Die AbaThembu koninklike familie wil buite die hof skik met Winnie Madikizela Mandela oor Mandela se huis in die gewese Transkei.
Hulle vra dat sy haar twis met oudpresident Nelson Mandela se familie buite die hof besleg. Sy word intussen daarvan verdink dat sy verklarings vervals het.
Die oudpresident se gewese vrou is van plan om sy testament Maandag in die Hooggeregshof in Mthatha uitmekaar te trek omdat die huis op Qunu in die Oos-Kaap opeis.
Madikizela-Mandela voer aan dat sy ingevolge gewoontereg die wettige eienaar daarvan is, maar die oud-terroris het destyds die huis aan sy derde vrou, Graca Machel, nagelaat.
Winnie se regsverteenwoordiger, Mvuzo Notyesi, sê hy is tevrede dat die regters wat die saak sal aanhoor, van ander dele van die land afkomstig is en nie van die Oos-Kaap nie.
Winnie het ‘n uitval gehad met Dikgang Moseneke en Themba Sangoni, twee van die drie eksekuteurs van die Mandelaboedel oor die Qunu-huis.
Betrekkinge tussen Moseneke en Madikizela-Mandela was nie altyd gespanne nie, want die adjunk-hoofregter het haar op versoek van Mandela in die Stompie Seipei-moordverhoor verteenwoordig.
‘n Oos-Kaapse stamhoof het in ‘n beëdigde verklaring Madikizela-Mandela se bewering gestaaf dat die grond waarop die eiendom gebou is, aan haar behoort.
Die stamhoof Zwelidumile Mbande, is van die Mthentu Administrasie.
Die AbaThembu koninklike familie het Winnie egter herhaaldelik versoek om nie die kwessie deur die howe te voer nie, maar om buite die hof te skik.
Aanhangers van Mandela het dié week ‘n veldtog geloods ter ere van die voormalige terroris wat min belangstelling by die swart publiek gaande gemaak het.
Hy is vereer vir die bomme wat hy en sy mede-terroriste geplant het en waarin onskuldige burgerlikes dood is.
Die Nelson Mandela-sentrum van herinnering in Johannesburg het ‘n multi-media uitstalling gehou in een van vele huldeblyke aan hom.
Dit is vandag ‘n jaar sedert Mandela se afsterwe. Die geleentheid is bygewoon deur Mandela se familie en hoogwaardigheidsbekleërs soos die Minister van Wetenskap en Tegnologie, Naledi Pandor, die adjunk-Hoofregter, Dikgang Moseneke, die musikant, Yvonne Chaka Chaka en die uitvoerende hoof van Edcon, Jurgen Schreiber.
Gaste het na huldeblyke van regoor die wêreld gekyk. Pandor het die hooflesing gelewer, waarin sy gefokus het op die “nie-rassige samelewing” wat Madiba help vestig het, en waar nuwe apartheid ingestel is om ‘n swart meerderheid te bevoordeel ten koste van wit minderhede en die ras van swart misdadigers verswyg word in anti-wit haatmisdade.
Die uitvoerende hoof van die sentrum, Sello Hatang het Suid-Afrikaners nietemin aangemoedig om in Madiba se voetspore te volg.
Die SABC het ook elke geleentheid benut om Mandela en kohorte te prys en op te hemel. Wolfie Kodesh het tydens ‘n dokumentêre uitsending trots vertel hoe hulle onskuldige burgerlikes doodgemaak het.
Die Minister van Verdediging, Nosiviwe Mapisa-Nqakula sal vandag ‘n replika van oudpresident Mandela se Robbeneiland-sel aan die Nelson Mandela Museum in Qunu in die Oos-Kaap oorhandig.
Die terroris het 18 jaar op die eiland naby Kaapstad deurgebring nadat hy die doodstraf vrygespring het.
Die bestuurder van bemarking en kommunikasie, Nokuzola Teteni sê die sel sal leerders en plaaslike inwoners help verstaan wat Madiba tydens sy aanhouding moes deurmaak.
Die Mandela-familie sal intussen verskeie geleenthede die naweek bywoon om Madiba te herdenk. Hulle sal Sondagoggend die naweek met ‘n biddiens in Qunu afsluit om die familie weer bymekaar te bring.
