‘n Kragtige simbool van die Britse monargie se verbintenis tot rasse-integrasie en multikulturalisme, is die aangekondigde verlowing van prins Harry en die gemengde-ras Amerikaanse aktrise Meghan Markle.
Markle se ma, Doria Ragland, is ‘n Afro-Amerikaner, ‘n eerste vir ‘n Britse koninklike. Met Doria se straat-sjarme sal sy die werklikheid van ‘n egte klasloosheid ongetwyfeld goed uitdra, terwyl Harry, 33, tans steeds vyfde in lyn vir die Britse troon is.
Die nuus is nie deur almal in die Verenigde Koninkryk verwelkom nie, aangesien vrygewige wit belastingbetalers die monargie befonds. The Sun het vroeër die hoofopskrif “Harry Girl’s on Pornhub” uitbasuin, nadat foto’s van Markle vroeër op ‘n pornowebwerf verskyn het. Sy is ‘n sepie-aktrise in die reeks Suits.
In die Mail on Sunday, het skrywer Rachel Johnson gesê as die egpaar kinders het, sal die Windsors hul waterige, dun blou bloed en Spencer-bleek vel en rooihare verdik met ‘n “ryk en eksotiese” DNA. Johnson het ontken dat die kommentaar rassisties was, maar die meeste lesers het wel die voor-die-hand-liggende, sarkastiese rasse-konnotasie opgemerk.
Die paartjie het “gebraaide hoender by die huis” voorberei volgens Markle, toe die koninklike die ja-woord gevra het. Daar is ongelukkig ‘n baie hardnekkige rasse-stereotipe oor swart mense wat hoender eet in die VSA.
Claire Schmidt, professor aan die Universiteit van Missouri wat ras en geskiedenis bestudeer, het gesê hoenders was lank deel van die suidelike Amerikaanse diëet, want hulle het “spesiale nut vir slawe” as goedkoop, beskikbare kos gehad.
Schmidt het gesê dat net soos waatlemoen, ook ‘n kenmerk in die “rassistiese” uitbeelding van swartes, is “hoender ‘n goeie manier om bedekte rassisme uit te spreek” as gevolg van “die manier waarop mense dit eet”.
Sy het bygevoeg: “Dit is nog ‘n manier om ander rasse te verag sonder om in ernstige moeilikheid te kom.”
Die Joodse skryfster en uitsaaier Afua Hirsch -self van gemengde-ras – skryf in die Guardian dat die koninklike aankondiging dat ‘n senior koninklike met ‘n swarte gaan opeindig, ‘n hele omwenteling gaan veroorsaak.
Hirsch meen: “Die koninklike familie speel ‘n groot simboliese rol in ons samelewing, so dit is die simboliek van hierdie betrokkenheid wat my interesseer. Ek het gesukkel om groot te word met die gevoel dat die monargie fundamenteel was vir die Britte, maar dat die Britte wat hulle verteenwoordig het, ‘n groep was wat my uitgesluit het.
“Hierdie uitsluiting het saak gemaak. Dit het veroorsaak dat mense wat werklik Britte is, en swart, ‘n onverenigbare identiteit gehad het. Dit verteenwoordig ‘n reuse-taboe. Elke regering wat ek kan onthou het ‘n poging aangewend, ten minste retories, om rasse-diversiteit te erken en te beskerm. Die gesin aan die voorpunt van ons samelewing het egter niks daaromtrent gedoen nie. ”
Twee dekades gelede het baroness Kate Gavron voorgestel dat prins Charles, Harry se pa, met iemand swart moes getrou het.
Gavron se kommentaar was egter nie goed ontvang nie. Sommige het ‘n poging vermoed om van die monargie ontslae te raak, het die Guardian berig. Deur bloedvermenging kon hulle hul erfenis uitwis, en ‘n einde maak aan die bewind van die Windsors.
Die nuwe paartjie het voor hul verlowing in Botswana, naby Maun, in die Okovango-delta-streek, ryk aan wildlewe, vakansie gaan hou.
Hul bestemming was Meno a Kwena, of “Tande van die krokodil” waar alle reisigers uit hul voertuie moet klim en deur ‘n ontsmettingsmiddel moet loop om die gebied van bek-en-klouseer te beskerm, wat die res van die Afrika-land teister. Dit kan ewe simbolies wees as die koninklike strewe na multikulti.
-Not White
-Not British
-Not Nobility
-Not Christian
-Not a Virgin
-Not even her 1st Marriage
She is the complete opposite of everything it means to be British Royalty.
This is the endgame of Liberalism: the total destruction of Western identity, institutions, and people pic.twitter.com/0gUBp9AFH2
Die links-liberale Sondagkoerant Rapport, wat deesdae grotendeels bestaan uit artikels wat uit die ekstreemlinkse Sondagblad City Press vertaal word, het gister ‘n hoofartikel gepubliseer waarin hy sy instemming met die standpunte van Julius Malema oor Afrikaans uitspreek.
Die titel van die artikel is: “Malema is reg — maak egter kru denkfoute.” Terwyl Malema geheel en al anti-Afrikaans is en wil hê dat die taal moet verdwyn, sien Rapport egter een of twee polities korrekte redes waarom Afrikaans ten dele moet voortbestaan. Een van die redes wat die Sondagblad aanvoer, is dat “Afrikaans die taal met die mees etnies-diverse sprekers” is. Verder is Afrikaans reeds op enkele uitsonderings na op universiteit afgeskaf, iets wat Rapport klakkeloos aanvaar en eintlik toejuig. Rapport verklaar: “Geen universiteit doseer meer uitsluitlik in Afrikaans nie en die meeste kursusse word glad nie in enige taal benewens Engels aangebied nie.”
Mites en vooroordele betreffende Afrikaans en Afrikaners waaroor Rappport met Malema saamstem, is onder andere:
Malema is reg wanneer hy sê wit mense is in baie sfere van die Suid-Afrikaanse samelewing nog die bepalers van norme en kultuur.
Hy is reg dat te veel swart mense nog in 2017 verneder word deur ’n tekort aan kwalifikasies en werk.
Hy het reg dat Afrikaans tydens apartheid ’n belangrike draer van Afrikanerkultuur was en dat die tale en kulture van ons swart landgenote – net soos ons swart landgenote self – as minderwaardig beskou is. “Bantoetale” was in die formele ekonomie taboe.
Malema is ook reg dat Afrikaanse mense – eerder as die sprekers van die inheemse Afrikatale – gedien word deur die voortgesette gebruik van Afrikaans as onderrigtaal.
Hy is reg dat Afrikaanse én Engelse kurrikulums deur talle swart studente – reg of verkeerd – as ontoeganklik ervaar word.
Hy is reg om steeds woedend te wees oor die onregte wat sy mense aangedoen is in die naam van Afrikanernasionalisme, wat op sy beurt ’n reaksie was op die vernedering en verarming wat Afrikaners aan die hand van die Britte moes deurmaak.
Malema is reg dat baie wit Suid-Afrikaners, en baie Afrikaners, veral in die vorige bedeling, min moeite gedoen het om Afrikakultuur en Afrikatale te omarm, en eerder van swart Suid-Afrikaners verwag het om Engels en Afrikaans hul eie te maak.
“Laastens,” meen Rapport, “Malema se geloof dat (Afrikaans) ’n wit konstruk is, was in 1976 laas korrek.
Ons is byna aan die einde van die jaar 2017, d.w.s pas ‘n eeu na die beëindiging van een van die mees afskuwekkende menseslagtings in die geskiedenis. Pas ‘n honderd jaar gelede het die mees beskaafde en ontwikkelde volke op aarde mekaar uitgemoor en uitgeroei met alles waartoe hulle hoogs ontwikkelde tegnologiese en nywerheidsvaardighede in staat was, waaronder gasaanvalle wat honderdduisende soldate op die front hulle longe in bloedklonte laat uithoes het.
Nou is die vraag natuurlik wat beskaafde mense kan noop tot sulke uit en uit barbaarse gedrag?
Baie boeke is al oor hierdie onderwerp geskryf, sommige waarvan nader aan die waarheid as ander is soos dit maar gaan. Feit is dat ons nie weet of ooit sal weet wat die werklike verklaring hiervoor is nie. Dit kan tog nie wees dat mense dit nodig kan ag om miljoene lewens op te offer uit weerwraak vir die sluipmoord deur ‘n versteurde student op ‘n Oostenrykse operetteprins nie. Die beste breine kom tot die gevolgtrekking dat die hart van die mens, hoe beskaafd ook al, ten slotte ‘n duister spelonk is waar Satan die septer swaai en hoogty voer.
Een van die redes wat groteske episodes van hierdie aard moontlik maak, is dat die mensdom oortuig is dat gebeure soos dié op ‘n manier te wyte is aan mense wat nie van beter geweet het nie, en dat dit nie nie weer sal of kan gebeur nie. Hulle sien inderwaarheid met arroganie en meerderwaardigheid neer op die volke of lande of gemeenskappe wat tot sulke barbarisme in staat was. En tog het die tweede Armageddon van die twintigste eeu uitgebreek slegs twintig jaar na beëindiging van die eerste. Twintig jaar!
Die mensdomp is by herhaling en skynbaar totin alle ewigheid tot dergelike onbesonnenhede in staat. Kom ons kyk maar na gebeure in ons tyd. Dit is duidelik vir enigiemand met oë of verstand in sy kop dat die Westerse lande, onder leiding van die VSA, ten alle koste ‘n voorwendsel soek vir ‘n gewapende konfrontasie met Rusland — opbou van aanvals- en afweerstelsels in Oos-Europa, verbod teen Russsiese deelname aan die Olimpiese Spele en lewenslange verbod teen bepaalde Russiese atlete, handels- en ander sanksies teen Rusland, beledigings en beskuldigings teen Rusland van Amerikaanse kongreslede en Britse parlementslede teen Rusland, onder meer beskuldigings van inmenging by die Amerikaanse presidentsverkiesing, en die referemdum voor Brexit, beperkings op die vryheid van die Russiese televisiekanaal RT en nog meer.
Niemand dink in die proses aan die dermiljoene lewens wat in so ‘n konfrontasie opgeoffer gaan word nie. Hulle sing intussen lang treurmares oor oorloë van die verlede, maar is net nie bereid of in staat om te sien dat hulle die weg vir ‘n nuwe bloedlating voorberei nie. Die enigste oorweging van belang is die miljarde dollar wat die Amerikaanse wapennywerheid uit ‘n konflik met Rusland sal kan verhaal.
Deel 1 van Die storie van Afrikaans (Pretoria: Protea Boekhuis, 2017, 639p, R450) deur WAM Carstens en EH Raidt is op 14 November gepubliseer. Dit word aangebied as ‘n biografie van ‘n taal. Deel 1 se newetitel is: Uit Europa en van Afrika. Die tweede boekdeel, wat na verwagting volgende jaar gepubliseer sal word, handel oor Afrikaans in (Suid-)Afrika. Deel 1 beslaan 11 hoofstukke terwyl die tweede deel, wat blykbaar reeds in groot mate in manuskrip bestaan, 13 hoofstukke bevat. Die gepubliseerde bronnelys (p 525-606) sal dan met ‘n verdere een aangevul word (523).
Aan die einde van deel 1 is daar ‘n register of indeks (611-639), wat ek as onbevredigend ervaar het. Dit is hoogs onvolledig. Byvoorbeeld, waarom is daar vir Coornhert verwysings na p 282 en 290, maar nie na p 283 en 285 nie? Dit het min sin om in die indeks ellelange lyste van bladsynommers te verskaf oor breë onderwerpe soos Afrikaans, boeke, Engels, Kaap, Lae Lande, Nederlands, ontwikkeling, taal, tale en woordeskat. Hou in gedagte dat my kommentaar op ‘n enkele deurlees van die boek gebaseer is. Ek het geen omvattende poging aangewend om gebreke op te spoor nie.
Carstens het vir Raidt by hierdie projek betrek omdat sy reeds navorsing oor hierdie onderwerp gepubliseer het. Dit is nie sinvol geag om sodanige werk te herhaal nie. Die outeurs se benadering word as “sosiohistories” beskryf (17). In die gesamentlike voorwoord staan: Afrikaans het “‘n storie om te vertel, ‘n storie oor waar dit vandaan kom, oor wat verkeerd geloop het tydens hierdie lang reis [“Long walk to freedom“?*], hoe probeer word om reg te maak en ook drome oor waarheen dit op pad is” (17). In sy voorwoord verwys Carstens na “die politiek van en oor Afrikaans” en “die politiek oor die taal” (19). Oor wat danig verkeerd geloop het en reggemaak moet word, sal ons seker in veral die tweede boekdeel ingelig word.
[* Nelson Mandela het valslik beweer dat hy nooit ‘n kommunis was nie. Maar selfs die titel van sy outobiografie kan aan die kommunis, Antonio Gramsci (1891-1937), ontleen wees. Gramsci wou die kultuur van samelewings ondergrawe (kulturele marxisme genoem) soos wat die ANC die blanke en spesifiek die Afrikaner se kultuur met bv politieke korrektheid ondergrawe. “This gradual process would first open the doorway to socialism, and as dependence on the state increased, to Communism, while simultaneously closing the door on self-governance and representive democracy. Gramsci called this process ‘the long march'” (Alasdair Elder, The red Trojan horse: A concise analysis of cultural Marxism, 2017, 148p; Amazon Kindle $3.41, 1032).]
Volgens die uitgewery se webwerf handel die boek onder meer oor “Afrikaans se ongelukkige apartheidsverlede.” Dít terwyl ek toe baie gelukkiger oor Afrikaans was as tans. ‘n Fundamentele probleem blyk uit die volgende. B Neethling skryf: “The term ‘Bantu’ as in ‘Bantu speaking’ or ‘Bantu language’ is a universally accepted term with no negative connotations to it” (493). In hierdie boek word die term “Afrikatale” egter gebruik (109), omdat die woord “Bantoe” glo ‘n “kwade reuk” het (491). “Die meer korrekte taalkundige term Bantoetale word nie hier gebruik nie ter wille van historiese sensitiwiteit vir die politieke konteks in die land” (491). Die outeur(s) erken dus openlik dat voorkeur aan politieke korrektheid bo akademies-wetenskaplike korrektheid gegee word. Carstens lei hierdie projek en moet die hoofverantwoordelikheid aanvaar.
‘n Mens sou van so ‘n omvattende werk redelikerwys verwag dat die outeurs eerder trots sou wees op wat met Afrikaans in Afrika bereik is. My moedertaal is vir my, soos vir Petrus Leupenius (1607-1670), “die wy alle eerbiedigheid schuldig syn” (310). “In hierdie boek word probeer om in soverre moontlik wel die veelkantige storie van Afrikaans te vertel” (167). In hoeverre hierin geslaag word, sal eers na die verskyning van die tweede boekdeel vasgestel kan word. Maar ek is nie optimisties nie.
Oor die kulturele boikot van Suid-Afrika tydens die blanke politieke bewind word beweer: “Dit spruit voort uit die Nederlanders se sterk sin vir politieke en kulturele geregtigheid” (403). Beteken dit dat blanke Suid-Afrikaners deesdae geregtigheid ervaar en dat Nederland en die meeste Nederlanders reg het deur geen beswaar te opper nie? Hierdie kulturele boikot het meegebring dat Nederlandse boeke nie ingevoer kon word nie. In skole en aan universiteite kon Nederlandse boeke gevolglik nie meer voorgeskryf word nie. Nederlands het toe plaaslik in groot mate uit veral skoolonderrigprogramme verdwyn (405). Die stand van Nederlands in Suid-Afrika is sedert ons “bevryding” in 1994 (nog) glad nie herstel nie.
Carstens het as teks- of taalredakteur van Adam Small se huldigingsbundel, Ons kom van vêr (Tygervallei: Naledi, 2016), opgetree. In my bespreking van die boek (Praag 25 Maart) het ek verwys na “die ongeërgde gebruik van bronverwysings en bibliografiese besonderhede.” Ek het die bundel as “algehele bibliografiese chaos” beskryf. Carstens en Raidt se boek vaar nie veel beter nie. Die omvang van die bronnelys toon ‘n gebrek aan bibliografiese en praktiese sin. Slegs die bronne waarna in die teks verwys word, asook ‘n keur van die belangrikste ander bronne, hoef gelys te word. Daar word bronne in die teks genoem wat nie in die bronnelys is nie, bv Brandenburg (47) en Sayce 1880 (2015) (129) – meer voorbeelde volg hier onder. In die bronnelys is die alfabetisering gebrekkig, bv Pericliev word na Pheiffer gelys (571). Van die jaartalkronologie word afgewyk, bv by Algeo en Allen (525).
Let op na hierdie twee bronverwysings in die teks: “Rankin 2003. The Comparative Method, bl 183-210. Weiss 2015. The comparative method, bl 127-145.” (141). Waarom het die een boektitel hoofletters en die ander een kleinletters? Hierdie onkonsekwentheid kom dwarsdeur die boek by sowel bronverwysings as in die bronnelys voor. Die outeurs hou verder glad nie konsekwent by hulle eie voorskrif vir bronverwysings nie, naamlik dat slegs die van van die outeur verstrek word (31). Byvoorbeeld, net een Van der Merwe kom in die bronnelys voor, maar sy vier voorletters word telkens in bronverwysings verstrek (bv 27, 30, 81). Bronverwysings in die teks moet akkuraat, so kernagtig moontlik (om die leesproses so min moontlik te onderbreek) en, wat styl betref, konsekwent wees en die leser in staat stel om die bron ondubbelsinnig in die bronnelys/bibliografie te identifiseer. Bibliografies faal hierdie boek in groot mate.
