, kan dit heet: My besoek aan die ou dame.

Die Solidariteitbeweging roem hom daarop dat hy “baanbrekerswerk” doen. Dis seker so, want hy gee heeltemal ‘n nuwe betekenis aan Afrikaanse woorde en bestee miljoene rande van gewone Afrikaners se geld daarop. Skoppensboer is seker ‘n tradisionalis, want hy weet nie van “dames” wat lekkergoed in Soweto verkoop nie. Volgens die WAT (Woordeboek van die Afrikaanse taal) beteken “dame”:

“Oorspronklik eretitel vir ‘n vrou uit die adelstand, en sedert die 17de eeu ook in Nederland en in S.A. gebruik vir ‘n volwasse vrou uit die beskaafde stand, veral as sy iemand is met sosiale status en/of verfyndheid van karakter en opgevoede maniere.”

Daar is ‘n paar ander betekenisse van “dame”, onder meer die skaakstuk wat ook ‘n “koningin” genoem word, en wat swart óf wit kan wees, maar uit Du Plessis se paragraaf uit sy “nagwaak in Soweto” kan Skoppensboer nêrens enige aanduidings van “sosiale status en/of verfyndheid van karakter en opgevoede maniere” raaksien nie.

Wat verder baie duidelik uit dié paragraaf spreek, is dat Gideon du Plessis, juis die “dame” se poging in die lekkergoedmark by voorbaat op ‘n Sowjetagtige manier wil fnuik. Om lekkergoed te verkoop, is nie ‘n goeie idee nie. Nee, sy moet sommer geld ontváng, van Du Plessis se kinders nogal wat hul sakgeld aan haar gaan “skenk”. Maar Du Plessis het in sy lewe nog geen produk probeer maak of verkoop nie en “ontvang” self geld van die sosialistiese arbeidstelsel wat die ANC en sy kommunistiese bondgenoot hier ingestel het. Dis dié dat hy so tuis in die geselskap van Irvin Jim en Zwelinzima Vavia voel en minder tuis by sukkelende middelklas-Afrikaners, want hulle “ontvang” niks nie. Hulle is net, soos Skoppensboer ook, helaas, onderhewig aan die goeie ou “wet van Transvaal”.

Die kersie op die koek – en dis voorwaar ‘n rooi kersie, nie ‘n groene nie – is dat Solidariteit ‘n voormalige “Umkhonto we Sizwe-soldaat” in diens het. Nee, liewe leser, Skoppensboer se verbeelding hardloop nie met hom weg nie. Dit staan daar swart op wit in Naspers se Sondag-Prawda, andersins as Rapport bekend:

“Ek het vroeër vir Sello Maeta, Solidariteit se werkvloerverteenwoordiger by ʼn bekende vervaardiger van myntoerusting, laat weet van my voorneme om die geleentheid (in Soweto) by te woon.

Sello se lewensverhaal is boeiend. Hy was in die 1980’s ’n Umkhonto we Sizwe-soldaat, maar ná 1994 het hy al hoe meer begin belang stel in die “georganiseerdheid” van Afrikanerinstellings en ons drang na opleiding. In 2000 het Sello besluit die enigste manier om Afrikaners te leer ken en te verstaan, was om by Solidariteit aan te sluit. Só het hy uiteindelik ’n Solidariteit-werkvloerverteenwoordiger geword en verkies hy dat ons slegs Afrikaans met mekaar praat.”

Dis vir Skoppensboer te wonderlik dat Solidariteit so Afrikaans met die oud-MK’s praat, maar dit sou baie meer beteken as hulle sou begin om hul hofstukke vir dekade lange hofsake in Afrikaans by die howe te begin indien. Tans funksioneer dié “Afrikaanse minderheidsvakbond” mos in Engels as dit by hofsake kom. Of is hulle dalk bang Afrikaans sterf heeltemal uit voor die hofsaak klaar is, dan verstaan nie eens hul eie advokate dit teen die tyd dat die finale uitspraak gelewer word nie?

Soos ons reeds gesien het, is dit egter ‘n baie snaakse Afrikaans wat die Soliforum-manne praat. Elke lid van die vroulike geslag is ‘n “dame” of ‘n “tannie”. Winnie Mandela seker ook? So pas verneem Skoppensboer in die TV-onderhoud met Martin Bosma dat mevrou (of is dit Madame?) Mandela ‘n eredoktorsgraad van ‘n Nederlandse universiteit ontvang het,  dus moet ons haar seker as “doktor” aanspreek. Of dalk “u hoogheid”, wie weet? Gelukkig was Winnie seker al oud en vet genoeg toe sy by die Universiteit van Utrecht haar doktorsgraad in ontvangs moes neem, dat geen Kaaskop haar vir ‘n “jonge meid” kon aansien nie. Dit sou darem ‘n moles afgegee het, doer ver in Nederland. Gelukkig is Afriforum, asook Kallie Kriel en Ernst Roets daar om mense hof toe te sleep wat dalk te veel Nederlands in Suid-Afrika begin praat.

Of vir Gideon du Plessis “kru boodskappe” op sy selfoon stuur, die arme man. Die res van ons word vermoor, beroof en verkrag, dus is kru boodskappe die minste van ons probleme. Maar Gideon skryf in Naspers se Sondag-Prawda:

“Nadat die nuus van ons deelname (aan die Soweto-nagwaak) bekend word, stroom die kru boodskappe op ons sosialemediaplatform in van diegene wat ons besoek sterk afkeur – soveel so dat ek op pad Soweto toe my foon afskakel net om afstand te kry van al die ontstellende boodskappe wat deurkom. Die standaard-beskuldiging is dat Solidariteit nie bereid was om saam met Sunette Bridges op Kerkplein teen monumentskending te betoog nie, maar bereid is om Soweto toe te foeter om met swart mense te gaan heul.”

Ai, kru boodskappe. En dít as jy op pad is om die verfynde, swierige dames van Soweto by ‘n “nagwaak” te gaan ontmoet. Die Franse adellike dames uit vervloë eeue soos Madame de Staël of Madame Sévigné het mos sulke “salons” gehad waar hulle soirées aangebied het met kamermusiek, poësievoorlesings en filsofiese gesprekke. Skoppensboer kan verstaan dat dit Gideon du Plessis ‘n “wrang smaak” in die mond gee, onderweg na ‘n Sowetose soirée. Dis al moeilik genoeg om van die onbeskaafde Pretoria waar al die “boerse, brandewyndrinkende, boerewors-etende” (om nou ‘n sekere rugby-administrateur aan te haal) lyfeienes woon wat pligsgetrou hul belastings, water en ligte, verkeersboetes en Soliforum-debietorders betaal, te moet vertrek na die adellike Soweto waar dinge met meer swier en minder betalings geskied nie, nè?

Skoppensboer drink nie eintlik brandewyn nie, maar is vir seker erg boers en boerewors-etend. Dus verstaan hy nie veel van die Bantoe-adel van Soweto waarmee Solidariteit hom bemoei nie. Behalwe dat hulle, soos die Europese adel ‘n lang tyd gelede, ook net geld van ons, hul lyfeienes, “ontvang”, en dus eintlik vir niks hoef te betaal nie. In goeie Afrikaans – nie Soliforumafrikaans nie – word so ‘n persoon ‘n “rentenier” genoem, iemand wat van sy rente lewe.

Terloops noem Gideon du Plessis dat hy “al self in (Vavi se) ­herehuis in Sandton” was, wat ons onder die indruk moet bring dat die vakbondmense in die ANC/SAKP se Volksrepubliek ‘n weeldelewe ver verwyder van ons gewone sterflinge voer.

Skoppensboer is net dankbaar bly dat hy al so deur die Nuwe Suid-Afrika verarm is dat hy nie geld het om soos al die ander boerewors-eters tot Soliforum se nagwake in Soweto en ander polities korrekte kaskenades kan bydra nie.

In Johannesburg was die liberale Engelse tannies mos almal destyds lid van die Black Sash en het gereeld nagwake vir Soweto gehou. Dis van te veel nagwake vir Soweto en eredoktorsgrade vir ‘n moordenares soos Winnie dat die land in sy huidige Zimbabwaanse – hier praat Skoppensboer al weer Nederlands, maar daar is iets poëties aan “Zimbabwaans” – toestand verkeer.


Dan Roodt: 31 Mei 2015: Om op Republiekdag Engels te voel

Opgedra aan mnr. Clive Derby-Lewis, ‘n Engelse Afrikaner wat ná 21 jaar in die gevangenis sedert Vrydag op mediese parool vrygelaat is.

Soos Martin Bosma van die Nederlandse PVV wat vandeesweek ‘n boek oor Afrikaners gepubliseer het, is ek versot op die oranje-blanje-blou vlag, die Prinsevlag. Vier-en-vyftig jaar gelede, op 31 Mei 1961 om presies te wees, is Kerkplein in daardie kleure gedrapeer en het Suid-Afrika onder dr. HF Verwoerd as eerste minister en met adv. C.R. Swart as eerste president ‘n republiek geword. Vyf jaar later, kort voor die tweede en noodlottige sluipmoord op hom, het ‘n kwartmiljoen mense by die Voortrekkermonument opgedaag om die vyfjarige bestaan van die Republiek te vier.

Hoewel die Engelssprekendes van Natal in hul massas tydens die referendum van 1960 téén republiekwording gestem het, was Verwoerd se visie een van ‘n verenigde blanke republiek wat deur onafhanklike swart state (“tuislande”) omring sou wees, met die bruin en Indiërminderhede wie se politieke regte deur minderheidsregte ondervang sou word, ‘n bietjie soos dié van swartes in die VSA. (Hoewel Verwoerd kwalik regstellende aksie en gedwonge integrasie soos in die VSA sou instel.)

Iemand moet nog ‘n boek skryf oor “die buitestaander in die Afrikanerpolitiek”, want ons grootste leiers was juis sulke buitestaanders: JBM Hertzog, ‘n skamerige regsgeleerde wat geen groot orator was nie, maar wie se vurige patriotisme ‘n groot stukrag agter ons volks- en taalnasionalisme gedurende die twintigste eeu was. Dit was ook onder Hertzog dat C.J. Langenhoven se “Die Stem” as volkslied aanvaar is, tesame met die oranje, wit en blou Prinsevlag. Nie net word die Prinsevlag vandag baie sterk met Afrikaners geassosieer nie, maar dit is ook ‘n oeroue Europese vlag wat vir die eerste keer in 1572 in die Nederlandse dorpie Den Briel gehys is, die eerste plek wat van die Spaanse Ryk bevry is.

Sowel Clive Derby-Lewis as Hendrik Verwoerd was buitestaanders, wat moontlik nie altyd deur hul volksgenote as rasegte “Boere” aanvaar is nie. Terwyl Verwoerd op die kruin van Afrikanermag in die sestigerjare gestaan het, is Derby-Lewis se verhaal een van gevangenskap en smaad deur die Suid-Afrikaanse Kommunisteparty toe die Afrikaner-binnestaander, FW de Klerk, teenoor die uitheemse kommuniste Joe Slovo en Nelson Mandela gekapituleer het. Verwoerd is vermoor; Derby-Lewis is verneder. Terroriste soos Aboobaker Ismail, outeur van die Kerkstraatbom en Robert McBride, wat vir die Magoo’s Bar-bom verantwoordelik was, is lag-lag kwytgeskeld terwyl Derby-Lewis aanvanklik die doodstraf – deur ‘n Afrikanerregter! – opgelê is.

Verwoerd was ‘n gebore Hollander, ‘n “Kaaskop” soos ons so dikwels neerhalend na Nederlanders verwys. Nietemin het hy sy persoonlike en politieke lot so intens by ons volk ingegooi dat daar feitlik geen groter Afrikanerfiguur in die twintigste eeu was nie. Wat hy vermag het, om die eerste aanslag van die globale mengkultuur in 1960 af te slaan en vir ons ‘n eie republiek te ontworstel, is deur niemand sedertdien geëwenaar nie. Die “Verwoerdstelsel” van ‘n sterk en ekonomies welvarende Suid-Afrika wat deur bufferstate in die noorde beskut is, was onoorwinlik. Slegs die strategiese foute van sy nakomelinge en interne verraad deur ‘n verskeidenheid Afrikaners, sou dit ongedaan maak.

Jare lank het Verwoerd hom as redakteur van Die Transvaler afgesloof, ‘n koerant wat geen advertensies van die Sapgesinde Johannesburgse sakemanne ontvang het nie. Dat die koerant tot 1948 oorleef het, was op sigself ‘n wonderwerk. Toe die Nasionale Party eers ná 1948 aan bewind was, het die gety gedraai en was daar toenemend adverteerders in die koerant, iets waarvan Verwoerd-hulle in die beginjare maar net kon droom.

Afgesien van sy Nederlandse geboorte, was daar nog iets vreemds aan Verwoerd: Hy het in Engels skoolgegaan, in die ou Rhodesië! Vandag is daar Afrikaners wat Australië of Nieu-Seeland toe emigreer en binne twee, drie jaar is hul kinders totaal en al verengels. Daar was ‘n minderheid Engelssprekende Rhodesiërs met Afrikaanse vanne en Verwoerd kon seker een van hulle geword het. Ondanks sy Engelse opvoeding het hy agterna aan die Universiteit van Stellenbosch gaan studeer waar hy van vroeg aan reeds ‘n leidende rol in Afrikanersake begin speel het. Hermann Giliomee sê van Verwoerd:

“Hy was die eerste student in Suid-Afrika wat sy studies, van sy voorgraadse eksamens tot sy doktorale proefskrif, in Afrikaans geskryf het.” (Die laaste Afrikanerleiers, bl.27)

Soos Leon Lemmer vandag, verwysende na die verwydering van Verwoerd se gedenkplaat op die Stellenbosse kampus, skryf:

In De Villiers het die US ‘n rektor met ‘n dik anti-akademiese vel. Hy is ‘n klein mannetjie (van liggaam en van gees) wat grootmeneer speel oor groot Afrikaners soos Verwoerd en DF Malan, al weet hy in sy binneste dat hy nie werd is om hulle skoenrieme vas te maak nie.

Dit maak nie saak hoe Verwoerd se denke vandag verguis, verdraai en verloën word nie; niemand kan sy prestasies ongedaan maak nie. En die republiek, asook ons destydse weermag, wat onder sy leiding die nodige inspuiting gekry het, is twee daarvan. Maar is dit nie interessant dat Verwoerd ook in die stryd om Afrikaans as akademiese taal, die leiding geneem het, bo sogenaamde “gebore en getoë” Afrikaners nie? Die Afrikaner – en die “Boer”, kyk maar na die Vrystaatse Republiek wat Engels as administrasietaal gebruik het! – het dikwels soos tans sy eie taal misken en verwaarloos ten gunste van die imperiale taal. Hierteenoor het ‘n buitestaander soos Verwoerd nes Hertzog die potensiaal en skoonheid van Afrikaans ingesien en ‘n leidende rol in die uitbou van Standaardafrikaans as kultuurtaal gespeel.

Verwoerd kan nie van ontrouheid of verraad beskuldig word: nóg teen Afrikaans nóg teen die Afrikaner. Sy lojaliteit staan bo alle verdenking. Nogtans het hy uit sy pad gegaan om Engelssprekendes in ons land te laat welkom voel. Vir vele ander Afrikanernasionaliste was “die Engelsman”, selfs die Sapgesinde Afrikaner, die vyand. Dikwels het Verwoerd na “ons blanke, Westerse beskawing” verwys. In sy spontane antwoord op die Britse eerste minister, Harold McMillan se “winde van verandering”-toespraak oop 3 Februarie 1960 het hy die volgende beroemde uitspraak gemaak:

The tendency in Africa for nations to become independent, and at the same time to do justice to all, does not only mean being just to the black man of Africa, but also to be just to the white man of Africa.

We call ourselves European, but actually we represent the white men of Africa. They are the people not only in the Union but through major portions of Africa who brought civilisation here, who made the present developments of black nationalists possible. By bringing them education, by showing them this way of life, by bringing in industrial development, by bringing in the ideals which western civilisation has developed itself.

And the white man came to Africa, perhaps to trade, in some cases, perhaps to bring the gospel; has remained to stay. And particularly we in this southernmost portion of Africa, have such a stake here that this is our only motherland, we have no where else to go. We set up a country bare, and the Bantu came in this country and settled certain portions for themselves, and it is in line with the thinking of Africa, to grant those fullest rights which we also with you admit all people should have and believe providing those rights for those people in the fullest degree in that part of southern Africa which their forefathers found for themselves and settled in. But similarly, we believe in balance, we believe in allowing exactly those same full opportunities to remain within the grasp of the white man who has made all this possible.

Hier het Verwoerd nie net namens die Afrikaner gepraat nie, maar namens alle “blankes-in-Afrika” wat sedert sy sluipmoord, oor die afgelope paar dekades, so ‘n skouspelagtige agteruitgang, selfs verval, beleef het. Oorkant die Limpopo, maar ook in Angola en Mosambiek, is blankes verdryf en het daardie lande volledig “verafrikaniseer” in die negatiewe sin. Trouens, sonder een miljard dollar aan hulpgeld wat Mugabe elke jaar ontvang, plus voedselhulp, sou sy staat nie kon voortbestaan nie en sou sy mense van die honger omkom.

Interessant is ook dat mnr. PW Botha in een van sy streng, besliste uitsprake iets laat val het in die trant van: “Suid-Afrika sal die lig van die Westerse beskawing uitdra terwyl dit in die Weste self uitgedoof raak.” (Dit is seker nie die presiese aanhaling nie, maar as iemand my daarmee kan help, sal ek bly wees.)

Onlangs lees ek dat die valskermbataljon van ons voormalige weermag wat by Rooiplaas opgelei is, om die helfte uit Afrikaans- en Engelssprekendes bestaan het. Vele Engelssprekendes het ook die “sterwe”-deel nagekom in ons volkslied wat lui:

Ons sal lewe, ons sal sterwe, ons vir jou, Suid-Afrika!

Al die groot Afrikanerleiers in die verlede, soos Hertzog, Verwoerd en PW Botha, het ingesien dat daar ‘n verenigde blanke nasie in ons land moet wees. Slegs op dié wyse sou ons as kleiner wordende demografiese minderheid die mas kon opkom. Hertzog het in vele van sy toesprake onderskei tussen “Afrikaners” (wat vir hom ‘n Afrikaans- of Engelssprekende kon wees) en “vreemde fortuinsoekers” wat hoofsaaklik in die meer gegoede voorstede van Johannesburg en Kaapstad saamgetrek was. Afgesien van dié oorhoofse kultureel-politieke sienings, het Afrikaners en Engelse op voetsoolvlak deurmekaar begin woon, asook ondertrou. Clive Derby-Lewis is die resultaat van so ‘n gemengde Afrikaans-Engelse afkoms, hoewel sy naam natuurlik uitsluitlik Engels is. Hy is ook grotendeels Engels grootgemaak, op Engelse skole. Net soos Verwoerd in Rhodesië, sou mens kon sê! Nietemin praat Clive vlot Afrikaans. Toe ek hom enkele jare gelede in Pretoria-Sentraal gaan besoek het, het ons deurentyd Afrikaans gepraat. Omdat hy in die tronk net gedrukte koerante mag lees, moet hy die straf verduur om Beeld elke dag te lees, ‘n koerant wat slegs in naam Afrikaans is en wat in sy beleid eintlik ‘n vorm van Afrikanervolksmoord voorstaan. Wie is die grootste Afrikaner, Clive Derby-Lewis of Adriaan Basson, ek of Max du Preez?

‘n Klompie jare gelede het Max du Preez die gerug versprei dat “Dan Roodt se ma Engels was”. Kan ‘n mens jou voorstel dat die ekstremistiese Max du Preez wat Joe Slovo en Aboobaker Ismail se terreur ten volle ondersteun het en wat sy kinders as linkse Engelse grootgemaak het, lesse oor afkoms aan ander te leer het? In elk geval is dit net ‘n halwe waarheid, want my ma se moedertaal was vir seker Afrikaans, hoewel my oupa Engelssprekend was. Omdat sy in die ooste van Johannesburg grootgeword het op ‘n stadium toe daar glad nie Afrikaanse skole was nie, was sy op Jeppe Girls High. Dis waar dit eindig. Terwyl sy gelewe het, het ek nooit ‘n Engelse woord met haar gepraat nie.

Maar gestel my ma was 100% Engels, watse verskil sou dit gemaak het? Die feit dat ek aan Afrikaans aan ‘n Engelse universiteit gestudeer het – in ‘n departement waar CM van den Heever, PJ Nienaber en NP van Wyk Louw eens professore was – maak dit my minder “Afrikaans” as iemand soos oorlede André P. Brink wat aan die Potchefstroomse Universiteit vir Christelike Hoër Onderwys gestudeer het? Die verskil tussen my en Brink is dat ek beter Afrikaans kan spel as hy wat hy kon en dat hy op ‘n Franse TV-program gesê het: “My volk verdien om uit te sterf.”

Dis egter deur sulke linkse verdagmakery dat ons gedurigdeur verdeel word, terwyl ons die groter prentjie van ons stelselmatige ondergang miskyk. Ons baklei onder mekaar oor wie ‘n ware Boer, regte Afrikaner of suiwer Engelsman is, terwyl ons Westerse beskawing verval en ons etnies vanuit die land gereinig word.

In dié opsig is ek ‘n Verwoerdiaan: Ek glo dat ons ten eerste goeie Afrikaners moet wees, maar ook dat ons ons Westerse beskawing ten alle koste moet behou, tesame met ander blankes in Afrika, of hulle nou hier of in Suidwes/Namibië woon. Ons verhaal is nog lank nie uitgespeel nie, al gaan dit vandag ook beroerd. Soos Verwoerd gesê het: Ons gun die swartman sy geleenthede, maar eis dieselfde geleenthede vir onsself op!

Dis ‘n lang aanloop, maar dit bring my by die eintlik onderwerp van dié rubriek: ons verhouding tot die Engelssprekendes in ons huidige oorlewingstryd. Terwyl daar ‘n verskeidenheid politieke identiteite onder Afrikaners bestaan, is die Engelssprekendes selfs nog meer divers. Onder Afrikaners wissel dit van die soort verregse teokratiese Afrikaner of “Boer” wat vir jou al sy politieke beginsels met verse uit die Ou Testament sal staaf, tot die geglobaliseerde, verstedelikte jong Afrikaners van vandag wat aanlynrekenaarspeletjies saam met Europeërs of Asiërs in ander lande speel, maar op baie maniere meer rasbewus “Westers” of “Europees” voel as ‘n vorige geslag.

