Prof. Pieter Kapp (76), gedugte taalstryder en emeritus-hoogleraar in geskiedenis aan die Universiteit Stellenbosch is Sondagoggend in die hospitaal in Somerset-Wes oorlede.
Kapp, gewese president van die universiteit se konvokasie, is verlede week geopereer maar het weens bloeding op die brein in ‘n koma verval.
Kapp het homself as president van die konvokasie tot 2011, onvermoeid vir die bevordering van Afrikaans as akademiese en onderrigtaal beywer.
Kapp was ook lid van die beheerraad van die Hugenotevereniging van Suid-Afrika.
Sy boek Nalatenskappe Sonder Einde – Die Verhaal van Jannie Marais en die Marais-broers is onlangs bekend gestel.
Op 12 November het Wim de Villiers, die rektor van die Universiteit Stellenbosch (US), met die ondersteuning van sy bestuurspan, aangekondig dat hy Engels met ingang volgende jaar “die primêre taal van kommunikasie en administrasie” van die US wil maak. Op 15 November het die uitvoerende komitee van die US-raad De Villiers se verengelsingsvoorstel verwerp en aangekondig dat die taalbeleid, waarvolgens Afrikaans en Engels veronderstel is om gelyke status te hê, in 2016 onveranderd gehandhaaf sal word. Daar is uitdruklik verklaar dat Afrikaans nie “verwater” sal word nie. Op 30 November is sake tydens ‘n sitting van die volle US-raad op die spits gedryf.
Ek het voorspel dat die waarskynlikste uitkoms sal wees “dat die ondergang van Afrikaans aan die US ietwat uitgestel word” (Praag 28 November). Elke keer as die US-raad deesdae oor die taalbeleid besluit, is dit ‘n afskaling van Afrikaans; ook hierdie keer, soos ek hier onder aantoon. Tom McLachlan beaam dat die jongste besluit “net tydelike grasie” vir Afrikaans is (LitNet 3 deser). Andries Visagie skryf tereg: “Die nasionale afskaling van die oorblywende spatsels Afrikaans is deel van dié golf van destruksie wat elke ooreenkoms net as ‘n tydelike ruspunt beskou” (Die Burger, 18 November, p 10).
In hierdie rubriek poog ek om ‘n oorsig van die afgelope week se gebeure te gee.
Voor die US-raadsbesluit
Voor die US-raadsvergadering het Die Burger (30 November, p 1, 4) berig dat die US-senaat, dus die professore, op 27 November met ‘n “oorweldigende meerderheid” De Villiers se verengelsingsvoorstelle gesteun het. Dit was klaarblyklik ‘n poging van De Villiers om steun vir sy anti-Afrikaansgesindheid te werf. Dit gaan lynreg in teen die jongste besluit van die US-raad se uitvoerende komitee. Ook om daarmee die US-raad vooraf sag te probeer maak; dus te intimideer. Enersyds kan die houding van hierdie meerderheid US-professore dui op die mate waarin die wesenlike aard van die tradisionele blanke, Afrikaanse US reeds met etniesgebaseerde aanstellings op die hoogste akademiese vlak getransformeer en kultureel vermurwe is. Andersyds is dit die resultaat van die ANC-regering se beleid om by die vasstelling van owerheidsubsidies net een onderrigtaal in ag te neem. Dit is hierdie bose regime se manier om Afrikaans as onderrigtaal aan al ons universiteite uit te wis. Die dosente wil nie hulle werklading vermeerder deur onderrig in twee tale aan te bied sonder die aanstelling van ‘n afdoende getal ekstra doserende personeel nie. Die US-senaat het dus ten gunste van die aanbieding van minder akademiese onderrig gestem sodat dosente meer tyd vir hulleself (en hopelik ook meer tyd vir navorsing) kan hê.
Op 12 en 27 November is die US-senaat byeengeroep blykbaar sonder om die nodige dokumentasie oor die taalbeleid ruim voor die tyd te versprei, gevolglik kon daar nie vooraf deeglik oor De Villiers se voorstelle besin word nie. Volgens sommige berigte is daar by die eerste byeenkoms nie formeel gestem nie. Die klimaat is bloot getoets. By die tweede byeenkoms is ‘n minder radikale taalkoersverandering voorgestel, wat aanvaar is, maar ‘n verteenwoordigende getal senaatslede was nie teenwoordig nie (Lektor, Stellenbosch, se brief, Die Burger, 3 deser, p 17). Dit lyk asof De Villiers proseduregewys die mening van senaatslede ten gunste van sy verengelsingsmanie probeer manipuleer.
Op 28 November is ‘n landswye Afrikaanse Alumni-vereniging, met Johann Rossouw as voorsitter, op Stellenbosch gestig; nie net om Afrikaansbelange te bevorder nie, maar ook bv akademiese vryheid. Die US-studenteraad het by monde van James de Villiers, nog ‘n De Villiers-hanskakie, hom ten gunste van Wim de Villiers se beoogde verengelsing uitgespreek. Open Stellenbosch (OS) het (soos gebruiklik seker sonder vooraf goedkeuring) ‘n nagwaak voor een van die administrasiegeboue gehou om die US-raadslede te probeer intimideer. Die studentevereniging Adam Tas, wat pro-Afrikaans is, het op 30 November, sonder veel publisiteit, ‘n memorandum aan die US-bestuur oorhandig. Die Afrikaanse Taalraad (ATR) het hom ook in ‘n mate ten gunste van Afrikaans uitgespreek. Die probleem is dat sowel Adam Tas as die ATR meertaligheid propageer pleks van kompromisloos pro-Afrikaans te wees. Dieselfde geld die US se Departement Afrikaans en Nederlands, wat in hierdie late stadium wakker geskik het deur uiteindelik te erken dat die Afrikaansdosente “bekommerd [is] oor die potensiële [!] verskraling van Afrikaans as akademiese en administratiewe taal” (LitNet 30 November). Daar is reeds jare lank werklike, maklik sigbare verskraling, sodat “potensiële verskraling” sekerlik erg eufemisties is.
Die Burger het op 30 November, toe hy vroegoggend met ‘n sterk geformuleerde mening ‘n verskil ten gunste van Afrikaans kon maak, redaksioneel geswyg. Daar is selfs verder gegaan. André le Roux, die dwars Sarie-joernalis, is toegelaat om in die rubriek Maandag Aktueel (p 8), onder die opskrif “Ons muf in dié klein dampkring”, sy stem dik teen Afrikaans te maak: “dat die gesprek oor die toekoms van Afrikaans nie veel wyer strek as ‘n selfkwetsende bekgeveg onder wit Afrikaners nie … As ons as liefhebbers van ons taal nie tred hou met en ‘straatslim’ aanpas by die snelle politieke en ekonomiese omwentelinge wat nou ná 21 jaar eers regtig momentum en vastrapplek kry nie, skakel ons onsself vinnig uit as pleitbesorgers van Afrikaans se regmatige belange.”
Le Roux hou van Wannie Carstens se taalkompomieë (bv ophemeling van Afrikaansvariëteite pleks van Standaardafrikaans, (oor)beklemtoning van die rol van bruines eerder as dié van wittes, bevordering van veeltaligheid en versoening pleks van Afrikaans en Afrikanerkultuur). Vir Le Roux gaan dit klaarblyklik om assimilasie met die verswelgende swart meerderheid; dus Suid-Afrikanerskap pleks van Afrikanerskap. Daarom het hy dit teen “taalbul-heethoofde”. Afrikaners moet blykbaar eerder sonder slag of stoot oorgee op pad na ‘n vergesogte, vae utopie: “Afrikaans het genoeg gravitas om in die komende dekades te gedy, mits hy op elke vlak en funksie tot die groter inklusiewe Suid-Afrika hertoetree.” Moontlik volg hieruit gebooie soos die volgende. Moenie vir Afrikaans veg nie, oftewel moenie ‘n taalbul wees nie. Moenie Afrikaans beskerm nie. Moenie weerstand bied teen die magte van die bose nie. Dan sal alles wel wees.
Le Roux skryf voorts: “Adam Small verwys verlede Woensdag diplomaties na NP van Wyk Louw se beskrywing van Afrikaners se ‘kleinburgerlikheid’. Louw, wat meer as enigiemand anders Afrikaans se ‘hoër funksies’ verpersoonlik het, was egter blatanter. Hy het dit ‘n ‘kleindorpse’ mentaliteit genoem … Met ‘n genetiese neiging tot ‘kleindorpsheid’ bedreig ons ons eie taalgoed deur te wil leef in ‘n land waarop ons verniet wens eerder as dié een waarin alle Suid-Afrikaners bestaan.” Le Roux hef dus eintlik ‘n loflied vir die kulturele oorgawe van Afrikaners aan. Hy veroordeel nie Small se ondersteuning vir De Villiers se voorgestelde US-verengelsing nie. Verder boor hy Afrikaners dieper as Small in die grond in. Small gebruik Van Wyk Louw graag selektief ter bevordering van sy eie politieke agenda. Small, wat in Londen nie hond haaraf met sy doktorale studie onder die leiding van die beroemde filosoof, Karl Popper (1902-1994), kon maak nie, wanskat Van Wyk Louw as denker.
Hoe misplaas Le Roux se instemming met Small is, blyk uit Peter Louw se brief op dieselfde bladsy in dieselfde koerant. “Adam Small se mening … dat my vader, NP van Wyk Louw [1906-1970], geen probleem met die verengelsing van die Universiteit Stellenbosch (US) sou gehad het nie, is vergesog en onbegryplik … in die lig van Louw se lewenslange en intense betrokkenheid by die Afrikaanse taal en letterkunde, sou ek egter presies die teenoorgestelde wil beweer: dat hy bitter omgekrap sou gewees het oor wat tans by die US gebeur … daar is oorweldigende aanduidings … dat Louw heel tuis sou gevoel het by hedendaagse taalverdedigers … Eintlik is ek vir sy onthalwe bly dat hy nie meer hier is om die pynlike afgang van Afrikaans in die afgelope dekades te beleef nie.”
Ek vind dit interessant dat WEG Louw (1913-1980, die broer van Van Wyk Louw) se seun ook juis nou op die US-taalstryd gereageer het. PC Louw, Stellenbosch, skryf dat hy ten sterkste aanstoot neem omdat ‘n woordvoerder van OS beweer dat gelyke status vir Afrikaans en Engels gelykstaande aan rassisme is. Louw voel seker dat sy vader so ‘n rassisme-aanklag as ‘n drogredenasie sou verwerp het. “Ek wonder of hy, indien hy nog geleef het, sy letterkundige en dokumenteversameling aan die Universiteit Stellenbosch sou wou bemaak het” (Die Burger, 3 deser, p 16).
Die US-raadsbesluit
Die aand van die 30ste is die US-raadsbesluit op die US-webwerf gepubliseer. Die mosie is glo met ‘n “oorweldigende meerderheid” aanvaar. Die vroeëre mosie van die uitvoerende komitee (15 November) is ook aanvaar. Die raad bly dus verbind tot die taalbeleid wat op 22 November 2014 aanvaar is. Van De Villiers se verengelsingsvoorstel is bloot “kennis geneem” pleks van dit ondubbelsinnig te veroordeel en te verwerp. “Die Raad verklaar onomwonde dat taal nooit [!] enige hindernis mag wees vir enige [!] student wat voorgraads of nagraads [!] aan die US wil studeer en nie óf Afrikaans óf Engels magtig is nie.” Letterlik is dit sekerlik ‘n oordrewe stelling, maar die implikasie is dat die US-raad se ideaal is dat alle studente hulle volledige leergang na eie keuse in Afrikaans of Engels moet kan voltooi. Dit gee uitdrukking aan die taalbeleid waarvolgens Afrikaans en Engels veronderstel is om gelyke status te geniet. Die verwysing na nagraads is interessant, want in die praktyk word eenvoudig aanvaar dat nagraadse onderrig aan die US mos (by voorkeur) in Engels is. In ten minste daardie sin is daar reeds geen gelyke status vir Afrikaans en Engels nie. Daar is myns insiens ook nie ‘n kat se kans dat die De Villiers-US hieraan ten gunste van Afrikaans sal verander nie. Hou deurgaans in die gedagte dat die uitvoering van die taalbeleid tans in die hande van mense soos Wim de Villiers en Nico Koopman, die viserektor vir transformasie, is. Hulle is die onwilligs denkbare mense om Afrikaans te bevorder.
Voorts versoek die raad “die Bestuur om met die oog hierop [die vorige aanhaling] die nodige meganismes verder uit te bou en deurlopend te monitor. Indien dit sou beteken dat die Engelse akademiese aanbod die gestelde teiken oorskry, sal dit die ondersteuning van die Raad geniet.” Hiermee word die veronderstelde gelyke status van Afrikaans en Engels ook voorgraads ongelyk ten gunste van Engels getrek. Teoreties word na ‘n 100% Afrikaans- en 100% Engels-aanbod gestreef, met 75% vir albei teen 2020, maar onder druk van OS mag die Engels-aanbod maar gouer as die Afrikaans-aanbod vermeerder word. Die US is/word dus onteenseglik ‘n oorwegend Engelse universiteit, teenstrydig met Jannie Marais se skenkings- en stigtingsvoorwaarde dat Afrikaans nie ‘n mindere plek as Engels mag beklee nie.
“Tergelykertyd verklaar die Raad dat dit [die oorskryding van die gestelde teiken vir Engels] nie ten koste mag wees van die ooreengekome minimum teiken vir die Afrikaanse aanbod nie.” Hier het ons dus ‘n situasie waar die Engelse aanbod gemaksimaliseer kan word, terwyl daar in die geval van Afrikaans bloot by die minimum teiken gehou hoef te word.* Die ewewig tussen Afrikaans en Engels word dus met raadsgoedkeuring verder versteur. Om hierdie pil te versuiker, word bygevoeg: “Die Raad versoek dat óók die Afrikaanse voorgraadse akademiese aanbod nog verder verhoog sal word.” Nagraads word die verengelste status quo hier egter sonder meer aanvaar. [* Dit herinner aan wat reeds in 2009 gesê is: “Stellenbosch het dus gekies vir ‘n minimale posisie vir Afrikaans en ‘n maksimale posisie vir Engels” (Pieter Kapp, Maties en Afrikaans, 2013, p 195).]
“Die Raad bevestig hiermee dat die Universiteit se meertalige aanbod as ‘n strategiese bate vir US beskou word en as ‘n kompeterende voordeel uitgebou moet word.” Dit weerspreek De Villiers se versugting vir ‘n verengelste US baie duidelik; dus sy poging om “gelykberegtigde toegang tot leer- en onderriggeleenthede vir alle studente te verseker” deur die US te verengels. Soos die ANC hou die US-raad egter van groeiende diversiteit (eintlik: ontwitting) en demografiese verswelging: “Die Raad beskou die groeiende diversiteit in die studente-demografie aan die US as ‘n groot bate vir sowel die akademiese as persoonlike vorming van die studente … Die Raad sal daarom saam met Bestuur kreatief wil bly dink hoe onderlinge begrip en waardering vir almal verbonde aan die US bevorder kan word, en die verrykingspotensiaal van die diversiteit maksimaal ontsluit kan word.”
“Wat die administratiewe en kommunikasie-taal aan die US betref, besluit die Raad dat taal nooit [!] uitsluitend mag wees vir studente en personeel nie. Die Raad aanvaar dat, soos tans, amptelike dokumente en kommunikasie daarom in Afrikaans sowel as in Engels beskikbaar sal wees.” Dit is in direkte teenspraak met De Villiers se standpunt: “Die primêre taal van kommunikasie en administrasie van die Universiteit Stellenbosch sal Engels wees.”
“Wat die voertaal van vergaderings en byeenkomste aan die US en in universiteitskoshuise betref, versoek die Raad dat dit onderling gereël word met die oogmerk om niemand uit te sluit nie.” Pleks van daarop aan te dring dat Afrikaans en Engels hier gelyke status moet geniet, speel die US-raad hier in die hande van hanskakie De Villiers. Wat in die praktyk waarskynlik sal gebeur, is dat Engels tot die (enigste) taal van nie-uitsluiting verklaar sal word (“almal verstaan mos Engels”) en Afrikaans dus hier taboe sal wees. Die resultaat sal dus in ooreenstemming met De Villiers se voorgestelde opdringing van Engels wees: “In koshuise en ander leefomgewings behoort studente Engels as omgangstaal in huisvergaderings en ander amptelike funksies [te] gebruik.”
Ten spyte van die duidelike leemtes in hierdie kompromisbesluit van die US-raad is dit allerweë as ‘n oorwinning vir Afrikaans bestempel. Onvolmaak soos die besluit is, is dit nogtans ‘n duidelike repudiëring van De Villiers se voorgestelde verengelsingsbeleid. Desnieteenstaande is geen mosie van wantroue in De Villiers gestel nie, terwyl daar ruim rede is om hom by die uitvoering van hierdie US-raadsbesluit te wantrou. Dit is nie sinvol om van wolf skaapwagter te maak nie. Afrikaans en De Villiers kan nie saam aan die US voortbestaan nie. Vorentoe sal ‘n keuse gemaak moet word. Die aanduidings is dat die toekoms aan die kant van De Villiers en ‘n eentalig Engelse US is. Alle OS-manewales en ander onrus sal waarskynlik voortaan na die US-raad afgewentel word, want mense soos De Villiers en Koopman is blykbaar eendragtig van dieselfde oortuiging as die destruktiewe magte op die kampus.
Die situasie waarin Afrikaans hom aan die US bevind, laat my dink aan ‘n HOP-huis met ernstige strukturele probleme. ANC-goedgekeurde kontrakteurs, soos De Villiers en Koopman, gebruik te min Afrikaanse sement en te veel growwe Engelse sand. Die leefruimte vir Afrikaans het verstikkend min geword. Maar diegene wat die US-HOP-huis op pad na Engelse eentaligheid verniet op ‘n skinkbord kry, juig daaroor. ‘n HOP-huis is immers ‘n leefruimte vir swartes, geskenk deur swartes, maar in groot mate gefinansier deur wittes. (HOP verwys na die ANC-regering se Heropbou- en ontwikkelingsprogram. Waarom heropbou? Dus, wie het afgebreek wat opgebou was? Die UDF/ANC en PAC met bv oproer, vandalisme en terrorisme.)
Na die US-raadsbesluit
Op die US-webwerf (1 deser) het die US-raad se voorsitter, George Steyn, die besluit toegelig en bygevoeg: “Ek beskou die Raad se mosie as ‘n baie sterk sein vir alle belangegroepe van die Universiteit Stellenbosch dat ons verbind is tot inklusiwiteit en die uitbreiding van onderrigtale aan die instelling. Meertaligheid is vir ons ‘n strategiese bate; dit maak ons uniek en gee ons ‘n kompeterende voordeel bo ander instellings.” Steyn se verduideliking is aangebied onder die opskrif: “Raadsmosie steun transformasie aan US.”
Op dieselfde dag en plek het die US-bestuur, myns insiens taamlik druipstert maar met ‘n goeie skeut hardegatheid, ook van hom laat hoor, onder die opskrif: “Raadsmosie versterk US as meertalige Suid-Afrikaanse universiteit – US Bestuur.” De Villiers se verengelsingsvoorstelle word ‘n “gespreksdokument” genoem en die US-raadsbesluit ‘n “riglyndokument”; dus nie voorskrifte waaraan die US-bestuur teen wil en dank uitvoering moet gee nie. Daardie riglyne versterk glo “bestuur se onmiddellike planne vir beter taalimplementering.” Een van die beginsels wat met ingang 2016 deur die US-bestuur toegepas gaan word, is:”kennisoordrag in lesings (kleiner groepe) moet ten minste in Engels plaasvind.” Dit is (grootliks) ‘n toepassing van De Villiers se verengelsingsvoorstel: “In kleiner klasgroepe sal alle inligting in Engels oorgedra word.” Wat ‘n groot en wat ‘n klein klasgroep is, word nêrens gespesifiseer nie. Die meeste onderrig vind waarskynlik in sogenaamde klein klasgroepe plaas. Deur sulke klasse by voorkeur te verengels is sekerlik opsetlik strydig met die jongste US-raadsbesluit.
De Villiers word soos volg aangehaal: “Dit is nie die rol van Bestuur om alle oplossings te probeer verskaf nie. Bogenoemde beginsels sal met fakulteitsrade bespreek word. Ons akademiese personeel sal ten beste weet hoe om meertaligheid in verskillende omgewings te implementeer, en Bestuur sal die nodige ondersteuning verleen.” Wat De Villiers hier sê, het uiters ernstige implikasies. Myns insiens is ‘n redelike vertolking dat aangesien sy oplossing vir die taalprobleem, naamlik verengelsing, nie deur die US-raad aanvaar is nie, die US-bestuur nie (noodwendig) verdere oplossings gaan probeer soek nie. Pleks van die voorskrifte van die US-raad te aanvaar en uit te voer, gaan De Villiers blykbaar toelaat dat die dosente (vryelik) volgens eie voorkeur oor die taalaanbod besluit. As hy hiermee wegkom, sal dit finaal die dood in die pot vir Afrikaans aan die US wees.
Uit Pieter Kapp se dokumentering van die US se taalgeskiedenis, Maties en Afrikaans (2013), is dit baie duidelik dat as besluite oor die onderrigtaal aan die US se dosente oorgelaat word, verengelsing vinnig intree. Dit het in die Fakulteit Lettere gebeur toe tweetalige klasse sonder raadsgoedkeuring goedsmoeds in die tweede en derde studiejaar ingestel is, pleks van Engelse onderrig tot die eerste studiejaar te beperk. Die Fakulteite Teologie en Gesondheidswetenskappe het toe dieselfde gaping gevat (p 109, 118, 139, 147). Na Russel Botman se diensaanvaarding as rektor in 2007 het hy Engels bevorder met: “Elke omgewing, hetsy fakulteit of administrasie-afdeling, bepaal sy eie taalplanne in ooreenstemming met die beleid” (p 159), terwyl daar geen duidelike begrip was van of bekommernis oor wat die taalbeleid behels nie. Toe is al gesê: “Nagraads word die taal deur die bepaalde onderrigomgewing bepaal” (p 160). Die sprekende resultaat hiervan is die huidige grootliks Engelse onderrig op nagraadse vlak. Die US-konvokasie het teen die desentralisering van die taalbeleid beswaar gemaak met die oproep dat geen ruimte in die taalbeleid toegelaat moet word wat “deur dosente en Bestuurslede gemanipuleer” kan word nie (p 160). Voorgraads het tweetalige klasse egter spoedig die reël en Afrikaanse klasse die uitsondering geword. Leopold Scholtz het geskryf: “Die T-opsie [tweetalige klasse] bly ‘n halfwegstasie na Engels en nou word dit nog verder vergemaklik deur die besluit oor die onderrigtaal na dosente af te wentel. Eikestadnuus het dit teleurstellend genoem, want die beleid is eintlik ‘n verswakking van die posisie van Afrikaans deur die besluite oor onderrigtaal te desentraliseer” (p 160). Die uitvoerende komitee van die US-raad het hierdie vergrype, wat Afrikaans ernstig benadeel het, later gekondoneer (p 163). Teen 2009 is gesê: “Dit het duidelik geword dat fakulteite en individuele dosente die vryheid wou hê om enige taalbeleid te volg wat hulle pas” (p 168).* “Wat nodig is, is spesifieke waarborge wat Afrikaanse onderrig uit die hande van die willekeurige besluite van dosente neem” (p 176). Teen die einde van 2009 het die voorsitter van die US-konvokasie gesê: “Dit is hierdie deurlopende gebrek aan ‘n spesifieke en duidelike beleid wat die deure oop laat vir dosente om Afrikaans te ignoreer” (p 200). [* Die militante Amanda Gouws is blykbaar ‘n sprekende voorbeeld hiervan: “In my tweejaarsklas van ongeveer 300 studente het ek in die eerste lesing gevra hoeveel in Engels onderrig wil word. Dit was ongeveer 80%, alhoewel net 60% Engelssprekend was. Die studente het gekies” (Die Burger, 1 deser, p 12).]