Daar is druk- en ander foute: “Jacob Grimm (1785-1663)” (28); “Janson (2003: 1-10, 2011)” (36); “1786” (60, 168) word “1768” (121); “2.2.4” (61) moet 2.4.4 wees; “1765” (65) word “1785” (122); “Pott (1802-1887)” se boek “(1785-1863)” (67); “Schleicher (1821-1868)” se boek “(1661/1662)” (69) maar in die bronnelys “1874, 1877” (578) en op die afbeelding “1866” (69); “Sechaye” maar “Sechehaye” op die afbeelding (76); “om om” (83); “Encyclop[a]edia Britannica” (87, 488, 524); “Brasil[i]ë” (93); Bengaals is een van die agt tale met die meeste sprekers (100, 102), nie Frans nie (101, 102); die Europese Unie gebruik 23 tale, maar net 22 word gelys (105); Spaans het die tweede meeste sprekers (102), nie Hindi nie (110, 113); “eue”/eye (140); “The method[s] of IR are” (141); “Bloomfield (1976)” (141, 148) is nie in die bronnelys nie; “Austin 2008” (151, 527) word “Austin 2009” (154, 156, 158); “afdeling 2.2” (204) moet 2.3.1 wees; “Istaevones” (215) en “Istveone” (215) moet “Istvaeone” (191, 226) wees; “Ingevaeone” (192) en “Ingaevones” (215) moet “Ingvaeone” (215, 226, 230, 231, 232, 240) wees – daar is ook “Ingeweoons” (497); “(ii) en (iii)” (216) moet 2 en 3 (215) wees; “2.2.3” (221) moet 2.3.3 wees; “eks[p]losiewe” (223); “Mij”/mij (224); “ovorgeleverd” (233); “Van Oostrom (2004)” (236) is nie in die bronnelys nie – seker eerder “Van Oostrom 1993” (238); “monoftonge”/monotonge (239); “16de-eeuse Hollandse dialek” (272) moet 17de-eeuse wees (295, 347, 449); “afdeling 6″(274) moet afdeling 4 wees; “Maarten Luther (1783-1546)” (275); “Die Renaissance (ongeveer 13de-17de eeu)” (277) moet eerder 15de tot 17de eeu wees – “± 1500 ev” (121); “In 1550, ‘n paar jaar ná Gymnick” (281) verwys na ‘n boek wat Gymnick (1502-1568) in 1541 gepubliseer het (279); “Lommen 2012” (283) is nie in die bronnelys nie; “Jan Utenhove (1616-1566)” (284); “vande” (285, 286) maar “van de” (581); “Bredero (1585-1618)” (298) maar “Bredero (1581-1647)” (300); “1711” maar op die afbeelding “1703” (333); “Neder-duitsche” (339, 340) maar “Nederduitsche” (57, 583); “De Groot (1538-1645)” (343) maar “(1583-1645)” (314); “Inleydinge tot de Hollandse Regts-Geleertheyt” (314) word “Inleiding tot de Hollandsche rechts-geleerdheid” (343), “eiendom” (314) word “eigendom” (343), “huweliksvoorwaardes” (314) word “huwelijksvoorwaarden” (343) [afgesien van die onnodige herhaling is die deurmekaarklits van Afrikaans en Nederlands op p 314 en 343 slordig en heeltemal onaanvaarbaar]; “hoofstuk 7” (365) moet hoofstuk 6 wees; “middeleeue” (383) moet met ‘n hoofletter begin; “Grebe 2012” (425, 431) is nie in die bronnelys nie; “Odendaal 2012, 2013, 2014b” (445) is nie in die bronnelys nie; “FF Kotzé 2010, 2013, 2014b” (445) moet EF wees en is nie in die bronnelys nie; “Noord-Amerika” (445) moet Sentraal-Amerika wees; “Vlei” (451) moet met ‘n kleinletter begin; Stavorinus se opmerking (472) – waar is dit?; “die koms van die Engelse ná 1806” (473) moet in 1806 wees; “Carstens 1997” (489) is nie in die bronnelys nie; “Slippers 2013” (524) is nie in die bronnelys nie; “bronne” (166, 182, 191, 260, 328, 441) moet bron wees.
Die teksformulering laat soms veel te wense oor: “op ‘n bepaalde gegewe oomblik in die tydsverloop” (29); “Die klem val ook op belangrike verteenwoordigers wat in die tydsverloop ‘n rol gespeel het” (33); “verder voortgesit” (47); “die klem nog steeds voortdurend geval het op” (54); “dien steeds vandag” (61, 66); “Van die ander bekende Neo-Grammatici was onder andere” (74); “Hy het eintlik eers bekendheid ná sy dood verwerf toe sy boek … gepubliseer is. Hierdie boek … is nie deur hom self gepubliseer nie” (76); “lang en uitgerekte proses” (82); “die mens via taal en met behulp van taal kommunikeer” (83); “As mense kommunikeer (= kontak maak)” (83) – eerder “inligting oordra”; “Ons gebruik taal om in die wêreld (dit is ‘n konteks van geografiese en sosiale plasing) waarbinne ons geplaas is, te kommunikeer en te funksioneer, met ander woorde take te verrig of aan ander oor te dra” (83-84); “Tale kom en gaan dus duidelik” (94); “‘n taal is wel ‘meer as’ ‘n dialek. Die verskil is slegs geleidelik” (96); “is dit duidelik dat daar duidelike ooreenkomste … is” (148); “het die verskille … mettertyd al hoe groter geword sodat daar later” (176); “ook as gevolg van … ook as gevolg van … in stand te hou en vol te hou” (185); “brei dit stelselmatig uit oor ‘n groter gebied totdat dit later in ‘n groter gebied” (223); “wil ons tog weet wat dit presies moontlik gemaak het” (228); “moes noodsaaklik saamgaan” (312) – eerder noodwendig; “Hesseling het die teorie in 1897 al weerlê” (426); “nie sigbaar merkbaar is nie” (494).
Daar is aanvegbare stellings. “Die wêreld om en in ons bestaan in en deur taal” (38). Myns insiens speel taal ‘n rol in ons wêreldbeskouing maar die fisiese wêreld kan sonder ons en ons tale bestaan. “Die Suid-Afrikaanse Afrikatale was in die verlede beperk tot afgebakende gebiede, in politieke terme tot tuislande” (108). Ek sou eerder aanvoer dat die sprekers van Afrikatale sowel binne as buite die tuislande was.
Teenstrydige stellings word gemaak. “Alle kinders kan hulle moedertaal met dieselfde gemak aanleer. Daar is nie maklike en moeilike moedertale nie” (104). Kort hierna word egter gesê: “Wees besorg oor diegene wat moeite het om hulle (of ‘n) moedertaal te verwerf (aanleer) én te beheer (gebruik)” (114).
“Meertaligheid word beskou as die waarskynlikste manier om die kwyn van tale teen te werk” (105). “As Iers naas Engels bedryf word, het dié taal wel ‘n kans” (106). Teenstrydig hiermee word Engels hierna as een van die “moordenaarstale” beskryf (106). “Die kans is goed dat Iers as gevolg hiervan binne vyftig jaar heeltemal kan verdwyn” (107). “Engels het ‘n negatiewe uitwerking op meertaligheid. Die sprekers van Engels is oorwegend eentaalsprekers, mense wat min waardering het vir die aanleer van ander tale” (112).
Engels is myns insiens vinnig besig om Afrikaans te verswelg, des te meer omdat Afrikaanssprekendes glad te geredelik in Engels met Engelssprekendes kommunikeer. Dit is gewoon dwaas dat Afrikaansinstansies soos die Afrikaanse Taalraad (ATR), die Afrikaanse Taal- en Kultuurvereniging (ATKV) en die Afrikaanse Taalmuseum en -monument (ATM) meertaligheid (wat Afrikaans kan uitsluit) bepleit pleks van te konsentreer op die bevordering van Afrikaans. Vroeër vanjaar het Rufus Gouws, die hoof van die Universiteit Stellenbosch (US) se Afrikaansdepartement gesê daar moet vir meertaligheid gestry word; nie vir Afrikaans nie. Dalk sal daar meer stryders vir Afrikaans na vore tree as hulle nie taalstryders of -bulle nie maar eerder “taalyweraars” (301) genoem word. “Languages die when their speakers give up” (107). Die US-studente moet deesdae glo wêreldburgers wees. Ek wonder of Wim de Villiers en sy meelopers besef dat “omgeveer 75% van die wêreldbevolking nie ‘n woord Engels kan praat of verstaan nie” (111).
“Aanvanklik is die term indisch-europäisch of indo-europäisch gebruik om aan te dui wat vandag met Indo-Germaans bedoel word” (488). Daarna word die teenoorgestelde gesê: “Vandag word oorwegend voorkeur gegee aan Indo-Europees” (494) en “In die vakliteratuur word deurgaans voorkeur gegee aan [die term] Indo-Europees” (166). Dit kan wees dat die outeurs aanvanklik voorkeur aan die term Indo-Germaans gegee het (bv dit aanvanklik só tydens hulle studie leer ken het) (64, 68, 122, 142, 145, 149, 152, 195) maar later op die term Indo-Europees besluit het.
Nederlands en Afrikaans “het mekaar in wese min hierna [1652] beïnvloed” (346). Onmiddellik daarna word ‘n streep deur hierdie verregaande stelling getrek. “Die kontak met die Europese Nederlands is nooit heeltemal verbreek nie. Uit verskeie bronne blyk dat die Kaapse taal met Europese Nederlands nie net in voeling gebly het nie, maar dat dit ondanks ‘n selfstandige ontwikkeling gedurig nuwe woorde en selfs uitspraakvorme uit Europese Nederlands oorgeneem het” (347) en “die standaardisering van Afrikaans ook sterk gesteun het op die voorbeeld van Nederlands” (403). “Vir die Afrikaanse woordeskat word teruggegaan op die Nederlandse woordeskat en daar word selfs gereken dat tot 85% [selfs 90%+ (450)] van die Afrikaanse woordeskat gewoon Nederlandse woorde is. Ook die grammatikale struktuur (sintaksis en morfologie) en klankstruktuur van Afrikaans is grootliks gebaseer op die Nederlandse model” (403; ook 449). “Die kernwoordeskat, woordvorming, woordafleiding en sinsbou [van Afrikaans] het … Germaans (Nederlands) gebly” (436). Dit volg dat Afrikaans wesenlik ‘n Europese taal is, al het hy buite Europa ontwikkel. Ook: Al het Afrikaans in Afrika ontwikkel, is sy wesenlike aard nie dié van ‘n Afrikataal nie. Afrikaans was, is en bly ‘n Indo-Europese taal wat grootliks uit Hollands en daarna uit Nederlands ontwikkel het.
Die outeurs kom “tot die gevolgtrekking dat die vroeë Nederlands aan die Kaap ‘n geleidelike wysiging op elke gebied van die taalstruktuur ondergaan het” (485). Onmiddellik na hierdie verregaande stelling word die teenoorgestelde standpunt ingeneem. “Die byna ongewysigde sintaksis, die klankvorm van die woorde en die woordeskat dui op ‘n ononderbroke kontinuïteit van Nederlands wat geleidelik as gevolg van taalversteuring ‘n sterk vereenvoudiging, maar geen herstrukturering nie, ondergaan het” (485).
Die ontwikkeling van Afrikaans word in hierdie boek beskryf as “die produk van (i) normale taalverandering [bv vanweë die ander omgewing waarin Hollands aan die Kaap gepraat is en die sprekers se geografiese isolasie van Europa], (ii) beïnvloeding as gevolg van taalkontak en (iii) taalversteuring” (485). Kort ná 1652 aan die Kaap het “die gebrekkige Nederlands van Europese immigrante, van Khoi-Khoin en slawe sy invloed laat geld en die gesproke Nederlands … beïnvloed. Aanvanklik was die foute en afwykings onpatroonmatig, maar reeds kort ná 1700 word duidelike vereenvoudigingstendense sigbaar” (447). Die skrywers noem dat “die Nederlanders … dit baie moeilik gevind [het] om die Khoi-taal te leer” (466). Dan word daar met hierdie kompliment gekom: “Die Khoi-Khoin het … ‘n klaarblyklike aanleg vir tale gehad en het Nederlands op hulle manier vinnig aangeleer” (467). Die outeurs sal hopelik in die tweede boekdeel gronde vir hierdie stellings verskaf. ‘n Pro-Khoi-Khoin-ingesteldheid blyk uit die volgende: “Direkte Khoi-invloed kan in die Afrikaanse woordeskat gesien word, hoewel dit beperkter is as wat ‘n mens sou verwag” (467).
Oor taalkontak en -versteuring word verder gesê: “In die 18de eeu het tweetaligheid by [Kaapse] vreemdelinge voorgekom, byvoorbeeld by Franse en Duitsers, by Khoi-sprekers en Oosterse slawe. Dit was veral laasgenoemde se tweetaligheid en die daaruit resulterende taalversteuring wat direkte spore in wordende Afrikaans gelaat het” (474). Oor taalverandering, bv -versteuring, soos defleksie, word gesê: “Die verskynsel kom by alle vreemdelinge in min of meer dieselfde tyd voor sodat geen enkele groep [Franse, Duitsers, Khoi-Khoin, slawe] as die toonaangewende faktor uitgesonder kan word nie” (477).
Ook in ander opsigte het die slawe heel moontlik geen deurslaggewende invloed op Afrikaans uitgeoefen nie. In die boek word twee verskynsels uitgelig as taalversteurings wat deur die slawe se Maleis en Kreools-Portugees veroorsaak is (481): Eerstens reduplikasie, bv nou-nou, stuk-stuk, maar daar word erken dat “daar ook sekere aanknopingspunte [hiervoor] in Nederlands bestaan” (482) en tweedens “objekskonstruksie met vir” (482), maar geen voorbeeld hiervan word verskaf nie.
“Alle sprekers aan die Kaap het in die interne ontwikkeling van Afrikaans ‘n indirekte rol gespeel … ‘n Direkte invloed van bepaalde bevolkings- en taalgroepe kan net by hoë uitsondering met sekerheid uitgewys en bewys word” (485). Hier word seker en dan tereg na die relatief klein invloed op Afrikaans van die Franse, Duitsers, Khoi-Khoin en slawe verwys. Die blanke Hollandssprekendes, daarenteen, het sekerlik ‘n deurslaggewende direkte invloed op Afrikaans uitgeoefen.
Tereg word geskryf van “die Europa-penwortel” (166), “die hoofwortel van Afrikaans – sy Europese verlede” (167). In die boek word Afrikaans se storie 4 000 jaar vC begin by die Proto-Indo-Europese gemeenskap in die steppegebied in die omstreke van die Swart en die Kaspiese See (173). Die “bloedlyn” van Afrikaans het daar begin (179). Hierdie mense het oor eeue uit die steppe/grasvlakte van Asië weswaarts tot in Europa verskuif. Denemarke en Schleswig-Holstein in Duitsland word as die wieg van die Germaanse tale beskou (182). Uit Oergermaans het Noord-, Oos- en Wes-Germaans ontwikkel (204). Wes-Germaans word in Noordsee- (Engels, Fries) en Kontinentale of Binne-Germaans verdeel (216). Binne-Germaans word in Neder-Germaans, Middel-Germaans (bv Middelduits) en Opper-Germaans (bv Opperduits) verdeel. Middel- en Opperduits vorm saam Hoogduits (die Middel- en Suid-Duitse dialekte), waaruit Duits ontwikkel het. Uit Neder-Germaans het Nederduits (die kus- en suidelike dialekte) ontwikkel, waaruit Nedersaksies (bv Platduits) en Nederfrankies gespruit het. Nederfrankies word in Oos- en Wes-Nederfrankies verdeel. Uit laasgenoemde het Nederlands en daarna Afrikaans ontwikkel (222). Oud-, Middel- en Nieu-Nederlands word onderskei (229, 273). Opper/Hoog en Neder is geografiese verwysings na onderskeidelik hoërliggende of bergagtige en laer liggende Europese gebiede (224).
Die genealogie of biografie van Afrikaans word in die boek in die vorm van ‘n lang storie aangebied. Dit is seker waarom die outeurs skryf dat hulle “die skip na Afrika” haal (227) en nie ‘n vliegtuig nie. Teen 1775 kon Kaaps-Hollands tereg Afrikaans genoem word (440, 448). Dit hinder my dat in die vroeë Kaapse geskiedenis na Nederland, Nederlands en Kaaps-Nederlands (448) verwys word terwyl Holland (letterlik houtland – 503) eers in 1814 Nederland geword het en daar in 1652 “nog nie ‘n algemeen gebruikte standaardtaal” (449), te wete Nederlands, bestaan het nie. “Standaardnederlands [het] in die loop van die 17de en 18de eeu sy beslag gekry” (338). “Algemeen beskaafde Nederlands [is] op die grondslag van die beskaafde Amsterdamse uitspraak en taalgebruik” gebaseer (286). Dwarsoor die wêreld is dit die taalgebruik van die elite wat die standaardtaal deurslaggewend bepaal en nie die massa of gepeupel nie. Die besware dat Standaardafrikaans die resultaat van rassediskriminasie (bv ‘n apartheidsproduk) is, is dus misplaas.
Volgens P Baldi gee ‘n taal uitdrukking aan ‘n bepaalde kultuur en beskawing (172). Die kreolisering van ‘n taal sal dus, volgens R Romberg, aanleiding tot die skepping van ‘n nuwe kultuur gee (434). ‘n Mens kan dus redeneer dat die omskepping van Hollands in Kaaps-Hollands en daarna in Afrikaans (mettertyd Standaardafrikaans) uitdrukking aan die Europees gefundeerde kultuur en beskawing van blankes gee. Daarteenoor gee die neiging tot die kreolisering van Afrikaans met nie-Europese, Oosterse elemente en die latere oordadige vermenging van Afrikaans en Engels in Kaaps uitdrukking aan ‘n ander kultuur, te wete dié van bruin mense. Dit verduidelik dan nie net kultuurverskille tussen blankes en bruines nie, maar ook hulle verskil in benadering tot Afrikaans; dat Afrikaans deel van die kulturele kern van Afrikaners is terwyl bruines se verbintenis tot Afrikaans veel losser en selfs opsioneel is.
