Leon Lemmer: Plakkers verswelg die eens beloofde land

FA Venter* (1916-1997) was ‘n skrywer van onder meer historiese romans, soos die volgende vier oor die Groot Trek: Geknelde land (1960), Offerland (1963), Gelofteland (1966) en Bedoelde land (1968). Samevattend kan Suid-Afrika, ten minste in historiese Afrikanerperspektief, op Bybelse gronde as die Beloofde land bestempel word, op ‘n manier soortgelyk aan hoe die Sioniste Israel as hulle beloofde land beskou. Die hooftitel van Karl Kemp (gebore in 1992) se boek kan seker in daardie sin verstaan word: Promised land: Exploring South Africa’s land conflict (Cape Town: Penguin, 2020, 464p, R300; Kindle $14,36). Ek het al oor grondbesetting en -onteiening in Suid-Afrika geskryf, maar dit het veral op plase betrekking gehad; dus op plattelandse gebiede (Praag 23.03.2014 en 29.08.2020). Kemp plaas die klem op grond wat in stedelike gebiede en dorpe (onwettig) vir woondoeldeindes beset word. “Over the years, land reform policy has shifted from an agricultural focus to a far broader emphasis on ‘land’ in general, and now includes housing and often, by implication, capital” (Kindle 495). Dat grondbesetting vir woondoeleindes dié groot probleem is, blyk uit die verwagting dat 80% van die land se bevolking teen 2050 verstedelik sal wees (664).

[* Venter was ‘n Sap, maar hy het die ANC tereg as ‘n marxistiese instansie beskou en om daardie rede in 1987 uit die Afrikaanse Skrywersgilde bedank. Hy het in die Strand afgetree. Sy woonstel het aan hom ‘n uitsig oor Melkbaai gebied. In Die Burger het hy gekla omdat hierdie strandgebied vir blankes gereserveer was. Soos in die geval van Durban se strandgebied is blankes deesdae veral oor Kers- en Paastyd glad nie in Melkbaai te sien nie. Ek dink nie Venter sou werklik in sy noppies gewees het met die toestand waarin Melkbaai verval het nie.]

Wat grondbesetting en -onteiening vir boerdery- en woondoeleindes in die nuwe Suid-Afrika gemeen het, is enersyds dat die besetters swartes is wat binne Suid-Afrika migreer, asook inkommers uit veral Afrika-lande. Eersgenoemde euwel is te wyte aan die afskaffing van instromingsbeheer in 1986 (917) terwyl die ander euwel deur gebrekkige grensbeheer sedert 1994 veroorsaak word. In die 1996-Grondwet, artikel 21(3), staan: “Every citizen has the right to enter, to remain in and to reside anywhere in the Republic.” “Millions came to the Western Cape’s urban centres from the Eastern Cape in search of a better life” (710). Maar Helen Zille mag hulle glo nie vlugtelinge noem nie. Andersyds is dit nie net grond in stede en dorpe wat deur hierdie migranthordes vir woondoeleindes beset word nie, maar ook plase aan die buitewyke. Wat grensbeheer betref: “Both white and black communities in South Africa are calling for border control. In this at least they are united” (6153). Maar Kemp skryf: “What strikes me … is the disconnect between black politicians and ordinary black people” (6149).

Kemp verskaf die volgende perspektief: “It is not for nothing that Marxist historians place the mineral revolution at the heart of South Africa’s torrid racial history: what else could have happened, they argue, as a result of building a city of riches on the back of black labour from resources that were stolen? – [the Nelson Mandela/ANC/SACP perspective]. Apartheid apologists argue the other side of this coin in defence of the state’s actions – how else could it have dealt with the influx? Those coming from outside, they say, did so voluntarily, and the state was left to try to hammer the overpopulation this caused into something resembling order” (5477). “In 1986, amid a state of emergency and the worst sustained violence in the face of apartheid oppression since Sharpeville [1960], the government scrapped influx control” (5500).

Die afskaffing van instromingsbeheer, wat sedert 1996 deur die Grondwet gerugsteun word, is die kernoorsaak van die plakkerprobleem. “It all started with the scrapping of influx control” (5523). Dit is nie net blankes wat so dink nie. ‘n Swarte word soos volg aangehaal: “I think the white people are good for us. When I look back, there was no joblessness” (5820) en “The regulation of immigration was nice. And there were even good houses” (5820).

Wanneer daar in oorverligte geledere van gronddiefstal gepraat word, word aan die koloniale of imperiale era gedink, dus aan gevalle waar blankes na bewering die misdadigers was. Wat Kemp se boek duidelik maak, is dat swartes deesdae op ‘n ongekende skaal die plaaslike gronddiewe is. Hy verwys na “broken South Africa” (6911). Desnieteenstaande is dit my oortuiging dat Kemp hom, ten minste in die openbaar, polities byderwets voordoen. Hoe anders sou hy werk as joernalis kry gegewe die toestand waarin die massa-inligtingsmedia plaaslik en elders verval het?

Let op Kemp se ingesteldheid: “Farm attacks and land occupations are often said to be a concerted effort by the ANC to undermine and intimidate whites, and eventually chase them into the sea. To believe this is to completely misunderstand the political landscape of South Africa” (2904). Later verwys Kemp na “the ‘white genocide’ narrative regarding farm attacks” (3070). “Some of the conspiracy flavour has been washed out by more moderate advocacy groups” (3075).

Bloedrivier word deur Kemp bestempel as “a masterful work of [Afrikaner] propaganda” (6773). Op besoek aan die Voortrekkermonument verwys hy na “[the] failed and forgotten Afrikaner republics” (6745) asook na ‘n hedendaagse samelewing “slowly being overtaken by the onset of modernity” (6789). Orania word sonder meer “that infamous town” genoem (2185). Hy verwys na “the ever-present brutality” van die polisiemag vóór 1994 (6214). “The Overberg [Hermanus] municipality is officially the most segregated of any district in the country” (2518). Kemp verwys na “Johannesburg’s ‘Deep South'” as “collectively the old Indian and coloured dumping grounds” (4839). Bejaarde blanke boere praat glo op ‘n bombastiese manier (5066).

Kemp haal iemand, sonder teenspraak, soos volg aan: “FW de Klerk saved the country” (4245). Hy verwys na “the famous compromise negotiated at CODESA” (4536) en “the mysterious ‘third-force’ Boipatong massacre in 1992” (4548). Dit lyk nie asof hy kritiese perspektief op laasgenoemde drie gebeure het nie. Hy skryf egter tereg: “The violence on the Rand subsided after the national elections in 1994” (6223). Maar hy wend geen poging aan om met die voor die hand liggende verklaring vorendag te kom nie: Die ANC het in 1994 sy doel bereik, dus die politieke mag bekom, gevolglik het hy sy vlaag geweldadigheid teen sy swart politieke teenstanders en die blankes gestaak.

Meer aanvaarbaar is: “The ANC is so enamoured with ‘struggle credentials’ that it has never stood down from the ghosts of its past rhetoric in any meaningful way. One need look no further than the justification of ‘Kill the Boer’ as a ‘struggle song’ to understand this” (3189). En: “The country’s murder rate officially stands at a jaw-dropping fifty-eight murders per day. The ANC government is renowned for the lengths to which it will go to manipulate statistics in order to paint a better story, but even police minister Bheki Cele admitted that this was the highest rate in a decade” (3283).

Van die gruwelikste skandes van die nuwe Suid-Afrika is “29 000 civil servants earned [received] more than R1 million each [per annum] – double the number for ten years ago, even with adjustment for inflation” (3296). En: “Since 2016, there have been more social grants than there are people with jobs” (3300). In 2019 “a mere eighteen of the country’s 257 municipalities received a clean audit for the financial year – twelve of which were in the Western Cape” (3317). “South Africa’s municipalities owe Eskom a combined R9.8 billion” (3418). ‘n Groot waarheid word kwytgeraak wanneer ‘n Indiërvrou van die ANC-regime sê: “They are allowing lawlessness because they are scared to lose votes” (5324).

Dit lyk asof Kemp tans in Nederland is. Hy het ‘n Ciprioot as vriendin (6133, 6956). Hy sal seker nie op Afrikaans as sy huistaal aandring nie. Daar is nie tekens van ‘n sterk pro-Afrikaner-gesindheid by hom nie. Tog skryf hy: “I’m an Afrikaner” (4842). Kemp was ‘n student op Stellenbosch en is nog nie dertig jaar oud nie. Die probleem met sulke jong mense is dat hulle nie Suid-Afrika geken het toe die land die aanskyn van ‘n Europese of Westerse land gehad het nie. Toe is die land doeltreffend bestuur en wet en orde is gehandhaaf. In die boek kom hierdie blaps voor: “A Sotho from Basutoland (Botswana)” (3104).

In hoofstuk 1 skryf Kemp: “The Land Claims Court is special in that its standards are far looser than in an ordinary court of law. Evidentiary rules are flexible, allowing hearsy evidence and the testimony of anthropologists and historians in order to go about proving claims that are contigent on hundred-year-old facts” (260). Die punt is dat by grondeise die skaal, soos met omtrent alles waarmee die ANC-regime te make het, ten gunste van die swartes gelaai is en die blankes gewetenloos benadeel word. Daar is selfs swarte groepe wat eiendomsreg op Suid-Afrika in sy geheel eis (417).

In hoofstuk 2 beweer Kemp: “There is little that is unique about South Africa’s land conflict and resolution. From the occupation of Petrograd [St Peterburg] during the Bolshevik Revolution in Russia, which explicitly centred on the redistribution of land to the peasant class, to the Cuban National Institute for Agrarian Reform under Che Guevara, to the landlord oligarchs of Chile who played a decisive role in Augusto Pinochet’s rise to power, to the modern-day reform in Ukraine, which lifted a long-standing ban on the sale of private land as part of its pivot to the European Union, land is elsewhere also perceived as the most fundamental resource, and the lack of it as the root of all other inequality” (449).

In die res van die boek word dit egter duidelik dat daar (waarskynlik) groter wetteloosheid in Suid-Afrika as in die genoemde of ander lande heers; dat swartes grootliks ongehinderd op ‘n ongeëwenaarde skaal die grond van blankes beset; dat die blankes nie van owerheidsweë afdoende teen sodanige diefstal beskerm word nie; dat die blanke eienaars uit hulle eie sakke vir die verwydering van plakkers moet betaal, ens. Van blanke eienaars wat weens plakkery die gebruik van hulle grond verloor het, word gesê: “They refused to institute eviction proceedings due to the enormous costs involved, which were more than the value of the occupied land” (5538).

