Karel Combrinck: Britse onttrekking geen verlies vir Europa

Die besluit van die Britse volk om hulle land uit die Europese Unie te onttrek is, saam met die val van die Berlynse muur, sekerlik die belangrikste politieke gebeurtenis in die Westerse wêreld sedert die tweede wêreldoorlog.

Die goeie nuus is dat daar vir die eerste keer in sewentig jaar ‘n betekenisvolle, selfs beslissende bres geslaan is teen die Nuwe Wêreldorde wat sedert die tweede WO volksidentiteite stelselmatig onderdruk het, grense probeer uitwis het en nasionale soewereiniteit ondermyn het, alles ten bate van ‘n finansiële en burokratiese oligargie wat vir die wil van die mense en dus vir werklike demokrasie geen flenter omgee nie. Dis eienaardig dat die deurbraak sou kom van die Engelse van wie ‘n mens die teendeel sou kon verwag. Die stempatroon toon egter duidelik dat dié wat gestem het om in die Europese Unie te bly, hoofsaaklik woonagtig is in die groot finansiële sentra in en rondom Londen, terwyl die plattelandse gebiede oorwegend ten gunste van wegbreek gestem het. Dis ‘n patroon wat in die komende maande ook op die Vasteland gevolg gaan word..

Die Europese Unie het in 1957 tot stand gekom met die ondertekening van die Verdrag van Rome deur (Wes)-Duitsland, Frankryk, België, Nederland, Luxemburg en Italië. Ses lande dus met ‘n sewende lid, Brittanje, wat in 1973 toegetree het.

Die Franse President, genl. De Gaulle, het die toetrede van Brittanje tot die Unie jare lank teengestaan en selfs sy veto meer as een keer gebruik om Britse toetrede te verhoed. Sy motivering het daarop neergekom dat Britse politieke en finansiële instellings, tradisionele handelspatrone en verbintenisse nie met dié van die Europese vasteland versoenbaar was nie. Die Engelse het van die begin af eintlik ook maar langtand aan lidmaatskap van die EU gebyt en hulle deelname was deurgaans halfhartig en louwarm. Die Engelse het nou uiteindelik ingesien en toegegee dat genl De Gaulle uit die staanspoor reg was: hulle plek is nie in Europa nie.

Nogtans is die besluit van Brittanje, die tweede grootste ekonomie in Europa en vyfde in die wêreld, ‘n genadelose slag vir die EU. Ekonomies sal die Britse uittrede verreikende gevolge hê, maar die grootste verlies vir die EU is egter die politieke implikasies. Die voortbestaan van die Europese Unie is oral onder druk met groot dele van hulle bevolkings wat die Europese Unie net nie meer aanvaarbaar vind nie. In 2005 het beide die Franse en Nederlandse bevolkings oortuigend téén aanvaarding van die Europese grondwet gestem. In ‘n sin het hierdie volkstemmings reeds gedui op die begeerte om nie lid van die Europese Unie te wees nie. Die volkswil is egter nie deur die regerings van die onderskeie lande eerbiedig nie, wat ‘n ernstige vergryp teen die demokrasie was, waarvoor die Franse en Nederlanders hulle regerings nie vergewe het nie. Dit is dus duidelik dat die Europese Unie geruime tyd reeds op wankelmoedige bene staan en dat Brittanje uit die staanspoor die Achilleshiel was.

Die gedagte van ‘n Europese unie is gebore uit die ontsaglike lewensverlies en materiële skade van die twee wêreldoorloë. Die hoofoogmerk was om toekomstige konflikte te voorkom deur die Europese lande, vyande van gister, sover as moontlik ekonomies en polities saam te snoer om sodoende oorlog eintlik onmoontlik te maak. Dit was ‘n lofwaardige oogmerk, maar in die proses is egter onherstelbare foute gemaak.

Waar die Europese Unie aanvanklik uit ses en later, met die toetrede van Brittanje, uit sewe lidlande bestaan het, het dit mettertyd aangegroei tot 28 lidstate. Dit beteken dat terwyl die Unie oorspronklik bestaan het uit lande wat nagenoeg dieselfde ekomiese peil van ontwikkeling en die dieselfde kulturele waardes gehad het, dit ontwikkel het tot ‘n roesemoes van lande wat in al hierdie opsigte uitlopend en selfs onversoenbaar was.

Maar daar was nog foute. Van die bedoeling om van die Europese Unie ‘n hegte eenheid te maak wat op ekonomiese en politieke gebied ‘n magsblok kon uitmaak vergelykbaar met die VSA en die voormalige Sowjetunie het min gekom. In stede daavan het die Europese Unie ontwikkel in ‘n klub wat vir groot finansiële instellings, veral banke en ander rykes en superrykes ‘n geleentheid geskep het om nog meer geld te maak. Die Europese politieke klas het nooit daarin geslaag om van die EU ‘n bolwerk te maak met ‘n eie gesamentlike buitelandse beleid en verdedigingstelsel nie. Inteendeel het Europa, veral na die uittrede van genl De Gaulle net nog meer aan die rokspante van die VSA verknog geraak, waaronder lidmaatskap van die Noord-Atlantiese Verdragsorganissie, iets wat genl De Gaulle met hand en tand beveg het. Die gevolg is dat Europa vandag bloot ‘n verlengstuk van Amerikaanse ekonomiese, militêre en politieke belange is. ‘n Voorbeeld is die totaal kunsmatige en aangestigte vyandskap van Europese lande teenoor hulle natuurlike bondgenoot, Rusland, ten einde die Amerikaners ter wille te wees.

Meningsopnames dui nou daarop dat die bevolkings van ‘n halfdosyn Europese lande ten gunste is van referendums met die oogmerk om die Europese laer te verlaat. Kortom, staan ons op die vooraand van die ineenstorting van die EU. In ‘n situasie waar die wêreldekonomie weens die vraatsugtigheid van die geldmagnate reeds in ‘n haglike toestand verkeer, kan ‘n ineenstorting van die Unie rampspoedige gevolge hê. Dis egter ‘n prys wat volkere skynbaar bereid is om te betaal vir vryheid en selfbeskikking. Mag die nuwe lente van vryheid en nasionalisme ook na ons oorspoel.

Die ernstigste klag teen die Europese Unie is egter die ondermyning van indiwiduele lidlande se reg om op demokratiese wyse oor hulle eie lot te kan beskik. Talle Europese lande vra hulleself die vraag af watter sin dit het om nasionale verkiesings te hou en dan regeer te word deur gesigloses in Brussel wat deur niemand verkies is nie. Die sogenaamd verkose regerings van indiwiduele lidlande dien weinig doel meer as om rubberstempels te wees vir besluite, opdragte en dekrete van die Brusselse burokrate.

Die EU het net nooit ontwikkel in ‘n instansie wat die openbare verbeelding aangegryp het of wat daarin kon slaag om die hart en hande en lojaliteite van die mense te wen en te inspireer nie. Die enigste beskrywing van die EU waaraan ‘n mens kan dink, is ‘n siellose klub van burokrate en bankiers.

Onder die eindelose lys moontlike gevolge van Britse onttrekking is die interessante situasie van Skotland. Lesers sal onthou dat die Skotte nie te lank gelede nie ‘n referendum gehou het oor die vraag of hulle nog deel van die Verenigde Koninkryk wil wees en dat hulle ja gestem het. Nou is die eienaardige posisie dat die Skotte binne die VK is, maar nie die Europese Unie wil verlaat nie. Is dit ‘n geval van jou brood aan albei kante gebotter te wil hê? Soortgelyk is die situasie in Noord-Ierland wat ook deel is van die VK, maar binne die EU wil bly en ten einde dit te bewerkstellig, by Ierland wil aansluit. Nog ‘n interessantheid is dat die Spanjaarde begin geluide maak dat hulle Gibraltar binne die EU wil hou, dws onafhanklik van Brittanje aan wie Gibraltar meer as tweehonderd jaar behoort.

Die teenwoordigheid van Brittanje in die EU was nooit sonder sy absurde momente ook nie, meesal voorspruitend uit ingebore Engelse opportunisme. As agterlike en onproduktiewe landbouland is Engeland nogtans geregtig op reuselandbousubsidies van die Europese Unie. Hiervan kry die Queen as grootste grondeienaar in Brittanje die leeue-aandeel. «Landbousubsidies» dus vir «landbougrond» waar die rykstes onder die rykes perdepolo kan speel en weerlose jakkalsies met honde en perde kan jag tot hulle longe bars, subsidies waarvoor die Europese belastingbetaler moet betaal.

Om gedurende die jare tot die aanloop van FW de Klerk se Uhuru in 1994 te wou praat van Afrikanernasionalisme of die Afrikanervolk was om jouself onmiddellik aan bespotting en verguising bloot te stel. Of miskien kan ‘n mens sê dat dit dieselfde effek gehad het as om te erken dat jy melaats was. Die gety in die Weste is aan die draai. Nasieskap en nasionalisme is weer aan die orde van die dag. FW de Klerk en sy lakeie, saam met ‘n swerm bruikbare idiote het gemaak dat ons die geleentheid wat gebied is deur die val van die Berlynse muur verpas het. Die Brexit kon vir ons ‘n tweede geleentheid gewees het, maar toe het ons mos gaan staan en kapituleer. Kom ons bly maar nogtans hoop dat daaruit vir ons ook iets goeds gebore sal word.

Leon Lemmer: Georges Pompidou oor die studente-onrus, ens.

Toe die Afrikaanse skrywer Hennie Aucamp (1934-2014) 75 jare oud geword het, het hy besluit dat dit tyd was om sy besittings op te ruim. By voltooiing sou hy, so het hy gespot, ‘n opgeruimde mens wees. Ek het om dieselfde rede begin opruim en vind dit bitter swaar. Voorheen het ek ingepak omdat ek die vooruitsig gehad het dat ek iewers heen sou gaan. Hierdie keer sou ek graag in my geheel, as liggaam en gees, na ‘n goeie plek (bv een sonder kamerade) wou gaan, maar dit lyk asof dit onmoontlik is. Ek het skielik so oud geword dat ek dit nie meer waag om groen piesangs te koop nie. My toekoms lyk net so duister soos dié van die nuwe Suid-Afrika, wat voortwoeker na mislukkings in die vorm van bv rommelstatus.

Maar opruiming het voordele. Ek het bv Georges Pompidou (1911-1974) se boek, Om ‘n knoop deur te hak (Sandton: Valiant Publishers, 1976, 88p), herontdek en herlees. Die teruggetrokke en konserwatiewe* (bv nie-sosialistiese, sterk anti-kommunistiese**, Rooms-Katolieke) Pompidou was die eerste minister van Frankryk (1962-1968) en Charles de Gaulle (1890-1970) se opvolger as president (1969-1974). Gaston Palewski (1901-1984), De Gaulle se regterhand gedurende en na die Tweede Wêreldoorlog, was die minister van wetenskap in Pompidou se kabinet. Palewski was ‘n rokjagter en die katelknaap van die Britse skryfster Nancy Mitford (1904-1973). Lisa Hilton het ‘n interessante boek oor die Palewski/Mitford-verhouding geskryf: The horror of love (London: Weidenfeld & Nicolson, 2011, 304p; Amazon Kindle $9,58). Hoewel Pompidou lank ‘n Gaullis*** was, was hy later meer buigsaam in sy verhouding met Brittanje en Amerika**** en het hy bv Brittanje se toetrede tot die Europese Gemeenskap in 1973 moontlik gemaak. Brittanje se lidmaatskap van die Europese Unie is tans opnuut in omstredenheid gehul.

[* Pompidou se boek is sprekend van sy konserwatisme. Hy verwys bv na die begrip “vaderland” wat aan waarde verloor het maar nie werklik met die begrip “Europa” vervang kan word nie (p 85). Ook: “Die buurman se ellendes” moet nie vergeet word “onder die voorwendsel dat jy omsien na die ellendes in afgeleë lande nie” (81).
** “Op ekonomiese gebied … bewys die kommunistiese stelsel sy minderwaardigheid teenoor die kapitalistiese … stelsel” (38). “Niemand kan Rusland besoek sonder dat hy getref word deur die bekoring wat die doeltreffendheid en die voorspoed van die Amerikaanse ekonomie vir die Russe inhou nie” (39).
*** Pompidou noem die aanhang van Gaullisme “intellektuele getrouheid” (20).
**** “Daar is steeds ontsaglike verskille tussen die lewenswyse en die mentaliteit van ‘n Amerikaner en dié van ‘n Europeër” (71).]

Pompidou se boek is in 1974 in Frans gepubliseer en deur Jan Boyazoglu in Afrikaans vertaal. In die voorwoord beklemtoon die klassikus Gerrit Viljoen (1926-2009) dat ons nie net moet weet wat in die Anglosaksiese wêreld gebeur nie, maar ook moet kennis neem van wat in bv Frans gepubliseer word. Pompidou was volgens Viljoen ‘n kultuurmens wat sterk klem op Europese waardes* gelê het. Viljoen het sy professoraat aan die Universiteit van Suid-Afrika (Unisa) in 1967 opgesê en met hoë ideale die eerste rektor van die Randse Afrikaanse Universiteit (RAU) geword. Destyds is ‘n Afrikaanse universiteit in Johannesburg as teenhanger van die Engelse Universiteit van die Witwatersrand (Wits) tereg as noodsaaklik geag. In die omgedopte Suid-Afrika het die RAU in 2005 die Universiteit Johannesburg (UJ) en oorwegend swart en Engels geword. Maar die RAU, die publikasie van Pompidou se boek in Afrikaans en Viljoen se voorwoord getuig van die status wat Afrikaans eens gehad het. [* Dit is “noodsaaklik dat waardes wat as grondslag vir die gemeenskap kan dien en terselfdertyd die morele ewewig van individue kan verseker in ere herstel word” (75).]

Viljoen noem dat hierdie boek geskryf is tydens “die windstilte” van ‘n aantal maande, toe Pompidou nie meer die eerste minister was nie en voordat hy die president geword het (xi). Pompidou skryf in sy inleiding dat die teks eintlik onvoltooid is maar dat lesers tog sy “gedagtegang kan volg” (vii). Die oorgang van De Gaulle na Pompidou as staatshoof het plaasgevind na die studente-opstand van Mei 1968. “Geen mens is dieselfde voor en na ‘n beproewing nie” (ix). Só skryf Pompidou oor die studente-opstand. ‘n Mens kan dieselfde oor die roemlose politieke magsoorgawe van 1990/1994 in Suid-Afrika sê. [Die leidende Britse konserwatiewe filosoof, Roger Scruton (gebore in 1944), het die Paryse studente-opstand eerstehands meegemaak. Dit het hom lewenslank van progressiewe, liberale neigings genees. “The rational pursuit of liberty, equality, fraternity [die slagspreuk van die Franse Revolusie van 1789] … are actually forms of militant irrationality” (Gentle regrets: Thoughts from a life, London: Continuum Books, 2006, 256p; Amazon Kindle $17,84, 691).]

Pompidou noem dat helde sedert die dood van die ikoniese De Gaulle (19) skaars geword het (16). “Die volk verwag dat sy leiers opreg en menslik moet wees en dat hulle onder alle omstandighede bestendig sal bly … die volk wil altyd ‘n leier hê wat opreg en menslik is. Opreg omdat die leier sake moet verduidelik soos dit werklik is en nie die indruk skep dat hy hulle om die bos wil lei nie en ook nie dat hy nie self glo dat dit wat hy doen reg is nie. Menslik omdat hy die probleme van die nederige en gewone burgers moet verstaan” (16). Maar De Gaulle word nie deur almal vereer nie, allermins deur die blankes wat in die jare sestig uit Algerië moes vlug nadat De Gaulle Franse militêre steun beëindig het. Dominique Venner, wat in Algerië geveg het, sê van De Gaulle: “He severely lacked any noble-mindedness himself” (Praag 23.04.2016). ‘n Mens kan ook wonder of terroriste wat bereid was om ‘n land tot in die grond af te breek ten einde self die politieke mag te bekom ooit met reg op ikoniese heldestatus aanspraak kan maak. “‘n Ekonomie [kan] nie uit niks geskep … word nie” (47).

“Om te regeer, is om altyd algemene belange bo persoonlike belange te plaas … Om te regeer, is ten slotte om die mense gesamentlik op ‘n lewenspad en na ‘n doel te lei wat vir hulle onnatuurlik en skaars sigbaar is en glad nie ooreenstem met hul onmiddellike begeertes nie … volke wat maklik goed regeer kan word, gewoonlik volke is wat nie baie dink nie … hoe meer individualisties ‘n volk … is en hoe meer die individu se regte vir hom beteken, hoe meer sal hy rebelleer teen die begrip ‘regering'” (17). Meerderheidsregering sal sekerlik nie sonder meer deur eiesoortige minderheidsgroepe aanvaar word nie. Die meerderheid kiesers in Suid-Afrika dink nie oor gevolge oor die langtermyn nie en dring dus op die bevrediging van onmiddellike behoeftes en begeertes aan. Boonop het ons ‘n korrupte regering wat persoonlike belange najaag.

“In werklikheid beteken regeer om die volk te verseker van ‘n maksimum geluk binne die grense van die nasionale moontlikhede en die sameloop van omstandighede in die buiteland” (87). Daar behoort die minimum regeringsinmenging in sy burgers se sake te wees: “Die staat … moet … probeer om sy inmenging te beperk. Hy moet soveel moontlik ruimte laat vir private inisiatief” (53). “Die staat kan nie die plek van alles en almal neem nie” (63). “Sodoende kan die burgers hul eie sake beheer, hul persoonlike lewens; hulle kan hul geluk soos hulle dit vertolk, self reël met die doel om die verderflike neiging om hulle doodeenvoudig soos ‘n kudde te laat lei, onder die voorwendsel van samehorigheid, vry te spring” (87). Die kudde-instink en solidariteit ten alle koste mag kenmerkend van die meerderheid Suid-Afrikaners wees, maar die blankes en veral die Afrikaners kan hulle kwalik met gesentraliseerde burokratisering vereenselwig en behoort myns insiens die grootste moontlike mate van selfregering en selfbeskikking na te streef.