Onder Engelssprekendes swaai die linkses en marxiste nog soveel te meer die septer as onder Afrikaners. By ons is individue soos Max du Preez of Adriaan Basson eintlik fratse, want hulle is polities “volksvreemd”, synde indringers in Afrikaans met hul wêreldvreemde kultuurmarxistiese idees wat hulle in ‘n linkse, Engelse milieu opgedoen het. Die dilemma van die Engelssprekende blanke is juis dat hy grootword, amper sonder ‘n eie kultuur, binne ‘n ekstreemlinkse, verafrikaniseerde, kultuurmarxistiese paradigma waar witskuld en boetedoening die wagwoorde is. In Afrikaans lag ons oor witskuld, maar in Engelse Suid-Afrika is dit heiligskennis, selfs net om dit te bevraagteken. Selfs die kultuur van Groot Brittanje, die bron van Engelsheid, is veramerikaans en word deur Hollywood en die Amerikaanse media bepaal. Dit geld nog soveel te meer vir Engelse Suid-Afrika, waar die swart Amerikaanse kultuur toenemend oorheers.

Benewens ‘n keiharde kern van marxiste in die Engelse media en aan die universiteite wat die Amerikaanse mengkultuur fanaties voorstaan en eintlik mense wil begin doodmaak wat nie daarby inval nie, bestaan daar ‘n groot gros Engelssprekendes, verengelste Afrikaners, gemengde Englikaners, ens., wat dalk ‘n nóg groter graad van politieke verwarring en onsekerheid as die meeste Afrikaners ervaar. Soos die meeste Afrikaners stem hulle vir die liberale DA in die verlore hoop dat dié party hulle van die ANC en SAKP sal verlos.

Die verraaier-elite van Afrikaners het met die absurde projek vorendag gekom dat, soos die afstootlike klein intellektuele en fisieke dwerg Leopold Scholtz dit gestel het, “Afrikaners met bruines moet versmelt”. Dit word tot satwordens toe aan ons voorgehou dat “die meerderheid Afrikaanssprekendes nie-blank is”. Wat daarvan? As Frankryk se voormalige kolonies ingereken word, is die meerderheid Franssprekendes eweneens “swart”. Daar is ook vandag meer swartes met Engels as moedertaal as inwoners van die Britse eilande. Dit verander nie aan hoe mense die kern van Frans-wees of Engels-wees beskou nie. Die Khoi-San-stamme het hul eie tale afgesweer en Afrikaans aangeneem. Dis deel van die welslae wat Afrikaans in die verlede behaal het, wat ek reeds elders ons adellike of koninklike taal genoem het. (Lees Afrikaans Was Eens ‘N Koninklike En Handelstaal In Europa.)

Leon Lemmer het al met jota en tittel hier aangedui oor hoe veral die geleerde bruines oor geen taallojaliteit jeens Afrikaans beskik nie en geen waardering vir Standaardafrikaans, ons geskiedenis, letterkunde en kultuur koester nie. Dit is ook vir my baie mooi tuisgebring toe ek verlede jaar tydens die fameuse hofaansoek in die Randburgse Landdroshof wat ek namens Steve Hofmeyr gebring het, in die “bruin” (of “swart”, want hoe meer geleerd ‘n bruine raak, hoe “swarter” word hy) skrywer en akademikus, wat hy ook al is, Eusebius McKaiser, vasgeloop het. Omdat ons mekaar al voorheen in TV-ateljees raakgeloop het, het ek my hand na hom uitgesteek en hom gegroet, beleefde Afrikaner wat ek is. Die volgende oomblik lees ek op Twitter waar McKaiser vir sy volgelinge noem dat hy “agterna sy hand gaan was het, so vies was hy om Dan Roodt se hand te skud”.

Hoewel McKaiser eerder sal sterf as om dit te erken, is hy ook “Afrikaanssprekend” – een van Rapport of Beeld se “meerderheid Afrikaanssprekendes”. Behalwe: hy het nog nooit ‘n Afrikaanse boek of artikel gepubliseer nie en hy gaan was sy hande as hy in aanraking met ‘n Afrikaner kom.

Min mense besef dit, maar Suid-Afrika se Engelssprekende blankes is die enigste ter wêreld wat onder ons invloed – waaronder die aantreklikheid van ons taal, kultuur en sorgvrye buiteluglewe – tweetalig geraak het. In weerwil van miljarde dollar se subsidies en streng taalwette, praat baie min Engelse Kanadese Frans en Québec bly ‘n geïsoleerde provinsie binne die groter Engelse Kanada en nóg groter VSA. Hier en daar kom ‘n mens egter jong Engelssprekendes teë wat dolgraag meer Afrikaans wil leer en baie nuuskierig is om te weet wat Afrikaners alles aanvang.

Ek het ‘n broertjie dood aan die radikale, linkse Engelssprekendes waaronder terroriste en hul meelopers soos Joe Slovo, Ronnie Kasrils, Nadine Gordimer, Helen Suzman, Helen Zille, Muff Anderson, ens. Op Twitter is daar ene Ben Pooler in Kaapstad wat my koggel en die gerug versprei dat ek “lieg oor my akademiese kwalifikasies omdat ek te dom is om universiteit toe te gegaan het”. Hy en die Boerehater-poppespeler, Conrad Koch, behoort lyk my tot dieselfde Kaapse dampkring. Sodra ek ‘n tydjie kry, gaan ek ‘n dagvaarding teen Pooler vir laster uitreik, omdat ‘n mens net soveel leedvermaak van linkse Engelse oor hoe ons mense vermoor, verguis en vertrap word, kan vat. Ons moet voortdurend die linkses – Engels en Afrikaans – op alle gebiede beveg en nie toelaat dat hulle hul beplande marxistiese volksmoord op ons voltrek nie.

Nietemin voel ek dat Verwoerd se visie, wat eie is aan die grondslag van hierdie arme, gewonde republiek, van ‘n soort Afrikaanse dog terselfdertyd Eurokaanse beskawing aan die suidpunt van Afrika nooit behoorlik nagestreef is nie, veral nie toe ons soveel middele gehad het om dit te verwesenlik nie. Toe is daardie middele op onderlinge rusies tussen Afrikaner- politieke partye verkwis, wat tot die magsoorname deur die radikale terreurfaksie in ons land gelei het.

Wat nodig is, is dat alle inheemse blankes – behalwe nou Hertzog se “vreemde fortuinsoekers”, vandag se kultuurmarxiste – rondom ons gemeenskaplike Afrikaneridentiteit moet verenig. Noem dit ook ‘n “Suid-Afrikaanse” identiteit, ‘n woord wat egter deur Slovo, Mandela en die res gekaap is en vandag ‘n heeltemal verwronge, ahistoriese en polities korrekte betekenis het, hoewel dit in die toekoms seker weer herstel kan word.

Soos die Franse, moet ons toenemend ons boeke en aanlynskrywes in ander tale, veral Engels, begin vertaal sodat ons ons kultuur vir Engelssprekendes meer toeganklik kan maak. Voor ek byvoorbeeld Frans kon praat en lees, het ek die Franse kultuur deur middel van Engelse of Nederlandse vertalings ontdek. Ons kan baie by die Franse leer oor hoe ‘n mens jou kultuur vir ander aantreklik en bemarkbaar kan maak. Steve Hofmeyr en sy medesangers doen reeds baie om Afrikaanse gewilde musiek te bemark, maar ons moet die totaliteit van Afrikanerkultuur veral onder ons Engelse landgenote, asook buite ons landsgrense teenoor Europeërs en Amerikaners, bevorder. Sodoende sal ons die poel van aktiviste wat teen verswelging hier in Suider-Afrika stry, soveel groter maak en sal daar uit die smeltkroes van ons oorlewingstryd ‘n selfs sterker Afrikaner- en blanke kultuur gebore word.

Daar is ‘n paar figure soos Herman Charles Bosman, wat in Engels oor ‘n grotendeels Afrikaanse, plattelandse wêreld geskryf het, maar dit was eintlik ‘n mislukking en deurspek van stereotipes en ‘n onderliggende minagting vir die Afrikaner. Dis omdat die Engelse wêreld, wat deur die elites van Johannesburg en Kaapstad oorheers word, eintlik nooit met die land kontak gemaak het nie. Hulle vlieënde piering het tot vandag toe nog nie behoorlik geland nie. J.M. Coetzee, wat nooit in Afrikaans geskryf het nie en ook maar vele van die “trope” van Engelse linksheid en kulturele marxisme in sy geskrifte klakkeloos herhaal het, vertoon egter in sy beste werk soos byvoorbeeld Disgrace sterk Afrikaanse karaktertrekke. Die Suid-Afrikaanse uitgawe van die meer polities korrekte In the heart of the country het Afrikaanse dialoog bevat. Dis dringend noodsaaklik dat meer vertaalde Afrikaanse werke verskyn om sodoende ‘n gemeenskaplike belewenis van die meer klassieke Suid-Afrikaansheid of Afrikanerskap ook in Engels toeganklik te maak. Ek dink byvoorbeeld Gustav Venter se boeke wat die afgelope paar jaar in Afrikaans by PRAAG verskyn het, behoort ook in Engels vir ‘n wêreldwye gehoor ontsluit te word.

Ek stem saam met Leon Lemmer dat Verwoerd, die vader van ons moderne republiek, ‘n groot Afrikaner was. FW de Klerk en sy medeverraaiers “is nie werd om sy skoenrieme vas te maak nie”. Maar Verwoerd verteenwoordig insgelyks ‘n groot Westerling wat verskeie Europese tale, waaronder Engels, Duits en Nederlands, magtig was. Hy het ‘n volksvisie gekoester, maar ook ‘n beskawingsvisie. Nietzscheaans gesproke, was hy ‘n “goeie Europeër”, ein gute Europäer.

Soos die Franse politici hul toesprake afsluit: Vive la république! Of op Engels: Long live the republic!

Leon Lemmer: Universiteit Stellenbosch (Deel 2): Afrikadag en die minagting van Hendrik Verwoerd

Onlangs is aangekondig dat die bevrydingsteoloog, Nico Koopman, as waarnemende viserektor van die Universiteit Stellenbosch (US) aangestel is (US-webwerf 20 deser). Dit is omdat die topbestuur van die transformerende US nie uit ‘n blanke rektor en uitsluitlik wit mans as viserektore mag bestaan nie. Voorheen is ‘n bruin man en later ‘n blanke vrou as viserektor aangestel, maar vir albei was die water te diep. Koopman is die naaste aan ‘n Russel Botman-kloon wat daar is. Hy het net lof vir (1) homself, (2) die ANC en (3) die Verenigende Gereformeerde Kerk (VGK), die ontaarde NG Sendingkerk. Koopman is ‘n mens propvol geregtigheid. Hy sal hom nie daaraan skuldig maak om ooit iets goeds van Afrikaners of blankes (Beyers Naudé en Jaap Durand is uitsonderings) en Afrikaans te sê nie; dié ideale kornuit op die US se pad na totale transformasie.

Koopman het aan die Universiteit van Wes-Kaapland (UWK) gestudeer. In die “teologie”-klasse van Jaap Durand is sy gees en dié van ‘n hele geslag predikante van die Sendingkerk (onder andere Botman) permanent met politieke propaganda vergiftig. Durand het sy held, Dietrich Bonhoeffer (1906-1945), voorgehou as rolmodel vir die politieke “bevryding” van Suid-Afrika. Dit is by Durand wat die idee van die Belhar-geloofsbelydenis ontstaan het. Hy word egter nooit in kerklike kringe tot verantwoording geroep vir sy vaderskap van die groot verdeeldheid wat in die NG Kerk heers nie.

Wim de Villiers, die US-rektor, is ‘n medikus wat blykbaar geen breër agtergrond en veral insig het nie. Hy weet dus heel moontlik nie (of is nie in afdoende mate bewus) van die groot positiewe rol wat Hendrik Verwoerd (kyk hier onder) in die geskiedenis van die Suid-Afrikaanse universiteitswese gespeel het nie. Koopman sal aan De Villiers kan vertel dat dit danksy Verwoerd is dat die UWK in 1960 tot stand gekom het. As hy eerlik is, sal Koopman ook vir De Villiers kan inlig dat die Departement Kleurlingsake aan feitlik al daardie UWK-studente studiebeurse gegee het. Wat Koopman asseblief nie moet beweer nie, is dat die “apartheidsregime” in sy skik was met UWK-produkte soos Botman en Koopman. Die punt is: Koopman is snood ondankbaar oor die goedertierenheid wat blankes aan hom bewys het.

US-viering van Afrikadag

Die US-bestuur het vooraf aangekondig dat Afrikadag op 25 Mei gevier gaan word (US-webwerf 20 deser). Daar kan geredeneer word dat daar niks hiermee verkeerd is nie, want ons is mos geografies deel van Afrika. In die Bybelse idioom sê ek egter graag: Ek is in Afrika maar nie van Afrika nie. Maar my eintlike beswaar teen die neo-US is dat hy graag Suid-Afrikaanse openbare vakansiedae amptelik vier in soverre hulle tot eer van die ANC misbruik kan word. Dit is ‘n slegte gewoonte wat uit die tyd van Russel Botman as rektor dateer. Maar Afrikadag is nie eens ‘n openbare vakansiedag nie, ten spyte van die glad te veel sodanige dae waarmee ons sit. Nooit gedenk die neo-US ewewigtigheidshalwe onderwerpe of gebeure wat vir blankes en veral Afrikaners van belang is nie, bv Van Riebeeck-dag (6 April) en Afrikaansdag (14 Augustus). Daar is hier geen sprake van die gelykberegtiging waaroor die US so hoog opgee nie.

Histories is die universiteit ‘n produk van Europese beskawing en Jan van Riebeeck simboliseer die aankoms van hierdie uitmuntende soort beskawing in suidelike Afrika. Afrikaans is ingevolge die US se stigtingsvoorwaarde veronderstel om dié onuitroeibare onderrigtaal aan die US te wees. Die neo-US verkies om sowel Europese beskawing as Afrikaans te minag. Sedert De Villiers op 1 April, gekkedag, diens as rektor aanvaar het, het hy nog niks gesê of andersins gedoen wat daarop dui dat hy ‘n Afrikaner wil wees of Afrikaans wil bevorder nie. Al wat hy in hierdie verband gedoen het, is om aan te haal uit die US se huidige taalbeleid. Daar is geen sprake dat hy hom daartoe verbind om die posisie van Afrikaans te verskans en te verseker dat dit die primêre onderrigtaal bly of weer word nie.

Die US het Afrikadag gevier met die uitstalling van die vlae van Afrikalande en ook dié van die Afrika-unie (AU), wat, soos Jacob Zuma versoek het, saam met die Suid-Afrikaanse vlag gewapper het. Daar is in die Afrikatradisie gesing en gedans. Die AU-volkslied is ook gesing. De Villiers het entoesiasties die seël op alles gesit met hierdie stommiteit: “Ons is Afrika – Afrika-oplossings vir Afrikaprobleme” (US-webwerf 26 deser) – soos Eskom?

Henry Jeffreys oor Afrikadag

Daar is seker nie ‘n joernalis wat met meer oorgawe anti-blanke stories opdis as Henry Jeffreys nie; die einste mens wat met sy Afrika-hempies redakteur van Die Burger was, binne ‘n dag sy kantoor moes ontruim, en graag tussen blankes woon. In sy jongste rubriek, Middelgrond (wat egter sterk links is), verwys hy goedkeurend na die “demokratiese revolusie in Suid-Afrika” en dan na die res van Afrika in die konteks van Afrikadag. “Afrika was eeue die speelplek [!] van koloniste wat die vasteland se rykdom aan minerale gewetenloos geplunder het sonder [!] voordele vir sy mense” (Die Burger, 27 deser, p 14). Jeffreys het ‘n uitsonderlike vermoë om gemeen te wees en met skewe voorstellings voor ‘n dag te kom. Hoekom is Westerse lande, bv die VSA, voorspoedig? Jeffreys se verklaring is: “Slawehandelaars het miljoene Afrikane as kommoditeite vir veral Amerika se wrede en gierige plantasie-eienaars verhandel en so die grondslag gelê vir die reuse-ekonomie wat die wêreld vandag oorheers.”

Dan kom Jeffreys as neo-swarte en ANC-kameraad met hierdie stommiteit: “Die Westerse wêreld skuld Afrika, maar Afrika skuld die wêreld niks nie. Al wat ons moet doen, is om te verseker dat daar nêrens skuiling of suurstof is vir bullebakke wat floreer op die pyn en lyding van medeburgers nie … Dan kan ons Afrikadag met trots vier.” Jeffreys wend geen poging aan om versoening te bevorder nie; eerder die teenoorgestelde met sy ons/hulle-onderskeid, waarin die “ons” (die swartes) natuurlik reg het en die onskuldige slagoffers is. Wat my verstand te bowe gaan, is dat ‘n koerant soos Die Burger nie die insig of die moed het om van so ‘n rubriekskrywer ontslae te raak nie. Jeffreys verkondig nie ‘n alternatiewe standpunt wat lesers betroubaar inlig nie; hy mislei doelbewus.

Verwydering van Verwoerd-gedenkplaat

Vir die neo-US was dit nie voldoende dat die naam van die HF Verwoerd-gebou verander is nie. Die gedenkplaat in die voorportaal van daardie gebou moes ook verwyder word, sodat almal (bedoelende eintlik swartes) welkom op die kampus kan voel. De Villiers het in sy intreerede op 29 April aangekondig dat hy dit nie stil-stil gaan doen nie. Hy het besluit om ‘n openbare demonstrasie van die neo-US se minagting van die nalantenskap van Verwoerd te maak. In De Villiers het die US ‘n rektor met ‘n dik anti-akademiese vel. Hy is ‘n klein mannetjie (van liggaam en van gees) wat grootmeneer speel oor groot Afrikaners soos Verwoerd en DF Malan, al weet hy in sy binneste dat hy nie werd is om hulle skoenrieme vas te maak nie. Malan se borsbeeld in die Coetzenburg-sentrum, wat voorheen na Malan vernoem was, is blykbaar die volgende Afrikanersimbool in De Villiers se visier. Gaan hy weer ‘n openbare demonstrasie van die verwydering maak? Dit lyk asof De Villiers nie ‘n flenter omgee vir die aanstoot wat hy Afrikaners gee nie; solank hy aan sy pro-swart beeld bou, is hy tevrede.

Dat Malan aan die Victoria College gestudeer het en dat Verwoerd op die ouderdom van 23 ‘n doktorsgraad met onderskeiding aan die US verwerf het (Hermann Giliomee, Die laaste Afrikanerleiers, Kaapstad: Tafelberg2012, p 25), sal De Villiers geensins beïndruk nie. Hy sal eerder met diegene saamstem wat deesdae wil hê dat Verwoerd nie eens intelligent genoem mag word nie. Giliomee skryf van Verwoerd: “Hy was die eerste student in Suid-Afrika wat sy studies, van sy voorgraadse eksamens tot sy doktorale proefskrif, in Afrikaans geskryf het” (p 27-28). Dat Verwoerd intellektueel buitengewoon begaaf was, ly geen twyfel nie. Meer as een van sy kinders het ook professorate beklee. Verwoerd behoort suiwer akademies deur die US geloof en vereer te word. Mense met beperkte kennis en insig en daarby met ‘n politieke pleks van ‘n akademiese agenda, soos De Villiers, kyk die voortreflike akademiese dimensie van Verwoerd mis en bly vasstaar op twee aspekte wat verdoemingswaardig geag word: Verwoerd was ‘n Afrikaner en Afrikaans.

Let vervolgens op die moeite wat die US-bestuur gedoen het om medewerkers vir sy anti-Verwoerd-projek te soek en hulle vir ‘n gesamentlike poging byeen te bring. De Villiers het saam met Willie Ortell, ‘n vorige bruin burgemeester van Stellenbosch, die gedenkplaat verwyder, te midde van “die dreunsang van studente … Lede van die Open Stellenbosch-beweging het ‘Mayibuye iAfrika’ (Bring Afrika terug) [die oerwoud?] uitgeroep toe ‘n banier met die Suid-Afrikaanse vlag die plaket se plek ingeneem het. Hulle het tydens die geleentheid borde met die US se wapen in die lug gehou en baniere wat lui ‘Weg met Verwoerd’ en ‘Apartheid leef in Stellenbosch’ vasgehou” (Die Burger, 28 Mei, p 4). Die banier met die Suid-Afrikanse vlag is deur Stefan Laing, die voorsitter van die US-studenteraad, en Farai Mubaiwa, ‘n lid van die Open Stellenbosch-beweging, opgehang. Wilhelm, ‘n kleinseun van HF Verwoerd, was teenwoordig en het oor RSG gesê sy oupa verdien nie om vereer te word nie. HF Verwoerd se kinders het hulle pa baie beter geken as wat Wilhelm as ontspoorde kleinkind sy oupa ooit sal ken. Nie een van hulle sou aan so ‘n onteringseremonie deelgeneem het nie. Koopman was ook daar om bruikbare eiertjies te lê. Hy wil verseker dat hy permanent as viserektor aangestel word.

Wilhelm Verwoerd was getroud met die feminis Melanie van Niekerk. In 1992 het hy in navolging van sy vrou by die ANC aangesluit. Sy was ‘n ANC-parlementslid en van 2001 tot 2005 die Suid-Afrikaanse ambassadeur in Ierland. Wilhelm het werk vir die Waarheid- en Versoeningskommissie (WVK) gedoen en sy proefskrif handel ook oor die WVK. Albei is dus ryklik deur die ANC beloon. Linksheid het egter nie genoeg gom verskaf om hulle huwelik in stand te hou nie. Nelson Mandela het hulle destyds aangehits om die Verwoerd-van tot die uiterste tot voordeel van die ANC te misbruik. Wilhelm se gedrag op 27 deser ter ontering van sy oupa is ‘n voortsetting hiervan.

Huldiging van Jannie Marais

Die US se stigtingsdonateur, Jannie Marais, is op 30 Mei ‘n eeu gelede oorlede. Die US-bestuur het geen groot herdenkingsplegtighede vir vanjaar gereël nie. Dit is waarskynlik omdat die neo-US nie openlik vir Afrikaans in die bres wil tree nie. Die Marais-standbeeld staan op die Rooiplein op die kampus. ‘n Mens sou dink dat dáár hulde aan hierdie weldoener gebring sou word. Maar die Rooiplein is die plek waar Open Stellenbosch toegelaat word om na harte lus ontwrigting te saai. Die huldigingplegtigheid, ‘n inisiatief wat blykbaar van buite die US-bestuur gekom het, word by Marais se graf teen Papegaaiberg gehou. Daarna volg ‘n aanddinee in Marais se eertydse huis in Coetzenburg. Die verrigtinge word dus (doelbewus) weg van die sentrale kampus gehou. In sigself is dit ‘n skande, maar werp lig op die gebrek aan dissipline op die kampus.