In hierdie verband skryf die outeurs: “Aangesien die evolusie van die taal met die wording van ‘n veelrassige bevolking in die destydse Nederlandse kolonie aan die suidpunt van Afrika vervleg is, en meer nog omdat die taal ná 1875 toenemend deur wit Afrikaners as hulle besit opgeëis is, het die taal en sy ontstaansgeskiedenis ‘n emosioneel omstrede twisappel van polemieke in akademiese kringe, spraakgemeenskappe en politieke groepe geword en gebly” (166). Dit lyk asof die outeurs in die tweede boekdeel met ‘n ander vertolking gaan kom as dié in die vorige paragraaf.
Die outeurs onderskei tussen pidgin en kreool. Pidgin is “‘n gemeenskaplike kommunikasiemiddel in ‘n meertalige gemeenskap,” bv Fanagalô, wat geen moedertaalsprekers het nie. Pidgin het ‘n vereenvoudigde grammatikale struktuur en ‘n beperkte woordeskat. ‘n Kreoolse taal, daarenteen, het wel moedertaalsprekers en kan ‘n voormalige pidgin wees (433). In die HAT word ‘n kreoolse taal beskryf as ‘n mengeltaal wat ontstaan het “tussen ‘n Europese taal en ‘n taal in ‘n ander wêrelddeel”, asook “enige taal wat die vermenging van meer as een taal is.” Die kern van kreolisering is dus vermenging, verbastering of hibriditeit en Kaaps en Kaapssprekers is sprekende voorbeelde hiervan.
Hugo Schuchardt (1842-1927) het aangevoer dat kreoolse tale “in geen opsig minderwaardig” is nie (75). Volgens DC Hesseling ontbreek “die tipiese kenmerke van kreolisering in Afrikaans” (426). Carstens en Raidt stem blykbaar hiermee saam: “Uit die literatuur oor die onderwerp kom dit voor asof Afrikaans nie werklik ‘n kreoolse taal is nie” (432). Dit volg dat die mengeltaal Kaaps (wesenlik) nie Afrikaans is nie. ‘n Mens vra jou ook af: Waarom word Afrikaans dan in minstens een van die ATM se pamflette as ‘n kreoolse taal beskryf? Carstens en Raidt krabbel dan terug met hierdie kwalifisering: “dat Afrikaans wel aan [sommige van] die eienskappe van kreoolse tale voldoen” (432). MF Valkhoff stem hiermee saam (435). FA Ponelis noem dat die kreoolse kenmerke van Afrikaans “van ‘n beperkte aard is” (434). TL Markey het elf kenmerke onderskei. Volgens Ponelis voldoen Afrikaans ten volle aan net twee en gedeeltelik aan ‘n verdere twee van hierdie kenmerke (434).
Carstens en Raidt kon “geen bewyse vir ‘n Kreools-Portugese substraat vind nie … Afrikaans het dus nóg uit ‘n pidgin nóg uit ‘n vorm van Kreools-Portugees ontwikkel … die kernwoordeskat, woordvorming, woordafleiding en sinsbou [van Afrikaans] het in hierdie proses Germaans (Nederlands) gebly” (436). “Let daarop dat nie alle Maleise en Kreools-Portugese woorde via die slawe in Afrikaans gekom het nie. Aangesien baie van dié woorde reeds voor 1650 deel van die Nederlandse seemanstaal was, het sommige van hulle as deel van die oorgeërfde Nederlandse woordeskat aan die Kaap ingeburger geraak” (468). Die veelgeroemde invloed van die slawe op Afrikaans word dus hiermee afgeskaal. Desnieteenstaande gaan die ATM op 5 Desember nogeens ‘n openbare lesing oor die slawe se rol in Afrikaans aanbied (LitNet 20 November).
As deel van taalsuiwering is daar destyds ‘n stryd teen basterwoorde gevoer; eintlik leenwoorde wat nie as eg Nederlands beskou is nie (281, 282). Maar daar is ook teen taaloorwoekering gewaarsku (283). Hendrik Spieghel (1549-1612) “wys daarop hoe Nederlands ontsier word deur die menigte Franse basterwoorde en dat dié ingewortelde misbruik die ondergang van die Nederlandse taal sal veroorsaak as daar nie ingrypende veranderings in die taalgebruik kom nie” (287, ook 289). Weens verengelsing kan dieselfde lot Afrikaans tref. Wat ek egte basterwoorde sou noem, word eufemisties deelwoorde genoem, soos “gesettled, gehandicapt … teamwerk … voetbalmatch” (396). Kaaps munt uit in sulke Afrikaans+Engelse basterwoorde. Weens die euwel van politieke korrektheid word Kaaps en sy sprekers nie net kritiekloos aanvaar nie, maar deur Afrikaansinstansies en bv -dosente geloof omdat hulle glo Afrikaans praat; selfs dat die toekoms van Afrikaans van hulle afhang.
M van Oostendorp vra tereg: “Bij hoeveel procent buitenlandse woorden kan je de Nederlandse taal niet meer een zelfstandige taal noemen?” (398). My indruk is dat dit vir polities korrektes min skeel as al die kernwoorde in ‘n Kaapse sin, of selfs die meerderheid Kaapse woorde, Engels is. Hulle sal steeds net lof daarvoor hê. As daar algemeen en sonder omhaal van woorde van vulgêre Latyn gepraat kan word (231), waarom nie ook van Kaaps as vulgêre Afrikaans nie?– as voortgegaan word om Kaaps as ‘n Afrikaansvariëteit pleks van as ‘n mengeltaal te beskou. Of waarom word Kaaps nie ‘n straattaal genoem soos ‘n soortgelyke mengeltaal (Engels, Arabies, Turks, Sranan Tongo/Surinaams) in Nederland nie? (377).
Ek vind dit interessant dat “een mengvorm van Standaardnederlands en lokaal dialect,” “‘n soort tussentaal,” Verkawelingsvlaams genoem word (372). “Die term ‘verkaweling’ is ‘n term vir ‘n stuk grond wat in boupersele verdeel is en bewoon word deur jonger gesinne met kleiner(er) kinders. Hierdie gesinne praat dan ‘n soort tussentaal met mekaar” (512). Toegepas op Suid-Afrika sou ‘n mens voorheen van Lokasie-Afrikaans kon praat, maar in die HAT staan daar:”lokasie”: “(rassisties) Vroeër, algemene benaming vir ‘n woonbuurt vir gekleurdes – tans heeltemal ongebruiklik.”
In die tweede helfte van die vorige eeu het Nederlands al hoe meer verengels. In hierdie eeu het daar ‘n kentering gekom, “‘n terugswaai na groter standvastigheid” (401). In 2015 is ‘n manifes oor die Nederlandse taal gepubliseer. “Hierdie manifes, wat saamgestel is deur ‘n aantal invloedryke persone in die Nederlandse tersiêre sektor, druk die bekommernis uit oor die invloed wat (‘n taal soos) Engels kan hê op die gehalte en volhoubare gebruik van Nederlands in die onderwys en aan universiteite” (399). In hierdie konteks word van taalverloedering, ‘n vorm van nie-normale taalverandering, bv -vereenvoudiging, gepraat (399). Redes daarvoor is gebrekkige skoolopleiding en sprekers wat minder taalbewus is (516). In Nederlands beteken verloedert om agteruit te gaan (400). Taalverloedering het dus die negatiewe betekenis van taalagteruitgang. In Suid-Afrika bestaan daar sedert 1955 ‘n Vryheidsmanifes wat politieke oogmerke het. Al is dit dringend nodig, is ons ligjare weg van ‘n Afrikaansmanifes omdat daar geen erns met taalsuiwerheid en taalgetrouheid gemaak word nie. In die woorde van G van Istendael kan ‘n mens sê dat baie Afrikaanssprekendes, wat Afrikaans betref, “blaakt van intellektuele luiheid” (373). Daar is iets soos taaldissipline (300) maar dit word al hoe moeiliker om tekens daarvan in veral gesproke Afrikaans op te spoor. Wat bitter nodig is, is gesaghebbende normatiewe invloede (445).
“Nederlanders het in die algemeen taaltrots” (379). Dít voed “‘n sterk kultuur van vertaling” (386). Nederlanders verkies om in hulle eie taal te lees. Kan ons met dieselfde oortuiging sê dat Afrikaanssprekendes verkies om eerder Afrikaans as Engels te lees? Is daar ‘n sterk aandrang dat leesstof nie (net) in Engels nie maar in Afrikaans beskikbaar gestel moet word? Dui dit nie onder meer op ‘n gebrek aan taaltrots nie? J du P Scholtz skryf: “Die ingrypendste vreemde invloed op die Afrikaanse woordeskat is ongetwyfeld dié van Engels” (473). Die outeurs verwys na: “Die anglisering en veramerikaansing van die Afrikaanse kultuur ten koste van die historiese Nederlandse [en Afrikaanse] kultuur” (415). “Tweetaligheid en nalatige taalgebruik het honderde anglisismes veroorsaak wat ondanks alle skooldril in die omgangstaal wyd aanvaar en gebruik word” (473). As tweetaligheid onsuiwere Afrikaans bevorder, hoe kry Afrikaansinstansies en -individue dit reg om eerder vir meertaligheid as spesifiek vir Afrikaans te stry?
Op die uitgewery se webwerf word gesê dat die outeurs ‘n inklusiewe benadering voorstaan. Dit kan onder meer ‘n aanslag op Standaardafrikaans insluit. JM van der Horst “stel die vraag of die tyd nie aangebreek het om weg te beweeg van die standaardvariëteit van die taal nie” (513). Daar word selfs na destandaardisering (dus nie herstandaardisering nie) verwys: “Destandaardisering is die proses waarvolgens die aard van die standaardvariëteit van ‘n taal aangepas word om ‘n groter sprekerspoel te verteenwoordig” (516), dus inklusiwiteit. Destandaardisering is ‘n afbreekproses en die teenoorgestelde van standaardisering, wat ‘n opbouproses is. Destandaardisering sál selfdood vir Afrikaans wees. In sy huidige situasie is die eenheid wat net in Standaardafrikaans gevind kan word noodsaaklik vir oorlewing. Desnieteenstaande roem Afrikaansinstansies, soos die ATR, ATKV en ATM, daarop dat hulle eerder Afrikaansvariëteite soos Kaaps, dus Afrikaansverdeeldheid, as Standaardafrikaans en Afrikaanseenheid bevorder.
Weens die sug na politieke korrektheid, bv inklusiwiteit, propageer die genoemde Afrikaansinstansies nooit taalsuiwerheid nie. In hierdie verband veroorloof die outeurs hulle ‘n spottende verwysing na die Genootskap van Regte Afrikaners (GRA): “Die ‘Genootskappers’ (1875 en later) en ander taalliefhebbers het angsvallig teen nuwe anglisismes gewaak en alles in hulle vermoë gedoen om die ou ingewortelde ‘vreemdelinge’ deur egte Dietse [Nederlandse/Teutoonse/nie-Engelse] woorde te vervang” (396). Die strewe na taalsuiwerheid vind uiting in pogings “om die vreemde woorde deur inheemse terme te vervang” (267). Dit dui op taalwaardering en die daarstel van taaleenheid (281). Spieghel het bv ‘n beroep op professore gedoen “om die volkstaal te suiwer, te verryk en te versier” (289). Doen hedendaagse Afrikaansprofessore dit? Samuel Ampzing (1590-1632) “was ‘n sterk teenstander van die gebruik van vreemde (leen)woorde, soos uit Latyn en Frans, in Nederlands. Die invloed van hierdie tale het hy as ‘verderfelijk’ beskou omdat dit die ‘schone Nederlandse taal vervuilden'” (309). “Die opbou van ‘n algemeen beskaafde Nederlands moes noodsaaklik [noodwendig] saamgaan met die strewe na taalsuiwering … Deur nuwe woordskeppings het hulle op verskillende terreine probeer om die groot hoeveelheid vreemde woorde deur egte Nederlandse woorde te vervang” (312). Dus, taalsuiwering is opbouend en beskawend. Is albei laasgenoemdes nie hoogs nodig in (Suid-)Afrika nie?
Tot sy eer het die Vereenighde Oosindische Compagnie (VOC) “‘n suiwer Nederlandse taalgebruik aan die Kaap sterk aangemoedig” (347, ook 472). “Die taalbeleid van die Kompanjie … was verantwoordelik vir die vinnige verdwyning van die Franse taal aan die Kaap” (470). Die slawe is “op allerlei maniere aangemoedig om Nederlands te leer. Hulle kon byvoorbeeld hul vryheid koop as hulle Nederlands kon praat en in die NG Kerk aangeneem was” (468). Spieghel skryf van “de Enghelse die tóch een schuimtaal hebben” (289). Daarmee word bedoel dat Engels ‘n ontleende taal is (291), dus baie leenwoorde het. Afrikaans is weens verengelsing besig om, soos Kaaps, ‘n skuimtaal te word en Afrikaansinstansies en -dosente verroer (in die openbaar) nie ‘n vinger daaroor nie. Volgens Joost van den Vondel (1587-1679) “het die strewe na taalsuiwerheid reeds rondom 1650 duidelik vrugte getoon: ‘Wat onze spraeck belangt, die is, sedert weinige jaren herwaert, van bastertwoorden en onduitsch allengs geschuimt, en gebouwt'” (314, ook 347).
Voorheen het ek na hierdie werk verwys as die bekendste ongepubliseerde boek in Afrikaans. Jaar na jaar het Carstens beweer dat die boek eersdaags sy verskyning sou maak. Die teks het oor jare tot stand gekom en is in wisselende mate bygewerk. Die boek dra die letsels van sy geskiedenis. “Hierdie deel van die boek is grootliks in die tydperk Maart-Junie 2013 geskryf, maar wel gekontroleer en aangepas in November 2015, asook in Junie 2017” (490). 2015 word die hede genoem (386). Daar word na die 2009-uitgawe van die AWS verwys (108); nie na die 2017-uitgawe nie. Van ‘n 2013-artikel word anglisisties gesê: “publikasie in proses” (557).
My teks is reeds te lank. Ek gaan dus nie in besonderhede die taalfoute in die boek uitwys nie. Dit is egter ‘n riem onder die hart dat na ‘n taal as “hom” verwys word (238), gedagtig aan Carstens se gewoonte om na Afrikaans as “haar” te verwys. In die plek waar ek gewerk het, is van die eerste dinge wat skrywers ingeprent is dat hulle nie woorde soos “weer”, “ook” en “kan” onnodig moet gebruik nie. Daar is waarskynlik geen ander Afrikaanse boek waarin “weer” so dikwels onnodig en in baie gevalle misleidend gebruik word soos in hierdie een nie. Vir my as leser het dit mateloos geïrriteer. “Weer” moet sover moontlik uit die teks geweer word. “Ook” behoort ook afgeskaal te word. Die teks sal wen aan duidelikheid as “soos” in baie gevalle met “namate” vervang word. ‘n Mens kan maar net hoop dat die manuskrip van die tweede boekdeel gesuiwer word van die gebreke wat die eerste deel kenmerk.
Die outeur(s) skryf: “Ons lewe … met die onvolmaaktheid saam” (164). Maar die peil van ‘n manuskrip bepaal in groot mate die gehalte van ‘n publikasie. Ek dink die verskyning van hierdie boek is voorafgegaan deur groot redaksionele smart by die uitgewery. Naspers/Media24 het, soos Demas, die materiële wêreld liefgekry en sy voorliefde vir Afrikaans versaak. Daardie uitgewery sou nie ‘n waarskynlik onlonende projek soos hierdie een aangepak en deurgevoer het nie. Nicol Stassen en Protea Boekhuis verdien ons hoogste dank vir die uitnemende rol wat hulle in die publikasie van Afrikaanse boeke speel. Hulle verdien egter deeglik afgeronde manuskripte; nie soos hierdie een en dié van Ena Jansen se Ons Japie (Praag 4.09.2016) nie.
Zimbabwiese president Robert Mugabe het bedank. Die Afrika-bevrydingsheld en een van die wêreld se mees berugte diktators het Dinsdag as president uitgetree, ‘n week nadat die weermag en sy voormalige politieke bondgenote teen hom gedraai het.
Die spreker van die parlement, Jacob Mudenda, het ‘n brief in Mugabe se afwesigheid gelees waarin hy verklaar het dat hy “met onmiddellike effek sal gaan”. Diegene wat gister nog vir Grace Mugabe ondersteun het, juig nou saam dat die Mugabes geskiedenis is.
Sondag was Mugabe nog steeds aan bewind ná ‘n bloedlose staatsgreep deur die weermag. Hy het aanvanklik geweier om uit te tree selfs nadat hy uit ZANU-PF geskors is, die politieke party wat hy vir vier dekades gelei het.
Terwyl Zimbabwiërs laat in die nag te kere gegaan het, is daar geen verwagting dat die land sal verander nie. “Bob”, soos hy in Suid-Afrika bekend is, was 37 jaar lank aan bewind en het een keer gespog dat “alleen God” hom kon verwyder.
Prominente wit Zimbabwiese opposisie-politikus David Coltart het ná Mugabe se bedanking getwiet: “Ons het ‘n tiran verwyder, maar nog nie ‘n tirannie nie.”
Die Afrika-despoot het sy land met vrees regeer en ‘n eens belowende ekonomie, die “boordmandjie van Afrika” verwoes.