“Deurdat die volk nou self, en nie die parlement nie, die president kies, het hy [De Gaulle] dit probeer bewerkstellig dat elke Fransman die staatshoof sien as sy persoonlike verteenwoordiger” (19). Die staatshoof moet “die direkte vertroue van die volk geniet” (20). “Om jou te bekwaam om te regeer, moet jy naby die mense wees” (87). Ook in bv Amerika word die staatshoof direk deur die kiesers aangewys. In Suid-Afrika, met sy veel geroemde “beste grondwet in die wêreld”, word die staatshoof egter deur die meerderheidsparty benoem, wat uiteraard meebring dat die staatshoof seker altyd swart sal wees en daarby altyd ‘n mens wat eerder die belange van die meerderheidsparty as dié van al die inwoners najaag. Byvoorbeeld, Nelson Mandela het by die aanvang van sy laaste jaar as staatshoof gesê dat hy sy pos tot sy uitrede wou gebruik om die ANC se heil te bevorder. As staatshoof veroorloof Jacob Zuma hom die bewering dat al Suid-Afrika se probleme begin het toe die eerste blankes hulle in 1652 hier gevestig het.

Die omvang en gehalte van Pompidou se insig is opvallend beter as bv dié van enige Suid-Afrikaanse staatshoof sedert 1994. Die hedendaagse Frankryk sal hoogs waarskynlik nooit ‘n staatshoof kry wat nie naasteby matriek het nie; iets wat tans ‘n onverkwiklike meevallertjie in Suid-Afrika is. “Frankryk glo aan die intellektuele en Frankryk glo aan opvoeding. Iemand wat homself verhef het en ‘n hoë pos beklee, maar geen universitêre opleiding of intellektuele aansien het nie, sal ons verdra maar nie respekteer nie” (7).

“Baie mense, en veral baie intellektuele, se houding teenoor die kommunisme is soos dié van [Jules] Michelet [1798-1874] as hy die geskiedenis van Frankryk van die begin af vertel asof dit ‘n lang wedloop is wat by die revolusie van 1789 eindig. Die res meen hulle is net ‘n voorwoord, voorbereiding, vooruitgang wat min of meer teenoor mekaar gestel word tot by hierdie onvermydelike en reddende uiteinde” (37). In die nuwe Suid-Afrika word die land se geskiedenis onder ANC-invloed herskryf* sodat sy eintlike geskiedenis nie met Jan van Riebeeck of voor 1652 begin nie, maar veel eerder met die stigting van die ANC of selfs met die aanvang van terrorisme of die politieke magsoorname in 1994. Die beeld van ‘n bloedjong land word voorgehou; geen wonder nie dat hy kwalik op sy eie voete kan staan. [* “Die Thabo Mbeki-stigting onderhandel met die departement van onderwys om die volumes wat dié stigting oor die geskiedenis van die vryheidstryd skryf in die geskiedenisleerplan van skole in te sluit” (Die Burger, 29.04.2016, p 4). Blykbaar het hierdie vermetele voorneme geen verontwaardigde protes uit enige oord ontlok nie.]

Milovan Djilas (1911-1996) word soos volg aangehaal: “Kommunisme as ideologie is besig om te ontbind en as gemeenskap is hy altyd oproerig … Dit is duidelik dat die politieke en sosiale struktuur van die Sowjetunie volkome teenstrydig is met die moderne idees en die hedendaagse feite” (43). Byvoorbeeld, “95% van Moskou se vars groente word deur boere voorsien wat grond tot hulle beskikking het om te bewerk soos hulle wil – dit is 5% van die totale bewerkbare grond” (43). In die nuwe Suid-Afrika met sy regering wat sterk deur kommunisme beïnvloed word, is daar geen einde aan oproer en die herhaaldelike bevestiging van die onvervreembare reg van protes nie. Vandalistiese geweldpleging het die nasionale sport geword. Op bv Jeugdag (16 Junie) word die 1976-geweld deur spreker na spreker en skrywer na skrywer goedgepraat.

“Voorstanders van sosialisme in Frankryk is oppervlakkig en in werklikheid nie begaan oor die ekonomie nie, maar oor die verdeling van rykdom … Wanneer ‘n mens dan ook die sosialistiese program van nader beskou, besef jy dat dit opgesom kan word in minder werk, hoër salarisse, vroeër aftrede en groter pensioen met so hier en daar iets kleins wat genasionaliseer moet word om die volk daaraan te herinner dat hulle anti-kapitalisties is, sonder dat die sosialiste dit self juis glo” (45). In soverre die ANC-regering nie blatant kommunisties is nie, is hy sosialisties. By die pas genoemde lysie van dwaashede kan die groot getal ekonomie-ontwrigtende, ANC/swartmag-vererende, openbare vakansiedae gevoeg word en dat grootskaalse nasionalisering ingevolge die Vryheidsmanifes van 1955 in die vooruitsig gestel word. Anders as die ANC-regering se voorliefde vir beslaglegging op die plase van blankes, pleit Pompidou “om die familieplaas ten alle koste te behou” (65).

Pompidou noem tereg dat “volkome gelykheid … tog net ‘n ydele waandenkbeeld” is (60). ‘n Klas van “nuwe armes” is in Frankryk geskep (61, 67), soos ook in Suid-Afrika, waar die tradisionele armes verder verarm het en ‘n groot skeut blankes, grootliks weens blatante rassediskriminasie, by hierdie armes gevoeg is. Pompidou verwys na “die stille en verborge ellende van baie ou mense. Dit is op hierdie terrein waar ons moet optree, hier lê ons werklike maatskaplike prioriteit” (68). Hierteenoor verminder die ANC-regering progressief die subsidiëring van ouetehuise en word die lewenskwaliteit van bejaardes aangetas deur verpligte, opgedringde, kulturele inklusiwiteit; juis in daardie geledere wat tereg op enkele gerieflike laaste jare van rus en vrede aanspraak kan maak. Die ANC-regering se gebrek aan simpatie met ouetehuise is gegrond op swartes se leefwyse waarvolgens bejaardes deur familielede, wat parasiteer op die bejaardes se staatstoelaes, gehuisves word.

Sowat ‘n derde van Suid-Afrika se bevolking ontvang staatstoelaes; meesal mense wat jonk genoeg is om te werk. Pompidou noem dat dit ‘n “belediging vir hul waardigheid is” as mense betaal word “om niks te doen nie” (51). “Die mens is gemaak, of glo in elk geval dat hy gemaak is, om gelukkig te wees en die eerste voorwaarde vir sy geluk is dat hy van sy werk moet hou” (79). Dít mag by tradisionele Franse die geval wees, maar baie Suid-Afrikaners voel blykbaar geregtig op owerheidsondersteuning sonder om enige teenprestasie van hulleself te verwag. Charles Pierre Baudelaire (1821-1867) het gesê: “Daar kan geen (ware, dit wil sê morele) vooruitgang wees as dit nie in die individu is en deur die individu self tot stand gebring is nie” (82).

Pompidou wil hê “dat die staat ‘n goeie voorbeeld moet stel” (63). “Dit is sinneloos om te dink dat die armes die bestaan van rykdom ignoreer en dat hulle aanvaar dat die ongelykhede wat so opsigtelik is, altyd sal voortduur” (62). Daar is diegene wat ‘n tweede revolusie na FW de Klerk se “onderhandelde revolusie” voorspel. Oor Frankryk en spesifiek die hoofstad Parys, “die tradisionele vaderland van revolusies” (72), skryf Pompidou: “Die kleinboer of die arbeider van die verlede wat so lank gewerk het as wat hy homself moontlik kon wakker dwing, en dit net om genoeg geld te verdien om sy gesin te voed en te klee, het skaars tyd gehad om oor die lewe en die dood na te dink. Hy het óf die hoop wat die kerk hom gebied het, aanvaar sonder om te redekawel, óf hy het ander hoop in die revolusionêre ideologie gesoek” (75). “Op maatskaplike terrein kan niemand slegs van hoop lewe nie” (67).

Soos in Suid-Afrika se skole en universiteite is die studente in Frankryk ouer as voorheen maar hulle intellektuele vermoëns is nogtans nie beter nie (25). Soos plaaslik, het die akademiese standaarde in Frankryk gedaal. Angel-Saksiese universiteite word nagevolg pleks van die tradisionele Europese model. Dissipline het verdwyn en daar word met strafmaatreëls die gek geskeer. Studente verklaar hulleself tot leiers, vernietig alle hiërargieë en eis “die reg van wanorde” op (28). Volgens Pompidou moet die rektor die reg hê “om ‘n student die universiteit te belet, en indien nodig, vir altyd te belet” (35). In Suid-Afrika is die afgelope jaar of twee miljoene der miljoene rande se skade aan universiteitseiendom aangerig. Geen poging is aangewend om die verliese van die misdadigers te verhaal nie. Daar bestaan geen skadevergoedingsmeganisme in die vorm van bv lewenslange hardepad vir oortreders nie. Selfs die skorsing van misdadige studente is uitsonderlik en (sover aan my bekend) is geen tronkstraf opgelê nie. Dít lyk na ‘n onverbeterlike resep vir voortgesette gewelddadigheid; des te meer omdat die vernietingsywer waarmee bv die Soweto-onrus in 1976 gepaard gegaan het deesdae ongekwalifiseerd geloof word.

“Om die deure oop te gooi sonder enige vorm van beheer oor studente wat doodeenvoudig sal druip of wat niksseggende diplomas sal verwerf, is die swakste moontlike oplossing” (31-32). Maar dit is presies wat in die nuwe Suid-Afrika gebeur. By universiteitstoelating en studiebeurstoekennings word voorkeur aan voorheen benadeelde/tans bevoordeelde studente bo akademies beter blanke studente gegee. Pompidou beveel aan dat elke universiteit “self sy studente moet keur” (34). Die ANC-regering se sterk kommunistiese department hoër onderwys eis egter al hoe meer die reg op om sentraal oor sowel universiteitstoelating as studenteplasing te besluit. Anders as in Suid-Afrika geskied indiensneming in die Franse staatsdiens “slegs op grond van meriete” (35). Pompidou is sterk ten gunste van selfbestuur vir universiteite (34, 35). Edwin Hertzog, wat jare lank voorsitter van die Raad van die Universiteit Stellenbosch (US) was en Afrikaans toe groot skade aangedoen het, het pas erken dat ons universiteite die opdragte van die ANC-regering sonder meer uitvoer (Die Burger, 17 Junie, p 15). Van universitêre outonomie is daar nie meer sprake nie; nie eens die wil daartoe nie. ANC-gedienstigheid is die wagwoord. Hierdie houding is akademies hoogs destruktief, maar die universiteitsbesture wek die indruk dat dit glad nie saak maak nie.

In Mei 1968 het studente-oproer in Parys uitgebreek en oor die hele land en na ander lande, bv Amerika, versprei. Die vakbonde het by hierdie protes aangesluit en die hele Frankryk met stakings lamgelê. Dit herinner aan die onlangse studente-onrus in Suid-Afrika waarin veral swart werkers saam met hoofsaaklik swart studente universiteitskampusse op horings geneem het. Enersyds word laer studiegeld en selfs gratis onderrig geëis. Andersyds word geëis dat ongeskoolde werkers teen hoër vergoeding deur universiteite ingekontrakteer moet word; twee moedswillig teenstrydige eise.

In Frankryk het die oproer op die Nanterre-kampus van die Universiteit Parys begin en dadelik weerklank aan die Universiteit Sorbonne gevind. Soos dwarsoor die wêreld was sosioloë aan die voorpunt van die opstokery. Oor sosiologie skryf Pompidou: “Dit kan ‘n stotterende wetenskap wees waarin baie van die sogenaamde deskundiges met die minste kennis die meeste selfvertroue het … Met hul verstand en lis kritiseer hulle ‘n gemeenskap waarin hulle self van geen ware nut is nie” (1). Pompidou het oor die studente-opstand, ‘n “gewetens- en beskawingskrisis”, in die Nasionale Vergadering gesê: “Tradisioneel was die jeug onderhewig aan dissipline en inspanning ter wille van ‘n ideaal … Die vordering op tegniese gebied en die verhoging van die lewenstandaard het daartoe gelei dat baie mense nie meer besef dat dit noodsaaklik is om hulself in te span nie. Dit is dus glad nie verbasend dat die mens se behoefte om in iets te glo, en om sekere basiese beginsels geanker in hom te hê, nou in die wiele gery word nie omdat alles waarop die mensdom eeue lank gesteun het nou in twyfel getrek word: die familiebande word dikwels verbreek of verslap, die vaderland word betwis of verloën, God bestaan vir baie nie meer nie en die kerk self begin hom afvra watter paaie gevolg moet word en gooi sy eie tradisies omver” (2).

“In dié omstandighede is die jeug verward … omdat hulle weet hoe moeilik dit is om hul brood te verdien … Die bestes is soekend, bekommerd en hulle eis ‘n mikpunt en verantwoordelikhede. Ander … wend hulle tot negativisme, algehele verwerping en ‘n drang om te vernietig. Om wat te vernietig? … enigiets wat byderhand is, en vir die studente is dit die universiteit” (2-3). Hy skryf van “kinderagtige speletjies en voorliefdes om speelgoed te breek” (72) omdat “dit vermaaklik is om te vernietig” (85). Volgens Pompidou behoort dit te gaan “om die herskepping van ‘n lewenspatroon wat vir almal aanneemlik is en om die versoening van orde en vryheid, gees en oortuiging, stedelike beskawing en persoonlikheid, materiële vooruitgang en die erkenning van die noodsaaklikheid om te werk, vrye mededinging en geregtigheid, individualisme en samehorigheid” (3).

Wat gebeur in Suid-Afrika, bv aan die Universiteit Stellenbosch? Pleks van akademiese oorwegings voorop te stel, word ras- en geslagsteikens nagejaag. In ooreenstemming daarmee word studente gewerf en van studiebeurse voorsien. Baie van die swart studente kom na die US nie omdat hulle gemotiveerd is om verder te studeer nie, maar doodeenvoudig omdat hulle gratis kos en verblyf in Stellenbosch verkies bo werklose krepering in hulle huise. Weens opsweping en verveeldheid* wend hulle hulle geredelik tot protesaksies en gewelddadigheid terwyl veral misleide blankes, bv in die universiteitsbestuur, redes ter regverdiging van hulle onsosiale gedrag fabriseer. Dít gebeur aan wat veronderstel is om ‘n opvoedkundige inrigting te wees. Daar word gevolglik nie streng teen hierdie misdadigers opgetree nie. Hulle word op die kampus gekoester, deurlopend van onderhoudsmiddele voorsien en bemagtig om opnuut moles te maak. Daarteenoor het daar in Frankryk, in soverre dit steeds ‘n beskaafde samelewing is, spoedig teenstand teen die chaos opgebou en was daar “die weiering om wanorde en revolusie te aanvaar” (72). Wanneer kos gesteel word, soos onlangs by die eeufeesviering van die Universiteit Fort Hare, of as ‘n universiteitskafeteria gestroop word, dan kom ‘n opvoedkundige soos Michael le Cordeur met die storie dat die studente honger was. Wanneer winkels deur die gepeupel geplunder word, wat glad te dikwels gebeur, moet veral drankwinkels dit ontgeld. Hier sal seker geredeneer word dat die arme misdadigers dors was. [* “Aangesien hulle baie vroeg reeds alles weet, alles probeer het, alles uitgeput het, tree verveeldheid in” (76).]

Pompidou noem dat hierdie jong mense “juis teen hierdie gemeenskap wat so goed vir hulle sorg in opstand kom … bevoorregtes en bedorwe brokkies. Maar baie revolusies en opstande word juis deur ontevrede bevoorregtes veroorsaak” (4). Om as jong mens voltyds op ander mense se koste te studeer, is moeilik oortrefbare bevoorregting. “Hierdie jong mense [is] gevoed, gehuisves, onderhou, het baie min werk gehad en ook nie die minste begeerte om ‘n produktiewe lewe in die oë te kyk nie” (4). Hy verwys na “vet en dikgevoerde belhamels” wat “hul eie kleinlike eersug dien deur met vuur te speel” (4). Desnieteenstaande het daar “lofliedere” vir “die helde van Mei” opgeklink (5), soortgelyk aan wat ons jaarliks met Jeugdag vir die “helde van 1976” moet verduur. In werklikheid is hierdie misdadigers “uitbuiters van ‘n gemeenskap” (5) en “duiwels van verwoesting” (88).

Die onlangse plaaslike vlaag van studente-onrus het ten diepste met die verbrokkeling van (beskaafde) waardes te make. Dit dui op ‘n ontsaglike geestelike probleem. Wat noodsaaklik is, is dat die pateties ondoeltreffende skoolonderrig opgevolg moet word met die deeglike algemene vorming/opvoeding van studente aan universiteite (in die humaniora, sosiale en natuurwetenskappe, en tegnologie). Dit behoort op hoogs gedissiplineerde kampusse plaas te vind waar geen onbeskaafde gedrag geduld word nie. Studente moet ten aanvang geleer word om behoorlik te kan lees en skryf; om inligting te versamel, verwerk en dokumenteer; om te kan dink en verstaan; om ingelig te wees oor wêreld- en lewensbeskouings, asook oor die globale geskiedenis van die mens en sy omgewing. Daarna kan studente toegelaat word om in beroepsrigtings te spesialiseer. Hierdie voorstel behels ‘n herwaardering van die tradisionele wortels van die universiteitswese; dus ‘n verstandige terugkeer na wat universiteite was voordat hierdie inrigtings onder veral Amerikaanse invloed so haas onherkenbaar ontaard het.

Dan Roodt: Tyd om op te staan vir Afrikaans!

Die nuus wat elders berig word, dat sowel Maties as Tukkies van Afrikaans ontslae raak op ‘n swart dag vir Afrikaans, stel Afrikaners voor ‘n onverbiddelike keuse: óf ons moet voortgesette politieke, kulturele en talige oorheersing aanvaar, óf ons moet daarteen in opstand kom. Soos die filosoof Carl Schmitt gesê het:

“Sê my wie jou vyand is, en ek sal jou sê wie jy is.”

Die taaloorlog is verklaar. Oor die afgelope tyd het die vyande van die Afrikaner en veral van ons taal, Afrikaans, openlik na vore getree. Dis nie nodig om hulle hier te lys nie, want ons vermoed almal wie hulle is. Sommige van hulle dra rooi hemde en barette; ander kruip weg agter mooi klinkende frases soos “demokrasie”, “die grondwet”, “toegang vir almal”, en dergelike meer. ‘n Ander groep bestaan uit verloopte Afrikaners wat reeds hul kinders in Engelse skole geplaas het en uit hoofde van hul persoonlike keuse met buitenissige venyn teen Afrikaans organiseer, en eintlik die “vuilwerk” van die meer tradisionele vyande van Afrikaans doen.

