‘n Swart vrou wat by die Nelson Mandela-plein in Sandton van al haar klere ontslae geraak het, het Twitter aan die brand.
Die koerant The Star het Woensdag berig dat die ongeïdentifiseerde vrou Maandag naak by oudpres. Nelson Mandela se standbeeld gaan staan en die beeld begin streel het.
Die voorval het konsternasie veroorsaak by swartes wat gesê het hulle is erg geskok. Kelners by die restaurante het die petalje aangegaap en vergeet van hul bestellings.
Die bemarkingsbestuurder van Sandton City en die Nelson Mandela-plein, Megan Meas, het Woensdag gesê sy is bewus van die voorval.
“Dit was ‘n onwettige voorval wat deur ‘n persoon uitgevoer is op ons eiendom,” sê sy.
Tans vlieg daar steeds eposse heen en weer oor Piet Croucamp se anti-Christelike uitlatings waarvan ‘n opname onlangs na vore gekom het.
Om meer as een godsdiens of wêreldbeskouing in ‘n enkele land te akkomodeer, was nog altyd ‘n probleem. Ons voorouers met Franse vanne het in die Kaap beland vanweë die Bartolomeusnag toe Catherine de Médicis besluit het om die poorte van Parys te sluit en alle Protestante voor die voet dood te maak. Tot in die vroeë 1700s was daar nog godsdiensoorloë en ‘n sekere Marie Durand (‘n naam wat eintlik Afrikaans klink!) is in die suide van Frankryk vir 38 jaar in ‘n kerker opgesluit omdat sy verseg het om van haar Protestantse geloof afstand te doen.
Vandaar dus die Europese besluit om kerk en staat te skei. Ongelukkig sien ons tans hoe die sekulêre Europese staat nie meer in staat is om dié skeiding te handhaaf nie omdat Moslem-immigrante ‘n absolute siening van hul eie geloof handhaaf en dus verwag dat skole veral daarby moet aanpas en hulle moet toelaat om hul gebruike te handhaaf.
In ons land heers daar enersyds ‘n waardekrisis omdat ons nie meer in staat is om tussen reg en verkeerd te onderskei nie, en andersyds word daar ‘n soort appèl op sekularisme van die Europese tipe gedoen, maar dan sonder om werklik die geskiedenis en veronderstelllings daarvan te verstaan.
Die post-1994-staat is kwalik ideologies neutraal. Croucamp se aanval spesifiek op die Christelike godsdiens geskied vanuit ‘n chauvinistiese vooroordeel teenoor Christene. Hy sou byvoorbeeld nie dieselfde kwetsende opmerkings oor Islam of die Jodedom maak nie.
Of selfs Mandela se naam ydellik gebruik nie. Toevallig het ek ‘n week of tien dae gelede ‘n epos van iemand ontvang wat by sy werk afgedank gaan word omdat hy geweier het om aan die korporatiewe Mandeladag deel te neem! Hy is geskors en word dissiplinêr verhoor omdat sy weiering blykbaar die maatskappy in ‘n swak lig stel en boonop aanstoot aan swart werknemers gegee het.
‘n Mens sou vele intellektuele of akademiese besware teen Croucamp se “argument” kon inbring. Immers hou die bestaan, aldan nie, van God denkers en teoloë al eeue lank besig. Die wetenskap self is geensins absoluut nie (hoewel swaartekrag en ‘n paar ander dinge moeilik weerlê kan word) en Croucamp se beroep op Einstein as die teenpool van Christelike denke is op sy minste problematies, aangesien die moderne kwantumfisika, waaronder die teorie van die Oerknal, deelagtig aan sekere veronderstellings is wat in wese nie veel van byvoorbeeld Genesis verskil nie. Maar ek dink nie dis waaroor dit gaan nie.
Croucamp is heeltemal vry om op Christene te vloek en te skel – hoewel, ‘n mens sou wou sien dat hy ter wille van konsekwentheid dit na die ander Semitiese gelowe uitbrei, as hy oor die moed beskik – maar dan in sy persoonlike hoedanigheid. Die argument wat teen die bestaan van Afrikaanse universiteite gebruik word, naamlik dat die belastingbetaler geen ander taal as Engels mag subisidieer nie, geld seker ook vir die verkondiging van idiosinkratiese persoonlike vooroordele terwyl mens ‘n gesubsidieerde amptenaar is? Croucamp het insgelyks nie sy uitlatings oor ‘n breindood God en Christus in ‘n Melvillese kafee gemaak nie, maar blykbaar op die perseel van die UJ (wat eens die RAU was). Tensy die styl van akademiese debatvoering dermate agteruitgegaan het en deesdae nie meer van die gemiddelde kroeggesprek te onderskei is nie, meen ek ook dat Croucamp nie die vorm en reëls van ‘n akademiese of intellektuele gesprek nakom nie.
Pierre de Vos van die Universiteit van Kaapstad het Croucamp ondersteun met die volgende woorde:
Die Grondwet beskerm nie gelowiges teen kritiek van hul Godsdiens nie net soos dit nie ateïste teen kritiek bescherm nie. Dan het ons ’n teokrasie. Dit beskerm almal se reg om te glo wat hulle wil en om wat hulle glo te verkondig (sien Grondwetlike Hof-uitspraak in S v Lawrence). U is dus geregtig om te glo dat die essensie van menswees is om te glo. Ander van ons het die reg om te glo die stelling is absurd en om dit te sê. ’n Akademikus se plig is nie om hom of haarself te sensureer om te voldoen aan wat sommige ander as fatsoenlike gedrag en denke voorhoud nie, maar om sy of haar eerlike sienings te gee, ongeag wat ander mag glo.
Dit wil voorkom asof De Vos vir hom en Croucamp absolute vryheid van spraak met staatsubsidie opeis, want die grondwet sou dit toelaat. Geeneen van ons het ooit tot hierdie grondwet ingestem nie en daar was nooit ‘n referendum daaroor nie. Ek voel my hoegenaamd nie deur die grondwet gebind nie en weier byvoorbeeld om te aanvaar dat ek en my nageslag aan regstellende aksie onderworpe moet wees omdat een of ander NP-amptenaar iewers dertig of veertig jaar gelede iemand sou te nagekom het. Dat die grondwet daarom carte blanche verskaf aan sogenaamde “tenured radicals” om die res van ons te beledig en eintlik haatveldtogte teen ons te voer, maak ook allermins sin.
Ons het ‘n nuwe Verligting in Suid-Afrika nodig. Want die soort onverdraagsaamheid van die Spaanse Inkwisisie wat deur Van Wyk Louw in sy gedig “Die hond van God” beskryf word, leef tans voort by wat mens “die honde van Karl Marx” sou kon noem. Ons land het die ideologiese uitskot van ‘n totalitêre Oos-Europa geërf. Tot 100 miljoen mense is deur die kommuniste uitgemoor, vele ook omdat hulle Christene was. Die studente in Pretoria wat ná ‘n Bybelstudiesessie by haar meenthuis in Pretoria aangeval, verkrag, met ‘n mes geskend en vir dood agtergelaat is, is maar een van die duisende gevalle waar gelowige Christene deur “vryheidsvegters” of “honde van Karl Marx” aangeval is.
Nietzsche se kritiek op die humanisme is ook ter sake, want die sogenaamde ateïs plaas bloot die mens op die troon van God en daarmee saam word die hele siklus van sensuur, onverdraagsaamheid en vervolging wat die Kerk in sy donkerste jare gekenmerk het, herhaal. Croucamp en vele ander het al oor en oor bewys hoe onverdraagsaam hulle is deur byvoorbeeld dissidente akademici aan te kla, hul spraakvryheid – selfs in hul persoonlike hoedanigheid weg van die kampus af – aan bande te lê en letterlike heksejagte teen hulle te onderneem. Deur Christus met Mandela te vervang en daarmee diegene te vervolg wat oneerbiedig teenoor “Nelson van Qunu” (teenoor Jesus van Nasaret) is, is ewe seer Middeleeus.
Pakistan en Indië het twee lande geword omdat Moslems en Hindoes nie saam in dieselfde land kon aanbly nie. Solank as wat die honde van Karl Marx ons in Suid-Afrika vervolg, ons spraakvryheid skend en die universiteite slegs katedrale vir anti-Christelike vloekers is, sien ek nie hoe die stelsel volhoubaar is nie. Ek sou eerder in ‘n verdraagsame Christelike volkstaat wou woon wat soos in die 1983-grondwet godsdiensvryheid erken, as in ‘n fanatiese, dom, totalitêre, sekulêr-fundamentalistiese soort Demokratiese Kampoetsja (die republiek van Pol Pot wat tussen 17 April 1975 en 7 Januarie 1979 bestaan het) waarin “akademici” dit as hul taak sien om slegs Christene (maar geen ander gelowiges nie) te beledig.
Demokratiese Kampoetsja is net soos Demokratiese Suid-Afrika gekenmerk deur etniese vervolging, anti-Christelike onverdraagsaamheid en terreur:
Massacres of ethnic Vietnamese and of their sympathizers, as well as destruction of Vietnamese Catholic churches by the Khmer Rouge took place sporadically in Cambodia under the Democratic Kampuchea regime, especially in the Eastern Zone after May 1975. By early 1978, however, the Vietnamese leadership decided to support internal resistance to the Pol Pot regime and the Eastern Zone of Cambodia became a focus of insurrection. In the meantime, as 1978 wore on, Khmer Rouge bellicosity in the border areas surpassed Hanoi’s threshold of tolerance. War hysteria against Vietnam reached bizarre levels within Democratic Kampuchea as Pol Pot tried to distract attention from bloody inner purges. In May 1978, on the eve of So Phim’s Eastern Zone uprising, Radio Phnom Penh declared that if each Cambodian soldier killed thirty Vietnamese, only 2 million troops would be needed to eliminate the entire Vietnamese population of 50 million. (Uit: Wikipedia)
Wat my betref, kan al die fakulteite van geesteswetenskappe aan die universiteite maar afgeskaf word, want hulle verteenwoordig kultureel-marxistiese kloosters wat geen kennis of kritiese denke aan studente oordra nie en bloot bestaan om hul arme slagoffers met hul negentiende-eeuse dogma te indokrineer. Pleks van miljarde rande hierop te vermors, kan vryskutnavorsers bloot vergoed word vir publikasies in geakkrediteerde tydskrifte. Aangesien die gemiddelde akademikus slegs een artikel per jaar produseer, terwyl hulle veel meer aandag aan hul heksejagte op “afvalliges” bestee, sal die land ‘n groot intellektuele inspuiting kry en daar ook veel meer mededinging wees, pleks van die huidige baantjies-vir-boeties-stelsel.
Sedert Ruth First in die veertigerjare in die destydse kommunistiese weekblad, The Guardian, begin skryf het dat blankes in ons land die swartes se grond “gesteel het”, het die mite toenemend veld gewen. Vandag is dit so te sê evangelie in Suid-Afrika se hoofstroommedia.
First se lesing van die geskiedenis verteenwoordig egter haar interpretasie, gegrond op die teorieë van Marx en Engels. ‘n Meer letterlike vorm van diefstal vind elke dag in Suid-Afrika plaas. ‘n Week of twee gelede het my suster, wat ‘n rekenmeester is, se Malawiese tuinier al drie haar skootrekenaars gesteel. Hiermee is haar lewe in ‘n krisis gedompel. Op haar rekenaars was honderdduisende rande se werk wat sy oor maande voltooi het, asook programmatuur met kodes en wagwoorde wat groot onkoste en moeite verg om te vervang.
Sy was so kwaad dat sy in haar bakkie geklim en na die tuinier se huis in Diepsloot gery en gedreig het om hom met ‘n stuk hout dood te slaan. Nodeloos om te sê, het die polisie, hoewel behulpsaam, niks verder kon doen om haar vir die verlies te vergoed of om die rekenaars terug te kry nie.
Intussen moes sy tienduisende rande op verdere veiligheidsmaatreëls by haar huis uitgee, kameras, elektriese heinings en dergelike meer. Reeds woon die meeste van ons in privaattronke want daarbuite loop die skelms rond wat by die geringste geleentheid ons van ons besittings of van ons lewens kan ontneem.
Ons ingewikkelde, delikate, blanke lewens waarin die meeste van ons sukkel om balans te vind, tussen vriende, kliënte, kollegas, familie, werkgewers, werknemers, rekenaars, selfone en die stryd om ekonomies te oorleef, kan eensklaps deur ‘n swart misdadiger omvergewerp word. Sy onbesonne daad ontketen ‘n kettingreaksie wat maande en jare lank nog gevoel kan word.
Geweldsmisdaad is op almal se lippe. Maar daar is ook iets aan die konstante diefstal van ons goed, dikwels persoonlike of onvervangbare items, wat die verhouding tussen wit en swart in dié land vir altyd bederf. Vandaar die opskrif hier bo: “Dinge wat swartes by my gesteel het.”