Mugabe laat ‘n ekonomie, eens die grootste mielie-uitvoerder in Suider-Afrika met ‘n beraamde 95 persent van die arbeidsmag werkloos, openbare infrastruktuur wat totaal ineengestort het en wydverspreide tekorte aan kontant en kos wat gereeld gerapporteer word.
Byna ‘n kwart van Zimbabwiërs het tans voedselhulp nodig en 72 persent leef in armoede, het The Economist berig.
Die land se ellende is gewortel in Mugabe se steun vir die beslaglegging op plase in wit besit, wat die landbouproduksie, uitvoerverdienste en belastinginkomste vernietig het. Maar dit is ‘n beleid wat die ANC in Suid-Afrika hoop om na te boots.
Vanaf Januarie 1983 is ‘n terreurveldtog teen die Ndebele-etniese groep in Matabeleland, in die weste van Zimbabwe, gevoer. Die Gukurahundi-volksmoord het meer as 20 000 burgerlikes gedood, na ‘n moordtog van Robert Mugabe se gevreesde Noord-Koreaanse Vyfde Brigade.
Mugabe se mededinger Joshua Nkomo, leier van Zapu, het oorweldigende steun onder die Ndebeles geniet en in die woorde van “Bob” moes die mense van Matabeleland “heropgevoed” word.
Sydney Sekeramayi, minister van verdediging, het na bewering gesê dat Mugabe nie net bewus was van wat aangaan nie, maar dat die Vyfde Brigade onder Mugabe se eksplisiete bevele opgetree het.
Soos met die aanvalle op wit boere in Zimbabwe, het Westerse regerings niks gedoen toe die omvang van die bloedbad bekend geword het nie, en Mugabe het sy veldtog van etniese suiwering voortgesit.
Linkses in die Weste het Mugabe se aanklag van “neo-kolonialisme” gedienstig herhaal om sy misdade toe te smeer, in die hoop om ondersteuning van Afrika-leiers te verkry.
Trouens, Mugabe se volgehoue en strategiese poging om alle politieke opposisie binne vyf jaar van onafhanklikheid te verwyder, het aan hom ‘n Britse ridderskap besorg wat deur koningin Elizabeth II self aangespeld is.
Mugabe se ZIPRA-vegters het in 1979 sy guerrilla-oorlog “vir vryheid” van stapel gestuur. Hulle het in 1979 die Air Rhodesia Viscount Flight RH827 afgeskiet met ‘n infrarooimissiel, ‘n Russiese Strela 2 wat al die wit passasiers en bemanning aan boord gedood het. Dit bly tot dusver die dodelikste lugvaartvoorval in Rhodesië.
Op 25 Februarie 1979 het die Rhodesiese Lugmag, met geheime hulp van Suid-Afrikaners, Operasie Vanity geloods, teen ‘n ZIPRA-kamp in Angola, in antwoord op die lugaanval.
Die eens hoogs suksesvolle Britse kolonie, Suid-Rhodesië, is opgeoffer vir politieke opportunisme om ‘n eenparty-Marxistiese diktatorskap te vestig.
So onlangs as Julie vanjaar het Mugabe se oproep om al die oorblywende blanke kommersiële boere van hul eiendomme uit te skop, ‘n nuwe golf invalle in die land veroorsaak.
Tydens ‘n saamtrek in Marondera het Mugabe gesê sy party se jong ondersteuners moet die oorblywende grond konfiskeer, het News24 berig.
Ndebele-werkers op die plaas het Mugabe se handlangers beskuldig dat hulle Rusape-polisiebeamptes omgekoop het om ‘n wit boer te terroriseer, wat veroorsaak het dat die polisie vuurwapens op kwaai swart dorpenaars gerig het wat by die eiendom vergader het ter ondersteuning van die wit kommersiële boer, Robert Smart van Lesbury Farm.
“Die polisie het ‘n kluis oopgemaak wat Smart se geld bevat het en weggeloop met $75 000 wat bedoel was vir die betaling van werkers se salarisse,” het ‘n bron op die plaas vertel.
Verslae het getoon dat Mugabe se Zanu-PF-party swaargewigte en die weermag ‘n deel van ‘n plaas binnegeval het waar een van die voorste landbou-opleidingsinstitute in Suider-Afrika, Blackfordby College of Agriculture, geleë is.
Die Afrika-oorlogshelde is meer geïnteresseerd in hulself as om die armoede-geteisterde miljoene op te hef. Die grootskaalse korrupsie en gierigheid, nepotisme en bedrog wat deur die Mugabe-regering gepleeg word, word deur die ANC geprys.
Reeds in 2008 het inflasie ‘n koers van 231,000,000 persent getref. Die geldeenheid moes swig voor hiperinflasie.
Die Suid-Afrikaanse regerende party, ‘n sterk ondersteuner van die Mugabe-regime, het nog nie ‘n verklaring oor sy bedanking vrygestel nie.
‘n Zimbabwiese regerende party-amptenaar het aan The Associated Press gesê dat die onlangse afgedankte vise-president, Emmerson Mnangagwa, binne 48 uur na president Robert Mugabe as die land se leier sal oorneem.
Lovemore Matuke sê Mnangagwa, wat die land uit gevlug het ná sy afdanking, “is nie ver van hier af nie”.
Die amptenaar het met AP gepraat nadat die parlementêre speaker aangekondig het dat Mugabe onmiddellik bedank het.
Matuke sê hulle sien uit na Mugabe wat die oordrag van mag doen “sodat Mnangagwa vinnig kan beweeg om vir die land te werk”.
Vroeër het die Zimbabwiese Parlement gejuig toe die spreker die bedanking van die bejaarde diktator aangekondig het.
Die speaker het gesê hulle het ‘n brief van Mugabe ontvang oor sy bedanking “met onmiddellike effek”.
Dit is ‘n buitengewone einde vir die wêreld se oudste staatshoof ná 37 jaar van sy skrikbewind met die hulp van Brittanje.
Geen swart staatshoof in Afrika kon nog die utopie skep wat die “post-koloniale” diskoers belowe nie.
Ten minste hou niemand asem op dat ‘n nuwe swart leier van sy voorgangers sal verskil nie.
In baie skole in die swart Amerikaanse stad Baltimore is geen studente vaardig in wiskunde nie.
Swart studente het kennelik probleme met wiskunde in Baltimore City Schools. Projek Baltimore het in 2017 toetsdata ontleed en gevind een derde van die hoërskole het nul studente wat wiskunde slaag.
Hierdie herfs is ‘n hartseer waarheid weereens onthul: Van Baltimore City se 39 Hoërskole, is daar 13 wat geen studente het wat wiskunde kon baasraak nie.
By nog ses hoërskole het net een persent geslaag. Dit beteken dat van 3804 studente in Baltimore City wat die staatseksamen afgelê het, is net 14 deur.
Die stad se skoolowerhede lyk onbesorg. In ‘n verklaring uitgereik, trek hulle gewoon skouers op: “Hierdie resultate beklemtoon die dringendheid van die werk wat ons nou besig hou. Ons moet meer doen om aan al ons studente se behoeftes te voldoen.”
Die staat van Maryland se uitslae van Engelse en wiskunde-assesserings wat in Augustus gepubliseer is, toon dat studente ewe min vordering gemaak het en minder as die helfte kon die toetse oor drie jaar slaag.
In grade drie tot agt het 41 persent van die studente die Engelse toets geslaag, terwyl slegs een derde die wiskunde-assessering geslaag het. Die slaagsyfer vir Engels het effens gestyg, van 38,7 perdent tot 40,6 persent. Die toets staan bekend as die PARCC.
Die persentasie studente wat wiskunde dop, het effens gedaal, met minder as 1 persentasiepunt, vergeleke met ‘n jaar gelede, het die Baltimore Sun berig.
Ongeveer die helfte van Maryland graad 10’s het die PARCC Engelse toets geslaag en 36,5 persent van die studente wat Algebra geneem het, het dit geslaag.
“Daar bly steeds groot prestasiegapings,” het Andrew Smarick, die staatsbeampte vir skole, gesê. Wit en Asiatiese studente maak vinniger vordering met die toetse as swart studente, wat ‘n groeiende gaping in prestasie skep.
Baltimore City- en Baltimore County-studente het ver onder die staatsgemiddeld behaal. In die stad het slegs 15 persent van die studente die Engelse toets geslaag en 11,9 persent het die wiskunde geslaag.
“Daar is ‘n dringendheid in die werk wat ons doen,” het Jack Pannell, die stigter van die skool, aan Fox News gesê.
“Nege uit tien swart seuns in Baltimore City lees nie op graadvlak nie,” het Pannell gesê. Dié het Pannell drie jaar gelede genoop om sy noord-Baltimore skool te open, waar daar geen meisies is nie.
“Hulle [die seuns] is tans geneig om baie gefokus te bly op hul studies,” het hy gesê.
Die skool het ook geen toegangseksamens nie, ‘n langer skooldag – met een uur verleng – ‘n onderwyspersoneel wat 60 persent manlik is en korter klasperiodes om die manier waarop die kinders leer, aan te spreek.
“Ons het hierdie skool ontwerp om ‘n fundamentele verskil in die lewens van veral swart en bruin seuns in die stad te maak,” het Pannell gesê.
Die plan het egter beskeie resultate opgelewer. In 2016 was nege persent van studente vaardig in wiskunde. Hierdie jaar is daar net 14,4 persent wat slaag.
Stadskooladministrateurs sê hulle sal in September ‘n nuwe wiskundekurrikulum uitrol. Die kurrikulum is ontwerp om “beter” te wees en bedoel om studente se begrip van sleutelkonsepte soos breuke te verdiep, maar min hou hoop uit.
Die stadshoof van skole, Sonja Santelises, het gesê dit is onmoontlik om oor ‘n kort tydperk van “11 persent tot 80 persent” te vorder.
Die stad blyk te veel probleme te hê om dadelik op te los. Die aantal moorde in die stad in 2017 het tot 159 toegeneem – die hoogste aangeteken sedert 1990, hoewel die stad se bevolking toe baie groter was as wat dit nou is.
Baltimore is op koers om meer as 400 moorde vanjaar te sien. Tog is daar geen teken van die staat Maryland of die federale regering gaan intree nie.
Julius Malema het oor die naweek weereens sy onlangse oproepe tot grondgryp deur swartes herhaal toe hy by Sun City gesê het: “Daar is niks spesiaals aangaande blankes dat hulle meer grond as swartes moet besit nie. Hulle moet grond gelykop met ons besit.”
Die geleentheid was die jaarvergadering van die Prokureursorde van die Noordelike Provinsies se jaarvergadering wat Malema as gasspreker uitgenooi het. Blykbaar is ‘n opname van Malema se toespraak op die EFF se Twitterrekening beskikbaar gestel.
“Ons wil nie grond onteien uit wraak nie, maar as deel van ‘n demokratiese proses,” het die EFF-leier gesê.
Malema het ook met revolusie gedreig. Indien blankes nie van hul grond afstand doen nie, sal ‘n revolusie “onvermyndelik wees”, volgens hom. “U en ek sal dan slagoffers wees,” het hy gesê.
Hy het verder uitgevaar teen die rassesamestelling van die land se regslui. Verder het hy die swart revolusionêre wat ook prokureurs was, soos Robert Sobukwe, Nelson Mandela en Oliver Tambo, geloof.
Die probleem waarmee ons sit, is al oor en oor ontleed. Wat is die oplossing? “Wat is julle plan?” het die Nederlanders, Vlaminge en Duitsers vir my onlangs in Europa gevra. Daar is mos die grappie van ‘n Boer maak ‘n plan, ‘n Indiër hét ‘n plan en ‘n swarte stéél een. Dis op ‘n keer deur ‘n swartman aan my vertel, en hy het meer kleurryke taal gebruik, dus waag ek dit om so iets hier te herhaal.
Vele mense het al dié plan genoem: Skep ‘n Afrikaanse groeipunt aan die kus. Ek noem dit hier ‘n groeipunt, want ek dink dis een van die swakplekke van Orania — by al die empatie en bewondering wat ek vir dié Noord-Kaapse dorpie koester — dat dit van die begin af as ‘n grootse politieke oplossing vir die Afrikaner aangebied is: ‘n volkstaat, ‘n nuwe Jerusalem. Dis ‘n bietjie soos om die kar voor die perde te span. Alvorens jy ‘n nuwe republiek kan uitroep, moet jy oor genoeg grondgebied, ‘n bevolking en ‘n ekonomie beskik. Jy moet die plek beset.
Vandaar dus my idee van ‘n “groeipunt”. Nie dat die politieke sy daarvan te diep weggesteek hoef te word nie, maar dit moet in die eerste plaas ‘n praktiese, ekonomiese oplossing bied wat ons in staat sal stel om te ontsnap uit die antiblanke rassisme, geweld en korrupsie van die Nuwe Suid-Afrika.
Terloops, die politiek in Suid-Afrika en in die wêreld beweeg nou blitssnel; verby is die jare van wag dat iets moet gebeur! Tien dae gelede was ek nog in Europa en daar is mense begeesterd besig om te debatteer, te organiseer en weerstand te bied teen die verswelging van hul kontinent deur mense uit Afrika en die Midde-Ooste, spesifiek natuurlik Moslems.
Ek het dit al voorheen gesê en herhaal dit hier: Ons probleem en die Europeërs s’n is presies dieselfde, en die meeste mense begin dit ook so insien: ons kwyn demografies, terwyl die vyand se getalle konstant vermeerder. Ons is oud en dekadent, teenoor hulle wat jonk en fanaties is.
Aan die ander kant het Europeërs nie verniet oor die afgelope 500 jaar die wêreld verower nie… Ons kán as ons wil! Afrikaners is vandag in Suid-Afrika teenwoordig omdat ‘n klein landjie soos Nederland met ‘n grondgebied so groot soos die Krugerwildtuin in die sewentiende eeu besluit het om die oseane op hul seilskepies aan te durf. Jan van Riebeeck het ‘n halfwegstasie aan die Kaap gevestig, daarom is ons hier. Net gister het ek die kopstuk van my Facebook en Twitter verander na bogaande, ‘n tyd toe die Kaap nog spreekwoordelik Hollands was.
Waar? is natuurlik die groot vraag. Eintlik is daar net twee keuses: die Suid-Kaap of die Weskus. En op ‘n manier is die keuse reeds gemaak, want meer mense het al Suid-Kaap toe getrek as Weskus toe. Die Suid-Kaap beskik ook oor ‘n bestaande hawe: Mosselbaai. Goed, goed, daar is insgelyks Saldanha van waar ystererts uitgevoer word, maar blykbaar woon daar nie eens 4 000 blankes in dié hawedorp nie.
Wat ek aangaande die Suid-Kaap interessant vind, is dat daar reeds ‘n natuurlike migrasie van Afrikaners daarheen plaasvind. Baie welaf Afrikaners in Gauteng besit ook reeds vakansiehuise daar; dis reeds ‘n goeie begin.
Terwyl ek in Amsterdam intense politieke gesprekke gevoer het, tot laat in die nag, het ek skielik die woord “Mosselbaai” genoem. Onmiddellik is daar na selfone gegryp om dit op te kyk en, ja, die naam Mosselbaai is in 1601 deur die Nederlandse seevaarder Paulus van Caerden gemunt. Die ander weergawe is dat ‘n ander, beroemde Hollandse seekaptein, Cornelis de Houtman, dit in 1595 benoem het. Dis belangrik, want die kapitaal vir enige groot ontwikkelingsprojek aan die kus sal van Europa en spesifiek van Nederland en Vlaandere af moet kom. Afrikaners is oor die afgelope twintig jaar so verarm en vanuit die ekonomie uitgesluit dat ons kwalik nog oorleef, daarom gaan ons nie die hele projek “uit ons eie sak” kan finansier nie.
Dan is daar nog die euro: Al word daar, veral vanuit regse Europese kringe, smalende kritiek op die euro uitgespreek, hou ek van die geldeenheid. Ons moet dit ook meer en meer begin gebruik. Die rand is op pad om ‘n tweede Zimdollar te word; van hier af aan kan die proses eintlik net versnel. Kom ons hou ons likiede bates in euro, en finansier ons ook in euro teen baie lae rentekoerse… Eintlik is die euro maar ‘n ou Duitse mark en Nederlandse gulde wat as “universele Europese geldeenheid” vermom is. Oor die afgelope twee dekades het dit ook konstant teen die dollar, die pond en die meeste ander geldeenhede versterk, selfs teen die superharde Switserse frank.
Pleks van te emigreer uit Suid-Afrika na Engelse lande soos Nieu-Seeland en Australië toe, moet ons delokaliseer, eenvoudig vanuit die Suid-Afrikaans ekonomie en stelsel uitklim en — soos dit heet — “ons eie ding begin doen”. En daarvoor is die Suid-Kaap myns insiens ‘n baie geskikte gebied.
Toegegee, niemand hou van trek nie en ons het almal wortels op allerlei plekke dwarsoor die hele land. My familie is al geslagte lank in die Tranvaal; ons het so half die geneigdheid om oral waar ons kom perskebome of nartjiebome te wil plant! My moeder is op Swartruggens gebore. Ons het die Groot Trek en die Vryheidsoorloë meegemaak. Die Kaap verteenwoordig vir my ‘n ander land. Ek het eers Parys, Frankryk, besoek alvorens ek in Kaapstad gekom het. Kaapstad is vir my amper vreemder as Stockholm. Dis ook baie Engels, London-on-sea. Dit pruil so half van snobisme, op ‘n agterlike, domastrante, provinsialistiese, Engels-koloniale manier… Die Suid-Kaap is egter iets anders: dis vriendelik, Afrikaans, landelik, effens boers soos ons daarvan hou.