Swartes wat plaaslik by grondeise betrokke is, die amptenare en die eisers, kan meer immoreel en misdadig as elders in die wêreld wees. Daar word van die veronderstelling uitgegaan dat hulle benadeel is; dat die samelewing, spesifiek die blankes, hulle iets/baie skuld. Byvoorbeeld, “[they] were using the identities of dead people, forming fake trusts and listing minors as beneficiaries to fill beneficiary lists for land claim purposes, opting for compensation rather than restoration, and then diverting the money into their own pockets while the land went begging. Many of the fake claims were lodged when government reopened the restitution claims process for a second round [in 2014] while thousands of the previous rounds’ claims were still outstanding” (503). In 2018 is 148 grondhervormingsprojekte ondersoek. Daar is bevind dat bedrog “on an enormous scale” plaasgevind het “with government officials dealing out farmland to anyone for the right price” (552). “No prosecutions had yet been made” (557).

“In South Africa, the process of attempting a more equal distribution of land has, broadly speaking, assumed three faces: restitution, redistribution and tenure security” (458). Dit gaan vir die ANC-regime om die herverspreiding van rykdom/hulpbronne, bv grond (640). Dus, neem die eiendom van blankes, met min of geen kompensasie, en gee dit (meesal sonder teenprestasie) aan die swartes. “Much of … [the] rhetoric is derived from anti-colonial writers like Frantz Fanon [Praag 4.01.2016], who wrote in his influential 1961 treatise, The wretched of the earth: ‘For a colonized people the most essential value, because the most concrete, is first and foremost the land: the land which will bring them bread and, above all, dignity'” (627). Grond word verhef tot ‘n simbool van rykdom en mag (696). Later word van ‘n aktivistiese Fanon-aanhanger gesê “[He is] a real call-to-arms kind of guy, who actively endorsed the ‘purificatory’ nature of violence” (2813).

Maar in die nuwe Suid-Afrika gaan dit in laaste instansie “all about the money” (700). Swartes wil geld van die staat, dus die belastingbetalers, hê as vergoeding vir die beweerde skade wat hulle of hulle voorgeslag gely het. Fanon verwys na brood. Maar ‘n plaas/grond lewer nie ‘n opbrengs sonder volgehoue inspanning oftewel harde werk nie. Dit is ook bog om soos Fanon te beweer dat die besit van grond die waardigheid van inheemses sal herstel. Plaaslik verkies swartes geld bo grond, dus kapitaal sonder dat hulle ‘n steek werk daarvoor gedoen het.

In hoofstuk 3 beskryf Kemp hoe swartes ‘n deel van Stefan Smit se plaas, aangrensend aan die swart woonbuurt Kayamandi aan die buitewyke van Stellenbosch, met krotte ingeneem het. Dit word op ‘n georganiseerde manier gedoen. Persele en krotte word deur krotboere (“shack-farmers”) verhuur of verkoop op grond wat nie aan hulle behoort nie. Hierdie misdade word openlik deur die EFF aangemoedig en nie daadwerklik deur die ANC-regime bestry nie. Plakkery het eers ná 1994 werklik ‘n probleem geword (930). “Any patch of land became fair game amid the confusion and uncertainty that marked the ANC’s ascent to power” (938). Sedert Cyril Ramaphosa in 2018 onteiening sonder vergoeding van (blankes se) eiendom entoesiasties as ANC-beleid aangekondig het, het onwettige grondbesetting deur swartes vir woondoeleindes ‘n verdere hupstoot gekry (832, 1037). Die Munisipaliteit Stellenbosch het grond ten bedrae van R45.7 miljoen van Smit gekoop (840). Daardie geld kom uit die sakke van (hoofsaaklik) blanke en bruin belastingbetalers.

Krotbewoners eis dienste (water, elektrisiteit, toilette, riolering, vullisverwydering, televisie) maar wil, soos die ANC/UDF hulle tydens die “bevrydingstryd” geleer het, nie daarvoor betaal nie. Die huise wat die munisipaliteit bou, word nie noodwendig beset deur die persone aan wie dit amptelik toegeken is nie. Die amptelike toekenning van huise geskied ook nie noodwendig aan diegene wie se name al die langste op die waglys is nie. Wie ook al so ‘n huis betrek, wil (dikwels) nie huur betaal nie. Nelson Mandela het destyds in Orlando, Soweto, in hierdie opsig die voorbeeld aan nie-betalers gestel. “Rent increases sparked some of the largest and most violent unrest in black townships in Gauteng during the states of emergency and rent boycotts of the 1980s” (5439). Deesdae pleit die ANC-regime grootliks tevergeefs dat swartes, anders as voorheen, in ‘n demokrasie huishuur moet betaal, asook vir dienste. “Soweto famously still doesn’t pay for much of its electricity and water” (4578). Dit sou interessant wees om te weet hoedanig die opbrengs is wat die Munisipaliteit Stellenbosch op die genoemde “belegging” van R45.7 miljoen kry.

Die plaaslike hoofstroom-inligtingsmedia, insluitende Media24, steun vir nuus (soos tydens die afgelope Amerikaanse presidentsverkiesing) swaar op linkse bronne, bv The New York Times. Hierdie koerant se siening van die gebeure by Stellenbosch is: “Mr Smit and his friends hold vast tracts of land brutally snatched from African inhabitants generations ago and deliberately kept in white hands for decades to come” (858). Smit is in 2019 vermoor, hoewel hierdie misdaad onverwant aan die plakkerprobleem kan wees. “For The New York Times and many others, the land occupation was a poetic representation of black dispossession and historical injustice, and Smit’s death an inevitable sentence passed on a history of blood and conquest” (897).

Dit bring my by hoofstuk 4. In Rapport (Weekliks, 11.10.2020, p 8-9) is ‘n uittreksel uit Kemp se boek gepubliseer. Dit handel oor die Borcherdse wat in die omgewing van Kraaifontein en Bottelary boer. Ek het vir Chris en Cynthia Borcherds geken. Hulle het in die jare vyftig op Nuutgewek begin boer. Daar was ‘n ou woonhuis, motorhuis en baie Port Jackson-struike op die grond. Hulle het met groente geboer en die plaas uit die grond uit ontwikkel. Chris het soggens teen vier-uur hulle groente na die Soutrivier-mark geneem. Later het hulle potklei lonend bemark. Mettertyd het hulle ‘n mooi dubbelverdiepinghuis gebou.

Hulle buurplaas, Avondrust, het aan Hannes Albertyn behoort. Chris en Cynthia se seun, Alfred, het met Hannes se dogter, Anzette, getrou. Hulle boer nou op Avondrust. Die ander Borcherd-seun, Christie, boer op Nuutgewek. Albei plase word deur grootskaalse plakkery bedreig. Kemp skryf veral oor Avondrust. Wyle Chris en Cynthia sou nie die groot gemors kon glo wat die nuwe Suid-Afrika op hulle trotse nalatenskap – hulle kinders, kleinkinders en die plase – losgelaat het nie. My hart bloei vir hierdie Borcherdse. Op grond waarvan kan swartes hulle die reg aanmatig om die harde werk en voorspoed van mense soos die Borcherdse te bedreig en selfs te vernietig? Hierdie toegewyde, beskaafde blankes kan met reg verbitterd voel. “The state had failed in its obligation to protect the family’s property rights” (5554).

Die neukery het met Irene Grootboom (1969-2008) begin toe sy in 1998 op grond aangrensend aan Wallacedene, eens ‘n bruin woonbuurt in Kraaifontein, voorheen die plaas Uitkyk, geplak het. In die Wikipedia word Grootboom ‘n “housing rights activist” genoem. In linkse geledere is sy ‘n ikoon. Die Grondwetlike Hof het in 2000 beslis dat behoorlike huisvesting aan haar voorsien moet word. Ingevolge die Grondwet, artikel 26(1), “Everyone has the right to have access to adequate housing” en artikel 26(3), “No one may be evicted from their home, or have their home demolished, without an order of court.” In die praktyk beteken dit dat mense aangemoedig word om onwettig te plak. Hierdie misdaad gee dan aan sulke plakkers die (mense)reg op huisvesting daar waar hulle plak of elders. Dit geskied ingevolge “the Prevention of Illegal Eviction from and Unlawful Occupation of Land Act, which came into effect in 1998” (2968).

In die praktyk beteken dit dat grondbesetting (deur swartes) in groot mate gewettig of ten minste geduld word en uitsetting erg bemoeilik word. As gevolg hiervan ly grondeienaars “constitutional damages” (5575). Maar hiervoor gee die ANC-regime nie ‘n flenter om nie omdat dit meesal die eiendom van blankes is. Hoe lou die ANC-regime oor eiendomsreg voel, blyk duidelik uit sy beleid van onteiening sonder vergoeding; ook uit sy onderskrywing van nasionalisering, soos vervat in die 1955-Vryheidsmanifes. Swartes se gesindheid word soos volg deur ‘n oud-UDF-aktivis verwoord: “If you don’t give, we take” (4630). Later in die boek word “the ‘black mentality'” deur ‘n Indiër beskryf as “give us everything for free” (5320).

Grondeienaars moet regskoste aangaan voordat hulle (moontlik) van die plakkers ontslae kan raak. Die plakkers, daarenteen, hoef nie regskoste te betaal nie. Hulle word deur linkse elemente aangemoedig om te plak. Anargistiese regsinstansies, soos die Legal Resources Centre (Johannesburg) (946) en hulle regspraktisyns, behartig plakkers se belange in die howe. Die skaal is ten gunste van misdadigers/plakkers gelaai. Wat anders kan ‘n mens verwag van ‘n regime waarin talle (beweerde) misdadigers, bv korruptes, hulle in kernposte bevind? Van die vroegste tye af was mense self verantwoordelik vir die verskaffing van hulle huisvesting. Nou sit ons met ‘n regime en ‘n Grondwet wat daardie verantwoordelikheid op die staat en grondeienaars afskuif. Kemp skryf van “a Constitution that quite literally compelled government to provide shelter for all” (967).

Naas Wallacedene het nog ‘n krotbuurt, Bloekombos, ontstaan “in spite of the fact that the new residents chopped down the forest of bluegums that had stood around the Borcherdses’ farm for as long as the family could remember” (938). Nie net migrante uit die Oos-Kaap plak hier nie, maar ook baie inkommers uit Afrika (979). “In 2002 … the city [Cape Town] moved to purchase the land that Irene Grootboom and her group had occupied, known as New Rust. The property owners adjacent to New Rust proposed building a five-metre wall around the proposed development’s perimeter” (993). ANC-stadraadslede het hulle teen so ‘n “apartheidsmuur” verset. “It was never built, and Wallacedene continued to expand” (1007). In 2011 die plakkers “demanded service delivery and housing, setting fire to tyres and blockading Old Paarl Road” (1015) – die hoofstraat deur Kraaifontein.