Ek dink elkeen het ‘n verhaal om te vertel. Graag verneem ek daarvan, hoe gering of onbenullig ook al. Dit mag ‘n foto-album wees, ‘n mansjetknoop wat jy by jou oupa geërf het, jou ouma se goue armband, ‘n antieke kamera wat vandag waardeloos is maar wat sentimentele waarde het, ‘n paar gunstelingskoene, ‘n ou motor wat jy so goed opgepas het en nou skoonveld is.
Terwyl Ruth First se mitiese “gesteelde grond” oral druk bespreek word en al die polities korrekte kommentators in die media hulle met die idee vereenselwig dat blankes hul plase aan swartes moet oordra, weet ek van nêrens waar daar na die miljarde, nee triljoene rande se goedere verwys word wat swartes oor die afgelope meer as drie eeue by ons gesteel het nie. Dink net as ons op ‘n dag daarvoor vergoed kan word!
Omdat ons vir ‘n paar jaar hier in Johannesburg naby die swart woonbuurt Alexandra gewoon het, het ons gesin besonder swaar onder diefstal deurgeloop. Ons huis is byna elke jaar van waardevolle en persoonlike besittings gestroop. Die inbrekers het, ongeag die diefwering en alarmstelsel deur die vensters ingekom, deur die glas langs die voordeur, selfs deur die dak en plafon. Hul vindingrykheid het geen perke geken nie. Eers toe ek in Frankryk gaan woon het, kon ek ‘n persoonlike klerekas opbou, want voorheen is al my klere jaarliks gesteel.
Deesdae woon ek in ‘n veiligheidsbuurt, maar selfs hier het ‘n bediende ‘n paar skoene van my gesteel waaraan ek besonder geheg was en wat ek eers later agtergekom het. Dit was ‘n paar skoene wat ek op ‘n uitverkoping in Londen gekoop het en wat my volmaak gepas het. Die model word nie meer gemaak nie en daarom is hulle onvervangbaar. Ek het hulle soos goud opgepas en elke keer as ek hulle gedra het, was dit vir my ‘n spesiale geleentheid.
Sy het ‘n seun gehad vir wie sy waarskynlik die skoene vasgelê het. Hy of sy sou nooit kon weet watter waarde daardie paar skoene vir my gehad het nie, waarvan die geldwaarde maar ‘n geringe aspek was. Dit was ook ‘n soewenier van ‘n besoek aan Londen, van ‘n middag in die National Gallery waar ek na Turner se skilderye gaan kyk het, van daardie ragfyn weefsel van ons verfynde Europese kultuur waarvan ons net ‘n deeltjie in ons lewens kan opdoen of bemeester. Ná haar bedanking het ons nog ‘n ander bediende gehad, maar teen die derde selfoon wat sy in ons huis gesteel het, het ons haar in die pad gesteek en nog nooit weer ‘n bediende gehad nie.
Gelukkig steel swartes nie boeke nie, dus het ek nog al my pa en my oupa se boeke wat ek van hulle geërf het. Tydens my verblyf in Europa het ek my egter verstom oor die ou antieke voorwerpe en objets d’art waaroor Europeërs beskik, want natuurlik het hulle meesal nie bediendes of tuiniers nie. Ons sou ook sulke dinge gehad het, maar ons word so gereeld besteel dat ons eenvoudig nie ‘n persoonlike versameling van enigiets kan opbou nie.
Toe my kinders onlangs nog op skool was, het die onderwyseres eenkeer aan die klas gevra wie se huise die afgelope jaar of twee beroof is. Meer as die helfte van die kinders het hul hande opgesteek. Ons kinders word groot in ‘n kleptomaniese samelewing waar diefstal die norm is. Geen wonder die staatskas of die munisipaliteite word ook geplunder nie, want dit is feitlik die norm.
Iewers in Nelson Mandela se biografie, wat deur die Amerikaner Richard Stengel geskryf is, Long walk to freedom, loof hy veediefstal as ‘n soort kuns. Hoeveel vee het swartes nie oor die jare by ons gesteel nie? Veediefstal op die berugte Lesotho-grens is blykbaar so erg dat grensplase aan die SA kant blykbaar so te sê waardeloos is.
In die eerste boek van die Nobelpryswenner, J.M. Coetzee, Dusklands, beskryf hy hoe sy voorouer, Jacobus Coetzee, op ‘n ossewa die binneland intrek en hoe sy wa uiteindelik deur ‘n klomp Hottentotte gestroop word omdat hulle blykbaar nie die begrip “privaatbesit” verstaan nie:
“All was not well. A ring of strangers had collected at the tailgate where Klawer seemed to be scuffling with someone. My other four men were standing helplessly to one side. ‘What is going on here?’ I asked. I looked at Plaatje. He drew his shoulders up miserably. ‘I leave you for half an hour and I come back to chaos!’ ‘They are stealing, master.'” (bl. 78)
Elke fiets wat ek as kind gehad het, is gesteel. Enkele jare gelede het ek op ‘n fiets na ons plaaslike supermark gery en daar aangedoen omdat ek dors geraak het. Ek het geweet dat die fiets ‘n aanloklike teiken vir enige jagterversamelaars in die omtrek sou wees. Terwyl ek na die yskas met koeldranke, water en glukosedrankies gestap het, het ek kort-kort omgedraai om te kyk of ek die agterwiel nog by die ingang kon gewaar waar ek dit gelaat het. Toe ek die glukosedrankie uit die yskas neem en omdraai, was die wiel skielik weg. Ek het net daar by die winkel uitgehardloop en, ja, so wrintiewaar, daar was ‘n swarte op my fiets besig om teen die opdraande uit te trap. As hy in die teenoorgestelde rigting gery het, teen die afdraande af, sou ek hom nooit kon inhardloop nie. Dus kon ek my fiets weer by hom afneem. Ek was maar te bly om dit terug te kry en het nie eens ‘n klag probeer lê of hom ‘n paar taai klappe probeer gee nie.
By al die liefdadigheid wat blankes teenoor swartes via die kerke en ander organisasies beoefen het, om nie van ons belastings te praat wat al dekades lank op swart onderwys, welsyn en gesondheid bestee word nie, is daar die werklikheid van al ons besittings wat oor jare heen deur swartes gesteel is. In Bloemfontein het ek die grappie gehoor:
“Daar is slegte én goeie nuus. Die slegte nuus is ons moet nou almal in Botshabelo gaan woon. Die goeie nuus is: al ons goed is klaar daar.”
Hoe wáár is dit nie! Ons wat deur kranksinnige linkses soos Ruth First en haar eietydse volgelinge van ‘n abstrakte “eiendomsdiefstal” – terwyl swartes nooit enige vorm van titelakte beoefen het nie – beskuldig word, was oor jare, dekades en eeue heen die slagoffers van konstante diefstal. Hoe op aarde kan daar van ons verwag word om swartes te vergoed vir apartheid en ander onsigbare morele delikte, as swartes ons nog altyd sonder ophou van ons werklike besittings ontneem het?
Ek wil nie ‘n groot morele of politieke kwessie hiervan maak nie. Vir my gaan dit meer oor die persoonlike verliese wat ons gely het. Want elke ding wat ons verloor het, verteenwoordig ook ‘n trauma-in-die-kleine, ‘n verlies en skending van jou privaatheid. Al word dit nie met geweld van jou afgeneem nie en bloot in jou afwesigheid gesteel of vasgelê, maak dit tog inbreuk op jou eie klein wêreld. Ons stam af van Noord-Europeërs wat van die eerlikste mense ter wêreld is, waar ‘n mens spreekwoordelik nie eens jou voordeur hoef te sluit nie. Waar ‘n mens op jou medemens kan vertrou om nie jou goed te vat as jy jou rug draai nie. Daarom is dit soveel te meer traumaties om jou tussen mense te bevind vir wie diefstal blykbaar ‘n soort lewenswyse is.
As ek dink aan die dinge wat swartes by my gesteel het, dan dink ek aan my matriekafskeidpak, daardie paar Londense skoene, my ouma en my ma se juwele wat by my suster gesteel is, ‘n 8-mm-kamera en -films waarop my atletiekloopbaan op hoërskool deur my pa vasgelê is, asook ‘n groen Volkswagen wat tydens ons Durbanse jaar buite ons woonstel gesteel is en stukkend en gebreek in Zoeloeland teruggevind is. Ek onthou nog op hoërskool daardie gevoel as ons tuisgekom het en die gat in die glas langs die voordeur gesien het en geweet het dat daar weereens by ons ingebreek is.
Natuurlik gebeur daar veel erger met mense in dié gewelddadige, misdadige land. Selfs menselewens word gesteel, die asempies van kinders soos Willemientjie Potgieter of Danielle Esterhuizen, met dieselfde argeloosheid as wat die hangkaste in ons slaapkamers oopgeruk word.
Soos Jacobus Coetzee in J.M. Coetzee se verhaal, is ons verskriklik getraumatiseer deur die kultuurverskil in dié land.
Daarom sou ek vandag graag by my lesers wou verneem: Wat het swartes by jóú gesteel? ‘n Armband, of rok of baadjie? ‘n Horlosie? Jou selfoon met al jou nommers op? Hoe gering die item of hoe onbenullig die voorval ook al, sou ek graag daarvan wou hoor. Gebruik die kommentaarblad hier onder.
‘n Opera wat die lewensverhaal van oudpresident Nelson Mandela uitbeeld is na slegs drie vertonings in die Staatsteater in Pretoria gekanselleer, het RSG berig.
Die opera, “Madiba: The African Opera” het Vrydag begin, maar moes drie dae later die gordyn laat sak omdat daar nie geld is om die sangers te betaal nie.
Die regisseur, Unathi Mtirara, sê geen geld is van die Nasionale Lotery ontvang nie.
Na die premiere sou daar ook optredes in Qunu wees voordat dit op ‘n buitelandse toer geneem word.
Die Staatsteater het bevestig dat die vertonings gekanselleer is, maar wou geen besonderhede oor ‘n privaatproduksie gee nie.
‘n Halssnoermoordtoneel… Met sulke metodes het die ANC-SAKP sy mag in SA gevestig
deur Leon Lemmer
Verlede naweek, op 27 April, is wyd verkondig dat twintig jaar van demokrasie en vryheid gevier word. Kom ons besin, ten aanvang en agtereenvolgend, kortliks oor “demokrasie” en “vryheid”.
Eerstens, wat beteken “demokrasie” in hierdie konteks? Omdat algemene stemreg in ‘n eenheidstaat aan alle Suid-Afrikaners bo 18 jaar toegestaan is, beteken dit dat die meerderheid kiesers, sonder enige verdere kwalitatiewe oorwegings, besluit watter politieke party(e) die land regeer. Geen vereistes oor ontwikkeling/beskawing, formele onderrig, geletterdheid, ingeligtheid, insig, intelligensie, prestasie, ondervinding, ens, word gestel nie. Ten spyte van ooglopende bewyse van die teendeel, is alle burgers gelyk verklaar. Die gevolg is dat Suid-Afrika sedert 1994 aan die tirannie van die meerderheid uitgelewer is. In die praktyk kom dit daarop neer dat die lot van ons almal in die hande van swart mag is.
In hierdie opsig is daar geen sprake van FW de Klerk se beloofde magsdeling nie. In soverre swartes saamstaan, is die nie-swartes (wittes, bruines, Asiate) grootliks magteloos, bloot omdat die oorgrote meerderheid inwoners swart is; nie omdat swartes bv beter weet nie.
In baie ander lande, bv in talle Amerikaanse state, ontbeer misdadigers tydelik of permanent hulle stemreg. In Suid-Afrika is stemreg ‘n onvervreembare mensereg; ook vir misdadigers, al beteken “misdaad” dat teen die samelewing gesondig is, dus dat die heil van ‘n land in geen mate aan misdadigers toevertrou behoort te word nie. Selfs wat misdadigheid betref, word daar dus by kiesers geen kwalitatiewe onderskeid gemaak nie; heel moontlik omdat so baie van diegene wat tans hoë poste beklee, ‘n misdaadrekord het (bv eufemisties “struggle-“geskiedenis genoem) of dit amptelik behoort te hê. (Die president het die grondwetlike reg om iemand se misdaadrekord uit te vee en hy het hierdie mag al gebruik.)
Soos in die geval van Nelson Mandela is die algemene neiging om demokrasie sonder meer as iets goeds voor te hou. Demokrasie is nie noodwendig goed nie. In die konteks van ontwikkelde/beskaafde lande kan algemene stemreg tot skaflike regering lei. Tradisioneel het dit in die Westerse of eerstewêreldse lande gegeld; nie in die kommunistiese of tweedewêreldse lande nie.
In die derde- en vierdewêreld lewer sodanige demokrasie dikwels onbevredigende resultate. “Some writers have begun to distinguish between the Third World, which they confine to those developing countries with rich natural resources such as the oil-producing states of the Middle East, and the Fourth World, in which are counted all the other underdeveloped countries which have no such resources and little if any prospect of development” (The Fontana Dictionary of Modern Thought, London: Fontana/Collins, 1977, p 635).