Die US-bestuur het nie vooraf ‘n berig oor Marais vir die webwerf vrygestel soos in die geval van Afikadag nie. Stephanie Nieuwoudt het wel ‘n artikel geskryf (US-webwerf 27 Mei). Daarin noem sy dat Marais in 1915 £100 000 geskenk het wat die stigting van die US, as plaasvervanger vir die Engelse Victoria College, moontlik gemaak het. In haar artikel hinder twee dinge. Die beskrywing van Marais, “weldoener van Stellenbosch,” word tussen aanhalingstekens geplaas, asof hy nie onteenseglik ‘n weldoener was nie. Die ander saak wat hinder, is dat Marais se stigtingsvoorwaarde vir die US, dat Hollands/Afrikaans nie ‘n mindere plek as Engels mag beklee nie, glad nie genoem word nie. Marais se bewoording is: “De Hollandsche Taal in zijn beide vormen – dwz Afrikaans zoowel als Nederlandsch – geen minder plaats dan het Engelsch innemen zal” (JC Steyn, Ons gaan ‘n taal maak, Centurion: Kraal Uitgewers, 2014, p 183).

Maar dit is ongelukkig nie die eerste keer dat so iets gebeur nie. Tydens die jongste US-Woordfees is ingelyks geen daadwerklike poging aanwend om Marais na verloop van ‘n eeu na behore te huldig nie. Op die voorlaaste dag van die Woordfees, 14 Maart, was daar darem ‘n gedenklesing, 50 geskeduleerde minute, deur Ton Vosloo. In die amptelike Woordfeesprogram word melding van Marais se skenkingsvoorwaarde gemaak: “Dit moet Afrikaans ondersteun en bevorder” (p 34). Vosloo het volgens die koerantberig (Die Burger, 16 Maart, p 1) wel in die algemeen hierna verwys. Dit lyk egter asof Vosloo sy toespraak eerder oor die boeg van Marais se ander skenking, wat die stigting van Die Burger moontlik gemaak het, gegooi het. Vosloo het ‘n beroep op die miljoenêrs van Stellenbosch gedoen om Marais se voorbeeld te volg en elk R2 miljoen te skenk. Hy het blykbaar nie spesifiseer dat dit (uitsluitlik) vir die bevordering van Afrikaans moet wees nie. Daar is geen aanduiding dat Vosloo Marais se stigtingsvoorwaarde vir die US of die skandalige verwatering daarvan, wat reeds jare lank plaasvind, geopper het nie. As mede-miljoenêr het hy ook nie met R2 miljoen vorendag gekom nie. Blykbaar is dit die soort skenking wat Vosloo van ander mense verwag, maar nie van homself nie.

Die visepresident van die US-Konvokasie, JC Heunis, het op Vosloo se oproep gereageer met “kom ons doen iets” maar hy het nie die US of Afrikaans by die naam genoem nie (Die Burger, 19 Maart, p 18). Wat dit soos ‘n stille sameswering laat lyk, is Martie Retief-Meiring se rubriek, Saterdag Aktueel, onder die oneerbiedige opskrif: “Lig die hoed vir ou Jannie op die Rooiplein” (Die Burger, 23 Mei, p 11). Sal sy na Mandela as “ou Nelson” verwys? Retief verkies om deurgaans saam met die mode te gaan pleks van ‘n eie standpunt te ontwikkel. Haar hele rubriek is onverdiend deurspek met oneerbiedigheid vir “onse man” wat ‘n “verbysterende weldoener” was. “Dat so ‘n onverdrote kapitalis op die Rooiplein staan, is maar een van die heerlike ironieë van ons dorp.” Dit lyk asof sy eerder die beeld van ‘n kommunis, soos Mandela, daar wou sien. Sy noem dat Marais se skenking die ontstaan van die US moontlik gemaak het, maar sy rep (doelbewus) geen woord oor sy voorwaarde betreffende Afrikaans nie. “Lig maar die hoed, of die goedkeurende duim, vir daardie granietman op die Rooiplein.”

Vim is wit, maar dit lyk asof Wim eerder swart as wit belange wil bevorder. Hy is besig met ‘n gevaarlike speletjie. Die US-bestuur wek die indruk van perspektieflose windpompdonkies wat die hele tyd rondom transformasie bly draai. Die akademies hoogaangeskrewe US van weleer het in dié proses plooie ontwikkel wat hom haas onherkenbaar gemaak het. In werklikheid is dit ‘n siekte tot die dood toe. Veralgemenend kan gesê word dat swartes mag, gesag en geweld verstaan. Die US-bestuur het die mag, maar De Villiers oefen nie gesag oor die swartes uit nie; wel oor die blankes. Die gevolge kan gewelddadig wees.

Wat nodig is, is dat die akademies geöriënteerde studente en oudstudente, asook die vorige en huidige ware akademici (daar is nog heelwat van hulle op die kampus oor) en die US-donateurs ‘n gesamentlike poging aanwend om die huidige anti-akademiese situasie op te ruim. Die resultaat kan verandering wees wat akademies sin maak.

Leon Lemmer: Universiteit Stellenbosch (Deel 1): ‘n Stryd tussen Boer en Bantoe?

My opskrif is na aanleiding van die titel van Christiaan de Wet se boek, Die stryd tussen Boer en Brit (1902). Nelson Mandela het beweer dat sy ANC-kamerade “almal” De Wet se boek gelees het, met die oog op die ANC se guerrilla-oorlogvoering teen die blanke bewind in Suid-Afrika (Niël Barnard, Geheime revolusie, Kaapstad: Tafelberg, 2015, p 146). My rubriek handel oor die Universiteit Stellenbosch (US). Aan die US word daar in swart geledere beoog om die universiteit revolusionêr volgens hulle wense te transformeer, blykbaar sonder gesonde teenstand van die kant van die rektor en die res van die US-bestuur.

Volgens die HAT is “Bantoe” ‘n “benaming vir ‘n groep inboorlingstamme in Afrika, ongeveer suid van die ewenaar; lid van so ‘n groep.” Anders as so baie etniese benamings is “Bantoe” darem nog nie ‘n verbode term nie. Deesdae word daadwerklike pogings aangewend om die woord “Boer” so erg moontlik te diskrediteer, maar ek gebruik hierdie term met trots.

Die Boere het die Anglo-Boere-oorlog (1899-1902) teen die Britte verloor. Die Afrikaners het in 1990/1994, veral weens verraad in eie geledere, die politieke stryd teen die Bantoes roemloos verloor. Tans is die Afrikaners besig om ook die stryd om hulle taal, die kernbestanddeel van hulle kultuur, weens die verengelsingsbeleid van die ANC (die neo-Milner) te verloor. Dat dié taalstryd verloor word en hoe dit verloor word, is die sigbaarste in eens Afrikaanse skole en universiteite. Ek lewer hiermee nog ‘n bydrae tot die “robuuste debat” wat Wim de Villiers, die nuwe US-rektor, verlang.

Onlangs het ek in ‘n dubbeldoor-artikel die huidige toestand op die US-kampus beskryf (Praag 10 deser). Na voltooiing van my teks is ‘n brief in Die Burger (9 deser, p 10) gepubliseer waarin sewe US-akademici die rektor aanspoor om streng op te tree teen Anton Stander, ‘n dosent in kernfisika, wat ‘n “rassistiese” teksboodskap aan ‘n student, Khule Duma, gestuur het. Hierdie sewe mense voel klaarblyklik sterker oor die uitlewing van hulle linkse politiek as oor professionele sake, soos kollegialiteit, en akademiese kwessies, soos orde op die kampus.

In dieselfde uitgawe van die koerant (p 7) is berig dat Chumani Maxwele, die student wat ontlasting by die Rhodes-standbeeld op die kampus van die Universiteit Kaapstad (UK) gestrooi het, geskors is. Na ‘n tugverhoor is sy skorsing tot 19 Julie verleng; nie vanweë sy deelname aan betogings nie, maar omdat hy ‘n UK-personeellid geteister, geïntimideer en gedreig het (Die Burger, 12 deser, p 5 en 15 deser, p 3). ‘n Mens sou dink dat dit De Villiers kon aanspoor om teen Duma op te tree. Hiervan het niks tereg gekom nie. Daar is eerder buitensporig drasties teen Stander opgetree. Duma het skotvry en met ekstra gewaande prestige daarvan afgekom. Hierdie gebeure is glo in ooreenstemming met die neo-US se getransformeerde waardes gehanteer.

Op die 13de het Duma se Open Stellenbosch ‘n (heel moontlik onwettige) byeenkoms op die Rooi Plein op die kampus gehou, wat weer gedwee deur De Villiers bygewoon is. Duma het toe ‘n memorandum met eise, veral gemik teen die US-taalbeleid, spesifiek teen onderrig deur die medium van Afrikaans, aan die rektor oorhandig. Daar word geëis dat alle onderrig en ander kommunikasie, bv kennisgewings, in Engels moet wees. UK-studente van die Rhodes Must Fall-beweging was ook teenwoordig. In die goeie ou dae sou ‘n rektor lankal sulke elemente verbied het om die kampus te betree. De Villiers het onderneem om aandag aan die eise te gee en Open Stellenbosch genooi om in gesprek met die US-bestuur te tree (US-webwerf 13 deser en Die Burger, 14 deser, p 8). Blykbaar bestaan die tradisionele opset, waarvolgens die rektor enige student kan aansê om hom in sy kantoor te kom spreek op ‘n datum en tyd wat die rektor pas, nie meer aan die US nie.

Die revolusionêre aard van Open Stellenbosch blyk duidelik uit Majaletje Mathume se skrywe op die studente-webwerf. Sy beweer: “The time for dialogue is over” (bonfiire stellenbosch 16 deser). Zuko Nijca Cawe beskou op kenmerkende wyse rassisme as iets wat net by wittes voorkom. Hy voer hierdie “pyn” terug tot by “Riebeck” in 1652. Volgens hom durf die US nie Afrikaans wees nie. Open Stellenbosch word as blaamloos voorgestel. Mathume steun hom (bonfiire stellenbosch 19 deser).

Die middag van die 13de is ‘n groep studente (grootliks dieselfde oproeriges) na die administrasiegebou met die eis dat Arnold Schoonwinkel, die viserektor vir onderrig, hulle te woord moet staan. Die aanleiding was ‘n opmerking wat Schoonwinkel die vorige week in die studenteparlement gemaak het. Hy het toe gesê dat as studente by die US inskryf, weet hulle dat dit ‘n Afrikaanse universiteit is. ‘n Mens kan seker wonder hoe Schoonwinkel so iets kon sê. Blade Nzimande, die minister van hoër onderwys, het immers al by meer as een geleentheid gesê dat “daar nie meer Afrikaanse universiteite bestaan nie”. Die US-rektor het in sy intreerede op 29 April beaam dat die US nie meer ‘n Afrikaanse universiteit is nie. Schoonwinkel het sy stelling teruggetrek en die studente om verskoning gevra vir die “pyn” wat hy veroorsaak het (US-webwerf 13 deser en Die Burger, 14 deser, p 8).

Twee briefskrywers kon nie verstaan waarom Schoonwinkel dit nodig gevind het om verskoning te vra nie (Die Burger, 19 deser, p 11 en 20 deser, p 12). Cawe, daarenteen, dink Schoonwinkel se verskoning is nie goed genoeg nie. Sowel De Villiers as Schoonwinkel veroorsaak vir my pyn, want dit is hoogs ontstellend om te sien hoe twee topbestuurslede van ‘n universiteit voor skoorsoekende studente kruip en verneder word. Blykbaar dink De Villiers en Schoonwinkel dat dit die moeite werd is om dit maar te verduur in ruil vir hulle buitensporige vergoeding. Selfs Max du Preez was “verontwaardig” omdat Schoonwinkel verskoning gevra het. Daarna openbaar Du Preez egter die kloof wat daar tussen hom en Afrikaners bestaan, want sy kind is in ‘n Engelse skool. Hy wou nie dat sy die “erg konvensionele, konserwatiewe”, plaaslike skool, wat seker blank en Afrikaans is, bywoon nie (Die Burger, 23 deser, p 11).

Op 16 deser het Die Burger op sy voorbladsy berig dat Stander afgedank is nadat hy erken het dat hy die volgende teksboodskap aan Duma gestuur het: “Jou swart moer van die wit boer.” (1) Duma het klaarblyklik geen werklike skade gely nie. (2) Hy soek en geniet publisiteit. (3) Hy het klaarblyklik groot behae in die “oorwinning” wat hy ten koste van Stander behaal het. (4) Hy verlustig hom daarin dat die De Villiers-US uit sy hand eet. Desnieteenstaande beskou die US die teksboodskap sonder meer as “rassisties” en as so ‘n ernstige vergryp dat so drasties moontlik teen die dosent opgetree is. Hierdie besluit behoort ‘n verlammende uitwerking te hê op die optrede van alle (blanke) dosente en ander personeellede wat swart studente tot orde wil roep.

“Die universiteit bevestig sy totale [!] afkeer van enige uitsprake van hierdie aard en bevestig sy standpunt om, ongeag die bron daarvan, beslissend in enige sodanige gevalle op te tree” (US-webwerf 15 deser). Let op dat daar na “bron” verwys word. Dit lui nie dat die US ewe drasties teen lede van iedere etniese groep sal optree nie. “Sodanige gevalle” laat ook die moontlikheid oop dat net blankes in hulle spoor moet trap. Myns insiens is daar geen kans dat die De Villiers-US ‘n verklaring sal uitreik waarin hy sy “totale afkeer” van die gedrag van ‘n swarte uitspreek en dan so buitensporig teen ‘n swart dosent optree nie. Die opset aan die US (en tewens in die land) is sodanig dat wit en swart met verskillende mate gemeet word.

Vergelyk in hierdie verband hoe Jonathan Jansen as rektor twee blanke studente van die Universiteit Vrystaat summier geskors het toe ‘n swart student hulle valslik van rassisme beskuldig het. Ek het nog nie gehoor dat daar teen die swart student opgetree is nie. Die UK-rektor, Max Price, het aan almal amnestie verleen wat by die Rhodes-gebeure betrokke was, behalwe diegene wat hulle aan “rassistiese” kommentaar skuldig gemaak het. Aan 20 studente wat ‘n kampusgebou onwettig beset het, is ‘n nabygeleë saal beskikbaar gestel! Omdat swartes in sulke kringe verkeerdelik as nie-rassiste gedefinieer word, beteken dit dat swartes skotvry van hulle onrustoking en ander wangedrag afkom. Price noem dit “herstellende geregtigheid”. Die UK wil egter voortgaan om teen diegene (vermoedelik blankes) op te tree wat hulle aan “rassisme” skuldig gemaak het (Die Burger, 18 deser, p 1).

Aan die UK en US volg gebeure dieselfde patroon: swartes kom met enigiets weg, terwyl daar teen blankes opgetree word. Die “robuuste debat” wat De Villiers verlang, is myns insiens om swartes toe te laat om hulle sê onbelemmerd te sê. As ‘n blanke student of dosent dit sou waag om aan De Villiers die waarheid te vertel, sal daar seker teen hom/haar opgetree word. Die twintigtal studente van die Rhodes Must Fall-beweging het geweier om aan die “versoek” te voldoen om “vir hul gerief” “hul werksaamhede” in die aangebode saal voort te sit. (Die Burger, 20 deser, p 2). Price het aanvanklik glad nie geweet wat hom te doen staan nie. Daarna is koste aangegaan om ‘n hofbevel te verkry en is ‘n “skikking bereik”: Die studente sal na die saal trek (Die Burger, 27 deser, p 3). Danksy De Villiers se ruggraatloosheid het die Open Stellenbosch-beweging skynbaar die (permanente) reg verwerf om byeenkomste sonder vooraf goedkeuring van die US-bestuur te hou. Hierdie uittartende gedrag word in der waarheid deur De Villiers geloof.

Stander het sy morele meerderwaardigheid bewys deur aan te bied om Duma onvoorwaardelik om verskoning te vra. Die kruipend-gedienstige US-bestuur is bereid om sy kenmerkende rol in hierdie sage voort te sit deur so ‘n ontmoeting te “fasiliteer”. Stander se summiere ontslag is myns insiens ‘n verregaande en onregverdigbare oorreaksie. Duma het sy tevredenheid met die US se drastiese besluit uitgespreek, maar “hy het nog nie besluit of hy gehoor sal gee aan Stander se versoek om met hom in gesprek te tree nie.” Sedertdien is daar op RSG berig dat Duma so ‘n ontmoeting geweier het. Op die US-webwerf en in Die Burger is nie ‘n woord hiervan gerep nie, sekerlik omdat hierdie twee instansies onwillig is om enigiets te publiseer wat Duma minder gunstig voorstel.

Duma wil hê dat Stander se naam op ‘n swartlys geplaas word sodat hy nie weer ‘n betrekking kry nie. Geen kritiek word uitgespreek teen Duma se onversoenlike houding nadat hy vir Stander buitensporige skade veroorsaak het en Stander boonop bereid is om homself met ‘n verskoningvraery te verneder nie. Soos Duma het die US-studenteraad die ontslag van Stander verwelkom: “Dit pynig die studenteraad dat ‘n dosent so opgetree het.” Die pyn wat die gebeure vir Stander veroorsaak het en die benadeling van sy belange vorentoe kom glad nie by hierdie studente op nie. Ook die arrogrante weiering van Duma om ‘n verskoning van Stander aan te hoor, word eintlik deur die studenteraad goedgepraat: “Die studenteraad ondersteun mediasie tussen die partye, maar ‘slegs indien die ontvanger van die SMS daaraan wil deelneem.'”

Myns insiens moet dit wonderlik wees om deesdae ‘n swart student op die US-kampus te wees en skynbaar onaantasbare status en vryheid te geniet, om van voorkeur by studiebeurstoekennings nie te praat nie. Die bedenklike gesindheid wat die studenteraad openbaar, word deur ander blanke studente onderskryf. Lees bv Neil du Toit se skrywe, “Why we must support Open Stellenbosch” (bonfiire stellenbosch 4 deser). Let ook op dat feitlik alle skrywes op hierdie studente-webwerf in Engels is. Afrikaanssprekendes onderwerp hulle gedwee hieraan.

Hoe bedenklik van gees en kutureel armoedig sommige blanke US-studente en jonger oud-studente deesdae is, blyk uit ‘n brief van Willem Cillié van Bellville, wat noem dat hy die kleinkind van die eerste US-rektor, GG Cillié, is. Hy bepleit ‘n eentalige Engelse US. Dit sal afgestudeerdes in staat stel om betrekkings in bv China te bekom (Die Burger, 18 deser, p 6). Ek het begrip daarvoor dat baie blankes so ver moontlik van die wrede werklikhede van die nuwe Suid-Afrika wil wegkom, maar die dure prys vir groter materiële welvaart elders kan ontheemding en kulturele armoede wees. Na kritiek het Cillié onder die opskrif, “Aanvaar dit: Engels is US se voorland,” sy standpunt herhaal (Die Burger, 26 deser, p 10). As die US-bewind toegelaat word om soos tans voort te gaan, het hy waarskynlik reg. Dit verminder nie die veragtelikheid van die manier waarop Afrikaans aan die US behandel word nie.

Tom McLachlan, ‘n vorige voorsitter van die SA Akademievir Wetenskap en Kuns se Taalkommissie, het onlangs swaarde met Wannie Carstens gekruis omdat Carstens die stommiteit verkondig het dat Afrikaans (pleks van, na bewering, sommige Afrikaners) baie foute gemaak het. Hierdie keer bestempel McLachlan Cillié se standpunt as naïef omdat daar meer nie-Engelse as Engelse universiteite in die wêreld is en baie studente wat Afrikaans as onderrigtaal gehad het hulle op wêreldvlak onderskei. Boonop kan party dosente beter in Afrikaans as in Engels doseer of studieleiding verskaf. Onderrig in Engels is dus geen wondermiddel nie (Die Burger, 21 deser, p 14).

Erik Barnard van Bettysbaai sluit hierby aan met konkrete voorbeelde van hoe oud-US-studente, wat in die jare vyftig onderrig in Afrikaans ontvang het, internasionaal gepresteer het. Die helfte van die (voorgraadse) fisikavakliteratuur, wat hulle aan die US moes bestudeer, was in Duits (Die Burger, 22 deser, p 12). Kennis van Duits is toe ook van mediese studente vereis. Vir ‘n baccalaureusgraad is van my vereis om benewens die Afrikaanshoofvak ook kursusse in Engels, Duits en Frans te voltooi. Op grond waarvan kan swart studente vereis dat hulle net in Engels wil studeer? Waarom het die De Villiers-US nie die moed of insig om dit by die Dumas tuis te bring dat Open Stellenbosch ‘n anti-akademiese gesindheid openbaar nie?

Nog ‘n subjektiewe voorbeeld: Ek het uitsluitlik met my eie geld aan ‘n buitelandse universiteit gestudeer en niemand en niks het geroepe gevoel om my welkom te laat voel nie. Ek het my nie aangematig om daardie universiteit na my wense te probeer hervorm nie. Op grond waarvan moet die Dumas, wat veronderstel is om die beursgeld te gebruik om te studeer, spesiaal welkom op die kampus voel? Hulle moet eerder hulle tyd gebruik om te studeer en akademies te presteer. Dan sal hulle goed en bevoorreg voel om deel van daardie akademiese gemeenskap te wees.

Duma berus nie in hierdie “oorwinning” nie. Hy het die stryd teen toestande by “talle universiteite” aangesê. Hy gaan die stelsels beveg wat “wit Afrikaanse studente bevoordeel.” Swart studente word glo deur die US se prospektus mislei. Hulle het nie geweet dat hulle in Afrikaans sal moet studeer nie. Maar dit is nie net die US en ander universiteite met Afrikaans as voertaal wat in Duma se visier is nie: “Dit is egter nie net die kampus nie, maar die hele Stellenbosch wat ‘steeds ‘n dorp vir witmense is.'” Russel Botman het reeds in 2007 in sy intreerede as US-rektor nie net die verswarting van die US nie maar ook dié van die dorp Stellenbosch as sy ideaal te stel. Geen blanke rektor sou hom aangematig het om sonder enige jurisdiksie voor te skryf hoe die dorp daar moet uitsien nie. Die situasie het intussen dermate versleg dat Duma, ‘n tweedejaarstudent, nou ‘n soortgelyke voorskrif uitreik.

Duma sien blykbaar (omtrent) net wittes op die kampus en in die dorp raak. As iemand wat die US en die Stellenbosch-dorp van weleer geken het, neem ek, daarenteen, grootskaalse en vinnig toenemende verswarting waar: “Wanneer ek deesdae op die kampus en in die dorp loop, vervul dit my met heimwee vir wat was en met afgryse vir wat is. (Maar dit geld eintlik vir die ganse nuwe Suid-Afrika.)” (Praag 14 Maart).

“Volgens Duma moet daar op die pad vorentoe besin word, nie net oor hoe swart mense behandel word nie, maar ook vroue en mense wat ‘nie heteroseksueel is nie.'” Sy verlangde pakket sluit blykbaar alles in wat in die nuwe Suid-Afrika in die mode is. Soos ‘n klassieke kommunis koester hy die illusie dat hy die wêreld na sy wense kan verander. Sy hoofbesware is teen blankes en Afrikaans. Maar niemand in die US-bestuur of studenteraad het al ‘n sweem van rassisme by Duma uitgewys nie.