Teen hulle almal sal ons ons moet begin verset. Oor die aard en omvang van hierdie verset, moet daar taamlik koud en klinies gedink word. Sekerlik moet daar voortgegaan word met ‘n stryd in die howe en op elke moontlike wettige manier. Hoewel, as ons eerlik is, moet ons erken dat die stelsel dermate teen ons gelaai is, dat wetlike middele haas uitgeput is. Daar word implisiet aanvaar, ook in die howe, dat die Afrikaner so magteloos en skaakmat gestel is dat ons vyande so te sê kan maak wat hulle wil. Demografie is alles en getalle troef elke beginsel.

Oor die verskynsel van Boerehaat in Suid-Afrika – en waarskynlik in Groot Brittanje – kan daar boeke vol geskryf word. Voeg daarby die nuutgevonde vermetelheid van sekere Pedi’s en Zoeloes, en ons sit met ‘n galery vol jillende vyande wat in optrede teen Afrikaans ‘n simboliese manier sien om Afrikaners grondig te verneder. Nie net te verneder nie, maar ons ook te laat verstaan dat ons nie langer in die land of in die samelewing welkom is nie.

Wat PRAAG betref, sal ons aanhou om die goeie stryd te stry en die misnoeë wat die meerderheid Afrikaners voel te verwoord. As een van die openbare gesigte van Afrikaans, moet ons ons by die gehate Engelse grondwet met sy Engelse en swart voorkeure hou, asook by die aardige hoeveelheid wette en maatreëls wat toenemend ons spraakvryheid beperk. Terwyl die ekstremistiese uitlatings en selfs oproepe tot volksmoord van ons vyande natuurlik geduld word, indien nie aangemoedig word nie…

Maar om die spreekwoordelike braaivleisvure, tussen vriende, familie en vertrouelinge, sal elke Afrikaner moet besin oor wat hom volgende te doen staan. Gaan ons dié naakte oorheersing aanvaar waarmee Afrikaans met ‘n pennehaal vanuit die tersiêre stelsel – en volgende uit die skole – verwyder word?

Gaan ons, wat nie die oorheersing van die Britse empaaier wou aanvaar nie, die dwingelandy van die Bantoe-empaaier duld? En indien nie, wat gaan die beste manier wees om dit van ons af te skud? Dis alles kwelvrae waarvoor elkeen van ons sy eie antwoord moet vind.

Gaan daar weer soos in die laat dertigerjare ‘n spontane beweging onder Afrikaners ontstaan, dié keer om die saak van Afrikaans te veg? Ons was al voorheen hier, by dié punt wat Van Wyk Louw in daardie tyd só in ‘n gedig verwoord het:

Julle is die oorheersers en júlle die vertrappers
van ons wat sterk is, maar magteloos verneder;
julle maal ons soos koring; julle eet ons soos brood.
…
Daarom moet julle tot needrigheid genees word,
gebreek word deur ons in ons magtige opstand
tot eenvoudig vreugdes, tot die heilige lye,
tot ’n nuwe onmiddellikheid van die heldere aarde;

Maak geen fout nie: daar word tans tot in die hart van Afrikaans geskiet. Die taal het nog altyd oorleef danksy sy hoë funksies wat hy moeisaam oor langer as ‘n eeu verwerf het. Met die summiere afskaffing van Afrikaans op universiteit, is die stryd in die howe en op bykans elke ander terrein eensklaps óók verlore.

Uit selfverdediging sal ons moet begin dink op watter manier ons Engels – want ongelukkig word die oorlog teen Afrikaans in die naam van Engels gevoer, hoe goedgesind vele Engelssprekendes hier maar veral oorsee ons ook al mag wees – kan seermaak. Dit mag vir ons moeilik wees om die status van Engels as staatstaal en as handelstaal deesdae in ons land aan te tas, maar moontlik is die fisieke infrastruktuur van Engels kwesbaarder as wat ons dink.

Is daar ander meer subtiele maniere om sowel die Britse as die Bantoe-imperialis tot sy sinne te bring, daardie vandale wat tydens die tweede vryheidsoorlog ouerhuise en kerke in ligte laaie gelaat het? Of is ons gedoem om hul resep te volg?

Die staat, die effers en die universiteitsowerhede wat almal uit een mond praat, is besig om ons onberekenbare skade aan te doen deur ons geliefde moedertaal van ons weg te neem. Hiermee ontneem hulle ons ook van ons grootste en mees kosbare ideaal, die strewe om van Afrikaans dié kultuurtaal van Afrika te maak.

As ons aan Engels net vyftig persent van die skade kan aanrig wat daar nou teen Afrikaans gepleeg word, sou ons al baie bereik.

Daar kom ‘n tyd in die lewe van elke volk dat hy teen onreg moet opstaan. Daardie tyd is nóú.

Trump en die binnekring

Die miljardêr eiendomsagent en sakeman Donald Trump het tot dusver goeie oorwinnings behaal. Hy lyk die mees geliefde kandidaat te wees vir die Withuis die komende vier jaar, en sy populariteit word verder versterk deurdat sy teenstaanders bedreig voel deur sy sukses. Inderdaad word daar neerhalend gepraat van die “verouderde wit patriargie”- die nommer een paria van ons tyd – wat hom as president wil hê in ‘n poging om sy kiesers te beswadder.

Hierdie gevoelens van bedreiging word nog verder versterk as ons in ag neem dat George Soros sy geld teen Trump ingesit het en dat dit uitgelek het dat anti-Trump ondersteuners per bus ingery word na politieke byeenkomstes om amok te saai.

Met ander woorde, Trump het heel suksesvol die skyn voor dat hy Amerika terug gaan bring na die manier hoe dit was en wegbeweeg van die skelm planne van die linksgesinde Nuwe Wêreldorde. Sodoende het hy die harte gesteel van menige konserwatiewe simpatisant.

Een van die redes vir sy sukses is omdat Amerika genoeg gehad het van die alewige politiekery van daardie vaste kliek in Washington. Bowendien het hy die beste meriete van die drie belangrikste kandidate, die ander twee synde die psigopaat en leuenaar Hillary Clinton en die boemelaar Bernie Sanders.

Van Bernie Sanders weet ons betreklik min, behalwe dat hy veertig jaar oud was toe hy vir die eerste keer ‘n salaristjek ontvang het. Hy het sy hele jeug opgekruip by ekstreemlinkse en kommunistiese bewegings en het by vriende op die vloer geslaap. Hy is met ander woorde net so ‘n leeglêer en uitsuiger soos sy held Karl Marx.

In Hillary se sondige verlede het ons heelwat meer insae. Haar eerste bekende skandaal is toe sy uit die Watergatekommissie geskors was omdat sy oneties gehandel het deur gegewens weg te steek en op eie inisiatief artikels geskryf het om Nixon se verdediging verder te ondermyn. Later in haar loopbaan as presidentsvrou was haar vertroueling en sakevennoot in die Withuis, Vince Foster, na alle waarskynlikheid vermoor omdat hy te veel geweet het oor haar sogenaamde “Children’s Defense Fund” wat ‘n frontorganisasie was om omkoopgeld wit te was. Foster se privaatspeurder Jerry Parks was ook doodgeskiet toe hy Bill Clinton se seksuele eskapades wou ondersoek.

‘n Mens vergeet ook maklik dat Hillary Clinton ‘n groot voorstander was van die oorlog teen Irak, wat meer as ‘n miljoen Moslems se lewens gekos het. Daarbenewens het sy vanuit haar onbeskermde privaat eposadres die Amerikaanse ambassadeur in Libië – Chris Stevens – se verblyfplek en sekuriteitsituasie bekendgemaak wat later sy lewe gekos het. Agterna het sy die vermetelheid gehad om te beweer dat Stevens self verantwoordelik was vir sy dood.

Om te dink dat president Nixon destyds uit sy amp gesit was omdat hy agtien minute se geluidfragmente uitgewis het, en Hillary sowat dertig duisend onbeskermde eposse uitgewis het maar nog steeds na presidentskap mik, bewys dat die VS in ‘n ernstige morele krisis verkeer.

En dit bring ons by die Donald.

Daar is indikasies dat meneer Trump, ondanks sy openbare beeld, geen buitestaander is nie. Sterker nog, hy is net so deel van die korrupte binnekringe as sy demokratiese teenhangers. Dit is die mening van die vorige senator dr. Cynthia McKinney altans (luister vanaf 7 minute). As invloedryke sakeman het Trump ‘n loopbaan opgebou om aan die deur te klop van vooraanstaande Republiekeine om gunse te vra, en is om daardie rede net so vertroud met Washington se skadunetwerk en agterkamerpolitiek as enige ander kandidaat. Laat staan nog dat sy politieke invloede in die vroeë negentiger jare gehelp het om hom ‘n paar miljard dollar noodgeld te leen toe hy bankrot gespeel het. Volgens McKinney is Trump hoofsaaklik ingesit vir vermaaklikheidsredes, anders sou die presidensiële debat geval het tussen die Republikein Jeb Bush en die Demokraat Hillary Clinton, met min spektakulêre waarde.

hillarytrumpbill

Ander aanwysings oor Trump se kontakte is sy vriendskap met die Clintons, sowel as op die golfbaan as by ander geleenthede. Bill Clinton se vriend, die miljardêr pedofiel Jeffrey Epstein, is eienaar van die “Lolita Express”, ‘n Boeing 727 straler waar Epstein se vriende hulself kan vergryp aan minderjarige kinders op 12 kilometer hoogte.

Bill Clinton het in drie jaar tyd sowat elf vlugte onderneem op die Lolita Express. Die bestemming van die vliegtuig is Epstein se private eiland in die Karibiese gebied, waar nog meer jong kinders klaar staan om die groot menere te verwelkom.

Trump hou die publiek se gemoedere warm omdat hy die taal van die konserwatiewe Amerikaner praat. Die onlangse skietinsident in ‘n gay diskoteek in Orlando het Trump, soos ons kan verwag van ‘n Republikein, gepleit vir meer instroombeheer en minder wapenwette.

Iets waar Trump nie op ingegaan het nie, is die manier waarop omgegaan was met die hantering van hierdie insident. Soos met ander bekende gebeurtenisse die afgelope paar jaar, is daar aanwysings dat hierdie ‘n vals insident was: ‘n Paar uur later kon hulle niemand identifiseer nie, selfs al het die meeste nagklubbesoekers ‘n identiteitsbewys by hulle. ‘n Dag later het hulle nog geen liggaam geberg of afgevoer nie, en daar is videomateriaal wat aanwys dat “gewondes” ná die diskoteek gedra was in plaas van weg daarvan.

Selfs met die Boston maraton bom van 2013 het daar beeldmateriaal verskyn wat ‘n mens laat kopkrap oor die waaragtigheid daarvan. President Obama kon binne 48 uur ‘n charismatiese en weldeurdagte toespraak lewer van ongeveer ‘n driekwart uur in Boston (Dit vat my ongeveer 2-3 uur om ‘n vyf minute rubriek te skryf).

As Trump werklik buite die politieke gekonkel gestaan het, sou hy met sy invloed seker meer eise kon stel vir objektiewe verslaggewing oor hierdie tragiese gebeure.

In die Verenigde State is politieke speletjies aan die orde van die dag. Die stigters van daardie land het die Grondwet juis so opgestel om nie die foute van die ou wêreld te herhaal nie, maar die slu skaduregering het maniere gevind om hierdie te omseil. Die ergste van al is dat hulle dit self ook toegee, maar blykbaar dring dit nie werklik deur tot die publiek nie.

In die VS kan ‘n leier deur die publiek VER-kies word, maar nie GE-kies word nie. Die kiesery is alreeds gedoen agter die publiek se rug om. Interessant genoeg praat hulle ook van die stemburo’s as “the polls”, en soos ons weet is ‘n “poll” ‘n meningsopname. Al wat hierdie “polls” dus doen is om die menings van die Amerikaners te neem om te sien watter een van die voorgestelde leiers die presidentskap moet oorneem. Geen een van hierdie leiers gaan ‘n fundamentele verandering teweegbring nie, want hulle is alreeds deur hulle base (die skaduregering) sorgvuldig uitgekies.

Al hierdie histrioniese geskel en getier teen Trump is uiteindelik bloot ‘n politieke sepie. Net soos bykans alle presidentskandidate teruggegaan het op hul verkiesingsbeloftes toe hulle eenmaal die Ovaalkantoor betree het, kan ons nie verwag dat Trump ‘n wesenlike verskil gaan maak nie.

Bowendien koop Amerikaners nou massaal vuurwapens as protes teen Obama se dreiging om die wapenwette te verstewig. Hulle mag gerus hul wapens aanskaf. Dit is bloot ‘n kwessie van tyd of hierdie wet op die beperking van wapens nog aggressiewer ingevoer gaan word en dan gaan hierdie wapens in elk geval in die hande van die outoriteite beland, soortgelyk op die wyse waarop die publiek se geld altyd by die rykes opeindig na elke ekonomiese krisis.

Dit is dalk pessimsities gestel, maar ‘n mens wonder of die Verenigde State nog gered kan word teen ‘n volslae totalitarisme.

Leon Lemmer: Die euwel van inklusiwiteit

In die aanloop tot “ons jong demokrasie”, asook sedertdien, word idees/begrippe in terminologie uitgedruk wat die hele tyd aan ons opgedring word. Aan die een kant word daar verwys na “diversiteit” en “multikulturaliteit”, soos gesimboliseer in die reënboog, wat uit duidelik onderskeibare kleure bestaan. Hieruit blyk dat daar die gesonde besef is dat mense ooglopend verskil; dat almal nie eenders is nie; dat hierdie verskille meer as net velkleur kan behels en ook op bv kulturele en ontwikkelings-/beskawingsverskille kan dui.

Aan die ander kant word terme soos “gelykheid” en “inklusiwiteit” selfs meer kwistig gebruik. As almal (in alle opsigte) gelyk verklaar is en as sodanig geag word, mag daar mos nie geldige besware wees teen die opname van sulke eenderse mense in enige groep nie. Eintlik word wesenlike groeponderskeide ontken. In hierdie proses word die werklikheid (of selfs die moontlikheid) van bv elitisme of meerderwaardigheid, dus dat sommige indiwidue of groepe (in sommige opsigte) beter as ander kan wees, ontken.

Maar gestel sommige indiwidue of groepe is wel beter, bv meer ontwikkeld of intelligent (of wat ook al), as ander. Dan word die minder goeies deur gelykverklaring en inklusiwiteit bevoordeel, want hulle word hoër geag as wat hulle verdien. Die beter indiwidue of groepe word deur sodanige samegooiing benadeel, want hulle word afgetrek na ‘n laer vlak. Dit is heel moontlik dat dit juis die minder verdienstelikes is wat ingevolge eiebelang gelykheid en inklusiwiteit propageer. In die praktyk kan dit tot bv algemene stemreg en rasse-integrasie lei.

Dit word reeds lank algemeen aanvaar dat almal gelyk voor die wet moet wees, dus dat vir dieselfde oortreding dieselfde straf aan almal uitgedeel moet word. Dit is egter te betwyfel of daar selfs in hierdie opsig in die praktyk werklike gelykheid bestaan. Welvarendes kan bv beter regshulp as armes bekom, geletterdes kan hofprosedure beter as ongeletterdes verstaan en benut, ens. Die probleem is dat gelykheid voor die wet as vertrekpunt gedien het om almal ook in ander opsigte (en verkieslik in alle opsigte wat saak maak, dus nie net in sekere biologiese* opsigte nie) gelyk te verklaar, sodat gelykverklaring grootliks wesenlike eendersverklaring word. [* ‘n Gewilde argument vir eendersverklaring is dat alle mense se bloed rooi is.]

In wesenlike eendersverklaring het fundamentalistiese religie ‘n groot rol gespeel, veral in die Weste. Dit is by uitstek in die Weste waar die euwel van inklusiwiteit ten minste teoreties groot aanhang geniet, bv by liberaliste. As alle mense hulle voorgeslag na dieselfde mense (bv Adam en Eva) kan terugspeur en daardie mensepaar deur God geskep is, is almal in hierdie baie wesenlike historiese opsig gelyk. Dit word ondersteun met die leerstelling dat alle mense na die beeld van God geskape is. Verder, sodra iemand hom/haar tot daardie geloof bekeer, word hy/sy ‘n broer/suster in daardie geloof. Almal wat daardie geloof aanhang, word as gelyk of eenders geag in die belangrikste opsig wat uit die religieuse oogpunt saak maak. Al sou daardie gelowiges op aarde nie gelyk of eenders behandel word nie, word geglo dat hierdie salige toestand wel vir (eens) dooies in die hemel bestaan. (Hierdie onbehaaglike voorstelling kan beredder word deur te redeneer dat die aardse lewe of hiermaals, anders as dié in die hemel of hiernamaals, onvolmaak is en dat wesenlike ondermaanse verskille tussen mense ‘n onontwykbare werklikheid is.)

By die religieuse onderskrywing van gelykheid of wesenlike eendersheid word die Afrika-benadering gevoeg waarvolgens alle swartes vanweë hulle etnisiteit as (verdrukte) broers en susters gereken word. Dat hierdie klem op etnisiteit op rassisme dui, word meesal ontken. Dit is maklik te begrype waarom twee groepe “verdruktes” of “benadeeldes”, naamlik swartes (in die vorm van swart mag) en vroue (in feminisme), kragte saamgesnoer het. Dit blyk duidelik in veral Amerika.* Gelyk- of wesenlike eendersverklaring word dus nie tot die wet en religie beperk nie, maar word ook na ander gebiede (bv etnisiteit en geslag) uitgebrei; ook na die politiek, waar die (potensieel) destruktiefste gevolg een mens, een stem is, veral in hoogs heterogene/ongelyksoortige bevolkings, soos in Suid-Afrika. In so ‘n gelykverklaring word diegene wat ‘n bate vir die samelewing is benadeel en diegene wat ‘n las is bevoordeel. Dit dui op onregpleging, maar daardie opset word in die hedendaagse mode-idioom as geregtigheid geëtiketteer. [* Ek het dit nie teen gematigde, rasionele feminisme nie. In Amerika het ek eerstehands waargeneem hoe destruktief militante feminisme kan wees, bv toe alle moeders in ‘n landswye veldtog opgesweep is om op ‘n bepaalde dag te weier om hulle kinders te versorg en op te pas en die kinders saam met hulle vaders werk toe te stuur. Vandaar die stelling: “Feminism separates women from the family” (James Kalb, bron hier onder, Kindle 1902). ‘n Militante feminis soos Amanda Gouws is myns insiens ‘n jukskeibreker.]