Die toenemende onvermoë om weens bv arbeidsonrus natuurlike hulpbronne te benut, laat die nuwe Suid-Afrika die gevaar loop om vierde- pleks van derdewêrelds te word, terwyl die ou Suid-Afrika in baie opsigte eerstewêrelds was. In die ou Suid-Afrika was bv die middestede en -dorpe, asook die blanke woonbuurte, skole en universiteite, onmiskenbaar Europees. Sedert 1994 het alles feitlik onherkenbaar verander en het verval die plek van ontwikkeling ingeneem. Dit is omdat die blankes in hulle geboorteland deur verraad in eie kring ontheem is. Neem gerus waar in watter mate Europese beskawing binne twee dekades plek vir die brutalisering van die openbare lewe gemaak het. Verfynde, beskaafde Europeërs kan onmoontlik so iets vier.
Hoe sien Danny Titus die 1994-verkiesing? “Die regse mobilisering en bomme kon dit nie keer nie, die brutale geweld en slagtings ook nie” (LitNet 30 April). Hy assosieer (blanke) regses met geweld; nie die ANC en PAC wat by uitnemendheid gewelddadige “bevrydingsbewegings” was nie. Hy verwys na die “naakte rassisme” van die verlede. Hy skryf oor “meneer Mandela” en “Madiba” sonder enige sweem van distansiëring; wél met duidelike, ongekwalifiseerde bewondering. Hierdie prulteks is waarskynlik in werktyd gekraam. Dit kom ampshalwe van die hoof van kultuur van die Afrikaanse Taal- en Kultuurvereniging (ATKV). Daardie kultuur was eens Afrikanerkultuur. Deesdae is die ATKV tot hoogstens ‘n Afrikaanse kultuur-instansie getransformeer. Maar waarom sou Titus oor die wondere van die nuwe Suid-Afrika skryf sonder enige verwysing na Afrikaans of die Afrikaanse kultuur? As dít is hoe die ATKV ontaard het, dra dit by tot die gevoel van ontheemding van Afrikaners.
In die konteks van derde- en vierdewêreldsheid kan demokrasie ‘n destabiliserende onding wees. “In 2005, the United States declared it was abandoning its policy of supporting stability at the expense of democracy and that it would now support the democratic aspirations of all people” (Humphrey Hawksley, Democracy Kills: What’s so Good about the Vote? London: Macmillan, 2009, p 2). Demokrasie word dus deur Westerse lande en veral die VSA verabsoluteer, selfs al sou dit teen die belange van minder ontwikkelde lande indruis. “To them, it seemed to be more about creating a mirror of our own societies than solving the problems of the developing world” (p 6). “Much evidence indicates that voting to appoint a government in the developing world can lead to war, disease and poverty” (p 1).
Aan die einde van sy boek vestig Hawksley by implikasie die aandag op die kolossale onnoselheid van Suid-Afrika se skielike (1990-1994) oorgang na ‘n demokratiese bestel: “Building institutions to make a country safe for democracy should be counted in decades not years. The Allies waited ten years after the Second World War before returning sovereignty to Germany and seven years for Japan. It could easily take Bosnia a quarter of a century from the end of its war in 1995” (p 382). In die ou Suid-Afrika is swartes wat aan die regering deelgeneem het, bv op plaaslike vlak, sover moontlik sistematies deur veral ANC-aktiviste uitgemoor. Dit was vir ANC-kamerade ‘n prestige-saak om die politieke mag in die land oor te neem en Suid-Afrika dan sonder enige ondervinding van regering te bestuur, vandaar die klaaglike mislukking. Waaroor ernstig besing moet word, is: Behoort ons trots op ons jong demokrasie te wees? Lyk die regeringsrekord sedert 1994 belowend?
Tweedens, wat beteken “vryheid” in die nuwe Suid-Afrika? Die kern van wat tans plaaslik onder vryheid verstaan word, is dat die land vry van apartheid is. Maar implisiet hierin is die eintlike rede vir die feesviering dat die land van die blanke bewind bevry is. Europese beskawing het plek vir afrikanisering gemaak. Is dit iets waaroor gejuig moet word? Is die bewese rekord van Europa oor baie eeue nie veel beter as dié van Afrika nie? Kan hieruit nie maklik afgelei word dat daar sedert 1990/1994 agteruit geboer is nie?
Onder vryheid verstaan die ANC en sy meelopers dus bevryding van sowel apartheid as blanke oorheersing. In die plek van verpligte rasseskeiding het egter nie vryheid gekom nie maar gedwonge rasse-integrasie. Daar het ook baie ander soorte onvryheid oorgebly. Die land is bv nie bevry van rassediskriminasie nie. Aanstellings en bevorderings word oogluikend op rassistiese en seksistiese gronde gedoen; dermate dat dienslewering deurlopend agteruitgaan. In die grondwet word rassediskriminasie uitdruklik toegelaat, mits dit teen blankes gepleeg word. Die ANC-regering kan glad nie op ‘n nie-rassistiese grondslag funksioneer nie. Regstellende aksie, swart bemagtiging en nie-wit (veral swart) bevoordeling is die kern van die ANC-regering se beleid, wat nie sonder rasseklassifikasie en -diskriminasie uitgevoer kan word nie.
Die land is ook geensins van kommunisme bevry soos FW de Klerk valslik in die vooruitsig gestel het nie. Destyds het De Klerk goeie raad in die wind geslaan en dit wys geag om met terroriste te onderhandel, al het hulle geweier om geweld af te sweer. Die gevolg was dat elke keer wanneer die ANC en sy meelopers nie hulle sin gekry het nie, hulle met die hervatting van hulle terreurbedrywighede gedreig het. Weens hierdie afdreiging is die grondwetlike onderhandelings deurlopend gekenmerk deur toegewings aan die kant van De Klerk en sy onderhandelaars.
Die gevolgtrekking wat hieruit deur die massa gemaak is, is dat geweld/misdaad lonend is. Die ANC se geweldstradisie word tot op hede voortgesit en steeds word die een sukses na die ander behaal, bv tydens of na stakings en diensleweringsbetogings. Dit is dus nog ‘n prominente voorbeeld van onvryheid in die nuwe Suid-Afrika: Die land is nie vry van geweld nie; dit is veel eerder toenemend ‘n gewelddadige misdaadnes.
Is ons vry om die landsvlag van die ou Suid-Afrika in die openbaar te laat wapper? As ek so ‘n vlag na ‘n sportbyeenkoms neem, sal ek nie net dadelik verwyder word nie, maar heel moontlik permanent verbied word om verdere sodanige byeenkomste by te woon. Die land is ook nie vry van korrupsie nie, ens. Behoort al hierdie soorte onvryheid gevier te word?
Maar kom ons kyk hoe instansies wat met Afrikaans gemoeid is en dus sensitief vir Afrikanerbelange en Europese beskawing behoort te wees tydens hierdie twintigjarige viering van demokrasie en vryheid gereageer het. Ek bepaal my aandag (benewens die ATKV-verwysing hierbo) by twee instansies, die Afrikaanse Taalmuseum en -Monument (ATM) en die Afrikaanse Taalraad (ATR), soos gesimboliseer deur Michael le Cordeur as boosdoener.
Le Cordeur is die ondervoorsitter van die ATM en die voorsitter van die ATR. Wannie Carstens is die voorsitter van die ATM en die ondervoorsitter van die ATR. Hierdie twee mense kan dus by uitstek verantwoordelik vir die manewales van hierdie twee instansies gehou word. Carstens is nie ‘n Dopper nie, maar daar is ‘n sterk streep doppertunisme (Praag 13 April) en kastraatmentaliteit (Praag 1 en 8 September 2013) by hom.
Die publiek is uitgenooi om “20 jaar van vryheid” op Sondag, 27 April, by die ATM te vier. Die tema was: “Suid-Afrika: ‘n beter plek om in te leef – ons storie is ‘n goeie storie” (Die Burger, 25 April, p 13). Deel van die program was ‘n uurlange praatjie deur “Drakenstein Transformasie.” Waarop dit neerkom, is dat die ATM hom propagandisties aan die kant van die ANC en sy meelopers skaar; dat wat die afgelope twee dekades gebeur het, volgens hom goed is. Die ATM is egter veronderstel om Afrikaans te bevorder, terwyl die ANC-regering alles in sy vermoë doen om Afrikaans te benadeel. Hoe bring die ATM die kloutjie by die oor?
Volgens die webwerf wil die ATM Afrikaans inklusief in ‘n meetalige konteks by al die bevolkingsgroepe bevorder. Die ATM maak hiermee ‘n bespotting van die Genootskap van Regte Afrikaners (GRA) wat hom ten doel gestel het “om te staan vir ons Taal, ons Nasie en ons Land” (AP Grové, Letterkundige Sakwoordeboek vir Afrikaans, Kaapstad, Nasou, 1964, p 30). Uit die GRA-leuse spreek onverdunde Afrikaner-nasionalisme. Die GRA was sowel ‘n Afrikaans- as ‘n Afrikaner-gesentreerde onderneming. Soos by die ATR is daar by die ATM egter ‘n opvallende skuheid om hom openlik by die (nie-verloopte, dus egte/ware) Afrikaners en Standaardafrikaans te skaar.
Afrikaans is myns insiens die kerneienskap van die Afrikaner. Die ATM is veronderstel om die heil van hierdie Afrikaner-kleinood te bevorder. Die dwaasste manier om dit te doen, is om ANC-gedienstig te wees. Wat soek die ATM ongevraagd op die terrein van ideologie en politiek as hy daardeur klaarblyklik strydig met die beste belange van Afrikaans en Afrikaners handel? Afrikaners behoort weer beheer oor hierdie belangrike deel van hulle erfenis, die ATM, te kry.
Waarmee die voor- en ondervoorsitters van die ATM en ATR, Wannie Carstens en Michael le Cordeur, besig is, is om Afrikaans los van Afrikaner-nasionalisme te probeer maak. Hulle verwag van Afrikaners om vry van hulle eie nasionalisme sonder meer by ‘n geafrikaniseerde nuwe Suid-Afrika in te skakel. Met die oog hierop word Afrikaans gereduseer tot ‘n taal van versoening; dus om ‘n polities korrekte en ANC-gedienstige funksie te vervul. Pleks daarvan behoort Afrikaans erken te word as die onontbeerlike middel waarmee uitdrukking aan die kern, die siel, die kultuur, die identiteit,van die Afrikaner gegee word. Deur die nasionalistiese onafhanklikheidstrewe van Afrikaners te verwerp, word die deur vir die sloping en uiteindelike vernietiging van agbare Afrikaans oopgelaat. Dit is waarom die ATM en die ATR geen woord rep oor die besoedeling van Afrikaans met Engelse woorde nie en waarom selfs sover gegaan word om eerder ‘n mengeltaal soos Kaaps te bevorder.
Laat ek wat hier gebeur met ‘n konkrete voorbeeld illustreer. John Kannemeyer noem in sy biografie oor JM Coetzee dat “the Coetzees of his father’s generation, an Afrikaans riddled with English words” gebesig het (JC Kannemeyer, JM Coetzee: A Life in Writing, Johannesburg: Jonathan Ball, 2012, p 51). Dit het gebeur omdat die Coetzees afsydig teenoor Afrikaner-nasionalisme en -patriotisme, dus wat uit die “volksmond” kom, gestaan het. Dit is dan wanneer ongetemde verengelsing van Afrikaans plaasvind. Die tragedie is dat dit presies is wat by implikasie tans deur sowel die ATM en die ATR nagestreef word.
Soos sy gewoonte is, is Michael le Cordeur se jongste artikel op drie plekke gepubliseer: die ATR-webtuiste, LitNet en Die Burger (26 April, p 11). Ek gebruik laasgenoemde teks. As drie instansies ‘n teks publiseer, impliseer dit seker dat dit goed is. Kom ons kyk watter pêrels die outeur uitrol.
Die hele teks is so naïef pro-Mandela soos kan kom. Daar word 8 keer na “Mandela” verwys (veral aan die begin) en 11 keer word die troetelnaampie “Madiba” gebruik (veral namate die teks vorder en Le Cordeur emosioneel opgesweep raak). Le Cordeur noem Mandela “ons geliefde Madiba,” ‘n “grootse staatsman” en verwys na “die byna histeriese reaksie” na sy dood. Hy onderskei “tussen ‘n vryheidsvegter en ‘n terroris.” Hy regverdig dan Mandela se gedrag met die bekende verskoning “dat die gewapende stryd as ‘n laaste uitweg gekies is.” Daarom verkwalik Le Cordeur, met ‘n uitroepteken, iemand wat Mandela ‘n terroris genoem het.
Maar die terroris-betiteling is nie so vergesog soos Le Cordeur probeer voorgee nie. Dit is immers maklik voorstelbaar dat mense vir vryheid kan veg sonder om hulle tot gewelddadige, misdadige terrorisme te wend, wat onskuldige mense in die slag laat bly en ‘n land afbreek pleks van opbou. Nie net is hierdie nie-gewelddadige vryheidsvegtery voorstelbaar nie, dit is en word wydverspreid in die praktyk aangetref. Daar is baie mense wat nie die geweldsopsie kies nie. Mandela was vry om geweld of nie-gewelddadigheid te kies. Niemand het Mandela gedwing om geweld te kies nie. Desnieteenstaande verwys Le Cordeur na Mandela se “versoenende boodskap;” iets wat Mandela eers begin predik het toe hy in sy doel, naamlik politieke magsoorname deur die swartes, geslaag het.
