Grondoordrag: Landbou-organisasies koop in

Gugile Nkwinti, minister van landelike ontwikkeling en grondhervorming het Sondag verklaar dat die ANC die oordrag van wit grond as beleid aanvaar het en reeds toepas met die seën van landbou-organisasies.

Daarvolgens moet wit boere die helfte van hul plaas met hul werkers deel. Dit is amptelik deur die ANC as beleid aanvaar, het Nkwinti, lid van die ANC se subkomitee rakende grondhervorming, gesê.

Landbou-organisasies het glo “voorstelle” ingedien in die vorm van “sakemodelle” waarin “vaardigheidsontwikkeling” deur eiendomsoordrag aangebied word.

Volgens Nkwinti het talle kommersiële boere, veral in die Vrystaat en Noordwes, al aangedui dat hulle deel van die program wil wees.

‘n Resolusie oor die beleidsraamwerk is op die ANC se Mangaung-kongres in 2012 aanvaar. Die ANC het daarna die beleidsraamwerk in Februarie vanjaar te volle aanvaar en geformaliseer.

Voorleggings oor grondonteiening bevraagteken grondwetlikheid

President Jacob Zuma se beloofde onteieningswet wat in Februarie vanjaar in sy staatsrede aangekondig is, word beoog om die beginsel van “gewillige koper, gewillige verkoper” te laat vaar.

Belanghebbendes sal van Dinsdag tot Donderdag voorleggings oor die omstrede onteieningswetsontwerp doen.

“Ons is daartoe verbind dat die grond teruggegee sal word aan ons mense en die ANC doen ’n beroep op ons regering om die nodige wetgewing spoedig in te stel – vanjaar nog – om te verseker dat dit gebeur,” het Zuma gesê.

“Onteiening sál ingevolge die Grondwet geskied en ’n wet sál vanjaar aanvaar word.”

Dit strook egter nie met die redes wat in die wetsontwerp se memorandum genoem word nie.

Die memorandum sê die wetsontwerp se doel is om die Wet op Onteiening van 1975 in pas met die Grondwet te bring om prosesse en prosedures vir onteiening deur staatsorgane beter te kan bestuur.

Die Suid-Afrikaanse Instituut vir Rasseverhoudinge (SAIRV) sal Dinsdagoggend ‘n voorlegging aan die komitee doen. Dr. Anthea Jeffery, beleidshoof, het die wetsontwerp vroeër as ongrondwetlik en drakonies beskryf.

Die regering het in 2008 en 2013 soortgelyke wetsontwerpe voorgestel, maar dit het misluk weens vrae oor die grondwetlikheid daarvan.

Netwerk24 berig dat wetsontwerp onder meer die volgende insluit:

■ Die minister van openbare werke het die “algemene mag om te onteien” ingevolge sy mandaat, wat die verskaffing en bestuur van akkommodasie, grond en infrastruktuur vir die behoeftes van die staat insluit;

■ As ’n eiendom vereis word vir onteiening, moet die staat ’n kennisgewing daaroor aan die eienaar bedien en dit in die Staatskoerant en twee ander plaaslike koerante publiseer;

■ Die eienaar moet dan binne 30 dae skriftelik sy besware indien en aandui wat hy as “regverdige en billike” vergoeding aanvaar;

■ Die staat kan binne 20 dae daarna besluit of hy dit aanvaar. As dit verwerp word, kan die staat sy eie bedrag voorstel; en

■ As geen ooreenkoms oor vergoeding binne 40 dae bereik kan word nie, moet die staat besluit of hy sal onteien, maar die eienaar daarvan inlig.

Vrese oor grootskaalse grondbesetting in Kaapstad

Die wapenmaatskappy Denel het ‘n dringende interdik bekom teen verdere onwettige besettings van sy grond in Khayelitsha op die Kaapse Vlakte.

Plakkers sê egter hulle sal bly omdat hulle nêrens anders het om te gaan nie.

Die EFF het die grondbesettings vanaf Maandag 6 April aangemoedig, want dit word histories erken as die dag waarop Jan van Riebeeck in SA aangekom het. Die EFF sê die aankoms van Van Riebeeck in 1652 het “die begin van die Europese vernietiging in die vasteland” ingelei en 6 April is “‘n belangrike herinnering aan gronddiefstal en onteiening deur die Europeërs”.