Open Stellenbosch word vryelik toegelaat om die US se agenda te bepaal. De Villiers tou agterna. As die rektor so voortgaan, kan dit daarop neerkom dat Duma die bestuur van US oorneem en De Villiers die universiteit bloot volgens Open Stellenbosch se wense administreer. Dan kan Duma die rektor se salaris opeis. Sal De Villiers ook aan so ‘n eis toegee, of sal hy dan uiteindelik begin om teë te stribbel?

Toe Russel Botman die US-rektor was, was Die Burger polities korrek hoogs onwillig om enige kritiek op hom te publiseer. Die Burger sou klaarblyklik ‘n nie-wit opvolger vir Botman verkies het. Kritiek teen die De Villiers-US word dus vryelik gepubliseer. Judith van Ceres skryf: “My kind skryf ‘n toets in Afrikaans. Kry vyf uit tien vir haar antwoord, waarvoor haar eweknie wat in Engels antwoord, nege uit tien kry. Toe sy die dosent daaroor vra, sê hy hy verstaan nie haar antwoord nie omdat dit nie in sy taal is nie. [Vir die aanstelling van nie-Afrikaanse dosente het Botman geveg laat dit bars.] Niemand het egter gesê die studente moet net in Engels antwoord nie. Ek is so moeg van baklei vir wat my reg is” (Die Burger, 15 deser, p 12).

Oud-Matie van De Tyger is beswaard omdat US-studente (soms) die reg ontneem word om vraestelle in Afrikaans te beantwoord (Die Burger, 19 deser, p 11). André v E van Yzerfontein skryf na aanleiding van Judith se brief: “Ek verwag ‘n verduideliking van die rektor en visekanselier. ‘n Student wat Afrikaans magtig is, word benadeel” (Die Burger, 19 deser, p 11). Susan van der Merwe, ‘n US-skakelbeampte, reageer op laasgenoemde twee briewe, maar nie op Judith se aantyging nie. Van der Merwe gaan uit van die valse veronderstelling dat gesamentlike klasse 50% Afrikaans is. Ook dat toetse, eksamens, geskrewe take en mondelinge assesserings in Afrikaans of Engels gedoen kan word. Die feit dat dit nie die geval is nie, was juis die aanleiding tot laasgenoemde drie briewe. As iemand nog besware het, moet dit aan die US-ombudsman, Julian Sonn, voorgelê word (Die Burger, 23 deser, p 10). Voorheen was Jaap Durand die ombudsman. Op hierdie roete is daar geen heil vir Afrikaanssprekendes nie en nog minder vir Afrikaners. Let daarop dat die US se topbestuur op swart eise reageer, maar dat besware uit die blanke oord deur mindere amptenare gehanteer of geïgnoreer word.

Alumnus van Abu Dhabi roep in herinnering dat daar, nadat De Villiers as rektor aangestel is, gekla is omdat hy wit is. Ook die uitroepe van betogende studente by De Villiers se inhuldiging, “Down with white power!”, kan eweneens as rassisme bestempel word (Die Burger, 20 deser, p 12). Dus, waarom net teen Stander optree? Andries Potgieter van Jeffreysbaai reken dat daar in die Stander-geval uiterste provokasie was. Hy suggereer dat die US Stander so buitensporig straf om die regering te beïndruk (Die Burger, 20 deser, p 12). Opvoeder van Kaapstad meen ook dat Stander se teksboodskap ‘n reaksie op Duma se gedrag was, dat Duma ‘n wrok teen wit mense koester of hulle uitlok om te fouteer, sodat hy wraak kan neem (Die Burger, 21 Mei, p 14).

Omdat die US-bestuur nie walgooi nie, gaan hierdie sage voort. Op 19 deser het Open Stellenbosch (seker veral Duma) ‘n ope brief in die Cape Times gepubliseer. Daarin word skoolverlaters afgeraai om aan die US te studeer sodat hulle “pyn en vernedering” bespaar word weens die “vyandige kultuur van wit Afrikanerdom.” Van die US word geëis dat Russel Botman se (myns insiens berugte) sentrum vir diversiteit en inklusiwiteit teen 30 September heropen moet word. Vanaf die begin van volgende jaar word geëis dat:

  • alle klasse in Engels beskikbaar moet wees;
  • daar weggedoen word met tolking, wat nie-Afrikaanssprekende studente glo uitgesluit laat voel; die tolkdienste is glo “ondoeltreffend en onhoorbaar”; [hierdie beswaar is ontleen aan dié van swart studente op Potchefstroom; eintlik wil albei swart groepe swart, Engelse dosente hê];
  • alle kommunikasie (bv korrespondensie en kennisgewings) en vergaderings (bv van fakulteite, die administrasie en koshuise) in Engels moet wees, of in Engels beskikbaar moet wees (Die Burger, 20 deser, p 3).

Dit is vir my duidelik dat die besware teen Afrikaans eintlik rasgedrewe (indien nie gewoon rassisties nie) is; dus anti-blank en veral anti-Afrikaner. Hierdie protesaksie sal na verwagting voortgaan en al hoe erger word tensy die US-bestuur begin om ferm op te tree. Die situasie aan die UK verloop soortgelyk. Die jongste is dat geëis word dat die naam van die Jameson-saal, Beattie-gebou en Jameson-koshuis verander en Jan Smuts se borsbeeld verwyder moet word. Jock Beattie was ‘n UK-rektor (1918-1937). Chumani Maxwele meen dit is “onregverdig en onwaar” dat die swart studente die universiteit ontwrig. “Ons veg om ‘n regverdige kampuslewe” (Die Burger, 22 deser, p 3).

Wat ek in hierdie rubriek probeer aantoon, is dat daar onderliggend aan Open Stellenbosch se protesaksies rassisme in sy suiwerste vorm is, ongenuanseerd gemik teen blankes en Afrikaans. Die aanstelling van ‘n blanke man as rektor, wat boonop van huis uit Afrikaanssprekend is, het die dryfkrag hiervoor verskaf. In werklikheid probeer De Villiers om in alles wat hy doen die indruk van ‘n veramerikaanste nie-Afrikaner te wek. Hy laat maar gelate toe dat swartes die US-agenda bepaal. Daarom word “rassisme” eerder by ‘n sagte teiken, ‘n akademies briljante blanke dosent, opgespoor. Anders as hoe dit behoort te wees, geniet gesonde akademie ‘n baie lae prioriteit aan die De Villiers-US.

Aan die US is dit nie ‘n stryd tussen Boer en Bantoe nie. Seker geeneen van die mense wat deesdae amptelik in beheer van die US is, verdien om ‘n Boer genoem te word nie. Boere/Afrikaners sou die situasie aan die US heeltemal anders gehanteer het. Die staatssubsidie van die US-begroting het van 41% in 2000 tot 25% vanjaar gedaal (Matieland, 2014, p 9). Desnieteenstaande laat die US hom al hoe meer boelie deur veral die ANC-regering en swart studente. Wat nodig is, is om die omvang van die US af te skaal, pleks van die universiteit uit te brei soos die ANC-regering wil hê. Faseer die Engelse klasse en nie-Afrikaanssprekende personeellede uit. Skep ‘n universiteit eksklusief toegewy aan die akademie. Dit sal meebring dat studentetoelating op grond van bewese akademiese prestasie geskied; nie weens potensiaal en ras- en geslagsnorme nie. Studiebeurse sal op grond van ekonomiese en akademiese oorwegings toegeken word. Dosente en navorsers sal na akademiese verdienste aangestel en bevorder word, ens. Dit is alles voor die hand liggende en elementêre akademiese vereistes waaraan die De Villiers-US geen erg het nie. Die US moet deur privatisering openlik van die regering gedistansieer word. Uiteraard sal daar van die huidige US-bestuur ontslae geraak moet word.

Aan al die nie-Afrikaners in die US-bestuur word betyds hierdie waarskuwing gerig: Hier kom groot moeilikheid, oftewel (soos Harald Pakendorf jare gelede op RSG gesê het) HKGK. Dit moet toegeskryf word aan die wankelmoedigheid van die lede van die US-bestuur en hulle voorkeur vir linkse politiek pleks van gesonde akademie.

My skrywe is reeds te lank. Ek sluit dit dus hiermee af, want ek weet dat dit vir Praag-lesers ontstellend is om so baie slegte nuus op ‘n keer te verteer. Die heel jongste gebeure aan die US is egter nog erger. Daaroor skryf ek in Deel 2.

Hoe Christendom wetenskap bevorder het en rewolusionêre net wil afbreek

Thomas van Aquino

As ek terugkyk na die wetenskapfiksieskrywers uit die sestiger jare, met hul hoop op ‘n tegnologiese utopie in die een en twintigste eeu, en ons vergelyk dit met wat tans in die wêreld gebeur, kan ons maklik tot die konklusie kom dat iewers iets behoorlik fout gegaan het. Volgens Arthur C Clarke sou ons al in 2001 gereeld vakansies op die maan gehou het, en enorme ruimtestasies gevul met winkelsentrums sou in ‘n wentelbaan om die aarde getuimel het.

Ons is nou vyftien jaar in die een en twintigste eeu en besef nou al te goed dat Clarke se voorspellings ietwat te optimisties was. Daar is enersyds wel tegnologiese ontwikkelinge, maar die hele obsessie met die ruimte is nie meer wat dit destyds was nie, en bly maar in die gedagte van enkele miljardêr-entrepeneurs wat so dan en wan ‘n stap in daardie rigting waag.

Die volkere wat hierdie tegnologiese ontwikkelinge moontlik gemaak het, is hoofsaaklik te vinde by die Christelike wêrelddele, met Wes-Europa as bakermat. Die Christelike geloof het juis hierdie tegnologiese voorsprong gefasiliteer. Dit sien ons in werke van Augustinus van Hippo en later Thomas van Aquino, twee van die mees prominente denkers van die vroeë Christendom. Vir hierdie denkers was die belangrikste onderskeid tussen mens en dier die vermoë om rasioneel en logies te dink. Plato meen dat die mens onderskei homself van die dier deur sy vermoeë om wiskunde te kan doen.

Hoe dit ook sy, hierdie logiese dimensie van die mens se gees het Augustinus en Aquinas laat konkludeer dat die mens sy rasionele brein moet gebruik om die geheime van die heelal te ontsyfer. Die denkstroom wat hulle ontwikkel het, het moderne wetenskaplike ondersoek ingelui, en die opvatting was dat tegnologie en rasionele denke die mens nader tot God sou laat kom. Deur die invloed van die Christelike denke was die ou mitiese wetenskappe soos astrologie omgesit in sterrekunde en alchemie omgesit in moderne chemie.

Die moderne wetenskap probeer verbande te lê tussen oorsaak en gevolg en op hierdie manier natuurwette te ondersoek. In die Islam daarenteen het wetenskap nie tot dieselfde mate ontwikkel nie, aangesien enige oorsaak-gevolg verbande beskou word as die wil van God, en geen vraag mag in hierdie verband gestel word nie.

Dit is nogal ironies dat dieselfde denke wat Christendom ontwikkel het nou deur ateïste gebruik word om Christendom belaglik te maak. Dikwels verwys hulle na die Donker Middeleeue wat na die val van die Romeinse Ryk gevolg het. Onmiddelik gaan hulle gedagtes na heksejagte, die Inkwisisie, bygeloof en ‘n gebrek aan tegnologiese ontwikkelinge.

Dat die Donker Middeleeue sulke grimmige tye was, behoort tot die selfde graad van onwaarheid as apartheid wat sogenaamd ‘n misdaad teen die mensheid was. In daardie tyd was die tegnologiese ontwikkelinge juis op ‘n hoogtepunt. Ons kan ‘n paar voorbeelde noem:

  • Die bril. Een van die belangrikste uitvindings uit die Middeleeue was die bril gewees. Mense so teen hul veertigs kon vroeër nie meer hul ambag beoefen nie, aangesien hul gesigsvermoë dit nie meer toegelaat het nie. Die bril het veroorsaak dat mense op die toppunt van hul deskundigheid hul beroep nog jarelang kon beoefen, wat uiteraard goed gesorg het om hul persoonlike welvaart te verbeter.
  • Die skoorsteen. In die Romeinse tyd was daar nie soiets soos skoorstene in huise nie. Mense moes maar met warm komberse hulself teen die koue winters beskerm. In die Middeleeue was die skoorsteen uitgevind wat veroorsaak het dat rook veilig uit die huise kon ontsnap terwyl die hitte nog binne gebly het. Dit het ‘n gevolg gehad dat mense gesonder begin leef het en meer persoonlike energie kon spandeer op hul ambagte as om voortdurend hulself teen die koue te bewapen.
  • Skouertuig vir perde. Die Romeine het gebruik gemaak van osse om hul lande te ploeg en om swaar karre te trek. Osse is uiteraard sterk, maar ook baie stadig. Hulle wou graag perde ingespan het vir daardie doeleindes, maar die perd se lang nek was ‘n belemmering gewees. Perde kon op daardie stadium net ligte vragte trek sonder dat hul kele toegedruk sou word. In die Middeleeue het iemand ‘n tuig ontwikkel wat oor ‘n perd se skouers gesit kon word, en eensklaps kon perde ingesit word om lande heelwat vinniger te ploeg en swaar karre te trek. Dit het ook aanleiding gegee dat hulle begin insien het dat ‘n mens perde of osse eerder twee by twee agter mekaar kon inspan in plaas van langs mekaar om nog meer swaar vragte te trek. In die Romeinse tyd was perde langs mekaar ingespan. Dit sien ons veral as ons kyk na standbeelde van die godin Nike, waar haar strydwa deur meerdere perde getrek word wat langs mekaar hardloop. Die Romeine kon hooguit vyf perde inspan, anders sou hulle voortdurend teen mekaar bots en stamp, maar as hulle agter mekaar ingespan word kon hulle uiteraard heelwat meer vermag.
  • Banke en wisselkantore. In verband met struikrowery het baie geld verlore gegaan tussen dorpe en stede. Vervoer van geld moes gepaard gegaan het met wagte wat saamgeloop het om moontlike diewe af te weer. In die Middeleeue was die konsep van ‘n tjek geloods wat slegs by banke inwisselbaar was op die ontvanger se naam, wat struikrowers oorbodig gemaak het. Die monnike was ook van die eerste vroegmoderne bankiers gewees.
  • Geleerdheid onder monnike. Ons is onder die indruk dat monnike in kloosters die hele dag net die Bybel gelees het. In feite het hulle daarmee saam ook belangrike filosowe gelees en self wysgerige stukke geskryf wat selfs moderne professore nouliks kan oortref. Van hulle was ook geleerd in wetenskap en kon met hul beperkte kennis uitermate diepsinnige debatte voer en standpunte inneem. Iemand soos ek wat in die geleentheid was om die Strahovskyklooster in Praag te kon besoek, kan getuig van die tientalle meters boekrakke vol skrywes oor onderwerpe wat wissel van teologie tot sterrekunde, plantkunde en ‘n hele rits ander velde waarin hulle geleerd was. Anders as die tydsgees ons voorhou was hulle beslis nie dom of skolasties ingeperk nie.

Wat die heksejagte aanbetref besef min mense deesdae dat dit hoofsaaklik sekulêre howe was wat die vonnisse uitgespreek het. Die Inkwisisie moes soos moderne advokate voor die howe bewys lewer of goed oortuig dat hulle met hekse te make gehad het, en slegs as die howe skuld bevind het, kon die Inkwisisie oorgaan tot teregstelling. Andersyds was in lande waar die Inkwisisie meer mag gehad het relatief min hekse verbrand. Uiteraard was daar altyd magsmisbruik gewees van hierdie orde en gevalle waar hulle hand uitgeruk het, maar dit het meestal gevolg op krisisse soos die builepes of ander onverklaarbaarhede wat mense persoonlik geraak het, juis omdat ‘n formele ondersoek nie altyd moontlik was nie.

Die vroeë welvaart het begin by die Katolieke, maar het met verloop van tyd oorgewaai na die Protestante toe. Dit is daarom nie heeltemaal waar om die Protestante al die eer en krediet te gee vir Westerse welvaart nie. Hulle het dit min of meer oorgeneem van die Katolieke wat in sommige dele van Europa hul geloofwaardigheid begin verloor het.

In die tyd waarin ons nou leef kan ons sien hoedat Protestantisme in die Weste vanuit alle oorde aangeval word deur allerlei radikale aktiviste met rewolusionêre oogmerke. Hul eie denke is egter heelwat primitiewer en gevaarliker, en dit sien ons aan die hand van die volgende eienskappe.

  • Die rewolusionêr vind dat die wêreld te ingewikkeld begin word en wil alles afbreek tot eenvoud. Om hierdie rede ontmoedig hulle vrye denke en gebruik liewer indoktrinasie, vergelykbaar met George Orwell se “Four legs good, two legs bad” skape.
  • Die rewolusionêr wil andersyds ook ‘n einde maak aan privaat eiendom en alle gesag sentraliseer. Privaat eiendom beteken ‘n gesonder verband tussen produksie en beloning. As privaat eiendom afgeskaf word kan jy eindeloos produseer net om te sien hoe die staat alles vat sonder vergoeding of beloning. Hiermee word hard werk en kreatiwiteit ontmoedig.
  • Waar die Christene glo dat vrees vir die Here die beginsel van wysheid is, glo die rewolusionêre dat die mens eindeloos maakbaar is. Die motief agter vrees vir die Here is nie angs nie, maar respek vir die natuur en al sy kompleksiteite en die belang van ‘n eenvoudige lewe. Waar die rewolusionêr streef na absolute eenvoud, streef die (veral) Protestantse leer na ‘n balans tussen eenheid en diversiteit.
  • Die belangrikste onderskeid tussen die Christelike en rewolusionêre wêreldbeeld is dat Christendom het gebou aan die moderne wêreld en rewolusie kan net afbreek. Kyk maar na intellektuele rewolusionêre soos Hegel, Bakoenin of Proudhon, wat aangevuur was met die leuse: ”Die genot van vernietiging is ‘n kreatiewe genot”. Hulle het terdeë besef dat die “vloei van die geskiedenis” die vloei van bloed beteken. Nesta Webster skryf in haar tesis “The French Revolution: A Study in Democracy” (1919) dat die leiers van die Franse Rewolusie kalm en uitgebreid bereken het hoeveel mense doodgemaak moes word vir die rewolusie om te slaag en het allerlei planne beraam om hierdie te bewerkstellig. Volgens hulle somme moes twee derdes, oftewel sestien miljoen Franse doodgemaak word vir hierdie doeleinde.

Dit is duidelik dat die Christelike leerstellings in die weg staan van die doelstellings wat rewolusionêre graag wil sien. Hulle geloof is dat die mens se verlossing in radikale eenvoud en vernietiging lê.

Met die verwoesting wat ons in Ferguson, Baltimore en andere dele van die Verenigde State gesien het, tesame met IS wat duisende jare oue artefakte tot dusver vernietig het, sien ons hoe die gees van rewolusie in hierdie dade glimmer. Die verskil is dat hul meesters tot die besef gekom het dat ‘n mens beter van bestaande middele en opvattings gebruik kan maak as om nuwe gedagtegoed in te stel soos destyds in die ou Sowjet Unie. Laasgenoemde word nie altyd aanvaar deur die menigte nie. Om hierdie wêreldwye rewolusie te laat slaag moet dit so natuurlik moontlik lyk en aansluit by mense se bestaande waardestelsels.

Dit is ook in ons belang om te besef dat hierdie gewelddadige opwellinge nie toevallig gebeur nie. Dit is al jare vantevore beplan en in hierdie tydstip is die uitvoerende fase besig om voltrek te word. Net soos Christendom wetenskaplike denke bevorder het, het die rewolusionêre op hul eie manier ook hul taktiek verfyn om hulself nog verder uit die skynwerpers te hou terwyl hulle die wêreld aan die brand steek. Ons sien byvoorbeeld dat IS uit is om ‘n globale kalifaat te skep, terwyl die tiranne Saddam Hoessein en Mohammar Khadaffi juis hierdie strominge teëgehou het, vandaar dat hulle waarskynlik verwyder moes word. As IS daarin slaag om ‘n kalifaat in daardie wye gebied te skep en dus mag te sentraliseer, sal dit die skaduregering se werk makliker maak om beheer uit te oefen oor hierdie wêrelddeel. Alles wat dus gebeur het ‘n groter plan agter die skerms. Dit sal na alle waarskynlikheid dekades of selfs meer as ‘n honderd jaar duur, maar so stadigaan word daar gebou aan ‘n globale wêreldorde, en IS, die vernietiging van Suid-Afrika en nou die Verenigde State is alles klein brokstukkies wat hierdie groter orde gaan fasiliteer. Vergelyk hoe Islam meer as twee honderd jaar die septer in Bosnië geswaai het voordat die Bosniërs so stadigaan tot Islam bekeer het.

Op hierdie stadium in die geskiedenis is Christendom die mees vervolgde geloof ter wêreld. Elke elf minute word iewers op die wêreld ‘n Christen vermoor omwille sy geloof, terwyl die massamedia geen woord hieroor rep nie. Duisternis en bygeloof word so stadigaan die nuwe verligtingsideale wat ons moet omarm in die naam van “gelykheid”.

Wie weet, as dit nie vir die rewolusionêre was nie, sou Arthur C Clarke se droom van ‘n tegnologiese utopie dalk meer haalbaar gewees het.

Dit bewys weereens dat op die ou einde van die dag is die rewolusionêre hul eie grootste vyand.

Dan Roodt: Vir Soliforum is Afrikaners die vyand – nes FW se NP

In die politiek en die geskiedenis is dit soms nodig om terug te tree en die groter prentjie raak te sien. Elke dag verloor Afrikaners in dié land veld: treetjie vir treetjie retireer ons en verloor universiteite, skole, werksgeleenthede, plaasgrond, taalregte, noem maar op. Ons kinders wat ná 1994 gebore is, vind dit onwerklik dat ons op ‘n stadium énige seggenskap oor ons belastings of oor politieke besluite gehad het. Dis slegs met terugskouing dat die skouspelagtige ondergang van die Afrikaner duidelik is. Tussen Verwoerd se dae toe ons land agter omringende bufferstate teen sy vyande verskans was, en die huidige tydvak waar ons tot in ons huise aangeval word, lê ‘n grootse verhaal van strategiese flaters en agterbakse oorgawe.

Veral moet ons aan onsself erken dat die Afrikaner se ondergang nie te wyte was aan ‘n gebrek aan middele of omdat sy vyande besonder sterk was nie, maar vanweë ‘n gebrek aan strategiese denke. Trouens, ek is geneig om dit as ‘n volslae gebrek aan enige denke te beskryf. Mense het eenvoudig soos outomate op ‘n ou resep voortgegaan terwyl die skrif reeds aan die muur was. Ook het hulle verskrik gestaan voor ‘n propagandaveldtog van histeriese leuens wat vanuit die buiteland teen hulle gevoer is.