Mandela was so verknog aan geweld dat hy dit nooit afgesweer het nie. Hy het graag op kenmerkende wyse sy gebalde vuis in die lug rondgeswaai, maar vir sikofante soos Le Cordeur is hy ‘n vredesikoon. Ronnie Kasrils noem dat Mandela persoonlik die ANC se besluit om die Bhisho-slagting aan te hits, bekragtig het (Die Burger, 1 deser, p 11). Hierdie gebeurtenis het op 7 September 1992 plaasgevind, dus meer as twee jaar na Mandela uit die tronk vrygelaat is. 29 mense is gedood. Dit toon dat selfs na die gevangenisstraf van 27 jaar, waaroor Le Cordeur kla, Mandela steeds nie tevrede was dat hy genoeg dood en verwoesting gesaai het nie. Dit staan uiteraard vir Le Cordeur vry om iemand soos Mandela te bewonder as dit met sy moraliteit versoenbaar is. Wat ek ontken, is Le Cordeur se reg om die ATR as voertuig vir die propagering van sy persoonlike politieke oortuigings te misbruik. Dit kan onmoontlik bevorderlik vir die heil van Afrikaans wees.
Mandela wou selfs hê dat 14-jariges moet kan stem. Hier was sy uitgangspunt heel moontlik die bekende feit dat veertienjariges uitstekende terroriste kan wees. As sulke jeugdiges kan help om die (kommunistiese) ideaal van politieke verandering te bewerkstellig, is dit uit hierdie oogpunt onbillik om hulle stemreg te ontsê. Soos sy geliefde Mandela, is Le Cordeur ook radikaal gesind. Nadat sy skool, die Hoërskool Bergrivier in Wellington, in 1976 afgebrand is, het Le Cordeur net die hoogste lof vir hierdie terreurdaad gehad. Feitlik al sy mede-opvoedkundiges sal sodanige onbeskaafde gedrag as anti-opvoedkundig beskou; dat dit teen die grein van opvoeding gaan; dat dit iets is wat nie met opgevoedheid versoenbaar is nie.
‘n Mens moet nie oorspronklike denke by Le Cordeur verwag nie. Twee keer verwys hy na ons “jong demokrasie.” Ons word opgeroep om van demokrasie en nasiebou ‘n sukses te maak. Ons moet “die spoke van die verlede [dus apartheid, die slegte wittes] verjaag en as ‘n nasie begin saamstaan.” Le Cordeur betreur die feit dat dit die eerste “Vryheidsdag” is wat ons sonder Mandela moet vier. Hy doen aan die einde van sy teks ‘n beroep dat ‘n nuwe Mandela moet “ontluik” of “opstaan,” klaarblyklik om die goeie vorige een te (probeer) vervang.
Reëlreg teen wat ek hierbo oor vryheid geskryf het, haal Le Cordeur goedkeurend iemand aan wat beweer dat Mandela 27 jaar in die tronk was “sodat ons kan vry wees.” Hy noem natuurlik nie dat Mandela sy tronkstraf aansienlik kon verkort het as hy bereid was om geweld af te sweer nie. Pleks daarvan borduur Le Cordeur soos volg voort: Mandela “het ons geleer om saam met hom te droom van ‘n nuwe Suid-Afrika waarin almal vry kan wees en elke mens hierdie land sy eie kan noem.” Vir wittes is dit steeds ‘n droom en dit sal ‘n droom bly so lank daar bv rassisties teen hulle gediskrimineer word en hulle geen sekerheid oor bv hulle eiendomsreg en selfs hulle reg op lewe het nie.
Wat ek buitengewoon narsisties vind (dus as ‘n uiting van selfliefde), is dat Le Cordeur homself tot ‘n navolgenswaardige toonbeeld verhef. Hy het al verskeie kere vertel hoe goed hy was om ‘n swarte te help om aan die Universiteit Stellenbosch te studeer. Nou doen hy ‘n beroep op ons gewone of mindere siele om iets soortgelyks te doen. Le Cordeur se gebaar sal by my groter trefkrag hê as sy filantropie of ubuntu’s wittes insluit. Dit sal mos in ooreenstemming wees met die “inklusiwiteit” waartoe die ATM en die ATR hulle geroepe ag.
My grootste beswaar teen Le Cordeur se skrywe is dat hy sy uitgesproke pro-ANC-propaganda in die naam van sy ATR-voorsitterskap bedryf: “As voorsitter van die Afrikaanse Taalraad ag ek dit my plig om die naasbestaandes van Madiba verskoning te vra dat 99,9% van alle negatiewe, en soms blatante rassistiese kommentaar, in Afrikaans gespreek is. Dit maak al ons werk om Afrikaans as ‘n taal van versoening te bevorder, ongedaan.” Myns insiens behoort die ATR onverwyld teen die blatante politiekery van sy voorsitter op te tree.
Soos gebruiklik het Le Cordeur dit teen “die stereotipe dat Afrikaans deur sommige steeds as ‘n witmanstaal gesien word.” In die voorwoord by Christo van Rensburg se So Kry Ons Afrikaans (Pretoria: LAPA, 2012), spreek Le Cordeur die hoop uit dat “die nou byna afgesaagde gesegde dat Afrikaans ‘n witmanstaal is, finaal in die kiem [ge]smoor” sal word (p 10). Wat Le Cordeur in woord en daad doen, is om ‘n wig tussen Afrikaners en Afrikaans te probeer indryf. Dit behoort nie geduld te word nie.
Wanneer Le Cordeur met swartes en die ANC saamspan ten behoewe van “ons jong demokrasie” en “nasiebou,” en wanneer hy “inklusiwiteit” by die ATM en ATR bedryf, gaan dit om eenheid, uitgaande van die veronderstelling dat daar in eenheid krag is. (“Eendrag maak mag.”) Wanneer Le Cordeur egter by Afrikaans kom, dan predik hy verskeidenheid, noem hy Standaardafrikaans “maar net een van die variëteite van Afrikaans” en probeer hy alles in sy vermoë om Engels-besoedelde Kaaps te bevorder. Hier breek hy dus die moontlikheid van eenheid af, wat realisties net in Standaardafrikaans gevind kan word.
Le Cordeur se vyandigheid teenoor en/of geringskatting van Standaardafrikaans is myns insiens geleë in die feit dat dit die trotse produk van hoofsaaklik blanke arbeid is. Terselfdertyd verduidelik Le Cordeur se etnisiteit sy fanatieke voorkeur vir Kaaps, wat egter geen skild teen toenemende verengelsing bied nie. Hy behoort hom ten minste van Kaaps te distansieer in soverre onnodige Engelse woorde gebruik word. Inklusiwiteit moet grense hê. Byvoorbeeld, dit lê sekerlik op die weg van die ATM en die ATR om hulle vir ordentlike oftewel Standaardsafrikaans op kykNET, RSG en in Afrikaanse koerante, tydskrifte, boeke en op webwerwe soos LitNet te beywer.
Wat by Le Cordeur ontbreek, is ewewig. Hy gee gemaklik erkenning aan die hoofsaaklik swart “vryheidsvegters” wat die nuwe Suid-Afrika tot stand gebring het. Waarom nie insgelyks erkenning gee aan Afrikaners wat tereg op Standaardafrikaans as een van hulle prestasies aanspraak kan maak nie? Aanvaar die historiese feit dat die arme slawe nie Afrikaans in ‘n kits in die kombuise van wittes geskep het nie. Die slawe het Nederlands bloot skeef en krom gepraat. Dit kan een van die faktore wees wat aanleiding tot die ontstaan van Afrikaans gegee het, maar dit was nog nie Afrikaans nie; hoogstens voor- of proto-Afrikaans.
Die nuwe Suid-Afrika is polities grootliks ‘n ANC-produk waarvoor Le Cordeur net lof het. Standaardafrikaans is ‘n prestige-produk van hoofsaaklik Afrikaners, waaraan Le Cordeur gerus welwillende erkenning kan gee. Hy en sy etniese groep behoort met die nodige dankbaarheid van Standaardafrikaans gebruik te maak. Iemand sonder hierdie elementêre erkentlikheid hoort nie in die ATR nie.
Luxemburg se tweede grootste stad, Esch-sur-Alzette, gaan ‘n bekende pad wat in 1923 na die Boere-soldate in die Tweede Vryheidsoorlog vernoem is, verander na Nelson Mandela-weg. Dié aankondiging het hewige reaksie onder die land se konserwatiewe en selfs verregse groepe uitgelok. Die Nasionale Museum vir Weerstandsbewegings het die stadsvaders van Esch-sur-Alzette naby die Belgiese grens toestemming gevra om die naam van die “Rue des Boers” te verander ná mnr. Nelson Mandela se dood in Desember verlede jaar.
‘n Uitstalling wat bekend staan as “Van Prisonier tot President” word tans deur die museum aangebied. Die burgemeester, Vera Spautz, sê die museum is naby die Weerstands-plein geleë en die stad het gemeen dat die ou Suid-Afrikaanse president se verset teen die destydse NP-regering meer simbolies as dié van die Boere-soldate is. Die Apartheidsmuseum in Johannesburg het sy steun aan die naamsverandering toegesê. – Radio Pretoria
Louis Changuion, met die bystand van ‘n mede-historikus Bertus Steenkamp, het redelik onlangs die volgende wetenskaplike studie gepubliseer: Omstrede Land: Die historiese ontwikkeling van die Suid-Afrikaanse grondvraagstuk, 1652 tot 2011 (Pretoria: Protea Boekhuis, 2011, 471p). In die aanloop tot die verkiesing is grondhervorming weer hoog op die agenda van veral die ANC. Baie mense, bv politici, het baie oor grondhervorming te sê, maar hoeveel van hulle het hierdie boek grondig bestudeer? Daar is ‘n Engelse weergawe beskikbaar vir diegene wat nie Afrikaans kan of wil lees nie.
By grond gaan dit om meer as die barre aarde. Dit het ook met ontwikkelde grond in die vorm van bv plase te make, wat die landbou betrek en daarmee saam kosvoorsiening, wat ons almal raak. Die San het die grond gebruik om op te jag en die Khoi het die grond van plante gestroop om vuurmaakhout te hê. Hulle het geen eie bydrae tot grondontwikkeling gelewer nie. Eintlik ook nie die swartes wat grond vir weiding en bestaansboerdery gebruik het nie, want oorbeweiding en grootskaalse erosie was aan die orde van die dag. Al hierdie inheemses was in meerdere of mindere mate nomadies, wat meebring dat hulle kwalik op eiendomsreg van spesifieke afgebakende grond aanspraak kan maak.
Die Khoisan kan hoogstens beweer dat hulle eerste in die suide en weste en die swartes dat hulle eerste in die noorde en ooste van Suid-Afrika was. Nie een van hulle het ‘n realistiese grondaanspraak gebaseer op ontwikkelingsarbeid wat hulle self en op hulle eie verrig het nie. Daar is heelwat regverdiging vir die standpunt “dat dit reg is dat die grootste gedeelte grond aan blankes moet behoort, omdat die blankes die grond ekonomies benut” (p 212). Die swartes se voortdurende eise om meer grond is tereg beantwoord met die versoek dat die swartes “eers bewys moet lewer dat hulle grondgebied meer produktief kan benut” (p 227). In 2012 was daar ‘n bohaai toe Pieter Mulder die feit genoem het dat die swartes (anders as die Khoisan en die wittes) histories nie in die suide en weste van Suid-Afrika gewoon het nie. Changuion bevestig hierdie algemeen aanvaarde waarheid (p 147, 298). Die ANC wil die geskiedenis herskryf soos dit hom pas.
Dit is die wittes wat sedert die middel van die 17de eeu in Suid-Afrika infrastruktuur (bv paaie) geskep en grond tot produktiewe kommersiële plase (in teenstelling met die swartes se bestaansboedery) ontwikkel het. Hierin was die rol van die inheemses beperk tot dié van arbeiders. Dat swartes se benadering tot grond heeltemal anders as dié van wittes is, word deur Willie Esterhuyse uitgewys wanneer hy noem dat dit by swartes “nie oor grond as produktiewe bate gaan nie, maar oor grond as politieke identiteitsimbool” (Eindstryd, Kaapstad, Tafelberg, 2012, p 341).
Dit is ‘n primitiewe benadering wat nie gepas in die hedendaagse wêreld is nie. Dit gee uitdrukking aan die tragedie van grondhervorming in die nuwe Suid-Afrika met ‘n regering wat die swartes ter wille is. Swartes voel emosioneel geregtig op alles in die land, of demografies op minstens 80% daarvan, maar hierdie begeerte is op instink en ideologie gebaseer. Hoe meer grond van wittes weggeneem en aan swartes oorgedra word, des te meer word die onproduktiewe grond. Die landsbevolking neem toe, maar voedselproduksie neem af. Dit moet noodwendig tot ‘n krisis lei.