Polities korrek word een etniese groep of geslag (manlik/vroulik) deesdae net so geskik of goed soos ‘n ander vir die uitvoering van ‘n taak of die vervulling van ‘n rol beskou. Die verskille tussen ‘n man en ‘n vrou word afgeskaal of selfs ontken; soms in so ‘n mate dat net transseksualiteit gunstig voorgestel word. Wanneer geslagsverskille wél in ‘n mate erken word, word ruimte vir ‘n neologistiese derde geslag, daardie transseksueles, gemaak, waarmee dikwels geïmpliseer word dat hulle moreel en/of op die simpatieskaal eintlik die eerste plek moet beklee. “Normal has been abolished. Pretense and moral posturing become the norm” (Kalb 1546). Die jongste is dat letterlik enige twee mense in die “huwelik” kan tree. Ras- en geslagsverskille word gerieflikheidshalwe geïgnoreer, op die gevaar af dat die gevolge tragies kan wees. Desnieteenstaande is dit polities korrek om die bewese of moontlike wankelrigheid van sulke verhoudings te ontken of ten minste te verswyg.

Dat eendersverklaring ‘n dwaalspoor is, word deur twee konkrete feite gestaaf. Eerstens kan ‘n huwelik tussen twee mense van dieselfde geslag nie biologies ‘n nageslag oplewer nie. Die voortbestaan van die mensdom word dus met hierdie soort “huwelike” in die gevaar gestel as hulle grootskaalse afmetings sou aanneem. Tweedens is die harde werklikheid dat net sommige mense (naamlik vroue) van nature bevoordeel of benadeel (of gemarginaliseer) is met die vermoë om geboorte te skenk. Van eendersverklaring kan daar in die genoemde twee opsigte nie sinvol sprake wees nie. Albei dien as bevestiging dat daar in die natuur/werklikheid wesenlike verskille by mense aangetref word; ook biologies.

In die praktyk blyk dit baie duidelik dat gelykheid/eendersheid dikwels ontbreek. Uitgaande van die standpunt dat ongelykheid ongewens is, dat die samelewing verander/getransformeer moet word, word na ‘n sondebok gesoek en dit word veral by die blanke man gevind. Daar word gevolglik teen hom gediskrimineer sodat (en ten minste totdat) die res kan bykom. Die resultaat kan wees dat almal kwalitatief afgedruk pleks van opgehef word. Die motivering vir verbetering word gesmoor. Die aanspraak op gelyke regte moet myns insiens met die aanvaarding van gelyke verantwoordelikhede gebalanseer word. Kalb (2106) verwys spesifiek na “equal rights and equal responsibilities.” [Viktor Frankl (1905-1997) beveel in sy boek, Waarom lewe ek? (1975)/Man’s search for meaning (oorspronklike Duits 1946), aan dat die Vryheidstandbeeld aan die Ooskus van Amerika met ‘n Verantwoordelikheidstandbeeld aan die Weskus gebalanseer moet word.]

Diegene wat nie op standaard is nie, die massa plebs, hoef deesdae nie te verbeter nie, want hulle word amptelik ten minste potensieel goed genoeg verklaar. In soverre hulle tekort skiet, word dit nie aan hulle eie onvermoë toegeskryf nie, maar aan benadeling deur veral blanke mans. Omdat blankes, en veral die mans, deesdae die slagoffers van rassediskriminasie is, word hulle inisiatief, vindingrykheid, toewyding, ens, aan bande gelê. Dit is ‘n verloor-verloor-situasie waarin die nie-verdienstelikes oënskynlik ten koste van die verdienstelikes baat, maar in werklikheid boer almal agteruit.

In die akademie het ek dikwels die volgende waargeneem. Diegene wat die hardste skree vir transformasie, dus vir diskriminasie teen blankes en veral mans, is daardie elemente (nie-wittes en vroue) wat nie sonder bevoordeling op gelyke voet met blankes en veral mans kan meeding nie. In hierdie proses word alle nie-wittes en vroue gediskrediteer, want daar is geen (maklike) manier om te bepaal wie na verdienste aangestel en bevorder is en wie kwota- of demografie-bevoordeeldes is nie. Dieselfde onverkwiklike situasie doen hom by raskwotas en -teikens in bv sport voor. Die 80-9-9-2-formule (80% swart, 9% blank, 9% bruin en 2% Asiaat) is ‘n kwantiteit gebaseerde, kwaliteit ignorerende onding.

In hierdie skrywe val die klem op die euwel van inklusiwiteit in die sin van die ontkenning van verskille. Die res van hierdie teks het ek geskryf na aanleiding van James Kalb se boek, Against inclusiveness: How the diversity regime is flattening America and the West and what to do about it (Tacoma: Angelico Press, 2013, 218p; Amazon Kindle $7,40). Inklusiwiteit word gedefinieer as “the insistent abolition of distinctions” (Kindle 962). Die kern van Kalb se standpunt is dat inklusiwiteit destruktief en eksklusiwiteit goed/voordelig kan wees. Hy is ook die outeur van ‘n ander verdienstelike boek, wat uitbrei op hierdie onderwerp, The tyranny of liberalism: Understanding and overcoming administered freedom, inquisitorial tolerance, and equality by command (Wilmington, Delaware: Intercollegiate Studies Institute, 2014, 226p; Amazon Kindle $11,39).

[In sy uitstekende boek, The minority rights revolution (Cambridge: Harvard University Press, 2002, 496p; Amazon Kindle $19,31), skryf John D Skrentny dat regstellende aksie die belangrikste beleid in die minderheidsregte-revolusie is. Daarmee “America formally moved away from ‘difference-blind’, classically liberal policy toward an approach that specifically divided America into the majority and the minorities, the privileged and the oppressed” (Kindle 1310). In Amerika word verskille dus ter bevoordeling van minderhede erken. In Suid-Afrika word die toepassing van regstellende aksie omgekeer sodat die swart meerderheid bevoordeel word. Die (gedwonge) opname van minderhede binne hierdie verswelgende meerderheid, maar sonder dat die blanke minderheid enigsins in daardie meerderheid se bevoordeling deel, staan in die nuwe Suid-Afrika as inklusiwiteit bekend.]

Ek bepaal my aandag van hier af by Kalb se 2013-boek. As ‘n indiwidu kan ek probeer om openbare uitsprake oor bv seks, religie en etnisiteit te vermy, maar die samelewing in die algemeen moet in die praktyk hieroor standpunt inneem. Dus, omdat die samelewing is, moet hy op ‘n bepaalde manier wees; ‘n bepaalde aard hê. “Sex, religion, ethnicity, and similar characteristics … determine personal identity” (1165). Tans is inklusiwiteit dikwels die wagwoord. Almal word saamgegooi en daar word dan gepoog om hulle eenders te maal. Diversiteit en multikulturaliteit word dus in inklusiwiteit opgehef. Na analogie van ‘n masjien word die samelewing beskou as ‘n geheel saamgestel uit uitruilbare eenderse dele. In hierdie idealistiese beeld word daar nie (genoeg) ruimte gelaat vir bv onderskeide, hiërargie en indiwidualiteit nie. Die werklikheid word nie in ag geneem nie, want dit gaan juis om die wêreld na ‘n idealistiese/utopiese beeld te hervorm. “Every soccer mom, drag queen, black Muslim, Christian fundamentalist, and Hmomg* immigrant has to be retooled to fit in equally well everywhere. This being the goal, inclusiveness reduces ethnic culture to ethnic-themed fast food, religion to self-indulgent reverie or a poeticized version of liberalism, and marriage to a sentimental recognition of almost any human connection with sexual overtones” (1205). [* Mense afkomstig uit suidoos-Asië, bv Thailand, Viëtnam en Laos.]

“Inclusiveness expresses a demand for equal treatment. Liberals believe that benefits of society should be equally available to all … they consider it a basic responsibility of government and indeed everyone to make them so” (123). Dit is waarom daar plaaslik geredeneer word dat almal op bv huise en dienste geregtig is, sonder dat in die geval van “benadeeldes” op enige teenprestasie aangedring word. Daar is ook die dogma van gelyke geleenthede; dat nie-presteerders se onvermoë aan ander mense, wat hulle benadeel/veronreg en gemarginaliseer het, toegedig moet word. Skuld (finansieel en moreel) word daarvolgens net by welvarende en suksesvolle mense aangetref. Daarom mag minderheidsgroepe, soos die Jode in Amerika en die blankes in Suid-Afrika, nie op bevoordeling ingevolge hulle minderheidstatus aanspraak maak nie. Maar swartes, as die verswelgende meerderheid in Suid-Afrika, maak op dieselfde bevoorregting (en meer) as die Amerikaanse swartes (‘n minderheidsgroep in dieselfde getalsorde as Suid-Afrika se blankes) aanspraak. Dít terwyl die Suid-Afrikaanse swartes, anders as dié in Amerika, nooit verslaaf was nie. Die inklusiwiteitsideaal is vir ‘n samelewing wat soos ‘n groot familie (daarom broers en susters) sonder buitestanders en grense (vandaar die vooropstelling van Afrikane en Afrika pleks van Suid-Afrikaners en Suid-Afrika) funksioneer; waar almal ewe begaaf is; waar daar geen onderskeid tussen “ons” en “hulle” is nie.

Dit is ‘n droombeeld wat berus op “suppressing the effects of distinctions that have traditionally ordered social life” (155). Kalb noem die volgende verskille: “sex, culture, family, ethnicity, religion, and tradition” (158). Later voeg hy nasionaliteit by (161). Pleks van die egtheid van hierdie verskille te erken, word pogings deur bv liberaliste aangewend om hulle te ontken. “To this end grammar must be neutered, cultural boundaries abolished, family redefined to cover every possible living arrangement, ethnic festivals turned into festivals of inclusion, and traditional institutions diversified to the point of losing all definition” (158). Dit verduidelik waarom Desmond Tutu in sy arrogante alwetendheid die hemel aan alle godsdienstiges oopgestel het en die Universiteit Stellenbosch (US) inklusiwiteit propageer. ‘n Diversiteitsweek is deur Russel Botman op die US-kampus gehou met die oog op die oorbrugging of ontkenning van verskille. Inklusiwiteit is nagestreef deur die deelnemers met kalk in reënboogkleure (enige kleur behalwe wit) te bemors (Praag 29.09.2013). “The demand that every institution become equally welcoming to every group and recruit preferentially from those that are underrepresented severely compromises institutional identity and independence” (1251). Byvoorbeeld, die Afrikaanse Taalraad is in so ‘n mate met inklusiwiteit behep dat (al) sy handelinge dermate gekompromiteerd is dat hy nie Afrikaans (bv taalsuiwerheid) na behore kan bevorder nie. “Inclusiveness damages institutional effectiveness … by suppressing standards of competence and concern for achievement. Another is by forbidding treatment of any particular culture as authoritative” (1258). Dit is waarom akademiese standaarde so skerp aan bv die Universiteit Stellenbosch (US) gedaal het en waarom ‘n Afrikaanse en veral Afrikaner-US deesdae as uit die bose voorgestel word.

Kalb klink verbitterd of ten minste verontwaardig wanneer hy skryf: “The American people must abolish itself as a people or complex of peoples defined by anything but inclusion, so that the goal of our national existence becomes self-transcendence through self-abolition. Mass third-world immigration becomes an almost metaphysical necessity, since without it traces of ethnic nationality would remain. Affirmative action must then be applied to force the resulting diversity into every nook and cranny of our national life. Anything less would be racist” (161).

In hierdie utopie “central and marginal have changed places: Islam has become a religion of peace, homosexual couples stable and loving, blacks wise and spiritual, immigrants the true Americans. In contrast, Christianity is presented as a religion of war and aggression, Middle Americans as violent and irrational, Republicans as the Taliban, and traditional marriage as hateful, oppressive, divisive, and pathological. When women and minorities [ie American blacks] do well, they deserve the credit, when they do badly, white men deserve the blame. Any flaws in the groups promoted from the margin to the center are whitewashed, the more glaring the flaws the thicker the coating. Aids* has sanctified homosexuality, Muslim terrorism has made Islamophobia a horrendous sin, and black dysfunction has led to insistence on the hipness and nobility of blacks, the stupidity and tackiness of ordinary whites, and the sterility and oppressiveness of white society” (174). [* Op die US-webwerf word alles moontlik gedoen om die universiteit so swart moontlik voor te stel. Toe ‘n berig oor MIV onlangs gepubliseer is, is dit egter met die foto van ‘n blanke vrou geïllustreer.]

“The point of celebrating Islam, homosexuality, or the public achievements of women is not to bring out the specific value of those things – the less valuable they are in themselves, the better do they serve to undermine traditional hierarchies – but to provide a means of destroying the legitimate relevance of Christianity, the natural family, and masculine leadership to the social order by insisting on the superiority of their opposites” (183).

In die liberalisme van sommige plaaslike ideoloë, soos Anton van Niekerk en Willie Esterhuyse, is dit ‘n gewilde opsie of speletjie om verskille by mense te ontken en dit die teoretiese status van “sosiale konstrukte” te gee. “Liberal modernity views differences as socially constructed and therefore removable through appropriate interventions. For that reason, diversity and inclusiveness have a comprehensive application to education, determining who gets in and what happens while they are there. The specifics of subject matter are less important than the ethnic and sexual diversity of the participants and reading list” (223).

Wat dan aan bv skole en universiteite gebeur, is wat Kalb “grade inflation” noem (237). Die simbole wat in toetse en in eksamens aan studente toegeken word, is nie meer die tradisionele A tot F nie, maar net A vir voltooiing van studie en geen simbool vir nie-voltooiing. “If everyone gets an A, disparities disappear” (1195). Standaarde word grootliks uitgefaseer omdat die toepassing daarvan nie-inklusiwiteit tot gevolg het. Dié euwel “has sometimes gone so far as to redefine the habits and attitudes of underperforming students as different ‘intelligences'” (240). Die werklikheid van bv gebrekkige toewyding en doodgewone onnoselheid word ontken.

Tot dusver het ek hoofsaaklik en baie oorsigtelik die inleidende eerste hoofstuk van Kalb se boek behandel. Bostaande teks behoort in redelike mate ‘n aanduiding van die boek se inhoud te gee. Dit sou bv ruimtegewys onprakties wees om die res van hierdie boek in besonderhede te behandel, des te meer omdat dit moeilik (eintlik onmoontlik) is om inklusiwiteit in isolasie van talle ander modeverskynsels te bespreek. Ek volstaan dus vervolgens grootliks met enkele sprekende aanhalings.

“Ethnic neighborhoods arise not through artificial exclusion, but because people want to feel at home. The Japanese prefer to limit immigration not because they hate other people, but because they are attached to their own way of life and want to live with people who have been brought up in it and see it as part of what they are” (437).

“To accept as mainstream a principle as intrinsically radical as nondiscrimination is to accept permanent revolution as mainstream and the basis of social order” (578). Dit verduidelik deels die plaaslike begeerte vir ‘n tweede swart revolusie na die 1990/1994-ramp. Die groter aggressie waarmee planne gesmee word om blankes van hulle voorspoed te beroof deur op hulle bates ten behoewe van swartes beslag te lê, val sedert die 2014-verkiesing op. Swartes kan blykbaar nie self afdoende welvaart skep nie, gevolglik word dit ten koste van blankes gedoen; vandaar swart ekonomiese bemagtiging. Daarom ook word aanspraak op minstens die helfte van elke plaas in blanke besit gemaak. Daarom word vereis dat swartes in enige/alle poste aangestel word; nie primêr ingevolge bekwaamheid nie, maar omdat hulle etnies-demografies daar is.

“Celebration of diversity … eliminates objections to continual mass immigration from everywhere” (674). In die nuwe Suid-Afrika is dit juis die ongebreidelde instroming van nie-wittes, veral swartes, wat die bevolking toenemend homogeen swart maak en wittes met hulle Europese kultuur al hoe meer verswelg.

“The war against discrimination … soon led to measures such as quotas, sensitivity training, the bowdlerization of language, the redefinition of merit, and the compulsory celebration of diversity” (620). Nie-wit kwotas is nie meer goed genoeg nie. Binne sulke kwotas word ‘n immer hoër swart verteenwoordiging vereis. Taal word om rassistiese en seksistiese redes vermink. Kaaps word polities korrek met meer agting as Standaardafrikaans behandel. ‘n Afrikaanse taalkundige soos Wannie Carstens, wat van beter behoort te weet, verwys na Afrikaans as vroulik. In Rapport se Inrat-motorbylae is insgelyks na motors as vroulik verwys. Gaan vragmotors en trekkers dan manlik en taxis en paneelwaens transseksueel wees?

“To all appearances, blacks who live in majority white countries are better off than those who live in majority black countries.” Wittes verkies, soos swartes, om tussen wittes te woon. “It seems clear that blacks benefit from whites more than whites from blacks, and the view that race relations are a matter of whites exploiting blacks makes no sense” (672).

“Blacks often act badly themselves. There are proportionally far more black criminals than white, and they prey on members of both races, blacks more than whites, since blacks are closer at hand” (676). Wanneer nie-wittes misdade pleeg, word etnisiteit verswyg. Wanneer die relatief uitsonderlike gebeur dat wittes misdade pleeg, ontvang dit groot publisiteit en word sulke mense as bv “monsters” geëtiketteer; iets wat nie met nie-wittes gedoen word nie.

“Social organization requires distinctions, which exclude” (702). “There is always discrimination. Affirmative action discriminates … merit-based society … discriminates on grounds of money, position, and formal certification” (733). Dit is gewoon onmoontlik om sonder diskriminasievermoë, in die sin van onderskeidingsvaardigheid, te lewe, maar dit kan tot aanklagte van haatspraak lei. “The result is a supposedly democratic regime in which the views of most actual people on basic issues like immigration [and] affirmative action … are excluded as illegitimate and irrelevant” (1499). “Affirmative action is in part an expression of dislike for ordinary white men, often on the part of whites who want to get a leg up at the expense of their fellows” (1777). “Inclusiveness creates losers no less than exclusion does. Affirmative action is institutionalized injustice, with a direct victim for every direct beneficiary … Who wants to ride on an airplane flown by an affirmative action pilot? And who can doubt that medical school admission preferences kill patients?” (1784).