Reeds teen 2004 “local [white] residents had seemingly given in to the inevitable. The owner of the smallholding on the edge of land between Wallacedene and Avondrust sold up and shipped out, and his land was bought by the municipality. It had acted as a buffer zone between Avondrust and the encroaching Wallacedene” (1028). Hierdie munisipale grond is spoedig deur ‘n see van krotte ingeneem “which would eventually spill over onto Avondrust” (1032). “In 2013, the Borcherdses’ son Tiaan was accosted in the farmhouse by a group of six black men. He was tied up and held at gunpoint while the robbers systematically looted the house” (1019). “In 2016 … Alfred was stabbed by three coloured youths after he caught them in the process of raiding his fields for vegetables. He spent ten days in intensive care” (1023). “In recent years, police stats have consistently placed Kraaifontein as one of the worst areas in the province for serious crimes” (1191).

“Theft of the Borcherdses’ vegetable stocks increased exponentially. Rubbish piles became mountains that poisoned the dam, hampering their irrigation systems” (1045). “The next thing they had to do was add fencing and metal coverings to prevent petrol bombs coming through the farmhouse windows” (1052). In 2018 “petrol bombs had been thrown and the fields were alight” (1052). “The city had applied for an interdict that allowed the occupiers to stay on the land [verging on the Borcherdses’ property] as long as they didn’t expand further” (1060). Dit is sotlike naïwiteit. (In Kleinmond het die munisipaliteit ‘n plegtige ooreenkoms met die swart plakkers aangegaan deur huise aan hulle almal te belowe op voorwaarde dat die krotte nie meer word nie. Die krotte het egter al hoe vinniger meer geword en die swartes het met periodieke oproer huise vir hulle almal geëis.)

Daar word statutêr vereis dat die hofbevel teen die bou van verdere krotte met kennisgewings op die perseel bekend gemaak moet word. Dit is nooit gedoen nie (1064). Dit sou nutteloos gewees het omdat sulke kennisgewings dadelik gesaboteer sou word, soos later gebeur het (1125). Op versoek van The South African National Civic Organisation (SANCO), ‘n ANC-gesinde instansie, het die Borcherdse ingestem/toegegee dat 62 gesinne op hulle plaas kon aanbly (1068). Maar “the buffer zone had filled up and expansion onto Avondrust was escalating” (1089). “The occupiers [were] threatening to burn down the farm” (1101).

Vertoë gerig aan die Munisipaliteit Kaapstad het op dowe ore geval “as the construction was taking place on Avondrust – private property outside the municipality-owned buffer zone” (1085). “Because the structures were on the Borcherdses’ private property, they were responsible for all the costs involved in the eviction” (1097). Dus, in die nuwe Suid-Afrika is blankes self vir die beveiliging van hulle lewens en eiendom verantwoordelik. Vandaar die afmetings wat die private sekuriteitsbedryf sedert 1994 aangeneem het. Daardie bedryf verskaf baie meer werksgeleenthede as die polisiediens. Die Borcherdse was by meer as een geleentheid verplig om teen hoë koste van private sekuriteitsdienste gebruik te maak (1097).

Daar was tye “the Borcherdses considered packing their bags and leaving everything behind” (1104). Anzette het soms snags om veiligheidsredes nie op die plaas geslaap nie (1109). Vir die verwydering van plakkers deur die Rooimiere het die Borcherdse R160 000 opgedok (1109). Die opgeruimde boumateriaal is op ‘n naburige plaas gestoor (1113). Dit is gesteel en die krotte is daarmee heropgerig (1117). ‘n Aktivis het die plakkers aangehits met die storie dat hulle onwettig ontruim is (1121). Teen hierdie tyd was daar 200 nuwe krotte op die plaas (1121). “The pump house at the dam was petrol-bombed” (1130).

Die Borcherdse het gereël dat ‘n stootskraper ‘n diep sloot grawe as ‘n grens ter beveiliging van die res van hulle plaas. “A day later, construction started on new shacks, from the buffer zone right up to the trench” (1138). Kemp skryf: “By the time I arrived months later, the trench was filled with rubbish. The shacks within the buffer zone were so congested that they had cut off the settlement’s access route … A fire broke out and many shacks burnt down as fire services were unable to penetrate the forest. The situation was nasty, but the trench appeared to have created a reprieve for the Borcherdses” (1142). (Aan die Rand het ‘n bruin kleinhoewe-eienaar dieselfde met ‘n stootskraper gedoen: “He shows me … the trench he’s been digging around his house [“around his entire plot” – 5020]. A field of shacks lies beyond it” (5006).)

“The week during the evictions cost the family in excess of R1 million. Anzette told me that Avondrust was now the ‘buffer farm’; if they were to sell up, or give up and leave, the ‘entire Bottelary district would be at risk’ of occupation” (1146). Die enigste moontlike koper vir die plaas is die munisipaliteit. “Farming here would probably be impossible now due to crop theft and pollution from Wallacedene” (1154). “The Borcherdses can’t leave their besieged land, not with their livelihood intact” (1162). “In all likelihood the state will end up buying out the Borcherdses, which is generally how occupations on private land play out” (1166). “Up to now a court cannot compel the executive to expropriate property. Such a scenario would likely create a precedent for large-scale land invasions where the occupiers know that they have the backing of the law. In truth, this is already the de facto situation” (1235). Die jongste moontlikheid is natuurlik dat die ANC-regime die plaas sonder vergoeding kan onteien en plakkers toelaat om na hartelus (gratis) daar te plak.

Teen die einde van die boek skryf Kemp: “I spoke to the Borcherdses again … who told me that shack construction had once again started apace, this time in the trench. The family is now actively looking to sell the piece of land to the state. Anzette told me that Covid-19 is the impetus behind much of the new expansion: the squatters claim they’re supposed to be social distancing, so they’re building new, bigger shacks on bigger plots further away from the main settlement” (6869). Op ‘n vindingryke manier word die pandemie misbruik om die diefstal van hierdie blankes se eiendom te probeer regverdig.

Van owerheidsweë is daar geen langtermyn-strategie nie. Grond (“land”) is sedert 1994 verhef tot “a highly emotive symbol of inequality” (2912). Wat die tragiese geval van die Borcherdse illustreer, is “that the ‘land crisis’ is in actual fact a housing and unemployment crisis” (1174), wat deur inkommers vererger word. “At the end of 2019, it was announced that South Africa had its highest unemployment rate of all time, at 29 per cent, rising to 38.5 per cent when ‘discouraged job seekers’ are included” (3300). Vir die derde kwartaal van 2020 is daardie syfers onderskeidelik 30.8% en 43.1%. Red nou ‘n land met so baie onproduktiewe mense. Werkloosheid is onder meer te wyte aan allerhande owerheidsmaatreëls wat die ontslag van werkers bemoeilik, asook weens die vasstelling en afdwing van minimum lone.

Die historikus, Louis Changuion, die outeur van die verdienstelike boek, Omtrede land (2011 – Praag 23.03.2014), se standpunt is: “The main problem in this country is overpopulation. Land won’t solve the problem because there are too many people. You’d still have massive unemployment, regardless of how much land you give” (3783). In Suid-Afrika is daar te veel mense wat die land benadeel en te min wat ter bevoordeling van die land werk. Die omvang van die probleem, dus hoe groot die duisternis is, word glad nie besef nie, onder meer weens die ANC-regime se ondoeltreffende sensusopnames en hulle manipulering van statistiek. ‘n Waarnemer “estimates South Africa’s population, which officially stood around fifty-seven million in 2018, to be closer to ninety million” (5558).

Ek het nou eintlik nog net tot by hoofstuk 5 gevorder. Daar is 20 hoofstukke. Die res van hierdie rubriek is dus baie oorsigtelik. Daar is die persepsie dat die Wes-Kaap, wat lewensomstandighede betref, beter as die res van Suid-Afrika daaraan toe is. Kemp se (verligte) siening is: “The Western Cape maintains a far higher standard of governance and quality of life than the remainder of the country” (3049). Daar is egter oorvloediglik rede om te ween oor die toestand waarin die Wes-Kaap verval het. As die res van die land nog slegter daaraan toe is, is dit nag. Die plakkers en ander probleme toon dat dit geensins hemel op aarde in die Wes-Kaap is nie. Oral is agteruitgang pleks van vooruitgang te bespeur.

Die inwoners het afdoende rede om nostalgies na die era vóór 1994 te verlang. Dit is nie net blankes nie maar ook swartes wat nostalgies na apartheid verlang (5847). Ook in die Wes-Kaap kan die volgende ná-1994-verskynsel daagliks waargeneem word: “I am feeling very bad when I am driving in the suburbs, finding a white person standing at the traffic lights asking for money, or asking for food, or for a job” (4519) – nie noodwendig omdat hy/sy sleg is nie, maar omdat die ANC-regime blatant en met oorgawe teen blankes diskrimineer. “In August 2018, the city [Cape Town] estimated a 53 per cent increase in land invasions and a 249 per cent increase in the number of protests” (2347).

In die Kaapse metropool: “New settlements have sprouted out of the oldest areas of government-allocated black settlement – Ndabeni [1901], Langa [1927] … Nyanga [1946] [and Khayelitsha in 1983] – and now push all the way into Cape Town’s more affluent northern suburbs” (1204). Teen 1994 het Khayelitsha – “the country’s murder capital” (1331) – reeds bykans ‘n halfmiljoen inwoners gehad (1322). In Philippi-Oos is 2.7 hektaar privaat grond sedert 2013 deur 60 000 plakkers ingeneem (1218). “[The] farmhouses [are] fortified like prisons” (1244). Philippi is waar 80% van die groente in die Kaapse metropool verbou word (1248) en waar “fourth-generation German farmers” boer “who find themselves surrounded by and at war with an ever-expanding slum” (1252). “It is almost impossible to permanently evict a community that persists for long enough” (2632). Daar is “small roaming herds of cattle and goats, apparently untended” (1244). Suid-Afrika het met oorgawe ‘n Derde Wêreld-land geword (1448).