Wat die voorafgaande toon, is dat sodra die US-raad nie ‘n duidelike taalbeleid neerlê en ook verseker dat dit toegepas word nie, gedesentraliseerde, ongekoördineerde, arbitêre besluite aan die orde van die dag is, met chaotiese gevolge. Die gemeenskaplike kenmerk is dat die posisie van Afrikaans deurlopend verswak. “Daar is min simpatie en begrip by die dosente vir die [Afrikaanse] studente se taalsituasie. Afrikaanse studente is skugter om te protesteer omdat hulle vir drie dinge bang is: diskriminasie deur die dosent, groepsdruk van veral nie-Afrikaanse studente maar ook Afrikaanse studente om nie ‘n skouspel te maak nie, en om as nie vaardig in Engels nie gestereotipeer te word” (Kapp, p 221).
Kapp se studie toon dat die praktyk in groter mate verengels het as wat aan die US-raad gekommunikeer is. Dit is ‘n terrein waarop daar sedert 2002 ten koste van Afrikaans listig gelieg en bedrieg is. Dit geld die era van Chris Brink, Russel Botman en Wim de Villiers, drie rektore met ‘n anti-Afrikaanse ingesteldheid; direk strydig met wat hulle voor diensaanvaarding plegtig belowe het. Nou wil De Villiers blykbaar juis desentralisasie van taalbesluite toelaat sodat sy ideaal van ‘n verengelste US werklikheid kan word. Sy standpunt behels myns insiens ‘n doelbewuste en uittartende reaksie op die jongste US-raadsbesluit. Kortom, die Afrikaanse aanbod sal ingevolge daardie raadsbesluit myns insiens nie uitgebrei word so lank De Villiers die rektor is nie. Die Engelse aanbod sal egter sekerlik met geesdrif uitgebrei word.
Ten slotte
Dit is prakties onmoontlik om alles te berde te bring wat die afgelope week oor hierdie onderwerp gepubliseer is. Die res van my skrywe is dus baie selektief en oorsigtelik.
Amanda Gouws het die kans gebruik om propaganda teen Afrikaans te versprei. Hierdie gesindheid by haar kom van ver af, soos Kapp se teks bevestig. Dit gaan vir Gouws glo om sosiale geregtigheid en nie identiteit nie. Blankes word glo reeds op skool onregverdig bevoordeel omdat hulle in Afrikaans kan studeer. Verder: “Afrikaans is verpolitiseer.” (Die Burger, 1 deser, p 12). Gouws kritiseer Sonja Loots omdat sy nou as ‘n “selfaangestelde polisievrou” ontpop het. Dit kan interessant wees om te kyk hoe susters baklei. Joan Hambidge het Gouws teengespreek deur te ontken dat Afrikaans aan die Universiteit Johannesburg sonder noemenswaardige teenstand vernietig is. Gouws se beswaar dat die geveg aan die US eerder om kultuur as taal gaan, laat Hambidge vra: “Presies waar word taal en kultuur ooit van mekaar geskei?” (Die Burger, 3 deser, p 16). Hambidge wys ook op die verpolitisering van Engels. Uitheemse taalmodelle is volgens Gouws uit die bose. Afrika-modelle moet seker gesoek word. Hambidge meen daardie “uitheemse” modelle is plaaslik toepaslik. Afrikaans hoort in elk geval hier. “Waarom dit verpand vir Engels?” Hambidge neem tereg “standpunt in teen diegene wat ‘n sterk inheemse taal met ‘n lang skryftradisie probeer verloën.”
Die US-studenteraad kan weens die buitengewoon lae stempersentasie tydens sy verkiesing glad nie daarop aanspraak maak dat hy namens die meerderheid US-studente praat nie. Nogtans het hy die jongste US-raadsbesluit veroordeel. Dit geld ook Open Stellenbosch. ‘n Woordvoerder van OS beweer: “Die raad is onbevoeg en verstaan nie transformasie nie” (Die Burger, 1 deser, p 1). Vorentoe sal OS misbruik kan maak van Die Burger se sinspeling dat die US-raad demografies nie die samestelling van die US-studentekorps weerspieël nie (Die Burger, 28 November, p 12). Van die eienaardigste reaksies het gekom van Anne-Marie Beukes, die voorsitster van die Afrikaanse Taalraad: “Dit is bemoedigend dat Engels nie voortydig die verstektaal van die US sal wees nie” (Die Burger, 2 deser, p 3). Impliseer sy dat die tyd vir De Villiers se voorgestelde verengelsing weldra ryp gaan wees?
Leopold Scholtz is die enigste joernalis wat met ‘n pro-Afrikaansgesindheid in Die Burger skryf. Hy het kennis geneem van die gebrek aan steun uit bruin geledere in die US-taalstryd. Polities korrek pak hy die skuld daarvoor op die blankes. “Ons Afrikaners het ons bruin taalgenote, om dit sag te stel, baie stief behandel” (Die Burger, 3 deser, p 16). “Dit is een rede waarom bruin stemme in die openbare gesprek oor Afrikaans tot dusver oorwegend so terughoudend was.” Dit klink vir my erg eufemisties. Uit die geledere van ontwikkelde bruines is daar in werklikheid ‘n pro-Engelse golf. “Die tyd het aangebreek dat die wit, bruin en swart Afrikaanssprekers regtig hande vat.” Ek wonder soms hoe Scholtz dit regkry om skynbaar nie moeg te word vir sy eie holruggeryde, tam stories nie. Dit lyk vir my asof dit beter sou wees as Afrikaners hulle hande vry hou sodat hulle vir Afrikaans kan veg, want uit die geledere van ander etniese groepe sal geen hulp opdaag nie.
Tot en met Donderdag het Die Burger redaksioneel nog nie ‘n piepgeluid oor die US-raad se jongste besluit laat hoor nie. In die redaksionele Vryburger-rubriek, wat guitig probeer wees, is daar egter ‘n aanduiding gegee van die mate van erns waarmee hierdie groepie joernaliste die US-taalstryd betrag deur skuins te verwys na “hierdie ou taalsakie by Maties” (Die Burger, 3 deser, p 17).
Teen die einde van die week, Vrydag, is ‘n hoofartikel, onder die opskrif “Bou Maties nou as ‘n uitnemende, meertalige bate,” uiteindelik aan die saak gewy (Die Burger, 4 deser, p 14). Naïef-idealisties word beweer dat die US-raad se jongste besluit stabiliteit op die kampus gaan bring. Hoewel die raadsbesluit wesenlik as ‘n voortsetting van die status quo aangebied word, reken Die Burger dat daar “‘n aanvoelbare verskil” gaan wees. Die instelling van parallelmediumonderrig in die groter klasse word blykbaar as ‘n deurbraak beskou. Enersyds word die verengelsing van die kleiner klasse gerieflikheidshalwe verswyg. Andersyds word die waarskynlike weerslag van aparte klasse as apartheid (hoofsaaklik wittes woon die Afrikaanse en hoofsaaklik nie-wittes woon die Engelse klasse by) nie verreken nie. Dan volg hierdie twak: “‘n Meertalige kampus is eerder die vergestalting van die bedoeling van ons grondwetskrywers.” Wil Die Burger hiermee te kenne gee dat net die enkele universiteite wat in ‘n (afnemende) mate nog in ‘n mate Afrikaans is die grondwettoets slaag; dus dat die oorgrote meerderheid plaaslike, uitsluitlik Engelse universiteite, insluitende De Villiers se verengelsingsprojek, die grondwettoets druip? Myns insiens is uitsluitlik Afrikaanse universiteite in dieselfde mate as uitsluitlik Engelse universiteite grondwetlik regverdigbaar. ‘n Uitsluitlik Afrikaanse universiteit is en bly dié ideale oplossing vir al die US se huidige taalprobleme.
Pierre de Vos het die US met sy soort grondwetkennis probeer verengels, maar hy is op ‘n uiters bekwame manier deur die regsgeleerde Koos Malan tereggewys (Netwerk24, 4 deser). Piet (Kopdoek) Croucamp het teen diegene wat vir Afrikaans veg te velde getrek as mense wat “Afrikaans met vlakliggende slagofferskap verdedig” en wat “Afrikaans se toekoms wil afdwing” (Netwerk24, 3 deser) terwyl dit juis Engels is wat aan Afrikaanssprekende opgedring word. Charles Smith, daarenteen, kom deesdae met sterk pro-Afrikaanse uitsprake (Netwerk24, 3 deser). Les bes kan kennis geneem word van Ernst Conradie se artikel oor die aard van die universiteit (Netwerk24, 3 deser).
Die snelle verengelsing van die Universiteit van Stellenbosch is vir die oomblik gestuit nadat ‘n raadsvergadering gisteraand besluit het om die rektor en Engelssprekende dosente se voorstel om Engels die “hooftaal” te maak met ‘n “oorweldigende meerderheid” van 21 stemme teen drie verwerp het. Twee lede van die raad het buite stemming gebly. Die status quo sal gehandhaaf word met Afrikaans en Engels wat albei as doseer- en voertale behou word. Die volledige mosie lui soos volg:
1. Die Raad van die Universiteit Stellenbosch het kennis geneem van die konsep-dokument van die Bestuur van die Universiteit Stellenbosch wat op 12 November 2015 bekendgemaak is. Verder bevestig die Raad sy ondersteuning ten opsigte van die mosie van die Uitvoerende Komitee van die Raad – UK(R) – aangeneem op 15 November 2015.
2. Vir sover die konsep-voorstel en verklaring van die Bestuur die amptelike Taalbeleid van die Universiteit Stellenbosch (US) raak, verklaar die Raad die volgende:
2.1 Die Raad bly verbind tot die Taalbeleid soos aanvaar op 22 November 2014 en die interpretasie daarvan deur prof Wim de Villiers in sy inhuldigingsrede: “Stellenbosch is nie ‘n Afrikaanse universiteit nie; Stellenbosch is nie ‘n Engelse universiteit nie; Stellenbosch is nie ‘n isiXhosa universiteit nie; Stellenbosch is ‘n meertalige Suid-Afrikaanse universiteit – een van min in hierdie kategorie, wat bitter nodig is in ‘n land met 11 amptelike tale”.
2.2 Die Raad verklaar onomwonde dat taal nooit enige hindernis mag wees vir enige student wat voorgraads of nagraads aan die US wil studeer, en nie óf Afrikaans óf Engels magtig is nie. Daarom versoek die Raad die Bestuur om met die oog hierop die nodige meganismes verder uit te bou en deurlopend te monitor. Indien dit sou beteken dat die Engelse akademiese aanbod die gestelde teiken oorskry, sal dit die ondersteuning van die Raad geniet.
2.3 Tegelykertyd verklaar die Raad dat dit nie ten koste mag wees van die ooreengekome minimum teiken vir die Afrikaanse aanbod nie. Die Raad versoek dat óók die Afrikaanse voorgraadse akademiese aanbod nog verder verhoog sal word. Die Raad bevestig hiermee dat die Universiteit se meertalige aanbod as ‘n strategiese bate vir US beskou word en as ‘n kompeterende voordeel uitgebou moet word.
2.4 Wat die administratiewe en kommunikasie-taal aan die US betref, besluit die Raad dat taal nooit uitsluitend mag wees vir studente en personeel nie. Die Raad aanvaar dat, soos tans, amptelike dokumente en kommunikasie daarom in Afrikaans sowel as in Engels beskikbaar sal wees. Studente, personeel en die publiek sal steeds aangespreek word in die taal van hul voorkeur, hetsy Afrikaans of Engels en indien moontlik ook isiXhosa.
2.5 Wat die voertaal van vergaderings en byeenkomste aan die US en in universiteitskoshuise betref, versoek die Raad dat dit onderling gereël word met die oogmerk om niemand uit te sluit nie.
3. Die Raad beskou die groeiende diversiteit in die studente-demografie aan die US as ‘n groot bate vir sowel die akademiese as persoonlike vorming van die studente wat kies om aan die US te studeer. Die Raad sal daarom saam met Bestuur kreatief wil bly dink hoe onderlinge begrip en waardering vir almal verbonde aan die US bevorder kan word, en die verrykingspotensiaal van die diversiteit maksimaal ontsluit kan word.
Intussen gaan die pro-Engelse agitasie op die kampus egter voort. In vandag se Media24-koerante verskyn ‘n rubriek van prof. Amanda Gouws waarin sy haar steeds uitspreek ten gunste van die aanvaarding van Engels as enigste doseertaal. Sy beweer dat studente wat in Afrikaans studeer, “Afrikanerbagasie” het en die eerste is om die land te verlaat waar hulle elders geredelik verengels:
Die kinders van ouers wat so op Afrikaanse onderrig aandring, is die eerstes wat die land verlaat as hulle afstudeer het en skielik in die openbare en die privaat sektor agterkom dat hul Afrikanerbagasie (let wel, nie die taal nie) hul kniehalter. In ’n ander land is hulle bereid om hul taal op te gee.
Ons moet ons kinders vir ’n globale wêreld grootmaak. Dit is ’n wêreld waarin almal ten minste in Engels moet kan funksioneer.
Gouws hou ook, strydig met die amptelike taalbeleid, informele opnames in haar klasse om te bepaal of die meerderheid ten gunste van Engels is, waarna sy in Engels klas gee. Sy skryf:
In my tweedejaarsklas van ongeveer 300 studente het ek in die eerste lesing gevra hoeveel in Engels onderrig wil word. Dit was ongeveer 80%, alhoewel net 60% Engelssprekend was. Die studente het gekies. Die res het die tolkdiens slegs een week gebruik. Wat die studente wil hê, is gehalteonderrig wat hulle vir ’n globale wêreld – hier ter lande of oorsee – voorberei.
PRAAG het gister ‘n petisie met 455 name van skrywers, kunstenaars, sportmense en lede publiek wat ten gunste van Afrikaans as voertaal is, aan die rektor en die raad van die Universiteit van Stellenbosch gestuur om in ag te neem by sy besluit. Dít, asook ander insette, het waarskynlik die deurslag gegee – in weerwil van die rektor en meer as 200 Stellenbosse dosente wat die universiteit wil verengels.
PRAAG sal later vandag ‘n verklaring uitreik waarin die besluit verwelkom word, maar op die herverafrikaansing van dié instelling aangedring word.
Aangeheg is Sonja Loots in Rapport 29 November 2015 se “Wees eerlik oor wat op die spel is in die taaldebat”. …halwe waarhede, politieke leuens en wanpersepsies…
Kan dit werklik `n ‘taaldebat’ genoem word as die kommunis Blade Nzimande voor hardloop in die vernielingsproses van die Afrikaanse denkwêreld – met `n horde taaljakkalse, -krankebedroewers, -sieketroosters en freeriders* wat agter hom aanstert?
Wanneer reageer die Raad van die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns? Die oprigtingsdoel van die SA Akademie was immers “om na die ontwikkeling van die Nederlandse (insluitende die Afrikaanse) taal, letterkunde, kuns, geskiedenis en oudheidkunde in Suid-Afrika om te sien en leiding in hierdie sfere te gee.”
Dit gaan nié nét oor die afskaling en uitskakeling van Afrikaans nie. Vandag is die SA Akademie vir Wetenskap en Kuns `n multidissiplinêre organisasie en juis daarom moes die liggaam al gereageer het. Dit raak die wese en die essensie van wat `n universiteit is en moet wees – maar die SA Akademie vir Wetenskap en Kuns is swygsaam soos `n Egiptiese sfinks!
*freeriders – die sg. Afrikaanses wat self niks tot stand gebring het nie maar wysneusig en grootbek ry op wat voor en tydens die sg. apartheidsera ontwikkel en tot stand gebring is: mense soos die vise-kanseliers (bruin en Engelsgesind van elders), Danny Titus(ATKV) en Adam Small** wat nog onlangs ten spyte van sy Hertzogprys die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns aan die gat gebyt het.
**Ontvang die Hertzogprys met oënskynlike grasie maar het duidelik geen begrip vir die ontstaan, geskiedenis en simboolwaarde van die Hertzogprys nie!
Die boek deur Ferial Haffajee wat vandeesweek met fanfare vrygestel is, What if there were no whites in South Africa? het ‘n soort taboe verbreek in die sin dat dit ons noop om Suid-Afrika suiwer in rasseterme te beskou. So iets is sover ek weet, nog nooit vantevore gedoen nie, behalwe miskien deur Amerikaners vir wie dit sedert die dae van Lothrop Stoddard se Rising tide of color of Madison Grant se The passing of the great race al tradisie geword het. (Albei dié boeke kan gratis op die internet gelees word by laasgenoemde skakels of selfs gratis op Amazon.com as Kindle-boeke “gekoop” word.) Toevallig is my nuuskierigheid deur Stoddard se Rising tide of color geprikkel en dit is werklik interessant om te lees hoe die rasseprobleem destyds in die 1920’s reeds bespreek is. Stoddard is meer van ‘n geostrategiese ontleder van die groot “rassewêrelde” (wit, geel, bruin en swart), terwyl Madison Grant op biologiese ras fokus. In die voorwoord by Grant se The passing of the great race sê Henry Fairfield Osborn:
European history has been written in terms of nationality and of language, but never before in terms of race; yet race has played a far larger part than either language or nationality in moulding the destinies of men; race implies heredity and heredity implies all the moral, social and intellectual characteristics and traits which are the springs of politics and government.
Waarskynlik sou Ferial Haffajee en haar geesgenote hiermee saamstem: alle boosheid in Suid-Afrika is te wyte aan die aangebore tekortkominge van die blanke ras. Vir Haffajee, iemand wat in Suid-Afrika se gangbare tiperings as ‘n “kleurling” gereken sou word, sou Suid-Afrika sonder blankes ‘n utopie verteenwoordig. Vermoedelik sou die land baie meer suksesvol gewees het en niemand sou deur “blanke heerssug” of “rassisme” gekwel word nie. Nêrens in haar teks wat ek in Ferial Haffajee: an affirmative-action princess who lacks antiwhite courage geresenseer het, verduidelik Haffajee egter vir ons presies hoe ‘n swart Suid-Afrika sou gewerk het nie. Feit is egter dat sy dit as ‘n idee in die openbare domein invoer.
Op die Engelse PRAAG verskyn vandag insgelyks ‘n ander reaksie op Haffajee deur ‘n jong student, John White. Terwyl Haffajee vanuit die hoofstroommedia applous ontvang vir haar gewaagde droom van ‘n Suid-Afrika sonder blankes, sou dieselfde horde polities korrekte propagandiste waarskynlik minder geesdriftig wees oor die teenoorgestelde utopie: ‘n Suid-Afrika sonder swartes.
‘n Toneel in Durban tydens die tydvak van Suid-Afrikaanse segregasie
En as ons nou praat van “swartes”, gebruik ek “swart” in dieselfde sin as Ferial Haffajee, as die broederskap (of susterskap, om my nie die argwaan van al my fanaties feministiese lesers op die hals te haal nie) van alle nie-wittes. Of nie-blankes, daardie gewraakte term wat in die ou Suid-Afrika so dikwels op bankies in parke, by stasies en op strande verskyn het en sedertdien in duisende foto’s verewig is. Natuurlik het die suidelike VSA oor dieselfde bordjies beskik, maar Amerikaners word dit minder verkwalik as ons.
Haffajee is nie eens baie donker van gelaat nie en soos ek in my Engelse resensie noem, is sy nie swart nie:
For she herself is not black, and with her Muslim name would pass for a light-skinned Arab, such as an Egyptian. Or an Indian.
Nietemin identifiseer sy met die term “swart”: in haar wêreld loop die verdelingslyn tussen alle gekleurdes (= “swartes”) en die suiwer blankes of mense van Europese oorsprong. In haar swart Suid-Afrika sal daar steeds Indiërs, kleurlinge en Chinese wees, maar geen blankes nie. Hoe dit presies daar sal uitsien, weet ons nie. Dit sal net “beter” wees, synde bevry van blanke oorheersing, rassisme, Afrikaans (hoewel sy nie veel oor Afrikaans sê nie, is haar koerant, City Press, baie anti-Afrikaans), “witheid” en die “apartheidserfenis”.
Voorbeelde van lande in Suider-Afrika wat eensklaps “verswart” is, is Mosambiek en Zimbabwe. Albei lande het nie lank nadat die etniese suiwering van blankes plaasgevind het nie, tot die vlak van “armste land ter wêreld” teruggesak, met ‘n BNP per kop van ongeveer $200 per jaar. Maar vir Haffajee en ander aanhangers van “swartheid” maak sulke ekonomiese kwessies nie eintlik saak nie; wat tel, is die beginsel van ‘n suiwer swartheid wat utopies verwesenlik moet word. Julius Malema en baie ander hang insgelyks dié utopiese beginsel aan, van Suid-Afrika wat geheel en al swart moet word en alle aspekte van die maatskappy wat deur swartes besit of beheer moet word, soos plaasgrond byvoorbeeld.
In die lig van die voortdurende ophemeling en pleidooie vir ‘n swart utopie in Suid-Afrika, trek ek daarom vandag die stoute skoene aan en vra: Hoe sou ‘n blanke utopie in ons land lyk? Gestel daar was nooit enige swartes in Suid-Afrika nie of ons het reeds vroegaan ‘n soort Israelse muur op die Limpopo-grens gebou sodat geen swartes oor ons grense kon kom nie? Of andersins, pleks van tuislande te ontwikkel, het die Verwoerd-regering eenvoudig die reusebedrae wat destyds al aan swart onderwys en gesondheid bestee is, gebruik om swartes te betaal om na die nuut “bevryde” Afrikastate te emigreer? Indië sou ook die Suid-Afrikaanse Indiërs met ope arms ontvang het, as die staat maar net hul passaat per skip terug Indië toe sou betaal het.
As ek enigiets van swart denke verstaan, is dit die gedagte dat daar niks erger as blanke regering is nie. Daarom sou dit mos net logies wees dat elke swart man of vrou met blydskap na Ghana, Zambië, Tanzanië of Mobutu se Zaïre sou wou vertrek om die wondere van swart regering te gaan ervaar. Waarom het die ou NP dít nooit ingesien nie? Miskien was hulle te “rassisties” en het nie mooi na die boodskap geluister wat reeds van oral in Afrika en vanuit die raadsale van die Verenigde Nasies begin opklink het nie. In die Rand Daily Mail van destyds waarvan Helen Zille en Allister Sparks sulke trotse redaksielede was, is swart regering vir Suid-Afrika ook konstant bepleit omdat dit beter as blanke regering sou wees. Tans veg sowel Zille as Sparks steeds daarvoor om ons daarvan te oortuig dat swart regering die summum van menslike bestuur verteenwoordig, met die verskil dat hulle vandag in Beeld en Die Burger skryf.