“Inclusiveness destroys community by reducing the importance of personal ties, making us interchangeable with others” (744). “To make all identities equal is to keep them from making a difference. Everything dissolves in a haze of interchangeable possibilities” (1605). “Inclusiveness destroys the normal ways people connect to each other, so that they become a mass of essentially unconnected individuals with interests that cannot be expected to harmonize. The results include conflict, disorder, regimentation, mindlessness, and the breakdown of the arrangements and understandings that enable people to know who they are and run their own lives” (1159). “The suppression of independent thought and action by ordinary people necessarily leads to degradation of functional communities, families, and individuals” (1231). Daar is “a compulsion to destroy attachments that make claims on us. Hence the insistence on sexual liberation, abolition of social roles, mass third-world immigration, multiculturalism, and so on” (1662). “Antidiscrimination laws interfere arbitrarily in normal social functioning and create entitlements based on a few characteristics, principally race” (1793).

“Multiculturalism … deprives every culture of any setting of its own … in a globalized world every culture and people is an endangered minority” (2159). “When inclusiveness destroys the concreteness and specificity of a culture, it destroys the possibility of a civilized and humane way of life” (2239). Om humanitêre lewe moontlik te maak en te behou “a broad range of inequalities should be allowed. The risk of doing so is part of the risk of living” (2252). “Stereotypes are … natural to us … it is normally good sense to prefer the patterns to which we are accustomed … [It is not the case] that we hate and fear men and Frenchmen or women and Chinese, but that the natural and social differences of the sexes and historically-shaped differences of peoples and their cultures relate to functional patterns” (2495). In die plek van inklusiwiteit bepleit Kalb partikularisme, dus besondersheid: “Particularism offers meaning, purpose, community, and dignity in a world otherwise lacking these things” (2763).

Karel Combrinck: ‘n Babelse verwarring

Die mens leef nou maar eenmaal volgens idees. So weet ons seker almal, of vermoed minstens, dat die rasbeheptheid van ons tyd ook sy oorsprong en voedingsbron in ‘n idee het.

Daar is talle oorwegings wat by hierdie verskynsel ‘n rol speel, soos die begeerte om in die mode of politiek korrek of fatsoenlik te wees, of ‘n blote gekondisioneerde Pawlof-brakhond te wees, of die behoefte om alles wat primitief en beskawingsvreemd is te omhels. Maar die vernaamste beweegrede tot rasbeheptheid op die vlak van idees is die humanisme. As ‘n mens dus die haters van die wit ras wil beveg, moet jy in die eerste plek die filosofie en ideologie beveg wat dit ten grondslag lê. Die filosofiese onderbou van antiwit haat is die humanisme. En soos ons weet, die vernaamste haters van die wit ras is die wit ras self.

Daar is seker vele mense wat meen dat humanisme ‘n ander naam vir filantropie is en dat dit die een of ander bybelse oorsprong het en as sodanig iets met naasteliefde te make het. Dis nie die geval nie.

Ons begin met ‘n kort, hopelik werkbare definisie:

Die humanisme is die verwerping van enige mag of morele gesag wat verhewe is bo die mensdom, en behels as sodanig die ontkenning van ‘n godheid ten gunste van ‘n geloof in die vooruitgang van die mens wat deur sy eie krag en inspanning bewerkstellig word.

Kortom stel die humanisme die mens dus voorop. Dit het veral met die Renaissance tot sy reg gekom toe daar teen die mag van die kerk en van die godsdiens opgestaan is en teruggegryp is na die klassieke antieke (dus voorchristelike) filosofie en kultuur. In dié opsig het die humanisme op sy tyd ‘n waardevolle rol gespeel om die mensdom van bygeloof en redelose vrees vir die onbekende te verlos. Terselfdertyd het die humanisme die oorhand verkry oor ‘n Katolieke kerk wat vir eeue lank die algemene bevolking uitgemergel en doelbewus in die duisternis van onkunde vasgeketting het tot voordeel van die adel en die prinse van die kerk. Maar soos die meeste ander menslike maaksels het die humanisme ook met die tyd ontaard, oorryp en suur geword.

Hoewel die Bybel vanselfsprekend nie ‘n humanistiese strekking het of kan hê nie, word wel in die Bybel met die humanisme as idee geworstel. Die term “humanisme” word natuurlik nie gebruik nie, maar die stryd tussen godsdiens en die humanisme is duidelik herkenbaar so vroeg soos Adam en Eva. By implikasie wou Adam en Eva, deur van die boom van kennis te eet, hulleself gelykstel aan God. In stede daarvan om hulle te onderwerp aan God se opdragte wou hulle self alwetend word en self besluit wat hulle mag doen en wat nie.

Nog ‘n oudtestamentiese voorbeeld van dieselfde verskynsel is die bou van die toring van Babel, toe die volk besluit het om ‘n toring op te rig waarvan die toppunt tot in die hemel moes strek. Weereens ‘n situasie waar die mens hom deur sy eie inspanning en vernuf tot op ‘n vlak gelyk aan God wou verhef.

In die moderne teologie het daar sedert die vroeë twintigste eeu ‘n neiging ontstaan om godsdiens en die humanisme te probeer versoen. Die gedagte was dat godsdiens in die eerste plaas daarmee gemoeid moet wees om na die mens se stoflike welvaart om te sien en sg. maatskaplike geregtigheid na te streef. Soos dikwels gesê word, het teoloë en die kerke die klem begin plaas op die horisontale dimensie van teologie, naamlik die verhouding tussen mens en mens eerder as op die verhouding van mens tot God. Aangesien ware godsdiens en ware humanisme onversoenbaar is, moes een van die twee voor die ander swig. Die een wat geswig het, was die godsdiens.

Die klem op die sosiale en politieke funksie van die teologie het veral vorm aangeneem in die Social Gospel-beweging van die vroeë twintigste eeu, hoofsaaklik in die VSA en Kanada waarvandaan dit na die res van die Westerse wêreld versprei het. Die beweging het die Christelike etiek op sosiale probleme soos ekonomiese ongelykheid en rassekonflik probeer toepas. Op meer teologiese vlak het hulle verkondig dat die Wederkoms nie sou kon plaasvind nie voordat die mensdom van sosiale ongeregtigheid ontslae geraak het.

Hierdie horisontale benadering het in ons tyd so ver gevorder dat daar vandag sprake is van teoloë en kerke wat God hoegenaamd nie meer in berekening bring nie en dat daar selfs begrippe bestaan soos ‘n ateïstiese teologie en politieke teologie.

Hoe bring dit ons dus nou by rasbeheptheid ? Op twee maniere:

Eerstens is die nuwe humanistiese teologie gerig op maatskaplike geregtigheid. Of dit nou moontlik is om maatskaplike geregtigheid te verwesenlik, is nie ter sake nie. Wat ter sake is, is dat maatskaplike geregtigheid ‘n teologiese doelstelling is wat daarop gemik is om alle mense in te sluit.

Tweedens bestaan daar die gevoel, miskien ten regte, dat die Westerse mens in groot mate sy potensiaal verwesenlik het. Die Westerse wêreld is sinoniem met die «ryk lande» van die wêreld wat op die een of ander manier iets aan die ander verskuldig is. Of daar nou inderdaad nog baie miljoene arm witmense ook is, maak hieraan nie veel verskil nie. Die wit samelewings van die Weste is nou eenmaal die rykes. Aangesien die wit samelewings van die aardbol reeds hulle ontwikkelingspotensiaal verwesenlik het, beteken dit dat die «teoloë» van die humanisme genoodsaak voel om die res van die menslike potensiaal ook tot dieselfde vlak te ontwikkel. ‘n Teologie vir wie die mens die hoogste waarde in die heelal verteenwoordig, kan nie toelaat dat ‘n groot gedeelte van die mensdom van hierdie verheerlikte status uitgesluit word nie. Vandaar bv. die obsessionele beklemtoning van ‘n begrip soos inklusiwiteit of sy teendeel eksklusiwiteit.

Daar is in hierdie proses van «insluiting» en gelykmaking ‘n duidelike utopiese element te bespeur wat ook onderliggend was aan die internasionale kommunisme. In elk geval was die proses van insluiting en gelykmaking ‘n rookskerm vir iets anders, in die geval van kommuniste om hulle magsgreep op die massas te versterk en in die geval van die Westerse samelewings om die mark en verbruikerspoel uit te brei ten einde die superrykes in staat te stel om nog groter winste te kan maak. Dit behoef ook geen besondere betoog nie om in te sien hoe hierdie denkbeelde inskakel by die internasionalisme met sy uitwissing van nasionale identiteite en grense.

In suiwer vorm is daar ‘n duidelike onderskeid tussen die humanisme en naasteliefde soos ons dit ook in die Bybel aantref. Waar die naasteliefde in die eerste plek gerig is op die verheerliking van God, is die humanisme gerig op die verheerliking van die mens. Dis wanneer hierdie twee begrippe begin deurmekaarloop dat ‘n besonder toksiese produk onstaan in die vorm van wat in Engels bekendstaan as humanitarianism. Humanitarianism is ‘n vorm van naasteliefde wat onder invloed van die humanisme, die verloopte kerk en die kommunisme ontwikkel het in ‘n gesistematiseerde ideologie van eendersheid wat meer met politiek te make het as met godsdiens.

Daar het ook in die loop van de negentiende en twintigste eeue ‘n gedagterigting ontwikkel wat hier ‘n rol speel, naamlik dat hoewel God nie meer ‘n werklikheid is nie, daar tog nog iets oorgebly het van die Christelike etiek waaraan mense kan vasklou. Dis nie die bedoeling hier om ‘n teologiese relaas te lewer nie, maar dit is nou maar eenmaal so dat die Christelike etiek sonder Christus weinig meer is as ‘n leë dop.

Die verheerliking van alles wat swart is, so kenmerkend van ons tyd, is ‘n gesamentlike brousel van die humanisme en van politieke «teologie» , ‘n brousel wat gretiglik opgeslurp word deur goedgelowige drommels in kerke wat lank gelede reeds nie meer rigting kan aandui nie omdat hulle self hulle kompas verloor het.

Beteken dit nou dat die Bybel voorskryf dat swart mense vir altyd verdruk moet word? Tog sekerlik nie. Dit beteken wel dat die verheerliking van swart mense, soos trouens van enige ander menslike wese, nie tot die vlak van ‘n godsdiens, of liewer afgodsdiens verhef mag word nie.

Thys Human: Soweto-jeugdag – die ware oorsprong

Op hierdie 40ste herdenking van die Soweto-opstand, is dit gepas en nodig dat die werklike oorsaak van daardie opstande weer eens duidelik gestel word: Dit was nie die gebruik van Afrikaans as onderrigtaal soos vandag steeds valslik beweer word nie. Dit was ‘n regstreekse gevolg van PW Botha se onwettige en uiteindelik mislukte aanval in Angola wat tot gevolg gehad het dat die wêreld vertel is dat die Suid-Afrikaanse soldate uit Angola verslaan en weggejaag is en die indruk wêreldwyd, maar veral in Afrika en hier in Suid-Afrika geskep is dat die Afrikaner kwesbaar is.

In vandag (16 Junie) se Naspers-blaaie is daar weer ‘n artikel onder die opskrif “Bloed vloei oor Afrikaans”. Dit is ‘n liegstorie wat nou al 40 jaar lank verkondig word en wyd geglo word – veral danksy die soort berigte in Afrikaanse media. Maar dit bly ‘n liegstorie en ‘n verdoeseling van die ware feite.

Die liegstorie probeer veral oor die jare steeds vir dr. Andries Treurnicht, latere leier van die KP, die skuld gee vir die opstand van Soweto se jeug. Feit is dat Treurnicht slegs die adjunk-minister van Bantoe-onderwys op daardie tydstip was en dat die besluit dat Afrikaans saam met Engels en waar moontlik die swart kind se moedertaal, as onderrigtaal gebruik moet word vir sekere vakke, reeds aan die begin van 1975 – LW ‘n goeie 18 maande voor Junie 76 – geneem is en geleidelik geïmplementeer is. Treurnicht was bloot die adjunk aan wie die taak toegeken is.

Die vraag kan met reg gestel word hoekom daar nie dadelik na die Kabinetsbesluit oor Afrikaans opstande begin het nie? Die antwoord moet egter teruggevoer word na die einde van 1975 toe Angolese troepe op SA wagtroepe by die Calueque-dam net noord van die Suidwes-Angola-grens geskiet het.

Met totale minagting van ‘n kabinetsbesluit vroeër in 1975 dat slegs wapenhulp aan Jonas Zavimbi en Holden Roberto gegee mag word en geen, herhaal geen, SA troepe in Angola ingespan mag word nie, het PW en sy tog so gretige weermaghoof Magnus Malan, ‘n mengelmoes van taamlike flentergat swart Portugese soldate en ‘n klompie Boesmans in Angola ingestuur om die Angolese te verjaag.

Hulle het dit ook goed gedoen, maar hulle toe in die Kubaanse soldate vasgeloop. Net daar is PW en sy generaals gedwing om SA troepe met pantserkarre en selfs Mirage-vliegtuie in te span. Angola is behoorlik binnegeval – maar sonder die medewete laat staan nog goedkeuring van John Vorster en die kabinet. (Sien nota onderaan)

Ondanks uiters moeilike omstandighede met vol riviere en ook sterk weerstand deur die Kubane, het die Suid-Afrikaanse gevegsgroep tot op die drumpel van Luanda beweeg. PW het aan Vorster en kie vertel dat dit net ‘n verkenningsgroep, ‘n “recce group” is totdat Lang Hendrik met een sy besoeke aan die CIA se man in Zaïre hoor wat aangaan en toe na Vorster is met die inligting dat dit ‘n hele brigade is wat PW daar ingestuur het en dat dit Suid-Afrikaanse troepe is wat Angola feitlik beset.

Vir iets soos drie weke of langer kamp die SA soldate uit net buite Luanda voordat die Amerikaners by monde van die State Department amptelik aankondig dat hulle die Suid-Afrikaanse optrede afkeur. Vorster en kie besluit om hul troepe terug te trek en dit word ook gedoen. Daar is ordelik teruggetrek met enkele agterhoede-gevegte wat deeglik gevoer is – en daarvoor moet Magnus en sy topbevelvoerders erkenning kry. Van vlug en uit Angola gejaag was daar hoegenaamd geen sprake nie – maar dit sou SA se vyande, buite én binne die land – nie afsit nie.

Benewens die feit dat die MPLA en die Kubane toe tot teenaan die Kunene trek en Swapo se terroriste kort op hulle hakke kampe in die suide van Angola en net noord van die Suidwesgrens kan inrig, gaan daar dwarsdeur die wêreld en ook in SA ‘n koor van stemme op wat jubelend juig: Die Boer is kwesbaar! Die Boere is deur Afrika in Angola verslaan en uit die land gejaag!

Daar moet ook onthou word dat die gewone man in Suid-Afrika nie van hierdie dinge geweet het nie totdat Vorster vroeg in 1976 ‘n openbare aankondiging daaroor gemaak het. PW het met sy wette wat enige berigte oor weermagaksies verbied het, gesorg dat die kiesers nie weet van sy oorlogeskapades nie. Om presies te wees, selfs die volle kabinet het nie geweet dat SA troepe in Angola geveg het nie.

Maar ek het daarvan geweet want ek het toe in Londen gesit as Perskor se Europese korrespondent. Ek het elke dag die vloedgolf berigte in die Britse pers gesien. Veral die Financial Times in Londen het besonder goeie kontakte in Zaïre en Zambië – en waarskynlik met die CIA in daardie lande – gehad en sy berigte was deurentyd in die kol. Ek het feitlik elke dag berigte na Suid-Afrika geteleks (geen e-pos, ens. in daardie dae nie!), maar dit is nie gebruik nie weens PW se sensuur. En ná die aankondiging dat die troepe teruggetrek word, het die berigte oor die “neerlaag” van die SA troepe en die “kwesbaarheid” van die Afrikaner in oorvloed in die buitelandse media verskyn.

Soweto ’76

Enkele weke na Vorster se aankondiging, het die onrus onder swart skoliere begin. Berigte oor wanneer die eerste skoolboikotte en opstande begin het, verskil, maar volgens Wikipedia was daar reeds in April 76 betogings, klasboikotte en selfs geweld, soos skole wat afgebrand is. Die storie is versprei dat die swart skoliere in opstand gekom het teen regeringsbesluite dat Afrikaans saam met Engels die onderrigtaal in sekere vakke moet wees. Daar was baie duidelike bepalings dat moedertaalonderrig eintlik die belangrikste was, maar die feite rondom die hele kwessie is so verdraai dat baie mense in Suid-Afrika en selfs ondersteuners van die NP geglo het dat die taalstorie waar was.

Maar ek dink nie daai taalstorie was ooit die ware of hoofrede nie. Ek dink dit was, tipies van swart Afrika, bloot ‘n handige verskoning om hul werklike oogmerke te verdoesel, nl. om die Boer, die Afrikaner-regering wat na hulle mening kwesbaar was, te vernietig. Dit is tog so tipies van swart Afrika om hul eintlike oogmerke so te verdoesel. Dit word vandag nog gedoen met liedjies soos “Kill the boer” wat eintlik teen wittes en in besonder Afrikaners gemik is.

Die onrus en geweld het veral in Junie 1976 opgevlam en daar is ‘n hele aantal mense gedood – sommige van hulle wittes en selfs ‘n paar wit polisiemanne wat glo met assegaaie doodgesteek is, maar ook ‘n hele aantal swartes wat doodgeskiet is in reaksie deur die polisie. Vreemd dat die dood van wittes en polisiemanne vandag totaal verswyg word!

Die onrus en geweld is egter betreklik gou deur die veiligheidsmagte vasgevat, maar wat gebeur het, het Suid-Afrika dwarsdeur die wêreld oneindig groot skade aangedoen. Die wêreld is vertel dat die wit regering sonder meer swart skoliere doodskiet en doodmartel – soos in Steve Biko se geval.

Soweto ’76 het ook groot skade aan John Vorster se premierskap aangerig. Daar was baie duidelik bitter min vertoue in sy oordeelsvermoë en in sy durf om sterk op te tree. Dat hy versuim het om sterk teen PW Botha op te tree oor sy totaal onwettige en onnosele misbruik van SA troepe, het sterk teen Vorster getel in die binnekringe. En Vorster se swakheid het PW en sy trawante se hand versterk om met hulle finale uitklophou te kom om Vorster en sy kroonprins Connie Mulder uit die kussings te lig en beheer oor die NP-regering te verkry.

Slotsom

Dit was dus nie Afrikaans as onderrigtaal wat tot Soweto 76 aanleiding gegee het nie. Dit was PW en sy gereelde pogings om die bynaam Piet Wapen “waardig” te wees, wat regstreeks en onregstreeks daartoe aanleiding gegee het. En dit was helaas die begin van die einde van Afrikanerbeheer oor die land. Van daar af was dit net een steil afdraande na 1994.