Hoekom is eiendom in luukse landgoedere so duur? Nie net weens winsneming nie. Om so ‘n ontwikkeling goedgekeur te kry, vereis die owerhede “skenkings”/omkoopgeld ter bevoordeling van nieblankes. Tussen Kleinmond en Hermanus is daar die Arabella-landgoed. “Large-scale projects like Arabella were compelled to provide social upliftment for previous disadvantaged people within its operational area in order to receive ministerial approval for construction. Arabella had done so, pledging R10 million in addition to several other benefits, such as employment opportunities during construction … to an entity created for that purpose – the AC Trust. The beneficiaries were a number of representatives from Zwelihle [a township for blacks] and Mount Pleasant [a township for coloureds], including primary schools and learning centres. The bulk of the money, however, was intended for housing development in these communities” (2551). Die nuwe Suid-Afrika is seker die enigste land waar so ‘n verregaande rassistiese wanpraktyk amptelik funksioneer.

By Hermanus, tussen Zwelihle en Sandbaai, ‘n blanke woongebied, is ‘n veiligheidsheining nie geduld nie en gevolglik vernietig (2571). (Ook in Natal het eienaars tevergeefs ‘n veiligheidsheining op hulle koste opgerig: “a fence between them and the shacks … was summarily broken down” (6644)). In Zwelihle is die openbare biblioteek, die rioolaanleg en die nuwe openbare swembad verbrand of geruïneer. “The Overstrand munisipality estimated the damage at more than R40 million” (2575). Hoe lank sal dit duur voordat daardie swartes daardie R40 miljoen aan die munisipaliteit terugbetaal? Hoofsaaklik blanke belastingbetalers sal teen wil en dank vir hierdie onbeskaafde gedrag moet opdok. Een van die swart aktiviste sê: “In life, nothing is personal, but everything must be shared” (2623) – al die voordele, maar nie die (finansiële) verpligtinge nie.

Die huise wat die NP-regering vir swartes gebou het, is beter as dié van die ANC-regime. “These original houses [in Zwelihle] were built by a ruthlessly efficient apartheid bureaucracy and are relatively large” (2643). Elders in die boek word daar verwys na “the older houses built by the apartheid government, which are highly sought after for their durability … The RDP [ANC] houses fall apart quickly” (5721). “Between 2001 and 2016, the black population in this area [Zwelihle] increased by 43 per cent” (2671). “Around 11 000 people are on the Overstand municipality’s housing list” (2976). “A large part of this population boom comprises foreign nationals” (2681). “Employers have a perception of foreign nationals as hard-working, not entitled, better educated, more reliable and less prone to violence” (2688). Wat sê dit (veralgemenend) van die inheemse swartes? Het blankes rede om trots op, ingenome met en partydig vir hulle te wees?

In hoofstuk 11 verwys Kemp na die eerste plaasaanval aan die Kaap toe die blanke David Jansz, ‘n veewagter, in 1653 deur Khoi-Khoin vermoor is (3066). Veral in die Wes-Kaap het blanke boere en bruin plaaswerkers eeue lank saamgewerk. Dwarsoor Suid-Afrika het Kemp bevind dat boere deesdae voorkeur aan swart seisoenale werkers (plaaslikes en uit die buurlande) bo permanente (bruin) werkers gee. Dit blyk dat daar groot wrywing tussen bruines en swartes bestaan. Aan die Rand, in die “Diep Suide” van Johannesburg, verset bruines (bv in Ennerdale) en Indiërs (bv in Lenasia) hulle teen die indringing van swartes in hulle woonbuurte (4850). “Daar was “tense stand-offs between the coloured and Indian communities on one side, and the incoming, largely black squatters on the other” (4897). Hierdie grond is destyds kragtens die Wet op Groepsgebiede deur die NP-regering vir gebruik deur bruines en Indiërs onteien, maar – soos ordentlikheid vereis – met vergoeding aan die vorige eienaars (4876).

“An old coloured-Indian lady” sê: “I can’t leave my house, because when I leave they will move in … My sister was moved out at gunpoint. They stole my phone lines. They stole the electricity cables” (5245). Die swart plakkers gebruik die beledigende Zoeloe term Makula vir Indiërs en Boesmans vir bruines (5254). Die meeste van hierdie plakkers is inkommers (5286). Kemp skryf: “Once a critical mass is reached in large-scale occupations, there simply is no way for the original inhabitants to reverse it. They must adapt to the situation or move out. When discussing service delivery and making promises, ANC politicians often refer to ‘our people’. Who they are referring to has obviously never included whites, but recently coloureds, Asians, Indians and other ‘non-native’ residents of South Africa have started questioning if they are in fact included under that umbrella” (5308). ‘n Indiërman sê: “The will of the majority can only be held back by government. And without that, they will exercise their will on us. And this is what has happened” (5329). ‘n Indiërvrou voeg by: “She thinks Afrikaners have become helpless and passive as well, despite the perception that they would ‘fight back'” (5329) – verwysende na die 1999-verkiesingslagspreuk van die Demokratiese Alliansie.

Daar word ‘n interessante perspektief op die verskynsel van “swart belasting” gegee – die rede waarom swartes bv gratis woonplek en dienste eis en swart beurshouers aan universiteite studiegeld gebruik om gesins- en familie-ellendes te bestry. “Black tax is a tax you inherit when you start working. You have to take care of your uncle’s child, your mother, your father – and all of that is coming from your salary. And if you do not do it, you get emotional blackmail from your family” (5950). Die skuld hiervoor word, soos verwag kon word, vir apartheid, dus die blankes, gegee: “Black tax has its historical roots in the inequalities created by apartheid and the loss of land. Consequently, thousands of black South Africans still live in poverty today” (5982). Maar daar is baie arm swartes in ander lande waar daar nooit apartheid was nie. Wat van bv hoë geboortesyfers as ‘n moontlike rede vir armoede?

Die huisvesting wat vir swartes gebou word, is selde groot genoeg. Aanleunkrotte word dus opgerig. Die ruimte wat om sulke huise gelaat is, word dikwels spoedig deur krotte ingeneem. “Backyard shacks have backyard shacks” (5786). “Everywhere we pass RDP [ANC] houses, the shacks like mushroom around them. It seems logical – a house is an income if you use it in this fashion” (5892). Die krotte staan mettertyd so dig teen mekaar dat groot skade tydens brande aangerig word. Dit is dikwels nie vir die polisie, brandweer- en ambulanspersoneel en munisipale amptenare moontlik om die nodige ruimte te vind om ‘n krotbuurt binne te dring nie; ook weens die vyandigheid van die plakkers. “Landlords” (5295, 6543) orkestreer die onwettige besetting van grond. “Shacklords” (742, 6599), bedryf “shack-farming” (4955, 6531) deur krotte op gesteelde grond op te rig en hulle dan te verhuur of verkoop. Hierdie misdade word oogluikend toegelaat en het klaarblyklik gekom om te bly.

In die laaste hoofstuk kom Kemp tot (eienaardige) gevolgtrekkings: “How wrongheaded the idea of a black-versus-white land tussle is, and how misleading it is to see land invasions and farm murders as intrinsically and irrevocably tied to a historical feud between ‘settlers’ and ‘natives’; that violence arising from land conflict is a straight line running through history abutted at different intervals by new generations; that racial hatred is as simple as that and will never cease until some kind of status quo ante is restored” (6155). Wat Kemp nooit verreken nie, is (fundamentele/onoorbrugbare) kultuurverskille, naamlik dat (veralgemenend) blankes en swartes (van nature) verskillend dink en doen. Maar soms kom selfs hy dit agter, bv as hy by swartes “a relative lack of Western influence” waarneem (6175).

Grondgrype word in swart geledere beskou as “history righting itself – as justified violence with ominous overtones of what is to come” (5611). “The story of shacks in South Africa will never end” (5900) – net so min as wat dag kan breek uit hierdie duisternis. In die woorde van diegene wat swart mag aanhang: “This struggle will never stop until the land has been returned as a whole to its rightful owners” (6831).

Twee Rooi Miere gedood in uitsettingsgeweld

‘n Uitsettingsoperasie buite Pretoria het dodelik geëindig toe duisende plakkers slaags geraak het met Rooi Miere. Minstens twee is dood en ses ernstig beseer.

Plakkers uit Suurman, buite Hammanskraal, het busse aan die brand gesteek asook vragmotors, en paaie met rommel en brandende bande afgesper.

Drie busse is uitgebrand en inwoners het parte van die voertuie begin steel. Verkeer in die gebied is ook ontwrig.

Burgemeester Ramokgopa het die Hammanskraal geweld veroordeel, maar ook beloof om meer te doen om te verseker dat uitsettings met menslikheid uitgevoer word.

Die Rooi Miere het blykbaar aangekom kort nadat die meeste mense vir werk vertrek het.

Gemeenskapsleier Jakes Maleka het gesê: “Daar was geen waarskuwing nie, net ‘n hofbevel, maar dit dateer uit 2014.”

Terwyl inwoners hul huise Maandagaand herbou het, het hulle gereed gemaak vir die terugkeer van die Rooi Miere.

“Mense is woedend. Ons wag nou. Ons sal onsself bewapen en terugveg. Vier is vandag dood en indien meer terugkom sal hulle weer seerkry.”

Gemeenskapsleiers sê inwoners is die grond deur die tradisionele raad belowe en dat hulle dokumente het om dit te bewys.

Maar ‘n woordvoerder van Tshwane, Selby Bokaba het gesê sowat 16,000 huishoudings beset grond in Hammanskraal en omliggende gebiede onwettig.

Grondgryp-chaos in Namibië vir eers afgeweer sê president

Namibië se pres. Hage Geingob het in ‘n onderhoud met die Republikein gesê die beplande grondgrypaksie sou die land in chaos gdompel het.

“Baie mense is onbewus van wat kon gebeur het, as ek nie die vergadering met die Beweging vir Regstellende Herposisionering (AR) op 24 Junie gereël het nie. Die land kon onregeerbaar gewees het.”

Geingob het gesê dialoog is belangrik om konflik te verhoed. Swapo het egter afvallige jeugleiers wat hulle nie aan die party se opdrag gesteur het om die beplande­ besetting van grond te laat vaar nie, vroeër uit die party geskop.

“Wat skuiling betref, het ons begin om grond vir behoeftiges skoon te maak. Dit is nie ‘n maklike proses nie en kan nie oornag gebeur nie. Wat hongersnood betref, werk ons aan die totstandkoming van ‘n voedselbank. Hierdie inisiatief word deur die ministerie van armoedeverligting en maatskaplike welsyn, onder die leierskap van biskop Zephania Kameeta bedryf. Dit is die regering se oogmerk om al die mense in al die Katuturas oral in die land te voed. Dieselfde ministerie sal toesig hou oor die voedingsprogram vir skole en ondersoek na die toepasssing van ‘n aangepaste basiese inkomstetoelaag instel.”

Geingob het gesê ‘n nasionale dialoog oor armoedeverligting sal deur biskop Kameeta en sy amptenare gereël word.