Hoe dit ook al sy, hoe Suid-Afrika blank geword het, is nie vir my argument so belangrik nie. Feit is dat ons ‘n blanke land kon gewees het, met al die voordele daaraan verbonde. Dink ‘n bietjie daaraan:
Geen rassekonflik
Daar is van die Amerikaanse en Franse teoretici wat beweer dat oral waar twee of meer menslike rasse dieselfde grondgebied deel, rassekonflik onvermydelik is. Dis eenvoudig biologies, sê hulle. Sonder om egter die “harde” biologiese verklaring te aanvaar, kan ons empiries waarneem dat lande met beduidende rassediversiteit almal rassekonflik ervaar. Suid-Afrika en die VSA is sekerlik die mees voor die hand liggende voorbeelde. Maar ook Brasilië, Meksiko en die hedendaagse Frankryk en Brittanje waar rasseonluste en -terreur gereeld plaasvind.
Trouens, ‘n mens kan selfs sê dat, hoe meer rassediversiteit daar bestaan, hoe groter die konflik. Elke dag vind daar in Suid-Afrika iets soos 15 “betogings” plaas, waarvan ten minste twee in onluste of openbare geweldpleging ontaard. In die kleiner, homogene blanke lande van Europa of die blanke state van Amerika, is so iets ongehoord. Mense kla as jy skeef parkeer of nie jou huis se vensters skoon gehou nie. Trouens, in Switserland bestaan daar munisipale regulasies wat bepaal dat jy eenkeer per maand jou vensters moet skoonmaak. In sulke lande sien mens nooit enige vullis op straat nie; alles is netjies en skoon, georganiseerd en ordelik.
Geen ‘rassisme’
Suid-Afrika, asook die VSA, word gekenmerk deur histeriese openbare uitbarstings en obsessionele toesprake, artikels en referate oor “rassisme”. Trouens, rassisme word as die vernaamste maatskaplike probleem getipeer, nie die gebrek aan elektrisiteit of skoon water of eerlike regering nie.
In ‘n blanke Suid-Afrika sou die hele probleem van “rassisme” en al die energie wat daarin gestort word, soos mis voor die son verdwyn. Ek kan my kwalik voorstel dat daar in ‘n homogene samelewing soos Japan oor “rassisme” gewroeg word. Waarom sou een Japanner ‘n ander van “rassisme” wou beskuldig? Net so sou ons nie ons kosbare tyd en aandag op ‘n probleem soos “rassisme” in ‘n homogene blanke Suid-Afrika verkwis nie.
Baie min of geen misdaad
Dis nie meer omstrede om te sê dat swartes meer misdaad as blankes pleeg nie. Sowel in die VSA as in Suid-Afrika, is daar duisende statistieke wat dit oor en oor bewys. Slegs 2% van ons gevangenisbevolking van ongeveer 200 000 bestaan uit blankes, terwyl ons 9% van die bevolking verteenwoordig. In oorwegend blanke woonbuurte in Suid-Afrika word min of geen moorde gepleeg nie, terwyl honderde moorde in swart of bruin buurte in die Wes-Kaap per jaar gepleeg word. Die gevaarlikste tien polisiedistrikte in Suid-Afrika is almal in swart of bruin buurte geleë.
Die voordeel van ‘n blanke land met min geweldsmisdaad lei logies tot:
Net ‘n paar tronke
Met slegs 4000 blanke misdadigers, sou ons net ‘n paar tronke nodig hê. Vyf-en-negentig persent van die gevangenisowerheid of “departement van korrektiewe dienste” soos dit tans bekendstaan, sou onnodig wees. Dink aan die belastingbesparings. Met meer aandag en fondse vir maatskaplike werk, sou daardie paar duisend blanke misdadigers verder gerehabiliteer kon word en op die ou end sou ons dalk amper glad nie tronke nodig hê nie. Dit is die geval in Ysland, met sy homogene bevolking waar daar in die meeste jare nie ‘n enkele moord gepleeg word nie.
Goeie onderwys
Tans gaan onderwys in Suid-Afrika konstant agteruit omdat die hele stelsel vir swartes aangepas moet word. Minder wiskunde en spelling, en meer politiek en verdomming. Alles word makliker gemaak sodat ons kinders die skole verlaat sonder om behoorlik te kan lees en skryf of somme maak.
Almal van ons wat in die ou Suid-Afrika op blanke skole was, kan getuig van die hoë standaarde wat toe gegeld het. Ons het punte verloor as ons verkeerd gespel het, en almal moes wiskunde doen, selfs diegene wat nie universiteit toe sou gaan nie. In ‘n blanke land sou dié voortreflike standaarde terugkeer en sou ons kinders weer met die beste ter wêreld kan meeding.
Die lande met die beste skoolresultate is almal homogene Oosterse of Europese lande sonder rasseprobleme. Hier is die toptienlande ter wêreld wat skooluitslae betref, almal min of meer etnies homogene lande:
Singapoer
Hong Kong
Suid-Korea
Japan
Taiwan
Finland
Estland
Switserland
Nederland
Kanada
Op dié toptienlys is dit slegs Kanada wat na “veelrassig” of multikultureel neig, maar ons moet onthou dat ongeveer 80% van Kanada se bevolking steeds uit blankes bestaan.
Geen kultuurkonflik
Suid-Afrika, die VSA en ander veelrassige lande word deur intense kultuurkonflik gekenmerk. Standbeelde word gevandaliseer, skole word afgebrand, mense skree letterlik in die openbaar op mekaar omdat hulle gebelg voel oor die ander ras of groep se kultuur of geskiedenis. Hier is ‘n voorbeeld afkomstig vanaf Princeton, wat veronderstel is om een van die drie beste universiteite in Amerika te wees, maar waar swart studente wil hê dat die voormalige blanke president Woodrow Wilson se naam van ‘n gebou verwyder moet word:
Nêrens in Finland, Estland of Switserland wat oor redelik homogene blanke bevolkings beskik, is so iets denkbaar nie. Hoewel Switserland oor vier verskillende amptelike tale (Duits, Frans, Italiaans en Romansch) beskik, het die land in onlangse tye nog geen konfklik geken wat voertaal in skole of universiteite betref nie.
Net so is die taalkwessie in Suid-Afrika reeds in 1925 besleg toe Afrikaans en Engels as amptelike tale naas mekaar erken is. Daardie wet van 1925 is sonder ‘n teenstem in die parlement aanvaar, met ander woorde, selfs geharde blanke Engelssprekendes van Britse afkoms het dit ondersteun.
Afrikaanse skole en universiteite
Rondom ons stort Afrikaanse onderwys in duie soos wat die land se rassekonflik hom op Afrikaanse skole en veral universiteite laat geld. Miskien moet ek liewer sê: wreek. Omdat dit hoofsaaklik blankes is wat verkies om in Afrikaans onderrig te word – Afrikaanssprekende kleurlinge verkies universiteitstudie in Engels – spreek dit vanself dat Afrikaanse skole en universiteite in ‘n blanke Suid-Afrika sou gedy. Soos in die verlede, sou daar vier Engelse universiteite wees en omtrent sewe Afrikaanse universiteite, met min of geen konflik oor taal nie.
100%-matriekslaagsyfer
Dit is bekend dat die blanke matriekslaagsyfer in privaat- of voormalige model-C-skole naby aan 100% is. In ‘n blanke Suid-Afrika sou dié syfer gehandhaaf word of selfs verder verbeter omdat ons beter skole van ‘n hoër standaard sou kon onderhou en nie meer afwaarts getrek sou word deur swart onderwys nie. Gevalle van onderwysers wat hul leerlinge seksueel molesteer, dronk by die skool opdaag of glad nie opdaag nie, sou verdwyn of hier en daar as ‘n absolute uitsondering op die reël aangeteken word.
Geen vullis op straat
Gaan kyk ‘n bietjie hoe lyk enige straathoek waar minibustaxi’s swartes af- of oplaai. Gewoonlik baai die hele gebied in vullis en papiere wat net daar gestort word. Dan praat ‘n mens nie eens van die toestande in plekke soos Alexandra, Diepsloot, Soweto, asook die hedendaagse Hillbrow en Berea nie. Onlangs met die Sandton-fietswedren, wat ironies genoeg aan Mandela gewy is, het ek 27 kilometer deur Johannesburg, waaronder Hillbrow, Berea en Yeoville gery. Van ‘n fiets af is jy baie meer in kontak met jou omgewing as knus in ‘n motor. Dit is plekke waar ek as student gewoon het en waar ‘n mens kafees of boekwinkels kon besoek. Die hoeveelheid vullis op straat in daardie eens blanke, Westerse omgewings is onbeskryflik en ‘n stank van ou vullis en urine vul die lug, so anders as in blanke stede oorsee waar die strate daagliks gewas word en die strooi van vullis jou ‘n boete kan oplê.
Dink net hoe ons stede kon lyk indien dit ‘n blanke land was! Skoon, netjies, versorg, aangenaam, misdaadloos en veilig.
Geen probleme by Eskom, by SAL, Transnet, Telkom en die Poskantoor nie
Die Suid-Afrikaanse Lugdiens was eens een van die beste rederye ter wêreld, ‘n openbare maatskappy wat in die publiek se belang sonder enige korrupsie en selfverryking bestuur is. Tans gaan daar nie ‘n dag verby dat SAA soos dit deesdae eentalig Engels bekendstaan, nie die nuus haal weens korrupsie, wanbestuur en knoeiery nie. Tegnies is die swart SAL bankrot.
As die Poskantoor nie staak nie, word daar berig oor sy finansiële probleme en ‘n mens wag dae lank vir briewe om afgelewer te word. In die EU word 85% van briewe en pakkies binne 24 uur afgelewer. In ‘n land soos Swede word 92% van alle briewe binne 24 uur afgelewer en is die poskantoor so doeltreffend dat privaatkoeriers geen markaandeel by die poskantoor kan afneem nie!
Hoe lekker sou dit nie wees om weer ‘n blanke poskantoor soos dié in ‘n EU-land te kon hê nie? Wat nie jaarliks groot finansiële verliese ly en telkens deur die belastingbetaler gered moet word nie.
Indien Telkom vroeg genoeg begin het om in die internet in Suid-Afrika te belê, sou ons nie met stadige, duur internetverbindings gesukkel het nie.
Hoe minder oor Transnet en Eskom gesê word, hoe beter. Onder blanke ingenieurs en bestuurders, sou dié twee maatskappye egter weer kon gedy.
Beter sport sonder korrupsie
Suid-Afrika is die enigste land ter wêreld wat rassekwotas op sport afdwing. Uiteraard sou dit in ‘n blanke land nie nodig wees nie. Niemand sou bekommer oor die aantal swart spelers in die span nie, want daar sal net blanke spelers wees en niemand sou dit vreemd vind nie.
Sport in Suid-Afrika draai net om geld en politiek, in daardie volgorde. Atletiek is in ons land vernietig en korrupsie vier hoogty by vele sportliggame. In ‘n blanke Suid-Afrika sou sport weer ter wille van die spel en prestasie beoefen word. Ons sou weer topatlete en -swemmers lewer, en dalk die wêreldrugbybeker wen.
Geen minibustaxi’s nie
Die minibustaxi is die grootste euwel wat daar is. Hierdie onpadwaardige voertuie met hul vermetele, aggressiewe, onbeskofte en roekelose bestuurders veroorsaak tienduisende ongelukke per jaar waarin duisende mense sterf of vermink word.
Sowel die bestuurders as die passasiers is swart, dus sou daar in ‘n blanke Suid-Afrika geen minibustaxi’s wees nie en ons almal sou die paaie met ‘n lied in die hart kon bestyg, sonder om op die uitkyk te wees vir ‘n maniak wat jou van die pad wil afdruk of eensklaps sonder waarskuwing in die middel van die pad stilhou.
Geen terreur nie
In Suid-Afrika het 200 voorvalle van terreur vanaf 1960 tot 1994 plaasgevind. Dít alles kan met nie-blanke politiek verbind word. Immers het die Natte en die Sappe mekaar nooit met bomme bestook nie, al het hulle hewig oor allerlei sake verskil.
In ‘n blanke land sou daar geen terreur plaasvind nie en nêrens sou ons hoef te vrees dat iemand ‘n bom op straat of in ‘n winkelsentrum gaan stel nie.
Geen plaasmoorde nie
Plaasmoorde verteenwoordig insgelyks ‘n vorm van terreur wat ná 1994 toegeneem het. Geen blanke waarvan ek weet, het al ‘n plaasmoord gepleeg deur goedsmoeds ‘n boer of sy gesin te gaan aanval nie. In ‘n blanke Suid-Afrika sou daar geen plaasmoorde wees nie, boere sal nie hul huise met hoë heinings hoef te omring en met wapens hoef rond te loop nie.
Geen diefwering, lae versekeringspremies, minder polisiestasies
Trouens, in ‘n blanke Suid-Afrika sou geweldsmisdaad op dieselfde vlak as in Europese of Verre-Oosterse lande verkeer. Ons sal nie meer diefwering, alarms of hoë mure met elektriese heinings of lemmetjiesdraad nodig hê nie. Ons sal veel minder polisiestasies benodig en die privaatveiligheidsnywerheid sal grootliks verdwyn.
Versekeringspremies sal baie laer wees, sowel op huise as op motors en sodoende sal groot hoeveelhede geld meer produktief aangewend kan word.
Openbare hospitale sou weer uitstekend wees
Hospitale soos die Johannesburgse Algemeen of die HF Verwoerd in Pretoria was in die tyd toe hulle gebou is verstommende prestasies wat met die beste ter wêreld kon vergelyk. Streng susters en aanvallige blanke verpleegsters het daar gewerk en ‘n mens het amper na ‘n verskoning gesoek om hospitaal toe te gaan!
In ‘n blanke Suid-Afrika sou ons weer trots wees op ons openbare hospitale, net soos op ons skole en kampusse.
Kuns, letterkunde en musiek sou floreer
Soos in Europese lande, sou die owerheid sy bes doen om kultuur, kuns, letterkunde en klassieke musiek te bevorder. Die Staatsteater of die Johannesburgse Stadskouburg sou weer vir die doel aangewend word waarvoor sulke teaters gebou is, naamlik die opvoering van ernstige teater en operas. Daar sal weer simfonie-orkeste wees en die SAUK sal musiek bevorder soos dit onder Anton Hartman die geval was.
Boeke sal heen en waar na Afrikaans vertaal word en ons sal weer ‘n land van lesers in plaas van TV-kykers word.
Groter gelykheid en maatskaplike samehorigheid
Afrikanersosialisme soos dit onder die Nasionale Party in die vyftiger- en sestigerjare gewerk het, met goeie onderwys en goed bestuurde openbare maatskappye, asook ‘n hoë premie op wetenskaplike navorsing en ontwikkeling, sou waarskynlik in ‘n blanke Suid-Afrika terugkeer. Pleks van in die rigting van Zimbabwe te neig, sou ons veel meer soos ‘n Skandinawiese land wees, met ‘n hoë lewenstandaard, goeie skole en hospitale, asook vrede, voorspoed en veiligheid.
Anders as tans, waar die land deur ‘n klein oligargie van korrupte superrykes beheer word terwyl die grootste deel van die bevolking krepeer en die middelklas stelselmatig verarm en uitgeroei word, sou daar in ‘n blanke Suid-Afrika groter gelykheid wees en rykdom sou teen meriete en met harde werk bekom word, nie deur knoeiery en korrupsie nie.
Deur gesonde patriotisme en lojaliteit aan die eie land en volk, sal maatskaplike samehorigheid heers, met selfs Engelse wat Die Stem uit volle bors saam sing.
So ‘n land is die antitese van dít wat tans heers en wat swart nasionaliste en antiblanke skryfsters soos Ferial Haffajee bepleit.
Hoe ‘n mens dit kan bereik, is natuurlik ‘n ope vraag. Indien daar enige logika by swart nasionaliste en afrosentriste was, sou hulle almal môre die minibustaxi Zimbabwe toe gehaal het om die voortreflikheid van ‘n volkome swart land te gaan ervaar. Hulle sou graag wou wegvlug van “rassisme”, Westerse kultuur en argitektuur, die apartheidserfenis, Afrikaans en Afrikaners.
Dog, as Malema, Haffajee en soveel ander die reg het om hul swart ideaal na te streef, mag ons seker maar droom van ons wit ideaal?
Ek wil vandag iets sê oor die sg. “liberale Afrikaner”. Daar is seker iets te sê vir klassieke liberalisme uit die negentiende eeu, asook die begrip van “verdraagsaamheid” soos mens dit by Voltaire en later John Stuart Mill en die Engelse liberaliste teëkom.
Die punt oor die “liberale Afrikaner” is egter dat hy geensins verdraagsaam is nie. As jy iemand op Facebook teëkom wat soos ‘n graadtien in ‘n seunskoshuis vloek en almal uitskel, dan weet jy jy het nou met ‘n “liberale Afrikaner” te doen. Hy of sy beheers alle p- en d-woorde. Eintlik beskik hy nie oor ‘n standpunt nie, maar hy voel hy moes twintig of dertig jaar gelede teen die NP gewees het, was dit nie, en nou wil hy die verlore tyd en geleentheid inhaal. Bowenal is hy ‘n konformis en voel hom part en deel van die “wenners”, die regerende ANC en SAKP. Kommunisme verstaan hy nie so mooi nie, want Marx en Engels is so bietjie bokant sy vuurmaakplek, maar hy hou van die idee dat konserwatiewe boere se plase afgevat gaan word en verlekker hom in alle ellende wat hulle en ander Afrikaners mag tref.
Eintlik moet ‘n mens hom nie as ‘n “liberale Afrikaner” beskryf nie, want hy verwerp die begrip “Afrikaner” en beskou hom as ‘n “Suid-Afrikaner” of wêreldburger. Hy is bevry van alle identiteit behalwe ‘n soort oppervlakkige Amerikaanse verbruikersidentiteit en is, tesame met Mal Max, Piet Kopdoek en ander, ‘n groot voorstander van Engels. Engels, Engels, alles Engels. Hy lees slegs Engels en luister net Engelse liedjies van die tipe wat aanmekaar oor Radio Hoëveld gespeel word. Sy kinders is gewoonlik op ‘n Engelse skool sodat hulle “diversiteit” eerstehands kan ervaar en sommer ook in Boerehaat geïndoktrineer kan word. Alles wat Afrikaners verkleineer, slegsê of verneder, vind hy goed en mooi.
Hy bewonder politieke geweld; die kragdadige uitsprake en dreigemente van Julius Malema maak hom opgewonde. Die gedagte dat die EFF ‘n paar konserwatiewe of “regse” Afrikaners kan gaan doodmaak, vervul hom met groot blydskap. Terreur is ook aanvaarbaar solank dit teen Afrikaners gepleeg word.
Die meeste liberale Afrikaners kan nie meer Standaardafrikaans praat nie, maar voel hulle het een of ander “sê” oor wat met die taal behoort te gebeur. Hulle weet niks van die Afrikaanse kultuur of letterkunde nie en eet eerder ‘n McDonalds-roomys as ‘n stuk melktert. “Wow” en “Awesome” is die woorde wat hulle die meeste gebruik, wat spreek van ‘n soort permanente adolessensie en intellektuele agterstand wat dagga nie kan uitwis nie. Ja, baie van hulle rook dagga, ‘n Engelse en swart gewoonte wat hulle as deel van hul “bevryding van Afrikanerskap” sien. Dit dra by tot die benewelde wyse waarop hulle die wêreld sien en ervaar.
Leedvermaak is die emosie wat die reste van hul Afrikaansheid definieer en hulle ervaar dit veral wanneer hulle hoor dat ons taal verder gemarginaliseer word, dat iemand wat vermoedelik van hul dekadente waardes verskil iets oorgekom het, deur misdadigers aangeval of selfs vermoor is. Al sê hulle dit nie so openlik nie, is hulle eintlik gen gunste van plaasmoorde want mense op die platteland hou van Steve Hofmeyr, woon sy konserte by, en verdien daarom om in revolusionêre massamoorde tereggestel te word. As hulle iets van die Franse revolusie geweet het, sou hulle dalk besef het sulke dinge het al voorheen gebeur, maar hul kennis van die Europese geskiedenis is nog swakker as hul kennis van Afrikanergeskiedenis.
Sy styl is vulgêr, nodeloos om te sê, of “geen styl”. Terwyl hy fulmineer oor “grys skoene”, ‘n frase uit die sewentigerjare, trek hy besonder swak aan en dra sulke vuil tekkies en swak passende jeans wat Mr. Price nie eens sou verkoop nie. Sommige liberale mans dra ook kopdoeke, omdat hulle heimelik daarna aspireer om gay swart vrouens te word.
Dít, in ‘n neutedop, is die liberale Afrikaner wat nóg liberaal nóg Afrikaner is, maar op die rand van ons volkslewe ons probeer verpes en beledig, want dit is al waartoe die spesie in staat is.
Die Afrikaanse Taalmonument in die Paarl is op 10 Oktober 1975 ingewy. Die hoogte van die hoofsuil is 57 meter. Die argitek, Johan Carel (Jan) van Wijk (1926-2005), beskryf wat tydens die oprigting gebeur het: “Op ‘n dag, toe die bopunt van die hoofsuil bereik is, en daar met die finale afwerking daarvan begin sou word, het ek in ‘n tierende suid-oostewind besoek afgelê by die monument. Gedagtig aan die ossillering van die ‘vliegtuigvlerk’ in hoë winde, moes ek net eenvoudig na bo om die fenomeen van bewegende of swaaiende beton persoonlik te gaan ervaar. Die strukturele ingenieurs het immers die suil ontwerp om te kan beweeg, te kan ossilleer. Saam met Victor Hugo, die voorman, is ek met die oop hysbak na bo – tot by die toppunt. Staande op die steierwerkplatform rondom die punt, en met my hande daarop, ervaar ek die sirkelvormige beweging, omtrent 200mm na alle kante toe. Met my uitlating van ‘Magtig Vic, maar die ding beweeg seker te veel!’ staar hy my verbysterd aan en sê: ‘Meneer, dis nie die monument wat beweeg nie, maar die steierwerk!’ Wat ‘n verligting – en ‘n dankie aan die struktuurmanne! Die taal sal staan, ondanks hoë winde” (Jan van Wijk, Taalmonument, Tokai: Historical Media, 2014, p 55-56). (‘n Bespreking van die boek is op Praag, 31.08.2014, gepubliseer.)
Van Wijk het sy lewe vir Afrikaans gewaag. Hy het sekerlik nie voorsien dat “hoë winde” Afrikaans 40 jaar later minder as 30 kilometers van die Paarl op Stellenbosch sou tref nie. Die argitek van die wrewel teen Afrikaans is die rektor van die Universiteit Stellenbosch (US), Wim de Villiers. Na aanleiding van sy akademiese prestasie as student is De Villiers Slim Wim genoem. Maar ‘n slim mens is slim in sekere opsigte en nie in ander nie.
Dit het standaardpraktyk geword om genialiteit met Albert Einstein (1879-1955) te assosieer. Walter Isaacson skryf: “Extraordinary brilliance made his face a symbol and his name a synonym of genius” (Einstein: his life and universe, New York: Simon & Schuster, 2007, p 2). Hy noem Einstein “science’s preeminent poster boy” (5). Einstein was ‘n briljante fisikus maar het gebrekkige wiskundige vermoëns gehad (216). Sy eerste vrou, Mileva Marić, het hom met wiskunde gehelp (3). “She solves all the mathematical problems for me” (136). “I treat my wife as an employee whom I cannot fire” (183). Marcel Grossmann (xx, 36, 159), Michele Angelo Besso (xix, 136) en Walther Mayer (363) het Einstein ook met veral wiskundige probleme gehelp. Aan die einde van sy lewe het Einstein gesê: “If only I had more mathematics” (542).