Nota oor inval in Angola

Daar is verskeie bewyse dat Vorster en die Kabinet nie van die inval geweet het nie.

My goeie vriend en kollega van destyds, At de Beer, wat Perskor se man in Washington was, het blykbaar by Pik (wat toe ambassadeur in die VSA was) gehoor dat die ding selfs vir die kabinet stilgehou was.

Eschel Rhoodie vertel in sy boeke, “Die Ware Inligtingskandaal” en “PW Botha, The Last Betrayal” dat sy minister, Connie Mulder, en van sy kabinetskollegas nie amptelik daarvan geweet het tot kort voor Vorster se aankondiging nie.

Met my terugkeer na SA einde 1979, het ek as redakteur van Oggendblad direksievergaderings van Perskor bygewoon. Op een daarvan het ek kans gekry om met MC Botha, destydse minister van swart sake, hieroor te gesels. Hy het bevestig dat die kabinet nie ten volle ingelig was nie. Hy self het eers van die SA troepe in Angola gehoor toe hy ‘n vergadering van die SA Veiligheidsraad moes bywoon en iemand dit toe daar ophaal. “Ek was diep geskok dat PW en sy generaals sulke dinge kon doen en toegelaat was om dit te doen,” het hy toentertyd aan my gesê. Ek wou baie graag oor hierdie dinge skryf toe PW en sy handlangers met hulle “nuwe bedeling” idees begin het, maar ek is afgeraai om dit te doen want PW en sy manne was in totale beheer en hulle sou my op een of ander manier die stilswye opgelê het.

Karel Combrinck: Sterk koffie nodig vir Max

Dit is so dat die meeste mense vir Max Du Preez nie op ‘n nugter maag kan hanteer nie. Tog kan ‘n mens die ding ook nie heeltemal ignoreer nie want, danksy die Naspers kry hy weekliks die geleentheid om die gedagtes van duisende goedgelowiges met sy toksiese skryfsels te besoedel. Drink dus maar ‘n lekker koppie sterk koffie voordat u verder lees.

Iemand wat  meer wil weet oor Max Du Preez se «vormingsjare» moet  gerus die jongste stuk van Du Preez self op die Naspers se Netwerk24 lees. Dié stuk wat oënskynlik oor die Soweto-onluste van 1976 gaan, handel eintlik net oor M du P self. «As niemand anders dan my biografie wil skryf nie, dan doen ek dit maar self».

Die artikel is ryklik versier met foto’s uit die Soweto-jare – foto’s wat vir twintig jaar nie meer deur selfs die linksste publikasies in Europa en Amerika gepubliseer word nie. Hulle word wel nog iewers geplaas – in die Naspers natuurlik.

En les bes verskyn ‘n foto, die pronkstuk as’t ware in die Soweto-bloemlesing, van die hoë priester van linksheid self en nogal toe hy jonk was, ingeval iemand dalk vergeet dat M du P ook êrens in die gryse verlede jonk was. Dit bly egter maar, oud of jonk, ‘n kom-foeter-my gesig.

Maar kom ons kyk liewer na een of twee van die ander foto’s:

Een foto beeld ‘n wit soldaat uit met ‘n traanrookgeweer teen die agtergrond van brandende bande. Die byskrif sê : «In rook en vlamme». Tog weet ons mos almal die brandende bande was juis die handelsmerk van Soweto-jeugdiges en wat betref die traanrookgeweer: As die Soweto-gebeure nou so’n bloedbad was waar die wit polisiemanne ten alle koste onskuldige Soweto jeugdiges om die lewe wou bring, waarom dan traanrook gebruik?

Hierdie vreemde foto toon hoe 'n oproerige swarte deur 'n blanke polisieman agtervolg word terwyl die netjies geklede swart man ongestoor verbystap. Foto: Netwerk24
Hierdie vreemde foto toon hoe ‘n oproerige swarte deur ‘n blanke polisieman agtervolg word terwyl die netjies geklede swart man ongestoor verbystap. Foto: Netwerk24

Nog ‘n foto toon ‘n soldaat wat ‘n oproerige swart Soweto-jeugdige agternasit terwyl ‘n netjies geklede swart man ongestoord verbyloop (foto regs). Dit wys tog dat die polisie-optrede nie gerig was teen swartes as sodanig nie, maar teen swartes wat oproerig, gewelddadig en vandalisties was. Met die ordentlike swart man wat op ‘n wetsgehoorsame manier sy gang gaan, het die polisie vrede.

Interessant genoeg, maak Du Preez se artikel geen melding van mense wat deur die afgryslike halssnoermetode doodgebrand is en van ander wat met klippe doodgegooi is nie. Van hierdie gebeure is daar immers ook honderde foto’s beskikbaar. Maar, soos die ou gesegde lui, ‘n mens wil tog nie ‘n goeie storie bederf met die waarheid nie.

En dan die teks: In hoofsaak is die teks ‘n eensydige betoog dat alles wat in Soweto gebeur het die skuld van Afrikaners was. As sodanig is dit ‘n klakkelose herhaling van breinspoeling oor baie jare in linkse propagandamedia in Europa en Amerika, al is die Naspers nou die enigste media-instansie wat nog daarmee volhard. Op ‘n bepaalde oomblik sê Du Preez dat «Afrikaans as verpligte onderrigtaal die sneller was vir die opstande van Junie 1976». Sover my kennis strek, het dit nie gegaan om Afrikaans as verpligte onderrigtaal nie, ‘n blote voorstel om Afrikaans as bykomende taal by sekere vakke te gebruik – ‘n reuse-onderskeid. Max du Preez is op die oog af hier besig om vir die bruikbare idiote te lieg.

As Max du Preez dan werklik glo dat Afrikaans as verpligte onderrigtaal die vonk in die kruitvat was, wat sal hy dan nou daarvan sê dat die regime Engels as verpligte onderrigtaal in ons kele wil afdruk? Dink hy nie dit kan dalk ook ‘n vonk in ‘n kruitvat word nie? Of sien hy die saak nie van daardie kant af nie?

Max du Preez propagandeer voorts soos volg: Op ‘n stadium gedurende die Soweto-onluste val die skille van sy oë af en vra hy homself af: «Watter stelsel het tot gevolg gehad dat my ganse ervaringswêreld soveel ligjare van die jongmense (van Soweto) s’n is, terwyl ons maar ‘n paar kilometer van mekaar woon». Wat Max du Preez se gekondisioneerde verstand nie kan, of wil begryp nie, is dat ons ervaringswêrelde wat so verskil, niks met «’n stelsel» te make het nie. Ons ervaringswêrelde verskil omdat ons verskillend ís. Ons verskil omdat ons kulturele en geskiedkundige ervaringswêrelde en ons sielkundige samestelling nie dieselfde is nie. Dis net M du P wat hierdie elementêre waarheid nie kan snap nie.

Vandag leef ons twintig jaar nadat die «stelsel» verkrummel het. Beteken dit ons ervaringswêrelde het nou nader aanmekaar beweeg? Het ons vandag veel meer in gemeen met die jeug van Soweto as twintig jaar gelede? Die antwoord is klaarblyklik nee. Die «stelsel» het verdwyn, maar nog steeds brand en vernietig en plunder dit. Wat het dus eintlik verander? Of gaan hulle nog steeds hulle barbaarse reaksies regverdig aan die hand van ‘n «stelsel»?

Hierdie artikel van Max du Preez wys maar net weer, indien enige verdere bewys nodig is, dat wanneer die anti-Afrikanervlammetjie ‘n bietjie laer begin brand, dan sal die Naspers telkens daarvoor sorg dat dit weer van voor af aangeblaas word.

Leon Lemmer: Koos Stadler, die oud-verkenningsoldaat, ‘n Recce

Toe Koos Stadler se boek, Recce: Kleinspan-operasies agter vyandelike linies (Kaapstad: Tafelberg*, 2015, 332p, R225; Amazon Kindle $15,93 – ook in Engels verkrygbaar), gepubliseer is, het hy in ‘n onderhoud oor ‘n verkenningsoldaat gesê: “‘n Mens moet heeltemal wees waar jy is” (Kindle 2084). Dit is so ‘n treffende waarheid dat ek besluit het om sy boek te lees. Dit blyk toe dat dit nie sy eie raak sêding is nie, maar die van ‘n karakter, Oom Albertus, in Dana Snyman se boek, Op die agterpaaie (2008). Oor sy recceskap skryf Stadler: “Ek het die keuse uitgeoefen om daar te wees – en sou volle verantwoordelikheid daarvoor aanvaar” (1252). “Recce” is nie ‘n sinspeling op “reckless” nie, maar ‘n variasie van “reconnaissance”, dus verkenning. [* Tafelberg is ‘n Naspers-uitgewery. Hier onder word verduidelik waarom Tafelberg ‘n boek gepubliseer het wat oor die lofwaardige uitroeiing van terroriste handel.]

stadler_recceStadler is in 1960 in Upington gebore, waar sy pa ‘n onderwyser was. Later het sy pa sewe jaar lank teologie aan die Universiteit Stellenbosch studeer. Hy was daarna ‘n predikant van die NG Kerk op Ariamsvlei in Suidwes-Afrika (nou Namibië) en van die NG Kerk in Afrika vir die swart en bruin Paballelo-gemeente by Upington. Stadler se pa was lief vir jag en Koos het gevolglik ‘n liefde vir die veld ontwikkel. Hy dink ook dat hy swartes toe beter as die meeste blankes leer ken het. Op skool het hy as ‘n “kafferboetie” bekend gestaan (245). Na skool het hy van 1978 af twee jaar lank militêre diensplig gedoen en daarna net langer as ‘n jaar op Stellenbosch as teologiestudent deurgebring; as’t ware as bevestiging van sy onderwysers se mening dat hy “nie in ‘n akademiese reus sou ontwikkel nie” (268).

Stadler was 26 jare lank in die Suid-Afrikaanse Weermag en meer as ‘n dekade hiervan in die afdeling Spesiale Magte as veral ‘n Kleinspan-operateur. Laasgenoemde 10 jare is die onderwerp van sy boek. Meer as 3 jare hiervan (November 1978 tot Desember 1981) was hy in die verkenningsvleuel van 31 Bataljon in die Caprivi en van Mei 1983 tot 1989 as Kleinspan-operateur in die 5 Verkenningsregiment, by bv 53 en 54 Kommando as offensiewe subeenhede. Hierdie verkenningsregimente is alom as die Recces bekend. Aanvanklik het verkenningspatrolies uit vier tot ses mans bestaan, maar dit is later dikwels tot twee mans verklein. Van die begin af was Stadler se voordeel dat hy die veldlewe geken en daarvan gehou het, hy goed kon skiet en baie fiks was. Hoewel hy nie in die gewone skoolsportsoorte uitgeblink het nie, het langafstandsport soos die maraton in sy kraam gepas, wat op deursettingsvermoë dui.

In die Caprivi was hy op Omega gestasioneer, met die verkenningsvleuel se opleidingsbasis by Fort Vreeslik, 14 km suid van Omega. Boesmans het die Suid-Afrikaanse troepe met bv spoorsny ondersteun, maar Boesmans is nie goeie valskermspringers of swemmers nie. “Meer as 4 000 Boesmans het op Omega gewoon. Hiervan was 800 soldate en die res van hulle familielede” (691). “Daar was sowat 250 wit mense op Omega, van wie die meeste enkellopende mans was” (697). Oor ‘n spesifieke Boesman skryf hy: “Hy kon ‘n spoor soos ‘n storieboek lees” (577). Makkerspare het dikwels uit ‘n Boesman en ‘n wit spanlid bestaan. Patrollies is in Zambië en Angola onderneem om Swapo se Plan-magte en die Angolese MPLA-regering se Fapla-magte op te spoor en Jonas Savimbi se Unita-magte te ondersteun.

Toe Stadler se boek vrygestel is, was die resensies baie gunstig. Dit kan onder meer toegeskryf word aan die vloeiende skryfstyl en die interessante verteltrant. Daar is nie ‘n enkele sin wat twee keer gelees moet word om die betekenis te snap nie. Die eerste hoofstuk handel oor ‘n spannende insident waarvan die uitkoms eers in die laaste hoofstuk aangebied word; ‘n bekende maar nogtans slim truuk. Daar is ook heelwat eerlikheid in die boek. Stadler vertel van die foute wat hy gemaak het en van die Mao Zedong-taktiek: “vlug eerder vandag en oorleef om later weer te veg” (562). Hy het geleer “dat weghardloop eenvoudig ‘n deel van jou mondering móét wees” (567). Ook dat vrees ‘n natuurlike verskynsel is wat eerder beheer as afgeskud kan word. Hy was blykbaar ietwat van ‘n ongeluksvoël, wat soms ‘n verandering in die planne van militêre operasies genoodsaak het, deur bv malaria (1286) en later diarree op te doen (1882) of twee keer sy enkel te verstuit (2071, 2924) of deur ‘n doringdraadheining gewond te word (2767) of deurdat die raam van sy rugsak gebreek het (3986). Later het hy 10 meters van ‘n krans geval, wat hom maande lank buite aksie gehou het (4243).

Maar as ‘n mens die teks krities lees, is daar hinderlike teenstrydighede. Hy noem dat ‘n spesifieke operasie “myns insiens heel uitvoerbaar” was (3687) net om kort daarna op te merk “dat die taak byna onmoontlik was weens die uiters lang afstande” (3700). Hy skryf dat die Recces weens hulle toerusting tussen ander soldate “soos ‘n seer duim uitgestaan” het net om in dieselfde paragraaf te skryf: “Ons het dus nie buitengewone aandag getrek nie” (3914). Voor ‘n operasie: “Ek het probeer slaap, maar was heeltemal te opgewonde”, maar in die volgende paragraaf staan: “‘n Ongekende kalmte het, vreemd genoeg, van my besit geneem” (3950). Van ‘n ander ontplooiing vertel hy: Ek was “besonder blootgestel op die oop teerblad, sigbaar teen die sterrehemel agter my” (4136) maar daarna skryf hy van homself in dieselfde posisie: Die vyand “kon my nie duidelik sien nie” (4140).

Oor Stadler se ideologiese ingesteldheid is daar sover ek weet nog nie geskryf nie. Juis hiermee het ek probleme. Stadler skryf hy het “daar in die hartjie van 5 Recce … begin verstaan dat die meeste bevrydingsbewegings – minstens vanuit hul perspektief en ook in die oë van die wêreld – vir ‘n edel saak geveg het” (1780). Hy noem hulle nie terroriste nie; eerder guerrillas, bevryders of vryheidsvegters, met “vry” en “vryheid” wat positiewe assosiasies het. Dat hierdie elemente daarop uit was om politieke mag te bekom, dus magsbehep was, word nie genoem nie. Ook nie dat wanneer hulle in hulle doel geslaag het en in beheer van ‘n land kom, hulle dit nie doeltreffend kan bestuur en administreer nie; des te meer omdat die terroriste dermate dislojaal en vandalisties was dat hulle bereid was om ‘n land tot in die grond af te breek ten einde hulle doel te bereik. Die onberekenbare skade wat Westerse/Europese beskawing en blanke kultuur, by name die van die Afrikaner en Afrikaans, in so ‘n “bevrydingsproses” ly, word glad nie verreken nie.

Let op hierdie eienaardige rede om van iets te hou: “Ek het ook dadelik van 5 Recce gehou. Dit was ‘n eenheid wat hoofsaaklik bestaan het uit swart soldate van oor die hele Suider-Afrika, insluitende Rhodesië, Angola en Mosambiek” (1795). Daar was ook swart Swapo-soldate wat “gedraai” het en saam met die Suid-Afrikaanse oorwegend blanke weermag geveg het, hoewel Stadler maar ongemaklik en onoortuig oor sommige van hulle se werklike lojaliteit was. Blanke lede van bv die eertydse Rhodesiese Selous Scouts en Special Air Service (SAS) het ook ‘n belangrike rol as operateurs en ook in bv opleiding gespeel. Maar hierdie (oorspronklik) nie-Suid-Afrikaners wat hulle by die SA Weermag geskaar het ten einde terroriste uit te roei, asook die Boesmans wat ‘n substansiële bydrae in hierdie stryd gelewer het, word sedert 1994 uiters stief deur die ANC-regering behandel. Dit kontrasteer skerp met die oud-MK-terroriste wat talle voordele (bv pensioen) ten koste van die belastingbetalers geniet. Hieroor skryf Stadler (doelbewus) nie.

Let op hierdie gelaaide bewoording: “In 1984 het PW Botha Suid-Afrika se staatspresident geword. Die poging om die land te verenig teen die sogenaamde [!] Totale Aanslag teen Suid-Afrika – ‘n vermeende [!] allesomvattende bedreiging deur kommunistiese magte binne en buite die landsgrense – het stelselmatig veld gewen. Botha was natuurlik ‘n groot voorstander van dié teorie” (2095). Hoewel propaganda sekerlik deel hiervan was, was dit myns insiens funksioneel regverdigbaar omdat daar werklik ‘n kommunistiese bedreiging was. Dit was nie ‘n verbeeldingsvlug nie, soos deesdae feitlik daagliks duidelik blyk uit die ANC se talle kommunistiese wesenskenmerke. Stadler erken self dat baie van Suid-Afrika se “buurlande ná hul onafhanklikwording ‘n kommunistiese bewind gekry het. Die Sowjetunie, Kuba en Oos-Duitsland het hierdie regerings ondersteun en guerrilla-magte opgelei wat Suidwes en Suid-Afrika sou infiltreer. Teen 1984 is minstens 6 000 guerrillas deur die Sowjetunie en lidlande van die Warskou-verdrag, soos Tanzanië en Ethiopië, opgelei en bewapen. Sowat 30 000 Kubaanse troepe is in Angola ontplooi” (2100). Dit wás ongetwyfeld ‘n allesomvattende bedreiging. Die ANC was en is ‘n euwel.

Koevoet word “die polisie se kontroversiële taakspan” genoem (2226). Hierdie gevegseenheid het uit 300 wit offisiere en 900 Ovambo operateurs bestaan (volgens die Wikipedia) en het uitstekende resultate teen Swapo behaal. EMLC, elektriese, meganiese, landboukundige en chemiese ingenieurskonsultate, word deur Stadler ‘n “later omstrede” maatskappy genoem (51, 4501). In werklikheid het EMLC uitsonderlik vindingryke werk vir die destydse SA Weermag gedoen. Dit is in ANC-geledere dat daar oor Koevoet en EMLC bedenkinge is omdat hulle so suksesvol teen terroriste was. Daar is myns insiens geen beduidende weersin in hierdie twee instansies in behoudende blanke geledere nie.