“Ek wil hê die Namibiese huis moet inklusief, vreedsaam en skeppend wees. Ons moet almal hande vat en in die gees van ‘harambee’ (Swahiliwoord vir trek saam) in een rigting trek,” het Geingob gesê.

Geingob het bygevoeg dat die tweede fase van die bevryding­stryd op hande is, “die soeke na ekonomiese emansipasie”.

“Wanneer ‘n mens ‘n roereier geniet, smaak dit goed, maar ten einde ‘n roereier te eet, moes een pragtige, heel eier gebreek word.”

Vrese oor grootskaalse grondbesetting in Kaapstad

Die wapenmaatskappy Denel het ‘n dringende interdik bekom teen verdere onwettige besettings van sy grond in Khayelitsha op die Kaapse Vlakte.

Plakkers sê egter hulle sal bly omdat hulle nêrens anders het om te gaan nie.

Die EFF het die grondbesettings vanaf Maandag 6 April aangemoedig, want dit word histories erken as die dag waarop Jan van Riebeeck in SA aangekom het. Die EFF sê die aankoms van Van Riebeeck in 1652 het “die begin van die Europese vernietiging in die vasteland” ingelei en 6 April is “‘n belangrike herinnering aan gronddiefstal en onteiening deur die Europeërs”.

Te midde van vrese dat grootskaalse grondbesettings Kaapstad hierdie week kan tref, het die Ekonomiese Vryheidsvegters (EFF) Maandag ‘n groep van sowat 100 plakker na ‘n stuk grond gelei om te beset in Khayelitsha aan die buitewyke van Kaapstad.

Vroeër Dinsdag het sommiges begin bosse aan die brand steek om meer ruimte te skep om hul plakkershutte te bou op die eiendom in privaatbesit.

Die EFF het Maandag ‘n beroep op alle hawelose mense gedoen om oop en onbesette grond te identifiseer en “betrokke te raak in die stryd om hul grondregte te herstel”.

Volgens die Stad Kaapstad, was daar twee plekke wat in Khayelitsha geraak word.

Die ander erf behoort aan die stad en is sedertdien skoongemaak.

Richard Bosman, Kaapstad se uitvoerende direkteur vir veiligheid en sekuriteit, het gister gesê dat die stad sal Denel help om die strukture te verwyder.

Die staatsbeheerde maatskappy het gesê hulle beroep hulself op ‘n uitsettingsbevel teen die onwettige besetters.

Denel het vroeër strafregtelike aanklagte teen die vermeende onwettige grondbesetters ingedien.

‘n Woordvoerder van Denel, Vuyelwa Qinga, sê wetstoepassers is in die gebied ontplooi en het toestemming om verdere besettings te verhoed.

“Ons het nêrens om te gaan … ons is gelukkig want die EFF en Malema ondersteun ons,” sê Elizabeth Damba, een van die plakkers. Sy het gesê sy kan nie bekostig om huur te betaal nie want sy is werkloos.

Die EFF se Wes-Kaapse leier Nazier Paulsen, wat ook ‘n lid van die provinsiale wetgewer is, het gesê die party sal enige hofuitspraak om die besetting te stop, teenstaan.

Die besetting van private grond, deur EFF-lede en ondersteuners, is ‘n kriminele oortreding, het opposisielede gesê.

Munisipaliteit woedend dat EFF grondbesetting stook

Die Mantsopa-plaaslike munisipaliteit in die ooste van die Vrystaat het uitgevaar teen die Ekonomiese Vryheidsvegters, nadat hulle inwoners aangemoedig het om grond onwettig te beset.

Dit volg nadat sowat 300 onwettige grondbesetters Dinsdag in die Marikana-informele woonbuurt by Ladybrand verwyder is, het RSG berig.

Die grondbesetters, wat pensioentrekkers en gestremdes ingesluit het, se hutte is deur ‘n stootskraper platgestoot.

Die EFF het na bewering T-hemde aan die grondbesetters uitgedeel en hulle aangemoedig om die munisipaliteit se hofbevel te verontagsaam.

Die burgemeester, Dennis Tsepe het die EFF daarvan beskuldig dat hulle kwesbare groepe gebruik om politieke punte aan te teken.

Die Menseregtekommissie het vroeër gesê die munisipaliteit moes alternatiewe verblyf aan kwesbare groepe beskikbaar gestel het, voordat hulle uitgesit word.

EFF-grondbesettingsplan in Midrand gefnuik

EFF-lede met rooi hempies en pette het onlangs ‘n aantal plakkers op ‘n oop stuk kleinhoewe in Belvedereweg neffens die Glen Austin-voëlpark in Midrand gevestig. Oor die afgelope paar dae het die SAPD egter die stukture afgebreek, maar die eienaars van kleinhoewes in die omgewing is lugtig dat daar weer so ‘n poging sal opduik.

‘n Malawiese vrou is op dieselfde stuk grond verkrag en vermoor. Die polisie het agterna die lyk kom haal, maar niemand is nog in hegtenis geneem nie. Die naam van die vrou is nog onbekend, maar Malawiërs in die omgewing het haar begrafnis bygewoon.

‘n Zimbabwiër het aan praag gesê: “Ons vrees vir ons lewens. Ons vertrou ook nie die polisie nie. Niks gaan van hierdie moordsaak kom nie. Ons is heeltemal uitgelewer.”

‘n Rede waarom die polisie wel teen die plakkers opgetree het, is omdat die skaars brulpaddaspesie by die Glen Austin-dam deur plakkery bedreig sou word.

“Die paddas het ons gered,” sê een eienaar.

Die EFF van Julius Malema het by sy jongste partykongres formeel die beleid van grondbesetting aangeneem. Die Pretoriase munisipaliteit het sy hande vol en moes reeds grondbesetters van persele in Sokhulumi, Mamelodi, Soshanguve, Mooiplaats, Donkerhoek, Atteridgeville en Olivenhoutbosch, asook nou Midrand, verwyder.

 

Besetters vernietig wildreservaat se heining, brand veld

dinokengDie Dinokeng-wildreservaat, noord van Pretoria, word tans deur die polisie gepatrolleer teen grondbesetters.

Die reservaat moes Saterdagaand ’n dringende hofbevel teen swart grondbesetters kry nadat honderde glo Vrydag die reservaat se heining verwoes het en daarna die veld aan die brand gesteek het.

Die bevel is Sondag aan gemeenskapsleiers van die Hammanskraal/Refilwe-omgewing beteken. Die hofbevel verbied ongemagtigdes toegang tot die reservaat en bevestig dat die grensdraadafbakening ongeskonde moet bly.

Die grondeisers het dié naweek brandslaners van die reservaat aangeval en met klippe bestook.

Ongeveer 500 oproeriges het Vrydag by die reservaat se een hek byeengekom, terwyl meer as 100 ’n kilometer verder die wildheining Donderdag geknip het.

Bondels los drade het die veld ontsier en die pale is gesteel.

Die bestuurder van die reservaat, Piet Venter, het aan Beeld gesê hy vrees vir die veiligheid van hul personeel omdat leeus en ander wilde diere uit die reservaat die gemeenskap kan aanval.

Hulle vrees ook dat stropers toegang tot die reservaat sal verkry.

“Die moeilikheid het verlede week begin toe ons ’n brief van die gemeenskap gekry het waarin hulle beweer dat 19 ha van die reservaat se grond in 1997 aan hulle oorgedra is,” het hy gesê. Venter glo die probleem word deur ‘n moeilikheidmaker aangehits.

Die heining is Donderdag op verskeie plekke geknip. Die meerderheid, byna 95% van die ‘besetters’, is nie van hierdie omgewing nie,” het Venter gesê.

Vrydag het die grondeisers op die reservaat toegesak en ’n pad versper. Die Tshwane-metropolisie en die polisie se openbare-orde-eenheid is ingeroep.

Die reservaat verskaf meer as 450 werkgeleenthede aan plaaslike gemeenskapslede en die aanhitsers kry teenstand van diegene wat werk.

Daar is 10 leeus by Dinokeng, 13 olifante, 40 buffels asook renosters en luiperds.

Dit wil voorkom asof ene Paul Mosoma, Wyk 73 se voorsitter van Sanco (South African National Civic Organisation) die reservaatgrond “verkoop” het en dat mense nou “hul grond” eis.

 

 

Organiseerder van oproer in Wes-Kaap is DA-lid

Wie het Poni se kaartjie betaal na Londen?
Wie het Poni se kaartjie betaal na Londen?

Nege jaar gelede het Mzonke Poni die Wes-Kaap se eerste opstande georganiseer, oop stukke grond beset, en paaie met klippe en brandende bande versper. Vandag is hy ‘n lid van die DA.

Poni was ook op die voorpunt van die gewelddadige oproer en plundery in Kaapstad.

Hy het Londen besoek waar hy insgelyks op die voorpunt van die Occupy-beweging was. Poni word onder Brittanje se ver-linkses as ‘n leidende figuur in die organisering van opstand, weerstand en grondbesetting beskou.

“Dit is ‘n besluit wat ek geneem het op ‘n persoonlike vlak. Die besluit om by die Demokratiese Alliansie te sluit, is ‘n besluit wat kom uit my hart,” sê Poni.

Die DA hoop dat met Poni se werwing die party vordering sal maak in Kaapstad se swart lokasies, veral in Khayelitsha, waar die ANC tot 95 % van die stemme kry.

Tot ‘n paar maande gelede Poni was ‘n lid van Julius Malema se EFF

Poni het gesê hy het besluit om by die DA aan te sluit omdat hy glo dat hy beleidmakers kan beïnvloed om die opstande uit te brei.

Abahlali baseMjondolo (ABM) se voorsitter Sbu Zikode was ook op die gesamentlike nuuskonferensie met Poni se oorlopery na die DA, ‘n besluit wat hy as “dapper” beskryf.

Die konsensus in die ABM-beweging wat op grondgryp, ongelykheid en armoede fokus, is om die DA te ondersteun.

Zikode het gesê: “Hierdie besluit kom nadat Abahlali die Demokratiese Alliansie noukeurig bekyk en met ander politieke partye vergelyk het.”

Die burgemeester van Kaapstad, Patricia de Lille het gesê die stad sal die beskikbaarheid van grond vir armes met ABM bespreek .

“Ons sal ook kommunikeer met Abahlali oor die planne wat ons het vir informele nedersettings, sodat hulle ons kan help om die ontwikkelingsplanne aan hul lede te kommunikeer, en ons sal ook die Marikanagrondbesetting bespreek. Dit sal ons doen na die verkiesing,” het De Lille gesê.