Later het Einstein tog van Mileva geskei, hoewel dit nie maklik was nie: “I am curious what will last longer, the world war or our divorce proceedings” (236). In 1919 het hy met sy tweede vrou, Elsa, getrou. Sy het hom met vertaling in en uit Frans en Engels gehelp omdat hy net Duits goed magtig was (246). “Einstein tended to become impractical once outside the scientific field” (378). Hy kon nie swem (435) of motorbestuur nie. “‘The professor does not drive,’ Elsa often said. ‘It’s too complicated for him'” (438). Hy was ook “naïve in the field of international politics” (493). “Genius in science is no guarantee of sagacity in political affairs … Einstein has come down from the stars to dabble in ideological politics, with lamentable results … It is always astonishing to find that a man of great intellectual power in some directions is a simpleton or even a jackass in others” (528). Maar Einstein se sêgoed, bv vergelykings, getuig van sy briljantheid. “He had discovered something faster than the speed of light, he said: ‘The speed with which a woman arriving in Paris goes shopping'” (465). Sy nuwe vaderland, Amerika, het hy raak gekarakteriseer: “Everything – even lunacy – is mass produced here” (537).
Ek wil Wim de Villiers nie met Einstein gelykstel nie. Al wat ek probeer aantoon, is dat ‘n slim mens net in sekere opsigte slim is en in ander opsigte ernstige beperkings kan hê. Die uitlating van Einstein wat De Villiers die meeste ter harte moet neem, is: “One can be an internationalist without being indifferent to members of one’s tribe … I am glad that there should be a little patch of earth on which our kindred brethren are not considered aliens” (282). Die Jood Einstein het na Israel verwys. In die konteks van hierdie skrywe verwys die aanhaling na Afrikaners, Afrikaans en die US.
In Afrikaans is daar ‘n uitdrukking: “Slim vang sy baas.” Dit beteken “lis slaag nie altyd nie; ‘n mens kan te slim probeer wees en dan daarom misluk” (HAT). Dit is wat myns insiens die afgelope tyd met die US-baas gebeur het. Vorentoe gaan Afrikaans moeilik van die US-gebeure herstel, maar dit geld ook vir De Villiers. Afrikaans en De Villiers kan nie saam aan die US voortbestaan nie. Afrikaans moet verkieslik die enigste of niks minder nie as die hooftaal aan die US wees. De Villiers moet gaan. Dit geld ook sy viserektor vir transformasie, Nico Koopman.
De Villiers se voorstel vir die verengelsing van die US het as ‘n groot skok gekom. Tog is Praag-lesers beter daarop voorberei as ander mense. Die kreeftegang van Afrikaans aan die US, veral sedert 2002 toe Chris Brink die rektor geword het, is deur Pieter Kapp in die boek, Maties en Afrikaans (2013), gedokumenteer. Die boek is op Praag (6.04.14) bespreek, bv “Primêre, vertrek-, verstek-, ankeltaal, ens, is terme wat onnodiglik hulle intrede gemaak het omdat afgewyk is van die gesonde historiese vanselfsprekendheid dat Afrikaans die enigste US-onderrigtaal is.”
Op 1 Desember 2014 is De Villiers se aanstelling as US-rektor bekend gemaak. Op dieselfde US-raadsvergadering is besluit dat Afrikaans en Engels voortaan gelyke status aan die US sou hê. Eintlik is dit ‘n doelbewus misleidende leuen, want net voorgraads sou die twee tale amptelik gelyke status hê. Nagraadse onderrig sou, indien nie uitsluitlik nie, by voorkeur in Engels geskied. Voorgraads is daar ook geen werklike taalgelykheid nie, want gesamentlike klasse ontaard in hoofsaaklik Engelse onderrig, terwyl hulle amptelik as 50-50% gereken word. Tolking geskied uit Afrikaans in Engels, maar nie (noodwendig) andersom nie, want, so word daar geredeneer, Afrikaanssprekendes verstaan mos Engels. Wat hier gesê word, geld net die hoofkampus.
Die Militêre Akademie op Saldanha is in elk geval eentalig Engels. In Bellville is die US-sakeskool oorweldigend Engels, al word daar in advertensies valslik beweer dat dit nog moontlik is om ‘n magistergraad in Afrikaans te voltooi. Hier kan daar geskuil word agter die argument dat die US se nagraadse onderrig mos in Engels is. En voorgraadse MBChB-onderrig in die mediese fakulteit? Daar is verswarting en dus verengelsing aan die orde van die dag. Hoekom dit so is, kan afgelei word uit die rasgebaseerde toelatingsbeleid. Van blanke matrieks word vir moontlike toelating ‘n gemiddelde van 92% vereis, van bruines en Indiërs 60% en van swartes 50% (Die Burger, 24 deser, p 18).* Russel Botman het sodanige hemelskreiende rassediskriminasie eufemisties “belyning” genoem. Geen akademikus met akademiese integriteit sal so ‘n opset aanvaar of goedpraat nie. Desnieteenstaande beweer Nico Koopman dat die US gelyke geleenthede aan almal bied (US-webwerf 7 Augustus). Om van beurtafrikaans by die Militêre Akademie, die US-sakeskool en die US se mediese fakulteit te praat sou ‘n ernstige oordrywing wees.
[* ‘n US-amptenaar beweer hierdie inligting is onakkuraat en verwys na riglyne (nie voorskrifte nie) wat op die internet beskikbaar is (Die Burger, 27 deser, p 18). Daarvolgens word ‘n gemiddelde matriekpunt van minstens 70% van alle MBChB-studente vereis. 25% van die keuringsfaktor word deur nie-akademiese meriete bepaal. Die geslagsprofiel van aansoekers word ook in ag geneem. Die eerste 100 plekke word nie-rassisties toegeken. Die volgende 150 plekke gaan aan bruines, Indiërs en swartes. ‘n Verdere 20 plekke gaan spesifiek aan swartes. Die US-rektor kan 2 plekke na sy goeddunke vul. As daar hierna plekke oor is, mag hulle aan Indiërs en blankes toegeken word. Daar is ook ‘n verlengde MBChB-program met 40 plekke uitsluitlik vir bruines, Indiërs en swartes. Die rol wat transformasie, inklusiwiteit en diversiteit in hierdie keuringsproses speel, word erken. Dit is vir my duidelik dat akademies begaafde blanke aansoekers om nie-akademiese redes erg benadeel word.]
Kort na sy aanstelling as rektor maar voor diensaanvaarding het De Villiers gesê: “Afrikaans as akademiese taal moet ondersteun en uitgebrei word.” Maar hy het ook gesê: “Ek is entoesiasties oor die koers waarop prof Russel Botman die US geplaas het,” wat die drastiese afskaling van Afrikaans ingesluit het. Reeds toe het ek geskryf: “Dit is juis De Villiers se opmerkings oor Afrikaans wat glad nie gerusstellend is nie.” “Vir De Villiers is Afrikaans blykbaar nie werklik ‘n hartsaak nie, bloot ‘n (lastige) verskynsel wat, soos Botman dit so graag gestel het, ‘bestuur’ moet word.” “De Villiers ondersteun die nuwe taalbeleid in die waan dat dit tot die ‘uitbreiding van Afrikaans as akademiese taal’ sal lei.” “Soos Chris Brink kan hy anders wees as wat hy aanvanklik voorgegee het.” In daardie vroeë stadium is voorspel “dat daar tydens die rektorskap van De Villiers klemverskuiwings gaan wees, maar van ‘n daadwerklike ommekeer van die situasie, dus van ‘n welkome terugkeer van die US na ‘n egte Afrikaanse universiteit, is daar geen sprake nie” (Praag 13.12.2014).
Op 1 April het De Villiers diens as US-rektor aanvaar. Op 29 April het hy sy intreerede gelewer. Hy het beklemtoon dat die US nie ‘n Afrikaanse universiteit is nie en dat die taalbeleid (eintlik Afrikaans) deur sommige (eintlik swartes) as uitsluitend ervaar word. Inklusiwiteit was die wagwoord: ‘n US “where everyone feels welcome” en “a University that works for all of us.” Maar dan kondig hy eksklusiewe nuwe studiebeurse vir bruin studente aan. Ook dat die Verwoerd-plaket verwyder gaan word, wat sommige mense verheug maar ander aanstoot gee. Internasionalisering was sy ideaal: “The challenge for us is to be locally relevant, yet globally competitive,” wat pro-Engelsgevolge inhou; des te meer omdat die teiken is om teen 2018, die US se eeufeesjaar, ‘n meerderheid swart studente en personeel/dosente te hê (Praag 10 Mei). Blankes en Afrikaans word om politieke, dus nie-akademiese, redes toenemend uit die US gedruk. Daar is geen sprake meer van ‘n US wat ooreenkomstig die stigtingsvoorwaarde van Jannie Marais verseker dat Afrikaans nie ‘n mindere plek as Engels beklee nie. Daarom behoort Afrikanerdonateurs net so ywerig hulle steun te onttrek. Wat sou Jannie Marais gedink het van daardie groep uitgenooide gaste wat op 30 Mei in sy huis op Coetzenberg byeen was? Hoeveel van hulle is taalbulle wat bereid is om vir ‘n Afrikaanse US te veg? Hoeveel is taalboewe wat Wim de Villiers se verengelsing steun?
Op 12 deser het De Villiers sy taalplan bekend gemaak: Dat Engels met ingang volgende jaar “die primêre taal van kommunikasie en administrasie” aan die US moet word. Die openbare reaksie daarteen was so oorweldigend dat die uitvoerende komitee van die US-raad op 15 deser vergader het. Daarna is aangekondig dat die taalbeleid vir 2016 bly soos dit is en dat Afrikaans nie “verwater” sal word nie. Ook dat De Villiers se pro-Engelsversugting ‘n besprekings- en nie ‘n beleidsdokument is nie; dus ydele wensdenkery. Ook dat De Villiers wyer moet konsulteer as Open Stellenbosch, die ANC se SASCO en die US-studenteraad deur ook insette van Afrikaanse studente-organisasies en die US-konvokasie te verkry en in ag te neem. Ook dat die korrekte prosedure met die taalvoorstelle gevolg moet word, dus die standaardroete via die fakulteite en senaat voordat die saak aan die US-raad voorgelê word. Dit kom neer op niks minder nie as ‘n repudiëring van die opportunistiese De Villiers.
Maar dit lyk asof De Villiers vasbeslote is om sy sin ten koste van Afrikaans te kry. Daarom ontken hy dat die vlieër wat hy opgestuur het, teruggetrek is. Dit lyk asof hy ‘n stryd met die US-raad wil aanknoop, want hy weet dat sy voorstelle in die volle raad (met sy bv Blade Nzimande-verteenwoordigers) ‘n beter kans op aanvaarding as in die raad se uitvoerende komitee het. Dit lyk ook asof hy die skuld vir die onrus en vandalisme wat sedertdien op die kampus voorgekom het, wil afwentel op die uitvoerende komitee van die raad, wat nie genoeë geneem het met De Villiers se oorgawe aan die eise van Open Stellenbosch nie. Hy word in sy kwaad gesterk deur 226 persone, veral dosente, wat hulle steun aan sy Engelse taalplan toegesê het. Daarom skryf De Villiers: “Dit is ‘n moeilike tyd vir almal van ons, maar kom ons hou by ons visie om ‘n meer inklusiewe, innoverende en toekomsgerigte instelling te word wat kennis in diens van almal bevorder” (US-webwerf 17 deser). Daardie inklusiwiteit sluit Afrikaans grootliks uit en daardie “almal” het nie wittes nie maar swartes op die oog. Dalk ly De Villiers aan swartsig: Op die kampus sien hy by voorkeur swartes raak maar hoogstens die swart skaduwees van wittes. Dit lei tot sy illusie van homogeniteit en inklusiwiteit onder die dekmantel van Engels. Die voorttierende onrus moet aan De Villiers se ruggraatloosheid gewyt word. Hy wend geen daadwerklike poging aan om bv Open Stellenbosch kort te vat nie. Hou in gedagte dat ‘n universiteit veronderstel is om ‘n opvoedkundige inrigting te wees, met die rektor in die rol van hoofopvoedkundige.
‘Afrikaners het grondige redes om die erodering van hulle taal, kultuur, skole en universiteite heftig teen te staan’
Onder die 226 persone wat De Villiers se verengelsingsvoorstel steun, is daar Afrikaanssprekende Moslems soos Mohammad Karaan (Die Burger, 19 deser, p 1) en Aslam Fataar (Eikestadnuus, 26 deser, p 4), wat ‘n leidende rol gespeel het om ondertekenaars te werf. Wat hier gebeur, is soortgelyk aan Open Stellenbosch: ‘n Klein groepie luidrugtiges probeer voorgee dat hulle die meerderheidsmening verteenwoordig. Onder die 226 ondertekenaars is daar iemand soos Nico C Gey van Pittius wat op sy Boere-voorgeslag roem. Hy is ‘n mens wat soos De Villiers in die mediese enklawe van die akademie opgelei is en glad nie kultuur, ideologie en propaganda verstaan nie. Na analogie van die Engels wat hy met Duitse vriende moet praat, vind hy dit noodsaaklik dat die US moet verengels (Netwerk24, 19 deser). Hy is dermate gebreinspoel dat hy die belange van die ander vooropstel en die belange van sy eie mense versaak. Hy besef blykbaar nie dat die meeste universiteite in die wêreld nie Engels as voertaal het nie; dat die US die reg het om Afrikaans te wees en kragtens sy stigting sodanig moet wees. Daar is by Gey van Pittius geen begrip vir die gevoelige en onnodige verliese wat Afrikaners sedert 1990 gely het nie. Afrikaners het grondige redes om die erodering van hulle taal, kultuur, skole en universiteite heftig teen te staan.
Op dieselfde dag wat De Villiers met sy Afrikaansverraad gekom het, het hy die aand van die 12de ‘n permanente uitstalling van bruin mense se eertydse woongebied, Die Vlakte, geopen. Die US se gebou vir die fakulteit lettere en sosiale wetenskappe (voorheen die BJ Vorster-gebou) is op grond gebou wat ingevolge die groepsgebiedewet onteien is. Die US het destyds die skynbaar onvergeefbare flater begaan om die grond sonder verskoning te aanvaar pleks van dit te weier. Hiervoor kan Wim de Villiers en Johan Hattingh, die dekaan by wie die blink idee van die uitstalling ontstaan het, nie genoeg verskoning vra nie. Die naïewe Hattingh het reeds in 1992 beweer dat Afrikaans geen beskerming nodig het nie (Kapp, p 62). De Villiers is gaande oor die nuwe uitstalling; nie net omdat dit ‘n hou teen blankes inkry nie, maar ook omdat dit hom help in sy pogings om sy linkse voorganger, Botman, nie net na te doen nie, maar te oortref. Ek verwys hier na Botman se uitstalling van die Slag van Andringastraat (1940) in die RW Hilcocks-gebou (Praag 25.08.2013), ‘n gebeurtenis wat De Villiers na 25 jaar herdenk het (Praag 13 September). Maar De Villiers sal nie Jannie Marais na ‘n eeu huldig nie.
Sowel die pasgenoemde Botman- as die Hattingh/De Villiers-uitstalling dui op eksklusiwiteit; dus die manier waarop daar deesdae met die veelgeroemde begrip inklusiwiteit omgegaan word. Aansluitend hierby word daar tans geadverteer vir aansoeke om vyf studiebeurse wat deur De Villiers eksklusief vir bruines, vorige inwoners en afstammelinge van Andringastraat/Die Vlakte, ingestel is (Die Burger, 18 deser, p 3). De Villiers se voorgestelde uitsluiting van Afrikaans as voertaal word ironies ook as ‘n poging tot groter inklusiwiteit aangebied.
Op Stellenbosch is Hattingh eintlik die arm man se Anton van Niekerk. Hy het na Van Niekerk dekaan geword en hy probeer om net so oorverlig te wees. Hy spog daarmee dat hy reeds op 13 Mei ‘n fakulteitsvergadering volledig in Engels gefasiliteer het. Die rede daarvoor was dat van die dosente sou uitloop as hy dit nie gedoen het nie. Onder druk swig hy dus net so knap soos De Villiers. Hattingh besef nie dat studente dieselfde laai gaan uithaal as daar in Afrikaans gedoseer word nie. Taalboewe, of hulle nou dosente of studente is, moet tot hulle eie skade eerder vryelik toegelaat word om weg te bly. Hattingh glo sonder meer die louter twak, afkomstig van Amerika, dat swart Engelssprekendes “twee keer so hard vir die helfte van die punte moet werk” (Die Burger, 26 deser, p 23). Hy steun De Villiers se verengelsingsvoorstel met ‘n ontwyking van sy verantwoordelikheid: Daar is glo “geen ander keuse nie.” As Afrikaans aan die US tot die vlak van Xhosa neergehaal word, sal dit glo “nuwe geleenthede na vore” bring. Die resultaat sal wees dat Afrikaans met talle “uitdagings” geseënd gaan wees.
Polities korrek het die US onlangs aangekondig dat ‘n eredoktorsgraad aan Adam Small toegeken gaan word. Hy word gewoonlik beskryf as ‘n Afrikaanse digter en dramaturg. Ingevolge hierdie betiteling het ek gedink dat Small, weens die anti-Afrikaansvlaag wat De Villiers ontketen het, die ontvangs van hierdie akademies waardelose sertifikaat sou weier. Die teenoorgestelde het gebeur. In Die Burger ontvang Small deurgaans net die hoogste lof. Hy het egter besluit om eerder ‘n brief in die Cape Times te publiseer waarin hy De Villiers gelukwens met sy inisiatief om Afrikaans nek om te draai. De Villiers se anti-Afrikaansingesteld hou volgens Small “geen bedreiging” vir Afrikaans in nie. “Inteendeel, Afrikaans word bevorder” (Die Burger, 25 deser, p 11). Sulke brutale onnoselheid laat nie my hart soos ‘n besie sing nie (Ingrid Jonker).
Small bevestig my vermoede dat daar feitlik geen ontwikkelde bruine is wat met die heil van Afrikaans vertrou kan word nie. Waar is die reaksie van bv Henry Jeffreys, Hein Willemse, Christo van der Rheede en Danny Titus; mense wat graag baie oor Afrikaans te sê het? Hulle is klaarblyklik nie sterk teen De Villiers se taalplan gekant nie; eerder, soos Michael le Cordeur, ten gunste daarvan. Titus het wel oor die US-gebeure geskryf en ‘n pleidooi ter bevoordeling van bruines gelewer, maar nie ‘n woord ten gunste van Afrikaans nie (Netwerk24, 26 deser). Is dit hoe die ATKV-kultuurhoof veronderstel is om te reageer? Die enigste bruine (waarvan ek weet) wat De Villiers teengespreek het, is die oudpolitikus, Peter Marais: “Die gerieflikheidswaarde van Engels as kommunikasietaal, in uitsonderlike gevalle, moet nooit gebruik word as ‘n strategie om Afrikaans te lei na kulturele selfmoord nie … Waarom nie ‘n uitsluitlik Afrikaanse universiteit vir ons ook nie?” (Eikestadnuus, 19 deser, p 6; ‘n berig wat doelbewus nie deur Die Burger oorgeneem is nie).
Soos die US het Die Burger danksy Jannie Marais se vrygewigheid ontstaan en is hy veronderstel om die belange van Afrikaans en Afrikaners te bevorder. In hierdie sage vervul Die Burger, soos De Villiers, ‘n skandalige rol. Die uitsprake van anti-Afrikaanselemente, soos Max du Preez en Amanda Gouws, geniet prominensie. Die studenteraadslid James de Villiers se betoog ten gunste van verengelsing word gepubliseer (Die Burger, 19 deser, p 15), maar nie die uitstekende pleidooi ten behoewe van Afrikaans deur Frederik Rudolph van Dyk van die Adam Tas-vereniging nie (LitNet 16 deser). ‘n Hele bladsy word afgestaan aan ‘n US-betoger, Ntina Lentsa, wat nie in Afrikaans klas wil loop nie maar Frans leer (Die Burger, By, 21 deser, p 13). Dit is soortgelyk aan die swartes wat Spaans leer om in Kuba medies te studeer maar plaaslik om die dood nie Afrikaans wil leer nie. ‘n Duidelike aanduiding dat Die Burger se simpatie by De Villiers se taaltransformasie lê, is gegee toe Joan Hambidge se pro-Afrikaansstandpunt met ‘n duim wat afwaarts wys en Stan du Plessis se vertrapping van Afrikaans met ‘n duim wat opwaarts wys, geïllustreer is (Die Burger, 19 deser, p 9). Dierselfde laai is uitgehaal toe Hattingh se anti-Afrikaansstandpunt (duim op) naas Ebbe Dommisse se pro-Afrikaansstandpunt (duim af) gepubliseer is (Die Burger, 26 deser, p 23). Afgesien van Die Burger se ontstaansgeskiedenis kan ‘n mens nie glo dat die redaksie van ‘n Afrikaanse koerant die verengelsingsproses aan die US kan steun nie. Bun Booyens jr is die redakteur. Sy pa, Bun Booyens sr, was ‘n egte Afrikaner wat jare lank voortreflike akademiese werk ten bate van Afrikanerkultuur aan die US gedoen het. Rapport en Volksblad steun Afrikaans en nou selfs ook Beeld (sonder Adriaan Basson).
Ten slotte plaas ek die kersie op die koek. Chris Brink het die US-rektor geword deur die aanstellingskomitee gewetenloos te belieg oor sy houding jeens Afrikaans (Praag 15 deser, 1ste paragraaf). Reeds op 13 Desember (kyk hier bo) het ek die moontlikheid geopper dat De Villiers dalk dieselfde gedoen het. Onder die opskrif “Et tu, Brute?” staan daar in Eikestadnuus (19 deser, p 1) die volgende oor Wim de Villiers: “Prof Christo Viljoen, president van die US-konvokasie, sê hy voel mislei deur De Villiers en die besprekingsdokument weerspreek wat hy met sy keuringsproses beloof het. ‘Ek was lid van die keuringskomitee vir die keuring van kandidate vir die pos van rektor en visekanselier. Hy het daartydens die versekering gegee dat Afrikaans se posisie ononderhandelbaar is. Hy was trouens verbaas dat daar enige twyfel bestaan dat Afrikaans nie sou voortbestaan as onderrig- en kommunikasietaal aan die US nie. Nou het hy, sewe maande ná sy bewindsaanvaarding geswig’.” Dit lyk asof De Villiers ‘n volledig toegeruste swakkeling is. Die US-raad behoort sy gedrag as kontrakbreuk te beskou. Net soos Die Burger doelbewus nie berig het oor die damesstudente wat die boewe se gemors by Jannie Marais se standbeeld opgeruim het nie, het die koerant hierdie belangrike inligting oor De Villiers nie gepubliseer nie. Dít terwyl Eikestadnuus ook ‘n Naspers/Media24-publikasie is en Die Burger dikwels berigte daaruit oorneem.
Die US-raad vergader Maandag, 30 deser. Dan neem die US moontlik afskeid van óf Afrikaans (en Jannie Marais) óf Wim de Villiers (en Nico Koopman). Die waarskynlikste uitkoms is egter dat die ondergang van Afrikaans aan die US ietwat uitgestel word. Enige besluit sal as spoorslag vir verdere onrus dien. Die pro-De Villiers Amanda Gouws sê: “As ons nie hierdie rubicon [Max du Preez se term] oorsteek nie, sal die destabilisering van die universiteit voortgaan. Ons wil nie konstante ontwrigting hê nie” (Die Burger, 20 deser, p 1). Deur aan Open Stellenbosch se anti-Afrikaanseise toe te gee, sal egter net as aanmoediging vir verdere eise dien, bv dat Afrikaanssprekende dosente se Engels nie goed genoeg is nie, dat Jannie Marais se standbeeld verwyder moet word, ens. Soos Saul Alinsky (1909-1972) dit gestel het: In die geledere van boewe “the issue is never the issue. The revolution is the issue.”