Daar word na die “professionaliteit” van die SA Weermag verwys (37), wat blykbaar ook op die toestand van die weermag in die nuwe Suid-Afrika toepaslik gemaak word. Maar Stadler het as instrukteur sekerlik eerstehands kennis gemaak met die groot verskil in die (akademiese) gehalte van die rekrute wat die Militêre Akademie op Saldanha deesdae lewer in vergelyking met wat in die vorige eeu uit hierdie oord gekom het. Stadler het die gebrek aan dissipline by Swapo-terroriste verpes (2230), maar dit is ook een van die opvallendste kenmerke van die nuwe SA Weermag.

Die weermag is veronderstel om polities neutraal te wees en bloot die opdragte van die regering van die dag uit te voer. Maar die beheer van die SA Weermag is in 1994 heeltemal deur MK-terroriste oorgeneem en daardie houvas is sedertdien verstewig deurdat ‘n stortvloed uiters bekwame blanke lede die Weermag verlaat het. Hierdie blankes het ten minste ideologies die regte ding gedoen. Een en dieselfde mens kan nie met opregtheid twee sulke radikaal verskillende here (enersyds die NP van weleer met sy beleid van afsonderlike ontwikkeling en andersyds die terroristies-kommunistiese ANC) dien nie.

Wat die naïewe FW de Klerk tydens die politieke oor- of ondergang in Suid-Afrika gedoen het, is om te aanvaar dat die ANC sy woord gestand sou doen. Dit is nie iets wat met reg van ‘n terreurbeweging verwag kan word nie. In die konflik met Swapo was daar die plegtige internasionale ooreenkoms dat nadat die SA Weermag uit Angola onttrek het, dit nie toegelaat sou word dat Swapo-terroriste die vakuum vul nie. In werklikheid het Swapo dadelik in Suid-Angola inbeweeg (2457). Later was die ooreenkoms dat Swapo-magte nie oor die grens uit Angola sou kom nadat die SA veiligheidsmagte met die oog op die verkiesing uit Suidwes-Afrika onttrek het nie. Weer is die ooreenkoms blatant deur Swapo verbreek. ‘n Mens sou dink De Klerk sou hieruit leer. Nadat hy alle goeie raad in die wind geslaan het, het De Klerk samesprekings met die ANC gevoer sonder dat hierdie instansie terreur afgesweer het. Die ANC het gesprekvoering en geweld eenvoudig gelyktydig bedryf. In 1990/1994 is in Suid-Afrika heel moontlik meer terroriste opgelei as in al die voorafgaande jare in die buiteland. Terselfdertyd het De Klerk ingestem om die veiligheidsmagte (polisie en weermag) in ‘n groot mate te neutraliseer. Is groter dwaasheid denkbaar? Stadler noem dat die SA Weermag nie openlik sabotasie in buurlande kon pleeg nie omdat dit “‘n verbreking van internasionale konvensie” sou wees (3452). Die ANC en ander terreurbewegings het egter in sabotasie uitgemunt en skotvry daarvan afgekom.

Stadler erken nêrens dat hy ‘n terroris gedood het nie. Wanneer ‘n militêre groep waarvan hy deel was sukses behaal het, is sy kommentaar: “Op ‘n manier het ek jammer gevoel vir wie ook al omgekom het” (2638). Hoe motiveer so ‘n soldaat hom om die vyand uit te roei? Blykbaar was Stadler se Recce-loopbaan bloot ‘n spel wat hy graag in die bos/natuur gespeel het. Een van sy kollegas het inderdaad die goeie raad gehad dat hy “na die groter prentjie” moet kyk, maar Stadler reken hierdie man het “dieselfde mate van skuldgevoelens rondgedra” (2644).

Ek kom nou by die kersie op Stadler se koek van politieke korrektheid. In Augustus 1987 sou die ANC-hoofbestuur in Mazimbu naby Morogoro in Tanzanië byeenkom; ‘n plek waar terroriste opgelei is. Top ANC-snare soos Oliver Tambo, Thabo Mbeki, Jacob Zuma en Chris Hani sou daar wees. Die Recces moes “op die ANC toeslaan en hul hele topstruktuur uitwis” (3682). Hierdie militêre operasie is sorgvuldig beplan en suksesvol tot baie naby die terroristenes in Tanzanië uitgevoer. Op die laaste nippertjie het sake weens ‘n kommunikasieprobleem skeefgeloop en kon hierdie taak nie voltooi word nie. Wat is Stadler se reaksie? “As ek vandag aan die operasie dink, is ek verlig dat dit afgestel is. Ek kan my nie eens indink watter gevolge dit vir Suid-Afrika sou inhou as die ANC-leierskorps daardie dag uitgewis is nie. Dit sou waarskynlik die vredesinisiatief laat ontspoor en onderhandelinge vir ‘n vreedsame [!] oorgang in die wiele gery het” (3771). Met ander woorde, ons moet dankbaar wees vir die nuwe Suid-Afrika, die ANC-regering en die Grondwet waarmee ons opgesaal sit.

Kortom, Stadler en sy boek is deurtrek van politieke korrektheid. Soos hy tereg by geleentheid skryf: “Al wat ek kon doen, was om maar net aan te hou kruip” (3791). “Ek het besef dat tye verander het en dat ons moes aanpas” (4264). Daarom het hy in die nuwe Suid-Afrika sy loopbaan in die SA Weermag voortgesit. Maar baie lede van die destydse SA Weermag het eerder elders gaan werk as om onder die ANC-regering te dien. Byvoorbeeld, Stadler se beste Recce-makker het hom eerder in die private sekuriteitsbedryf gevestig (4264). Ek weet van talle ander wat dieselfde gedoen het. Stadler het verkies om ‘n ander en myns insiens minder eerbare pad te loop.

“Aan die einde van 1989 is ek ook na 1 Recce in Durban verplaas, en het bevel van die Spesiale Tegnieke-tak oorgeneem” (4275). In 1991 het Stadler bevelvoerder van die opleidingskommando in Durban geword (4280). Toe was die roemlose politieke magsoorgawe reeds in aantog. “In 1994 is ek na die HK [Weermaghoofkantoor] in Pretoria verplaas om alle opleiding in Spesmagte te koördineer. Daarna, in 1999 en 2000, het ek ‘n kort maar interessante tyd as 2IB [tweede in bevel] by 4 Recce op Langebaan beleef, maar moes toe weer oppak en terug noorde toe trek omdat ek as Senior Stafoffisier Operasies (SSO Ops) by Spesmagte-HK aangestel is” (4295). “In 2003 … is besluit om ‘n Spesiale Magte-skool … by Murrayhill noord van Pretoria te begin. Ek het bevel van die nuutgestigte eenheid aanvaar … In 2007 is ek vir vier jaar as militêre attaché na die Suid-Afrikaanse ambassade in Saoedi-Arabië gestuur … die hoogtepunt van ‘n baie bevredigende loopbaan van 26 jaar in die weermag” (4300).

Dit behoort duidelik te wees waarom ‘n Naspers-uitgewery hierdie boek gepubliseer het. Ten spyte van die onderwerp, te wete terrorisuitroeiing, het die onverdunde politieke korrektheid van die outeur, soms aanpasbaarheid genoem, myns insiens die deurslag gegee. Stadler het lewend uit uiters gevaarlike militêre operasies gekom net om weens politieke korrektheid later op te hou om as ‘n egte Afrikaner te oorleef.

Karel Combrinck: Die dodelikste sweer is Anti-Afrikaner-Afrikaners

Oor die naweek het een van die walglikste stukkie anti-Afrikanerskap, geskryf deur ene M.C. Botha , wat ek ooit onder oë gehad het op Netwerk24 verskyn. Die Netwerk24-redaksie maak nie melding van wie dié M.C. Botha dan kan wees nie, dus moet ons maar raai. Daar is, soos ek verstaan, iemand met die naam M.C. Botha wat glo romans skrywe. Persoonlik het ek nog nooit iets van hom gelees nie en ek voel my ook nie om daardie rede juis geestelik veel armer nie raai. Dan is daar ook nog ‘n M.C. Botha, wat redakteur is van een van Naspers se publikasies. Is dit dalk dieselfde persoon? Ek gaan nie my kop daaroor breek nie. Kom ons kyk maar na wat hierdie M.C. Botha te sê het, wie hy ook al mag wees.

Sy stuk is ‘n aanval teen kampvegters vir Afrikaans wat hy die «taalbulgilde» noem. Die pogings van mense wat veg vir Afrikaans beskryf hy as ‘n «ge-oink in die moddertrog».

Botha se relaas is so skokkend verregaande dat dit eintlik geen kommentaar verdien nie. Kom ons beperk ons dus maar grootliks tot aanhalings daaruit wat min of meer vanself spreek.

Volgens hom is daar «geen einde aan die groepies bejaarde wit mans wat uit die dampkring van Afrikanernasionalisme hul verskyning maak nie». Dis nou mense wat Afrikaans probeer verdedig.

En terloops, ek wil raai dat Botha ook reeds bejaard is al probeer hy sy lyf jonglat hou. Ons het almal die manier om die een of ander tyd bejaard te raak. M.C. Botha is hierop tog seker geen uitsondering nie of hoe?

Botha meen voorts dat «Hitler en Mussolini vir hul uitdelgingsbeleid nie uitsluitlik van hul moedertaal afhanklik was nie». Daarenteen het «Malan ens. hul ganse beleid van afsonderlike ontwikkeling geskoei op die lees van daardie beminde begrip: moedertaal-nasionalisme».

Let dus daarop, die Afrikaners was, soos Hitler en Mussolini, ook verantwoordelik vir ‘n «uitdelgingsbeleid». Verdien so ‘n stelling ernstige kommentaar?

En dan nog: «Sonder Afrikaans was apartheid niks. Sonder apartheid was Afrikaans niks.»

Dus, as ‘n mens ‘n bietjie elementêre logika wil beoefen: Noudat apartheid nie meer daar is nie, is Afrikaans, volgens Botha, ook niks. Daar kan tog geen ander afleiding wees nie.

Dan haal Botha, met goedkeuring, ene Lovelyn Nwadeyi aan wat op die onlangse jaarvergadering van die US-konvokasie (asof dit ‘n getuigskrif is) sou gesê het dat «Afrikaners vir hierdie klaarblyklike sonde (van apartheid) tot dusver amper skotvry daarvan afgekom het». En dan voeg hy by dat hierdie stelling «vir die taalbulle (ons) wat slegs die samboktaal van hulle vaders ken, te subtiel is». Vir ons, met ons samboktaal, is Lovelyn Nwadeyi se stelling te «subtiel»!

Die noodwendige afleiding is dus weer eens: Ons as Afrikaners is nog nie genoeg gestraf vir die «sonde» van apartheid nie. En wanneer die straf kom, dan hoop M.C. Botha natuurlik dat hy uit erkentlikheid vir ‘n artikel soos hierdie, ongestraf sal bly. Die manne wat die straf uitdeel moet tog net nie die fout maak om M.C. Botha, die romanskrywer, te verwar met M.C. Botha, die redakteur nie. Dit sal tog alte naar wees. Al die gatkruipery verniet.

«Die simbiose tussen Afrikaans en apartheid» noem Botha ‘n «dodelike sweer wat in 1976 deur die jeug van Soweto geprik is». ‘n Veel meer dodelike sweer, wat nog nie geprik is nie, is die verskynsel van Anti-Afrikaner-Afrikaners soos M.C. Botha.

Verder was die Soweto-opstand «nouliks vroegtydig», m.a.w. net betyds om «die geboorte van die nuwe Suid-Afrika te verhaas» Die «pyn en lyding van die 197- opstand was net deur swartes gevoel, met die uitsondering van enkele Engelse simpatiseerders». L.W. Die Engelse simpatiseerders verdien eintlik ons bewondering.

Nog is dit die einde nie. «Die taal van die koloniseerders van Suid-Afrika was nie Engels nie, maar Nederlands – Afrikaans se stamtaal». Waar, in hemelsnaam, kry hy so ‘n stukkie snert vandaan? Waar en wanneer was daar ooit ‘n Nederlandse kolonie aan die Kaap? Die VOC het hoogstens ‘n verversingspos vir verbygaande skepe op ‘n nietige stukkie aarde rondom Kaapstad gevestig en bedryf.

En dan, uiteindelik iets waarmee ‘n mens kan saamstem: «Die Grondwet van Suid-Afrika is ‘n utopiese dokument wat Afrikaans net so min kan beskerm soos enige ander moedertaal – ook Engels.» Behalwe net dat Engels, soos Botha behoort te weet, geen beskerming nodig het nie.

En les bes is daar ook nog ‘n stekie na die Bittereinders van die ABO. «Almal moes na die ABO die mas opkom ten spyte van die Bittereinders se gekners van tande. Vandag is dit bekend wat hùlle op die lang duur nagelaat het: Twisgierigheid, agterdog en bitterheid.» M.a.w. die agterdog en bitterheid was nie die werk van die Engelse nie, maar van die Bittereinders! Dit slaan ‘n mens se asem weg. En met «vandag is dit bekend» bedoel hy seker vandag is dit bekend in die wandelgange van Naspers.

Mense soos M.C. Botha het natuurlik die probleem dat hulle FW de Klerk se oorgawe, aangestig deur Naspers, ten alle koste moet probeer goedpraat. Daarom moet die onvergelyklike moed en vasberadenheid van die «bittereinders» as agterlik en teenproduktief afgekam word. Hulle het ook die probleem dat die behoud van Afrikaners se selfrespek na die ABO grotendeels te danke was aan die uiterste offers wat die «Bittereinders» bereid was om te bring terwyl die meeste Afrikaners van die skandelike De Klerk-kapitulasie net vernedering en skaamte oorgehou het.

Gelukkig is daar darem ook nog Afrikaners, soos Steve Hofmeyr, wat bereid is om hulle nek uit te steek vir die Afrikaanse saak, maar dit wil amper lyk asof Steve ‘n beter ontvangs in Nederland het as in Suid-Afrika self.

Leon Lemmer: Die nuwe Suid-Afrika as George Orwell se ‘Animal Farm’

Die Britse outeur George Orwell (Eric Arthur Blair, 1903-1950) het met veral twee romans bekendheid verwerf: Animal Farm (1945) en Nineteen Eighty-Four (1949). In die Spaanse Burgeroorlog (1936-1939) het hy aan die kant van die Republikeine teen Francisco Franco se Nasionaliste geveg. Hy het daaroor in Homage to Catalonia (1938) geskryf. Die Republikeine word met kommunisme en die Nasionaliste met fascisme geassosieer. In werklikheid was Orwell ‘n sosialis wat teen sowel kommunisme as fascisme gekant was en by uitstek teen outoritêre, totalitêre, anargistiese regerings. Dit is die tema van Animal Farm.

Orwell het van 1943 tot 1944 aan hierdie teks geskryf, maar kon aanvanklik nie ‘n uitgewer daarvoor vind nie omdat die Sowjetunie ‘n bondgenoot van Brittanje in die Tweede Wêreldoorlog (1939-1945) was en Orwell spesifiek die bewind van Josef Stalin op die oog gehad het. In hierdie rubriek poog ek om ‘n bietjie pret te hê deur inleeswerk in die satiriese Animal Farm oor die nogal kommunistiese ANC-regering te doen. Ek weerhou my egter daarvan om elke keer op voor die hand liggende ooreenkomste of verskille te wys. Nineteen Eighty-Four leen hom tot dieselfde soort ding maar dit sal tot ‘n latere geleentheid moet wag. Albei boeke sou uitstekende voorgeskrewe werke in ons skole en universiteite kon wees.

Ek gebruik een van die talle uitgawes van Orwell se gesamentlike werke wat in elektroniese vorm beskikbaar is. Dit bring mee dat ek vir akkurate bronverwysings elke keer ‘n Kindle-verwysing met vyf syfers sou verskaf. Dit is egter onwaarskynlik dat Praag-lesers presies dieselfde elektroniese of gedrukte uitgawe as ek beskikbaar het. Omdat Animal Farm uit tien kort hoofstukke bestaan, dui ek na elke aanhaling liewer net die hoofstuknommer aan sodat lesers redelik maklik die aanhaling kan opgespoor.

Meneer Jones (De Klerk?) was die eienaar van Manor Farm maar die plaasdiere het teen hom in opstand gekom en hom en sy vrou van die plaas verdryf. Major, ‘n stokou vark, het die leiding in die rebellie geneem deur by ‘n byeenkoms die plaasdiere as kamerade aan te spreek en hulle wys te maak dat hulle deur Jones uitgebuit word: “Man is the only real enemy we have … all the evils of this life of ours spring from the tyranny of human beings. Only get rid of Man, and the produce of our labour would be our own. Almost overnight we could become rich and free … justice will be done” (hoofstuk I). In hoofstuk II word hierdie utopie Sugercandy Mountain genoem. Major (Mandela?*) het nie geweet of die opstand in sy leeftyd of later sou plaasvind nie: “Pass on this message of mine to those who come after you, so that future generations shall carry on the struggle until it is victorious” (I).

[* Orwell begin sy essay, “Reflections on Gandhi” (1949), met hierdie koeëlvaste sin: “Saints should always be judged guilty until they are proved innocent”.]

Hoeveel keer moet ons nie aanhoor hoe die “struggle” gestry en hoe beweerde heeltemal onskuldige bloed gevloei het nie? “Among us animals let there be perfect unity, perfect comradeship in the struggle. All men are enemies. All animals are comrades” (I). Nie net die boer se plaasdiere nie maar ook die rotte en hase is tot kamerade in die vryheidstryd verklaar. “Whatever goes upon two legs is an enemy. Whatever goes upon four legs, or has wings, is a friend. And remember also that in fighting against Man, we must not come to resemble him. Even when you have conquered him, do not adopt his vices. No animal must ever live in a house, or sleep in a bed, or wear clothes, or drink alcohol, or smoke tobacco, or touch money, or engage in trade. All the habits of Man are evil. And, above all, no animal must ever tyrannise over his own kind. Weak or strong, clever or simple, we are all brothers. No animal must ever kill any other animal. All animals are equal” (I).