Louis Changuion oor die grondkwessie

omstrede_land_voorblad

deur Leon Lemmer

Louis Changuion, met die bystand van ‘n mede-historikus Bertus Steenkamp, het redelik onlangs die volgende wetenskaplike studie gepubliseer: Omstrede Land: Die historiese ontwikkeling van die Suid-Afrikaanse grondvraagstuk, 1652 tot 2011 (Pretoria: Protea Boekhuis, 2011, 471p). In die aanloop tot die verkiesing is grondhervorming weer hoog op die agenda van veral die ANC. Baie mense, bv politici, het baie oor grondhervorming te sê, maar hoeveel van hulle het hierdie boek grondig bestudeer? Daar is ‘n Engelse weergawe beskikbaar vir diegene wat nie Afrikaans kan of wil lees nie.

By grond gaan dit om meer as die barre aarde. Dit het ook met ontwikkelde grond in die vorm van bv plase te make, wat die landbou betrek en daarmee saam kosvoorsiening, wat ons almal raak. Die San het die grond gebruik om op te jag en die Khoi het die grond van plante gestroop om vuurmaakhout te hê. Hulle het geen eie bydrae tot grondontwikkeling gelewer nie. Eintlik ook nie die swartes wat grond vir weiding en bestaansboerdery gebruik het nie, want oorbeweiding en grootskaalse erosie was aan die orde van die dag. Al hierdie inheemses was in meerdere of mindere mate nomadies, wat meebring dat hulle kwalik op eiendomsreg van spesifieke afgebakende grond aanspraak kan maak.

Die Khoisan kan hoogstens beweer dat hulle eerste in die suide en weste en die swartes dat hulle eerste in die noorde en ooste van Suid-Afrika was. Nie een van hulle het ‘n realistiese grondaanspraak gebaseer op ontwikkelingsarbeid wat hulle self en op hulle eie verrig het nie. Daar is heelwat regverdiging vir die standpunt “dat dit reg is dat die grootste gedeelte grond aan blankes moet behoort, omdat die blankes die grond ekonomies benut” (p 212). Die swartes se voortdurende eise om meer grond is tereg beantwoord met die versoek dat die swartes “eers bewys moet lewer dat hulle grondgebied meer produktief kan benut” (p 227). In 2012 was daar ‘n bohaai toe Pieter Mulder die feit genoem het dat die swartes (anders as die Khoisan en die wittes) histories nie in die suide en weste van Suid-Afrika gewoon het nie. Changuion bevestig hierdie algemeen aanvaarde waarheid (p 147, 298). Die ANC wil die geskiedenis herskryf soos dit hom pas.

Dit is die wittes wat sedert die middel van die 17de eeu in Suid-Afrika infrastruktuur (bv paaie) geskep en grond tot produktiewe kommersiële plase (in teenstelling met die swartes se bestaansboedery) ontwikkel het. Hierin was die rol van die inheemses beperk tot dié van arbeiders. Dat swartes se benadering tot grond heeltemal anders as dié van wittes is, word deur Willie Esterhuyse uitgewys wanneer hy noem dat dit by swartes “nie oor grond as produktiewe bate gaan nie, maar oor grond as politieke identiteitsimbool” (Eindstryd, Kaapstad, Tafelberg, 2012, p 341).

Dit is ‘n primitiewe benadering wat nie gepas in die hedendaagse wêreld is nie. Dit gee uitdrukking aan die tragedie van grondhervorming in die nuwe Suid-Afrika met ‘n regering wat die swartes ter wille is. Swartes voel emosioneel geregtig op alles in die land, of demografies op minstens 80% daarvan, maar hierdie begeerte is op instink en ideologie gebaseer. Hoe meer grond van wittes weggeneem en aan swartes oorgedra word, des te meer word die onproduktiewe grond. Die landsbevolking neem toe, maar voedselproduksie neem af. Dit moet noodwendig tot ‘n krisis lei.

FW de Klerk het daarop gewys dat die ANC-regering volgens sy groenskrif oor grondhervorming private eiendomsreg wil erodeer deur die grootte van plase in wit besit te beperk, asook die getal plase wat wittes mag besit. Dit sal landbouproduksie en ander ekonomiese aktiwiteit asook belastinginkomste verminder en plaaslike en buitelandse beleggings laat opdroog (Die Burger, 1 Junie 2012, p 2).

In daardie koerant se weeklikse redaksionele rubriek word gesê dat die teks van die groenskrif “‘n eensydige, emosioneel bewoorde historiese beskouing” gee “van hoe die swart mense se grond onder ‘kolonialisme en apartheid’ van hulle afgeneem is”. Ook dat die aanleiding vir die groenskrif ‘n 2007-besluit van die ANC se Polokwane-kongres is, waarmee bevestig word dat die onderskeid tussen die regering en die ANC as politieke party “ongesond versmelt het” (Die Burger, 2 Junie 2012, p 12).

Changuion toon aan hoe die wittes en swartes hulle sedert 1652 in verskillende gebiede gevestig het. Deurlopend het verandering in grondbesetting plaasgevind, soos vanweë die Groot Trek in die geval van die wittes en die Difaqane (die uitdelgingsoorloë onder die swartes) in die 19de eeu. ‘n Kenmerk wat van 1652 tot 1990/1994 konstant gebly het, is dat wittes en swartes ten minste amptelik aparte grondgebied beset het. Dit onderstreep die revolusionêre aard van FW de Klerk se toespraak op 2 Februarie 1990. Dit was ‘n radikale breuk met die evolusionêre geskiedenis van Suid-Afrika. Wat sedertdien gebeur het, noop ‘n mens om te wonder of voogdyskap of paternalisme (Changuion, p 132, 190) werklik so boos was as wat dit deesdae voorgestel word. (Kyk die laaste sin hieronder.) Die ANC verwag bv sonder meer dat blanke boere bystand aan swart boere moet verleen.

Die standpunt van swartes word heel aan die begin van die boek soos volg verwoord: “Die veronderstelling is dat die meeste blanke grondeienaars (of hulle voorsate) die grond wat hulle besit wederregtelik bekom het en dat dit daarom nou aan die ‘regmatige’ eienaars teruggegee moet word” (p 7). Nelson Mandela het dit soos volg verwoord: “The [black] people … would fight the white man and win back their country” (Long walk to freedom, London: Abacus, 1995, p 433). Maar die swartes “besit” grond suiwer histories; hulle koop dit nie. ‘n Zimbabwiese opperhoof het sy standpunt soos volg gestel: “Buy land? You must be crazy, you don’t buy the wind or the water or the trees” (Peter Godwin, When a crocodile eats the sun, Northlands: Picador, 2006, p 54). [Dit is hierdie houding wat veroorsaak dat baie swartes nie vir water wil betaal nie; dit val mos gratis uit die lug.] Dieselfde eensydige en primitiewe benadering blyk uit die titel van ‘n 2004-publikasie van die ANC-regering se Departement Grondsake: This is our land (p 7, 309, 446).

Aan die begin het wittes soms grond (nie ontwikkelde plase nie) onderhewig aan streng voorwaardes ontvang. Van hierdie plase is deur latere geslagte geërf, maar die waarde is grootliks deur die ontwikkelingswerk bepaal. Later is hierdie plase dikwels ten duurste deur ander eienaars gekoop en is die verbandlenings oor dekades afbetaal. Deesdae word die eiendomsreg van sommige van hierdie ontwikkelde plase sonder teenprestasie aan swartes oorgedra. Onderliggend is daar nie net ‘n gebrek aan ewewig nie; daar is ook doodgewone onreg, oftewel onregverdigbare bevoordeling van swartes en benadeling van wittes. Daarby word hierdie verkwanseling moontlik gemaak deur belasting wat in groot mate van wittes gevorder word.

Soos dit ‘n wetenskaplike studie betaam, word die terminologie deur Changuion verduidelik: bevolkingsgroepe (wittes, swartes, bruines en Asiate), grondbesit (besetting, onderhandeling, onteiening, restitusie, hervorming), groepe (volk/nasie, stam, gemeenskap) (p 9-10), asook die groepbenamings (p 312-313). Naas die teks wat vir die algemene publiek geskryf is (p 7), is daar bylaes oor bv die wette en statistiek (p 314-442), gevolg deur ‘n bronnelys en indeks. Van die grootste bates van die boek is die talle landkaarte wat die grondsituasie van 1652 tot 2011 uitbeeld. Behalwe in die geval van veral Brits-Betsjoeanaland/Griekwaland-Wes (en anders as die reservate vir Indiane in die VSA) het swartes in Suid-Afrika tradisioneel van die beste landbougrond beset, maar boerdery op ‘n onproduktiewe manier bedryf. Die swart gebied Thaba Nchu in die Vrystaat is bv die allerbeste grond in die provinsie genoem. “Nogtans vind ons dat die naturel nie in staat is om daardie grond te bewerk en die beste daarvan te maak nie” (p 172).

Oor die 1936-wet oor grondbesit:

“Die 15,3 miljoen ha [vir swartes] is meer as die oppervlakte van Engeland en Wallis tesame waarop ongeveer 30 miljoen mense woon teenoor die minder as 6 miljoen wat vir die tuislande beoog is. Ongeveer die helfte van die 100 000 km² met ‘n vogtige en matige klimaat in Suid-Afrika is in die swart grondgebied geleë. Bowendien kry meer as 75% van die oppervlakte van die swart gebiede meer as 500 mm reën per jaar, wat die minimum vir droë-landgewasverbouing is; dit vergeleke met die gemiddelde jaarlikse reënval van slegs 430 mm in Suider-Afrika as geheel” (p 175; ook p 304).

“Die Britse en koloniale regerings het deurgaans gepoog om ‘n beleid van gebiedskeiding te volg” (p 49). “Gebiedskeiding (segregasie) en voogdyskap” was “die tradisionele beleid van Suid-Afrika” (p 116; ook p 141, 191, 388); voor die Anglo-Boereoorlog en ook daarna. Dit was egter in groter mate ‘n skeiding van grondeienaarskap as van mense. Selfs DF Malan het al in 1950 erken dat algehele apartheid nie prakties uitvoerbaar is nie (p 203). In die praktyk was daar bv baie swartes op blanke plase. Slegs sommige van hulle was arbeiders in diens van boere (p 121). Daar was bv deelboerdery: “Die blankes het die grond verskaf, die swartes die arbeid, en uiteindelik is die opbrengs verdeel” (p 130). In die Boere-republieke van die Transvaal en Vrystaat was daar “tradisionele swart krale op die meeste blanke plase” (p 64).