FW de Klerk het daarop gewys dat die ANC-regering volgens sy groenskrif oor grondhervorming private eiendomsreg wil erodeer deur die grootte van plase in wit besit te beperk, asook die getal plase wat wittes mag besit. Dit sal landbouproduksie en ander ekonomiese aktiwiteit asook belastinginkomste verminder en plaaslike en buitelandse beleggings laat opdroog (Die Burger, 1 Junie 2012, p 2).
In daardie koerant se weeklikse redaksionele rubriek word gesê dat die teks van die groenskrif “‘n eensydige, emosioneel bewoorde historiese beskouing” gee “van hoe die swart mense se grond onder ‘kolonialisme en apartheid’ van hulle afgeneem is”. Ook dat die aanleiding vir die groenskrif ‘n 2007-besluit van die ANC se Polokwane-kongres is, waarmee bevestig word dat die onderskeid tussen die regering en die ANC as politieke party “ongesond versmelt het” (Die Burger, 2 Junie 2012, p 12).
Changuion toon aan hoe die wittes en swartes hulle sedert 1652 in verskillende gebiede gevestig het. Deurlopend het verandering in grondbesetting plaasgevind, soos vanweë die Groot Trek in die geval van die wittes en die Difaqane (die uitdelgingsoorloë onder die swartes) in die 19de eeu. ‘n Kenmerk wat van 1652 tot 1990/1994 konstant gebly het, is dat wittes en swartes ten minste amptelik aparte grondgebied beset het. Dit onderstreep die revolusionêre aard van FW de Klerk se toespraak op 2 Februarie 1990. Dit was ‘n radikale breuk met die evolusionêre geskiedenis van Suid-Afrika. Wat sedertdien gebeur het, noop ‘n mens om te wonder of voogdyskap of paternalisme (Changuion, p 132, 190) werklik so boos was as wat dit deesdae voorgestel word. (Kyk die laaste sin hieronder.) Die ANC verwag bv sonder meer dat blanke boere bystand aan swart boere moet verleen.
Die standpunt van swartes word heel aan die begin van die boek soos volg verwoord: “Die veronderstelling is dat die meeste blanke grondeienaars (of hulle voorsate) die grond wat hulle besit wederregtelik bekom het en dat dit daarom nou aan die ‘regmatige’ eienaars teruggegee moet word” (p 7). Nelson Mandela het dit soos volg verwoord: “The [black] people … would fight the white man and win back their country” (Long walk to freedom, London: Abacus, 1995, p 433). Maar die swartes “besit” grond suiwer histories; hulle koop dit nie. ‘n Zimbabwiese opperhoof het sy standpunt soos volg gestel: “Buy land? You must be crazy, you don’t buy the wind or the water or the trees” (Peter Godwin, When a crocodile eats the sun, Northlands: Picador, 2006, p 54). [Dit is hierdie houding wat veroorsaak dat baie swartes nie vir water wil betaal nie; dit val mos gratis uit die lug.] Dieselfde eensydige en primitiewe benadering blyk uit die titel van ‘n 2004-publikasie van die ANC-regering se Departement Grondsake: This is our land (p 7, 309, 446).
Aan die begin het wittes soms grond (nie ontwikkelde plase nie) onderhewig aan streng voorwaardes ontvang. Van hierdie plase is deur latere geslagte geërf, maar die waarde is grootliks deur die ontwikkelingswerk bepaal. Later is hierdie plase dikwels ten duurste deur ander eienaars gekoop en is die verbandlenings oor dekades afbetaal. Deesdae word die eiendomsreg van sommige van hierdie ontwikkelde plase sonder teenprestasie aan swartes oorgedra. Onderliggend is daar nie net ‘n gebrek aan ewewig nie; daar is ook doodgewone onreg, oftewel onregverdigbare bevoordeling van swartes en benadeling van wittes. Daarby word hierdie verkwanseling moontlik gemaak deur belasting wat in groot mate van wittes gevorder word.
Soos dit ‘n wetenskaplike studie betaam, word die terminologie deur Changuion verduidelik: bevolkingsgroepe (wittes, swartes, bruines en Asiate), grondbesit (besetting, onderhandeling, onteiening, restitusie, hervorming), groepe (volk/nasie, stam, gemeenskap) (p 9-10), asook die groepbenamings (p 312-313). Naas die teks wat vir die algemene publiek geskryf is (p 7), is daar bylaes oor bv die wette en statistiek (p 314-442), gevolg deur ‘n bronnelys en indeks. Van die grootste bates van die boek is die talle landkaarte wat die grondsituasie van 1652 tot 2011 uitbeeld. Behalwe in die geval van veral Brits-Betsjoeanaland/Griekwaland-Wes (en anders as die reservate vir Indiane in die VSA) het swartes in Suid-Afrika tradisioneel van die beste landbougrond beset, maar boerdery op ‘n onproduktiewe manier bedryf. Die swart gebied Thaba Nchu in die Vrystaat is bv die allerbeste grond in die provinsie genoem. “Nogtans vind ons dat die naturel nie in staat is om daardie grond te bewerk en die beste daarvan te maak nie” (p 172).
Oor die 1936-wet oor grondbesit:
“Die 15,3 miljoen ha [vir swartes] is meer as die oppervlakte van Engeland en Wallis tesame waarop ongeveer 30 miljoen mense woon teenoor die minder as 6 miljoen wat vir die tuislande beoog is. Ongeveer die helfte van die 100 000 km² met ‘n vogtige en matige klimaat in Suid-Afrika is in die swart grondgebied geleë. Bowendien kry meer as 75% van die oppervlakte van die swart gebiede meer as 500 mm reën per jaar, wat die minimum vir droë-landgewasverbouing is; dit vergeleke met die gemiddelde jaarlikse reënval van slegs 430 mm in Suider-Afrika as geheel” (p 175; ook p 304).
“Die Britse en koloniale regerings het deurgaans gepoog om ‘n beleid van gebiedskeiding te volg” (p 49). “Gebiedskeiding (segregasie) en voogdyskap” was “die tradisionele beleid van Suid-Afrika” (p 116; ook p 141, 191, 388); voor die Anglo-Boereoorlog en ook daarna. Dit was egter in groter mate ‘n skeiding van grondeienaarskap as van mense. Selfs DF Malan het al in 1950 erken dat algehele apartheid nie prakties uitvoerbaar is nie (p 203). In die praktyk was daar bv baie swartes op blanke plase. Slegs sommige van hulle was arbeiders in diens van boere (p 121). Daar was bv deelboerdery: “Die blankes het die grond verskaf, die swartes die arbeid, en uiteindelik is die opbrengs verdeel” (p 130). In die Boere-republieke van die Transvaal en Vrystaat was daar “tradisionele swart krale op die meeste blanke plase” (p 64).
Kaart deur Frans Cronjé van die SA Instittuut vir Rasseverhoudinge, in Rapport gepubliseer
In die ‘blanke’ dorpe en veral stede was daar ‘n al hoe groter toevloei van swartes. Daarbenewens was daar baie staatsgrond waarop swartes hulle gevestig het (p 121, 144, 266), in groter mate as in die reservate (p 122). Baie staatsgrond is sedert 1994 deur die ANC-regering aan swartes oorgedra (p 278). In 1976 het minder swartes in die tuislande as in die res van Suid-Afrika gewoon (p 234). Daar was ook baie grond wat sendelinge vir swart besetting gekoop het (p 66, 67, 106, 144).
Dit is dus uiters misleidend om te beweer, soos telkens deur bv aktiviste en politici, dat swartes op 13% van Suid-Afrika se oppervlak saamgehok is. Daar moet ook onthou word dat swartes tradisioneel geweier het om hulle samewerking te gee wanneer die owerheid ‘n sensus opgeneem het (p 124). [Daar word natuurlik van almal verwag om saam te werk wanneer die ANC-regering op sy onbeholpe manier ‘n sensus hou.] In die Transvaalse republiek “is deur wetgewing bepaal dat blankes nie grond mag beset waar daar ‘n swart stam gevestig is nie” (p 65).
Van vroeg af was die regeringstandpunt dat as ‘n (blanke) boer nie sy grond kon of wou benut nie dit terugval na die owerheid (p 22). Wanneer plase met die oog op besetting deur swartes benodig is, het die wit boere kompensasie ontvang (p 91), bv markwaarde plus 10% en vergoeding vir werklike verliese en ongerief (p 231). Soos elders in die wêreld het die teenoorgestelde ook gebeur: Wittes het swart grondgebied as oorlogsbuit ontvang en dit in plase opgedeel (p 94). Soms het swartes op ‘n soortgelyke wyse gebaat as hulle suksesvol aan die kant van die Boere geveg het (p 107). Wanneer wittes plase gratis ontvang het, was dit bv op voorwaarde dat dit permanent deur hulle bewoon moet word (p 97, 373).
“Indien die Boererepublieke beskuldig kon word dat hulle grond ‘wederregtelik’ verower het – dat dit ‘n geval van land grabbing was – kan dit des te meer gesê word van Groot Brittanje en wat hulle teen die einde van die 19de eeu in Suid-Afrika gedoen het toe hulle die Twee Boererepublieke ingepalm het. Dit, meer as enige ander verowering in daardie tyd, was ‘n voorbeeld van grondinpalming teen die wil van die meerderheid inwoners – ten minste die meerderheid blanke inwoners. Die twee Boererepublieke wat vir ongeveer sestig jaar lank besig was om grond te verower, het dit alles in twee en ‘n half jaar verloor en moes dit as gevolg van verowering afstaan aan ‘n Europese moondheid. Wat was die verskil? Het wat die Boere gedoen het, enigsins verskil van wat Brittanje hier, en in die res van Afrika, gedoen het – verowering van grond, soos dit vir eeue in Europa, trouens in die wêreld, gedoen is?” (p 113).
“Die deelname van swartes aan die oorlog, en grootliks aan Britse kant, [het] die rasseverhoudings verder vertroebel” (p 117). “Na die oorlog was daar ‘n opeenhoping van hawelose swartes op die boereplase en in die groot nywerheidstede en tog was daar ‘n gebrek aan arbeiders op sowel die plase as in die nywerhede, en die reservate was reeds oorbevolk” (p 120). Dit herinner aan die invoer van slawe in die 17de eeu omdat die Khoisan grootliks onbruikbaar as arbeidsbron was. Dit herinner ook aan die invoer van Indiërs gedurende die laaste veertig jaar van die 19de eeu as tydelike werkers op die suikerplantasies (p 179), asook die werwing van swartes in veral die buurlande as trekarbeiders vir die myne (p 208). Daar was baie swartes in Suid-Afrika maar baie van hulle was ongeskik of ongeneë om bevredigend as arbeiders te funksioneer. Arthur Keppel-Jones het swartes as ambisielose sonsitters gestereotipeer (Praag 16 deser).
[Daar is deesdae die persepsie dat buitelandse swartes, bv Zimbabwiërs en Mosambiekers, beter as die tradisioneel Suid-Afrikaanse swartes is, bv as arbeiders. As dit so is, is die vraag waarom dit so is. Dit lyk vir my asof die antwoord in twee rigtings gesoek kan word. Enersyds is dit moontlik dat nie die room nie maar die afsaksels van die swart bevolking in vorige eeue suid oor die Limpopo-rivier gedryf is. Dan kan veralgemenend beweer word dat die tradisioneel Suid-Afrikaanse swartes van slegter stoffasie as dié in bv die buurlande is. Andersyds kan die mode nagevolg word deur die skuld aan die blankes te gee. Tydens die blanke bewind is noodleniging seker meer doeltreffend in Suid-Afrika as in ander Afrika-lande, bv die buurlande, gedoen. Daar was dus ‘n mindere gevaar dat ontberings en sterftes weens bv epidemies en hongersnood by swartes sou voorkom. Dan kan die moontlike verskil in kwaliteit tussen plaaslike swartes en dié in buurlandse aan die empatie van blankes toegeskryf word. Maar dan word die voortdurende geweeklaag van plaaslike swartes oor hoe vreeslik sleg hulle tydens kolonialisme en apartheid behandel is, vergesog en eintlik absurd. In werklikheid het hulle dit (veralgemenend) dan (toe en nou) te lekker en maklik gehad; beter as wat hulle prestasiegewys verdien. Dat dit tydens kolonialisme en apartheid nie hel op aarde vir swartes in Suid-Afrika was nie, blyk uit die feit dat swartes reeds eeue lank nie uitwyk nie, maar eerder die land instroom.]
Tydens die Anglo-Boereoorlog het swartes die Britte ondersteun onder die indruk dat hulle daarvoor vergoed sou word. Baie swartes het “geglo dat die oorwinnaars (die Britte) ná die Anglo-Boereoorlog blankes se plase aan hulle sou gee, en hulle het oor die grense gestroom en blanke plase beset … Die Britse militêre owerhede wat tydens die Anglo-Boereoorlog die besetting ooglopend toegelaat het, het die indruk geskep dat hulle die besetting van hierdie plase goedkeur” (p 115).