Die NP-Broederbond wat eens vir die Afrikaner ‘n betroubare voertuig in sy politieke, ekonomiese en kulturele stryd tydens die twintigste eeu was, het die pad op ‘n stadium die pad byster geraak en begin om Afrikaners aan sy regterkant as die vyand te sien. Daarom kon FW de Klerk en Roelf Meyer saam met die ANC en SA Kommunisteparty staan om patriotiese Afrikaners die nekslag toe te dien en van invloed by die onderhandelingstafel uit te sluit. Kort ná 1994 het die herdoopte Afrikanerbond ‘n nuwe benadering geformuleer: Hoewel die Afrikaner sy strategiese posisie waarvoor hy eeue lank goed en bloed opgeoffer het, kwyt was, “moes hy hom nou onmisbaar maak vir die nuwe regering”. In die vroeë fase van die revolusie het die hoop bestaan dat blankes en Afrikaners tog verdra sou word omdat “die stelsel nie sonder hulle kon funksioneer nie”. Hieroor het die ANC en sy Kommunistiese alter ego, die SAKP, hulle slap gelag en eenvoudig die staatsdiens en alle instellings meedoënloos van Afrikaners en Afrikaans gesuiwer. Intussen het die koor van optimistiese, selfversekerde NP-Broederbonders tjoepstil geraak.

Vir die NP-Broederbond in sy terminale fase het die Afrikaner nie meer saak gemaak nie; al wat van belang was, was om soms oor ‘n whisky met Mbeki by die kaggelvuur van mag jou voete bietjie warm te maak. “Gesprekke met die ANC”, hoe sinneloos ook al, was die wyse waarop die De Klerk-geslag hulle steeds oortuig het dat hulle “agter die skerms besluite beïnvloed en onderhandel”. Nog ‘n slagspreuk uit die negentigerjare was: “Ons moet die land maak werk, vir almal.” Ek meen dit word nou nog in die Nasperskoerante geskryf.

‘n Mens kan dus hierdie oorgawepolitiek opsom deur op sy vier kernbeginsels te wys:

  1. Beskou afvallige of dissidente Afrikaners as “die vyand”;
  2. Maak jouself onmisbaar;
  3. Praat of onderhandel met die ANC/SAKP;
  4. Hou die stelsel, hoe onregverdig ook al, aan die gang.
  5. Voeg hierby nog ‘n vyfde beginsel: Verwerp die pro-Westerse groepe in die buiteland en onderskryf die “mengkultuur” van sosialistiese, liberale of “fatsoenlike” sentrumregse partye.

Die Nasionale Party is onder Marthinus (Kortbroek) van Schalkwyk tot niet, maar die kern van daardie ou oorgawedenke het oorgebly en word vandag met nuwe ywer deur die Soliforum-beweging omhels. Dit het onlangs vir my helder geword toe Kallie Kriel van Afriforum hom aan die kant van die New Yorkse “Daily Show”, ‘n oneerlike, links-liberale TV-program geskaar het, deur my luidkeels op RSG en in ander media as ‘n “rassis” uit te kryt. Sedertdien het van Kriel se handlangers soos Ernst Roets en ander my insgelyks honend en minagtend op Twitter aangeval en verguis. Ook mnr. Jaap Kelder van die NBU (Nasionale Belastingbetalersunie) is al meermale deur Soliforum ondergrawe in sy pogings om lydelike verset teen die korrupte ANC-munisipaliteite aan te stig.

In jukstaposisie met hul smaad en hoon vir ander Afrikaners, staan die agting en eerbied wat Soliforum vir die ANC, SAKP en verwante vakbonde soos die kommunis Irvin Jim se Numsa koester. Flip Buys of Kallie Kriel sal veel eerder om ‘n tafel vergader met ‘n swarte wat hom as ‘n Marxis-Leninis beskryf, as met ‘n patriotiese Afrikaner wat dalk sou waag om soms Die Stem te sing. Dit het ook onlangs geblyk dat Afriforum die hofbevel oor die sing van die liedjie “Kill a Boer, kill a farmer” agteraf laat afwater het sodat die ANC dit steeds by sekere geleenthede mag sing.

Wat presies is Soliforum? Flip Buys verwys na die aantal organisasies onder dieselfde sambreel en wat groen-en-oranje embleme deel as die “Solidariteitbeweging”. Trouens, hulle skryf dit twee woorde, met hoofletters: “Solidariteit Beweging”, wat vir my kwalik goeie Afrikaans is. Solidariteit is ‘n vakbond, die ou Mynwerkersunie wat oorspronklik deur dr. Albert Hertzog gestig is, as ek dit nie mis het nie. Maar wat is Afriforum en die res? Hul kernbesigheid, soos dit vir my lyk, is telebemarking. Tydens die 1980’s was telebemarking in Wes-Europa hoog mode, voordat dit met die koms van die internet begin taan het. Soliforum is in wese ‘n oudmodiese telebemarker wat vasgestel het dat die blanke en Afrikaanse publiek oor regstellende aksie en taaldiskriminasie begaan is. Daarom voer hulle bemarkingsveldtogte rondom dié kwessies ten einde hul debietorderinkomste te vergroot. Hul doelwit is geensins om iets aan die huidige stelsel te verander nie, maar bloot om hul debietorder- en ander inkomstes te vergroot. In ‘n ander land en onder ander omstandighede sou hulle hulle soos “Dokters sonder grense” op mediese dienste vir die Derde Wêreld of dalk Al Gore se aardverwarming toegespits het.

Uiteraard gee Soliforum voor dat hulle oor een of ander politieke of kulturele projek beskik. As ‘n mens egter effens terugtree, kan jy sien dat dié organisasie hom steeds by al vyf beginsels van die NP-Broederbond hou. Laat my vir ‘n oomblik opsom hoe ek dit kan insien.

  1. Afrikaners is die vyand. Benewens hul openbare belastering en verguising van Afrikaners, voer Soliforum ‘n strategie om elke ander organisasie of groepering wat dalk momentum kan begin kry, te ondermyn en verdag te maak. Hulle poog ook om ‘n monopolie op alle Afrikanergemeenskapsinisiatiewe te verkry ten einde hul “gemeenskapsbelasting” (Dirk Hermann) te verhoog.
  2. Maak jouself onmisbaar. Soliforum glo dat deur opleiding aan ambagsmense te verskaf, sommige Afrikaners wel “onmisbaar” sal wees en dus in weerwil van die regering se rassewette hul poste sal kan behou.
  3. Praat of onderhandel met die ANC/SAKP. Min of geen van die “leiers” van Soliforum is ooit demokraties verkies nie en sover ek verstaan, het lede geen seggenskap sover dit die beheer oor Afriforum betref nie. Nietemin beskou Soliforum hulle as die selfaangestelde “Afrikanerleiers”, baie soortgelyk aan die destydse Broederbond, wat namens ons met die ANC/SAKP mag praat. In welke mate sulke gesprekke ook handel oor hoe potensieel “opstandige” of “dissidente” Afrikaners en organisasies verder ondergrawe of ondermyn kan word, is ‘n ope vraag.
  4. Hou die stelsel aan die gang. Vermoedelik dra die FW de Klerk-stigting en via hom dalk die Amerikaanse regering by tot Soliforum se fondse wat bestem is om die huidige grondwet, wat teen blankes en Afrikaners gelaai is, te handhaaf. In alles wat hulle sê, beklemtoon Flip Buys, Kallie Kriel en Ernst Roets dat die huidige stelsel ‘n fait accompli is wat nie bevraagteken mag word nie, maar bloot ietwat versag kan word. Vae praatjies oor “selfstandigheid” of selfs “selfbeskikking” is nie bedoel om die vanselfsprekende gesag en legitimiteit van die Nuwe Suid-Afrika aan te tas nie. Dis alles deel van “goeie bemarking” vir suksesvolle telebemarkers.
  5. Verwerp pro-Westerse groepe in die buiteland. Ernst Roets van Afriforum het in ‘n onlangse twiet sy organisasie as ‘n “anti-rassistiese projek” beskryf. In vandag se wêreld is “anti-rassisties” ‘n kodewoord vir “anti-wit” of “anti-Westers”. Daarom veg Afriforum sy aan sy met liberale of linksliberale propagandiste elders ter wêreld, téén die pro-Westerse of patriotiese organisasies. Die enigste organisasies en partye in die buiteland wat oor enige simpatie vir die Afrikaner beskik, is juis pro-Westers of pro-Europees. Nes die NP-regering in sy terminale fase, onderskryf Soliforum die anti-Westerse mengkultuur en verwerp hy alle teenstanders daarvan. Nie net werk Soliforum sodoende mee aan ons ondergang nie, maar ook aan die ondergang van ons hele beskawing wat deur hordes uit die Derde Wêreld verswelg moet word.

Hier bo het ek gesê dat die NP-Broederbond nie destyds misluk het vanweë ‘n gebrek aan middele nie, maar danksy gebrekkige denke. Ek was al in feitlik al die Westerse hoofstede waar ek ons indrukwekkende, luukse ambassadegeboue in die duurste buurte van naderby aanskou het. Daardie geboue is beman met voltydse personeel wat in ewe weelderige huise en woonstelle gehuisves is, waaronder Niël Barnard se Nasionale Inligting, wat feitlik onuitputlike bronne van geld gehad het. Op die tuisfront het Suid-Afrika oor ‘n goed opgeleide Weermag en Polisiemag beskik wat nooit wesentlik deur die ANC/SAKP se terroristebendes bedreig is nie.

Die vraag is nou: Kan Soliforum met sy hardnekkige voortsetting van NP-Broederbond-denke uit die tagtiger- en negentigerjare slaag, daar waar sy roemryke voorganger so ysingwekkend misluk het?

Of miskien is dit die verkeerde vraag, want Soliforum wil niks vir die Afrikaner bereik of vermag nie. Hy slaag reeds as telebemarker, en dit is waar dit eindig.

Maar dan moet die res van ons ten minste die grootmoedigheid hê om te erken dat Soliforum, die “groot organisasie”, nes die “groot party”, Mmusi Maimane se DA, vir die Afrikaner niks beteken nie. Ons het alternatiewe nodig, waarvan PRAAG ‘n prominente een is.

Wat is ons strategie en hoe verskil dit van die NP-Broederbond-Soliforum se vyf slegte gewoontes? Kortom, verteenwoordig dit presies die teenoorgestelde daarvan:

  1. Geen Afrikaner is ons vyand nie, selfs nie eens dié wat ons gereeld in die openbaar aanval nie. Met die uitsondering van sekere verraaiers wat elders hier deur ons lesers genomineer is, wil ons Afrikaners inlig en polities opvoed om saam te staan in dié donker tye, noudat ons volk se oorlewing op die spel is. En nie net ons volk nie, die hele Westerse en Europese beskawing word bedreig!
  2. Onttrek uit die stelsel. Ons moenie langer ons arbeid en ons kundigheid vir ‘n appel en ‘n ei aan ons vyande verkoop nie. Laat die onvermydelike krisisse kom, sodat ons mense kan besef dat ons met ons rûens teen die muur baklei. Skep ‘n alternatiewe Afrikanerekonomie wat gedeeltelik in die buiteland gesetel is. Moenie vyandelike ondernemings met u Afrikanergeld ondersteun nie.
  3. Moenie met die ANC/SAKP praat nie; dreig hulle eerder en stel ultimata. Knoop hofsake plaaslik en internasionaal teen die huidige bewind oor volksmoord, asook taal- en rassediskriminasie aan en bly op die aanval. Al verloor ons hier en daar, is dit belangriker om aan te hou veg as om soos Soliforum en ander die status quo te aanvaar! Kom ons kweek ‘n onblusbare veggees en staan op teen die onreg.
  4. Ondergrawe die stelsel waar jy kan. Skend sy name en simbole. Moenie tolgeld en ander vermybare heffings betaal nie. Moenie die wette en reëls oor regstellende aksie en swart bemagtiging nakom nie. Voer ‘n stryd teen die onreg en verdrukking wat ons teister.
  5. Bevorder kontak en verhoudinge met pro-Westerse groepe in die buiteland, wat ons saak goedgesind is. Maak van die Afrikaner se vryheidstryd in Suid-Afrika die speerpunt van die pro-Westerse en -Europese herlewing wat plek-plek te bespeur is. Veg vir jou land, jou volk, jou taal, maar ook jou Christelik-Westerse beskawing wat ewe seer bedreig word. Verwerp die mengkultuur wat daarop gemik is om ons ondergang deur assimilasie te bewerkstellig.

‘n Honderd Afrikaners wat begin saamstaan, is reeds ‘n faktor. ‘n Duisend is ‘n gedugte mag. Tienduisend staan ‘n kans om die land te herower, nie noodwendig militêr nie, maar op allerlei vindingryke maniere. Honderdduisend sal onoorwinlik wees en sal nie net Suid-Afrika s’n nie, maar die wêreldgeskiedenis verander.

Daarvoor moet ons egter vir eens en vir altyd van gister se verloorstrategie afsien en begin om logies en kloekmoedig te dink.

Leon Lemmer: Die Afrikaanse Taalraad as die wanhoop van Afrikaans

Dit is nodig om die voorgeskiedenis van die Afrikaanse Taalraad (ATR) te skets ten einde die gestremdhede waaraan hy ly, te verstaan. Ton Vosloo het in 1996 op die jaarkongres van die ATKV in Rustenburg voorgestel dat Afrikaanssprekendes, wit, bruin en swart, gesamentlik ‘n liggaam tot stand bring om hulle belange te beskerm op ‘n manier soortgelyk aan die Joodse Raad van Afgevaardiges (JRA). In dieselfde jaar, op 20 November, het meer as 200 mense in Stellenbosch byeengekom om die moontlikheid van so ‘n liggaam te bespreek. “Die skerpste kritiek het gekom van [Antjie] Krog. Sy het ‘n aanval op Afrikaners gedoen oor hul ‘onversetlikheid’ en het gesê sy weier om te staan ‘onder ‘n sambreel waarvan die kleure sê: anti-regering, anti-ANC, anti-Waarheids-en-versoeningskommissie, anti-nasiebou’ en die ‘nimmereindigende sanikers oor die SABC'” (JC Steyn, Ons gaan ‘n taal maak, Centurion: Kraal Uitgewers, 2014, p 503). Hieruit kan (seker) afgelei word dat Krog pro-ANC, pro-WVK, pro-verswartenasie en pro-SABC is. Geen wonder dat haar ma, die behoudende Dot Serfontein, dikwels gesê het dat sy nie weet waarvandaan Antjie kom nie.

Uit die name van diegene wat na die 1996-vergadering genooi is (of dit moontlik op eie inisiatief bygewoon het) blyk dat die aanvanklike aanleiding vir die stigting van so ‘n liggaam moontlik besorgdheid oor Afrikaans was. Die verwysing na die JRA maak dit egter duidelik dat dit van die begin af nie uitsluitlik om die heil van Afrikaans gegaan het nie. Taalhandhawing het bv politieke implikasies. Hoe dié politiek vertolk word, sou noodwendig die aard van wat ten behoewe van Afrikaans bereik word, bepaal. Vergelyk bv hoe ineengestrengel taal en politiek by die taalstryder CJ Langenhoven was (Praag 16 deser).

Weens voorbehoude en kritiek is geen organisasie in 1996 gestig nie. ‘n Verkenningskomitee is aangestel en Lawrence Schlemmer is versoek om ‘n meningspeiling te doen. “Die uitslag van die opname is op 11 Mei 1997 in Rapport gepubliseer. Daarvolgens was 83% van die wit en 32% van die bruin Afrikaanstaliges baie ongelukkig oor die manier waarop hul taal en kulturele waardes in die nuwe [politieke] bedeling behandel is; 59% van die wittes en 18% van die bruines het verwag dat hul taal gaan verswak of uitsterf. Verder het 85% van die wit en 70% van die bruin Afrikaanstaliges gemeen dat onafhanklike organisasies vir die beskerming van hul taalbelange belangrik is” (Steyn, p 504). Let op hoeveel sterker die blankes in vergelyking met die bruines oor Afrikaans voel; dus in watter mate Afrikaners meer taalgetrou of Afrikaanslojaal is.

Die uitslag van die meningspeiling is vertolk as steun vir die voorgestelde organisasie. Op 28 Junie 1998 het 16 (of 14) mense in Johannesburg byeengekom. Steyn lys 14 name (p 560), onder andere Krog, wat myns insiens bevestig dat die groep van die begin af polities links geneig het. Uit die besprekings was “dit duidelik dat verskeie teenwoordigers nie werklik oortuig was van optredes om Afrikaans te probeer beskerm nie” (Steyn, p 504). Van daardie datum dateer die bestaan van ‘n Afrikaanse Oorlegplatform, wat egter spoedig verdwyn het.

In 2003 het die FAK ‘n oop gesprek oor “‘n Groter voetspoor vir Afrikaans” gevoer. “‘n Verteenwoordigende voortsettingskomitee is onder [Wannie] Carstens se leiding aangewys om ‘n nasionale strategie vir Afrikaans uit te werk” (Steyn, p 504). Karel Prinsloo het ‘n landwye taaloudit onderneem, wat in 2006 voltooi is. Daaruit het ‘n publikasie gevolg, Op pad na ‘n taalstrategie vir Afrikaans, met Prinsloo as redakteur. Van 25 tot 27 Augustus 2004 is ‘n taalkonferensie op Stellenbosch gehou, waarby Afrikaanse taal- en kultuurorganisasies betrokke was. Daar was heelwat wantroue tussen die wit en bruin afgevaardigdes. Die bruines het koöptering in ‘n Afrikaanse organisasie gevrees. Volgens een waarnemer het dit “geblyk dat wit sprekers die taal beskou as ‘n saak van identiteit en taalregte, terwyl dit vir die bruin sprekers ‘n saak van bemagtiging is” (Steyn, p 504). ‘n Mens kan (dalk) sê: Die wittes was bereid om vir hulle taal op te offer, terwyl die bruines bevoordeling verlang het. ‘n Nasionale Forum vir Afrikaans is gestig.

Van 22 tot 23 Februarie 2007 is ‘n strategie vir Afrikaans in Pretoria bespreek. ‘n Beter gees het toe onder die afgevaardigdes geheers. Beeld se opskrif op 2 Maart 2007 was: “Afrikaanse akkedis se stert groei terug” (Steyn, p 504). Voortvloeiend hieruit is die Afrikaanse Taalraad op 24 Mei 2008 op Wellington gestig. Volgens ‘n verklaring van die bestuur is die ATR “‘n koördinerende netwerkskeppende en inklusiewe liggaam” en is Afrikaans “die eiendom van almal wat dit praat” (Steyn, p 504). Inklusiwiteit en kansvattende aanspraak op eiendomsreg is kenmerkend van die ANC-idioom. Die ATR onderskryf, myns insiens onnodig, veeltaligheid en het as doel om ook ander tale as Afrikaans te bevorder. Carstens was die eerste voorsitter. In 2012 het Michael le Cordeur die voorsitter geword. In 2014 is hy deur Anne-Marie Beukes opgevolg.

Wittes en bruines is die twee hoofgroepe wat by Afrikaans betrokke is. Die aard van die ATR word deurslaggewend deur hulle bepaal. Hermann Giliomee het in 2010 twee groepe onder die bruin Afrikaanssprekendes onderskei. Die eerste is die geskoolde werkersklas en laer middelklas by wie daar ‘n geesdrif vir Afrikaans en aksies onder die vaandel van Afrikaans is. In hierdie verband kan verwys word na Naspers/Media24/Die Burger se jaarlikse Suidoosterfees en dieselfde instansie se Stigting vir Bemagtiging deur Afrikaans. Die tweede groep is die opperklas- of ontwikkelde bruines wat Engels as die taal met toekomsmoontlikhede beskou en hulle eerder daarmee vereenselwig. “Hulle ondersteun die staat se beklemtoning van rasgedrewe transformasie en die gepaardgaande aandrang op Engels as die taal van toegang. By sekere lede van die bruin elite is daar sterk teenkanting teen enige doelgerigte poging tot samewerking om Afrikaans in die hoër funksies daarvan te beskerm” (Steyn, p 505).

‘n Mens kan redeneer dat Vosloo hier (potensieel) ‘n “goeie ding” ten bate van Afrikaans geïnisieer het. Oorverligte inklusiwiteit, dus politieke linksheid, is egter deel van die pakket. Dit bring mee dat die ATR ter wille van “geloofwaardigheid” ‘n groot teenwoordigheid van bruines in sy direksie handhaaf; tans 6 van die 14 lede. Veralgemenend gaan dit vir ontwikkelde bruines, soos hierbo aangedui, nie (primêr) om taalgetrouheid nie, maar om bemagtiging, oftewel bevoordeling; heel moontlik ten koste van blanke belange. ‘n Mens vind dus dat die stert die hond swaai; aan die bruines se verwagtinge en eise word te geredelik toegegee. Algemeen-beskaafde Afrikaans, oftewel Standaardafrikaans, ly sigbaar hieronder. In werklikheid was Afrikaners dwarsdeur die geskiedenis van hulle taal grootliks (of feitlik uitsluitlik) die ontwikkelaars, standaardiseerders en handhawers. Die ATR-opset veroorsaak ‘n bedroewende verdunning hiervan. Byvoorbeeld, omdat bruines onwillig is om by ‘n eksklusief Afrikaanse liggaam betrek te word, is die bevordering van meertaligheid en ander (spesifiek swart) tale deel van die ATR se missie. Dit vervaag (of beduiwel) die fokus op Afrikaans.

Die tragiesste is die ATR se klem op variëteite van Afrikaans. Omdat die ATR om politieke redes, maar myns insiens onnodig, geroepe voel om swart tale te bevorder, wil hy ook allerhande (minder verdienstelike) variëteite van Afrikaans bevorder. Vir ‘n taal om te groei en oorleef, is dit juis van die uiterste belang dat so ‘n liggaam nie verskeidenheid/verbrokkeling/verdeeldheid aanmoedig nie, maar taalstandaardisering en -eenheid kompromisloos nastreef. Oorlinkse politiek is die kanker wat die ATR se taalaksies aan bande lê. Die groot bedreiging vir die voortbestaan van Afrikaans is die ANC-gesteunde verengelsingsproses. Hierteen bied die ATR geen verskansing nie. Hy moedig in werklikheid die ondergang van Afrikaans aan deur keer op keer sy seën oor Kaaps uit te spreek; ‘n mengeltaal waarin die Engelse komponent al hoe groter en die Afrikaanse komponent al hoe kleiner word. Wat absoluut noodsaaklik is, is dat die ATR Standaardafrikaans as norm aanvaar en aandring op taalsuiwerheid, veral die vermyding van onnodige Engelse woorde. Daar moet ook beklemtoon word dat Engelse frases, uitdrukkings en sinsbou in Afrikaans ongewens is. Die minagtende besoedeling van Afrikaans is hoogmode, bv in die vorm van Kaaps, maar al hoe meer ook in die taalgebruik van blankes, wat “loslit” met Afrikaans omgaan.