Kaart deur Frans Cronjé van die SA Instittuut vir Rasseverhoudinge, in Rapport gepubliseer
Kaart deur Frans Cronjé van die SA Instittuut vir Rasseverhoudinge, in Rapport gepubliseer

In die ‘blanke’ dorpe en veral stede was daar ‘n al hoe groter toevloei van swartes. Daarbenewens was daar baie staatsgrond waarop swartes hulle gevestig het (p 121, 144, 266), in groter mate as in die reservate (p 122). Baie staatsgrond is sedert 1994 deur die ANC-regering aan swartes oorgedra (p 278). In 1976 het minder swartes in die tuislande as in die res van Suid-Afrika gewoon (p 234). Daar was ook baie grond wat sendelinge vir swart besetting gekoop het (p 66, 67, 106, 144).

Dit is dus uiters misleidend om te beweer, soos telkens deur bv aktiviste en politici, dat swartes op 13% van Suid-Afrika se oppervlak saamgehok is. Daar moet ook onthou word dat swartes tradisioneel geweier het om hulle samewerking te gee wanneer die owerheid ‘n sensus opgeneem het (p 124). [Daar word natuurlik van almal verwag om saam te werk wanneer die ANC-regering op sy onbeholpe manier ‘n sensus hou.] In die Transvaalse republiek “is deur wetgewing bepaal dat blankes nie grond mag beset waar daar ‘n swart stam gevestig is nie” (p 65).

Van vroeg af was die regeringstandpunt dat as ‘n (blanke) boer nie sy grond kon of wou benut nie dit terugval na die owerheid (p 22). Wanneer plase met die oog op besetting deur swartes benodig is, het die wit boere kompensasie ontvang (p 91), bv markwaarde plus 10% en vergoeding vir werklike verliese en ongerief (p 231). Soos elders in die wêreld het die teenoorgestelde ook gebeur: Wittes het swart grondgebied as oorlogsbuit ontvang en dit in plase opgedeel (p 94). Soms het swartes op ‘n soortgelyke wyse gebaat as hulle suksesvol aan die kant van die Boere geveg het (p 107). Wanneer wittes plase gratis ontvang het, was dit bv op voorwaarde dat dit permanent deur hulle bewoon moet word (p 97, 373).

“Indien die Boererepublieke beskuldig kon word dat hulle grond ‘wederregtelik’ verower het – dat dit ‘n geval van land grabbing was – kan dit des te meer gesê word van Groot Brittanje en wat hulle teen die einde van die 19de eeu in Suid-Afrika gedoen het toe hulle die Twee Boererepublieke ingepalm het. Dit, meer as enige ander verowering in daardie tyd, was ‘n voorbeeld van grondinpalming teen die wil van die meerderheid inwoners – ten minste die meerderheid blanke inwoners. Die twee Boererepublieke wat vir ongeveer sestig jaar lank besig was om grond te verower, het dit alles in twee en ‘n half jaar verloor en moes dit as gevolg van verowering afstaan aan ‘n Europese moondheid. Wat was die verskil? Het wat die Boere gedoen het, enigsins verskil van wat Brittanje hier, en in die res van Afrika, gedoen het – verowering van grond, soos dit vir eeue in Europa, trouens in die wêreld, gedoen is?” (p 113).

“Die deelname van swartes aan die oorlog, en grootliks aan Britse kant, [het] die rasseverhoudings verder vertroebel” (p 117). “Na die oorlog was daar ‘n opeenhoping van hawelose swartes op die boereplase en in die groot nywerheidstede en tog was daar ‘n gebrek aan arbeiders op sowel die plase as in die nywerhede, en die reservate was reeds oorbevolk” (p 120). Dit herinner aan die invoer van slawe in die 17de eeu omdat die Khoisan grootliks onbruikbaar as arbeidsbron was. Dit herinner ook aan die invoer van Indiërs gedurende die laaste veertig jaar van die 19de eeu as tydelike werkers op die suikerplantasies (p 179), asook die werwing van swartes in veral die buurlande as trekarbeiders vir die myne (p 208). Daar was baie swartes in Suid-Afrika maar baie van hulle was ongeskik of ongeneë om bevredigend as arbeiders te funksioneer. Arthur Keppel-Jones het swartes as ambisielose sonsitters gestereotipeer (Praag 16 deser).

[Daar is deesdae die persepsie dat buitelandse swartes, bv Zimbabwiërs en Mosambiekers, beter as die tradisioneel Suid-Afrikaanse swartes is, bv as arbeiders. As dit so is, is die vraag waarom dit so is. Dit lyk vir my asof die antwoord in twee rigtings gesoek kan word. Enersyds is dit moontlik dat nie die room nie maar die afsaksels van die swart bevolking in vorige eeue suid oor die Limpopo-rivier gedryf is. Dan kan veralgemenend beweer word dat die tradisioneel Suid-Afrikaanse swartes van slegter stoffasie as dié in bv die buurlande is. Andersyds kan die mode nagevolg word deur die skuld aan die blankes te gee. Tydens die blanke bewind is noodleniging seker meer doeltreffend in Suid-Afrika as in ander Afrika-lande, bv die buurlande, gedoen. Daar was dus ‘n mindere gevaar dat ontberings en sterftes weens bv epidemies en hongersnood by swartes sou voorkom. Dan kan die moontlike verskil in kwaliteit tussen plaaslike swartes en dié in buurlandse aan die empatie van blankes toegeskryf word. Maar dan word die voortdurende geweeklaag van plaaslike swartes oor hoe vreeslik sleg hulle tydens kolonialisme en apartheid behandel is, vergesog en eintlik absurd. In werklikheid het hulle dit (veralgemenend) dan (toe en nou) te lekker en maklik gehad; beter as wat hulle prestasiegewys verdien. Dat dit tydens kolonialisme en apartheid nie hel op aarde vir swartes in Suid-Afrika was nie, blyk uit die feit dat swartes reeds eeue lank nie uitwyk nie, maar eerder die land instroom.]

Tydens die Anglo-Boereoorlog het swartes die Britte ondersteun onder die indruk dat hulle daarvoor vergoed sou word. Baie swartes het “geglo dat die oorwinnaars (die Britte) ná die Anglo-Boereoorlog blankes se plase aan hulle sou gee, en hulle het oor die grense gestroom en blanke plase beset … Die Britse militêre owerhede wat tydens die Anglo-Boereoorlog die besetting ooglopend toegelaat het, het die indruk geskep dat hulle die besetting van hierdie plase goedkeur” (p 115).

“Toe van die blanke boere ná die oorlog na hulle plase teruggekeer het, het hulle gevind dat hulle plase deur swart gemeenskappe beset is … die meeste opstalle is afgebrand, hul vee is óf vernietig óf is gesteel” (p 115). Die wittes het met min middele en groot inspanning hulle plase heropgebou. Na verloop van minder as ‘n eeu, dus na die roemlose magsoorgawe van 1990/1994, herhaal die geskiedenis hom: Swartes dreig om sonder vergoeding die plase van blankes oor te neem en swartes uit Afrika stroom oor die landsgrense in groter getalle as ooit tevore. Die ANC-regering openbaar oor die inkommers “‘n baie meer gematigde houding” (p 279) as vorige regerings.

Na sy toespraak op 2 Februarie 1990 het FW de Klerk magsdeling aan die wittes belowe maar hulle is die reg ontsê om die algehele magsoorgawe, waartoe hy ingestem het, te verwerp. Na die bewindsoorname van die ANC in 1994 het FW de Klerk aan die boere belowe: “Julle kaart en transport is veilig” (p 272). In 2007 het die eerste plaasonteiening egter geslaag (p 279). Pleks van die markwaarde of selfs meer as dit (soos hierbo genoem) word boere deur die ANC-regering minder as die markwaarde vir hulle plase aangebied. Daarby word ook gesloer met die uitbetaling van die vergoeding (p 280). Die hele proses word deur korrupsie en onbekwame amptenare beduiwel (p 283).

Die ANC-regering het grondeise toegelaat wat tot 1913 terugdateer. Die sperdatum vir die indiening van die eise was die einde van 1998. Toe is bekend gemaak dat 60 000 eise ontvang is. ‘n Jaar later is hierdie syfer tot 79 000 verhoog (p 278), wat heelwaarskynlik daarop dui dat baie aansoeke wat te laat ontvang is op ‘n onetiese wyse toegelaat is. Druk word uitgeoefen dat verdere eise toegelaat word en die afsnydatum nie 1913 moet wees nie (p 274), maar eerder 1652: “Dit mag dan dalk selfs die stryd om grond tussen die swart gemeenskappe van die verlede betrek” (p 281). Dit wil die ANC vermy, want grondhervorming word ter bevoordeling van die swartes bedryf en is uitsluitlik teen die wittes gemik (p 309).

Die gewillige-koper-verkoper-beginsel kry al hoe meer teenstand (p 280-281, 290). Maatreëls soos grondonteiening, drastiese belasting op grond en die beperking van grondpryse en die hoeveelheid grond wat ‘n wit boer mag besit, geniet al hoe meer steun (p 281, 290, 294-295, 309), veral in ANC-geledere. Die kabinet het reeds in 2008 grondonteiening in beginsel aanvaar (p 285). Sodra ‘n eis teen ‘n plaas ingedien is, mag geen verdere ontwikkeling daar gedoen word sonder ‘n permit van die grondeisekommissaris nie (p 281). Produksie lei daaronder en dit kan jare duur voordat ‘n eis afgehandel is en nog langer voordat die boer vergoeding ontvang (p 307).

“Binne ‘n paar jaar het Suid-Afrika verander van ‘n netto uitvoerder van voedsel na ‘n netto invoerder” (p 282). Dit is waarom ek dink dat daar eerder ‘n graad- as ‘n aardverskil tussen die situasie in die nuwe Suid-Afrika en Zimbabwe is. Die maatreëls wat die ANC-regering beoog, is soortgelyk aan dié wat voedselproduksie in Zimbabwe geruïneer het (p 305). “Die owerhede behoort die kommersiële boere, wat nog 90% van die land se voedsel produseer, te beskerm eerder as om hulle van die plase te verdryf” (p 282).

“Talle swart boere [het] plase gratis gekry” (p 283). “Dit [is] eenvoudig deel van die menslike aard … om nie iets wat verniet gekry is te waardeer nie” (p 284). Die meeste plase wat aan swartes ingevolge grondhervorming toevertrou word, misluk klaaglik of word vir bestaansboerdery gebruik. Die regering het al “erken dat 90% van die grondoordragte wat reeds gedoen is, mislukkings is” (p 291). In die boekjaar 2010/11 is meer as R1 miljard bewillig om mislukte plase weer produktief te maak (p 295). Die ontvangers stel hoofsaaklik in die grond as eiendom belang en nie in boerdery nie (p 284; verwys ook Esterhuyse hierbo).