Swart studente lei die stryd teen wit heerskappy wat inheemse bevolkings uitsluit, het Julius Malema Woensdagaand voor die Oxford-universiteit se debatsvereniging, verklaar.
Malema toer tans deur Brittanje waar hy met ryk Britse sakeleiers vergader het oor hoe om Afrikaans by hoër instellings die nekslag toe te dien.
Die rooi nar, sal soos sy voorloper Nelson Mandela, Chatham House, een van Brittanje se gesaghebbendste dinkskrums, ook toespreek om sy internasionale aansien te verhoog.
Die EFF-leier se boodskap is soortgelyk aan die van die getalarm Open Stellenbosch wat Afrikaans by US wil afskaf.
Onder “wit heerskappy” – lees Afrikaans – word “swartes glo opvoeding geweier sodat hulle ‘n bron van goedkoop arbeid kon wees” aldus Malema.
Sy boodskap was besonder goed teen Afrikaans gefokus vir ‘n houtwerkdruipeling en Netwerk24 het oudergewoonte uitgebreid daaroor berig:
“Suid-Afrika moet nie ‘n tuiste vir rassiste wees nie. En ons gaan nie om verskoning daarvoor vra nie. Diegene wat weier om berou te toon, moet dit weet.
“Ons glo daar is in Suid-Afrika plek vir almal. Maar ons kan nie aanhou om wit bevoorregting ten koste van swart mense te beskerm nie.”
Malema, wat ‘n noue verhouding met Winnie Madikizela-Mandela het, het gesê oudpres. Nelson Mandela het die Vryheidsmanifes verloën toe hy en Madikizela-Mandela geskei het omdat hy in ‘n huis gaan woon het wat wittes aan hom geskenk het.
“Om te kla dat Mandela die struggle verloën het, is sinloos. Hy het geweet die struggle is onvoltooid. Hy het dit vir ons gelos. Ons sal dit klaar maak. Ons gaan nie ‘n kompromie aangaan nie.” Hy het aan die gehoor gesê sy party wil nie wit heerskappy met swart heerskappy vervang nie.
“Ons wil die waardigheid van die kontinent herstel en Afrika as ‘n gelyke vennoot in die wêreldekonomie en internasionale politiek posisioneer.
“Ons wil hê Afrika moet soos Europa wees. Ons wil nie hê Europa moet Afrika as sy onderdaan behandel nie. Afrika se tyd is nou,” het Malema gesê.
Malema het die dooie Cecil John Rhodes opgerakel as ‘n toonbeeld van die onverkwiklike rasseskeiding waarmee sy soort glo worstel. Hy is egter deur se Rhodes se klasgenote met ope arms verwelkom, ‘n voorreg wat wit Britte van die werkersklas nie beskore is nie.
As Suid-Afrika en die Universiteit Stellenbosch (US) voortgegaan het om wesenlik te wees wat dit was, sou vanjaar ‘n gloriejaar vir Johannes Henoch (Jannie) Marais (8.09.1850-30.05.1915) gewees het. ‘n Eeu na sy dood word Marais doelbewus misken deur die US, wat sy ontstaan in 1918 aan ‘n Marais-skenking van ₤100 000 te danke het, uit ‘n boedel wat ‘n kontantwaarde van ₤405 000 gehad het (bron hier onder, p 166). Dié miskenning kan direk in verband gebring word met die diensaanvaarding van Wim de Villiers as US-rektor op 1 April vanjaar.
Ter huldiging van Marais het die historikus Pieter Kapp ‘n goed nagevorste teks geskryf wat as ‘n pragboek gepubliseer is: Nalatenskap sonder einde: Die verhaal van Jannie Marais en die Marais-broers ([Stellenbosch]: Het Jan Marais Nationale Fonds, 2015, 216p, R290). Binne ‘n jaar na sy aankoms in die Kaap in 1688 is die Marais se Hugenote-stamvader, Charles, dood omdat ‘n Khoi-Khoi hom met ‘n klip gegooi het (16). (Dalk verklaar hierdie historiese feit waarom Jannie Marais, anders as Wim de Villiers, nie eksklusiewe studiebeurse vir klipgooiers, soos dié van Andringastraat/Die Vlakte, ingestel het nie.) Naas Jannie, die jongste van nege kinders uit ‘n latere geslag, word daar in die boek aandag aan die volgende broers van hom gegee: Charles Pieter (1834-1905), Frederik Ryk Rudolph (Frikkie) (1836-1917), Petrus Johannes (Pieter) (1839-1912), Abraham Johannes Benjamin (1846-1899) en veral Christian Ludolph (1849-1934). Die vier jonger broers, Pieter, Abraham, Christian en Jannie, het hulle in 1870 na die diamantvelde aan die Vaalrivier en by Kimberley en Delportshoop begewe en finansieel baie suksesvol gewees; dermate dat hulle mettertyd talle plase besit het.
By die delwerye het Jannie as John bekend gestaan (37). Hy het in 1891 na Stellenbosch teruggekeer (64) en ‘n suksesvolle sakeman en politikus geword. Naas Jannie was van sy ander broers ook ryk en finantropies. Een van Jannie se ideale was “om den roem van Stellenbosch als schitterend middelpunt der Zuid-Afrikaansche opvoeding te handhaven” (98). In die politiek het hy aansluiting by Jan Hendrik (Onze Jan) Hofmeyr, die Afrikanerbond en JBM Hertzog gevind en weerstand teen Cecil John Rhodes gebied. Die koerant Die Burger dank sy ontstaan en sy oorlewing in die moeilike aanvangsjare aan die finansiële ondersteuning van Jannie Marais. Hy het gesê: “So lank as Jan Marais leef, sal De Burger nie sterf nie” (115). Die bedoeling met die koerant was om “in de eerste plaats naar de belangen en rechten van ons eigen land en volk” om te sien (114). Toe die eerste uitgawe van die koerant op 26 Julie 1915 verskyn, was Marais reeds oorlede. In De Kerkbode is hy gehuldig: “Als Afrikaander van den ouden, echten stempel – een waardige burger, een ware patriot, een liefhebbende echtgenoot, een getrouwe en oprechte vriend – was hij een navolgenswaardig voorbeeld voor zijn volk en hun nageslacht” (120).
Vir studie aan die Victoria Kollege, die voorloper van die US, het Frikkie, Christian en Jannie studiebeurse beskikbaar gestel, wat “te eniger tyd teruggetrek kon word as die gedrag, hardwerkendheid en vordering van die student nie na wense was nie” (131). Vergelyk dit met die gedrag van sommige hedendaagse US-beurshouers, wat skotvry daarvan afkom as hulle chaos op die kampus saai en selfs wanneer ernstige skade aan eiendom aangerig word. Aangrypend is die geskiedenis van Jannie Marais se US-nalatenskap. By minstens twee geleenthede is hy genader om die universiteit finansieel moontlik te maak, maar hy het dit toe nie gerade geag nie (140). Later het hy die versekering gegee dat hy binne 10 jaar ₤100 000 sou skenk. Sy testament is opgestel maar hy het dit nie onderteken nie. Die dag voor hy en sy vrou na Montagu sou vertrek sodat hy behandeling vir sy artritis kon ontvang, het twee vriende hom op 20 Maart 1915 oorreed om sy testament te teken (141). Hy is skaars twee maande later op Montagu oorlede.
Die US se “natuurlijke bestemmingh” is beskryf as dié van “een Hollands-Afrikaansche universiteit” (142). Die enigste rede waarom Engels as ‘n moontlike mede-onderrigtaal genoem is, is omdat die politieke klimaat op daardie stadium sodanig was dat ‘n eentalige Hollands-Afrikaanse universiteit waarskynlik nie deur die regering goedkeur sou word nie (167). “Op sy eerste vergadering het die senaat van die pas gestigte Universiteit ‘n toekomsvisie gestel wat Jannie Marais tevrede sou laat glimlag het. Hulle het hul daartoe verbind dat die Universiteit hom ‘in de ondersteuning van het Afrikaanse volk moge blijven verheugen'” (142). Hier is daar duidelike tekens van niks anders nie as “‘n Afrikaanse nasionale bewussyn” (143); spesifiek Afrikanernasionalisme. Dit is in ooreenstemming met Jannie en die ander Marais-broers se politiek. By Jannie Marais se graf is soos volg hulde aan die oorledene gebring: “Stellenbosch zou haar rechterhand moeten vergeten als het vergeten zou wat Jan Marais voor haar was” (143). Honderd jaar later matig Wim de Villiers hom aan om sowel daardie regterhand as die Afrikaner Jannie Marais gewetenloos te misken. ‘n Mens moet ‘n dik, polities-korrekte, ANC-gedienstige vel hê om so iets te kan doen.
Op 10 Oktober 1950, Krugerdag, is Coert Steynberg se standbeeld van Marais onthul (145), presies 25 jaar voor die Afrikaanse Taalmonument in die Paarl. Die standbeeld staan op Marais-plein (dikwels Rooiplein genoem) in die sentrum van die US-kampus. Dit is waar Marais vanjaar gehuldig moes gewees het. Dit is nie gedoen nie onder meer omdat Wim de Villiers pleks van wet en orde te handhaaf, toegelaat het dat boewe die wel en wee van die US bepaal. Open Stellenbosch misbruik die Rooiplein dikwels vir demonstrasies, sonder om vooraf die nodige verlof te vra. Op 17 deser het brandstigting, vandalisme en algehele chaos hoogty op die kampus gevier. ‘n Buiteband is aan die voetstuk van die Marais-standbeeld aan die brand gesteek. Pragtige, wit damesstudente het agterna, te midde van die uiterste uittarting van swartes, met emmers en besems die gemors probeer opruim. Die Burger het ‘n foto van die brandende buiteband gepubliseer maar nie van die vroue wat spreekwoordelik kaalvoet oor ‘n hedendaagse Drakensberg geloop het nie; klaarblyklik omdat die koerant nie simpatie vir Afrikaans wil wek nie. Foto’s van dié damesstudente, toonbeelde van beskaafdheid, is op die internet gepubliseer. Wim de Villiers het geen goeie woord vir die damesstudente gehad nie en ook geen slegte woord vir die boewe se onbeskaafde gedrag nie. Daar is geen sprake van die vervolging of skorsing van die vandale nie. Nog minder dat die boewe verskoning moet vra en die skade moet vergoed. In ‘n neutedop illustreer dit die situasie waarin die US hom bevind.
Die duidelike bewoording in Jannie Marais se testament lui soos volg: “Een honderd duisend ponden Sterling … aan een kommissie van negen trustees … ten behoeve van de inrichting in verband met het hoger onderwijs te Stellenbosch bestaande, en tans bekend als het Victoria College, of enige Universiteit die later te Stellenbosch moge worden gevestigd … doch meer biezonder van het onderwijs in en door middel van de hollandse taal in zijn beide vormen (dat will zeggen Afrikaans zowel als Nederlands) en wel te dien einde dat in sodanig onderwijs de hollandse taal in zijn beide vormen als voormeld geen mindere plaats dan de andere officiele landstaal zal innemen” (9; ook 167).
Victoria Kollege is die Engelse Stellenbosse onderwysinrigting waaruit die US ontwikkel het. Na die Anglo-Boere-oorlog (1899-1902) en Uniewording (1910) was daar ‘n sterk opbloei van Afrikanernasionalisme, soos vergestalt in die Rebellie (1914) en aangehelp deur bv die Afrikanerbond. Hoofsaaklik Afrikaanssprekendes het aan die Victoria Kollege studeer. Hierdie kollege het in 1874 ontstaan en is in 1887 na koningin Victoria vernoem. Daar was toenemende maar vreedsame aandrang op Hollands/Afrikaans as voertaal. In 1912 is daar van owerheidsweë beswaar aangeteken omdat die kollege se registrateur ‘n brief in Hollands aan die onderwysminister gestuur het. “Waarop die registrateur geantwoord het: Waarom moet hy alles dubbel doen ter wille van Engels as die raad van die Universiteit van die Kaap Goeie Hoop waarvan hy as registrateur lid was alles net in Engels kan uitstuur” (100-101).
Reeds in 1912 was daar dus al dubbele standaarde enersyds vir Afrikaans en Engels en andersyds vir die Victoria Kollege en die Engelse Universiteit Kaapstad. Deesdae hou Wim de Villiers sy toesprake by voorkeur in Engels en het hy sy voorstel vir die verengelsing van die US op 12 deser uitsluitlik in Engels aan die US-senaatslede gestuur. Die verklaring waarin 226 mense De Villiers se verengelsingsinisiatief steun, is ook uitsluitlik in Engels. Sedert die US in Maart 1918 begin funksioneer het, het dit tot die einde van die 20ste eeu progressief verafrikaans (170). Fanie Cloete, wat die allerbedenklikste rekord van teenstand teen Afrikaans en Afrikaners aan die US het, beweer egter dat die US nooit Afrikaans was nie (Netwerk24, 17 deser).
Daardie bemaking van honderdduisend pond word deur die nege trustees van Het Jan Marais Fonds (HJMF) geadministreer. Die geld kon na goeddunke maar verkieslik in huislenings vir huiskopers belê word. Die rente op die belegging is aangewend om by uitstek die US te bevoordeel (167). Op 1 Julie 2013 was die waarde van die HJMF R13 miljoen (171). In sy geheel beskou sou dit “nie onbillik wees nie om te beweer dat die fonds … tussen sewe en 10% van die staat se subsidie tot die Universiteit se inkomste bygedra het” (174).
Die restant van Jannie Marais se boedel, ₤40 000, is ook in ‘n trust, Het Jan Marais Nationale Fonds (HJMNF), omskep. Hierdie fonds het ses trustees en die beleggingvoorskrif is soos dié vir die HJMF, maar die aanwending van die opbrengs verskil. Die rente-opbrengs moet aangewend word “voor en ter bevordering van de nationale belangen op welk gebied ook al van de Hollands-sprekende bevolking van Zuid-Afrika in enig deel van de Unie doch bij voorkeur op het dorp en in het district Stellenbosch” (171). Die HJMNF se opdrag strek dus veel wyer as die HJMF se toespitsing op die US. Op 1 Julie was die waarde van die HJMNF R1 145 184 267 (171). Metteryd is daar in bv effekte, aandele en effektetrusts belê (180-181), met skouspelagtige resultate. Interessant is die feit dat AB de Villiers, Wim se pa, as egte Afrikaner van 1977 tot sy dood in 1992 een van die trustees was (184, 186). Hy sou geen behae hê in die bv anti-Afrikaansgedrag waaraan sy verwende jongste kind hom vanjaar as US-rektor skuldig gemaak het nie.
Aanvanklik was daar sterk voorvleueling by die HJMF se nege en die HJMNF se ses trustees. Mettertyd het die HJMF “sy onafhanklikheid van die US afgestaan en is sy rekening … na die US se interne rekening oorgeplaas. Die aandeleportefeulje is ook na die US se beleggingsportefeulje oorgedra” (175). Die HJMNF is ook van tyd tot tyd deur die US om hulp genader. “Wat die Universiteit met dié hulp gedoen het om die ander doelstellings van die testament te verwesenlik, is nie bekend nie” (177). Sedert Chris Brink die US-rektor was (2002-2007) en veral sedert die dienstermyn van Russel Botman (2007-2014) is daar tereg groeiende kommer oor die status van Afrikaans aan die US. Hierop het Wim de Villiers op 12 deser die seël gesit met sy voorstel vir die blatante verengelsing van die US.
Die HJMNF het van die US-verwikkelinge kennis geneem. Reeds in 2002 het die trustees dit oorweeg om steun aan die US in te kort (188). Die voertaal van die US is deur Brink ondergeskik aan die diversiteitsbeleid gemaak (188), wat sedertdien meesal “transformasie” genoem word. “In sy voorsitterverslag van 2004 het prof Andreas van Wyk verklaar dat die druk op Afrikaans aan die Universiteit dit nodig maak om die klem te verskuif van ondersteuning van verskeie projekte aan die Universiteit na projekte wat Afrikaans bevorder. Die trustees het op sy aanbeveling ‘n beginselbesluit geneem dat die fonds voortaan sal konsentreer op die bevordering van Afrikaanse belange in die land as geheel” (188). Hiermee word die HJMNF in selfs groter mate as voorheen ‘n fonds wat werklik nasionaal of landswyd finansiële ondersteuning bied.
“Toekennings aan die US sou in die toekoms net oorweeg word indien dit aksies vir die direkte bevordering van die Afrikaanse taal en kultuur of van die materiële en geestelike welsyn van die Stellenbosch-gemeenskap ten doel het en ten beste deur die Universiteit uitgevoer kon word. Dié standpunt is in 2009 herbevestig, met die klem daarop dat geen organisasie of projek wat Afrikaans uitsluit, ondersteun sal word nie” (189). Hierdie besluit dateer uit die Botman-era. In 2010 het Botman sy kommunisties-geïnspireerde Hoop-veldtog van stapel gestuur. Hy het dit as deel van die US se herposisionering beskou waarin die universiteit van sy “language roots” wegbeweeg. Die bevordering van Afrikaans en Afrikanerkultuur is doelbewus van die Hoop-projek uitgesluit. “Die [HJMNF-]trustees het hulle … [in 2012] duidelik uitgespreek teen enige pogings van die Universiteit om die fonds se bydraes as deel van sy HOOP Projek-fondsinsameling te hanteer” (189).
Op 30 Mei vanjaar was daar ‘n kranslegging op Jannie Marais se graf in die Onderpapegaaiberg-begraafplaas. Dieselfde aand is ‘n onthaal vir genooide gaste in Marais se eertydse huis in Coetzenberg aangebied. Die verrigtinge is deur die HJMNF gereël. Die uittredende voorsitter, Andreas van Wyk, het die aanwesiges toegespreek. Die teks is op LitNet (1 Julie) gepubliseer. In die toespraak is geen melding van Marais se stigtingsvoorwaarde vir die US gemaak nie. Volgens Van Wyk is dit ‘n saak vir die HJMF, waarvan hy nie eens weet wie die voorsitter is nie. Die situasie van Afrikaans aan die US is so benard dat dit myns insiens noodsaaklik is dat enigeen wat die belange van Marais se nalatenskap op die hart dra, die US-stigtingsvoorwaarde herhaaldelik moet opper. Ook moet die De Villiers-US se doelbewuste versuim om Marais vanjaar te huldig, verdoem word. Sekerlik ook De Villiers se moedswilligheid om juis vanjaar sy hoop uit te spreek dat die US eerder primêr ‘n Engelse universiteit moet wees.
Dit is duidelik dat die HJMNF-trustees bewus is van die radikale wesensverandering wat die US veral sedert 2002 ondergaan; bv van ‘n Afrikaanse na ‘n Engelse universiteit. “Met die koue winde wat die afgelope twee dekades vir Afrikaanse organisasie[s] en die Afrikaanse taal waai, is die bydraes van Jannie Marais se nalatenskap ‘n fondament waarop die toekoms gebou kan word” (195). Maar dan is daar minstens drie stappe wat dringend gedoen moet word.
Eerstens is in 2012 voor die mode geswig en het die HJMNF multikultureel geword met die benoeming van Michael le Cordeur as een van die trustees (184). Ek het reeds by talle geleenthede op Praag kritiek teen Le Cordeur uitgespreek, bv sy linkse politiek en sy eienaardige gesindheid jeens Afrikaans. Wim de Villiers se begeerte om die US te verengels het die geleentheid gebied om te sien waar Le Cordeur werklik mbt Afrikaans staan. Op LitNet (13 deser) het Le Cordeur onomwonde verklaar dat die voorgestelde verengelsing van die US by hom “geen hartseer” wek nie. Daar kan geen twyfel wees dat so ‘n houding lynreg teen Jannie Marais se wense ingaan nie. Polities korrek is daar die neiging om in so ‘n geval dubbele standaarde toe te pas; dus ‘n nie-witte te laat wegkom waarmee geen witte sal wegkom nie. Desnieteenstaande is daar by my geen twyfel nie dat Le Cordeur onverwyld die trekpas as HJMNF-trustee moet kry. As daar nie van hom ontslae geraak word nie, bestaan die gevaar dat mettertyd al hoe meer Afrikaansdislojales hulle in die geledere van die trustees bevind, bv tot op die punt waar die trustees die demografie weerspieël. Dan, of lank voor dit, kan dit gebeur dat ‘n Afrikaansdislojale die HJMNF-voorsitter word. Dan is dit nag en sal daar glad nie gevolg aan Jannie Marais se wense gegee word nie. Smoor dus liewer hierdie ongerymdheid in die kiem. Die 226 mense wat De Villiers se verengelsingsvoorstel gesteun het, het hulle almal gediskwalifiseer om trustees van die HJMNF te word.
Tweedens is daar ‘n groter en moeiliker taak wat op veral die nuwe HJMNF-voorsitter, Niel Krige, wag. Die HJMF het onder die hiel van die US beland en daar versand. Waarvoor Jannie Marais se geld deur die US aangewend word, is glad nie duidelik nie. Wat seker is, is dat die US nie meer met die heil van Afrikaans vertrou kan word nie; selfs al sou die US-raad op 30 deser die De Villiers-voorstelle afkeur. Die US se versaking van Afrikaans is reeds sedert 2002 duidelik. Aangesien net die HJMNF steeds poog om Jannie Marais se wense te vervul, rus daar die ere maar dure verantwoordelikheid op hom om die nodige maatreëls te tref sodat die HJMF uit die kloue van die US bevry word en dit weer streng volgens die testamentêre bepalings bedryf word; desnoods deur die HJMF by die HJMNF in te lyf, want die Marais-geld behoort toenemend eerder aan enigiets anders as die US bestee te word.
Derdens is die twee HJM-fondse nie die enigste pro-Afrikaansdonateurs van die US nie. Wim de Villiers haal dieselfde laai as Russel Botman uit deur te weier om ‘n afvaardiging van die US-konvokasie met sy 129 500 lede, oud-Maties wat ‘n belangrike bron van donateurs is, te woord te staan. Die ANC-regering misbruik die beheer wat hy oor staatsgeld het om universiteite met die weerhouding van owerheidsubsidies af te dreig en na sy bose wil te buig. Die oplossing vir die US-konvokasie, met Christo Viljoen as die sterk pro-Afrikaansvoorsitter, is dat hy ‘n besluit aanvaar waarvolgens die US-rektor verplig word om hom op versoek binne ‘n redelike tyd (sê ‘n maand) te woord te staan anders sal die donateurs deur die US-konvokasie versoek word om finansiële steun aan die US op te skort of selfs te beëindig. Die US-konvokasie kan nie toelaat dat De Villiers groot meneer speel en hom so openlik minag nie.
Die artikel op Netwerk24 “Maak Afrikaans vry” waarin James de Villiers, ondervoorsitter van die Stellenbosse studenteraad Engels as akademiese taal bepleit, verwys. Ek is as medestudent werklik teleurgesteld in jou poging om die aanslag op Afrikaans, onder die dekmantel van “inklusiwiteit”, te reduseer tot “paranoia” en dit nog boonop te regverdig in die lig van “transformasie”.
Die reusehoeveelheid denkfoute en onwaarhede in jou artikel maak dit vir my onmoontlik om op alles te reageer.