Te midde van vrese dat grootskaalse grondbesettings Kaapstad hierdie week kan tref, het die Ekonomiese Vryheidsvegters (EFF) Maandag ‘n groep van sowat 100 plakker na ‘n stuk grond gelei om te beset in Khayelitsha aan die buitewyke van Kaapstad.

Vroeër Dinsdag het sommiges begin bosse aan die brand steek om meer ruimte te skep om hul plakkershutte te bou op die eiendom in privaatbesit.

Die EFF het Maandag ‘n beroep op alle hawelose mense gedoen om oop en onbesette grond te identifiseer en “betrokke te raak in die stryd om hul grondregte te herstel”.

Volgens die Stad Kaapstad, was daar twee plekke wat in Khayelitsha geraak word.

Die ander erf behoort aan die stad en is sedertdien skoongemaak.

Richard Bosman, Kaapstad se uitvoerende direkteur vir veiligheid en sekuriteit, het gister gesê dat die stad sal Denel help om die strukture te verwyder.

Die staatsbeheerde maatskappy het gesê hulle beroep hulself op ‘n uitsettingsbevel teen die onwettige besetters.

Denel het vroeër strafregtelike aanklagte teen die vermeende onwettige grondbesetters ingedien.

‘n Woordvoerder van Denel, Vuyelwa Qinga, sê wetstoepassers is in die gebied ontplooi en het toestemming om verdere besettings te verhoed.

“Ons het nêrens om te gaan … ons is gelukkig want die EFF en Malema ondersteun ons,” sê Elizabeth Damba, een van die plakkers. Sy het gesê sy kan nie bekostig om huur te betaal nie want sy is werkloos.

Die EFF se Wes-Kaapse leier Nazier Paulsen, wat ook ‘n lid van die provinsiale wetgewer is, het gesê die party sal enige hofuitspraak om die besetting te stop, teenstaan.

Die besetting van private grond, deur EFF-lede en ondersteuners, is ‘n kriminele oortreding, het opposisielede gesê.

Eiendom: die wêreld se 10 duurste stede

Hier volg die wêreld se tien duurste stede wat residensiële eiendom betref, genommer vanaf 10 tot 1. Telkens gaan dit om die aantal vierkante kilometer wat ‘n mens met een miljoen VS$ sal kan koop.

10. Sjanghai. Hier kan ‘n mens net 46,2 vierkante meter se eiendom in ‘n goeie deel met een miljoen dollar koop.

9. Moskou. Vir $1m kan jy slegs 43 vierkante meter in ‘n snobdeel van die Russiese hoofstad bekom.

8. Parys. Met een miljoen dollar kan jy net 41,7 vierkante meter in Parys se 7de distrik (arrondissement) bekostig.

7. Sydney. In Doer Onder se duurste stad, sal jou een miljoen dollar net 41,2 vierkante meter koop.

6. New York. Manhattan is die wêreld se finansiële hoofstad en hier kan jy darem nog 40,2 vierkante meter met ‘n miljoen dollar koop.

5. Genève. As jy ‘n uitsig oor die Lehman-meer in Genève wil hê, sal ‘n miljoen dollar jou net 34,7 vierkante meter daarvan gee.

4. Singapoer. Daar is nie baie plek op dié Verre-Oosterse eilandstad nie, dus gaan een miljoen dollar net 32,6 vierkante meter se ruimte hier kan koop.

3. Londen. In die meer gesogte dele van die Britse hoofstad is eiendomspryse hemelhoog. Dus sou een miljoen dollar bloot ‘n eenmanwoonstel van 25,2 vierkante meter verseker.

2. Hong Kong. Hier moet jy liefs nie baie klere in jou kaste hê nie, want vir een miljoen dollar kry jy net 20,6 vierkante meter.

1. Monaco. Speelplek van die rykes en verreweg die duurste stad ter wêreld. Vir een miljoen dollar ontvang jy in ruil slegs 15 vierkante meter, darem genoeg om ‘n bed en ‘n wasbak in te pas.

Hoewel daar tans van ‘n “herlewing” van die middestad van Johannesburg gepraat word, behaal selfs nuwe eiendomme daar slegs R1000 per vierkante meter, rofweg $100 per vierkante meter. Dit is 250 keer goedkoper as die meeste van die toptienstede wat hier bo genoem word, want in die middestad van Johannesburg sou jy vir een miljoen dollar ‘n hele gebou kon koop, oftewel 10 000 vierkante meter!