Die tuiste was onlangs in die nuus, nadat die DBV afgekom het op beeste wat van honger en dors op die plaas gevrek het.
Ahmed Kathrada, wat saam met Madiba op Robbeneiland was, lê vanoggend kranse by die Uniegebou in Pretoria.
Die Ahmed Kathrada-stigting is die gasheer van die seremonie by die standbeeld van die oudpresident.
Die standbeeld is op Versoeningsdag onthul met ‘n haas in die oor, waarna die staatsman op Qunu in die Oos-Kaap begrawe is.
Cyril Ramaphosa, waarnemende president, sal Vrydag die spreker by die amptelike herdenking by Freedom Park in Pretoria wees.
Ramaphosa het namens president Jacob Zuma en die Nelson Mandela-stigting ʼn beroep op alle Suid-Afrikaners gedoen om die volkslied te sing na ‘n oomblik van stilte.
Die huidige volkslied bevat ‘n strofe van die Die Stem wat tans as ‘n “rassistiese” blyke van “apartheidsontkenning” beskou word.
President Jacob Zuma het ‘n kennisgewing ingedien wat Winnie Madikizela-Mandela se beweerde aansoek teenstaan om inligting oor Mandela se grond te bekom.
Madikizela-Mandela wil toegang tot staatsdokumente kry wat inligting bevat oor oud-president Nelson Mandela se eiendom op Qunu in die Oos-Kaap.
Die presidensiële woordvoerder, Mac Maharaj het bevestig dat die kennisgewing ingedien is.
Maharaj het egter nie verdere besonderhede bekend gemaak nie.
Madikizela-Mandela se regsgverteenwoordiger, Mvuzo Notyes, het in Oktober die aansoek in die Mthatha Hooggeregshof ingedien waarin Mandela se boedel teengestaan word en sy die reg op sy Qunu-huis eis.
Sy voer aan dat die voormalige president moontlik skuldig was aan bedrog toe hy die grond in Qunu op sy eie naam geregistreer het.
Madikizela-Mandela voer aan dat die abaThembu koning, Buyelekhaya Dalindyebo die grond aan haar gegee het toe Madiba in die tronk was.
Die Xhosa-stamhoof wat onlangs die grootste DA-vergadering onder sy stamgenote gehou het, word deur die party as die “koning” van die Transkei voorgehou.
Karkasse van beeste wat al weke gelede weens honger en verwaarlosing gevrek het, het inspekteurs van die Nasionale Dierebeskermingsvereniging (NDBV) op Nelson Mandela se plaas naby Qunu in die Oos-Kaap begroet.
Die plaas is reeds van alle natuurlike weiding gestroop en die diere moes aanvullende voer kry, het die NDBV se inspekteurs aan Media24 gesê.
Mandela was ironies genoeg ‘n ere-beskermheer van die NDBV, maar dit het blykbaar nie inslag gevind by die veewagters nie.
Volgens ’n amptenaar wat naamloos wou bly, is ’n groot trop beeste in ’n klein kampie aangehou, aangesien Madiba, volgens die veewagters op die plaas, geglo het die vee moet naby die huis wees as hy “wou huis toe kom”.
Die NDBV het met die eksekuteurs van Mandela se boedel gekontak om die onverkwiklike toestand van die mishandelde diere te probeer besleg.
’n Veearts, dr. Shaun Morris, het die vee en hul weiding geëvalueer, waarna hy ’n lys van aanbevelings opgestel het vir die eienaars.
Die aanbevelings sluit in ’n vermindering van die aantal diere en beter voeding.
Die NDBV sal die plaas volgende week weer besoek om te verseker dat die aanbevelings nagekom word.
Die Oos-Kaapse regering moes verlede week ‘n “reddingsoperasie” loods by die wêreldberoemde en skatryk Mandela-familielandgoed te Qunu om te keer dat hul beeste nie ook weens verwaarlosing vrek soos Thandi Modise se diere nie.
Die Mandelas is trots op hul Xhosa-“beeskultuur” en hou daarom ‘n kudde op hul kleinhoewe aan, dog sonder om hulle genoeg voer te gee. Daarom het die provinsiale regering van die Oos-Kaap met die belastingbetaler se fondse “ingegryp” om gratis lusern aan die Mandela-beeste te verskaf. Die dienste van veeartse is ook ternouernood ingeroep, aangesien een van die 97 beeste reeds van die honger gevrek het en die ander 96 insgelyks in lewensgevaar verkeer het.