Ongelukkig kon ek aanlyn net dié Engelstalige kaart van die Suid-Kaap vind. As iemand oor ‘n beter en Afrikaanse weergawe beskik, laat weet my asb. – DR
Sommige Afrikaners wil egter “veg vir die hele land” en stel daarom nie belang om te delokaliseer nie. Histories voel ek net so sterk oor ons hele land en dat dit ons toekom! My en jou voorouers het vir die Vrystaat en Transvaal geveg, en ons sal dié gebiede weer terugkry, kom wat wil. Selfs Suidwes; waarom op aarde is dit ooit aan Swapo oorhandig?
Maar mense, kom ons wees redelik (en realisties): dit gaan nou oor oorlewing. As ons aanhou soos tans, gaan daar oor twintig jaar niks van die eens trotse Afrikanervolk oor wees nie. Ons gaan deur die drie V’s vernietig wees: verengels, verarm en verbaster. Kyk om jou: die proses is reeds aan die gang. Afrikaans het reeds “geval” by Tukkies, Kovsies en selfs op Stellenbosch, met Potch wat nie ver agter is nie. Die Afrikaanse skole is volgende in die visier. As jou kind eers deur ‘n Engelse skool gebreinspoel is, is daar eintlik geen salf meer aan hom te smeer nie. Hy het dan reeds geakkultureer by die antiblanke, anti-Afrikaanse waardes van die NSA. Sy morele en intellektuele standaarde is dan op die vlak van ‘n Hillbrow-prostituut s’n. Ekskuus, “sekswerker”. Dis mos deesdae ‘n eerbare beroep in Suid-Afrika. Toegegee, dis seker meer eerbaar as dié van ‘n NSA-politikus.
Dus, sien dit as ‘n noodmaatreël, soos om te emigreer. Ons moet iewers heen waar ons nie meer doodgemaak word nie en waar ons steeds ons taal kan praat en met mekaar sake kan doen sonder dat ons deur die Afro-marxistiese staat en groot maatskappye versmoor word.
‘n Groot deel van die PWV (of dan die Gautengprovinsie, eintlik hou ek niks van dié woord nie) se ekonomie sal suidwaarts moet verskuif. Vir ‘n begin kan mense bloot vakansiehuise en -woonstelle daar koop, en solank hul gesinne daar vestig, buite die gevaarsones van Gauteng en die Kaapstad-omgewing. Die moordkoerse in Johannesburg, Pretoria en Kaapstad is hoër as dié in vele oorlogsgebiede, juis daarom emigreer soveel mense. Ons kan heen en weer pendel tussen die George-lughawe en die res van die land, maar ook oorsee, want ons sal ons goedere en dienste buite Suid-Afrika moet verkoop, daar waar daar nie regstellende aksie en antiblanke diskriminasie bestaan nie.
Daar is baie te leer uit Orania se ervaring met volkseie arbeid. Vanuit die staanspoor sal ons sover moontlik moet meganiseer, en van volkseie arbeid gebruik moet maak. Uiteraard bestaan daar ‘n redelike kleurlingbevolking ook in die Suid-Kaap en hulle moet deel van die groeipunt wees. Die groeipunt moenie “slegs vir blankes” wees nie, ‘n gedagte wat steeds in vandag se wêreld so gestigmatiseer is dat NAVO, Rusland en China ons dalk sáám met vliegtuie sal kom bombardeer as ons dit probeer. Maar ons moet binne die eerste paar jaar ‘n volstrekte meerderheid behaal, met die mikpunt om ‘n Afrikanermeerderheid van tot tagtig of negentig persent in die gebied op te bou. In elk geval: as net die helfte van Gauteng se anderhalf miljoen Afrikaners soontoe trek, sal ons by verre in die meerderheid wees.
Afrikaans moet die voertaal én die openbare taal wees. Dit is ononderhandelbaar. Geen Engels nie. Alvorens ons enige ander grense trek, moet ons soos in Vlaandere (en Orania) ‘n taalgrens trek. Dit moet ‘n Afrikaanse Republiek in wording wees. Ek verafsku die manier waarop die Naspersmedia die woord “Afrikaanse” as ‘n (polities korrekte) selfstandige naamwoord gebruik, maar laat dit maar “Afrikaans” in daardie “inklusiewe” sin (nou moet ek eers na die lugsakkie gryp) óók wees. Onthou: dit gaan om ons oorlewing. Hier en daar kan ons maar kompromieë aangaan, solank ons daarvan bewus is dat die einddoel volkome vryheid en selfregering moet wees. Selfbeskikking, soos hulle sê, maar selfs dié woord het al ‘n bietjie van ‘n utopiese klankie in Afrikaans verkry, iets soos die hemel waarvan jy in die Bybel lees maar net gaan ervaar as jy die dag doodgaan. Ons moet vryheid in die hier en nou verkry.
Alle Afrikaanse groepe moet saamwerk. Dis seker veel gevra en die ou en die nuwe Afrikanerelite of Broederbond sal dit seker afskiet as iets wat nie deur ‘n aantal komitees en geheime vergaderings van die FW de Klerk-stigting goedgekeur is nie. Maar raai wat? Ons gee nie om nie. Soos die Oos-Duitse betogers wat die Berlynse Muur laat val het in 1989, en toe weer in 2014 teen immigrasie, geskree het: Wir sind das Volk! Ons is die volk. Ons sal self besluit, en laat FW de Klerk en sy handlangers in hul moer vlieg!
Vanuit Europa en vanuit die VSA sal daar geweldige steun vir so ‘n projek wees. Mense sal graag in so iets wou belê: ‘n kusstad of -streek met die potensiaal om die Singapoer van Afrika te word. Ons keer ons rug op Afrika en sy probleme, en raak deel van die groter wêreld daarbuite, die ontwikkelde, eerste wêreld. Ons sal ook Europese immigrante kan lok. Ons beskik oor aangename weer, vriendelike mense, goedkoop eiendom en ruimte. As dit veilig, Westers en Afrikaans is, sal honderde duisende Europeërs daarheen stroom. Solank die internetspoed goed is, sal hulle sommer daar kan werk ook. Ons sal nie vir hulle werk hoef te skep nie; hulle het klaar werk. Die hele Noord-Europa, Skandinawië, Nederland-Vlaandere, Duitsland, Oostenryk, beskik so te sê oor volle indiensneming. Ons hoef net by hulle ekonomie “in te prop”, daaraan deel te neem, op ‘n gedelokaliseerde manier, en dan sal ons ‘n bloeityd beleef!
Europeërs kan by ons kom aftree, hul euro’s hier kom uitgee. Ons kan versorgingsentrums bou, tesame met goeie en bekostigbare hospitale (soos wat ons eens gehad het) wat oor die hele wêreld bekend sal raak.
Die groot uitdaging gaan natuurlik wees om, nes in Europa, ons van migrante te vrywaar: derdewêreldparasiete wat op ons welvaart wil kom teer, wil kom plak, om aalmoese wil smeek en, les bes, wil kom roof en moor soos wat dit tans op ons plase en in ons stede die geval is. Daar moet egter ‘n ongeskrewe reël wees dat ons geen Xhosas in diens sal neem nie. Die munisipale regulasies en bywette moet eenvoudig toegepas word: geen plakkershut of kaja mag ooit opgerig word nie. Niemand mag onder ‘n brug of ‘n stuk plastiek slaap nie. Hy moet terug Transkei toe, waar hy vandaan kom. Hy kan daar vir die ANC gaan stem, of die EFF of wie ook al. Indien nie sy lewende leiers op ons TV-skerms nie, sal die spook van Nelson Mandela na hom omsien. Ons moet nooit weer die swartman, en veral die Xhosa, ons probleem maak nie.
As ons na ons geskiedenis kyk, onlangs en verder terug, sien ons dat die Nguni-volkere lank reeds die Afrikaner as hul vyand beskou. Ons moet dit só aanvaar. Slegs voortdurende paraatheid en strategiese denke gaan ons teen die vyand se aanvalle en teistering vrywaar. Daarmee saam is daar natuurlik die Uitlanderbevolkings van Johannesburg en Kaapstad wat van Suid-Afrika ‘n soort linkse Britse kolonie wou maak. Hulle is ‘n ander vyand, wat dikwels met die Nguni’s saamspan, maar hulle voel gewoonlik nie gemaklik in Afrikaanse omgewings nie, dus sal hulle voorlopig aanhou om ons in hul media en vanuit hul stedelike vestings in Johannesburg en Kaapstad te hoon.
‘n Privaat Afrikaanse universiteit kan in die Suid-Kaap gestig word; dit op sigself sal reeds enorm baie ekonomiese aktiwiteit skep, asook jongmense daarheen lok. Laat die res van die universiteite volledig “transformeer” met studente wat gratis studeer en ewe gratis betoog en die plekke afbrand, terwyl die linkse akademici hulle lustig aanpor. Die linkses en multikulturaliste sal mekaar besig hou, terwyl ons rustig aan ons nuwe tuiste bou.
Die Afrikaner kort ‘n heimat, dis só eenvoudig.
Sien dit as ‘n Eurokaanse projek: Europees-Afrikaans. Van die begin af was dit tog wat ons wou doen: om ‘n stukkie Europa hier in Afrika te kom skep.
Jacques Pauw se boek, The president’s keepers (Praag 11 November), het opslae gemaak. Vandeesmaand het Adriaan Basson en Pieter du Toit se boek, Enemy of the people, ook verskyn (nadat Basson in 2012 Zuma exposed gepubliseer het), asook Ronnie Kasrils (gebore in 1938) se A simple man: Kasrils and the Zuma enigma (Auckland Park: Jacana, 2017, xxvi, 283p, R260). Al vier hierdie boeke handel breedweg oor dieselfde onderwerp: Jacob Zuma en staatskaping. Die drie wat in November gepubliseer is, het onafhanklik van mekaar tot stand gekom. Red Ron (p 164) Kasrils verwys na “Syndicate Zuma and the Guptas” (xiv). Sy boek is die enigste van die genoemde vier wat uit die binnekringe van die ANC gepubliseer is.
Spreekwoordelik is Kasrils die kommunis se kommunis. Wat hy skryf, moet krities benader word. Ek dink die boek sou moontlik nie geskryf gewees het as Zuma vir Kasrils in sy kabinet behou het nie. Hy het na sy aftrede in 2008 twee ander boeke gepubliseer. Soos hy dit stel: “retirement” was in sy geval “refirement” (xiii). Gee die duiwel wat hom toekom: Kasrils kán skryf; vloeiender, duideliker en meer sistematies/kronologies as die genoemde drie joernaliste. In 36 kort, maklik leesbare hoofstukke stel hy sy saak maar, soos te wagte, nie sonder om groot ingenomenheid met homself, “ever the polite one” (xxiii), te openbaar nie. “I had received numerous national and international medals and decorations” (199). Hy lys hulle (267).
Die boek begin met ‘n Nelson Mandela-aanhaling (v). Anders as in die meeste ander boeke is daar egter nie ongekwalifiseerde lof vir Mandela nie. In Januarie 1990, dus kort voor sy vrylating, het Mandela ooreenkomstig die Vryheidsmanifes van 1955 gesê: “The nationalisation of the mines, banks and monopoly industries is the policy of the ANC, and a change or modification of our views in this regard is inconceivable” (238). Teen 1992 het oud-kommunis Mandela ‘n ander deuntjie begin sing (32). Kommuniste soos Joe Slovo en Chris Hani het ook hulle benadering tot ekonomiese sake aangepas. Slegs Pallo Jordan en Kasrils wou al die landbougrond en ander private eiendom aan die “regmatige” eienaars “terugbesorg” (230).
Alles moet aan die “mense”/massa behoort; dus staatseiendom word. “A return of the wealth of the land to the people as a whole” (226). Hy wil hê dat “the basic wealth and the basic resources are at the disposal of the people as a whole” (226). Kasrils kies bv soos volg kant teen kapitalisme en vir kommunisme: “The free market formula has had a disastrous effect around the world, ruining domestic economies and creating massive unemployment, poverty and misery. The other side of that coin has been enormous profits for global corporations, the all-engulfing financial system and the very wealthy” (232). Maar wie het ekonomies die beste gevaar, die kommunistiese Sowjetunie of die kapitalistiese Weste?
‘n Ander aanhaling aan die begin is van Neville Alexander (v), met nog een later (213), ‘n kommunis wat as veroordeelde misdadiger jare op Robbeneiland deurgebring het. Hy wou Engels- en nie Afrikaanssprekend nie wees. Daar is sekerlik baie mense wat eerbaar as Afrikaansrolmodelle kan funksioneer. Om bedenklike politieke redes hemel die Afrikaanse Taalmuseum en -monument in die Paarl Alexander as ‘n Afrikaansrolmodel op. By die jaarlikse Alexander-gedenklesing het Afrikaansdislojale sprekers soos Russel Botman en Nico Koopman al opgetree. Uit Afrikanergeledere behoort daar baie sterker teenstand teen sulke dwaasheid te wees.
Eintlik is Kasrils se boodskap die teenoorgestelde van wat in die boektitel staan. Zuma “was far from being a simple man of the people” (x). “The enigmatic Jacob Zuma is not the simple man of the people he enjoys portraying himself as … he has become driven by a lust for wealth and power” (241). “If we allow the far-from-simple man and his cabal to win, then beware the apocalypse” (243). Kasrils wil in die boek die volgende vraag beantwoord: “What were the factors that transformed Zuma the freedom fighter, and ostensibly a simple man of the people, into a corrupt and disreputable figure who surrounded himself with a load of creepy kleptocrats?” (xiv).
Kasrils vind die grondliggende fout nie by Zuma nie maar by die aard van die grondwetlike ooreenkoms wat die ANC met FW de Klerk en sy groepie Afrikaanssprekende blankes aangegaan het. “Our problems have not started with Zuma or Zupta, for he is a consequence of errors made during the transformational arrangements of the early 1990s” (xiv); “the compromises and trade-offs made at the time of the negotiated settlement” (177). Kasrils noem dit die “Faustian pact” (xiv, 176, 223, 238, 241, 243), dus ‘n ooreenkoms wat die ANC met die duiwel (die blankes) aangegaan het. “The salient economic concessions that were made in the Mandela era … bedevil his legacy” (223). “This meant allaying the fears of the powerful white minority and economic elite by not fundamentally changing land and property ownership” (225). “Our failure to hold a militant course for economic transformation at the time of mass activism in my view opened the gates to the disaster that has overtaken us” (240).
My standpunt is die teenoorgestelde: Dat die grondwetlike ooreenkoms van 1990/94 die swartes buitensporig oorgekompenseer het. ‘n Beskaafde, suksesvolle, vooruitstrewende land, wat danksy blanke inisiatief, kundigheid, toewyding en deursettingsvermoë ontwikkel is, het in die skoot van ‘n magshonger, gierige bende geval, waarin daar ‘n sterk teenwoordigheid van immoreles, misdadigers, kommuniste en onbekwames was en is.
“This book points out the nightmare that may await us all if the thieves and racketeers get their way” (xvi). Kasrils begeer ‘n kommunistiese Suid-Afrika, soos “the inspiring country,” Kuba (xviii). Soos dikwels gebeur, probeer hy sy kommunistiese pleidooi verdoesel deur sy voorkeur ‘n sosialistiese staat te noem (hoofstuk 32). Hy verwys bv na Antonio Gramsci (1891-1937) en Fidel Castro (1926-2016): “What is vital is to keep alive the spirit of revolutionary hope” (xvi). Soos die gewoonte deesdae is, begin die (positiewe of outentieke) geskiedenis van Suid-Afrika vir Kasrils in 1990/94. Hy het bitter min oor die Zuma van vóór 1990 te sê. Die ontaarding het later plaasgevind. Kasrils regverdig die ANC-terreur (bv Operasie Vula) tydens die grondwetlike onderhandelings soos volg: “The realistic possibility that the De Klerk regime might negotiate in bad faith meant the ANC needed to retain its insurrectionary capacity” (16). Dit is net hoogs immorele, magshonger kamerade wat gelyktydig onderhandelings en terrorisme sal bedryf maar, toegegee, FW de Klerk het oogluikend toegelaat dat dit gebeur.
Kasrils beweer hy is in 2004 as minister van intelligensiedienste aangestel want Thabo Mbeki “had become concerned about the ineffectiveness and pro-Zuma politicisation of the security and intelligence sector” (6). In 2006 het Kasrils die Matthews-kommissie aangestel. In 2008 is daardie verslag ter tafel gelê. “Its main finding was that the institutional culture of intelligence agencies in South Africa was not sufficiently respectful of the rule of law or of lawful political opposition to the government. Instead, the intelligence services had been politicised and thus ‘drawn into the realm of party politics, requiring them to monitor and investigate legal political activity and, as a result, undermining political rights that were entrenched in the constitution’ … it found that the National Communications Centre (NCC) ‘appears to be engaged in signals monitoring that is unlawful and unconstitutional’ and that ‘some senior officials believe that it is legitimate to break the rules when dealing with serious security threats'” (179).
“Zuma would manipulate the security and intelligence system in his own interests” (31). Mbeki en Zuma het meegeding om die leierskap van die ANC. Daar is beweer dat staatsagenskappe tydens Mbeki se presidentskap saamgespan het om Zuma uit die pos van ANC-leier te hou. Daar was bv van die kant van die Nasionale Intelligensie-agentskap ‘n “email plot … to give credibility to [the] anti-Zuma plot” (124). “In the end, the NEC [National Executive Committee of the ANC] resolved that there was no conspiracy against Zuma originating from within the ANC, though he might have been subject to what it called ‘hostile action of forces opposed to the National Democratic Revolution'” (97).