“Volgens [Lawrence] Schlemmer dui opnames op ‘n uitkringende gebruik van Engels as addisionele taal, veral sedert 2003. Waar Engels in 2003 in 30,1% van die wit Afrikaanse huishoudings gebruik is, was dit in 2008 50,4%. Daarteenoor was Engels in 2003 ‘n bykomende taal in 36,9% van die bruin Afrikaanse huishoudings, en in 2008 in 45,4% [van] dié huishoudings. Bruin mense was vroeër die meeste geneig om hul taal met Engels te vermeng. In vyf jaar het taalvermenging binne wit Afrikaanse huishoudings egter nie net bruin mense se vermenging ingehaal nie, maar verbygesteek” (Steyn, p 467). In 2008, die ATR se stigtingsjaar, het die verengelsingsproses dus reeds onrusbarende afmetings aangeneem. Desnieteenstaande het die ATR nog nooit ‘n veldtog hierteen probeer voer nie. So ‘n kampanje sou nie net bruines aangespreek het nie, maar ook wittes, sodat die polities korrekte ATR nie sensitief hieroor behoort te wees nie. Sowel die verengelsing van Afrikaanssprekendes as die besoedeling van Afrikaans met onnodige Engels behoort dringend aangespreek te word. Pleks daarvan word alewig die flou verontskuldiging aangevoer dat geen taal (absoluut) suiwer is nie.

Volgens DF Malherbe, in 1906, kan Engels aanleiding tot “afskrikwekkende taalgedrogt” gee: “die wreedklinkende, alle heilige taalgevoel kwetsende met Engels doorspekte idiome wat ons moedertaal tot in die grond verlaag sonder onsselwe te veredel … Taalsuiwering is ‘n belangrike taak wat op ons wag” (Steyn, p 160). TH le Roux het ‘n soortgelyke waarheid in 1931 verkondig: “Een ding is seker: te geredelike overname uit ‘n vreemde taal, in ons geval Engels, beteken verswakking van eie kragte” (Steyn, p 161).

Die ATR het nog nooit die moed/eerlikheid gehad om dit onomwonde te stel dat dit feitlik uitsluitlik aan blankes te danke is dat Afrikaans so ‘n voortreflik ontwikkelde taal is nie. Pleks daarvan word alles moontlik gedoen om Afrikaners se uitnemende bydrae te verdoesel of ongesê te laat. Dit is uit die mode om blankes, veral Afrikaners, te prys vir die baie goeie dinge wat hulle tot stand gebring het. Ten koste van Afrikaans swem die ATR gedwee saam met hierdie ontkenningstroom. Pleks van kwaliteit word kwantiteit beklemtoon: daar is meer bruin as wit sprekers van Afrikaans, gevolglik is die toekoms van Afrikaans glo in die hande van die bruines. Hoedanig daardie “Afrikaans” is of gaan wees, word nie aangespreek nie. Die ATR gee voor om ‘n pro-Afrikaanse liggaam te wees, maar wil om die dood nie ‘n Afrikaner-instansie wees nie. Tekenend hiervan is Wannie Carstens, wat nie ‘n Afrikaner wil wees nie, maar ‘n “Afrikaanssprekende Suid-Afrikaner” (Steyn, p 486). Carstens is oorgretig om die diversiteit van taalvariëteite te erken, maar hy verkies om blind vir kulturele en etniese diversiteit te wees. Hy poog veral om te ontken of misken dat daar Afrikaners of Boere is wat steeds ‘n wesenlike en voortreflike komponent van die Suid-Afrikaanse bevolking is.

Wat het die ATR al gedoen om die verengelsing en die gelyktydige ontafrikaansing van die tradisioneel Afrikaanse universiteite en skole te keer? Ek dink die eerlike antwoord is: niks, of feitlik niks. Voor die stigting van die ATR het die tweetalige Universiteit Port Elizabeth en die oorwegend Afrikaanse Universiteit van Wes-Kaapland (UWK) sonder slag of stoot eentalig Engels geword. Daarna is Afrikaans aan al die tradisioneel uitsluitlik Afrikaanse universiteite drasties afgeskaal. In ‘n RSG-uitsending het Danny Titus hom vervies toe die verengelsing van die UWK geopper is. Sy reaksie was: “Daar is redes hiervoor.” Hy het hierdie verengelsing dus eerder goedgepraat as veroordeel. Sy jongste uitlating is: “Afrikaans word nog te veel aan identiteit gekoppel” (Die Burger, 9 deser, p 3). Hierdie hoof van kultuur van die transformerende Afrikaanse Taal- en Kultuurvereniging (ATKV) is dus beswaard as die Afrikaner Afrikaans as die kern van sy kultuur opeis. As ATKV-amptenaar wil hy klaarblyklik eerder Afrikaner-identiteit ondergrawe. Japie Gouws, die besturende direkteur van die ATKV, doen eintlik hieraan mee. Soos by die ATR gaan dit vir die neo-ATKV deesdae om die bevordering van meertaligheid pleks van Afrikaans.

Die punt is: Daar is nie ‘n enkele bruine wat gepleit het dat die UWK Afrikaans as onderrigtaal herinstel nie. Dit is in ooreenstemming met wat hierbo geskryf is: dat ontwikkelde bruines geneig is om dislojaal teenoor Afrikaans te wees. ‘n Mens sou dink dat die ATR vanselfsprekend van elkeen van sy direksielede vereis dat hy/sy taalgetrou moet wees; bv dat sy/haar kinders en kleinkinders skoolonderrig in Afrikaans ontvang. Dit is bekend dat dit in verskeie gevalle nie so is nie. Multi-etniese verteenwoordiging op direksievlak is vir die ATR belangriker as lojaliteit jeens Afrikaans.

Richard van der Ross het Jakes Gerwel se transformasie van die UWK, insluitende die Engelse eentaligheid wat hy ingevoer het, geprys. Maar dit is Van der Ross wat graag gesê het die letters UWK beteken Universiteit vir die Werkersklas. Eers toe daar aan hom uitgewys is dat die bruin werkersklas oorwegend Afrikaanssprekend is, het hy besef dat Afrikaans as onderrigtaal hoogs sinvol is.

By geleentheid het ‘n ATR-afvaardiging onder die leiding van Michael le Cordeur die rektor van die Universiteit Stellenbosch (US), Russel Botman, gaan spreek oor die stand van Afrikaans op die kampus. Dit was seker die maklikste onderhoud wat Botman ooit gevoer het. Enersyds het Botman, soos gebruiklik, die afskaling van Afrikaans ontken. Andersyds het Botman eenvoudig voortgegaan om Afrikaans terug te snoei. Le Cordeur en Henry Jeffreys het Nederlandse politici verseker dat hulle nie oor die toekoms van Afrikaans bekommerd is nie; ‘n standpunt in ooreenstemming met die bogenoemde Schlemmer-bevindings. Die twee blankes, wat terselfdertyd na Nederland afgevaardig is, het die teenoorgestelde standpunt gehuldig en groot kommer oor die toekoms van Afrikaans uitgespreek. Dit is ook Le Cordeur wat net lof vir Dan Kgwadi se transformasieplanne op Potchefstroom het. Ook in hierdie geval is dit, volgens Le Cordeur, onnodig om oor Afrikaans bekommerd te wees.

Wat ek probeer uitwys, is dat daar by wittes en bruines nie net etniese onderskeide is nie, maar ook kulturele verskille, soos duidelik blyk uit die onderskeie gesindhede teenoor Afrikaans. Le Cordeur het pas ‘n opsomming van sy standpunt verskaf, waarvolgens die ATR se grootste uitdaging die vereniging van die standaard- en nie-standaardsprekers van Afrikaans is. “Daarmee saam sien ek dit steeds as ‘n groot uitdaging dat die variëteite van Afrikaans hul regmatige plek kry, terwyl daar ook groter steun en erkenning moet wees vir die rol wat bruin en swart Afrikaanssprekendes speel” (Die Burger, 9 deser, p 3).

Wannie Carstens is meer as enige ander persoon verantwoordelik vir die ATR se gestremdheid. Dit is hy wat die ATR as ‘n politieke liggaam, as ‘n instrument vir versoening, gevestig het, pleks daarvan om dit ‘n instansie te maak wat primêr taalkundig ingestel is; dus ‘n organisasie wat hom op die bevordering van ordentlike, agbare Afrikaans toespits. Op 2 deser het hy weer sy versoenende pleidooi op Netwerk24 gelewer. Weer, soos ek hom in sy geskrifte leer ken het, op ‘n onsistematiese, herhalende manier. Wanneer ons vir Afrikaans veg, moet ons glo nie ons nuwe bewindhebbers aanstoot gee en hulle vervreem nie. Ons moet sag en ootmoedig te werk gaan. Ons moet ‘n klimaat vir sinvolle gesprekvoering skep, al is dit met elemente wat per slot van sake op grond van verswelging en gewelddadigheid (en onnosele politici) die mag bekom het. My waarneming is dat die kamerade dit geniet om met hulle harde stewels oor sagmoediges soos Carstens te loop.

Op 8 deser is Jean Oosthuizen se onderhoud met Carstens op LitNet gepubliseer. Let op hierdie verregaande stelling van Carstens: “Dit is so dat Afrikaans in die vorige politieke bedeling bevoordeel was bo ander tale in hierdie land deurdat Afrikaanse mense aan verskeie universiteite hulle opleiding in Afrikaans kon kry.” Is dit bevoordeling van Afrikaanssprekendes of doodgewoon hulle reg? Diegene met Engels as moedertaal geniet steeds hierdie “bevoordeling” maar geen haan kraai daaroor nie. Waarom Afrikaanssprekendes uitsonder as bevoordeeldes? Soos glad te dikwels gebeur, is daar ernstig fout met Carstens se siening, insluitende met hoe hy redeneer.

Carstens is ‘n US-raadslid. Hy is dus veronderstel om oor die US goed ingelig te wees. Let egter op hierdie stelling: “Die US moes sy historiese nismark (van bykans ‘n eeu) voortgesit het en hom meer toegespits het op die Afrikaanssprekende bruin gemeenskap van die Wes-Kaap.” Dit is soortgelyk aan die stelling van Koos Bekker, toe hy hom vir herverkiesing as US-raadslid beywer het: Dat die US ‘n historiese verantwoordelikheid teenoor bruines het. Die waarheid is dat die UWK sedert 1960 verantwoordelik vir die universitêre onderrig van bruines is en nie die US nie. Die UWK het egter onder die leiding van Jakes Gerwel, as rektor, en Jaap Durand, as viserektor, hierdie historiese verantwoordelikheid versaak deur die toelatingsvereistes te verslap, verswelging deur swartes aan te moedig en die universiteit eentalig Engels te maak. Die verantwoordelikheid vir bruin Afrikaanssprekende studente is daarmee op die US afgeskuif. Russel Botman het as US-rektor die maklike (en vir hom aangename) taak gehad om sy eie etniese groep, bruin studente en bruin personeel, bo blankes te bevoordeel, onder die dekmantel dat dit om transformasie, gegrond op hoë morele beginsels, gaan. Die US kon nog nie ophou om Botman hiervoor te huldig nie. Dit is asof lede van die US-bestuur deesdae almal armbandjies dra wat vra: Wat wil Russel Botman hê moet ek doen?

Botman het sy etniese genote bevoordeel. Carstens, daarenteen, bepleit nie die saak van blankes wat sedert die ontstaan van die US in 1918 op die kampus hoort nie. Nee, soos Botman en Bekker, gaan sy hart eenogig uit na die bruines. Die oorgrote meerderheid bruin studente wat Afrikaanssprekend op die US-kampus aankom, gee spoedig voor dat hulle eintlik Engelssprekend is. Carstens is veronderstel om Afrikaans te bevorder. As hy dit wil doen, moet hy eerder die belange van blanke Afrikaanssprekende studente bevorder, want daar is ‘n veel beter kans dat hulle lojaal aan Afrikaans sal bly.

“Op die KSUT [eintlik: Cape Peninsula University of Technology] se Wellington-kampus word Afrikaans wel as voorkeurtaal gebruik sover my kennis strek, en dit gee hoop,” volgens Carstens. Ongelukkig is hy swak ingelig en gryp hy versoenend na strooihalms. Daardie Wellingtonse studente is einde verlede jaar in kennis gestel dat hulle hulle eksamens in Engels sal moet aflê. Hulle het so verontwaardig gereageer dat die bestuur hulle toegelaat het om vir oulaas in Afrikaans eksamen te skryf. Die rektor het beklemtoon dat die CPUT ‘n eentalige Engelse universiteit is.

Carstens sê: “Die ATR se grootste prestasie is die versoeningsproses wat sedert 2003 in die land onder Afrikaanssprekendes begin plaasvind het.” Hy roem dus op ‘n moontlike politieke prestasie van die ATR; dus nie wat die ATR ter bevordering van algemeen-beskaafde Afrikaans gedoen het nie. Volgens hom is daar 6,8 miljoen Afrikaanssprekendes, waarvan 50% bruin en 39% wit is. Soos die ANC is hy oorbewus van die demografie, dus kwantiteit en nie kwaliteit nie. Gelykheid en eendersheid word verkondig waar daar in werklikheid groot (gehalte)verskille is. “Onthou: as daar gepeuter word aan Afrikaans se funksies en status, word meer as die helfte van Afrikaans se moedertaalsprekers, te wete bruin sprekers van Afrikaans, taalgewys ontmagtig.” In Carstens het ons ‘n blanke wat dinge vanuit bruines se hoek betrag. Hy neem nie in ag dat bruines baie minder as Afrikaners oor Afrikaans gepla is nie. Hy verkies om nie na dinge uit ‘n Afrikaner-perspektief te kyk nie, want hy ontken (kyk hierbo) sy Afrikanerskap. Carstens herhaal ook ongenuanseerd hierdie ANC-dogma: “Ons mag nooit weer in die posisie kom dat ons Afrikaans op mense afdwing nie.” Hy spreek geen kritiek uit oor die ANC wat Engels oral afdwing nie.

Eintlik ontman Carstens homself gewilliglik as taalstryder: “Onthou dat ek op geen [!] manier ‘n geveg met Engels aan die gang wil sit nie.” Hy sê van sy seun: “Sy Engels is goed – nie so vrot soos sy pa s’n nie.” Met sy vrot Engels en dus uit ‘n benadeelde posisie sal Carstens nie die heil van Afrikaans ten beste kan bevorder in die verengelste raad van die Afrikaanse Taalmuseum en -monument, wat die ANC-minister die vermetelheid gehad het om te benoem nie (Praag 8 Maart). Maar sal die versoenende Carstens enige beswaar teen die samestelling van hierdie raad opper? Waarskynlik nie. Sy slap houding verseker die voortgesette agteruitgang van Afrikaans.

Nog skewe wysheid: “Ry vandag in die Kaap verby die ou Distrik Ses wat leeg daar lê, kyk na die arm woonbuurte langs ons paaie, luister na mense wat uit hulle huise gesit is in die 1960’s en dan weet jy apartheid se nagevolge sal nog lank met ons wees … luister hoe mense ver van alles [!] af op vlaktes neergesit is.” Carstens se stellings is absoluut ongenuanseerd. Hy sluk ANC-propaganda soos ‘n honger vis. Distrik Ses was ‘n krotbuurt en misdaadnes. Dit is opgeruim nie net om apartheid te dien nie, maar ook om ruimte vir snelweë te skep. Daar is armes in alle lande. Baie van dié wat plaaslik plak, is onwettig hier. Deesdae word mense nie net uit huise gesit nie, maar selfs uit plase. Vir die mense van Distrik Ses is beter huisvesting as wat hulle gehad het, voorsien. Dit is waarom die oorgrote meerderheid sonder teenstand hervestig kon word.

Carstens se jongste relaas is weer deurspek met hoe sagkens ons Afrikaans moet bevorder. “Die wyse waarop ons ons in Afrikaans uitleef, bepaal of die ander inwoners van die land ons hier gaan duld.” Juis daarom behoort ons myns insiens die moed van ons oortuiging te hê om swaarde met Engels en die verderflike ANC te kruis eerder as om aljimmers tru te staan. Engels bedreig die voortbestaan van Afrikaans en die ANC is nie ‘n vennoot nie maar onmiskenbaar ‘n/dié vyand van Afrikaans. Carstens se benadering verskil radikaal hiervan. Hy sluit sy betoog (heel voorspelbaar) soos volg af: “Kom laat ons mekaar se hande vat en regmaak wat verbrou is en dan bou ons hierop saam ‘n nuwe toekoms vir Afrikaans. Dit moet ‘n toekoms wees waarin kleur nie ‘n rol speel nie.” Dan sal Carstens sy voorkeur vir bruines moet afsweer. Die “regmaak wat verbrou is”, mag nie uitsluitlik op “apartheid” fokus nie. Dit sal veral die kolossale droogmakery sedert 1990/1994 moet aanspreek.

Hennie van Coller het onlangs (Praag 16 deser0), sonder om Carstens by die naam te noem, ‘n verdienstelike opsomming van die Wannie-dogmas of “-aksiomas” verskaf: “Dat Afrikaans onder ‘n vroeëre bedeling bevoordeel is bo ander tale; dat Afrikaans om te oorleef groter erkenning moet verleen aan sub-variëteite (soos Kaaps) deur dit te erken in woordeboeke en spelreëls, en dat Afrikaans se redding lê in logiese en beredeneerde argumente wat vriendelik gestel word.”

Die wesenlike gevare wat die huidige opset by die ATR vir Afrikaans inhou, is myns insiens groot. Die eerste twee voorsitters, Carstens en Le Cordeur, is met die Afrikaans van bruines gepreokkupeer. Die huidige voorsitster, Beukes, se belangstelling is die Afrikaans van swartes. Teen die Afrikaans van bruines en swartes as sodanig behoort daar geen beswaar te wees, mits dit ewewigtig uitgeleef word. Met Hendrick Theys as ondervoorsitter en moontlik die volgende voorsitter is daar tans geen vooruitsig dat iemand in ‘n leidende posisie in die ATR hom/haar oor die kwalitatiewe kern van Afrikaans, die van Afrikaners, besorg gaan maak nie.

Tot slotte toon ek aan hoe destruktief hierdie ATR-gesindheid uitkring. Carstens was tot onlangs die voorsitter van die SA Akademie vir Wetenskap en Kuns. In 2013 is sy Potchefstroomse kollega, Gerhard van Huyssteen, as voorsitter van die Akademie se Taalkommissie aangestel. Van Huyssteen het dadelik met oorverligte uitlatings ten koste van, of toegepas op, Afrikaans vorendag gekom. Die jongste is dat woorde uit twee Afrikaans-variëteite wat tradisioneel buite Standaardafrikaans val, te wete Kaaps en Oranjerivier-Afrikaans, in die hersiene Afrikaanse Woordelys en Spelreëls (AWS) opgeneem gaan word. Daar is glo nou ‘n wyer siening van wat Standaardafrikaans is. “Van Huyssteen het toegegee dat die insluiting van Kaapse en Oranjerivier-woorde in die AWS ‘n sensitiewe kwessie is, en een wat spesifiek onderneem is om historiese ongelykhede by die vasstelling van die standaardtaal te probeer regstel” (Die Burger, 20 April, p 3). Soos die ATR laat die Taalkommissie hom dus deur politiek aan die neus lei. Dié kommissie is besig met “regstelling”, oftewel boetedoening, ten koste van Standaardafrikaans.

Op Netwerk24 (20 April) is daar ‘n vollediger berig, bv dat “skanghagha”, wat sekerlik onafrikaans lyk en klink en “in die haak” beteken, voortaan as Standaardafrikaans erken word. Van Huyssteen het gesê: “Ons bespreek al lank die moontlikheid om streeksvariëteite in die AWS te erken en [daarom] het ons besluit om verskeie woorde voorlopig op te neem.” Die implikasie kan wees dat, soos wat reeds met die land gebeur het, Standaardafrikaans onherkenbaar opgedonder word. Die punt is dat ter wille van opportunistiese politieke oorwegings die wesenlike funksie en historiese aard van die AWS nou misken of getransformeer word. Die AWS se rol was normgewend: Wat daarin staan, was algemeen erkende en beskaafde Afrikaans. Daarenteen is dit die taak van die Woordeboek van die Afrikaanse Taal (WAT) om bv streektaal te dokumenteer. Die AWS oortree dus nou op die terrein van die WAT.

Die 9de uitgawe van die AWS (2002) het met ‘n ander en beter plan as dié van Van Huyssteen vorendag gekom. Daarin is ‘n lys woorde opgeneem wat “Omgangsafrikaans” genoem is. Hulle is met ‘n teken gemerk aan aan te dui dat hulle nie die status van, of dieselfde erkenning as, Standaardafrikaans het nie (Steyn, p 471). Oorsensitiewe weses kon dalk redeneer dat die AWS nie Kaapse woorde apart durf lys nie, want dit sou mos op apartheid neerkom. Ons mag mos deesdae nie meer onderskei/diskrimineer nie. In die 10de uitgawe van die AWS (2009) word oor Omgangsafrikaans gesê: “Die behandeling daarvan in die AWS impliseer egter geensins dat die Taalkommissie die gebruik daarvan wil bevorder of te kenne wil gee dat sulke woorde of uitdrukkings as Standaardafrikaans beskou (kan) word nie” (p xxi-xxii; ook 551). Van hierdie gesonde beleid wil Van Huyssteen nou om politieke redes afsien en terselfdertyd die normgewende aard van die AWS verwater.

Waarvan oorverligte Afrikaanse taalkundiges wil wegkom, is die waarhede wat in die eerste uitgawe van die AWS (1917) staan: Afrikaans is “die enigste middel waardeur ons volksindividualiteit kan bewaar blij.” Dit is “die draer van die geestelike selfstandigheid van ons volk.” In dieselfde trant skryf DF Malherbe: “Die skepping van ‘n skrijftaal is, meer of minder bewus, een van die voornaamste vorme waarin ‘n volk sijn eie individualiteit, sijn eie beskawing wil opbouw” (Steyn, p 154). Toe daar in 1914 besluit is om met die publikasie van die AWS te begin, het CJ Langenhoven sy beroemde toespraak oor Afrikaans as witmanstaal gelewer (Praag 16 deser). Die Afrikaner moes onderskei tussen “wat syne en hulle s’n is” (Steyn, p 155). Deesdae is enige ons/hulle-onderskeid taboe, al beleef iedereen daagliks steeds die werklikheid, waarheid en noodsaaklikheid van hierdie onderskeid.

Soos sy etniese genote bekommer Adam Small hom nie oor die toekoms van Afrikaans nie. Hy maak aanspraak op vaderskap van Kaaps; ten minste van die naam. Hy dra klaarblyklik kennis van die hoër louere wat Van Huyssteen vir Kaaps beoog. Small noem Kaaps “hierdie spruit van die taal, wat nou soos ‘n groot boom staan binnekant die volle boord van Afrikaans” (Rapport, Weekliks, 17 deser, p 4). Daar is egter mense, soos Dries Bezuidenhout, wat Kaapse woorde, soos spreeus, uit die boord van Afrikaans wil weghou. Met verwysing na Nathan Trantraal se Kaaps definieer hy hierdie mengeltaal as “‘n mengsel van Engelse en verkeerd gespelde Afrikaanse woorde … Dit is lankal nie meer interessant, oulik of snaaks nie” (Rapport, Weekliks, 17 deser, p 10).