“Toe van die blanke boere ná die oorlog na hulle plase teruggekeer het, het hulle gevind dat hulle plase deur swart gemeenskappe beset is … die meeste opstalle is afgebrand, hul vee is óf vernietig óf is gesteel” (p 115). Die wittes het met min middele en groot inspanning hulle plase heropgebou. Na verloop van minder as ‘n eeu, dus na die roemlose magsoorgawe van 1990/1994, herhaal die geskiedenis hom: Swartes dreig om sonder vergoeding die plase van blankes oor te neem en swartes uit Afrika stroom oor die landsgrense in groter getalle as ooit tevore. Die ANC-regering openbaar oor die inkommers “‘n baie meer gematigde houding” (p 279) as vorige regerings.
Na sy toespraak op 2 Februarie 1990 het FW de Klerk magsdeling aan die wittes belowe maar hulle is die reg ontsê om die algehele magsoorgawe, waartoe hy ingestem het, te verwerp. Na die bewindsoorname van die ANC in 1994 het FW de Klerk aan die boere belowe: “Julle kaart en transport is veilig” (p 272). In 2007 het die eerste plaasonteiening egter geslaag (p 279). Pleks van die markwaarde of selfs meer as dit (soos hierbo genoem) word boere deur die ANC-regering minder as die markwaarde vir hulle plase aangebied. Daarby word ook gesloer met die uitbetaling van die vergoeding (p 280). Die hele proses word deur korrupsie en onbekwame amptenare beduiwel (p 283).
Die ANC-regering het grondeise toegelaat wat tot 1913 terugdateer. Die sperdatum vir die indiening van die eise was die einde van 1998. Toe is bekend gemaak dat 60 000 eise ontvang is. ‘n Jaar later is hierdie syfer tot 79 000 verhoog (p 278), wat heelwaarskynlik daarop dui dat baie aansoeke wat te laat ontvang is op ‘n onetiese wyse toegelaat is. Druk word uitgeoefen dat verdere eise toegelaat word en die afsnydatum nie 1913 moet wees nie (p 274), maar eerder 1652: “Dit mag dan dalk selfs die stryd om grond tussen die swart gemeenskappe van die verlede betrek” (p 281). Dit wil die ANC vermy, want grondhervorming word ter bevoordeling van die swartes bedryf en is uitsluitlik teen die wittes gemik (p 309).
Die gewillige-koper-verkoper-beginsel kry al hoe meer teenstand (p 280-281, 290). Maatreëls soos grondonteiening, drastiese belasting op grond en die beperking van grondpryse en die hoeveelheid grond wat ‘n wit boer mag besit, geniet al hoe meer steun (p 281, 290, 294-295, 309), veral in ANC-geledere. Die kabinet het reeds in 2008 grondonteiening in beginsel aanvaar (p 285). Sodra ‘n eis teen ‘n plaas ingedien is, mag geen verdere ontwikkeling daar gedoen word sonder ‘n permit van die grondeisekommissaris nie (p 281). Produksie lei daaronder en dit kan jare duur voordat ‘n eis afgehandel is en nog langer voordat die boer vergoeding ontvang (p 307).
“Binne ‘n paar jaar het Suid-Afrika verander van ‘n netto uitvoerder van voedsel na ‘n netto invoerder” (p 282). Dit is waarom ek dink dat daar eerder ‘n graad- as ‘n aardverskil tussen die situasie in die nuwe Suid-Afrika en Zimbabwe is. Die maatreëls wat die ANC-regering beoog, is soortgelyk aan dié wat voedselproduksie in Zimbabwe geruïneer het (p 305). “Die owerhede behoort die kommersiële boere, wat nog 90% van die land se voedsel produseer, te beskerm eerder as om hulle van die plase te verdryf” (p 282).
“Talle swart boere [het] plase gratis gekry” (p 283). “Dit [is] eenvoudig deel van die menslike aard … om nie iets wat verniet gekry is te waardeer nie” (p 284). Die meeste plase wat aan swartes ingevolge grondhervorming toevertrou word, misluk klaaglik of word vir bestaansboerdery gebruik. Die regering het al “erken dat 90% van die grondoordragte wat reeds gedoen is, mislukkings is” (p 291). In die boekjaar 2010/11 is meer as R1 miljard bewillig om mislukte plase weer produktief te maak (p 295). Die ontvangers stel hoofsaaklik in die grond as eiendom belang en nie in boerdery nie (p 284; verwys ook Esterhuyse hierbo).
Selfs al was ‘n grondeis geldig behoort daar vir die bate betaal te word, al is dit oor ‘n lang tydperk (p 284; ook p 307). Die sogenaamde voorheen benadeeldes word bevoordeeldes wat “baie meer kry as wat hulle verloor het” (p 291). [Dieselfde onetiese verskynsel doen hom tans in Distrik Ses voor.] Dit kan ‘n geval wees van ‘n voorouer wat benadeel is en nou word die nageslag vergoed. Maar is die Boere en hulle nageslag in dieselfde orde vergoed vir die onregte (bv konsentrasiekampe) van die Anglo-Boereoorlog?
Tydens die Zuma-bewind het Julius Malema as ‘n propagandis ontpop: Die swartes “hoef nie die grond te koop nie, want die blankes het dit van hulle gesteel. Met ander woorde, die grond moet eenvoudig aan die swartes teruggegee word, ongeag die verbeterings daarop” (p 288). ‘n Wyser benadering sou wees “om eers die reeds beskikbare grond aan voornemende swart boere oor te dra alvorens grond van suksesvolle blanke boere weggeneem word. Dit is tog bekend dat die staat eintlik die grootste enkele grondeienaar is,” maar die regering weet nie “hoeveel grond hy besit nie en ook nie waar sy grond geleë is nie” (p 289).
Een van die moontlikhede wat hom sedert 2008 voortdoen, is die nasionalisering van grond. Die regering oorweeg dit “om alle produktiewe landbougrond tot nasionale bate te verklaar. Indien dit gebeur, sal die huidige eienaars dan op ‘n tydelike of permanente grondslag slegs gebruiksreg van die grond hê” (p 292). Daar is ook al deur die minister van landbou voorgestel dat blanke boere 40% van hulle boerdery (dus nie net grond nie) aan swart boere moet afstaan (p 294). Daar word ook oorweeg om plase aan blanke boere terug te verhuur (p 296).
“Histories was die mense van Afrika nooit bekend vir grootskaalse boerdery nie … Daar is … relatief min suksesvolle indiwiduele kommersiële boere in Afrika as geheel. Dit laat die vraag ontstaan of kommunale boerderymetodes nie maar steeds die beste vir Afrika is nie” (p 308). Van die grootste ironieë is dat algemeen aanvaar word dat hierdie swartes, wat eufemisties “opkomende” of “ontluikende” boere genoem word maar meesal misluk, net sal slaag as wit boere as mentors optree (p 284). “Dit wil … voorkom asof die ou konsep van voogdyskap weer bygesleep sal moet word” (p 307).
Nelson Mandela se testament van 40 bladsye wat Maandag gelees is, het belangstelling gaande gehad omdat daar reeds ‘n uitgebreide familietwis oor sy erflating woed.
Dit is Maandag onthul dat Mandela en Graca Machel, die weduwee van die afgestorwe Mosambiekse rewolusionêre leier, glo binne gemeenskap van goedere getroud was.
Machel is daarom geregtig op die helfte van Mandela se boedel.
Spesifieke items in die boedel is aan haar bemaak, maar sy kan baie meer opeis. Mandela se erflating is glo nagenoeg R46 miljoen werd, maar dit moet nog geëvalueer word.
Mandela het ook R50 000 aan verskeie van sy personeellede, onder wie Zelda la Grange, bemaak.
Thamsanqa Jantjie, die nabootser wat homself as gebaretaaltolk voorgedoen het, se werkgewers het bedank.
Cikizwa Xozwa, persoonlike assistent van die ANC-woordvoerder Jackson Mthembu, en haar man, past. Bantubahle Xozwa, hoof van die party se godsdienstige en tradisionele sake, werk nie meer vir die regering nie.
Die egpaar besit glo die maatskappy vir wie Thamsanqa Jantjie gewerk het.
Jantjie het allerlei onsinnige handgebare tydens Nelson Mandela se gedenkdiens gemaak wat gelei het tot wêreldwye verontwaardiging deur gehoorgestremdes sowel as die publiek en hoë lui.
Talle het nietemin dieselfde kwaliteit in Jantjie as in Mandela raakgesien: ‘n Nabootser en swendelaar.
Die twee ANC-werknemers wat verbind word met sy aanstelling het hul bedanking ingehandig.
“Hulle het bedank. Hulle is nooit afgedank nie,” het ’n ANC-woordvoerder Keith Khoza Dinsdag gesê.
“Geen redes is aangevoer nie,” het hy gesê.
Hulle het hul bedankingsbriewe ingehandig in Desember, kort ná die voorval by die gedenkdiens waar Jantjie tydens president Barack Obama se toespraak op die verhoog sy manewales uitgehaal het.
Khoza het gereageer op berigte in die New Age-koerant dat die twee afgedank is.
Jantjie het na die herrie losgebars het beweer hy ly aan skisofrenie. Hy is kort daarna by die Sterkfontein- psigiatriese hospitaal in Krugersdorp opgeneem.
Chris Jones is ‘n teoloog verbonde aan die Universiteit Stellenbosch (US). Hy het onlangs ‘n artikel oor versoening in Die Burger (28 Des, p 15) gepubliseer. Daar word berig dat hy die hoof van die US se kantoor vir moraliteit en morele leierskap is. ‘n Mens mag hom dus seker op sy spesialiteitsgebied toets. ‘n Probleem wat hom dadelik voordoen, is dat Jones ‘n eienaardige soort teoloog is. Sy benadering kan seker as na-modernisties beskryf word, as vloei-saam-met-die-stroom; dus as iets in die mode is, kan dit maar onderskryf word.
Jones gun homself hierdie skynbaar bandelose vryheid deur anders as tradisionele teoloë nie na die Bybel te verwys nie. By geleentheid het hy beweer “truths – and in particular Bible truths – are not fixed but wax and wane with the ebb and flow of each new society and culture”. Daarmee pluk Jones enige sprake van ‘n bonatuurlike mat onder die Bybel uit. Die Bybel is volgens hom blykbaar ‘n suiwer mensuitgedinkte en mensgeskrewe teks. Die rots waarop Jones gevolglik eerder bou, is Chris Jones. Op dié manier het hy voorheen sy mening oor bv die doodstraf en homoseksualiteit gelug.
Hierdie keer sê hy dat ons van ons troontjies moet afklim, ons afgode moet agterlaat en mekaar as gelykes moet omhels. Versoening vind glo net tussen gelykes plaas. Dit lyk vir my na ‘n doodloopstraatopsie, want die praktyk toon baie duidelik dat, ten spyte van al die propaganda wat die teendeel beweer, ons in baie opsigte (die opsigte wat wesenlik saakmaak) nie gelykes is nie. Ons moet ons nie laat mislei deur gelykverklaring eers voor die reg en daarna in die politiek (een mens, een stem) nie.
Selfs voor die reg is mense nie gelyk nie, want rykes kan beter regshulp as armes bekostig, sommige mense verstaan hofprosedure beter as ander, kan hulle beter as ander uitdruk en dus hulle belange beter beskerm, ens. Een mens, een stem is in baie opsigte ‘n gevaarlike klug, want mense verskil hemelsbreed in bv ingeligtheid en insig. Die meeste plaaslike kiesers, baie van hulle funksioneel ongeletterd, het geen benul van wat werklik belangrik is in die hede of met die oog op die toekoms nie. Hulle stem op grond van ras, propaganda/hoorsê, intimidasie, ens, in die waan dat hulle hier en nou bevoordeel gaan word.
Waar Jones wei en waarnatoe hy mik, is duidelik, want hy voer sy betoog met woorde soos weerloses, gemarginaliseerdes, verwondes, magteloosheid, uitsluiting, geregtigheid en waardigheid. Al die genoemde woorde word deesdae gebruik (eintlik misbruik) om ‘n saak ter bevoordeling van nie-wittes uit te maak en om wittes te benadeel. Dit is omdat die wittes vir nie-wittes, en veral swartes, se beweerde benadeling verantwoordelik gehou word. Jones se standpunt laat ‘n mens dink aan Sergey Nechayev (1847-1882) en François Furet (1927-1997) se frase “revolusionêre kategismus”. Volgens die HAT beteken kategismus: “Kort begrip … van die vernaamste leerstellinge van ‘n godsdiens.”
Jones gebruik ook ‘n woord wat ons nie in die ou Suid-Afrika gehoor het nie, naamlik voetsoolvlak. Deesdae word die destydse bevoordelingshiërargie soos volg voorgestel: veldskoenvlak heel bo, gevolg deur plakkie- en tekkievlak, en dan die heel laagste, voetsoolvlak. In die nuwe Suid-Afrika is dié piramide, soos dit ‘n revolusie betaam, omgekeer. Diegene op voetsoolvlak (swartes) is nou bo en kry ongekwalifiseerd simpatie, dié op plakkie- en tekkievlak (Asiate en bruines) ‘n mate van simpatie, terwyl dié op veldskoenvlak (wittes, veral Afrikaners/Boere, insluitende boere) verguis word.