Eerstens was ek geskok toe jy na Afrikaans as ‘n “minderheidstaal” verwys het. Is dit dan hoegenaamd moontlik dat iemand in jou posisie nie bewus is van die feit dat Afrikaans die tweede mees gesproke taal in Suid-Afrika is nie?
Matthews Phosa skryf op die 9de November:
“In short‚ the results from the 2011 census indicated that Afrikaans is spoken at home by 13‚5 percent of the population‚ second only to the 22‚7 percent of the population that speak isiZulu at home.”
Nie net is Afrikaans ‘n meerderheidstaal in dié land nie – Afrikaans is ook tans een van die nege internasionale tale ter wêreld!
Jy skryf:
“Afrikaans sterf nie as gevolg van instellings wat dit nie meer beskerm nie; dit sterf omdat dit ’n taal is wat vir die massas onaantreklik word.”
Jy praat van “massas” asof jy die ANC-doktrine dat die “massas” meer regte as minderhede behoort te geniet, ondersteun. Jou sienswyse bepaal dat daar in ons demokrasie altyd na die “massas” se pype gedans moet word en dat hulle tog nooit ontstel of bedreig moet word nie. As ‘n blanke of kleurling, moet jy doodeenvoudig aanvaar dat enige gebaar, of volgens jou selfs die teenwoordigheid van jou taal, eers deur die “massas” goedgekeur moet word. Dit is ‘n ware selfmoordresep vir enige minderheid.
“Want sien, toe apartheid val en Afrikaans sy beskermde status verloor, het Afrikaners nie net tralies gebou om hulle van die ‘swart gevaar’ te beskerm nie, maar Afrikaans het ook tussen hom en sy naaste mure opgerig.”
Ek sien dat jy mooi geleer is dat apartheid altyd ‘n lekker stok is om Afrikaans mee te slaan. Ek aanvaar dat jy nie die terme “Afrikaanses” en “Afrikaners” verwar nie, aangesien die meerderheid Afrikaanses bruin is en nie eers Afrikaners is nie. Dit is ook ‘n vreemde groep mense wat in 1992 in ‘n referendum “ja” stem vir integrasie, met die wete dat hul taal sy “beskermde status” sal verloor, maar dan summier daarna “tralies bou” om hulle te beskerm teen die einste “swart gevaar” met wie hulle d.m.v. hul “ja”-stem wou integreer?
Jou paradoksale siening poog dus bloot om Afrikaans op bedrieglike wyse aan rassisme te koppel.
Jy skryf verder:
“In plaas daarvan dat Afrikaans gehelp het om brûe te bou, ander tale te bevorder en aan Suid-Afrika te timmer, het vele Afrikaners verkies om eerder rugby te kyk, vleis te braai en oor ons politiek te kla.”
Weereens is dit onverstaanbaar dat jy “Afrikaans” en “Afrikaners” as een entiteit in een sin gebruik. Baie kleurlingmense en swartmense is tog ook Afrikaans?
Dit is ook ironies dat jy noem dat Afrikaans (of bedoel jy Afrikaners?) nie “brûe help bou” nie en “ander tale bevorder nie”. Dit is trouens ‘n lagwekkende siening.
Dit is Afrikaners wat ‘n 1992-referendum tot stand gebring het om ‘n brug te bou tussen die ou en nuwe bedeling. Dit is Afrikaners wat die nuwe grondwet geskryf het en daarna die ANC se vuilwerk gedoen het, vandag Nelson Mandela se nalatenskap lewendig hou (dink aan Zelda le Grange en meelopers) en heeltyd “jammer” bly prewel oor hul witheid. Dit was toevallig ook Afrikaners wat Afrika-tale soos Xhosa en Zoeloe op skrif gestel het sodat hulle insgelykse woordeboeke en geskrewe stories kon geniet.
Verder skryf jy oor “ons” wat “ongemaklik” geraak het met ander kulture. Ek wil graag noem dat wanneer jy praat van “ons”, jy kwalik namens ‘n groot groep jong Afrikaners praat.
As Afrikaner is ek heel gemaklik daarmee om mense van ander kulture in my dorp, kerk of selfs koshuiskamer te verwelkom. Ek word wel ongemaklik wanneer daardie selfde mense aan my voorskryf oor hoe ek moet omgaan met my kultuur en erfenis, en white privilege opper wanneer ek sukses bereik. Of wanneer diegene mense soos ek uitvloek en verneder wanneer laasgenoemde poog om eersgenoemde se gemors skoon te maak.
Dit is ook ooglopend dat jy die enorme white privilege-denkfout maak.
James, witmense is nie kapitaalryk a.g.v. white privilege nie. Witmense is privileged a.g.v. hul kapitaalrykdom wat hul deur harde werk oor dekades opgebou het.
White privilege is ‘n mite wat effektief aangewend word om mense soos ek en jy te laat twyfel aan die meriete van ons sukses, om ons en ons ouers as’t ware van ons verdiende erkenning te beroof en te laat verstaan dat alles waarvoor ons gewerk het op onregverdige wyse verkry is. White privilege is derhalwe ‘n bedrieglike sinoniem vir harde werk, toewyding en vooruitstrewendheid, en trek ons aandag af van die werklike bevoorregdes – die “massas” waarvan jy so praat. Dit is tog hulle wat met veel laer matriekpunte as minderheidsleerlinge keuring tot kursusse en koshuise geniet? Dit is tog hulle wat eksklusiewe beurse losslaan deurdat maatskappye weier om beurse aan wit studente toe te ken omdat hulle ‘n gunstige BEE-telling najaag?
Wanneer jy die stelling dat witmense “makliker as ander rasse werk kry en ’n mate van veiligheid in Suid-Afrika ervaar” uiter, wil ek eerstens vir jou vra wat hierdie mening met die taal Afrikaans te make het? Jy kon nie genoeg skietgoed opper om Afrikaans swart te smeer nie, en toe dwaal jou artikel geriefliksheidhalwe af na die onderwerp van white privilege en die kapitaalrykdom van witmense? Dit is werklik ‘n lae hou.
Die feit dat witmense makliker werk kry as ander kan, soos kapitaalrykdom, ook toegeskryf word aan die feit dat witmense geweldige vooruitstrewendheid ervaar het in die verlede en dat hul steeds baat by die spoedige proses van nywerheidsontwikkeling wat hulle destyds van stapel gestuur het.
Dit is nie witmense se skuld dat daar ‘n werkloosheidsprobleem en armoede in Afrika is nie. Alles behalwe.
“En nou, wanneer Suid-Afrika transformeer, wonder ons hoekom Suid-Afrika ons nie wil saamneem nie.”
Jy praat van transformasie by universiteite en dat dit ons (ek neem aan jy praat van ons voorouers) eie skuld is, maar as dit nie vir die “ons”, waarna jy so neerhalend veryws, was nie, was daar nie vandag universiteite om te transformeer nie. Dit is die polities onkorrekte waarheid wat mense soos jy nie wil aanvaar nie.
Daarom is ek gekant teen transformasie. Al ooit gewonder wat sou gebeur as Suid-Afrika ophou om te transformeer, en begin om te bou? Suid-Afrika moet Engelse universiteite en Zoeloe- en Xhosa-universitiete bou, nie Afrikaanse universiteite “transformeer” en hul van hul taal en kultuur stroop nie.
Terloops, waarom beskou jy “ons” en “Suid-Afrika” as apart, en impliseer jy boonop dat dit ‘n onverdiende vergunning sou wees as “Suid-Afrika ons saamneem”? Ons is deel van Suid-Afrika, James, self al wil sommige mense jou indoktrineer om te glo dat ons “wit setlaars” is.
“Al wat dit vra, is dat ons eerste in Engels moet praat sodat almal verstaan. Is dit regtig te veel gevra? Ja, dit neem ’n bietjie van ons white privilege weg, maar wil ons ten koste van ander studente eksklusiwiteit behou?”
James, dit is vir my onverstaanbaar dat mense wat hoegenaamd nie Afrikaans verstaan nie, by die Universiteit van Stellenbosch aansoek doen. Daar is twee top Engelse universiteite in die Wes-Kaap waar daar nie ‘n enkele Afrikaanse woord gerep word nie.
Weereens aanvaar jy ook doodeenvoudig dat alle Afrikaanssprekendes wit is. Daar is baie bruinmense wat uit suiwer Afrikaanse gemeenskappe kom, wat nie by die beoogde taalbeleid sal kan aanpas nie. Wat het nou geword van daardie mooi woord, “inklusief”, waarmee mense soos jy transformasie propageer?
Beteken “inklusief” dat in ‘n meerderheid Afrikaanse provinsie, Engels as hoofvoertaal by die laaste deels Afrikaanse universiteit in die land aanvaar moet word, terwyl daar reeds ‘n klomp suiwer Engelse universiteite in die land is? Dit is kwalik inklusief – dit is ‘n poging om Afrikaans finaal by universiteite in Suid-Afrika te ontwortel en jy behoort dit te besef. Jy is ook duidelik naïef as jy glo dat daar slegs “eerste in Engels gepraat gaan word”. As dit maar so was!
“As Afrikaans sê dat hy omgee, hoe kan hy dink dat dit regverdig is dat studente nie in koshuise kan deelneem nie omdat die kommunikasietaal hulle nie insluit nie? Hoe kan Afrikaans sê hy gun almal hul plek indien my mede-Matie druip omdat sy nie die klasse verstaan nie?”
James, die kommunikasietaal van die universiteit is sekerlik bekend aan diegene wat aansoek doen by die universiteit? Iemand wat nie Engels kan verstaan nie, sal tog nie UCT toe gaan en daar eis dat die kommunikasietaal verander nie?
Terloops, Afrikaans is nie ‘n mens nie, en kan dus nie “sê dat hy omgee” nie.
Dit bekommer my dat iemand in jou hoë posisie slegs die geluide eggo wat die ekstreemlinkse Blade Nzimande en sy meelopers maak oor Afrikaans. Jy het duidelik ‘n wanpersepsie oor wat inklusiwiteit behels en behoort verder te kyk as Stellenbosch. Inklusiwiteit beteken nie dat ‘n universiteit vir almal toeganklik moet wees nie (dit is onmoontlik), maar dat elke landsburger binne die grense van Suid-Afrika in ‘n taal kan studeer wat hy/sy akademies kan verstaan. Dit is hoekom daar baie Engelse universiteite is vir diegene wat Engels as huistaal en tweede taal praat. Daar moet egter ook voorsiening gemaak word vir die 7,1 miljoen mense wat Afrikaans as huistaal praat, en die 10,3 miljoen mense wat dit as ‘n tweede taal praat. Daarom is een deels Afrikaanse universiteit allermins onbillik en “eksklusief”.
In die lig van oplaaiende verset en kritiek vanuit Afrikanergeledere het die Universiteit van Stellenbosch besluit om voorlopig sy onmiddellike verengelsingsplan op te skort. Tydens ‘n vergadering van die uitvoerende bestuur wat Sondag gehou is, is verklaar dat “ten minste die goedgekeurde minimum-taalaanbod in Afrikaans en in Engels in 2016 aan die Universiteit Stellenbosch (sal) geld. Die Afrikaanse aanbod sal nie afgewater word nie. Indien veranderinge aan die Taalbeleid in die vooruitsig gestel word, sal die proses volgens statutêre voorskrifte geskied.”
Die georkestreerde veldtog teen Afrikaans aan Stellenbosch en alle ander universiteite is egter nog nie verby nie. Die enkele geluide wat die DA se Belinda Bozzoli gemaak het oor die “grondwetlike reg van Afrikaanssprekendes om onderrig in die taal van hul keuse te ontvang” is hewig deur sowel die EFF se Julius Malema as die anti-wit kleurlingmeningsvormer Eusebius McKaiser aangeval. In sy rubriek in die Independent-groep se koerante en op iol.co.za, vaar McKaiser teen Afrikaans uit en sê:
“Afrikaans has a horrible history in our country, still labelled as the language of the oppressor by many people – even though it is the mother tongue of some of us who are black… This new language policy for Stellenbosch truly opens up the possibility of Afrikaans liberating itself from an odious socio-linguistic and political history.”
Ook Max du Preez bepleit steeds die verengelsing van sy almal mater, die Universiteit van Stellenbosch, terwyl die renegaatakademikus en Boerehater Fanie Cloete op Netwerk24 beweer dat “Stellenbosch nog nooit Afrikaans was nie”.
In die verklaring van die Universiteit van Stellenbosch wat gister uitgereik is, word daar gepraat van ‘n “versnelde Engelse aanbod” aanstaande jaar, asook onheilspellend vermeld:
“Die feit dat die Taalbeleid as gevolg van statutêre riglyne nie voor die einde van 2015 verander kan word nie, moenie gesien word as ʼn instrument om Engelssprekende studente te benadeel nie.”
Oor die benadeling van Afrikaanse studente word geen woord gerep nie. Die volledige verklaring van die universiteit se mediakantoor is hier te lese.
Alles in ag genome, sal die Matiestaalstryd dus aanstaande jaar voortduur met die ekstreemlinkses van Open Stellenbosch wat nou bloed geruik het en ‘n volledig Engelse US wil sien. Hierin word hulle deur die Engelse media en die vernaamste Naspers-rubriekskrywers gesteun.
Soveel mense is besig om hulle tans oor die Afrikaanse taalkwessie uit te laat, wat blykbaar van die standpunt uitgaan dat alles in Suid-Afrika Engels moet wees. Selfs Julius Malema sou volgens Netwerk24 gesê het “dis PW wat uit die graf uit praat”, verwysende na pleidooie vir die “grondwetlike regte van Afrikaanssprekendes”. ‘n Aggressiewe, luidrugtige minderheid van politici en marxistiese akademici soos Kylie Thomas van Open Stellenbosch poog tans om Engels as universiteitstaal op die hele land af te dwing, net soos Engels die afgelope tweehonderd jaar as aaklige koloniale taal op ons almal afgeforseer is.
Stel dit so: Ek is gatvol vir Engels. Hiermee wil ek nie sê dat Engels nie ook onder sekere omstandighede ‘n mooi en ‘n bruikbare taal kan wees nie. Hier op my rak het ek leeruitgawes van die versamelde werke van die meeste Engelse Romantiese digters soos Byron, Shelley, Keats en Wordsworth wat ek by my oorlede vader, ‘n stoere Afrikaner, geërf het. In Engeland en in die VSA is Engels ‘n nasionale taal en daar bestaan vele mense in daardie lande met wie ons goeie verhoudinge het. Hulle baklei kliphard teen dieselfde soort tirannie – anti-wit rassisme en politieke korrektheid – as ons, daarom is ons bondgenote.
In Suid-Afrika het Engels egter ‘n onding geword wat mens met DDR-Duits of Sowjet-Russies moet vergelyk. Soos ek al dikwels gesê het: die Berlynse Muur het nog nie in ons land geval nie. En daardie muur van totalitarisme is ‘n Engelse muur, ‘n Milnermuur…
In werklikheid word Afrikaans deur baie meer mense as Engels as hulle moedertaal beskou. Afrikaans was (en is dalk steeds) in veel groter mate as Engels die verstaanbare gebruikstaal tot in die verste uithoeke van die land. Die taalsituasie was/is plaaslik soortgelyk aan dié in Namibië: die koloniale taal Engels is dié amptelike taal maar Afrikaans is die landstaal.
Daarom is die korrekte en logiese reaksie op die huidige poging om Engels op die land af te dwing nie om “meertaligheid” – wat dit ook al mag beteken – te bepleit nie. Dis Engels teen Afrikaans, oftewel ‘n Engelse Suid-Afrika teenoor ‘n Afrikaanse Suid-Afrika. ‘n Minderheid radikale, kommuniste en koloniale veroweraars is besig om Engels as amptelike én landstaal op ons af te dwing, op kampusse, skole en elders, in die naam van hul meerderwaardigheid en heerssug. So dikwels verwys hulle na white supremacy of “wit heerssugtigheid” soos dit in Afrikaans vertaal word, maar hulle vergeet van Engelse heerssugtigheid wat ons al sedert 1806 ervaar en wat sedert 1994 ‘n siekte erger as MIV/Vigs geword het.
Wim de Villiers en die Universiteit van Stellenbosch het 12 November ‘n absurde verklaring uitgereik waarin die volgende in die eerste paragraaf gesê word:
Aangesien Engels die omgangstaal in Suid-Afrika is, sal alle onderrig by die Universiteit Stellenbosch in ten minste Engels gefasiliteer word om geen uitsluiting op grond van taal te verseker. Die Universiteit bly verbind tot die verdere ontwikkeling van Afrikaans en isiXhosa as akademiese tale.
Kan ‘n universiteit, waar mense kwansuis in die praktyk van “navorsing” en ‘n ewewigtige omgang met feite opgelei word, so ‘n leuen versprei? Feit is: buiten Natal, is Afrikaans die “omgangstaal van Suid-Afrika”. Taalkundige studies bewys dat méér mense in die land Afrikaans as Engels verstaan. As Natal, wat tradisioneel ‘n Engelse kolonie was – maar selfs in Noord-Natal waar daar nog Voortrekkergrond bestaan, word Afrikaans gepraat – buite rekening gelaat word, is Suid-Afrika oorwegend Afrikaans! In groot dele van die ou Transvaal en Vrystaat, asook Noord- en Wes-Kaap, is Engels ‘n vreemde taal waarin geen onderrig of kommunikasie kán plaasvind nie.
Ons beleef tans die ineenstorting van die Engelse onderwysstelsel wat ná 1994 met soveel fanatieke ywer deur die Kommunisteparty in ons land ingestel is. Slegs ‘n paar duisend Afrikaanse leerkragte wat in die vorige stelsel opgelei is, hou die land se onderwys nog min of meer aan die gang. Die tekens is egter daar dat die totale onderwysstelsel, sowel op skool as op universiteit, besig is om in duie te stort. “Leerlinge” verkry matriek sonder dat hulle kan lees of skryf of basiese maalsomme kan doen. “Studente” word van grade voorsien, sonder dat hulle eens ‘n behoorlike brief kan skryf, wat nog te sê om in die beginsels van logika en debat, asook die breë tradisie van beskaafde redevoering opgevoed te wees. Ons “graduandi” is “barbare met ‘n stuk papier” en die meeste van die tyd gedra hulle hul soos barbare deur openlike intimidasie en geweldpleging, brandstigting en vandalisme op dieselfde kampusse waar hulle veronderstel is om hul “Engelse opvoeding” te ontvang.
Dis besonder gepas dat die minister van hoër onderwys voor wie Wim de Villiers, Jonathan Jansen, Ihron Rensburg en elke ander rektor ellendig kruip, insgelyks leier van die SAKP is. Die verengelsingsprojek in Suid-Afrika is ‘n kommunistiese projek. Al was Engels in die negentiende eeu ‘n Brits-koloniale taal wat in die administrasie en uiteindelik in die konsentrasiekampe van 1900-1902 op ons afgedwing is, het dit in 1994 met die bankkrotskap van Oos-Europese kommunisme die enigste grashalm geraak waarna Suid-Afrika se Rooi Rooinekke angsvallig reik. Engels verteenwoordig vir hulle mag.
As ek praat van Rooi Rooinekke, dan dink ek veral aan daardie verloopte Afrikaners (soos Bram Fischer), Engelse (soos John Harris van die stasiebomfaam) en Lithause Jode (soos Joe Slovo en Ronnie Kasrils) wat geen leuen, terreurdaad of gekonkel sou ontsien om hul nuwe Engelse goelag in ons mooi land tot stand te bring nie.
Daar bestaan geen praktiese oorweging of morele reg vir die voortbestaan van Engels in ons land, buiten in Natal nie. Tydens Republiekwording in 1961 wou Natal afstig en selfs tans sou die land van ‘n groot deel van sy probleme ontslae raak as hy dié koloniale provinsie met sy Engelse, Zoeloes en Indiërs aan hul eie lot oorlaat. Immers is Jacob Zuma en sy uitgebreide familie almal Natallers! Natal is die Engelse parasiet wat minder as 16% van ons Bruto Nasionale Produk lewer, maar tans die land regeer en sy taal op ons afdwing! Naas Wits en die Universiteit van Kaapstad, waar die Lithause invloed tradisioneel sterk was, het die “Britse” Universiteit van Kwazulu-Natal insgelyks sy kwota fanatiese radikale en kommuniste opgelewer. Sedert 1994 verkeer Natalse Indiërs ook op die voorpunt van die oorlog teen Afrikaans, ‘n taal wat hulle as “oorbodig” beskou, synde geen lingua franca in hul tuisprovinsie, Natal, of in hul land van herkoms, Indië nie.
Anders as Engels, is Afrikaans geen koloniale taal wat vanaf Europa op ons afgedwing is nie. Soos wat die Vryburgers aanvanklik in 1657 op hul eie grond begin boer het, het hul volkstaal natuurlikerwys in die Kaap al verder en verder versprei en is merendeels sonder dwang deur ander inheemse groepe soos die Khoi-San as voertaal aangeneem. Later in die negentiende eeu is Afrikaans deur die Groot Trek na die binneland versprei. In die Boererepublieke was Afrikaans die omgangstaal en veral in die Transvaal is geen Engels in die administrasie gebruik nie.
Laasgenoemde is ‘n belangrike punt, want selfs toe ons deur Brittanje in 1902 verower is, het artikel 5 van die Vrede van Vereeniging bepaal dat die “Dutch language” (waarby Afrikaans inbegrepe is) in “openbare skole in die Transvaal en die Oranjerivierkolonie waar ouers dit verkies” onderrig sou word, asook dat dieselfde taal “in die geregshowe” toegelaat sou word.
Dít wat ons nou aanskou, verteenwoordig die terugdraai van die horlosie na tegelykertyd, ‘n soort oerkolonialisme van die vroeë negentiende eeu en die beginsel van “mag is reg”, asook die sosiogeniëring van die Oos-Europese goelag-tipe. Deur dwang en geweld moet “een Engelse nasie” uit die diverse etniese en kultuurgroepe in Suid-Afrika gesmee word.
FW de Klerk is ‘n hond en ‘n verraaier wat net die doodstraf verdien. Pleks van “te onderhandel”, het hy gemeensaak met Joe Slovo en sy fanatieke Oos-Europeërs, Lithauers, Natalse Indiërs en Engelse marxiste gemaak om ons van ons nasionale kultuur te beroof. Nie net ons kultuur nie, maar selfs ons lewens: ons volkslewe wat moeisaam oor eeue hier tot stand gekom het, dog ook: ons fisieke lewens wat daagliks deur moord, verkragting en roof vernietig word.
Die Kaap is in 1806 vir die tweede keer deur Brittanje beset, terwyl die Transvaal en Vrystaat in 1902 weereens deur die Britse Ryk verower is. Gee dit die Rooi Rooinekke die reg om hul taal op ons af te dwing? Nee, en nogmaals nee! Tydens die twintigste eeu het Afrikaners getoon dat hulle geensins hierdie verowering aanvaar nie. Ons was die eerste antikoloniale stryders; selfs Lenin het dit erken. Oor die afgelope eeu het ons Afrikaans as nasionale taal ontwikkel en uitgebou tot die grootste kultuurtaal wat daar nog in Afrika bestaan het, as alternatief vir Engels wat grotendeels in Natal en enkele voorstede van Johannesburg en Kaapstad gepraat is.