“A serious problem was the politicisation of ANC officers in the public service” (9). Dit was te wagte weens die verderflike beleid om voorkeur aan die aanstelling van ANC-kamerade in topposte te gee. Let op waar hulle sit: “Long-time peers and comrades-in-arms during the liberation struggle, the police commissioner, the chief of the defence force, the head of the National Intelligence Coordinating Committee, and the directors general of defence, justice and the intelligence services” (89-90). “There was a great deal of backbiting among former comrades, who tended to fall out … particularly because of rivalry over top positions” (56). Maar Kasrils erken: “I had not purged MK cadres working in the intelligence services when I was minister” (200).
“ANC operatives were relying on an outer show of competence that hid inner deficiencies and fear of failure … I found the country’s intelligence services in a poor state. The officers were of questionable ability and had politically compromised allegiances” (10). “Naïve and primitive reasoning persisted in the services. Anyone of Western association critical of the ANC leadership was damned as a ‘foreign agent’ serving a ‘counter-revolutionary’ agenda” (11).
Deel van Kasrils se ideologiese oriëntasie is dat Westerse veiligheidsagentskappe, soos die Amerikaanse CIA, “that rather infamous agency” (59), en die Britse M16, “guilty of brutal human rights abuses” is. Sommige van die ANC-kamerade in die intelligensiedienste is deur die Britte opgelei (59). Islam, daarenteen, is “one of the world’s most venerated and respected religions” (13). Aansluitend hierby kies die Jood Kasrils kant vir die Palestyne teen die Israeli’s (60). Eleanor, sy eerste vrou, blykbaar ‘n Jodin, is in 2009 oorlede. In 2012 het Kasrils met Amina Frense, ‘n Moslem, getrou.
Sommige ANC-kamerade beskou hulleself as bo die wet verhewe en verwag dat die president hulle teen regsprosesse moet beskerm. Tony Yengeni was “a courageous MK commander” (82) maar het wederregtelik afslag op ‘n motor ontvang. Hy het ‘n jaar tronkstraf uitgedien. “His antipathy to Mbeki stemmed from a resentment that the president had failed to prevent the criminal proceedings against him” (83). Ngoako Ramatlhodi was die premier van Limpopo. “At some point the Scorpions began to investigate him for possible corruption, which never was proved, but it appeared to me that he, like Yengeni, believed Mbeki should have interceded to quash any investigation from the outset” (83).
Toe Zuma in 2005 aangekla is van die verkragting van Khwezi (eintlik Fezekile Ntsukela Kuzwayo), ‘n MIV-positiewe lesbiër (109), het Mbeki besluit: “Let the law take its course” (110). By daardie geleentheid het Kasrils aan Mbeki gesê: “Mr President, there is a monster walking the land and his name is Jacob Zuma” (110). Buite die hof het Zuma-ondersteuners “Bring me my machine gun” gesing. Kasrils veroordeel nie die anti-blanke sentiment in hierdie lied nie: “That stirring warrior song, which had inspired so many in the struggle against apartheid, was debased by Zuma for all time” (114). Zuma is vrygespreek, maar Kasrils skryf: “Zuma must be the most ridiculed head of state of modern times” (115). Iemand het aan Khwezi gesê: “You have become a powerful symbol to women around the country” (208). Toe sy in 2016 sterf, Kasrils “felt as though my own daughter had died … Fezekile … emerges as a martyred woman of our liberation struggle” (211).
Kasrils se venyn teen Zuma is byna grenseloos. “His degenerate behaviour and lack of moral integrity, which pointed to a grossly flawed character, would have penalised him from membership – never mind leadership – in any half-decent organisation. Despite obvious shortcomings, his adherents turned a blind eye to his shameless faults and touted him as a credible leader. At the expense of the ANC and the country, many in this broad grouping, with no ideological axes to grind, were prepared to ignore his follies, for they saw in him the man who could topple the despised Mbeki” (126). “Former liberation struggle personalities within the state … took entitlement to the extreme levels of ‘it’s our turn to eat’ or ‘payback time’ for the sacrifices they and their families had endured during the struggle. They perceived, or so it was perceived, that they were above the law and that Mbeki was duty-bound to protect them from unwelcome investigation by apartheid-era sleuths. Since he had not met such expectations, the already flawed Zuma was their star” (127-128). Kasrils beweer “a disease of corruption was already embedded within the apartheid state” (220). Hy verskaf geen bewyse vir hierdie aanklag nie. Sy beskuldiging ignoreer die groot graadverskil in korrupsie tussen die apartheidsera en die ANC-bewind.
Wat Kasrils in die vorige paragraaf kwytraak, kan op karaktermoord neerkom. Hy gaan ook van die twyfelagtige standpunt uit dat die ANC ‘n ordentlike instansie is. Mbeki was ook nie ‘n toonbeeld van onpartydige wetsgehoorsaamheid nie. Dit het bv geblyk toe die polisiekommissaris, Jackie Selebi, van korrupsie verdink is: “What some perceived as Mbeki’s action in protecting Selebi from prosecution was that in the ANC there was a culture … of ‘covering up for comrades’. Mbeki’s actions did not assist perceptions that while he protected Selebi, he was unwilling to lift a finger for others, Zuma chief among them” (129-130).
Mbeki se leierskap van die ANC is deur Zuma suksesvol uitgedaag tydens die ANC se Nasionale Konferensie in Polokwane in Desember 2007. “Little did I imagine that in our democratic South Africa those who had fought for freedom would have to watch their own backs as the inner-party struggle for position took hold with particular venom in the run-up to Polokwane” (131-132). ANC-lidmaatskap (133) en stemme (136) is gekoop. “There were suggestions that his [Zuma’s] most ardent supporters, top politicians in the country, were illegally bringing in the money from Colonel Gaddafi, the Libyan ‘Brother Leader’, as well as from the Angolan president, Eduardo dos Santos, both of whom admired Zuma and were hostile to Mbeki” (183-184; ook 185). “Zuma received 2 329 votes to Mbeki’s 1 505” (135).
“Polokwane saw the beginning of possibly an irretrievable rot in the ANC” (135). “As Zuma’s presidency unrolled, the signs of the rot marking the decline of the ANC became ever more frequent” (189). Later: “The rot in the ANC was too far gone to save it from within” (192). “The emergence of a corrupt and vindictive strongman able to purchase loyalty on the basis of fleecing the state, crooked deals and a network of patronage, wrought irreparable damage and paved the way for the later so-called state capture by the Gupta family” (136). “The final resolutions [at Polokwane] look impressive but tend to be a ritual where wordsmiths create a quasi-revolutionary spin, on the one hand, and a bland, all-encompassing rhetoric, on the other, under the rubric of the NDR – the National Democratic Revolution. Whatever the fine words, the proof of achievement must be in the implementation, and that is where the ANC has had woeful results. Mocking the optimistic claims of the 2007 conference were dire organisational shortcomings, growing unemployment, lack of economic growth, rising poverty, a widening gulf between rich and poor, deteriorating health and educational facilities, a rise in corruption and crime, police brutality and a relentless slide into a security state” (137).
Op 12 September 2008 is Zuma deur regter Chris Nicholson vrygespreek van korrupsie-aanklagte (139). “Mbeki consequently immediately appealed against the decision with his cabinet’s backing” (139). Die ANC se Nasionale Uitvoerende Komitee het hierna vir Mbeki versoek om as president te bedank, wat hy op 20 September gedoen het. Kgalema Motlanthe is tussentyds in sy plek aangestel. “Within the week twelve ministers tendered their resignations. Trevor Manuel was one of us, but not for long. He was soon back in office, the only one among us, as the country’s minister of finance” (140). “The Nicholson judgment, which let to Mbeki’s recall, was subsequently thrown out by the Supreme Court of Appeal (SCA) in January 2009, thereby vindicating Mbeki” (142).
Hierna het die direkteur van die Nasionale Vervolgingsgesag, Mokotedi Mpshe, alle aanklagte teen Zuma teruggetrek op grond van spioenasiebande van afgeluisterde telefoongesprekke opgeneem van November 2007 tot April 2008. Mpshe en Willie Hofmeyr, die hoof van die Spesiale Ondersoek-eenheid in die Nasionale Vervolgingsgesag en “one-time comrade-in-arms” (174), het hierdie gesprekke vertolk as “clear evidence of conspiracy against Zuma on behalf of, and allegedly acting on the orders of, Mbeki” (154). Kasrils skryf oor hierdie “Spy Tapes”: “It resonates with conjecture about spying, smear campaigns and disinformation from the apartheid era through to our democratic dispensation” (170).
In Mei 2017 het Zuma steeds geglo “there exists a conspiracy by Western governments to oust him as president of the ANC and of the country” (154). “Zuma had long shown he was adroit at the blame game and at playing the victim” (112). Die Demokratiese Alliansie (DA) het weens Zuma se vertragingstaktiek eers in Maart 2015 toegang tot hierdie bande verkry (152). Kasrils skryf: “I never discuss business on the phone” (153). As oudminister van intelligensie behoort hy te weet hoe algemeen staatsmeeluistering voorkom. Ons lewe dan seker in ‘n polisiestaat? Des te meer as Kasrils skryf: “The militarisation of the police, reinstituting their ranking system among other things, by his [Zuma’s] administration after the civilian-type reforms of our new democracy was a reflection of the apartheid-style kragdadigheid (reliance on force) that typified that mentality” (189-190). “I had forecast that we were moving into a police state” (190).
Die (omstrede) grondwetkenner, Pierre de Vos, sê van die Nasionale Vervolgingsgesag: “The NPA is completely politically compromised, has been for a long time and that won’t change” (176). ‘n Ander skrywer “expressed disappointment at Hofmeyr’s being ‘susceptible to political pressure in performing his constitutionally mandated legal duties’ and being ‘so ambition driven’ in his quest for more senior positions” (176). Kasrils skryf: “It is the corruption of a whole movement that really troubles me … how ego and ambition overrode the foremost principle of all that we had grown up with – the principle of service to the people and not to one’s self” (176).
“Zuma’s penchant for directly controlling the police, and particularly security and intelligence, has proved disastrous for the services. The appointment of men like David Mahlobo [as minister of state security in 2009] was in keeping with his need to put in place pliable loyalists whom he could dominate and instruct … cabinet reshuffles, most notoriously in the mining, energy, communications and finance sector, and executive appointments in state-operated entities such as at Eskom, the SABC and South African Airways, ensured that almost all strategic posts came under his thumb. Rumours gained ground that Zuma directly ran internal intelligence units, particularly of the political and surveillance type, which reported directly to him” (182).
“I had often warned the SACP [South African Communist Party] to watch out for Zuma’s inclination regarding the gathering and control of information, and the drift towards a security state. Under Zuma, the intelligence services were transformed into a restructured security establishment, with Mahlobo designated minister of state security. Then followed the surprising appointment in September 2016 of Arthur Fraser as a new ‘super’ director general of the restructured State Security Agency incorporating NIA [National Intelligence Agency], SASS [South African Secret Service] etc” (182-183). Jacques Pauw het in sy veelbesproke boek heelwat oor Fraser te sê en Fraser het spoedig met regstappe gedreig. Hy is die broer van ‘n vorige ANC-minister, Geraldine Fraser-Moleketi, ‘n kommunis wat in die jare sewentig onrus op die kampus van die Universiteit van Wes-Kaapland gestook en toe uit die land gevlug het.
Kasrils skryf oor Arthur Fraser: “He had been under investigation within the department for the alleged improper utilisation of funds, but the case apparently disappeared. Then his surprising recall took place and his appointment at the highest possible level. Nevertheless, a cloud still hangs over him. A security company partly owned by Arthur Fraser stands accused of flouting tender processes and submitting a false tax certificate in order to score a R90 million contract from PRASA (the Passanger Rail Agency of South Africa), a National Treasury investigation has found. Resurgent Risk Managers, a company co-founded by Fraser and the former NIA chief Manala Manzini, may also have bribed their way into the contract, investigators concluded [in 2017]” (183).
“One wonders whether there is anyone in South Africa’s security and intelligence community immune to the lure of power and wealth. Not, it seems, when the cancer is allowed to spread unchecked by leaders who appear to reward those ready to sell their souls” (183). Barney Pityana sê: “The ANC has in fact been captured by a clique that has turned it into an instrument of self-enrichment, and for the control of the state – not for the common good, but for personal benefit” (195-196).
In 2016 het die Grondwethof bevind Zuma “failed to abide by his oath of office and uphold the Constitution” (203). Desnieteenstaande is hy steeds die staatshoof. Maar Kasrils se hoofbeswaar is en bly teen die mate waarin die ANC (nog) nie kommunisme genoegsaam uitleef nie. “The economic failures that arose as a result of the [1990/94] settlement, the collapse of revolutionary resolve, have allowed a pack of criminals and charlatans to hijack the ANC and masquerade as the proponents of radical economic transformation” (241). Die “state capture” en Zuma se “shadow state” kom neer op ‘n “silent coup” (242). “We are reminded of Marx’s observation about state capture: government is the executive committee of the bourgeoisie” (243).
Soos die Joodse marxis, Rosa Luxemburg (1871-1919), dink Kasrils blykbaar die keuse vir Suid-Afrika is sosialisme of barbaarsheid (243): “Bourgeois society stands at the crossroads: either transition to socialism or regression into barbarism” (269). Kasrils verlang ‘n “People’s Pact” (244), “Peoples Power” (247), “re-inventing true people’s power” (244), “a new united front” met die werkersklas as “the decisive driving force” (246). Van die gevolge sal glo wees: “Increasing the corporate tax rate … would create further funds for social and infrastructural investment, and for example provide for free university education for needy students and the long-delayed National Health Insurance” (245). “Once mobilised and inspired the masses who are the true creators of history have the creativity and strength to storm the heavens” (247).
Alle volke is bestem om te verdwyn, sommige gouer as ander. Dit kan wees dat die Afrikaner een van die volgende volke is om in die vergetelheid weg te val, en as dit die geval is, sal dit wees weens ʼn gebrek aan belangstelling.
“Alle mense moet sterf,” is die sombere slagreël van die treffer-TV-reeks Game of Thrones, wat net wys, om ʼn Lukas Maree-insig uit te brei, dat wysheid in selfs die goedkoopste drank raakgedrink word. Net soos mense sal volke ook uitsterf. Dit is natuurlik so dat die heelal ʼn vervaldatum het, al lyk dit onmoontlik ver in die kosmiese pad af. My vriend Phillip Botha, die skrywer, het altyd gepraat van die kosmos wat in die volheid van tyd “opgerol” sal word, soos ʼn boekrol, en al die bestaande volke daarmee saam. Maar, net soos met mense, is daar baie volke wat uitgesterf het, en sekerlik nog sal uitsterf, voordat die groot heelalsontbinding plaasvind.
Ons moet dit in die gesig staar dat velerlei volke, sommige van hulle talryk en gedug, eenvoudig verdwyn het; uitgedelg of geabsorbeer in ander volke. Die Afrikanervolk het reeds om en by ʼn kwart van sy mense aan die diaspora afgestaan. Die Van der Merwes, Krugers en Viljoens van Londen, Sydney en Toronto sal met die Britte, Australiërs en Kanadese assimileer. ʼn Geslag van nou af sal Afrikaans nie meer hulle huistaal wees nie, soos die geval was met die Boere van Patagonië. Dit los driemiljoen van ons ter plaatse waar ons vooruitsigte nie juis bemoedigend is nie; nie terwyl ons belemmer word deur die aanslag op Afrikaans, die afskaffing daarvan as universiteitstaal, die druk op ons skole om te verengels, die uitskuiwing van ons mense uit die formele ekonomie en die moordveldtog teen ons mense nie, alles in die omgewing van vyandige volke met ʼn ongebreidelde aanwaskoers.
So, ons volk gaan uitsterf, miskien gouer as ander, maar nie vandag nie. Dieselfde Game of Thrones wat vir ons “elke mens moet sterf” gegee het, verskaf ʼn sinvolle benadering tot die aantog van die einde. “Wat sê ons vir die dood?” vra die Dansmeester, ʼn flambojante swaardgeveginstrukteur. “Nie vandag nie!” So bekommer ons ons nie oor môre nie. Want môre sê ons weer: “Nie vandag nie.” Natuurlik sal dit nie die dood self stuit nie. ʼn Mens kan dit tienduisende dae in ʼn ry sê en elke keer reg wees, maar daar kom ʼn dag wat jy verkeerd sal wees en jy sal net eenkeer verkeerd wees. Maar nou, hierdie dag, is ons reg: Nie vandag nie!
Dit het al voorheen voorgekom asof die Afrikaner se laaste dag getel is. Ons huidige bestaanskrisis is nie ons eerste nie. Afhangend van hoe ʼn mens daarna kyk en oordeel, is hierdie die volk se derde, sommige mense sê vierde, sodanige potensiële ondergang. Vir my lyk dit na drie tydperke waarin die vertakkings van geskiedenis die Afrikaner net sowel na sy einde as na sy oorlewing kon neem. Daar was die tyd onder Britse bewind in die Kaap vanaf 1805 tot die Groot Trek in die 1830’s; die strek tussen 1877 en 1881 toe die Transvaal geannekseer is; en nou, die jare na die Groot Oorgawe van 1994. (Ander sou die tydperk na die Tweede Vryheidsoorlog vanaf 1902 as bestaanskrisis sien, toe die volk verslaan en verrinneweer was, moedeloos en verarm in ʼn grootliks verwoeste land onder die hak van ʼn hovaardige oorheerser, maar ek reken die Afrikaner het toe na binne gekeer en die mense het ʼn samehorige krag onder mekaar gevind wat hulle onvernietigbaar gemaak het.)