Hierdie rondte verwys Jones darem wél na die Bybel, naamlik na die storie van Rispa wat aan God, en nie aan die koning nie, gehoorsaam was. Sy neem nie wraak nie, maar waak eerder oor die lyke van haar kinders. Hierdie verhaal kan op verskillende maniere vertolk word. Jones se uitleg is: Rispa “wórd die gesig van versoening en herstellende geregtigheid.” Godsdiens moet, volgens Jones, nie vir politieke doeleindes misbruik word nie. In hierdie opsig lê daar vir hom op die US-kampus ‘n groot sendingveld braak, want daar is van die rektor en die studentedekaan tot by die dekaan van die fakulteit teologie en ook in daardie fakulteit baie bevrydingsteoloë vir wie dit in die eerste plek nie om religie gaan nie, maar om politiek.
Op die US-kampus is die frase “herstellende geregtigheid” ‘n gewilde mode-frase by veral bevrydings- en (as daar van hulle oor is) ander teoloë. Met “herstellende geregtigheid” word beweer dat daar tydens apartheid (eintlik) geen geregtigheid was nie en dat hierdie positiewe waarde nou teruggebring moet word. Dit word in dieselfde konteks as transformasie, bemagtiging, regstellende aksie, ens, gebruik; dus ter bevoordeling van nie-wittes en benadeling van wittes.
Die revolusionêre aard van hierdie soort geregtigheid word deur Jones belig wanneer hy afwisselend ook die (blykbaar sinonieme) frase “radikale geregtigheid” gebruik; ook “radikale versoening”, wat plaasvind as mense “plekke met die ‘ander’ ruil”. Jones se ideaal van absolute gelykheid word hiermee bereik. Daarom plaas hy “ander” tussen aanhalingstekens. In die salige staat waarin almal gelyk/eenders is, word alle andersheid ontken. Die probleem is dat dit ‘n illusie is; dat (soos die tuin van Eden) so ‘n opset nie in die werklikheid aangetref word nie.
Naas “geregtigheid” vereis terme soos “agtergeblewe” en “gemarginaliseer” ook kwalifisering voordat hulle ondubbelsinnig tuisbring wat bevrydingsteoloë wil sê. Vir bevrydingsteoloë is die probleem dat “agtergeblewe” en “gemarginaliseer” nie duidelik maak of die betrokkenes deur eie toedoen of deur die laakbare gedrag van ander mense agter geraak het of uitgeskuif is nie. Om seker te maak dat dit nie op eersgenoemdes se eie slegtigheid dui nie, word daar dan by voorkeur van “agtergesteldes” gepraat. Dan is die bedoeling duidelik, naamlik dat hierdie mense agtertoe gedwing is, dus dat wittes verantwoordelik gehou word as nie-wittes nie op peil is nie.
Jones se vervreemding van die werklikheid blyk duidelik uit wat hy skryf: “Radikale versoening lei tot ‘n nuwe mensheid … Hierdie núwe mensheid word dikwels gebore in die moeilikste situasies – deur te vergewe, te herstel en te genees.” ‘n Voorbeeld hiervan vind hy dan waaragtig in die naloop van die Reitz-4-episode, wat in werklikheid ‘n geval van grootliks onskuldige studentepret was. In daardie episode is niemand gedood of beseer nie en niemand het werklik skade gely nie, maar die gebeurtenis is ter inkriminering van blankes gewetenloos uitgebuit.
Maar Jones stu voort met nog frases: “deernisvolle geregtigheid” en “radikale transformasie”. Ook: “Deur radikale versoening en herstellende geregtigheid kry mense al meer heelheid.” Jones verwys ook na “ware versoening, genesing en herstel.” Dit sluit aan by die gewilde sinspeling dat daar tydens apartheid (net) gebrokenheid was en dat die wittes siek was en genees moet word.
Soos baie ander skrywers kon Jones in Desember nie iets publiseer sonder om gunstig na Nelson Mandela te verwys nie: “Mandela was iemand wat op profetiese wyse sy lewe vir vryheid en versoening geoffer het, en as president politieke integriteit en sterk waardes soos geregtigheid, vergifnis en menswaardigheid vir ons nagelaat het.” Let op die onnodige gebruik van die tipiese teologiese term “profetiese”. Let ook op die insinuasie dat Mandela soos ‘n messias/verlosser gesterf het om vir ons daardie rits wonderlike waardes te laat beërwe. In die Wikipedia word daarenteen beweer dat Mandela aan ‘n longkwaal dood is.
Wat ek ironies vind, is dat die militante Mandela, wat deur Jones as die toonbeeld van versoening opgehemel word, dit baie duidelik gemaak het dat versoening nie van albei kante, wit én swart, moet kom nie, maar net van die blankes se kant af. Nog meer ironies is dat Mandela ‘n “Reverend Jones” direk teenspreek: “Over and over, he [Jones] preached the importance of reconciliation – implying that it was we who needed to reconcile ourselves to the whites” (Long walk to freedom, London: Abacus, 1995, p 537).
Jones se gevolgtrekking is: “Ons land sal meer effektief op die pad van radikale versoening moet vorder.” Is die idealistiese absolute gelykheid van die gespreksgenote hiervoor ‘n noodsaaklike voorwaarde, soos Jones beweer? ‘n Voorspoedige, veilige land sou myns insiens veel eerder die teelaarde vir die versoening van sy gelukkiger inwoners kon wees. Vir so ‘n land is ‘n heeltemal ander politieke grondslag as die huidige een egter noodsaaklik.
Dit sou versoening bevorder as ook van die dwaasheid van politieke korrektheid afgesien word en daar direk gesê word hoe sommige van ons landgenote kan verbeter. Daar het die onsinnige gewoonte posgevat dat net die wittes sonder ophou sleggesê kan word. Daarenteen mag nie-wittes nie op hulle ooglopende tekortkominge gewys word nie. Dit is heeltemal moontlik dat die een party meer rasioneel oor versoening kan dink en dus beter weet hoe om te versoen as die ander party, wat geneig kan wees om instinktief te reageer en te roem op etniese meerderheidsteun. Kwantiteit as sodanig kan egter nie ‘n tersaaklike bydrae tot versoening lewer nie.
‘n Bekende beeld wat dikwels gebruik word, is dié van die handgeweefde mat. Die koper wat die mat ontvang, kyk graag na die bokant, die mooi kant. Die arbeider wat die weefwerk gedoen het, is baie bewus van die onderkant, wat nie so mooi is nie. Suid-Afrika het grootliks onverdiend in die skoot van die swartes geval. Jones skaar hom aan hulle kant en dink wat hulle doen, is mooi. Daarenteen word diegene onder wie se leiding die land opgebou is, die wittes, deur Jones minder mooi voorgestel, al word ondernemingsgees en voortreflikheid veral by hulle aangetref.
‘n Variasie hierop is diegene, soos Jonathan Jansen, wat bekommerd is oor hoe die relatief talentloses die skoolstelsel ervaar. Daarenteen bekommer ek my oor die begaafde leerlinge wie se talente in ‘n uitsiglose skoolstelsel versmoor word; daardie mense wat die leiding kan neem om die land uit die moeras te sleep.
Dit lyk asof Jones net vir die wittes preek. Dit verbaas my altyd as iemand ernstig voorgee dat hy sy etnisiteit dermate ontgroei het dat hy geen poging aanwend om vir sy identiteitsgenote in die bres te tree nie. Dat daar militante, hardegat swartes is, soos hierbo uitgewys is, is ‘n feit. Hoekom nie direk vir nie-wittes, veral swartes, sê dat sommige van hulle moet ophou om af te breek wat onder wit bewind opgebou is en dat hulle gerus ook kan ophou om die wittes te treiter, te besteel, te benadeel en uit te moor nie? As daar wesenlike resultate na sodanige oproep is, sal dit ‘n hupstoot aan versoening gee.
Die reg op lewe is die fundamenteelste mensereg. Slegs lewende mense kan al daardie ander mooi klinkende menseregte geniet. Dít gee ‘n ander perspektief op die woorde van Antjie Krog waarmee Jones sy artikel afsluit: “Stukkie vir stukkie sterf ons in versoening.”
Die Wes-Kaapse minister van Toerisme, Alan Winde het die nuus verwelkom dat Kaapstad as van die voorste vakansiebestemmings aangewys is deur ‘n Britse asook Amerikaanse koerant.
Die Guardian sowel as die Amerikaanse New York Times in ‘n artikel, “52 Plekke om te gaan in 2014”, het Kaap aanbeveel by toeriste.
Die New York Times het Kaapstad in sy artikel ook verbind met oudpresident Nelson Mandela.
Die Guardian het in sy artikel Kaapstad se moderne restaurante en kuierplekke uitgelig.
Kaapstad is ook ‘n “pienk” bestemming, vir die sogenaamde LGBT-gemeenskap.
Winde sê die erkenning sal help Kaapstad se status as ‘n aantreklike bestemming verhoog. Hy het bygevoeg dat dit die Tuinroete sal insluit.
Die New York Times het ‘n sirkulasie van sowat 2 miljoen lesers per dag.
Die wetenskapfiksieskrywer HG Wells, waarna Leon Lemmer verwys
deur Leon Lemmer
Dit gebeur glad te selde dat ‘n werklik sinvolle brief in ‘n koerant gepubliseer word. J Hagen sr van Durbanville se brief (Die Burger, 27 Des, p 13) is ‘n welkome uitsondering. Dit is duidelik dat hy nagedink het voordat hy die brief gestuur het. Ek lewer tussen vierkantige hakies kommentaar.
“Die skokkende chaos waarin ons land verkeer, tref my diep – net soos vir duisende ander Suid-Afrikaners … die volgende [sal] ten minste gedoen moet word om die werkloosheid, armoede en vermorsing van belastingbetalersgeld die hoof te bied:
Raak (heel eerste) ontslae van pres Jacob Zuma. Hy is ‘n verleentheid vir ons land; [Eintlik was/is al die staatshoofde van die nuwe Suid-Afrika myns insiens ongewens, onder meer omdat hulle pro-kommunisties en anti-blank was/is.]
Wettig die doodstraf vir bewese moord; [Die doodstraf is noodsaaklik in nie-ontwikkelde of nie-beskaafde samelewings, want radikale en geweldadige weerwraak is wat sulke mense verwag en verstaan.]
Pas instromingsbeheer uit die buiteland toe. Ons het nie eens genoeg werkgeleenthede en behuising vir ons eie mense nie; [Ander negatiewe gevolge is die invloei van armlastiges en misdadigers en die vermurwing van plaaslike kulture. Die tragedie is dat die DA ingevolge sy liberale ideotisme pro-immigrantinstroming is en selfs die ANC kritiseer omdat die regering onwettige immigrante glo nie goed genoeg behandel nie.]
Gee aandag aan die bevolkingsaanwas. Bestaande kindertoelaes moedig geboortes aan en is onvolhoubaar; [Ooreenkomstig tradisionele Afrika-kultuur predik die ANC nie geboortebeperking nie. Polities korrek rep die DA geen woord oor hierdie saak nie.]
Skep so gou moontlik meer opleidingsgeriewe om die ongeskooldes vaardighede te leer; [Beter skoolonderrig, ‘n groter verskeidenheid naskoolse opleidingsprogramme, meer en beter geriewe en veral beter onderrigpersoneel, aangestel ingevolge bekwaamheid, is nodig.]
Alle werknemers moet harder werk en met ‘n kleiner vergoeding tevrede wees. Soos sake tans staan, sal ons nooit mededingend met ander lande kan wees nie; [Die beginpunt behoort die afskaling (minstens 50%) van die vergoeding van politici en amptenare in die sentrale, provinsiale en plaaslike regering te wees.] en
Laastens moet ons tot elke prys ‘n ander regering kry. Die huidige regering bewys oor en oor dat hy magsbehep en spandabelrig is.” [Dié regering is ook onbekwaam en daarom ondoeltreffend. Wat noodsaaklik is, is nie bloot ‘n ander regering nie, maar ‘n heeltemal ander staatkundige bedeling, bv stemreg slegs aan nie-misdadige funksioneel geletterdes wat inkomste- en munisipale belasting betaal. Die politiek, parlement en regering sou dan kwalitatief baie beter daar uitsien.] Tot hier Hagen se brief.
Wanneer ‘n mens jonk en gelukkig (of ten minste tevrede) is, sien jy kans vir problematiese situasies. Jy is dan geneig om lig aan die einde van selfs die langste en donkerste tonnel te sien. Wanneer jy ouer en wyser is, is jy geneig om meer skepties oor die vooruitsigte te wees. Die politieke ramp wat Suid-Afrika in 1990/1994 getref het, het plaaslik op alle terreine apokaliptiese afmetings aangeneem. Daar is geen vooruitsig dat die land ooit van hierdie terugslag gaan herstel nie. Die rede waarom sommige jonger mense hoop het, is nie net omdat sulke mense geneig is om optimisties te wees nie. Dit is ook omdat die jonges nie die ellendige hede met die (ten minste potensiële) voortreflikheid van die verlede kan vergelyk nie. Jong mense het immers nie die Suid-Afrika van weleer eerstehands geken nie en word dikwels wan daaroor ingelig.