Maar steeds word die veroweringsargument en “mag is reg” aan ons opgedwing! Ná FW de Klerk en Roelf Meyer se laakbare kapitulering aan die bebrilde “generaals” van Umkhonto we Sizwe soos Joe Slovo of Ben Turok, word die argument elke dag gestel dat Afrikaners deur die “progressiewe” (‘n eufemistiese term vir “kommunistiese”) magte verower is. Terloops, is ek dalk onbillik om Lithaue die skuld te gee. Turok is in Letland gebore, ook ‘n Oosseestaatjie en voormalige kommunistiese land wat net langs Lithaue geleë is.
Ons is dus drie keer verower: in 1806, in 1902 en in 1994. Daarom moet ons nou Engels as landstaal, asook enigste taal van hoër onderwys – en binnekort alle onderwys – aanvaar.
Sedert die Tweede Wêreldoorlog is die veroweringsreg egter nie meer geldig nie. Die territoriale integriteit van alle state moet eerbiedig word, volgens die Handves van die Verenigde Nasies wat universeel aanvaar is. Net so min as wat Brittanje vandag die reg het om ons in te val en die Engelse taal op ons af te dwing, het Slovo en ander Oos-Europeërs die reg om ons deur middel van terreur – wat in elk geval ‘n internasionale misdaad is – aan te val en agterna Engels op ons af te dwing.
Wat die hele land – met die uitsondering van Natal – betref, was Afrikaans of die vorm daarvan waarna ook in vorige eeue as “Nederlands” of “Kaaps-Hollands” verwys is, die regs- kerklike en opvoedkundige taal. In die noorde van die land is dit maar eers ná 1902 dat Engels hoegenaamd amptelike status verkry het: deur die loop van ‘n geweer en oor die lyke van die kinders en vroue in die konsentrasiekampe.
Net so min as wat die Engelse “taalreg” in dié land deur verowering gevestig kan word, kan dit deur verskeie pogings tot volksmoord – waarvan die huidige maar die jongste in ‘n hele reeks is – gevestig word.
Ek praat namens alle Afrikaners as ek sê dat ons nooit ondergeskiktheid teenoor die Engelsman, die Lithauer, die Xhosa, die Zoeloe, of wie ook al, sal aanvaar nie. Ook en veral nie die ondergeskiktheid van ons suiwer Germaanse kultuurtaal, Afrikaans, teenoor ‘n kreoolse bastertaal soos Engels wat deels Germaans en deels Latyns is nie. Ons gee nie om of die Franse, Duitsers, Nederlanders, Skandinawiërs of wie ook al Engels bo-oor hul eie tale as “internasionale taal” aanvaar nie. As daar een taalgroep op dié planeet is wat Engelse oorheersing totaal en al verwerp, is dit die Afrikaanse taalgroep! Op Stellenbosch, in Pretoria of waar ook al.
Selfs al is dit de facto waar dat ons verower is of deur verraderlike miskruiers van sg. “leiers” tot die status van “verowerdes” verdoem is, verbied die verskeie Geneefse konvensies steeds dat die veroweraar die kultuur van die verowerdes uitwis. Artikel 49 van die Vierde Geneefse Konvensie verbied insgelyks die veroweraar om tot “bevolkingsoordragte” (“population transfers” in die Engelse weergawe) oor te gaan:
Individual or mass forcible transfers, as well as deportations of protected persons from occupied territory to the territory of the Occupying Power or to that of any other country, occupied or not, are prohibited, regardless of their motive. … The Occupying Power shall not deport or transfer parts of its own civilian population into the territory it occupies.
Umkhonto we Sizwe, die SAKP se terreurmag, het ooreenkomste met Robert Mugabe en ander totalitêre leiers gesluit. Verbaas dit daarom dat ‘n deel van die Zimbabwiese bevolking na ons land deur bevolkingsoordrag gebring is, sodat die land verder verengels kon word?
Op ‘n kleiner skaal, is Umkhonto we Sizwe besig met “bevolkingsoordrag” na Afrikaanse universeite met kultuurmoord en volksmoord (daar is geen regstegniese onderskeid tussen die twee nie) as oogmerk.
Die 1996-Grondwet, wat nooit aan ‘n referendum onderwerp is nie, is so swak deur Roelf Meyer en sy idiotiese medeverraaiers onderhandel dat niemand kop of stert kan uitmaak van die taalartikels daarin nie. Suid-Afrika beskik oor “elf amptelike tale”, maar slegs een “omgangstaal” – in die woorde van die Universiteit van Stellenbosch – en slegs Engels word op amptelike dokumente en in wetgewing gebruik. Waarskynlik het Idi Amin se Uganda ‘n meer konsekwente grondwet en taalbeleid gehad!
Aangesien geen Afrikaner, behalwe een of twee “gekooptes” ooit tot die 1996-grondwet ingestem het nie, moet ons ons op die Verdrag van Vereeniging (1902), asook die British South Africa Act (1909) en die Ampteliketalewet (1925) verlaat. Elkeen van daardie dokumente, waarvan twee deur Brittanje opgestel is, gee ten minste gelyke status aan Afrikaans. Waarom sou ons tans met minder tevrede wees? Omdat ‘n klompie Lithauers met die hulp van die Oos-Duitsers en die Sowjet-Russe bomme in ons stede kom stel het, op dieselfde wyse as wat terroriste enkele dae gelede ‘n skrikbewind in die Franse hoofstad, Parys, gevoer het.
Ons verwerp terreur en taaloorheersing met dieselfde mate van minagting. In Suid-Afrika was Engels nog altyd by uitstek die taal van die terroris, die lasteraar, die beswadderaar en volksmoordenaar. Kennelik bestaan daar inwoners van dié land – gelukkig ‘n minderheid – wat Afrikaans en ons nasionale tradisie hartstogtelik haat. In hierdie tye – net soos voorheen in die geskiedenis – het hulle ‘n soort taaloorlog teen Afrikaans verklaar.
Laat ons dit vandag ewe hartstogtelik aan die Rooi Rooinek met sy dik Lithause bril stel: Alvorens u Afrikaans in dié land uitwis, sal u elkeen van ons eers moet doodmaak. Sekerlik broei die obsessie om alle Afrikaners te wil uitmoor in die patologiese geeste van Suid-Afrika se Anglo-kommuniste en “internasionaliste”. Maar anders as die groter Anglo-Amerikaanse Ryk, beskik hulle kwalik oor die vermoë om hul doodsvonnis op ons moedige klein volk te voltrek. Ook nie die doodsvonnis wat die afgelope dae oor Afrikaans by Stellenbosch uitgespreek is nie.
PW Botha se naam eggo die afgelope week of twee deur die land, ironies genoeg. Hy het aan ons die begrip van die “totale aanslag” oorgedra, maar waarskynlik was hy te naïef om te verstaan juis hóé totaal en totalitêr die aanslag uiteindelik sou word, tot hier waar dit elke aspek van ons kulturele en opvoedkundige lewe sou raak.
Die taaloorlog is verklaar. Ons was nog altyd verdraagsaam teenoor elke taal ter wêreld, Engels daarby ingesluit. Dieselfde kan nie van die “Engelse alliansie” in Suid-Afrika gesê word nie. Hulle was nog altyd kwaadwillig, haatdraend, onverdraagsaam. Wanneer Engels soos tans die voertuig vir totalitarisme, asook volks- en kultuurmoord word, moet ons dit verwerp en terugdryf tot in Natal van waar dit oor die Drakensberge gekom het ons te bedreig en te versmoor. Die aggressie kom nie van ons nie, maar van die anglomane wat soos ‘n trop hiënas nou bloed geruik het en finaal alles voor die voet wil doodbyt.
Laat ons teen Engels opstaan soos ons voorouers teen die Britse Ryk opgestaan het en soos ons jong seuns aan die grens teen Kuba, Rusland en Oos-Duitsland geveg het. Die “Engelse mag” wat hom tans in sy oorheersing en sy hegemonie verlekker, mag binnekort verras word deur die staalharde wil van elke ware Afrikaner om geen duim vir sy taal toe te gee nie.
Afrikaans verteenwoordig ons laaste stukkie grondgebied wat ons nie durf prysgee nie. Engels is die dood self, juis daarom word dit ‘n “doodsetertaal”* (killer language) genoem. “Meertaligheid” is ‘n illusie en het nog nooit in Suid-Afrika bestaan nie. Dit was nog altyd net ‘n stryd tussen Engels en Afrikaans, met die oorwinning wat tans deur Engels verklaar word.
Engels hoort in Natal. Of dalk oorsee. Nie langer in u en my aangesig nie. Weens die onverdraagsaamheid van Engels en Engelsgesindes, moet Afrikaans die enigste amptelike taal van ‘n herrese Afrikaanse Republiek word waarin onderontwikkelde minderheidstale soos elders ter wêreld met verdraagsaamheid behandel sal word. Ons is siek en sat vir die selfvoldane aggressie en meerderwaardigheidsindroom van Engels. “Engelse heerssugtigheid”, inderdaad.
Om dit pront te stel: Laat Engels in sy swernoot vlieg!
* Dié neologisme, ontleen aan die Skotse skryfster van die Harry Potter-boeke, sal my vergun word.
Die rektor van die Universiteit Stellenbosch (US), Wim de Villiers, se voorlaaste voorganger, Chris Brink, was van huis uit ‘n Afrikaner en dus Afrikaanssprekend. Brink het egter ‘n aantal jare as dosent in Australië deurgebring en het as ‘n hanskakie na die US teruggekeer: anti-Afrikaner en anti-Afrikaans. Voor sy aanstelling het Brink in 2001 egter plegtige versekeringe aan die US-raad gegee, bv “Ek sien US as sentraal binne ‘n Afrikaanse Renaissance” en “dat Afrikaans veilig in sy hande is” (Pieter Kapp, Maties en Afrikaans, Pretoria: Protea Boekhuis, 2013, p 76-77). As rektor het Brink hom deurgaans vir die afskaling van Afrikaans en die bevordering van Engels beywer omdat hy behep met Engels as internasionale akademiese taal was.
‘n Mens sou dink dat die US-raad met Brink ‘n dure les geleer het. Brink se opvolger, die bruin Russel Botman, was die eerste “swart” US-rektor. Wat Afrikaans betref was Botman se aanstelling ‘n verdere terugwaartse stap, want hy het onder meer moeite gedoen om sy huisgesin sover moontlik te verengels. As militante ANC-aktivis was hy in woord en daad sterk anti-Afrikanergesind. Polities korrek is Botman om etniese redes baie minder as Brink gekritiseer, wat hom in staat gestel het om Afrikaans in veel groter mate te benadeel, soos geboekstaaf deur Kapp. Toe daar na ‘n opvolger vir Botman gesoek is, is deur sowel die voorsitter van die US-raad as die waarnemende rektor te kenne gegee dat ‘n Botman-kloon die ideale US-rektor sou wees.
Teen hierdie agtergrond het Wim de Villiers op 1 April vanjaar sy ampstermyn as US-rektor begin. Hy het voorgraads aan die US van weleer gestudeer. Sy pa, AB de Villiers, was ‘n hoogleraar in die regte aan die US. Wim de Villiers het nagraads in die buiteland studeer en meer as ‘n dekade lank daar vertoef. Soos sy voorganger Brink het hy grondig van sy Afrikanerskap en Afrikaans afskeid geneem, met ‘n huisgesin wat, anders as die een waarin hy grootgeword het, ingrypend verengels het. Sy pa sou sekerlik geen behae hê in ‘n seun wat met ‘n passie vir Engels as internasionale akademiese taal hom geroepe voel om as die laksman van Afrikaans aan die US op te tree nie. Daar is geen rede om te vermoed dat die moontlikheid van ‘n nie-Afrikaanse US ooit by AB de Villiers opgekom het nie. Nog minder het hy besef dat hy baie geld belê het in ‘n kind wat dermate sou ontaard dat hy Afrikaans aan die US sou vernietig. Wim de Villiers moet ‘n baie dik, ANC-gedienstige vel hê.
Die gebeure is des te meer weersinwekkend omdat hierdie aankondiging gedoen is in die jaar waarin die US se groot weldoener, Jannie Marais, se sterfte ‘n eeu gelede herdenk word. Wim de Villiers het vanjaar doelbewus enige huldiging van Marais deur die US-studente en -personeel vermy. Op ‘n skandalige wyse het hy hom nog nooit openlik uitgelaat oor Marais se skenkings- en stigtingsvoorwaarde waarvolgens Afrikaans nie ‘n mindere posisie as Engels aan die US mag beklee nie. Druk word ook nie deur bv die US-raad toegepas sodat De Villiers verplig word om sy gedrag te verduidelik/regverdig nie. Hy kan nie daarvan beskuldig word dat hy as rektor al ooit iets goeds van Afrikaans en Afrikaners gesê het nie.
Die mate waarin De Villiers verengels en veramerikaans het, blyk uit die weergawes van sy toesprake wat op die US-webwerf gepubliseer word. As ‘n leë gebaar kom hy met enkele Afrikaanse sinne vorendag, met die res van sy toespraak in Engels. Dit word gedoen terwyl ek die indruk het dat die meeste US-studente tans nog Afrikaanssprekend is;* ook omdat De Villiers meer vloeiend/gemaklik in Engels is. Op die US-webwerf gebeur dit telkens dat die Engelse weergawe van ‘n De Villiers-toespraak eerste gepubliseer word omdat die enkele Afrikaanse sinne gou vertaal kan word. Die Afrikaanse weergawe verskyn heelwat later omdat feitlik die hele toespraak eers uit Engels in Afrikaans vertaal moet word.
[* De Villiers beweer: “Die meeste studente is Engels en minder as ‘n derde wil in Afrikaans onderrig ontvang” (Die Burger, 14 deser, p 2). In Kapp se boek word aangetoon hoe De Villiers se twee voorgangers doelbewus ter benadeling van Afrikaans gelieg het. Omdat De Villiers sy eie agenda het, behoort sy uitlatings myns insiens nie sonder meer as die waarheid aanvaar te word nie.]
Op 12 deser het De Villiers, met die ondersteuning van sy bestuurspan, op die US-webwerf aangekondig dat hy Engels met ingang volgende jaar “die primêre taal van kommunikasie en administrasie” van die US wil maak. ‘n Jaar gelede het die US-raad besluit dat Afrikaans en Engels voortaan gelyke status sal geniet; glo omdat “gelykberegtigende toegang tot leer- en onderriggeleenthede vir alle Suid-Afrikaners” daardeur moontlik gemaak word. Ooreenkomstig ‘n eis van Open Stellenbosch het die US-raad vroeër vanjaar weer aan die taalbeleid getorring met die besluit dat Afrikaans nie meer beskerm gaan word nie. Die jongste is dat Afrikaans en Engels ingevolge De Villiers se insig vorentoe nie meer gelyke status aan die US sal hê nie; dat Engels in weerwil van Jannie Marais se voorwaarde dié onderrigtaal word, met Afrikaans wat, soos Xhosa, tot ‘n onbeduidende randeier afgegradeer word. Dieselfde argument wat in 2014 gebruik is om Afrikaans en Engels gelyk te stel, word nou gebruik om hulle beoogde heeltemal ongelyke status te probeer regverdig: “gelykberegtigende toegang tot leer- en onderriggeleenthede.” Dieselfde motivering kan onmoontlik sinvol ter regverdiging van twee heeltemal verskillende taalopsette gebruik word.
In die verklaring word ongelooflik slodige logika gebruik. ‘n Mens kan nie glo dat senior akademici so ongesofistikeerd dink nie. Dit is myns insiens duidelik dat hulle nie in daardie hoë poste hoort nie. Engels word dié US-taal “om geen uitsluiting op grond van taal te verseker;” ‘n stokou maar valse ANC-argument. Wat van Afrikaanssprekendes, daardie studente wat tradisioneel aan die US hoort? Is hulle gelyk aan “geen”,’n ronde nul, dus nie-bestaandes? Is dit net Afrikaans wat kan uitsluit en nie Engels nie? Die De Villiers-redenasie is gebaseer op die uitgangspunt dat “Engels die omgangstaal in Suid-Afrika is” en daarom “sal alle onderrig by die Universiteit Stellenbosch in ten minste Engels gefasiliteer word.”
In werklikheid word Afrikaans deur baie meer mense as Engels as hulle moedertaal beskou. Afrikaans was (en is dalk steeds) in veel groter mate as Engels die verstaanbare gebruikstaal tot in die verste uithoeke van die land. Die taalsituasie was/is plaaslik soortgelyk aan dié in Namibië: die koloniale taal Engels is dié amptelike taal maar Afrikaans is die landstaal. Dit is seker net ‘n swart regering wat so ‘n onverkwiklike taalopset vir homself as ‘n verdere “uitdaging” op die hals kan haal. In elk geval bestaan daar geen twyfel dat Afrikaans in die Wes-Kaap baie meer moedertaalgebruikers as Engels het nie. ‘n Hanskakie soos De Villiers word glad nie met so ‘n argument beïndruk nie. Grootdoenerig wil hy van die US ‘n wêreldspeler maak; nie ‘n lokale, parogiale inrigting wat die plaaslike belastingbetalers dien omdat die US met hulle geld onderhou word nie.
Onderliggend is daar myns insiens ‘n groot skeut onregverdigbare Afrikanerhaat en leedvermaak. Weens die ANC-regering se voorkeur vir Engels word dit nou oral, insluitende aan die US, aan almal opgedring. Ooreenkomstig die ANC se skewe voorstelling van die geskiedenis word egter telkens van Afrikaans gesê dat dit nooit weer aan iemand opgedring mag word nie. Die De Villiers-US speel ANC-gedienstig hiermee saam. Maar let op hierdie blatante opdringing van Engels: “In koshuise en ander leefomgewings behoort studente Engels as omgangstaal in huisvergaderings en ander amptelike funksies [te] gebruik.” Afrikaans word beskuldig van opdringing, maar nie Engels nie. Afrikaans sluit uit maar nie Engels nie. Het ons hier voorbeeldige voorbeelde van gelykberegtiging of die doelbewuste, polities gemotiveerde toepassing van dubbele standaarde?
“In hierdie verband wil ons graag erkenning gee aan die beduidende bydrae wat die Open Stellenbosch-kollektief in die onlangse gesprekke gemaak het om te verseker dat taalimplementering aan die US nie ‘n struikelblok vir toegang tot onderriggeleenthede of die suksesvolle voltooiing van akademiese programme word nie.” Afrikaans word op ‘n gemene manier alewig as ‘n struikelblok voorgestel sonder om die voortreflikhede van die taal te besing.
Open Stellenbosch (OS), ‘n klein minderheidsgroep met ‘n sterk nie- of anti-akademiese oriëntasie, se bydrae tot die verheffing van Engels tot hoofonderrigtaal word spesiaal deur De Villiers uitgesonder. Hy en sy meelopers het steeds geen besef van wat OS werklik is nie. ‘n Vorige redakteur van die saketydskrif Finweek, Marc Ashton, het die aandag op ‘n voor die hand liggende waarheid gevestig: “Students go to university because there is no work for them” (Moneyweb Today, 19 deser). Die ANC-regering faal met werkskepping, soos met die meeste ander dinge. Die US help die ANC-regering uit die verknorsing deur tot in Limpopo meesal akademies onbelowende swart skoliere met studiebeurse na die US te lok as onwillige/ongemotiveerde studente. Hierdie skoliere word voor ‘n keuse gestel: óf werkloosheid en krepering tuis óf “studie” aan die US, insluitende gratis akkommodasie en kos. Die US word hiertoe deur nie-akademiese oorwegings gemotiveer, te wete om die rasteikens wat hy onnodiglik vir homself stel, te haal.
Sodra (die meeste) OS-lede in hierdie lig gesien word, word dit duidelik waarom hulle eerder chaos saai as om te studeer, selfs in eksamentyd, en waarom hulle probeer om te verhoed dat egte studente eksamen skryf. Die meerderheid OS-belhamels is waarskynlik US-beurshouers. Die US is in ‘n gunstige posisie om van hulle ontslae te raak deur hulle studiebeurse nie te hernu nie. Maar dit sal die getal swart studente op die kampus verminder, terwyl ‘n so groot moontlike swart komponent om nie-akademiese/politieke redes deur die US gewens geag word.
Onlangs het Rudolf Gouws genoem dat omtrent die helfte van die studiegeld wat ingesamel word aan US-studiebeurse bestee word (Die Burger, 29 Oktober, p 14). Dit is bekend dat hierdie beurse hoofsaaklik aan swartes toegeken word; dikwels op twyfelagtige akademiese gronde, bv om rasteikens te haal. Een van die implikasie is dat daardie blanke studente wat vir hulle studie betaal, die studiebeurse van swart studente subsidieer. ‘n Ander rede waarom studiegeld so hoog is, is omdat hoofsaaklik swart studente aan die wydverspreide wanpraktyk van toe-eiening ly, dus om sonder teenprestasie geregtig op (feitlik) enigiets te voel. Daarom versuim sommige van hulle om hulle finansiële verpligtinge teenoor die universiteit na te kom, wat nog hoër studiegeld tot gevolg het. Ook omdat vandale nie verplig word om die skade wat hulle veroorsaak het aan die universiteit te vergoed nie. In ‘n onderhoud met Jean Oosthuizen het De Villiers die moontlikheid van ‘n “gedifferensieerde fooistelsel” genoem (LitNet 11 deser). Besluit maar self wie gaan bevoordeel en wie gaan benadeel word. Polities korrek word die aandag nie gevestig op die ironie dat dit juis bevoordeelde swart studente is wat teen hoë studiegeld betoog nie. Dink watter chaos op kampusse gaan heers as “gratis” universiteitstudie ingestel sou word.
Oproerige vandale word nie geskors nie. Na die onlangse gebeure het De Villiers die oproerige studente om verskoning gevra omdat hy ‘n hofbevel verkry het om hulle uit ‘n US-administrasiegebou te smyt. In geen opsig het hy hulle gedrag gekritiseer nie. Pleks daarvan is DeVilliers vol lof vir hulle, bv: “Ons studente het getoon hulle is verbind tot beginselvaste meningsverskil en vreedsame protes. Daarvoor gee ek ons studente graag die eer. Ons studente het die denkleierskap getoon was die US juis nastreef” (Jean Oosthuizen-onderhoud). Pleks van die studente te kritiseer het De Villiers namens die US onderneem dat die universiteit sal probeer om te verbeter. Dit is nie ‘n resep vir wet en orde en ‘n doelmatige akademiese milieu nie. Ek vind dit moeilik om gesonde, akademies-gefundeerde rasionaliteit by De Villiers op te diep.
As De Villiers sy sin kry, gaan Afrikaans vorentoe volgens behoefte of op aanvraag aangebied word. Maar hierdie opsie word op allerhande gemene maniere tot onlewensvatbaarheid verdoem. “Dit sal afhang van vermoëns van dosente,” terwyl die internasionaal georiënteerde US Afrikaansvermoë glad nie meer as ‘n vereiste by die aanstelling van dosente stel nie. Verder: “Die addisionele tale [Afrikaans en Xhosa] mag nie gebruik word om enigeen uit te sluit nie,” terwyl die De Villiers-US Afrikaans definieer as ‘n taal wat studente uitsluit. “Dit impliseer dat alle kommunikasie by die Universiteit Stellenbosch minstens in Engels sal wees.” Hoekom? Omdat die dwase wat die voorgestelde nuwe taalbeleid uitgedink het Engels definieer as ‘n taal wat niemand uitsluit nie.
Daar is hierdie leë of valse belofte: “Dosente sal voortgaan om in beide Afrikaans en Engels onderrigmateriaal te verskaf en assessering te fasiliteer. Soos tans die geval is, kan studente toetse, eksamens en opdragte in Engels of Afrikaans voltooi.” Dit is ‘n gemene manier om die Engelse pil te versuiker en kan hoogstens in sommige en progressief minder gevalle ‘n hoogs tydelike Afrikaansopsie wees. Na mate die dosente al hoe meer eentalig Engels word, sal Afrikaans as akademiese taal sekerlik uitgefaseer word.