‘n Plaaslike boer in die Oos-Kaap het in reaksie gesê: “Terwyl die ANC-bewind, wat deur die toedoen van mnr. FW de Klerk en Sweedse miljoene vir ‘n terreurveldtog in die 1980s aan bewind gekom het, beplan om blanke plase te onteien en politieke “boere” daar te vestig, kan sy eie nomenklatoera wat die staatskas leeg steel nie eens na hul plaasdiere omsien nie.”
Verlede maand is 82 dooie diere, waaronder ontbindende varke, hoenders, ganse en skape, tydens ‘n klopjag op Thandi Modise, premier van die Noordwes-provinsie, se plaas ontdek. Modise is een van die eertydse terreurbeweging se mees prominente figure en voorsitster van die Nasionale Raad van Provinsies.
Die Oos-Kaapse LUR vir “landelike ontwikkeling en grondhervorming”, Mlibo Qoboshiyane, het Vrydag die Mandela-plaas besoek en was glo “diep bekommerd” toe hy die toestand van die beeste aanskou. Die beeste is nie ingeënt nie, had geen voer nie en die toestand van die plaas was blykbaar “onbevredigend”.
‘n Hele span staatsveeartse, wat met behulp van regstellende aksie aan Onderstepoort afgestuurd het, het hom vergesel.
Die plaasbestuurder, Siyakudumisa Gabada, het die situasie op die plaas as “baie moeilik” beskryf aangesien sy adellike meesters verkies om op vliegtuie in die eersteklaskajuit rond te kerjakker eerder as om na hul beeste om te sien.
“Daar is nie genoeg gras vir die beeste om te vreet nie,” sê Gabada. “Die beeste het baie maer geword en is in ‘n verskriklike toestand. Een van hulle het reeds weens hongersnood gevrek.”
Hy het egter belowe “dit sal nie weer gebeur nie” nadat die staatsveeartse die diere ondersoek het.
Mandela se kleinseun, kaptein Mandla Mandela, het erken dat die beeste en plaas “nie in ‘n bevredigende toestand is nie”. Volgens hom ondersoek die Mandela-sibbe “moontlike oplossings”.
Mandla Mandela het ook verwys na “uitdagings” (challenges). “Dié tyd van die jaar verloor ons as gemeenskap baie beeste en skape as gevolg van die droogte. Soos u kan sien is daar kwalik enige gras op die plaas oor. Daar is ook ander uitdagings, soos die bestuur van oorbeweiding op die plaas.”
Heilige beeste, soos Opperman sou sê… Maar op die Mandela-plaas sonder voer gelaat
Die LUR vir grondhervorming, Qoboshiyane, het voortgegaan deur te sê: “By nadere ondersoek na die kudde, was daar ‘n mengsel van die goeie en die kommerwekkende. Ek is egter bekommerd dat ons as departement moes terugkom om saam met die plaasbestuurder en die Mandela-familie te werk. Die beskikbare voer en water op dié plaas is tans nogal krities.”
“Madiba” soos Mandela in die Naspers-media bekendstaan, het in sy testament verklaar:
“Dit is my hartewens dat die boerderybedrywighede en grondhervorming op Qunu ná my dood sal voortgaan en dat die Nelson Nelson Rolihlahla Mandela-familietrust sal voortgaan om die bestuurder aan te hou wat tans die bedryf bestuur en om ‘n geskikte plaasvervanger te vind indien hy nie meer vir diens beskikbaar sou wees nie.”
Die bedryfshoof van die Mandelas se agri-onderneming heet Wiseman Qingana. As ‘n Xhosa en iemand wat lank beeswagter was, het Nelson Mandela ‘n groot liefde vir beeste gehad. Volgens Wiseman Qingana het hy en Mandela dikwels vergader om die welsyn van sy kudde te bespreek.
“Madiba het by die kraal of in die veld na ons to gekom en altyd oor dieselfde dinge uitgevra: hoe dit met sy beeste gaan, of hulle gesond is, of hulle gedip is en of ons vir hulle inspuitings gegee het.”