Van die kant van die ATR is geen ontsmettingsinisiatief in die vooruitsig nie, Dit is dringend noodsaaklik dat die ATR drasties hervorm of vervang moet word met ‘n liggaam wat algemeen-beskaafde Afrikaans doeltreffend bevorder.

Dan Roodt: 20 Mei en die heerskappy van terreur in Suid-Afrika

Toespraak gelewer op 20 Mei 2015, Kerkstraat, Pretoria by die geleentheid van die Kerkstraatbomherdenking.

Vandag is 20 Mei, ‘n byna vergete dag op die Suid-Afrikaanse kalender. Soos ek egter nou aan u gaan verduidelik, moet 20 Mei 1983 as die aanvang van die huidige tydvak in ons geskiedenis gesien word, en nie 27 April 1994 nie. Ons land is uniek in die wêreldgeskiedenis in die sin dat hy reeds langer as 30 jaar in die greep van terreur verkeer, op dieselfde wyse as wat Frankryk slegs twee jaar, tussen 1792 en 1794, deur terreur gekenmerk is. Daardie tydvak, toe Robespierre en sy bloeddorstige geesgenote geregeer het, staan as “La Terreur” bekend.

Net so moet die afgelope 32 jaar, van 1983 tot 2015, as “Die Terreur” van Suid-Afrika gesien word. Soos ons almal weet, het geweld teen burgerlikes sedert 1983, in weerwil van praatjies oor die koms van demokrasie en dergelike slapenstydverhaaltjies, nog nooit afgeneem nie. Inteendeel, terrorisme het per definisie sedert 20 Mei 1983 feitlik konstant toegeneem.

Een van die oogmerke van terrorisme is chaos en verwarring. Daar heers vandag soveel verwarring onder ons eie mense, die Afrikanervolk van Suid-Afrika, maar ook onder ander groepe in die land, dat niemand eens meer in staat is om helder te dink nie. Ek daag u uit om enigeen vandag op straat voor te keer en te vra: “Wat is terrorisme?” Waarskynlik sal daardie persoon vaagweg iets oor bomme of aanvalle op burgerlikes kon sê, of dalk glad nie eens nie. Dalk sal hy weet van die World Trade Centre se vernietiging op 11 September 2001. Miskien is hy bewus daarvan dat die sogenaamde “Boston-bomwerper” onlangs ter dood veroordeel is.

In die VSA word terroriste gestraf en ter dood veroordeel. Stel u dit voor! Hier by ons word terroriste kwytgeskeld, bewonder, selfs vereer. In Johannesburg is daar ‘n straat na mnr. Joe Slovo, die aanvoerder van die terreurgroep wat die Kerkstraatbom gestel het, vernoem. Mnr. Aboobaker Ismail, wat die komplot gesmee het om 19 mense op straat te kom vermoor en 200 te beseer, is met ‘n hoë pos aan die Suid-Afrikaanse Reserwebank beloon. Nog ‘n terroris, mnr. Ronnie Kasrils, was op ‘n stadium ‘n minister in die ANC-kabinet.

Terwyl terroriste in ons land soos helde opgehemel word, verkeer diegene wat hulle probeer stuit het dikwels in die gevangenis. Steeds krepeer daar honderde Afrikaner- politieke gevangenes wat hulle teen terreur – ook Die Terreur van die huidige tirannieke tydvak – probeer verset het, in die tronke. Nog ‘n terroris en misdadiger wat polisiehoof geword het, Jackie Selebi, het nadat hy vir korrupsie gevonnis is, skaars die tronksel gehaal, of hy is op mediese parool vrygelaat. Maar vir die eerlikes, die nie-terroriste, die patriotte, is daar nóg kwytskelding, nóg parool. Hulle word deur ons regerende terroriste aangehou en genadeloos as pionne in die voortdurende terroriste-oorlog wat hulle steeds teen ons burgerlikes voer, gebruik.

Terug by daardie vraag wat ek ‘n oomblik gelede gevra het: Wat is terreur en terrorisme? Robespierre, die vader van terreur, het sy eie definisie gehad. Hy het gesê:

“Terreur is niks anders as summiere, streng, onwrikbare geregtigheid nie; daarom spruit dit voort uit deug; dis minder ‘n partikuliere begrip as wat dit die gevolg is van die algemene beginsel van demokrasie.”

Hier sien u dus die assosiasie van terreur met demokrasie, deur die vader van terreur, Robespierre. In die denke van die meeste linkse radikale sedertdien, Marx, Lenin, Ché Guevara, Mao Zedong, Pol Pot, die Baader-Meihhof, Carlos die Jakkals, Joe Slovo, Aboobaker Ismail, Chris Hani, noem maar op, vind ons dieselfde gedagte keer op keer terug: Die demokrasie heilig terreur. Slegs deur die bevolking te verskrik, kan jy hulle oortuig om die diktatuur van die sogenaamde “Regverdiges” te aanvaar. In die oorspronklike Frans lui Robespierre se uitspraak só:

La terreur n’est autre chose que la justice prompte, sévère, inflexible; elle est donc une émanation de la vertu ; elle est moins un principe particulier, qu’une conséquence du principe général de la démocratie,

Terrorisme, ten minste in die beskaafde wêreld – en Suid-Afrika is lank nie meer deel van die beskawing nie – is ‘n internasionale misdaad en daarom strafbaar. Daar bestaan verskeie internasionale konvensies wat terrorisme verbied. Reeds in die 1930’s het die Volkebond ‘n definisie van terrorisme verskaf wat sedertdien deel van nasionale wetgewing, asook die internasionale reg geword het. Ook die Amerikaanse Federal Bureau of Investigation (FBI) aanvaar hierdie definisie, wat in die Verenigde State se kode 18, artikel 2331 vervat is. Terrorisme, en ek haal aan uit die Amerikaanse kode aan:

“Behels gewelddade of dade wat menselewens bedreig en die federale of staatsreg oortree;

Skyn die bedoeling te hê om (i) ‘n burgerlike bevolking te intimideer of te dwing; (ii) om die beleid van ‘n regering deur intimidasie of dwang te beïnvloed; of (iii) om die optrede van ‘n regering deur massavernietiging, sluipmoord of ontvoering te beïnvloed…”

Ook die Europese konvensie op die onderdrukking van terrorisme wat op 27 Januarie 1977 aanvaar is, praat in artikel 1 (e) van:

“‘n oortreding wat die gebruik van ‘n bom, ‘n granaat, vuurpyl, outomatiese vuurwapen of brief- of pakketbom behels indien dit mense in gevaar stel”.

Kragtens al hierdie internasionale definisies, asook binne die ou Terrorismewet van Suid-Afrika, was die Kerkstraatbom ‘n klassieke en onontkenbare geval van terrorisme. Almal wat daaraan deelgeneem het, asook die Suid-Afrikaanse Kommunisteparty en die ANC, is steeds daarvoor strafbaar want sowel nasionale as internasionale wetgewing was destyds van krag. Soos ek ook in my boekie oor die Waarheids- en versoeningskommissie argumenteer, was Biskop Tutu se liggaam niks anders as ‘n boendoehof wat spesifiek ten doel gehad het om terroriste kwyt te skeld terwyl diegene wat dit probeer bekamp het, soos die destydse weermag of polisie, maar ook burgerlikes, vervolg is!

Vandaar dus my frankofiele term vir die huidige tydvak in ons geskiedenis: “Die Terreur”. Eendag sal ons kinders en kleinkinders op skool daarvan lees en oorstelp wees om te verneem dat dit ooit bestaan het: Die Terreur, ‘n era toe terrorisme vergoeilik is en die kritici daarvan verguis of vervolg is.

Terrorisme behels politieke dwang en intimidasie, en dit bedreig of neem menselewens. Selfs ‘n kind kan dit verstaan. Daar is egter ‘n ander betekenis van terrorisme waarop ek in ‘n woordeboek afgekom het en dit benoem die toestand van die slagoffer. Volgens hierdie definisie dui terrorisme óók op “die toestand van vrees en onderwerping wat deur terrorisme of terrorisering veroorsaak word”.

Die meerderheid Afrikaners, selfs die meerderheid van die bevolking in ons land, ly vandag aan terrorisme want hulle verkeer in ‘n “toestand van vrees en onderwerping”. Dis waarom hulle tydens die laaste verkiesing vir partye gestem het wat terrorisme as politieke middel uitdruklik aanvaar. Nie net het die ANC en SAKP het hierdie verskrikkingsdaad op 20 Mei 1983 gepleeg nie, maar mev. Helen Zille van die DA het reeds in die openbaar haar openlik geskaar by diegene wat in die verlede terreurdade gepleeg of beplan het. Sover ek verstaan, het sy selfs met trots vertel dat sy terroriste gehuisves of gehelp het, iets wat op sigself ‘n strafregtelike en internasionale oortreding verteenwoordig.

Onlangs het ek die outobiografie van dr. Niël Barnard, die voormalige hoof van Nasionale Inligting, gelees. Daaruit blyk helder dat sy departement waarskynlik heel eerste voor die terroriste-aanslag gekapituleer en begin meewerk het om die NP-politici tot hul uiteindelike eerlose oorgawe te oorreed.

Soos ek reeds hier bo gesuggereer het, is die gewelddadige tydvak wat op 20 Mei 1983 ingelui is, helaas nie verby nie. Steeds duur gewelddadige aanvalle op ons mense voort en daar word beraam dat 75 000 Afrikaners reeds sedert die ANC-SAKP se oorname in 1994 vermoor is. Die media en die betaalde propagandiste, die meelopers van die terroriste, bied dit as “gewone misdaad” aan. Ons moet egter onthou dat verskeie marxistiese en radikaal linkse denkers ook ‘n revolusionêre rol aan die misdadigersklas, die sogenaamde “loempenproletariaat” toeken. Elke plaasmoordenaar is ‘n vryheidsvegter, ‘n lid van Umkhonto wat steeds vrees en terreur inboesem, al dra hy geen uniform nie.

Dis vir my ontstellend dat mense die gedagte kan opper dat ons hoegenaamd die terroris moet vergewe, dat ons hom moet kwytskeld en selfs met hom behoort te versoen. Vandag, soos in 1983, behels die internasionale pogings om terreur te bekamp juis om enige politieke motivering vir terrorisme ongeldig te verklaar. Net in Suid-Afrika en enkele ander lande wat as afvallig van die internasionale stelsel beskou word, word terrorisme teen burgerlikes as ‘n legitieme vorm van politiek erken. In elke ander land is dit strafbaar. Terreurdade verjaar ook nooit nie, dus solank as wat die daders wat by die Kerkstraatbom of Amanzimtoti of Magoo’s Bar betrokke was, leef, bly hulle internasionaal strafbaar.

Hoewel daar tekens is dat Afrikaners uit hul eie terrorismetoestand begin ontwaak, dat hulle politieke intimidasie en dwang, asook hulpelose onderwerping, nie meer aanvaar nie, is dit nog te vroeg om van ‘n herlewing te praat. Daarom rus daar ‘n sware verantwoordelikheid op die minderheid van ons wat nie meer Die Terreur eerbiedig nie om met die reg en morele hoëgrond aan ons kant die moeisame stryd daarteen aan te pak.

Ons vergewe nie en ons vergeet nie. Ons versoen ook nie met die terroriste nie. In dié opsig moet ons soos die Jode en die Israeli’s wees wat nou nog die bejaarde oortreders uit die tweede wêreldoorlog in die howe aankla en vervolg.

Die spreekwoord lui: “Die leuen is snel, maar die waarheid agterhaal hom wel.” Net so verteenwoordig die terreurdaad ‘n verblindende flits, ‘n sekonde waarin onskuldige lewens verwoes word, maar die gevolge daarvan duur lewenslank. Selfs langer – as ons die verskriklike uitwerking van terreur op ons politieke en maatskaplike lewe, ons taal en kultuur, ons álles in ag neem. Kortom, terreur, Die Terreur wat ons steeds elke dag moet deurworstel, bedreig ons voortbestaan op ‘n wesentlike manier.

Die LUR vir onderwys in Gauteng, Panayaza Lesufi, wat tans Afrikaanse skole intimideer en dreig, is ook ‘n terroris. ‘n Onderwysterroris. Hy maak van dieselfde metodes gebruik om ‘n reeds verskrikte bevolking nog verder bang te maak, met chaos as uiteindelike doel.

Reeds in 2003 het PRAAG mense en organisasies opgeroep om jaarliks op 20 Mei die slagoffers van die terreuraanval op Kerkstraat, hier in die hart van Pretoria, die ou Voortrekkerstad, te gedenk. Mag dit jaarliks gedoen word. En mag elke terroris tot in lengte van dae vervolg word, in die howe maar ook in ons denke, totdat ons eendag van hulle en hul meelopers bevry kan word. Ook die state soos Swede, Duitsland, Nederland en ander wat terrorisme teen ons befonds of ondersteun het, moet aangekla word.

Dis nie waar dat een man se terroris ‘n ander se vryheidsvegter is nie. Ware vryheid is met terreur onversoenbaar. Trouens, vryheid is selfs die antitese van terreur.

Kom ons staan vandag en elke dag van ons lewens op teen terreur.

Ons sal antwoord op jou roepstem. Ons vir jou Suid-Afrika!

Dan Roodt: Hoe gemaak met die Afrikanerverraaiers?

Deur die geskiedenis, en veral tydens die tweede vryheidsoorlog, het die Afrikaner ‘n groot probleem met verraad in eie geledere ervaar. Jan Smuts se antwoord daarop was om hensoppers en verraaiers te laat fusilleer.

Onlangs het Leon Lemmer in een van sy voortreflike rubrieke na wyle Van Zyl Slabbert as ‘n “Afrikaanssprekende nie-Afrikaner verwys”. Hy het ‘n verdere lysie van wat hy noem “verloopte, blanke Afrikaanssprekendes soos (Hannelie) Booyens, (Adriaan) Basson en (Leon) Wessels” gepubliseer. Voeg daarby nog skepsels soos Max du Preez of Leopold Scholtz wat hulle verlekker in die ellende van Afrikaners en ons gedurig as “regses” en “rassiste” uitkryt, dan het ons al ‘n kortlys van Afrikaanssprekendes wat byna daagliks ‘n semantiese oorlog teen Afrikaners voer.

Tans woed daar ‘n lewendige bespreking hier op PRAAG se Disqus-kommentaarblad onder aan die berig Steve Hofmeyr wil referendum oor Afrikanerverraaiers sien, met byna 600 lesersreaksies. Die name en foto’s van ‘n hele aantal Afrikanerverraaiers wat deur lesers genomineer is, verskyn daar.

Tydens die tweede vryheidsoorlog het Jan Smuts die hensoppers, joiners en National Scouts wat hy teëgekom het summier laat verhoor en voor ‘n vuurpeloton laat doodskiet. Die ergste van almal was die sogenaamde “National Scouts” vir wie dit nie genoeg was om bloot te hensop nie, maar wat by die Britse magte aangesluit het. Nou die dag kom ek op die volgende stukkie oor hulle op die internet af:

The National Scouts were mainly recruited from Boers who had surrendered to the British or chosen to fight for the imperial forces. QSAs were issued to the National Scouts and they are often appear as renamed medals. The QSAs are quite scarce as the recipients would not have been very eager to receive or hold on to a medal from their former enemies.

The City Coins catalogue No 51 says “Of the 1,750 turncoat Boers who served on the British side in the National Scouts, only about 10% claimed their medals and amongst those that survive many are defaced (eg unit erased). As ‘Handsuppers’ and ‘Joiners’ they were despised and ostracised by the ‘Bitterinders’ and their womenfolk. So much animosity abounded that a separate Afrikaans church, the ‘Kruiskerk’ was established shortly after the war to accommodate them”.

This unit was similar to the Farmer’s Guard.

Conan Doyle in his account of the last few months of the war makes mention of the National Scouts: “Colonel Park had had no great success in his last two expeditions, but on February 20th he made an admirable march, and fell upon a Boer laager which lay in placid security in the heart of the hills. One hundred and sixty-four prisoners, including many Boer officers, were the fruits of this success, in which the National Scouts, or ‘tame Boers,’ as they were familiarly called, played a prominent part.”

Daar is ‘n vrye Engelse vertaling uit Cicero wat oral op die internet te lese is en veral deur Amerikaners aangehaal word wat ek nie geredelik in my Afrikaanse vertaling deur J.T. Benade (Keur uit die redevoerings van Marcus Tullius Cicero, 1988) kon vind nie. Benade het net die eerste en vierde redevoerings teen Catilina vertaal, terwyl die Amerikaanse aanhaling vermoedelik uit die tweede redevoering afkomstig is. Iewers op my rak het ek omtrent die hele Latynse letterkunde en behoort self daardie stuk in Afrikaans te probeer vertaal. Hoofsaaklik weens luiheid haal ek egter daardie Amerikaanse aanpassing van Cicero aan:

“A nation can survive its fools, and even the ambitious. But it cannot survive treason from within. An enemy at the gates is less formidable, for he is known and carries his banner openly. But the traitor moves amongst those within the gate freely, his sly whispers rustling through all the alleys, heard in the very halls of government itself. For the traitor appears not a traitor; he speaks in accents familiar to his victims, and he wears their face and their arguments, he appeals to the baseness that lies deep in the hearts of all men. He rots the soul of a nation, he works secretly and unknown in the night to undermine the pillars of the city, he infects the body politic so that it can no longer resist. A murderer is less to be feared. The traitor is the carrier of the plague. You have unbarred the gates of Rome to him.

In die eerste redevoering teen Catilina sê die groot Romeinse skrywer en orator:

“Hoe lank, vra ek, gaan jy ons geduld misbruik, Catilina? Hoe lank gaan hierdie waansin van jou ons nog bespot? Hoe ver gaan jou teuellose vermetelheid hom verbrei? Het die besetting van die Palatium deur die nag, die wagposte in die stad, die angs van die volk, die samestroming van die goeie burgers, hierdie verskanste plek van die senaatsitting, die blikke en gesigsuitdrukkings van die aanwesiges hier dan geen indruk op jou gemaak nie?…

O, die tye! O, die sedes! Die senaat weet van hierdie dinge, die konsul sien dit; nogtans lewe hierdie vent.” (Benade: 87)

Cicero se sinsnede “teuellose vermetelheid” som dit pragtig op. As ons kyk hoe die verraderlike viermanskap van Adriaan Basson, Hannelie Booyens, Max du Preez en Leopold Scholtz wat telkens poog om Afrikaners te kasty en te demoraliseer, dan spreek dit van daardie teuellose vermetelheid. Hulle praat namens die maghebber en die politieke korrektheid van die groot Anglo-Amerikaanse imperium, daarom kan hulle ons vrylik ondermyn, verguis, beledig, selfs persoonlike vetes teen ons voer. Onlangs het Booyens en Basson die grote Universiteit van Potchefstroom tot ‘n val gebring in hul openlike veldtog om daardie universiteit te verengels en te verswart.

Die koerante, webblaaie en ander media in die Naspersgroep word byna geheel en al deur ‘n hatige Boerehaatfaksie oorheers. Omdat ek nie televisie het nie, kyk ek byna nooit KykNET nie, maar blykbaar geld dieselfde daar.

In ‘n privaat epos het Leopold Scholtz my daarvan beskuldig dat ek ‘n “ANC-agent” is. Bid jou dit aan! Hy skryf:

“Jy is gereeld in ANC-kringe gesien. Dus, weer eens, hoeveel het die ANC jou betaal om jou as regs voor te doen?”

Dis een van die taktieke van die verraaier: omdat hy self agter die deur staan, is een van sy wapens om jóú van verraad te beskuldig. Dat ek al ooit “in ANC-kringe gesien is”, is ‘n infame leuen. Toe ek destyds as student by Wits was, het ek ‘n Filosofievereniging op die been gebring en ons het ‘n lesing met die titel “Marx is dead” georganiseer. Daarna was ek persona non grata by al die kommunistiese studente wat my verstoot het sodat ek kwalik enige vriende gehad het. Baie van die marxiste van destyds, soos Barbara Hogan, Barbara Creecy, die Coleman-broers en Steven Friedman het later magsposisies in die ANC-regering verkry. Trouens, Barbara Creecy sit tesame met Panyaza Lesufi agter die huidige poging van die Gautengse onderwysdepartement om Afrikaanse skole te verengels. Barbara Hogan was op ‘n stadium minister van gesondheid en Friedman is tans die Business Day se mees linkse rubriekskrywer wat gereeld anti-wit artikels in dié koerant skryf.

Tot vandag toe is daar niemand in Suid-Afrika wat so deur kommuniste gehaat word soos ek nie. Dis seker waarom elke Afrikaner wat hom sedert 1994 tot kommunisme of marxisme bekeer het, waaronder heelwat van die Naspersjoernaliste, poog om my óf stil te maak óf op allerlei maniere te vervolg, te verguis en te belaster. Om dus te beweer dat ek ooit enige simpatie vir die ANC of SAKP gehad het of kon gehad het, is vergesogte propaganda. Jy kan my net sowel daarvan beskuldig dat ek ‘n Nazi is omdat ek van Wagner se operas hou en Nietzsche lees. Dom mense soos Scholtz en sy mede-Naspersverraaierkaners smag daarna om mense te etiketteer op grond van jou musieksmaak, ‘n aanhaling buite konteks of dat jy iewers “op die verkeerde plek gesien” is. Ek onthou dat ek destyds op ‘n goeie middag saam met een van my Afrikaans-dosente by Wits die tweede verhoor van die Afrikaanse digter Breyten Breytenbach in die Paleis van Justisie op Kerkplein in Pretoria bygewoon het. Daarvoor het die destydse Veiligheidspolisie my as “links” geklassifiseer en is ek op ‘n keer by my werk afgedank. Pleks dat die Veiligheidstak meer gedoen het om bomplanters soos Joe Slovo, Ronnie Kasrils en Aboobaker Ismail te vang of te neutraliseer, het hulle dikwels hul tyd gemors om onskuldige mense dop te hou of te stigmatiseer.

Trouens, daardie stigmatiseringstegniek het nog nooit opgehou nie, en dit is waarmee vandag se verraaiers steeds besig is. Hulle is nie in staat om ‘n intelligente argument te voer nie, daarom spesialiseer hulle daarin om – volgens die Suid-Afrikaanse Kommunisteparty se voorskrifte – mense as “rassiste”, “fasciste” en “wit heerssugtiges” uit te kryt, presies soos dit in die ou Sowjetunie of Oos-Duitsland gedoen is.

Net gister drink my suster by my koffie en sê: “Ons kom uit ‘n familie wat lojaal is en enduit veg.” My een oupagrootjie het tot 12 April 1902 nog geveg en is op daardie dag in die Slag van Rooiwal gewond, ‘n datum toe die meeste Boere al lankal oorgegee het of – meer skandelik – na die Engelse toe oorgeloop het!