Die jongste US-verklaring sluit af met die volgende doelbewuste misleiding: Die hersiene taalbeleid “sal taaldiversiteit daadwerklik deel maak van die Universiteit Stellenbosch se wese en toegang vir personeel en studente verseker.” “In kleiner klasgroepe sal alle inligting in Engels oorgedra word.” Dus as daar bv 6 of 12 studente in ‘n klas is, waarvan 5 of 11 Afrikaanssprekendes is, sal die voertaal Engels wees, want aan Engels word voorkeur bo Afrikaans gegee. Dit is in ‘n neutedop Wim-geregtigheid. Dit is juis taaldiversiteit wat in groter mate as tevore ontken word deur tweetaligheid tot eentaligheid te transformeer. Die groter toegang wat vir personeel en studente verseker word, verwys feitlik uitsluitlik na swartes; daardie mense waaraan die US om etnies-politieke, dus nie-akademiese, redes voorkeur gee.
Om Afrikaanssprekendes te sus, beklemtoon De Villiers dat sy nuwe taalbeleid bloot voorstelle is wat nog nie deur die US-raad goedgekeur is nie. In daardie raad is in De Villiers se kort ampstermyn onnodiglik groter verteenwoordiging aan die kommunistiese minister van hoër onderwys, Blade Nzimande, toegestaan. Voorstelle wat anti-Afrikaans en anti-Afrikaner is, kan dus met groter gemak as voorheen goedgekeur word. Dit is ook opvallend dat omstrede voorgestelde veranderings aan die taalbeleid vanjaar, soos verlede jaar, (doelbewus) oorgehou is tot die einde van die akademiese jaar, wanneer daar minder weerstand van die Afrikaanse studente en dosente sal wees. Die punt is dat selfs al sou De Villiers se huidige taalvoorstelle afgekeur word, dit is lae hou teen Afrikaans is en so sal bly; dermate dat Afrikaans as US-voertaal kwalik daarvan kan herstel.
Ek dink dit is die aangewese tyd vir Johann Rupert om as US-kanselier te bedank. Hy en ander Afrikanerdonateurs behoort hulle steun aan die US te beëindig. Rupert het enkele jare gelede die mooi voorbeeld gestel om een van sy maatskappye se advertensies aan ‘n glanstydskrif te onttrek toe daarin ‘n artikel gepubliseer is wat Afrikaans en/of Afrikaners beledig het. Hy het nou weer die geleentheid om sy pa se nagedagtenis met sy optrede eer aan te doen.
‘n Mosie van wantroue behoort myns insiens teen De Villiers en sy viserektor vir transformasie, Nico Koopman, ingestel te word. Vir ‘n akademiese US, asook vir Afrikaans en Afrikaners, is daar geen heil in hierdie twee mense nie. Die ander viserektore, wat blykbaar geen beduidende besware teen die verregaande taalvoorstelle geopper het nie, verdien heel moontlik ook mosies van wantroue. Johann Rossouw verwys na die US-bestuurspan as “bruikbare idiote vir ‘n kortsigtige politieke agenda wat nóg diversiteit, nóg kennis in ons land bevorder … ‘n stem van kritieklose, polities naïewe onnoselheid” (LitNet 13 deser). Breyten Breytenbach sinspeel op iets soortgelyks: “Dit sou al help indien die universiteitsowerhede rondborstig wou erken dat dit nog altyd deel was van die bestaansvesel van die Universiteit Stellenbosch om die politieke hegemonie van die dag na die mond te praat” (Praag 14 deser). Mosies van wantroue kan in die onderrigdepartemente, fakulteite, senaat en raad te berde gebring word; hoe gouer en hoe meer, hoe beter.
Van die studente se kant af, verdien die Studenteraad ‘n mosie van wantroue. Daar is nie ‘n enkele oorspronklike gedagte in hierdie groepie studente se verklaring nie. Hulle herhaal die foute in die De Villiers-evangelie klakkeloos en laat my met wanhoop vir hulle. “‘n Historiese stap is gedoen om die deure oop te maak vir onderrig aan almal.” Geen groep word glo gemarganaliseer nie en alle studente word op gelyke voet geplaas. Die voorgestelde nuwe taalbeleid is glo nie ‘n aanval op Afrikaans nie, “maar ‘n stap vorentoe om ‘n meer toeganklike en wêreldklas universiteit te word” (Die Burger, 14 deser, p 2).
Ek wonder hoe die US se Afrikaansdosente voel oor hulle jarelange versuim om in enige opsig taalbulle ten behoewe van Afrikaans te wees. Hopelik sal hulle skuldig oor Breytenbach se woorde voel: “Dis ‘n skande wat onthou sal word.” Maar hulle sal dalk eerder troos in die kenmerkende Afrikaans- en Afrikaner-dislojaliteit van Max du Preez vind. Let op hoe slinks verskuif Du Preez die klem van die US na (die dorp) Stellenbosch: “Afrikaans gaan nie van Stellenbosch verdwyn nie. Inisiatiewe soos die Woordfees gaan steeds groei” (Die Burger, 14 deser, p 11). Wat op die Woordfees gebeur, weerspieël nie in watter taal onderrig in die US-klaskamers gegee word nie. Orakel Du Preez voorspel groei vir die Woordfees. De Villiers sê egter: “Dit is nie die US se verantwoordelikheid om die voortbestaan van Afrikaans te waarborg nie” (Die Burger, 14 deser, p 2). Hoe lank sal die Woordfees nog op die US se finansiële en ander ondersteuning kan staatmaak as De Villiers agterkom hoe min swartes Woordfees-byeenkomste bywoon? Hy sal daardie US-geld seker eerder na nog studiebeurse vir swartes wil kanaliseer.
Du Preez loof die voorgestelde taalbeleid as iets “in die belang van die universiteit en sy huidige en toekomstige studente” omdat “die onderrigtaal nie langer studente en dosente gaan uitsluit nie. Dit is ‘n voorwaarde vir groei, oopheid en uitnemendheid.” Hy kritiseer Breyten Breytenbach en Leopold Scholtz wat lansies vir Afrikaans gebreek het. Du Preez hoop die US-raad aanvaar De Villiers se waagmoedige voorstelle vir ‘n (grootliks) eentalige US met geesdrif, want die US sal dan “al die mense en kulture van Suid-Afrika waarlik weerspieël.” Afrikanerkultuur kwalifiseer volgens Du Preez blykbaar nie as ‘n kultuur nie. Die “Nuwe Stellenbosch” gaan “‘n Afrika-universiteit” wees; “Suid-Afrika se intellektuele kroonjuweel.” Kan ‘n mens in Du Preez se misleide oë met reg meer verwag van die instansie wat deur Jannie Marais se skenking ‘n werklikheid gemaak is?
Anton van Niekerk het onder die opskrif, “Van volksuniversiteit na internasionale speler” (Die Burger, 10 deser, p 9), dit wys geag om die voortreflikhede van die huidige Universiteit Stellenbosch (US) as “internasionale speler” te besing. As oorverligte doen hy dit uiteraard ten koste van die US van weleer, wat hy ‘n “volksuniversiteit” noem. Hy laat hom veral uit oor Afrikaans, ‘n onderwerp waarvan hy liefs moet wegbly as hy hom nie weer ‘n drag slae op die hals wil haal nie.
Hy beweer dat die US van sowel regs as links gekritiseer word. Hierdie “uitgelese professor” beskou homself blykbaar as in die salige middel geposisioneer; iemand wat as belese en besinnende akademikus met onderskeiding die goue middeweg bewandel. “Van regs is daar die voortdurende verwyt dat die US sy vermeende ‘historiese identiteit’ as die ‘uitvoerder van die testament van Jannie Marais’ prysgegee het.” Dit is feitlik net op Praag dat daar vanjaar herhaaldelik pleidooie gelewer is dat die US Marais se skenkings- en stigtingsvoorwaarde moet nakom, te wete dat Afrikaans nie ‘n mindere posisie in vergelyking met Engels mag beklee nie.
Na verloop van ‘n eeu was daar vanjaar geen amptelike erkenning op die US-kampus van Marais se ontsaglike, deurslaggewende en onbaatsugtige finansiële bydrae tot die ontstaan en uitbouing van die US nie. Van Niekerk is veronderstel om ampshalwe in die etiek onderlê te wees. Maar hy opper geen beswaar hoegenaamd teen die doelbewuste miskenning van Marais se voorwaarde nie. Die US-rektor, Wim de Villiers, het vanjaar al herhaaldelik gesê: “Stellenbosch is nie ‘n Afrikaanse universiteit nie.” Ek ervaar hierdie woorde as ‘n doelbewuste en gevoellose belediging van die nagedagtenis van Marais. Is Van Niekerk weens sy oorverligtheid eties so afgestomp dat hy nie kan aanvoel dat hier ‘n skrynende onreg teenoor die voortreflike nalatenskap van Marais gepleeg word nie? Hiervoor is kundige onderlegtheid in etiek nie eens nodig nie. Blote ordentlikheid noop almal met gewetes om aan te voel dat aan die wense van ‘n oorledene voldoen moet word, of as dit absoluut onmoontlik is, redes daarvoor aan te voer pleks van die saak dood te swyg.
Van Niekerk se anti-Marais-gesindheid dui myns insiens op sy anti-Afrikaans-gesindheid, wat deur Pieter Kapp in Maties en Afrikaans (Pretoria: Protea Boekhuis, 2013) geboekstaaf is. As voorsitter van die US se Taalkomitee het Van Niekerk jare lank tot groot nadeel van Afrikaans gefunksioneer, bv deur onderrig in sowel Afrikaans as Engels in dieselfde klas te bepleit; selfs dat sulke gesamentlike klasse “in pas is met die US se tradisie [!] en bedoel is om eerder Afrikaans se toekoms aan die Universiteit te verseker as om dit te ondergrawe” (p 121). Gesamentlike klasse kon enersyds veroorsaak dat die onderrigmateriaal wat aangebied word, gehalveer word en andersyds dat die klasse hoofsaaklik in Engels aangebied word.
Daar is eenstemmigheid dat gesamentlike klasse opvoedkundig die swakste opsie is. Waarom sou Van Niekerk dan ‘n voorstander hiervan wees? Omdat politieke oorwegings by hom, soos by bv Russel Botman, swaarder as akademiese oorwegings weeg. As ANC-aktivis en rektor het Botman “dubbelmedium beklemtoon omdat dit verseker dat wit en swart saam in die klasse sit” (p 205). Na aanleiding van die chaos wat Open Stellenbosch toegelaat is om vanjaar te saai, het die US onderneem om van volgende jaar af afsonderlike klasse in Afrikaans en Engels in kursusse met baie studente in te stel. Aan die Noordwes-Universiteit, op die Potchefstroom-kampus, word dieselfde weg bewandel.
In die praktyk gaan dit beteken dat die blankes die Afrikaansmediumklasse bywoon en die nie-wittes die Engelsmediumklasse. Sodanige apartheid sal nie in die nuwe Suid-Afrika geduld word nie. Hierdie aparte klasse is dus bloot ‘n tussenstadium voordat die Afrikaanse klasse spoedig as ‘n onding afgeskaf word, omdat dit geëtiketteer sal word as iets wat deur diegene wat terugverlang na die verlede gekoester word; natuurlik uitgaande van die valse veronderstelling dat die verlede sonder meer slegter was as wat die hede is.
Reeds in 2005 het Van Niekerk verkondig “dat taal in onderrig minder belangrik is as die kwaliteit van die kennis wat oorgedra word” (p 151). As dit waar sou wees, wonder ‘n mens waarom daar so steen en been gekla word oor Afrikaans wat na bewering mense uitsluit. Die valse veronderstelling is dat Engels niemand uitsluit nie. In werklikheid is dit ‘n drogargument gebaseer op Van Niekerk se anti-Afrikaans-gesindheid. Taal is van die uiterste belang by kennisverwerwing, want dit is die hoofmanier waarop inligtingsoordrag geskied. Van Niekerk kan die waarheid van my stelling toets deur te gaan luister na ‘n gesaghebbende lesing wat in Mandaryns aangebied word en dan vas te stel wat hy wys geword het.
Dit is ‘n voor die hand liggende waarheid dat Afrikaanssprekende studente akademies beter vaar as hulle klasse in Afrikaans aangebied word. Insgelyks vaar Engelssprekende studente akademies beter as hulle klasse in Engels aangebied word. Waarom kies Van Niekerk kant vir Engels al is hy Afrikaanssprekend? Omdat swartes verkies om in Engels te studeer en dit dus vir Van Niekerk polities korrek is om daardie kant te kies. Wat in die akademiese belang van Afrikaanssprekendes is, weeg by Van Niekerk glad nie so swaar soos die belange van die ANC-gedienstige swart massa nie. Aan die argument dat diegene wat Engelsmediumonderrig begeer die talle sodanige universiteite kan bywoon, steur Van Niekerk hom nie, want dit is polities korrek om as oorverligte te verlang dat die US en die dorp Stellenbosch tot verswelgings toe moet verswart en demografies so getrou moontlik die veelgeprese nuwe Suid-Afrika moet weerspieël. Die beeld van ‘n swart en Engelse US is volgens hierdie redenasie oneindig beter as dié van ‘n wit en Afrikaanse US, wat glo swaar dra aan die bagasie van Afrikanernasionalisme en apartheid; uitgaande van die valse veronderstelling dat swart mag en swart nasionalisme heilsaam en blanke mag en Afrikanernasionalisme boos is.
Van Niekerk het in 2010 aangevoer “dat die taal in die opleiding van wetenskaplikes en die oordrag van kennis van minder belang is – dit is die kwaliteit en uitnemendheid van die kennis wat die swaarste moet weeg” (p 209). Van 2005 af (voorlaaste paragraaf hier bo) het Van Niekerk dus niks wyser geword nie. Breyten Breytenbach het in 2010 tereg van Van Niekerk gesê: “Die man weet waaragtig niks van taal nie” (p 204). Vir my is dit duidelik dat Van Niekerk hom veral om politieke redes vir die afskaling van Afrikaans en die bevordering van Engels beywer. Dit is waarskynlik die rede waarom hy in 2007 nie weer as senaatsverteenwoordiger tot die US-raad verkies is nie (p 159). Ek vind dit ironies dat Nico Koopman in sy plek verkies is; ‘n mens wat sy intreerede in Engels gelewer het voor ‘n gehoor wat feitlik uitsluitlik uit Afrikaanssprekendes bestaan het. In albei se hoedanigheid as US-dekaan het sowel Van Niekerk as Koopman onderskeidelik die Artes- en Teologiefakulteit so vinnig moontlik verengels. Naas etniese oorwegings was Koopman se anti-Afrikaansgesindheid waarskynlik deurslaggewend toe Wim de Villiers hom as ‘n US-viserektor aangestel het. Desnieteenstaande ag die Afrikaanse Taalmuseum en -monument dit wys om Koopman as spreker te nooi.
Van links word die US gekritiseer omdat die onderrig wat in Afrikaans aangebied word glo nie inklusief genoeg na die smaak van veral swart studente is nie. Dan gaan Van Niekerk dadelik oor tot ‘n aanval op Hermann Giliomee, wat beweer het dat die US op twee gedagtes hink: verengelsing ter najaging van internasionale aansien en misleiding van Afrikaanssprekendes oor die vooruitsigte van Afrikaans as US-onderrigtaal ten einde hulle steun te behou (Die Burger, 31 Oktober). Die polemiek van Van Niekerk en Giliomee het ‘n geskiedenis. Voorheen het hulle oor die gehalte van Bantoe-onderwys verskil, met Van Niekerk wat beweer het dat daardie onderwys ‘n “groot katastrofe” was (Die Burger, 9 Julie) terwyl Giliomee ‘n meer ewewigtige/gematigde standpunt huldig (Die Burger, 14 Julie). Hierna was Giliomee van mening dat ‘n Afrikaanse instansie hom vir ‘n Afrikaanse universiteit mag beywer (Die Burger, 24 Oktober), terwyl Van Niekerk meen dat dit om “ál ons land se mense” moet gaan (Die Burger, 20 en 27 Oktober), wat die moontlikheid van ‘n nuwe Afrikaanse universiteit sal verongeluk. Ek dink nie ‘n mens sal Van Niekerk daartoe kan beweeg om vir blankes, Afrikaners of Afrikaans in die bres te tree nie. Dit sal sy beeld as oorverligte, waaraan hy so naarstiglik bou, aantas. Van Niekerk bestempel Giliomee se standpunt as “kritiek van regs”, terwyl Giliomee polities seker maar net minder links as Van Niekerk is.
In sy jongste skrywe noem Van Niekerk “die US van die jare sestig tot tagtig … nie ‘n universiteit met beduidende internasionale aansien nie, maar ‘n taamlik geïsoleerde instelling en primêr gebrandmerk as die bakermat en alma mater van apartheidsleiers.” Wie het destyds probeer om die US akademies te isoleer en Afrikaners as boos te brandmerk? Die terroristiese ANC. Desnieteenstaande is aan die US van weleer myns insiens veel hoë akademiese standaarde as aan die huidige US gehandhaaf. Destyds is ‘n A-simbool in alle vakke (of minstens ‘n A-gemiddelde) in matriek van alle studente vir toelating tot mediese studie (MBChB) vereis. Deesdae kan met ‘n C- of selfs D-simbool toelating verkry word, mits die kandidate nie-wit is. Geen wonder dat hierdie US-kwalifikasie, anders as voorheen, tans nie sonder meer in die buiteland erken word nie; aanvullende eksamens word in toenemende mate vereis. Wêreldwyd het die besef posgevat dat die US akademies nie meer is wat hy was nie.
Van Niekerk, daarenteen, bespeur by die huidige US ‘n “strewe na onmiskenbare, internasionaal erkende navorsingsuitmuntendheid.” Daar kan glo nie toegelaat word dat die US “‘n minderwaardige universiteit moes bly bloot ter wille daarvan om ‘n ‘volle Afrikaanse’ aanbod te behou nie.” Van Niekerk beweer waaragtig dat die huidige US “die beste moontlike dosente” wil aanstel en dat dit die soort ding is wat “eenvoudig nie kan plaasvind deur medium van Afrikaans nie.” Wat behels die huidige US se teikengedrewe aanstellingsbeleid? Om ooreenkomstig die wense van die ANC by voorkeur (eintlik: indien enigsins moontlik) swartes en vroue aan te stel. As iemand wat ‘n akademiese pos beklee behoort Van Niekerk te weet dat sowel ras as geslag nie-akademiese faktore is; dat akademiese verdienste (bv formele kwalifikasies, ondervinding, publikasies) van deurslaggewende belang by die aanstelling en bevordering van dosente en navorsers behoort te wees. Pleks van bv ‘n swart dame uit Nigerië met ‘n twyfelagtige akademiese rekord aan te stel, sou dit akademies baie meer sinvol wees om ‘n Afrikanerman met bewese akademiese verdienste aan te stel. Teen laasgenoemde soort mens van akademiese gehalte word blatant gediskrimineer, maar Van Niekerk het nog nooit beswaar teen hierdie skandalige beleid geopper nie.
Omdat die uitgesproke, amptelike US-beleid is om by nie-akademiese voorkeur swartes aan te stel, word dit terselfdertyd ‘n anti-Afrikaansvoorkeur vir Engelsmediumonderrig. Die US slaag tans in elk geval nie daarin om bv Nobelpryswenners of hoogaangeskrewe buitelandse akademici as dosente aan te stel nie. Die US as eentalig Afrikaanse universiteit sou sonder groot probleme sulke uitsonderlike mense (wat hoogstens ‘n klein getal enkellinge sou wees) kon akkommodeer, bv as navorsers, magisterstudieleiers, doktorale promotors en die aanbieders van openbare lesings. Hulle akademies gewenste teenwoordigheid sou ‘n koersvaste US nie verplig het om Afrikaans oorboord te gooi nie. Waarin die huidige ras-, geslags- (dus nie-akademies-) en Engels-gedrewe US slaag, is om hoofsaaklik plaaslike nie-wittes en Afrika-swartes met twyfelagtige akademiese aansien (maar met teoreties moers baie, maar dikwels nie-realiseerbare, akademiese potensiaal) as dosente aan te stel. ‘n Kritiese ontleding van die US se navorsingsuitsette bevestig hierdie bewering.
Hoe onrealisties Van Niekerk se siening van die US is, blyk uit sy volgende sin, wat beoordeel moet word in die lig van die Wim-US se jongste vergryp, op 12 deser, teen Afrikaans. “Die verbeeldingryke pogings van die huidige bestuur, senaat en raad om aan Afrikaans ‘n mededingende plek aan die US te verskaf, sal dalk nie alle mense dadelik oortuig nie.” Inderdaad! Sekerlik nie vir my nie.
Van Niekerk wil Afrikaans nog dieper in die grond boor. Daarom kom hy met hierdie sin: “Om egter van ‘n universiteit as instelling te verwag om sigself eksplisiet daartoe te verbind om ‘n taal te beskerm, is onbillik, omdat dit van die instelling sou verwag om van sy missie, wat akademiese uitmuntendheid is, af te wyk.” In werklikheid is dit Open Stellenbosch wat geëis het dat Afrikaans nie beskerm mag word nie en die US-raad het gedienstig hieraan toegegee. Ek hoop ek het daarin geslaag om aan te toon dat ‘n Afrikaanse universiteit, soos talle nie-Engelse universiteite én die US van weleer, akademies uitmuntend kan wees. Ook dat die US met sy huidige toelatingsbeleid vir studente en sy huidige aanstellings- en bevorderingsbeleid vir dosente nooit werklik akademies uitmuntend sal word nie. ‘n Universiteit kan alleenlik akademies slaag as hy hom kompromisloos deur akademiese oorwegings laat lei. Dit beteken onder meer dat hy nie na die ANC-regering se pype moet dans nie.
Aan die US verloop transformasie in drie fases. Die universiteit is tans entoesiasties in die midde van fase 1 maar het reeds begin om fase 2 te betree.
● Die eerste fase is die opneukfase. Ras en geslag is die faktore wat ‘n deurslaggewende rol by die toelating en beurstoekennings van studente en die aanstelling en bevordering van dosente speel. Ras- en geslagsteikens word meedoënloos nagejaag om van swartes die meerderheid en van vroue die al hoe meer oorweldigende meerderheid te maak.
● In die tweede fase word die akademiese skemer betree. Afrikaans as onderigtaal is dan kwalik meer as ‘n mooi herinnering aan ‘n voortreflike akademiese verlede. Diegene wat om nie-akademiese redes as studente toegelaat is, word nou by voorkeur as dosente aangestel. Die akademiese gehalte van die onderrig daal verder.
● In die derde fase het die akademies nag aangebreek. Studente wat deur substandaarddosente onderrig is, word nou as dosente aangestel. Die akademiese gehalte val tot onder substandaard. Die gevolge van so ‘n onderrigsituasie word deur George Reisman die barbarisering van die samelewing genoem. Ek hoop om volgende naweek oor Reisman se idees te skryf, mits die tragiese gebeure aan die US my nie noop om weer oor die US te skryf nie.
Wanneer fase drie aanbreek, slaap Van Niekerk in die rus van die eeue gesus. Maar anders as met Jannie Marais se wense sal mense soos Wim de Villiers en Anton van Niekerk se transformasie-nalatenskap aan die US voortleef.