Selfs kort voordat hy in Desember 2013 die tydelike met die ewige verwissel het, het Mandela gevra om sy vee te sien.
Vrydag het die departement die Mandela-beeste gratis ingeënt en van hulle se horings afgesny, asook 30 gekastreer om die kudde se aanwas te beperk. Sestig bale lusern is goedgunstiglik deur die departement aan die Mandelas beskikbaar gestel.
Volgens die departement wou hy ‘n herhaling van die Thandi Modise-episode voorkom, aangesien dit nie bevorderlik vir die Mandela-handelsmerk sou wees indien nog ‘n skandaal oor dieremishandeling op Qunu uitbreek nie.
Mlibo Qoboshiyane sê: “Die Thandi Modise-situasie is vir die regering en ontluikende boere ‘n les… almal met lewende hawe is daartoe geroepe om na hulle om te sien… ons wil ‘n soortgelyke situasie as dié wat ons die afgelope weke gesien het, verhoed.”
Verlede maande het die Dierbeskermingsverenging Thandi Modise se plaas van 488ha naby Potchefstroom besoek nadat inspekteurs ‘n dringende hofbevel teen die ANC se hoë dame verkry het, in ‘n poging om die diere te probeer red.Honger varke op die plaas het reeds die karkasse van hul dooie eweknieë begin vreet.
Die AbaThembu koninklike familie het die Mandela-familie tot kalmte gemaan.
‘n Woordvoerder van die familie, Daludumo Mtirara, het ‘n verklaring uitgereik na ‘n vergadering in Qunu tussen die AbaThembu koninklikes en verteenwoordigers van die Mandela-familie.
Nelson Mandela se boedel sal eersdaags ter sprake kom. Mtirara sê die familielede gevra om kalm te bly en die administrasieproses te eerbiedig sodat alle bates onaangetas bly totdat die boedel afgehandel is.
Dit volg op berigte dat lede onderling twis oor Madiba se erfgoed, en wil hê dat sy weduwee Graca Machel uit die huis gesit word wat sy en Madiba gedeel het.
Die lede van die koninklike familie het hul kommer uitgespreek oor die onstabiliteit in die Mandelahuis , het hy gesê.
Mtirara het op die vergadering waar Mandela se kleinseuns, Mandla en Ndaba was, weer bevestig dat Mandla, die oudste kleinseun, die hoof van die gesin is.
Kort na Mandela se dood, het sy eksvrou, Winnie Madikizela-Mandela verslae van ‘n hernude familietwis afgemaak as “skelm insinuasies” en “apartheidstyl-taktiek”.
Sy het vroeër ‘n verklaring uitgereik deur haar woordvoerder, Thato Mmereki , waarin sy gesê het dat die oudste dogter, Makaziwe Mandela, die familie sal lei en besluite sal neem met die ondersteuning van haar twee susters .
Mandla en Makaziwe is betrokke in ‘n bitter openbare twis oor die beheer van Mandela se nalatenskap.
Verlede week het Mtirara het gesê die Thembustam se hoof is ses jaar gelede deur Mandela aangewys en Mandela het self aan Mandla by dié geleentheid ‘n tradisionele spies oorhandig.
Sondag op die vergadering is ook besluit dat Madikizela-Mandela nie ‘n mandaat of die gesag het van die stamhoofde om hulle “kultuur, gebruike en tradisie in die media” te bespreek nie.
Mtirara het gesê tydens die vergadering kon geen harde bewyse gevind word dat Machel stief behandel is deur die familie nie.
“Sy moet gerespekteer word deur elke familielid as sy die enigste vrou van Madiba wat hom tot op die laaste oomblik ondersteun het,” het hy gesê. Hy het ook gesê Machel moet ingelig word van enigiets wat gebeur in Mvezo, Qunu en Houghton .
Mtirara het gesê by die vergadering is opgemerk dat Mandla en Ndaba nie tradisionele roulinte, wat bekend staan as amaqhosha, dra nie.
Mtirara het gesê dit het aan die lig gekom dat ‘n familielid wat getaak is met die maak en verspreiding van die linte dit nie aan al die familielede uitgedeel het nie.