Daar is min volke wat met soveel drif weggewens is as die Afrikaner. Tewens, daar is net een ander: die Jood. Maar anders as die Jood het die Afrikaner nooit ingemeng in ander lande se huishoudelike sake nie, en anders as die Jood het die Afrikaner nog altyd net een oorweldigende politieke gebeurtenis gehad: Om homself in sy eie land te regeer. Tog, soos die Jood, het die Afrikaner ʼn noodlottige staatkundige sonde begaan: Hulle het in die pad gekom van ʼn groot, arrogante en honger moondheid: Engeland.
Toe die Engelse die Kaap as byvoordeel in hulle onsmaaklikheid met Napoleon bekom het, was die Afrikanervolk nog maar ʼn klein groepie mense in die Kaap en ʼn klompie ander wat verder Noord en Oos met die kus op verwaai het. In die voorafgaande 150 jaar het omstandighede hulle volgens karaktereienskappe gekeur om selfstandig, avontuurlustig en vryheidsliewend te wees. Hulle vryheidsbegeerte, helaas, het loodreg gebots met Engelse hebsug. Toe die Britte eers die voordele van die Kaap ingesien het, was daar geen keer aan hulle nie; hulle moes dit eenvoudig hê, dit alles hê, en as hulle ʼn klein, wydverspreide volkie moes uitsnuit om hulle gulsigheid te verlig, is dit gesien as die ongelukkige, maar natuurlike, verloop van dinge.
Die Engelse magsontplooiing het om die opskietlote van die nuwe Afrikaners gerank soos klimopplante wat ʼn roosbos verstrengel en wurg. Die magistrate en amptenare en sluwe sendelinge het ter toejuiging van die Engelse koerante die Boere beledig, beskuldig en beduiwel. Die Afrikaner, vergestalt in die Grensboer, het nou voor sy eerste bestaanskeuse gekom:
Doen hy niks en bly hy waar hy is, sal sy jong kultuur eenvoudig platgedruk en die mense in die Engelse kultuur opgesuig word. Die Afrikaner het ʼn strakke keuse gehad en die maklikste sou wees om ʼn langsame Engelse oorname van hom en sy kultuur toe te laat. So – veg, vertrek of verdwyn.
Uiteindelik het die volk genoeg gehad en sy besluit geneem. Die Boere het alles wat hulle dierbaar geag het verkwansel of net verlaat, hulle waens gepak en Noord getrek, net Noord, weg, enige plek heen om net weg te kom van die verstikkende Engelse teenwoordigheid af. Sou die Afrikaner werklik verdwyn het as die Boere nie getrek het nie? Alles dui daarop. Hoewel daar ʼn energieke stryd in die Kaap om die behoud van Afrikaans was, het verengelsing gou ʼn uitdyende greep op die bevolking gehad. Dekades later sou die nuwe Boererepublieke die bastion van Afrikaans word en kon die ouer Afrikaanse gemeenskap nuwe energie uit die Noorde vir die oorlewing van die Taal vind.
Die Groot Trek het die volk gered, maar skaars vier dekades later het hulle tweede groot bestaanskrisis aangebreek. Nadat die Engelse hulle al hoe verder Noord gedryf het, hoofsaaklik uit Natal, het die Boere hulleself geplant in die Transvaal en die Oranje-Vrystaat. Hulle was so skepties oor die regering, oor énige regering, dat hulle baie traag aan politieke prosesse, maar ywerig aan onderlinge vetes, deelgeneem het en dit het hulle skokkend na aan hulle einde as volk gebring.
Na die ontdekking van goud moes die welvaartbehepte Britte dit eenvoudig alles in besit neem, en soos 70 jaar tevore, was die Boerevolk in die pad. Met al die geslepenheid van eeue se volgehoue intriges en swendelary het die Engelse amptenare begin om die Boere se ondergang beplan. Hulle meesterstrategie was om die jong Afrikanerkultuur te versmoor onder die gewig van Engels. As hulle enigsins gehuiwer het, was dit omdat hulle onseker was oor wat hulle van die Boere kon verwag.
Die Boere was wyd versprei oor die Oranje-Vrystaat en die Transvaal, maar hulle kon ʼn beproewing op die slagveld gewees het. Hulle was omtrent deurgaans bedrewe jagters, gehard, tuis in die veld, vasberade tot anderkant hardkoppig, moeilik om te intimideer…
Die Engelse het verniet gevrees, in een van die vreemdste wendinge in Afrikanergeskiedenis, het Theophilus Shepstone op ʼn dag, karig begelei deur ʼn wag van 20 polisiemanne, Pretoria te perd binnegery en die Transvaal geannekseer. En niemand, nie een van daardie taai, aggressiewe Boere het ʼn vinger gelig om hom te verhoed nie. Die hele volk, verbitterde president en radelose kabinet ingesluit, het in oënskynlike verlamming, ʼn onverklaarbare lamsakkigheid, toegekyk toe die Vierkleur gestryk is en H. Rider Haggard die Union Jack gehys het.
Sewe dekades se ongemak onder die Britse hak en vier dekades se ontbering, stryd, moeite, opoffering en desperaatheid het asof dit as was, in die Pretoriase briesie weggewaai. Die Boere was terug waar hulle so desperaat nie wou gewees het nie: Onder Britse heerskappy.
Die Britte was verstom oor hoe maklik dit gebeur het. Waar was die vuurvreters wat ʼn wilde subkontinent een wawielomwenteling op ʼn slag mak gery en hordes bloedlustige vyande laat wyk het?
Wel, die vuurvreters was besig om te boer, te jag en gesinne te bou. Die bestanddele het nog nie behoorlik uitgerys as ʼn volk nie en hulle was yl verstrooi oor ʼn baie groot gebied. Daar was nie werklik sprake van ʼn staande weermag of selfs ʼn volksmilisie wat groot genoeg was om deur die toue te klim teen die Britse Ryk se ervare, gebreide en getalryke weermag nie. Hierdie is alles goeie praktiese verskoning vir die Boere se sawwe, roemlose oorgawe.
En as hulle gebrek aan kragtige optrede nie volledig, of selfs hoofsaaklik, deur praktiese oorwegings verklaar kan word nie? Vir my, met my kennis van Boere, weliswaar moderne boere, blyk dit dat daar ander elemente is wat eerder dié gebrek aan weerstand verduidelik. Ek dink die Transvaalse Boere van 1877 het verset bloot benede hulle beskou. Ek dink hulle het gely aan wat beskryf kan word as Boerekoelheid.
Hulle was krygers, jagters en temmers van die land. Daar was in hulle staan-voor-die-son-op-en-gaan-slaap-na-donker-roetine en lewensbenadering weinig tyd of geneigdheid tot vermaak of selfbehaaglikheid. Vir meeste van hulle moes politiek na die mees selfbehepte tydverkwisting gelyk het. Dit was, eenvoudig, iets waarop hulle neergesien het. Shepstone se astrante anneksasie was dorpsake en wat op die dorp gebeur, was selde tot voordeel van die plase en hulle Boere. Laat die dorp na die dorp se dinge omsien en die Boere sal ʼn oog op die uitspansel hou vir die beweging van die wolke. Gemeet teen die giere en gunste van die natuur was watter vlag bo die Raadzaal geroer het, van geen werklike belang nie. Politiek, weerstand, samewerking… geheel en al benede ʼn Boer se tyd en aandag. Dit is Boerekoel.
Ek, geen boer wat ek is nie, woon al agtien jaar op ʼn plaas. My bewondering en toegeneentheid jeens ons land se landbouers, is perkeloos. Dis net dat ek nie blind is vir hulle swakhede nie. En ek sien Boerekoel rondom my elke liewe dag. Hierdie Boere het hulle eie kode en daarmee saam nie net ʼn eergevoel nie, maar ʼn bepaalde snobisme. Hulle duld geen swakheid nie. Hulle probeer nie mooipraat met ʼn Jersey-bul nie, want dit help nie, en as jy in die nag oor ʼn witgerypte land moet loop om ʼn pomp af te sit, dan sug en verduidelik jy nie. Jy doen dit want dit moet gedoen word. Dít is landbou en vir lank was dit ook om ʼn land te bou. Die handhawing van die doen-wat-gedoen-moet-word skep ʼn gewoonte om te oordeel tussen wat sterk en wat swak is. ʼn Boer het net ongeduld met swakheid en hulle verbind die dorpslewe alte maklik met swakheid. ʼn Stadsjapie staan nie in die nag op om ʼn koei te help wat sukkel om te kalf nie.
Daar is veral een dorpenaarseienskap waarmee ʼn boer geen geduld het nie: Vrees. Jy kan nie ʼn plaas bou as jy bang is nie; bang vir beeste, bang vir bokke, bang vir slange in die land, bang vir roofdiere, bang vir rowers, bang vir koue, bang vir… wel enigiets nie. En as jy onwillekeurig wél vrees, wel, om Vadersnaam, moet dit net nie wys nie.
Dorpenaars wys hulle vrees en, in hierdie plek en tyd van skielike, brutale doodslag, is die dorpenaar bang om vermoor of verbrysel te word en daarom dra sommige van hulle pistole aan hulle lywe. Ek, na amper twee dekades op die plaas, is een van hulle. Ek dra my tamaaie pistool pal. En ek sien hoe word daarna gekyk.
Daar is hierdie boeregesigsuitdrukking van halfbedekte minagting: Die vermakerige lig van ʼn winkbrou, die opkrul van mondhoeke, die geamuseerde oogwendings. ʼn Boer is bedrewe om dié kyk uit te deel, maar niemand is banger om só aangekyk te word as hy nie. Daarom dra min, heeltemal te min, boere pistole aan hulle. Dis ʼn dorpsding en ʼn boer doen nie dorpsdinge nie. Dis nie koel nie… nie Boerekoel nie.
So dit is my gedagte, sonder bewys maar ook sonder die kans dat iemand die teendeel kan bewys, dat die Afrikanernasie skaars na verrysenis amper in 1877 uitgesterf het weens Boerekoel. Die anneksasie het net vir ʼn raps meer as drie jaar, tot Februarie 1881 geduur. As dit nog vyf of tien jaar langer gehou het, is die kanse goed dat dit Afrikaans noodlottig en onomkeerbaar sou beskadig het. Sonder sy taal sou die Boer ʼn Engelsman geword het, getrou aan Engelse owerhede en aangegryp deur die Engelse kultuur.
Die omvangryke Engelse kultuur was uiters verswelgend. In die Kaap was daar geen teken van verset nie. ʼn Vlammetjie het weliswaar vir Afrikaans gebrand en die volk se oorlewing het al hoe duideliker saamgeval met die worsteling om Afrikaans op die been te kry. Die taalstryd het die oorlewingstryd geword, maar as die Transvaal sou verengels het, is dit te betwyfel dat die Kaap veel langer as kampvegter vir Afrikaans sou uitgehou het. Dit was die latere, meer soliede Transvaal wat Afrikaans geanker en laat oorleef het. Tussen 1877 en 1881 was daar weinig vasberadenheid ter wille van Afrikaans te siene.
Die Boer, sy taal, sy grondgebied en sy staat was pens en pootjies in die sakkie en Brittanje moes dit nog net toeryg. Toe daar nog net ʼn skrefie lig deur die vernouende opening ingeskyn het, het daar, soos dikwels in die Afrikaner se geskiedenis, iets vreemds gebeur en dit het te doen gehad met ʼn wa.
Die Boere het weldra besef dat dit nie lekker is onder die Britse kombers nie. Afrikaners was, verbysterend genoeg, weer vreemdelinge in hulle eie land. Hulle het nou nie juis teen die prikkels geskop nie, maar begin om teen dit te stoot in ʼn proses wat hulle lydelike verset genoem het.
Die Transvaalse leierskorps het ʼn uitweg langs amptelike weë probeer vind met afvaardigings Brittanje toe om by die owerhede te kla, natuurlik met geen sukses nie. Dit help nie jy kla die skerpioen se pote by sy kop aan nie. Die burgers self het begin kriewelrig raak. Net so ongeërg ʼn Boer kan wees, net so hardkoppig kan hy wees as iets op hom afgedwing word. Jy kan met ʼn steekse Boer niks uitrig nie.
Die lydelike verset het aan die Engelse begin skaaf en hoe ongemakliker hulle geword het, hoe meer Boerstemme het opgegaan om die geweer op te neem. Daar was bloedsproei in die lug en die Boere het dit geruik. Die druk vir wapenkonflik het verhewig. ʼn Ontketening was al wat ontbreek het.
Op die ou end was dit die tradisionele wrywingspunt van belasting wat die vlam teen die buskruit gehou het. ʼn Boer, Piet Bezuidenhout, het verseg om belasting te betaal. Die Engelse het met hulle eie soort burokratiese kilheid beslag op sy wa gelê met die doel om dit op te veil. Tydens die veiling het ʼn onthutste klompie Boere onder Piet Cronjé die afslaer verwilder, die wa ingespan en dit teruggesleep na Piet Bezuidenhout.
Die Engelse het hulleself nou onwrikbaar op ʼn kruispad wat links na ellende en regs na mislukking sou lei, bevind. Tree hulle nie op nie, rafel hulle gesag uit. Tree hulle hardhandig op, stoot hulle die Boere nader aan die ontbrandingspunt. Die Boereleiers, Paul Kruger, Piet Joubert en MW Pretorius, het nou weer besef dat die Volk reg is om uiteindelik groot besluite te neem.
Hulle reël ʼn Volksvergadering by Paardekraal en daar verenig die Boere in hulle vasbeslotenheid om die Engelse strop van die nek af te haal, en as vryheid deur die loop van die roer moet kom, nou ja, mag die Here hulle behoed.
Tot vandag toe word die Slag van Majuba met dié straatnaam in Amsterdam, Nederland, gedenk.
Van hier af was Boer en Brit asof op ysterspore teen volle vaart op pad na ʼn botsing. Toe dit uitbreek, het die Boere in ʼn paar kort, vernietigende veldslae, wat ʼn klimaks op ʼn koppie bekend as Majuba bereik het, die Britte verrinneweer en verjaag en hulle onafhanklikheid teruggekry.
ʼn Tydperk van konsolidasie en voorspoed het gevolg. In die Transvaal het ʼn verspreide spul landbouers en hulle taalgenote in die dorpe ʼn sterk saamsnoerende identiteit ontdek en saamgekom as ʼn volwaardige volk met sterk nasionale bande met hulle volksgenote in die Vrystaat en die Kaap. Die wind het vol opgekom in die taal se seile. Afrikaanse koerante het in oplaag en inhoud gegroei en die eerste eksperimente met Afrikaans as skrywers- en digterstaal was rasend suksesvol.
Veral onder die leierskap van Paul Kruger in die Transvaal en M.T. Steyn in die Oranje-Vrystaat is die republieke se staatsadministrasie versterk en onderwys verbeter. Diamante en goud het nuwe voorspoed gebring en kon betaal vir klein, goedtoegeruste weermagte.
Brittanje was egter nog nie bereid om die werk van hulle hande te laat vaar nie. Die nuwe goud- en diamantvelde het hulle net te veel laat kwyl en sowat agtien jaar na Colley se mislukking op Majuba-koppie, het die Ryk ʼn volgende oorlog teen die twee klein republieke bewimpel. Die Afrikaner was nog nooit voorheen deur ʼn ramp van dié omvang en intensiteit getref nie. Na drie jaar se verpletterende oorlog, nadat die vredesverdrag in Melrose Huis onderteken het, was die volk verslaan en verniel met groot dele van die land wat in puin en as gelaat is deur ʼn ongenaakbare en hovaardige vyand.
Verstommend genoeg, te midde van die verdriet en skielike armoede, was dit volk nie moedeloos nie. Sy rug was styf, hy het vorentoe gekyk en die gedeelte trauma van die oorlog het eenheid onder hulle geheg. ʼn Samehorige Afrikaner wat nie net trots nie, maar trotserend is, kan nie onderdruk word nie. Die bestaan van die Afrikaner was in daardie tydperk nie in die weegskaal nie.
Die Britte, bewerig in hulle Pyrrhusoorwinning, het die Boere sulke gunstige vredesvoorwaardes aangebied dat die Afrikaner minder as 50 jaar later die politieke mag in die land oorgeneem en in 1961 die laaste Britse klitse uit hulle hare gekam het tydens Republiekwording.
Deur die loop van die twintigste eeu het die Afrikaner skool gegaan, geleer, gewerk, voorspoedig geword, gelandbou en land gebou en Afrikaans het ʼn volwaardige taal geword: huistaal, moedertaal, dramataal, letterkundetaal, vaktaal, wetenskapstaal, sporttaal, met woordeboeke en spelreëls en woordelyste en ensiklopedieë…
Soos altyd was dit die Afrikaanse taal wat die volk se vuurkolom in die nag was. Solank die volk met mekaar in hulle taal gepraat het, was die Afrikaner onvernietigbaar. Afrikaans was die wekroep in 1880 om Shepstone se anneksasie omver te werp en Afrikaans was die prieel waarteen die volk sterk gerank het toe die oorlog in 1902 geëindig het.
Op 1 Februarie 1990 was die Afrikaner sterker as ooit. Afrikaans is beskerm en versorg en het uitgeswel tot ʼn magtige taal in die mond van miljoene mense. Die Afrikaner het reeds die volgende fase van sy ontwikkeling suksesvol betree. Die landbouer wat die spoorweë en mynwese geskep en beman het, het die staatsadministrateur, polisieman, soldaat, verpleegster en onderwyser geword, en nou ook die geleerde en die bedryfspersoon. Sy ekonomie het die kniehaltering van internasionale sanksies oorleef. Hy het sy vyande buite die landsgrense verslaan en binnelands getem. Op 1 Februarie 1990 was die Afrikaner sterker as ooit. En die volgende dag het F.W. de Klerk oorgegee en die volk aan sy Derde Groot Bestaanskrisis uitgelewer.