Suid-Afrika het voor 1990 deurlopend ‘n geskiedenis van evolusionêre politieke verandering gehad. In 1990/1994 was daar ‘n totale breuk met dié geskiedenis; dus presies wat die ANC begeer het, naamlik revolusionêre verandering. Die mandaat wat die meerderheid blanke kiesers aan FW de Klerk gegee het, was onderhandeling vir magsdeling. Hierdie kiesers het dit in die 1992-referendum gedoen nadat die Nasionale Party sy veldtog onder die vaandel van teenkanting teen meerderheidsregering gevoer het. Op ‘n verraderlike wyse het die grondwetlike onderhandelings meerderheidsregering in sy uiterste vorm tot gevolg gehad en daarby sonder dat die blanke kiesers toegelaat is om, soos in 1992 plegtig belowe is, hulle vir of teen hierdie resultaat uit te spreek. Die verraad was en is dus van ‘n tweeledige en hemelskreiende aard.
Net ‘n klein groepie Afrikaanssprekende blanke politici was medepligtig aan hierdie ruggraatlose magsoorgawe. Na al die jare is dit vir my steeds onmoontlik om te glo en aanvaar wat hierdie groepie die blankes (ons en ons nageslag) en die land aangedoen het. In die hede is van die ontstellendste verskynsels dat hierdie verraaiers dit moreel in orde vind om steeds in die openbaar te verskyn en dan verering, of ten minste begrip, vir hulle wanprestasie verwag. ‘n Gesofistikeerde, vooruitstrewende land wat oor eeue ontwikkel is, is verkwansel aan ‘n klomp immorele, misdadige* kamerade wat alles in hulle vermoë doen om af te breek wat onder blanke leiding opgebou is. Hulle het na die magsoorname spoedig laat blyk dat hulle bekwamer brekers as bouers is. [* Ilana Mercer verwys na “jail birds” (Praag 29 Des).]
My totale onbegrip, selfs na verloop van twee dekades, vir die graad van politieke dwaasheid wat tydens my lewe in my vaderland gepleeg is, laat my dink aan die laaste boek (eintlik pamflet) wat die befaamde Britse skrywer HG Wells (1866-1946) gepubliseer het: Mind at the end of its tether (San Francisco: Millet Books, 1945/1973, 34p). “In that invincible ignorance of the dull mass lies its immunity to all the obstinate questioning of the disgruntled mind” (p 8).
Van geen beskaafde, meelewende, rasionele wese kan met enige reg aanvaarding van die verregaande 1990/1994-bedrog verwag word nie. “There was no reason whatever in it. It happened so” (p 27). Dit is ‘n nagmerrie wat in die werklikheid afgespeel het en waarvan die katastrofale gevolge oral in die land sigbaar is. Nie net die huidige geslag nie, maar ook geslagte wat kom, sal (as hulle nie aan die situasie kan ontvlug nie) hulle weg in hierdie onverkwiklike chaos moet probeer vind. Vir die Westerling kan afrikanisering nooit ‘n plaasvervanger vir Westerse beskawing wees nie. In tradisionele Afrika-kultuur kry Westerse beskawing moeilik ‘n vastrapplek. Dit is soos om te poog om verkoeling in die hel te installeer.
Wells het geweet hy is in die laaste jaar van sy lewe. Hy het die vernietigende gevolge van twee wêreldoorloë beleef. Wells se einde, die vernietiging van sy self, was naby. Hy voorsien “a voiceless limitless darkness” (p 15). Daar was geen manier hoe hy sy situasie kon verbeter nie. Sy toekoms was sonder ‘n horison. Hy is met “mental defeat” gekonfronteer (p 9). Wat hy waargeneem het, het nie meer sin gemaak nie: “Is this all?” (p 14). “A harsh queerness is coming over things and rushes past what we have hitherto been wont to consider the definite limits of hard fact” (p 8).
“All through we have the same spectacle of beings over-running their means of subsistence and thrusting their fellows out of the normal way of life into strange habitats they would never have tolerated but for that urge to live, anyhow and at any price, rather than die” (p 10-11). Al wat oorbly, is wanhoop. Wells se gees, hy as mens en skynbaar ook die wêreld of werklikheid, was raadop. Daar was “the distressful fate that closes in upon us all” (p 16). “Everything was driving anyhow to anywhere at a steadily increasing velocity” (p 5). Die resultaat is “incredible chaos” (p 6).
Dwarsdeur die geskiedenis was dit begaafde indiwidue en kundige minderhede (en nie die meerderheid of massa nie) wat die gang van gebeure en die lot van die mensdom bepaal het. In Wells se laaste sin is daar ‘n sprankie hoop: “But my own temperament makes it unavoidable for me to doubt, as I have said, that there will not be that small minority which will succeed in seeing life out to its inevitable end” (p 34). Vroeër het hy geskryf: “Only a small, highly adaptable minority of the [human] species can possibly survive” (p 30). Nou het hy daardie hoop ook laat vaar. Wells het in laaste instansie sy hoop sekerlik nie op die gepeupel gevestig nie en selfs nie op indiwiduele mense nie, maar op ‘n nuwe spesie, “Over-man” (p 5), dus op na-humanisme (Praag 24 Nov): Daardie nuwe spesie “will certainly not be human” (p 19).
Wat in linkse geledere graag “die wonder van die nuwe Suid-Afrika” genoem word, is in werklikheid die spreekwoordelike bomenslike gemors wat FW de Klerk en kie van die grondwetlike onderhandelings gemaak het. Die resultaat is onterend vir beskaafde mense; eintlik die skepping van werklik onmenslike omstandighede wat skynbaar net deur tans nie-bestaande supermense ongedaan gemaak sal kan word. Daardie supermense sal nie gedurende my leeftyd hulle opwagting maak nie. Ek sal in die chaos van die nuwe Suid-Afrika doodgaan. Dit stel min of meer my pessimistiese standpunt.
Met die blankes in Rhodesië/Zimbabwe en Suidwes-Afrika/Namibië kan gesimpatiseer word omdat hulle hulle lank teen magsoorgawe verset het en eers ondergegaan het nadat die NP-regering sy steun aan hulle onttrek het. Insgelyks geniet die Israeli’s dwarsoor die beskaafde wêreld wye steun omdat hulle die moed van hulle oortuiging het om diegene te beveg wat wet en orde bedreig en wat die ondergang van hulle nasiestaat nastreef. In die geval van blanke Suid-Afrikaners en veral Afrikaners is die simpatiemat onder hulle uitgetrek, want ‘n groepie van hulle eie mense het op ‘n uiters sluwe manier hulle de facto ondergang veroorsaak. Dit kom dus op selfvernietiging neer.
Op die Praag-webwerf word egter gevra dat ek met konkrete voorstelle moet kom oor wat gedoen kan word om ons situasie te verbeter. Die posisie van regse blankes in Suid-Afrika is soortgelyk aan dié van regses in Europa. In albei gevalle word regses in die openbare media nie regs genoem nie, maar as ver-regs geëtiketteer. In Europa word regse politiek as gevaarlik beskou omdat dit met die Nazi’s geassosieer word. In Suid-Afrika word regse politiek taboe geag omdat apartheid as iets ongoddeliks sleg voorgestel word en daar beweer word dat die regses apartheid wil terugbring.
In albei gevalle word die meeste regses se strewe doelbewus onjuis voorgestel. In hierdie konteks kan ‘n sterk saak teen etikette soos “regs” en “rassisties” uitgemaak word. In sowel Suid-Afrika as Europa gaan dit by hierdie sogenaamde (ver)regses oorwegend om identiteitspolitiek en nie om die bevordering van naakte rassisme ingevolge waarvan nie-wittes bloot op grond van velkleur geminag word nie. Dit gaan om die reg om jou eie kultuur, jou manier van dink en doen, insluitende jou eie taal, in jou eie veilige, welvarende omgewing, letterlik in jou eie tuisland, verkieslik ‘n nasiestaat, uit te leef. Dit is nie links of regs nie. Dit is in die kol.
Die punt is dat dit in Europa te kort na die Nazi’s (1945) en in Suid-Afrika te kort na apartheid (1990) is om groot steun vir identiteitspolitiek te verwag. In Suid-Afrika is blankes se posisie bedenkliker as in Europa, nie net vanweë hierdie korter tydsverloop nie, maar ook weens die immer groter wordende, dus verswelgende, getalsoorwig van die swartes. Daarom is ek so raadop soos HG Wells.
Wat kan hieromtrent gedoen word? Soos sommige regses in Europa wend ek my tot metapolitiek. Ek stig nie organisasies nie. Ek plant nie bomme en landmyne soos Nelson Mandela en sy kamerade gedoen het nie. Ek probeer duidelikheid kry oor wat aangaan. Ek probeer ons lot verstaan sonder om dit te aanvaar. Dit is my erns. Namate ek vorder, sal ek al hoe meer kan besin oor hoe (en nie “of” nie) en wanneer ons uit hierdie onverkwiklike situasie kan kom. Ons moet eers weet en verstaan en dan doen. Dit is waarom ek op die Praag-webwerf skryf.
Die Kaapse stadsraad het gedreig om befondsing van die Kaapse Klopse-karnaval te weerhou as hulle die ANC aan Mandela verbind.
Die burgemeester van Kaapstad, Patricia de Lille, het die Klopse gewaarsku dat die stadsraad nie Mandela aan die ANC sal verbind nie.
Die Klopse wou armbandjies dra met Nelson Mandela se gesig en die ANC-kleure en kenteken daarop.
Nelson Mandela was ‘n ANC-lid en na die party se oorwinning in 1994 die land se eerste president. De Lille het nogtans gewaarsku dat die stadsraad nie die karnaval geldelik sal ondersteun as Mandela se naam met die ANC verbind word nie.
Die stadsraad moet verkeers- en veiligheidsdienste voorsien en strate skoonmaak teen ’n koste van R3,5 miljoen.
Die stadsraad en Klopse-organisasies het intussen ooreengekom om die ANC-logo te verwyder en swart armbandjies met Mandela se gesig te dra.
Die AbaThembu koninklike familie het die Mandela-familie tot kalmte gemaan.
‘n Woordvoerder van die familie, Daludumo Mtirara, het ‘n verklaring uitgereik na ‘n vergadering in Qunu tussen die AbaThembu koninklikes en verteenwoordigers van die Mandela-familie.
Nelson Mandela se boedel sal eersdaags ter sprake kom. Mtirara sê die familielede gevra om kalm te bly en die administrasieproses te eerbiedig sodat alle bates onaangetas bly totdat die boedel afgehandel is.
Dit volg op berigte dat lede onderling twis oor Madiba se erfgoed, en wil hê dat sy weduwee Graca Machel uit die huis gesit word wat sy en Madiba gedeel het.
Die lede van die koninklike familie het hul kommer uitgespreek oor die onstabiliteit in die Mandelahuis , het hy gesê.
Mtirara het op die vergadering waar Mandela se kleinseuns, Mandla en Ndaba was, weer bevestig dat Mandla, die oudste kleinseun, die hoof van die gesin is.
Kort na Mandela se dood, het sy eksvrou, Winnie Madikizela-Mandela verslae van ‘n hernude familietwis afgemaak as “skelm insinuasies” en “apartheidstyl-taktiek”.
Sy het vroeër ‘n verklaring uitgereik deur haar woordvoerder, Thato Mmereki , waarin sy gesê het dat die oudste dogter, Makaziwe Mandela, die familie sal lei en besluite sal neem met die ondersteuning van haar twee susters .
Mandla en Makaziwe is betrokke in ‘n bitter openbare twis oor die beheer van Mandela se nalatenskap.
Verlede week het Mtirara het gesê die Thembustam se hoof is ses jaar gelede deur Mandela aangewys en Mandela het self aan Mandla by dié geleentheid ‘n tradisionele spies oorhandig.
Sondag op die vergadering is ook besluit dat Madikizela-Mandela nie ‘n mandaat of die gesag het van die stamhoofde om hulle “kultuur, gebruike en tradisie in die media” te bespreek nie.
Mtirara het gesê tydens die vergadering kon geen harde bewyse gevind word dat Machel stief behandel is deur die familie nie.
“Sy moet gerespekteer word deur elke familielid as sy die enigste vrou van Madiba wat hom tot op die laaste oomblik ondersteun het,” het hy gesê. Hy het ook gesê Machel moet ingelig word van enigiets wat gebeur in Mvezo, Qunu en Houghton .
Mtirara het gesê by die vergadering is opgemerk dat Mandla en Ndaba nie tradisionele roulinte, wat bekend staan as amaqhosha, dra nie.
Mtirara het gesê dit het aan die lig gekom dat ‘n familielid wat getaak is met die maak en verspreiding van die linte dit nie aan al die familielede uitgedeel het nie.
“Dit is onaanvaarbaar en teen ons tradisie en getuig van die isolasie van die kern van die Mandela-familie en ander lede van die familie.”
Dit is gelas dat alle familielede linte moet kry teen 4 Januarie, het hy gesê.