“Dit is onaanvaarbaar en teen ons tradisie en getuig van die isolasie van die kern van die Mandela-familie en ander lede van die familie.”
Dit is gelas dat alle familielede linte moet kry teen 4 Januarie, het hy gesê.
Enkele dae voor Nelson Mandela se begrafnis het die familietwis weer vlamgevat en Mandela se erfgenaam, Mandla Mandela is uit die gesin se woning in Qunu, Oos-Kaap gejaag.
Die stel slotte is verander by Nelson Mandela se Toskaanse-styl huis kort ná sy oudste dogter, Makaziwe Mandela, 59, Donderdag aangekom het.
Pogings deur Mandela se weduwee, Graça Machel, en George Bizos, ‘n hegte familievriend om die vete oor die boedel by te lê, het herhaaldelik misluk.
Sedert Mandela se dood op 5 Desember het dit na vore gekom dat die water en ligte by Mandla se huis op die Mandela-landgoed Saterdag ontkoppel is. Mandla se gesin het geen water gehad toe hulle Sondag wakker word nie.
Makaziwe het gesê Mandla, 39, met sy beeste, varke en honde moet die plek verlaat.
Familie, politici en godsdienstige leiers wat Mandla ondersteun is na die kantlyn geskuif en is akkreditasie vir Sondag se begrafnis geweier.
Tradisionele familierituele in Mvezo , waar Mandla stamhoof is, is gekanselleer.
In ‘n doelbewuste sabotasiepoging is daar geen vervoer na die begrafnis vir Mandla se ma, Nolusapho, of vir haar suster gereël nie. Hulle is na die begrafnis gebring nadat ‘n lid van die gesin ‘n SMS na Mandla gestuur het. Nolusapho was erg ontsteld, volgens ‘n getuie.
Die oorlog sal verder woed oor Mandela se testament, waarvan die inhoud nog nie openbaar gemaak is nie.
“Met verloop sal daar openbare uitsprake wees en die inhoud sal gepubliseer word,” het Bizos gesê. Hy het egter gewaarsku dat dit nie dadelik sal wees nie.
Makaziwe, wat glo ‘n groot invloed oor die familie uitoefen, het toesig gehou oor die gesin se voorbereidings vir Mandela se begrafnis.
Bronne na aan die familie het gesê die slotte is verander by die Qunu-huis toe hulle aangekom het Vrydag nadat hulle in Gauteng was.
Mandla en Makaziwe is betrokke by ‘n openbare twis oor die beheer van Mandela se nalatenskap en die leierskap van die familie.
Mandla en sy prokureur en koninklike raadgewer, Matthew Mpahlwa , het geweier om kommentaar te lewer oor die gebeure wat gelei het tot die begrafnis en die vete wat dreig om die gesin verder te skeur.
Gister het ‘n bron gesê dat familielede geskok is dat Makaziwe op die landgoed rondloop en bevele skree, in plaas van om haarself te beperk tot die huis, soos gebruiklik.
“Ek het nog nooit so iets gesien nie. Sy was soos ‘n besetene. Sy was oral oor die plek en het nie omgegee wie enigiemand is nie,” het die bron gesê.
Die bronne is erg onthuts oor die behandeling van Mandla se ma en het gesê toe Makaziwe haar aangeraai het om te loop na die begrafnis, was dit ‘n teken van uiterste disrepek.
Verlede week het die Britse Sunday Times berig dat, toe die staatshoof se voormalige adviseur, Jakes Gerwel die gesin se huis voor sy dood besoek het, was hy verbaas en verstom om te vind hoe twee van Mandela se dogters luidrugtig stry oor wie watter meubels en kombuistoerusting kry as hulle pa sterf.
Die twee naamlose dogters, volgens die Britse koerant, was min gepla dat Mandela binne hoorafstand sit.
Mandela se boedel, wat ‘n trust insluit wat gedeeltelik befonds word uit die verkope van sy handafdrukke en van die 46664-merk (sy beweerde gevangenisnommer op Robbeneiland), is miljoene werd.
Die geveg wat Vrydag en Saterdag voortgewoed het, weerspreek berigte in die media dat die gesin ingestem het om hul verskille opsy te sit tot ná die begrafnis .