Selfs al was ‘n grondeis geldig behoort daar vir die bate betaal te word, al is dit oor ‘n lang tydperk (p 284; ook p 307). Die sogenaamde voorheen benadeeldes word bevoordeeldes wat “baie meer kry as wat hulle verloor het” (p 291). [Dieselfde onetiese verskynsel doen hom tans in Distrik Ses voor.] Dit kan ‘n geval wees van ‘n voorouer wat benadeel is en nou word die nageslag vergoed. Maar is die Boere en hulle nageslag in dieselfde orde vergoed vir die onregte (bv konsentrasiekampe) van die Anglo-Boereoorlog?

Tydens die Zuma-bewind het Julius Malema as ‘n propagandis ontpop: Die swartes “hoef nie die grond te koop nie, want die blankes het dit van hulle gesteel. Met ander woorde, die grond moet eenvoudig aan die swartes teruggegee word, ongeag die verbeterings daarop” (p 288). ‘n Wyser benadering sou wees “om eers die reeds beskikbare grond aan voornemende swart boere oor te dra alvorens grond van suksesvolle blanke boere weggeneem word. Dit is tog bekend dat die staat eintlik die grootste enkele grondeienaar is,” maar die regering weet nie “hoeveel grond hy besit nie en ook nie waar sy grond geleë is nie” (p 289).

Een van die moontlikhede wat hom sedert 2008 voortdoen, is die nasionalisering van grond. Die regering oorweeg dit “om alle produktiewe landbougrond tot nasionale bate te verklaar. Indien dit gebeur, sal die huidige eienaars dan op ‘n tydelike of permanente grondslag slegs gebruiksreg van die grond hê” (p 292). Daar is ook al deur die minister van landbou voorgestel dat blanke boere 40% van hulle boerdery (dus nie net grond nie) aan swart boere moet afstaan (p 294). Daar word ook oorweeg om plase aan blanke boere terug te verhuur (p 296).

“Histories was die mense van Afrika nooit bekend vir grootskaalse boerdery nie … Daar is … relatief min suksesvolle indiwiduele kommersiële boere in Afrika as geheel. Dit laat die vraag ontstaan of kommunale boerderymetodes nie maar steeds die beste vir Afrika is nie” (p 308). Van die grootste ironieë is dat algemeen aanvaar word dat hierdie swartes, wat eufemisties “opkomende” of “ontluikende” boere genoem word maar meesal misluk, net sal slaag as wit boere as mentors optree (p 284). “Dit wil … voorkom asof die ou konsep van voogdyskap weer bygesleep sal moet word” (p 307).

Blankes het grond gesteel sê Westonaria se grondbesetters

landgrabInwoners van Bekkersdal glo grond wat die goudmyn-maatskappy Rand Uranium behoort, kan “wettig” beset word.

Onbeboude grond in Bekkersdal aan die Wes-Rand is gesteel deur blankes, sê die Groter Westonaria se Concerned Residents’ Association.

“Ons vra nie om verskoning vir die grondbesetting nie. Ons glo dit behoort aan ons [swartes]. Dit is gesteel deur die blankes,” het ‘n woordvoerder Mbulelo Koyana gesê.

Hy het gesê dat die regering versuim het om die inwoners te voorsien van huise.

“Toe mense in 1994 gestem het, het hulle nooit geweet dat hulle magteloos sou wees as hulle aan bewind kom nie,” het Koyana gesê.

Nog ‘n gemeenskapsleier het Woensdag gesê: “Die gemeenskap glo die grond behoort regmatig aan hulle. Hulle sê [die besetting] is nie onwettig nie,” het Thabang Wesi aan Sapa gesê.

Die Citizen berig dat meer as ’n duisend inwoners Dinsdag met grawe en pikke opgedaag het om huise te begin bou.

Die proses om die grond “wettig” oor te neem en uit te deel, is ‘n “administratiewe detail”, het Wesi gesê.

Die Citizen het vroeër berig die Westonaria- plaaslike munisipaliteit en Rand Uranium ‘n aansoek om ’n hofinterdik ingedien het teen die onwettige besetting.

Die saak sal Maandag in die Johannesburgse hooggeregshof aangehoor word.

Die munisipaliteit voer aan dat hulle nie die finansiële las kan dra van dienste waarvoor nie beplan of begroot is nie.

Die munisipaliteit sê ook die gebied is vir landbou-doeleindes geskik, aangesien dit geologies onstabiel is en sinkgate daar voorkom.

Wesi het nog nie op die hofstukke gereageer nie.

Gaan vat die wittes se grond, sê Malema

Julius Malema
Julius Malema, Myn Kampf?

Julius Malema, Juju, se EFF-ondersteuners (Economic Freedom Fighters) het in hul getalle opgedaag om die bekendstelling van die party by Marikana-koppie Sondag te vier.

Daar was meer as 5 000 mense wat anti-Zuma liedjies gesing het, baniere van die onderskeie liggings rondgeswaai het soos Johannesburg se Alexandra, Bophelong in die Noord-Wes en Kathlehong aan die Oos-Rand.

Soortgelyke liedjies het luid uit die taxi’s weerklink. Ondersteuners het ook opgedaag in meer as 50 busse.

Die EFF-leier het by die Nkaneng-lokasie in Marikana vir die amptelike bekendstelling ingery met ‘n brullende motorfietskavalkade.

Die skare het beserk geraak en begin gil “Juju, Juju” toe die agt motorfietsenjins se toere opgejaag is. Na die lawaai het Malema sy sitplek langs die United Democratic Movement se leier en goeie vriend van Roelf Meyer, Bantu Holomisa, ingeneem.

Pastoor Ralekgolela het die formele program met ‘n gebed geopen en die skare het weer luidrugtig ge-Juju.

“Vandag is ons hier om die geboorte van ‘n nuwe baba te vier, ‘n baba waarop ons kan trots wees. Dit is ‘n teken dat Suid- Afrika ‘n demokratiese land is.”

Hy het gesê die duisende deelnemers teenwoordig het getoon dat hulle bekommerd is oor die toekoms van die land en sy ekonomie. Die land van Suid-Afrika behoort aan die grondloses, het Malema hulle belowe.

“Dit is jou grond. Jy (die grondlose) hoef nie te betaal vir die grond nie. Dit is reeds betaal deur die sweet van jou vaders,” het hy gesê by die bekendstelling in Marikana.

Hy het gesê dat wit Suid-Afrikaners nog steeds weier om die grond te oorhandig wat hulle “gesteel” het.

“Tot vandag toe is hulle (blankes) nie skaam oor die doodmaak van ons mense nie. Hulle wil dat ons kniel voor hulle.

“Ons is nie van plan om dit te doen nie. Ons is nie van plan om te bedel vir die grond nie. Gee terug die grond.“

Juju het gesê as die ryk wittes met die swart armes deel sal daar geen misdaad wees nie.

“As jy deel met die armes sal daar geen behoefte wees om hoë mure te bou om jou huis nie.“

Malema het mynwerkers gehelp met die verskaffing van vervoer na die begrafnisse van hulle kollegas wat geskiet is tydens die oproer in Marikana.

Plaasbesettings kom teen einde 2010 – Malema

Julius MalemaJulius Malema, die omstrede jeugleier van die ANC, het eergister in Zimbabwe gesê dat sy party ZANU-PF se voorbeeld gaan volg en teen die einde van die jaar gaan begin om plase in blanke besit oor te neem.

Luidens die Zimbabwe Mail, het Malema dié opmerkings by ‘n myn 160 kilometer van Harare af gemaak. Hy het aan ‘n skare ZANU-PF-aanhangers gesê: “Julle is nie alleen nie. Julle stryd is ons stryd.”

Volgens Malema het “Zimbabwe die weg aangewys in die stryd oor grond”. Hy het ook belowe dat “Zimbabwiese metodes gebruik gaan word” om grond van blanke boere in Suid-Afrika af te neem.

Malema het ook aan die skare gesê dat hy sal aanhou om sy liedjies met woorde soos “Skiet die Boere” te sing, ongeag Suid-Afrikaanse hofuitsprake daarteen.

Gisteraand het Malema aan die SAUK TV-nuus gesê dat hy “sulke liedjies sing sedert hy nege jaar oud is en toe het dit niemand se dood veroorsaak nie”.

Die ANC-jeugleier het Zimbabwiërs aangemoedig om maatskappye in blanke en buitelandse besit oor te neem. Volgens hom moet “die mense bevryding omhels en aanhou om teen die Westerse imperialisme te veg”.

Dieselfde koerant het ‘n week gelede berig dat die ANC beplan om met die hulp van Robert Mugabe se oorlogsveterane grond in Suid-Afrika te beset.

‘n Lid van ZANU-PF se veiligheidsdepartement het verlede week aan die Zimbabwe Mail gesê dat Malema se besoek aan Zimbabwe in opvolg van ‘n geheime hoëvlakgesprek tussen Robert Mugabe en Jacob Zuma geskied het. Blykbaar het Mugabe reeds vir Zuma oortuig en sy “volgehoue steun in Suid-Afrika se grondhervormings- en verinheemsingsproses verseker”.

Verlede week het ‘n hoëvlakafvaardiging van Suid-Afrika se veiligheids- en intelligensiedienste, wat noue bande met die ANC het, in Harare aangekom waar hulle ‘n tyd lank aan die Zimbabwiese Nasionale Weermag se Stafkollege in Harare opleiding sal ondergaan.

Die Suid-Afrikaanse minister van Landelike ontwikkeling, Gugule Kkwinti, het die blaam vir die mislukking van die ANC se grondhervorming op blanke boere geplaas deur hulle daarvan te beskuldig dat hulle die prys van grond opjaag.

“Indien Suid-Afrikaners wat grond besit nie die werklikheid op voetsoolvlak erken nie en nie met die regering kan saamstap wat sy planne betref nie, dan gaan hulle verantwoordelik wees vir die skep van chaos wat erger kan wees as wat ons in Zimbabwe gesien het,” het Nkwinti gesê.

Die Zimbabwiese president, Robert Mugabe, het tydens die tydvak van Mbeki se presidentskap gesê dat sy land met radikale grondhervorming en die verdrywing van blankes gewag het om die ANC tyd te gee om homself eers behoorlik in te grawe en seker te maak dat hy beheer oor die weermag en polisie geniet Volgens Mugabe kon die skouspel in Zimbabwe in die vroeë negentigerjare die onderhandelings tussen die NP en ANC laat skipbreuk lei het aangesien Suid-Afrikaanse blankes daardeur ontstel kon gewees het.

освещение лестницы вДанильченко Юрий отзывы