Terwyl die verraaiers van gister en vandag hul mantels draai en polities korrek vir Verwoerd, Malan en ander groot Afrikaners beledig wat hul lewens aan hul volk gewy het, maar nie nou kan terug antwoord nie, poog die “regte Afrikaners” om ons uit dié haglike situasie waar alles rondom ons vergaan, te red.

Ek vermoed dat alle volkere wat oorheers word, deur verraad en tweespalt geteister word. Dit was in die negentiende eeu die geval toe Brittanje ‘n deel van ons land regeer het, en dis nou weer die geval. ‘n Klomp Afrikaners het “Bloedsappe” gebly en is steeds aan Engeland lojaal; omdat die ANC ten dele ‘n Britse skepping is, is hulle daarom ook aan die ANC lojaal. Vir hulle verteenwoordig ons, met ons aandrang op Afrikaans en die Afrikaneridentiteit, die vyand.

Vele rolprente is al oor die tweede wêreldoorlog gemaak wat aantoon hoe mense mekaar tydens die Duitse besetting van Wes-Europa in die rug gesteek het. Trouens, Charlize Theron speel in een so ‘n rolprent, Head in the clouds, die rol van ‘n karakter, Gilda, wat haar in Parys as pro-Duits voordoen, maar terselfdertyd as geheime agent vir die Franse Weerstandsbeweging werk. As Parys deur die Geallieerde magte bevry word, loop sy gevaar om deur die Parysenaars doodgemaak te word, omdat niemand van haar geheime rol bewus is nie, net van haar openbare “dekking” as die minnares van ‘n Duitse offisier.

Dikwels voel dit vir my asof ons in die huidige Suid-Afrika deur die ANC beset word. Immers het die ANC en SAKP vanuit Londen, Moskou en Oos-Berlyn opgedaag om die leisels te kom oorneem. Mandela is uit Pollsmoor vrygelaat, maar hy was volkome onder die sogenaamde “ballinge” se invloed. Tydens hierdie besetting pleeg sommige mense verraad teenoor mede-Afrikaners om den brode of om hul poste aan universiteite of ander instellings te behou. Baie Afrikaners het “transformasie” ingevoer en hul mede-blankes op straat gesit om hul eie basse te red. Daar is ‘n koue soort elkeen-vir-homself-logika in hierdie bestel wat onetiese gedrag regverdig en bestendig.

Daar is egter nóg meer onsmaaklike fasette aan verraad verbonde. Sommige mense put leedvermaak of ‘n sadistiese behae daaruit om te sien hoe ander Afrikaners sukkel, in die openbaar gekruisig word, of selfs fisiek aangeval word. Vernietiging en verval is vir hulle iets positiefs en sommige het reeds na die buiteland uitgewyk van waar hulle soos voyeurs by ‘n teregstelling ons ondergang dophou en toejuig. Johan Sloet de Villiers, wat onlangs gepoog het om Steve Hofmeyr se konsert in Amsterdam te laat skipbreuk ly, is so ‘n geval. Noem dit die patologiese sy van verraad: om plesier te verkry uit die pyn, leed en vernedering van jou eie mense.

Tydens die 1860’s was daar ‘n burgeroorlog in die Transvaal toe Afrikaners naby Potchefstroom op mekaar geskiet en mekaar se bloed vergiet het. Dit ly geen twyfel dat sommiges vandag weer tot so iets in staat is nie, want diegene wat so fanaties aan die ANC-besetter en sy polities korrekte ideologie verknog is, sal moor om hul lojaliteit aan die vyand te bewys.

Aan die ander kant word ons tans so deur die owerheid in ‘n hoek gedryf, met versnelde “transformasie” op alle gebiede, tierende geweld, asook die dreigende verengelsing van alle Afrikaanse skole in Gauteng dat meer weerstand, of ten minste teenstand, by gewone Afrikaners te wagte kan wees. Enige besetter het ‘n behoefte aan verraaiers onder diegene wat hy onderdruk en is ook bereid om hulle rojaal daarvoor te vergoed. Soos wat weerstand onder Afrikaners toeneem, sal die “mark vir verraad” eksponensieel groei.

Daar is ook ‘n vorm van verraad weens jaloesie of mededinging onder mekaar. Toe Kallie Kriel van Afriforum my ‘n rukkie gelede in die openbaar aangeval het en saam met Max du Preez, Gillian Schutte, Piet Croucamp en ander as ‘n “rassis” uitgekryt het, het hy dit waarskynlik nie gedoen omdat hy dislojaal teenoor Afrikaners is nie, maar vanweë ‘n soort professionele opportunisme. Dit maak dit egter nie minder gevaarlik nie. Moontlik wou FW de Klerk in die aanvanklike fase maar net van PW Botha as mededinger ontslae raak en het nog nie daaraan gedink om die SAW aan Umkhonto we Sizwe te verpand nie. As ‘n mens jou egter eenmaal op die pad van verraad en onderlinge rugstekery begewe, waar roep jy halt? Et tu, Kallie?

Die meeste lede van die sogenaamde Boeremag is weens hoogverraad tot lewenslange tronkstraf gevonnis. Eintlik is dit absurd, want die korrupte  en rassistiese rampokkerstaat wat Suid-Afrika geword het, kan kwalik op die lojaliteit of patriotisme van enigiemand aanspraak maak. Terwyl vele Afrikaners, waaronder ook Clive Derby-Lewis, in die gevangenisse krepeer sonder dat hulle ooit amnestie sal kry, loop terroriste soos Aboobaker Ismail en Robert McBride vry rond. Die onregverdigheid en dubbele standaarde skrei ten hemele.

In die meeste lande is hoogverraad ‘n baie ernstige oortreding. Mandela is op ‘n klag van sabotasie skuldig bevind en nie aan hoogverraad nie, anders sou die staat destyds die hof versoek het om hom ter dood te veroordeel. Ons korrupte staat wat volgens Flip Buys van Solidariteit “teen Afrikaners regeer” kan kwalik op ons lojaliteit staatmaak, dus is “hoogverraad” deesdae net ‘n tegniese oortreding wat jy begaan as jy die verkeerde inligting op jou rekenaar se hardeskyf berg. Dit spruit nie uit enige natuurlike sin vir geregtigheid nie.

Daarteenoor kan Afrikaners as volk, wat tans juis soveel onder hierdie stelsel ly, juis op die natuurlike reg, wat die Romeine ius naturale genoem het, aanspraak maak. Nou onlangs kyk ek die ou Charles Bronson-fliek, Death Wish (1974), waarin ‘n New Yorkse argitek in opstand kom teen die misdaad wat in die sewentigerjare in dié stad geheers het.

Die boodskap van die film is dat, waar die staat ons nie meer kan of wil beskerm nie, moet ons dit self doen. Dan geld die reëls van ‘n pioniersgemeenskap of, soos dit in die VSA bekendstaan, die “Wilde Weste”. Dis dan presies waartoe Paul Kersey, die hoofkarakter in Death Wish, oorgaan. Ná ‘n besoek aan Tucson, Arizona, waar ‘n kliënt ‘n wapen as geskenk aan hom oorhandig, word hy die “New York vigilante” en begin sy eie private oorlog teen die stad se misdadigers, gegrond op die beginsels van natuurlike reg.

Ek sien in die woordeboek die Afrikaans vir “vigilante” is “eiemagtige”. Met die verafrikanisering van Suid-Afrika verval die reëls van die beskawing, soos in soveel ander Afrikalande waar die term “krygsheer” gebruik word om bepaalde politici van Liberië, Sierra Leone of die DRK te beskryf. Hulle skep hul eie reëls deur middel van geweld, nes die ANC sonder ‘n enkele stem by die stembus vanuit die buiteland vir hom legitimiteit deur terreur geskep het. Hoe ver is ons daarvandaan verwyder dat mag nie meer in die staat gaan setel nie, maar in die hande van krygshere met spanne gewapende volgelinge? Julius Malema kort net meer gewapende wagte, dan sou hy die volmaakte krygsheer uitmaak. As ek kyk hoe die minibustaxi’s op die paaie ry, dan weet ek ten minste daar is geen verkeersreëls meer nie!

In dieselfde trant kan ‘n mens vra: Stel die verraaier wat sadisties op ‘n verswakte gemeenskap soos die Afrikanerdom vandag teer, hom nie óók aan eiemag bloot nie? Hoeveel pyn en onmag kan ‘n gemeenskap verduur voordat hy eiemagtig, soos die Charles Bronson-karakter in Death Wish, begin optree?

Afrikaners is egter nie Amerikaners nie. Miskien is ons te vreedsaam en ordentlik om soos eiemagtiges die strate met ‘n rewolwer in te vaar om die misdadigers reg te sien of ‘n paar prominente verraaiers te gaan “pot”. Dalk het ons ons Romeinse sin vir natuurlike reg verloor. ‘n Mens moet ook versigtig wees om die land nie nog verder oor die afgrond van geweld te druk nie.

Op sy minste moet die verraaiers egter met ostrasisme gestraf te word. Nêrens waar Afrikaners vergader, behoort hulle welkom te wees nie. Verstoot hulle en sluit hulle uit. Marlene van Niekerk behoort nooit die Hertzogprys te ontvang het nie. Hoe durf sy in elk geval ‘n prys wat die naam van JBM Hertzog dra, aanvaar, ‘n figuur wie se standbeeld by die Uniegebou verwyder is omdat hy aan die ANC en sy meelopers soos Van Niekerk self, aanstoot gee? Afrikaners beskik oor ‘n baie waardevolle kultuur en tradisie. Dis die geestelike stad waarin ons steeds woon en oorleef, te midde van geweld en verval. Die verraaier mag nie, soos Cicero hier bo sê, binne die poorte van ons taal en kultuur rondsluip terwyl sy of haar “sluwe fluisteringe” ons ondergang bewerkstellig nie.

Lees ook Dan Roodt se Engelse stuk op American Renaissance: Flinging poo at South Africa’s past en die reaksies onder aan Steve Hofmeyr wil referendum oor Afrikanerverraaiers sien.


Prof. Hennie van Coller: ‘Doodsklok vir Afrikaans lui’

Daar woed in die afgelope tyd weer ’n druk debat rondom Afrikaans en (veral) sy hoër funksies. Sonder sy hoër funksies (soos die gebruik van die taal in die regswese, politiek, media en onderwys) is ’n taal geen volwaardige standaardtaal nie.

Veral oor Afrikaans as onderrigtaal op universiteit én op skool word druk geargumenteer.

Die debat het sy oorsprong by die planne van prof. Dan Kgwadi om ’n nuwe bestuursmodel vir die Noordwes-Universiteit in te stel (eintlik af te dwing) waardeur Afrikaans benadeel sal word.

’n Ander aanleidende oorsaak is die planne van die Universiteit van die Vrystaat om sy taalbeleid opnuut te bekyk en veral die motivering daarvoor.

In die debat word standpunte nogal argeloos gestel, asof dit aksiomas sou wees: Dat Afrikaans onder ’n vroeëre bedeling bevoordeel is bo ander tale; dat Afrikaans om te oorleef groter erkenning moet verleen aan sub-variëteite (soos Kaaps) deur dit te erken in woordeboeke en spelreëls, en dat Afrikaans se redding lê in logiese en beredeneerde argumente wat vriendelik gestel word.

In ’n vorige bedeling was daar twee amptelike tale: Afrikaans en Engels; indien Afrikaans sogenaamd bevoordeel sou gewees het, geld dit eweneens Engels.

Opvallend was egter dat die (“apartheids-”) regering juis inheemse tale uitgebou het deur die instelling van afsonderlike radiodienste tot by die oprigting van universiteite vir verskillende “bevolkingsgroepe”, soos in Bellville, Westville, Thohoyandou, Empangeni, Pietersburg en Umtata. Dat dit ’n verlengstuk was van die beleid van “afsonderlikheid” verander niks aan die feit nie.

Voorts is daar vandag bykans geen kultuurtaal ter wêreld wat nie beskik oor ’n standaardvariëteit nie. Uiteraard beteken dit nie dat ander dialekte of subvariëteite daarmee van die tafel gevee word nie. Ook nie dat die spelling daarvan nie bereël kan word nie. As gebaar bring dit die nodige versoening.

Máár dit is juis die standaardvariëteit waarin die hoër funksies uitgeoefen word. Al word hoeveel woorde of uitdrukkings uit Afrikaans se subvariëteite ook formeel erken, het Afrikaans steeds ’n standaardvariëteit nodig vir amptelike kommunikasie én as skryftaal. Daarsonder is die stryd teen ’n ander kultuurtaal van meet af aan verlore.

Dit het die Vlaminge met hul veelheid van dialekte en subvariëteite goed besef in hul lang taalstryd. Ironies genoeg word die pleidooi vir groter erkenning van subvariëteite in Volksblad ook in keurige standaardafrikaans gerig!

As akademikus glo ek aan logiese, beredeneerde en ad rem-argumente, en as mens glo ek dat beskaafde redenering en vriendelike omgang met mense belangrik is.

Maar dit getuig van naïwiteit om te dink dat jy daarmee kan en moet volstaan in ’n volskeepse oorlog. En die optrede van die regering in die afgelope jare teen Afrikaans is niks minder as ’n oorlogsverklaring nie.

Die afskaling van Afrikaans in die openbare sektor – SABC, politiek, hoër onderwys (ook deur samesmelting van universiteite) – en in die regswese; die onttrekking van staatsubsidies aan die SA Akademie vir Wetenskap en Kuns en veral die voortdurende pogings om Afrikaanse skole te vernietig, is net die spits van die ysberg.

Die Nederlandse skryfster van veral historiese romans, Nelleke Noordevliet, het by geleentheid ongeveer die volgende beweer: dat geskiedenis as ’n terugblik op die verlede, nie primêr van historiese belang is nie, maar die teenswoordige tyd verstaanbaar maak én jou voorberei vir die toekoms of ten minste bedag maak op gevare wat wag.

Onbewese beskuldiging

Voorstanders van Afrikaans as onderrigtaal aan die UV kan met redelike gemak die belangrikste argumente weerlê waarom die onderrigtaalbeleid aan die UV opnuut bekyk moet word.

Die beskuldiging dat Afrikaanse studente bevoordeel sou word deur Afrikaanse dosente berus op persepsies (omdat hulle skynbaar beter presteer?) en nie op feite nie.

Die UV-bestuur se besluit om so ’n onbewese beskuldiging as belangrike argument te opper om ’n taalbeleid weer te bekyk, kom neer op die bevraagtekening van Afrikaanse dosente se integriteit.

Dat afsonderlike taalklasse apartheid sou bestendig, is onwaar, omdat die klasse oop is vir almal – ongeag geslag of kleur – en talle studente anders as wittes daarin sit.

Boonop word integrasie op soveel ander plekke op die kampus nagestreef (van die koshuise, studentepolitiek, sport en die verpligte eentalig Engelse UFS 101) dat dit ’n drogredenasie is.

Al geldige beswaar teen parallelmedium-onderrig is die herhaling van lesings, maar indien verskillende dosente dit behartig, is daar geen verdubbeling vir dosente nie.

Prof. Jonathan Jansen, rektor van die Universiteit van die Vrystaat. Foto: Jaco Marais

En die verdeling van groot klasse is in baie departemente reeds die gebruik vir dekades.

Maar ek vrees, beredeneerde en logiese argumente (hoe vriendelik ook gestel) gaan geen effek hê op ’n uitkoms wat vir my vasstaan nie: ’n eentalige Engelse universiteit waar Afrikaans selfs nie in enige openbare ruimte geduld sal word nie. En hierdie toekomsvoorspelling berus op wat in die verlede by die UV gebeur het.

Transformasie is die afgelope jare op verskillende vlakke by die UV deurgevoer. Dit het ook ’n direkte uitwerking gehad op die plek van Afrikaans binne die UV.

Nie net die aanstelling van verskeie eentalige Engelse persone in topposte nie, maar ook die inkorporering van twee Engelstalige kampusse het Afrikaans gemarginaliseer.

Rektor spilfiguur

Die huidige rektor, prof. Jonathan Jansen, was die spilfiguur in hierdie verwikkelinge en daarom is sy siening van Afrikaans ook belangrik.

Volgens ’n uitspraak van hom is “eksklusief Afrikaanse of selfs Afrikaans-oorheersende wit skole of universiteite . . . ’n ernstige bedreiging vir rasseverhoudinge in Suid-Afrika . . . ’n Mens kan gewoon nie jong mense voorberei om die letsels van ons verlede te verreken sonder om die beste moontlike geleenthede te skep om saam te leer en saam te leef nie”.

Hieruit moet ’n mens aflei dat eksklusief Engelse of Engels-oorheersende wit skole of universiteite nie ’n bedreiging vir rasseverhoudings inhou nie; die wit Afrikaner is die vlieg in die salf.

Dit word later duidelik dat hy vir Afrikaans selfs geen plek gun op skoolvlak nie – in ’n gepubliseerde artikel het hy voorgestel álle Afrikaanse skole moet hul voertaal na Engels verander.

Binne prof. Jansen se denke is aandrang op Afrikaans in skole en universiteite rassisties geïnspireer en taalaktiviste word oor een kam as rassiste geskeer. Daarom het hy die dood van prof Russell Botman voor die voete gelê van taalaktiviste by die Universiteit Stellenbosch.

“ BINNE DIE UV IS ENGELS DIE AFGELOPE JARE MET ’N YSTERHAND BEVORDER. ”

In openbare uitsprake het prof. Jansen sy afkeer uitgespreek van die Kovsiekerk op kampus wat deur sy Afrikaanse dienste mense “uitsluit”.

Ook die Christelike en Nasionale Meisieskool Oranje is bygekom en Afrikaanse organisasies (van die SA Akademie tot en met die FAK) is bestempel as “kop in een mus”.

Hieruit blyk op die minste ’n aversie van (wit) Afrikaanssprekendes en dalk wittes as sodanig, want by geleentheid het hy na die naam van die Hoërskool Jan van Riebeeck in Kaapstad verwys as “vreemd” en gesê dat “sulke name” (van vroeëre wit koloniste?) getransformeer moet word.

Binne die UV is Engels die afgelope jare met ’n ysterhand bevorder.

’n “Vrouemonument” met slegs Engelse inskripsies is opgerig. Op my skriftelike klag (as voorsitter van die UV-talekomitee) aan die rektor dat dit ’n klap in die gesig was van veral Afrikaans- en Sothosprekende vroue het ek ’n uitbrander ontvang omdat ek dit gewaag het om my brief in Afrikaans te skryf.

’n Ruk daarna is die talekomitee gewoon opgehef en het die enigste amptelike waghond oor taalsake verdwyn.

Tolking by die uitvoerende komitee van die senaat is beëindig en die verpligte kursus vir eerstejaarstudente (UFS 101) is ingestel. Dit word slegs in Engels gedoseer en alle besprekings is nét in Engels.

Gou was daar geen plek meer vir Afrikaans binne die studentepolitiek nie en studente het by my kom kla omdat hulle deur Rudi Buys, vorige studentedekaan, effektief verbied is om Afrikaans te praat.

Amptelike stukke en korrespondensie het toenemend slegs in Engels verskyn en openbare lesings en universiteitspublikasies het oorwegend of uitsluitlik Engels geraak.

Dit is merkwaardig dat by ander tradisioneel Engelse universiteite skynbaar ’n veel meer demokratiese gees heers: By die oer-Engelse Rhodes-universiteit word bepaalde kommunikasie toenemend in Engels, Afrikaans en isiXhosa uitgestuur.

By die afgelope paar kanseliersetes van die UV wat ek bygewoon het, het (veelal Afrikaanssprekende) gashere geen enkele woord in Afrikaans geuiter nie; selfs nie eens “baie welkom” nie.

Ook die huidige kanselier en oud-Vrystater het hom nooit verwerdig om maar één woordjie Afrikaans te besig nie. Ek sou kon aangaan.

Doodsklok lui lankal

Kortom: die doodsklok vir Afrikaans het lank reeds gelui op die UV-kampus.

Moet my dus nie verkwalik as ek sinies is oor die moontlike positiewe uitkoms van die “wye konsultasie” wat hieroor sal plaasvind nie.

Só is talle omstrede kwessies in die verlede ook behartig (soos oor die verandering van die kleure, wapen en leuse van die universiteit).

Ek herinner my bykans geen geval waar daar een wysiging aangebring is aan dit waaroor vantevore al besluit is nie.

Hoewel ek vuriglik hoop op ’n ander uitkoms, lyk my doemprofesie só: Die nuwe bestuursmodel en transformasie van die NWU-Potchefstroom-kampus sal nie gestuit kan word nie en ’n eentalige Engelse kampus (dalk ná ’n fase van parallelmedium-onderrig) lê in die verskiet. Die volgende teiken is Afrikaanse skole en daarna die Afrikaanse kerke.

In die hele proses is die Afrikaanssprekende sy eie grootste vyand, want ek voorspel nou dat van die voorste Afrikaanse hoërskole in Bloemfontein hulleself vrywillig gaan omskep in parallelmedium-skole sodra die UV se besluit val om eentalig Engels te word: “Om kinders voor te berei op Engelse onderrig.”

En hoe lank dan nog voordat die Vrystaat-Kunstefees dan ook oorwegend Engels gaan wees?

Is dit ondenkbaar dat binne só ’n klimaat van politieke korrektheid en “toeganklikheid” ander pilare ook gaan wankel?

Soos dat Volkblad (eers) met ’n naweekuitgawe in Engels begin om later tweetalig te word en dat Afrikaanse kerke besluit om Engelse dienste aan te bied?

Só was die situasie in die Wes-Kaap aan die einde van die 19de eeu waaroor C.P. Hoogenhout hom uitgelaat het: “Engels! Engels! Alles Engels! Engels wat ons sien en hoor; In ons skole, in ons kerke word ons moedertaal vermoor.”

Daar was gelukkig nog altyd die bittereinders en hulle is daar steeds.

Maar as Afrikaans wil oorleef, veral as volwaardige kultuurtaal, sal nuut gedink moet word. Daar sal onwrikbaar besluit moet word om sélf te koester, uit te bou en te skep.

Die prioriteit is ’n eie Afrikaanse universiteit, soos ek en kollega Jaap Steyn al 15 jaar gelede gepleit het en toe in rook afgeskiet is deur rektore van universiteite waar Afrikaans tans nie meer bestaan nie!

Voorts sal daar ’n inspirerende “bindende narratief” geskep moet word as samebindende krag.

By die Jode is dit godsdiens, by die Katalane en Baske, nasionalisme.

Sonder hierdie “bindende narratief” (of Groot Idee) wat Afrikaanssprekendes saambind oor kleurgrense heen, sal Afrikaanse vanne en artefakte in museums eendag dalk al herinnering wees aan ’n groep wat vir hierdie land ontsettend baie beteken het.

Prof. Hennie van Coller is voormalige departementshoof, Afrikaans en Nederlands, Universiteit van die Vrystaat, asook voormalige voorsitter: S.A. Akademie vir Wetenskap en Kuns