Vroeër vanjaar het Makaziwe en Zenani, twee van Mandela se dogters, Bizos voor die hof gedaag in ‘n poging om beheer van ‘n trustfonds onder sy bestuur in die hande te kry.
Die fonds gegenereer miljoene rande uit sy handafdrukke wat verkoop vir meer as $35.900 elk.
Nog reën word oor die Oos-Kaap verwag waar voorbereidings getref word vir die begrafnis van Mandela Sondag op Qunu.
Dit reën reeds sedert Maandag in groot dele van die provinsie en die weerdiens sê dat dit oor die naweek sal voortduur.
‘n Voorspeller, Gartrh Sampson, sê die reënweer sal eers ná die begrafnis begin opklaar, het RSG berig.
Buitelandse staatshoofde en hooggeplaastes sal nie gekeer word om Mandela se begrafnis in Qunu by te woon nie, maar word aangeraai om nie te gaan nie, het die minister in die Presidensie Collins Chabane vroeër gesê.
“Niemand sal verhoed word om dit by te woon nie…, maar gegewe die grootte en die omvang van die onderneming en die grootte van die afvaardiging en die beperkte infrastruktuur in die gebied, kan ons dit afraai,” het hy aan verslaggewers in Johannesburg gesê.
Die plek in Qunu waar Mandela Sondag sal begrawe word kan slegs 5 000 mense akkomodeer.
Hy het gesê buitelandse gaste moet “die raad baie ernstig opneem”. Die hele delegasie uit die VSA, waaronder vier presidente, het reeds teruggekeer na hul land.
Die UDM-leier, Bantu Holomisa, wat ook ‘n goeie vriend is van die Mandelas, sê in weerwil van die aanhoudende reën, vorder die voorbereidings vir die begrafnis volgens plan.
Die familie het Holomisa gevra om ‘n oog daaroor te hou. Hy het almal bedank wat die reënweer trotseer om te verseker dat Madiba ‘n waardige begrafnis kry.
Die Mandela-familie het in ‘n verklaring gesê hulle is diep geraak deur die duisende mense wat die gedenkdiens Dinsdag in nat weer by die ENB-stadion bygewoon het.
Duisende mense het by die diens opgedaag ondanks deurdringende reën. Die familie het hul waardering uitgespreek vir almal wat daar was om hulde aan Madiba te bring.
Hotelle in Gauteng sal na verwagting volbespreek wees wanneer buitelandse hooggeplaastes en die media vir Nelson Mandela se begrafnis na Suid-Afrika reis.
Pascal Fouquet , algemene bestuurder van die Sheraton Hotel in Pretoria, oorkant die Uniegebou , het gesê die departement van internasionale betrekkinge en samewerking het gevra dat hulle al die beskikbare kamers reserveer vir besoekende hoogwaardigheidsbekleërs vir die begrafnis.
Teen Sondag het net 73 reisigers van die VSA egter besprekings gemaak vir akkommodasie in Pretoria, waar Mandela se liggaam van Woensdag tot Vrydag in staatsie sal lê.
Gastehuise in Pretoria sê hulle het wel besprekings ontvang vir die begrafnis.
Die Radison Blue Hotel, in Sandton, Johannesburg, is volbespreek vir die week, maar volgens ‘n bestuurder is dit nie noodwendig as gevolg van die begrafnis nie.
Michael Swart, bestuurder van Themba Day Tours and Safaris , wat daaglikse toere na Soweto reël, het gesê daar was geen oplewing in die aantal besprekings vir Sowetotoere nie.
Die toerismebedryf hoop daar sal groot belangstelling wees en dat Mandela se afsterwe ‘n “laaste geskenk” aan die bedryf sal wees.
Die koste van akkommodasie naby Qunu waar Mandela sal begrawe word, het die hoogte ingeskiet sedert die nuus van sy dood.
Die gehuggie was nogtans stil, behalwe by die Mandela-huis waar ‘n wit tent opgerig word asook sitplekke.
‘n Gewone bed- en-ontbyt vra al R3000 per nag.
Tariewe is gewoonlik tussen R700 en R1000 per nag in die Mthatha-gebied.
As gevolg van verskeie regerings- en konsulaatreëlings, sal alle hotelle in Gauteng vanaf 6 Desember tot 25 Desember as ‘n blok bespreek word.