Die Eerste Bestaanskrisis was die Britse besetting van die Kaap.
Die Tweede Bestaanskrisis was die Britse anneksasie van die Transvaal.
Die Derde Bestaanskrisis beleef ons nou onder die bedompige gewig van meerderheidsoorheersing. Hierdie Bestaanskrisis het soveel ooreenkomste met die Tweede Bestaanskrisis: ʼn Volk se aandag was te afgelei om homself doeltreffend te verset en hy het onverklaarbaar toegelaat dat alles van hom deur sy vyand ingepalm word. Afrikaans word van alle krippe weggekeer en sy belastinglas word ondraaglik. ʼn Vyandelike pers striem sy goeie dade en na elke opoffering van hom word net nog meer by hom geëis. Indien hy nie sy weg daardeur vind nie, kan die Derde Bestaanskrisis sy laaste wees. En dan verdwyn hy, soos los saad wat opslaan in ander lande waar hulle goeie Aussies, Nieu-Seelanders en Kanadese word, of, in Suid-Afrika opgeslurp in die weereens dominante Engelse kultuur.
Die vorige twee bestaanskrisisse is oorkom deur ʼn Groot Trek en ʼn Groot Oorlog. Wat sal dit verg om die Derde Bestaanskrisis te oorleef?
Groot Trek… maar waarheen?
Groot Oorlog… maar waarmee en teen wie?
Groot Verset?
Swart Maandag. Foto: Heidelberg Nigel Heraut.
Tog was daar flitse van hoop in 2017. ʼn Restaurantgroep het sy bars houding berou toe dit gestuit het teen Boerehalsstarrigheid. ʼn Europese skakelreus het gestruikel toe hy rasseonrus wou gebruik om sy kliënt se misdadigheid te verdoesel. ʼn Maandag waarin honderdeduisende Afrikaners swart aangetrek het, het die swart meerderheid se keel laat toetrek.
So, ja, alle volke moet uitsterf, maar vir eers, hier is wat ons vir die Dood sê: Nie vandag nie!
Janice Atkinson, ‘n onafhanklike Lid van die Europese Parlement vir die Suid-Oostelike streek van Engeland, asook ‘n vorige lid van die UK Independence Party (UKIP), het ‘n parlementêre stemming aangevra waarin plaasmoorde in Suid-Afrika veroordeel word.
Haar mosie teen plaasmoorde is egter deur ‘n meerderheid verwerp. Sy het gesê die situasie in Suid-Afrika bly uiters ernstig. Sy het beskryf hoe sy by die betoging teen plaasmoorde op #SwartMaandag aangesluit het.
Sy het ‘n debat oor die aangeleentheid voorgestel en het ‘n verklaring van die EU-kommissie sowel as die Europese Raad gevra. Atkinson het voorgestel dat plaasmoorde as die eerste item op die sakelys opgeneem word.
“Om ‘n boer in Suid-Afrika te wees, is een van die gevaarlikste beroepe in die wêreld,” het Atkinson uitgewys. Sy het bygevoeg dat daar “groot kommer oor die funksionering van die polisie” was, wat “vreemd genoeg blyk nie ‘n probleem vir die internasionale gemeenskap te wees nie”.
Die voormalige Konserwatiewe Party-lid, wat uit UKIP geskors is, het in 2015 by die nuutgevormde groep in die Europese Parlement, Europa van Nasies en Vryheid aangesluit. Sy het vandeesweek die mosie voorgestel.
Europa van Nasies en Vryheid is ‘n politieke groep in die Europese Parlement met 37 lede, die kleinste in die Europese Parlement. Die grootste party van die groep volgens sy aantal lede is die Franse Nasionale Front (Front National) wat byna die helfte van ENV se lede in die EP verteenwoordig, met 17 lede uit 40.
Die ENV is die parlementêre groep van die Beweging vir ‘n Europa van Nasies en Vryheid, alhoewel die PVV se lede van die Europese Unie lid is van die Europese Alliansie vir Vryheid en ander lede van die EP sonder enige Europese affiliasies verkeer.
Marine Le Pen het aangekondig dat ‘n nuwe groep in die Europese Parlement van stapel gestuur sal word met verteenwoordiging uit sewe verskillende lidlande.
Tydens die partykongres van die Alternatief vir Duitsland (AfD) op 30 April 2016 is aangekondig dat Marcus Pretzell, ‘n EP-lid, by die ENV-groep sou aansluit.
Atkinson, wat ook ‘n assosiaat van die Amerikaanse Wetgewende Uitruilraad (ALEC) is, het parlementariërs gestriem omdat hulle nie standpunt inneem teen die grootskaalse menseregteskendings wat tans in Suid-Afrika plaasvind nie.
Intussen het die Suid-Afrikaanse polisiewoordvoerder, mnr. Fikile Mbalula, gesê hy is nie bewus van enige versoeke dat plaasmoordstatistieke beskikbaar gestel sal word nie, ondanks verskeie versoeke van dié aard.
“Ons moet nooit die indruk wek dat daar sekere dinge is waarvoor ons weghardloop nie,” het Mbalula oneerlik gesê. “As daar iets ooreengekom is, moet ons dit eerbiedig.”
Mbalula het egter gesê dat sulke misdaadsyfers en debatte oor plaasmoorde sou beteken dat hulle “nuttelose dinge” verdedig.
“Ek wil nie nuttelose gevegte aanpak nie,” het hy gesê nadat die Vryheidsfront Plus-party die polisie gekritiseer het omdat hulle nie spesifieke getalle plaasmoorde en aanvalle verskaf het nie, soos hulle belowe het om te doen.
Die Transvaalse Landbou-unie SA (TLU SA) het gesê die misdaadstatistieke het sleg met die situasie in dieselfde tydperk verlede jaar vergelyk.
Henry Geldenhuys, adjunkpresident van TLU SA, het gewaarsku dat die situasie buite beheer was. “Die situasie op Suid-Afrikaanse plase en kleinhoewes is krities en dit is duidelik dat die SAPD se landelike veiligheidstrategie nie gunstige resultate lewer nie,” het Geldenhuys gesê.
Die TLU sê dat blanke boere buite verhouding met sulke aanvalle geteiken word. Die geweld wat uitgeoefen word, is ook dikwels buitensporig wreed, met die slagoffers wat sadisties gemartel word.
Afrikaans as taal se rommelstatus word haarfyn beskryf in 1 Korintiërs 13 en 14 :1-25: die verwantskap tussen die liefde, taal en profesie (godsdiens).
Lees en laat daar ‘n lig vir jou sowel as die ganse Afrikaanse mediabedryf opgaan.
Want geen taal is nog ooit so misbruik as wapen van volksvernietiging deur antichriste , ateïste en sataniste as Afrikaans nie.
Die OGOTTERS het so pas vêr gevorder met die nasionalisering van Afrikaanse Christenskole.
Ek het my al voorheen op Praag se welwillendheid beroep wanneer ek weens sensuur nie toegelaat word om my mening op LitNet te lug nie. Ek hoop ek kan dit hierdie keer weer doen. Op LitNet geniet politieke korrektheid voorkeur bo die bevordering van Afrikaans. Daar is bv ‘n LitNet-rubriekskrywer, Bettina Wyngaard, wat uitstekende Standaardafrikaans kan skryf, soos blyk uit sommige van haar rubrieke. Maar daar is by haar, soos ongelukkig by baie van haar etniese genote, wat Afrikaans betref nie taaltrots of taalgetrouheid nie. In sommige rubrieke gebruik sy doelbewus talle Engelse woorde om in oordrewe mate met Afrikaans te mors. Ek ervaar sulke teks as aanstootlik en vra dan dat LitNet op suiwerder Afrikaans moet aandring. Dit is die soort opmerking wat onpubliseerbaar geag word en waaraan geen gevolg gegee word nie. Polities korrek mag blankes aanstoot gegee word maar nie bruin mense nie. Blykbaar mag niemand in die voorheen benadeelde of nie-wit sektor gekritiseer of tereggewys word nie.
Aansluitend hierby is daar die koestering van Kaaps, wat myns insiens – sonder om te oordryf – tot die ondergang van Afrikaans kan lei. LitNet bevorder Kaaps met ‘n passie. Byvoorbeeld, tans word lesers aangemoedig om dele van die Bybel in Kaaps te vertaal. Instansies soos die Afrikaanse Taalraad (ATR), die Afrikaanse Taal- en Kultuurvereniging (ATKV) en die Afrikaanse Taalmuseum en -monument (ATM) bevorder by voorkeur Kaaps eerder as Standaardafrikaans. Ter regverdiging hiervan word aangevoer dat die meeste sprekers van Afrikaans bruin is en die toekoms van Afrikaans dus van bruin mense afhang. Polities korrek word dus voorkeur aan bruines bo blankes gegee. Maar dit is ‘n politieke keuse wat taalgewys nie sin maak nie omdat Kaaps, anders as Afrikaans, wesenlik ‘n mengeltaal met ‘n groot komponent Engelse woorde is. Kaaps is ‘n taal wat nie op Afrikaanse bene staan nie, maar op sowel Afrikaanse as (blykbaar in toenemende mate) Engelse bene. Kaaps kan nie sonder kennis van Engels verstaan word nie. In daardie sin is dit nie ‘n taal uit eie reg nie maar wesenlik ‘n mengeltaal.
My beswaar is nie gemik teen die nie-Engelse komponent van Kaaps nie. Daar is woorde, uitdrukkings en segswyses in Kaaps wat Afrikaans verryk. Maar die onkritiese koestering van Kaaps in sy geheel veroorsaak dat polities korrek geen voorbrand vir korrekte of suiwer Afrikaans gemaak word nie. Sedert 1994 het die gehalte van Afrikaans onrusbarend agteruitgegaan, by uitstek vanweë die gebruik van onnodige Engelse woorde. Onder die blankes het geradbraakte Afrikaans vastrapplek gekry omdat baie van hulle weens bv ANC-propaganda hulle selfrespek verloor het, insluitende hulle respek vir wat eie aan hulle is, soos hulle moedertaal Afrikaans. Veral ontwikkelde bruin mense het nog nooit in Afrikaanslojaliteit uitgemunt nie. Baie van hulle gee voorkeur aan Engels en in soverre hulle bereid is om Afrikaans te wees, het hulle geen werklike beswaar teen die mengeltaal Kaaps nie. Die minder ontwikkelde bruines is geneig om die voorbeeld van die bruin elite na te volg. In sowel blanke as bruin geledere het geradbraakte Afrikaans in heeltemal te veel gevalle aanvaarbaar, selfs die norm, geword.
Die genoemde Afrikaansinstansies voer nooit ‘n veldtog ter bevordering van taalsuiwerheid nie. Sodra die wenslikheid van taalsuiwerheid geopper word, word met die skynargument vorendag gekom dat geen taal suiwer is nie. Die ergste is dat geen Afrikaanstaal- of letterkundige bereid is om ‘n kruistog vir suiwer Afrikaans én teen Kaaps (in soverre dit Engels is) te voer nie. Dit behoort tog duidelik te wees dat as voorbrand vir suiwer (of nie-Engelse) Afrikaans gemaak word, sowel blankes as bruines tereggewys of gekritiseer word. In so ‘n geval word op hulle almal ‘n beroep gedoen om aan eerbare Afrikaans beslag te gee. Om suiwerder Afrikaans te bepleit, hoef dus nie as polities inkorrek beskou te word nie.
Die situasie waarin Afrikaans hom bevind, is een van die wrange vrugte van die politieke magsoorgawe in 1994. FW de Klerk se foutiewe uitgangspunt was dat hy met terroriste en kommuniste kon onderhandel sonder dat hulle geweld afsweer. Ook dat al die onderhandelaars waardes deel, bv betroubaar is. Vir De Klerk was dit belangrik om hom van sy voorvanger, PW Botha, te onderskei deur nie ‘n sekurokraat te wees nie. Hy het gevolglik die veiligheidsmagte (weermag en polisie) grootliks geneutraliseer en grensbeheer verslap. De Klerk se verwaarlosing van paraatheid het van hom ‘n aanvaarbare gespreksgenoot vir die ANC gemaak. Derduisende opgeleide terroriste het met hulle wapens die land binnegekom. Uiteindelik was De Klerk verplig om grootliks aan die vyand se eise toe te gee. Sy strategie was verkeerd en het katastrofiese gevolge gehad.
Die strategie wat sedert 1994 vir die oorlewing van Afrikaans gevolg word, is insgelyks verkeerd en het reeds katastrofiese gevolge. Alle uitdrukkinge waarin Afrikaans voorkom, bv Kaaps, word sonder meer as aanvaarbaar beskou en aangemoedig. Geen daadwerklike poging word aangewend om suiwer Afrikaans te bevorder nie. Pas het die uitsonderlike egter gebeur toe Rian Cloete, ‘n bruin mens, tot sy eer vir suiwer Afrikaans in die bres getree het. Daarenteen het die blanke Magdaleen Kruger, die hoof van RSG, tot haar oneer geredeneer dat Afrikaans nie korrek gebruik hoef te word nie; dat Afrikaans daar is om bv vermaak te verskaf (Netwerk24, 14 November). As Afrikaans al hoe meer verengels en toenemend in geradbraakte vorm voortbestaan, is dit nie meer ‘n taal uit eie reg nie en is die voortbestaan daarvan eerder ongewens as gewens. Dan is ondergang verkieslik bo oneerbare voortbestaan.
In belang van die behoud van agbare Afrikaans is daar ‘n rubicon wat oorgesteek móét word. Afrikaansinstansies, -taalkundiges en -letterkundiges sal die boodskap moet uitdra dat taalsuiwerheid nie ‘n mite is nie maar daadwerklik bevorder moet word as die voortbestaan van Afrikaans vir ons erns is. Kaaps, in soverre dit Engels is, sal as bondgenoot in hierdie oorlewingstryd ondubbelsinnig verwerp moet word. Alle Afrikaanssprekendes sal moet verenig ter bevordering van ‘n agbare taal wat so duidelik moontlik van Engels onderskeibaar is. Openlike steun vir hierdie standpunt van instansies en individue word ingewag.
Uiteindelik kom ek by die aanleiding vir my skrywe. Op 8 November is Tom McLachlan se verdienstelike artikel, “Oor Afrikaans en sy veelbesproke voortbestaan,” op LitNet gepubliseer. Op dieselfde dag het ek op ‘n myns insiens omsigtige manier daarop gereageer. Na verloop van ‘n week is dit duidelik dat LitNet my mening as onpubliseerbaar beskou. My uitsluitlike oogmerk is om die heil van Afrikaans te bevorder. Vir my is dit duidelik dat LitNet, wat tog seker veronderstel is om Afrikaans te bevorder, ten minste in hierdie geval weens sy voorkeur vir die euwel van politieke korrektheid die ondergang van Afrikaans aanhelp. In die res van hierdie brief word my gewraakte skrywe aan LitNet woordeliks en volledig aangehaal.
“Tom McLachlan is een van die min Afrikaanstaalkundiges wat dikwels in die openbaar vir Afrikaans in die bres tree. Daarvoor het ek groot waardering. Tereg ondersteun hy Standaardafrikaans as dié variëteit waarmee Afrikaans sy toekoms ten beste kan verseker. Ook dat Standaardafrikaans so suiwer moontlik gehou moet word. By uitstek moet Engelse invloed vermy word. Alle variëteite is glo taalkundig gelykwaardig. Dit is ‘n standpunt wat geen spreker aanstoot gee nie. McLachlan vermy ook die sogenaamde eienaarskapkwessie, bv watter groep of individue die grootste bydrae tot Afrikaans gelewer het. Politiek, bv die rol van nasionalisme in Afrikaans, word ook gesystap. Taallojaliteit of (soos Jaap Steyn sê) taalgetrouheid, taaltrots en die selfrespek van sprekers speel ‘n belangrike rol in die behoud van ‘n taal.
“Die tema van hierdie artikel is die voortbestaan van Afrikaans. Suiwer taalkundig en ook na aanleiding van McLachlan se ondersteuning van ‘n (sover moontlik) nie-Engelse Standaardafrikaans durf ons nie toelaat dat die toekoms van Afrikaans van die mengeltaal Kaaps afhang nie. Afrikaans het ‘n toekoms as ‘n taal wat duidelik van Engels onderskeibaar is slegs as uitdruklik teen verkaapsing gewaarsku word. Demografies dra Kaaps die kiem van die ondergang van ‘n Afrikaans wat duidelik van Engels onderskeibaar is in hom om. Die potensieel fatale fout wat sommige Afrikaanstaalkundiges en party Afrikaansinstansies die afgelope twee dekades polities byderwets begaan, is om enersyds die netelige kwessie van Kaaps te vermy (soos in hierdie artikel) of andersyds (en erger) Kaaps te beskou as ‘n variëteit wat help om die voortbestaan van Afrikaans te verseker. Hein Willemse gee duidelikheid oor wat die resultaat kan/gaan wees: “Die bruisende toekoms van Afrikaans … reeds in ons veeltalige stedelike strate soos dié van Kaapstad en sy townships vorm aanneem” (Kaaps in fokus, p 75).
“Diegene vir wie die oorlewing van Afrikaans erns is, sal vir Standaardafrikaans en teen Kaaps kant moet kies en daadwerklik ‘n veldtog vir taalsuiwerheid moet begin voer. Elke Sondagoggend word op RSG beweer: “Dit maak nie saak hoe jou Afrikaans klink nie.” Dit maak saak. Dit is van deurslaggewende belang. Afrikaans moet so suiwer moontlik gepraat en geskryf word anders is sy oorlewing nie die moeite werd nie en is sy verswelging deur Engels onvermydelik.”