Na Major se toespraak het die diere vyf keer hulle stryd- of bevrydingsliedjie, “Beasts of England” (Nkosi Sikeleli Afrika?), oor hulle “golden future time” gesing. Hierna het ‘n ander vark, ‘n kleintjie wat ‘n “brilliant talker” was, genaamd Squealer (Maharaj?), die amptelike woordvoerder in die aanhitsing tot geweld geword: “He could turn black into white” (II). Twee ander varke, Snowball (Mbeki?) en Napoleon (Zuma?), het aktivisties op die voorgrond getree. Snowball het dit duidelik gemaak dat slawerny afgesweer en vryheid omarm moet word. Die ideologie wat die kamerade aangehang het, is Dierlikheid/”Animalism” (Afrikanisme/Transformasie?) genoem. In die nag is geheime byeenkomste gehou om die beginsels te formuleer waarop Dierlikheid gebaseer is.

Na al die opsweping tot geweld en toe die plaaseienaar besope was (Orwell sê nie of Jones met ‘n ander vrou gelol het nie) en die vier plaaswerkers (die hensoppers Botha, Meyer, Wessels en De Villiers?) nagelaat het om die diere kos te gee, het die rebellie uitgebreek. Dit het met die diefstal van kos begin: “All the animals began to help themselves from the bins” (II). Jones en sy plaaswerkers het met swepe op die diere toegesak maar die solidariteit van die diere het hulle in staat gestel om al die plaasmense te verdryf. “Jones was expelled, and the Manor Farm was theirs … In a very little while the animals had destroyed everything that reminded them of Mr Jones. Napoleon then led them back to the store-shed and served out a double ration of corn to everybody, with two biscuits for each dog. Then they sang ‘Beasts of England’ from end to end seven times running” (II). Orwell noem nie of hulle ook getoi-toi het nie.

Die volgende oggend het die diere mekaar herinner aan “the glorious thing that had happened” (II). Hulle het by die hoogste punt op die plaas byeengekom en alles rondom hulle gadegeslaan: “It was theirs – everything that they could see was theirs! … they hurled themselves into the air in great leaps of excitement … they could hardly believe that it was all their own” (II). Hulle het die binnekant van die plaashuis gaan inspekteer. “Some hams [gesneuwelde kamerade?] hanging in the kitchen were taken out for burial, and the barrel of beer in the scullery was stove in with a kick from Boxer’s [a horse’s] hoof, otherwise nothing in the house was touched. A unanimous resolution was passed on the spot that the farmhouse should be preserved as a museum [soos die standbeelde van blankes?]. All were agreed that no animal must ever live there” (II).

Hierna het twee varke, Snowball en Napoleon, hulle kamarade opgeroep om te begin werk. Maar daar was ‘n saak wat eers aandag moes kry. Hulle is met ‘n pot swart en ‘n pot wit verf en ‘n kwas na die bordjie op die plaashek. Snowball “painted out MANOR FARM from the top bar of the gate and in its place painted ANIMAL FARM” (II). Daarna het die varke die ander diere ingelig dat hulle “succeeded in reducing the principles of Animalism to seven Commandments … they would form an unalterable law by which all the animals on Animal Farm must live for ever after” (II). Hierdie sewe gebooie is duidelik in groot letters op ‘n muur geverf: “1. Whatever goes upon two legs is an enemy. 2. Whatever goes upon four legs, or has wings, is a friend. 3. No animal shall wear clothes. 4. No animal shall sleep in a bed. 5. No animal shall drink alcohol. 6. No animal shall kill any other animal. 7. All animals are equal” (II). Aan die einde van die boek blyk dit dat nie ‘n enkele van hierdie sewe gebooie eerbiedig is nie.

“It was … found that the stupider animals, such as the sheep, hens, and ducks, were unable to learn the Seven Commandments by heart. After much thought Snowball declared that the Seven Commandments could in effect be reduced to a single maxim, namely: ‘Four legs good, two legs bad.’ This, he said, contained the essential principle of Animalism” (III). Jones het egter gedink dat sy plaas deur “a pack of good-for-nothing animals” oorgeneem is (IV). Die buurmense “scorn the idea of animals managing a farm for themselves” (IV). Die opstandige diere op Animal Farm het veroorsaak dat “a wave of rebelliousness ran through the countryside” (IV). Die diere is wysgemaak: “The only good human being is a dead one” (IV). “Snowball made a little speech, emphasising the need for all animals to be ready to die for Animal Farm if need be” (IV). Met die oog hierop is militêre dekorasies, eerste en tweede klas, uitgedink. Die Rebellie is elke jaar herdenk.

Hierna was die diere se eerste taak om die koeie te melk en daarna is hulle na die landerye om te oes. “The pigs did not actually work, but directed and supervised the others. With their superior knowledge it was natural that they should assume the leadership” (III). Van die begin af was daar dus geen werklike gelykheid nie, soortgelyk aan die voorkeur wat aan ANC-kamerade gegee word wat kwaad gedoen het en in die tronk of in MK was. “The mystery of where the milk went to was soon cleared up. It was mixed every day into the pigs’ mash” (III). Aanvanklik het hierdie korrupsie ongemerk plaasgevind.

“The animals were happy as they had never conceived it possible to be … it was truly their own food, produced by themselves and for themselves, not doled out to them by a grudging master. With the worthless parasitical human beings gone, there was more for everyone to eat. There was more leisure too” (III).

“The early apples were now ripening, and the grass of the orchard was littered with windfalls. The animals had assumed as a matter of course that these would be shared out equally” (III), dus dat almal in dieselfde mate op die soustrein is. “One day, however, the order went forth that all the windfalls were to be collected and brought to the harness-room for the use of the pigs. At this some of the other animals murmured, but it was no use. All the pigs were in full agreement on this point … Squealer was sent to make the necessary explanations to the others. ‘Comrades!’ he cried. ‘You do not imagine, I hope, that we pigs are doing this in a spirit of selfishness and privilege? … Milk and apples … contain substances absolutely necessary to the well-being of a pig. We pigs are brainworkers. The whole management and organisation of this farm depend on us. Day and night we are watching over your welfare. It is for YOUR sake that we drink the milk and eat those apples. Do you know what would happen if we pigs failed in our duty? Jones would come back!’ … They did not want Jones back … So it was agreed without further argument that the milk and the windfall apples (and also the main crop of apples when they ripened) should be reserved for the pigs alone” (III).

Party diere “was not good at getting up in the mornings, and had a way of leaving work early” (III). Ander diere “when there was work to be done … could never be found … would vanish for hours on end, and then reappear at mealtimes, or in die evening after work was over … [they] always made such excellent excuses … the donkey … never voluntering for extra work … On Sundays there was no work. Breakfast was an hour later than usual, and after breakfast there was a ceremony which was observed every week without fail. First came the hoisting of the flag. Snowball had found in the harness-room an old green tablecloth of Mrs Jones’s and had painted on it a hoof and a horn” (III), wat herinner aan die hamer en sekel op die vlag van die Sowjetunie, asook aan die groen in en die spies en skild op die ANC se vlag.

Daarna is vergadering gehou. “It was always the pigs who put forward the resolutions. The other animals understood how to vote, but could never think of any resolutions of their own” (III). Daar was spoedig tekens van wrywing tussen twee van die leidende varke, Snowball en Napoleon. “The Meeting always ended with the singing of ‘Beasts of England'” (III). “It had come to be accepted that the pigs, who were manifestly cleverer than the other animals, should decide all questions of farm policy, though their decisions had to be ratified by a majority vote” (V), soos dit ‘n jong demokrasie betaam.

Snowball “busied himself with organising the other animals into what he called Animal Committees” (III). Vir wilde kamerade was daar bv die “Re-education Committee (the object of this was to tame the rats and rabbits) … The attempt to tame the wild creatures … broke down almost immediately. They continued to behave very much as before, and when treated with generosity, simply took advantage of it” (III). Dink bv aan die swart studente wat tans toegelaat word om landswyd chaos op die universiteitskampusse te saai. Die ou hoofvark Major het egter besluit: “Meetings would come to an end. They were unnecessary, he said, and wasted time. In future all questions relating to the working of the farm would be settled by a special committee of pigs, presided over by himself. These would meet in private and afterwards communicate their decisions to the others. The animals would still assemble on Sunday mornings to salute the flag, sing ‘Beasts of England’, and receive their orders for the week; but there would be no more debates” (V).

Al die diere was nie sonder meer met die nuwe reëlings tevrede nie, maar die domste diere het hierdie uitdaging aanvaar. “The sheep broke out into a tremendous bleating of ‘Four legs good, two legs bad!’ which went on for nearly a quarter of an hour and put an end to any chance of discussion” (V). “No one believes more firmly than Comrade Napoleon that all animals are equal. He would be only too happy to let you make your decisions for yourselves. But sometimes you might make the wrong decisions, comrades, and then where should we be? … ‘Bravery is not enough,’ said Squealer. ‘Loyalty and obedience are more important … Discipline, comrades, iron discipline! … Surely, comrades, you do not want Jones back?'” (V). Die perd Boxer het toe hierdie leuse aanvaar: “Napoleon is always right” (V).

Die plaasdiere se eerste groot projek was nie om luukse voertuie of duur wapens aan te koop of om op nog grond beslag te lê nie, maar om ‘n windmeul te bou; nie om die boerdery te verbeter nie, maar om arbeid mettertyd te verminder: “The animals would [then] only need to work three days a week” (V). Maar die windmeul moet eers gebou word. Die varke het toesig oor die bouery gehou. Napoleon “warned the animals that this extra task would mean very hard work, it might even be necessary to reduce their rations” (V). Die diere het ‘n sestig-ure-werkweek gehad. Later “Napoleon announced that there would be work on Sunday afternoons as well. This work was strictly voluntary, but any animal who absented himself from it would have his rations reduced by half … The harvest was a little less successful than in the previous year, and two fields … were not sown because the ploughing had not been completed early enough” (VI).

Sekere items moes vir die windmeul aangekoop word. Napoleon het aangekondig dat Animal Farm gaan begin om handel te dryf. “He was therefore making arrangements to sell a stack of hay and part of the current year’s wheat crop, and later on, if more money were needed, it would have to be made up by the sale of eggs … The hens, said Napoleon, should welcome this sacrifice as their own special contribution towards the building of the windmill” (VI). Party diere het besware geopper, maar “they were promptly silenced by a tremendous growling” (VI) van nege kwaai, jong honde wat as voltydse lyfwagte Napoleon voortaan beskerm het. “Every human being held it as an article of faith that the farm would go bankrupt sooner or later, and above all, that the windmill would be a failure” (VI). Rommelstatus was Animal Farm se voorland, veral nadat ‘n stormwind die halfvoltooide windmeul vernietig het.

“It was about this time that the pigs suddenly moved into the farmhouse and took up their residence there … Squealer … said that the pigs, who were the brains of the farm, should have a quiet place to work in. It was also more suited to the dignity of the Leader (for of late he had taken to speaking of Napoleon under the title of ‘Leader’) to live in a house than in a mere sty” (VI). Die vierde gebod is verander om te lees: “No animal shall sleep in a bed with sheets” (VI). Squealer het gesê: “‘We have removed the sheets from the farmhouse beds, and sleep between blankets’ … It was announced that from now on the pigs would get up an hour later in the mornings than the other animals” (VI). Die voorbeeldige Max du Preez met sy ruime hart, waarin daar plek vir almal behalwe die Afrikaners is, sou ongetwyfeld beswaar teen hierdie ons/hulle-onderskeid gemaak het.

Major was reeds 12 jare oud toe die suksesvolle Rebellie uitgebreek het. Kort na die aanvang van Animal Farm is hy toe dood. Snowball was sy aangewese opvolger, maar Napoleon was slinkser en het groter steun gemobiliseer. Snowball is toe herroep en nie eens herontplooi nie, maar eerder weggeplooi deur hom van die plaas te verdryf. Daar was gerugte dat Snowball sommige nagte terugkeer en kwaad doen. “Whenever anything went wrong it became usual to attribute it to Snowball” (VII). Hy het bv die skuld gekry vir die storm wat die windmeul verwoes het. Snowball het as sondebok dus dieselfde funksie as apartheid vervul. Napoleon het die doodstraf oor Snowball uitgespreek. Die geskiedenis is herskryf: “‘Our Leader, Comrade Napoleon,’ announced Squealer, speaking very slowly and firmly, ‘has stated categorically – categorically, comrade – that Snowball was Jones’s agent from the very beginning – yea, and from long before the Rebellion was ever thought of'” (VII).

“Squealer made excellent speeches on the joy of service and the dignity of labour” (VII) omdat die windmeul ‘n hernude uitdaging was wat van voor af herbou sou word. “In January [winter] food fell short … Starvation seemed to stare them in the face” (VII). “In these days Napoleon rarely appeared in public, but spent all his time in the farmhouse, which was guarded at each door by fierce-looking dogs. When he did emerge, it was in a ceremonial manner, with an escort of six dogs who closely surrounded him and growled if anyone came too near” (VII). Byvoorbeeld, “Napoleon emerged from the farmhouse, wearing both his medals (for he had recently awarded himself ‘Animal Hero, First Class’), with his nine huge dogs frisking round him and uttering growls that sent shivers down all the animals’ spines” (VII).

“Even in the farmhouse, it was said, Napoleon inhabited separate apartments from the others” (VIII). “Pigs liked to invent for him such titles as Father of all Animals, Terror of Mankind, Protector of the Sheep-fold, Ducklings’ Friend, and the like” (VIII). Toe die windmeul na twee jaar se arbeid voltooi is, Napoleon “personally congratulated the animals on their achievement, and announced that the mill would be named Napoleon Mill” (VIII). Hy was in die benydenswaardige posisie dat hy die enigste beervark op die plaas was en het verseker dat talle varkies jaarliks hulle opwagting maak. Hierdie varkies “were discouraged from playing with the other young animals” (IX). “About this time, too, it was laid down as a rule that when a pig and any other animal met on the path, the other animal must stand aside [dink aan hoe daar padgegee moet word as ‘n ANC-minister se motorstoet êrens heen op pad is, hetsy vir werk of plesier]; and also that all pigs, of whatever degree, were to have the privilege of wearing green ribbons on their tails on Sundays” (IX). Net Napoleon is toegelaat om suiker op sy tafel te hê.

Al die opstandige diere, onder meer dié wat teen Napoleon saamgesweer het, is summier in die openbaar tereggestel. “The tale of confessions and executions went on, until there was a pile of corpses lying before Napoleon’s feet” (VII). “This was not what they had aimed at when they had set themselves years ago to work for the overthrow of the human race … they had come to a time when no one dared speak his mind” (VII). Napoleon het die diere selfs verbied om voortaan die bevrydingslied “Beasts of England” te sing. Squealer verduidelik: “The enemy both external and internal has been defeated. In ‘Beasts of England’ we expressed our longing for a better society in days to come. But that society has now been established. Clearly this song has no longer any purpose” (VII).

Die windmeul is deur saboteurs met plofstof vernietig maar die aanval op die plaas is afgeslaan. ‘n Nuwe militêre dekorasie is deur Napoleon ingestel, “the Order of the Green Banner, which he had conferred upon himself” (VIII). Die varke het ‘n krat whisky in die plaashuis ontdek, wat veroorsaak het dat die gerug versprei is dat Napoleon op sterwe lê, maar ure later was hy sober en kon gesê word dat hy merkwaardig herstel het. Hy het toe opdrag gegee dat gars op die plaas geplant moet word sodat hulle hulle eie drank kon maak. “All barley would be reserved for the pigs … the news soon leaked out that every pig was now receiving a ration of a pint of beer daily, with half a gallon for Napoleon” (IX). Met die uitsondering van die varke en honde is minder kos aan die diere voorsien. “A too rigid equality in rations, Squealer explained, would have been contrary to the principles of Animalism” (IX). Dit lyk glo maar net asof daar minder kos beskikbaar gestel word. In werklikheid is dit bloot ‘n aanpassing en nie ‘n vermindering nie. “Besides, in those days [toe die mense baas was] they had been slaves and now they were free, and that made all the difference” (IX). “They found it comforting to be reminded that, after all, they were truly their own masters and that the work they did was for their own benefit” (IX).

Lanterns is net in die plaashuis toegelaat sodat olie bespaar kon word. “If there were hardships to be borne, they were partly offset by the fact that life nowadays had greater dignity than it had had before. There was more songs, more speeches, more processions. Napoleon had commanded that once a week there should be held something called a Spontaneous Demonstration [so “spontaan” soos die goed georkestreerde Soweto-skole-opstand in 1976], the objects of which was to celebrate the struggles and triumphs of Animal Farm. At the appointed time the animals would leave their work and march round the precints of the farm in military formation, with the pigs leading, then the horses, then the cows, then the sheep, and then the poultry. The dogs flanked the procession” (IX), soos die ANC-toesieners/”marshals”. Twee perde “always carried between them a green banner marked with the hoof and the horn and the caption, ‘Long live Comrade Napoleon!'” (IX). Orwell noem nie of daar ‘n tradisionele pryssanger was nie.

“In April, Animal Farm was proclaimed a Republic, and it became necessary to elect a President. There was only one candidate, Napoleon, who was elected unanimously. On the same day it was given out that fresh documents had been discovered which revealed further details about Snowball’s complicity with Jones” (IX). “The word went round that from somewhere or other the pigs had acquired the money to buy themselves another case of whisky” (IX). Die windmeul is voltooi, maar daar was geen sprake van ‘n drie-dae-werkweek nie. “Napoleon had denounced such ideas as contrary to the spirit of Animalism. The truest happiness, he said, lay in working hard and living frugally. Somehow, it seemed as though the farm had grown richer without making the animals themselves any richer – except, of course, for the pigs and the dogs” (X).

“As for the others, their life, so far as they knew, was as it had always been. They were generally hungry, they slept on straw, they drank from the pool, they laboured in the fields; in winter they were troubled by the cold, and in summer by the flies. Sometimes the older ones among them racked their dim memories and tried to determine whether in the early days of the Rebellion, when Jones’s expulsion was still recent, things had been better or worse than now … And yet the animals never gave up hope … when they … saw the green flag fluttering at the masthead, their hearts swelled with imperishable pride, and the talk turned always towards the old heroic days, the expulsion of Jones, the writing of the Seven Commandments [Vryheidsmanifes?], the great battles in which the human invaders [setlaars?] had been defeated … No creature among them went upon two legs. No creature called any other creature ‘Master’ [Baas?]. All animals were equal” (X).

Op ‘n dag het die varke op hulle agterbene* begin loop en die domste diere, die skape, is ‘n nuwe lied geleer wat hulle oor en oor moes sing: “Four legs good, two legs BETTER!” (X). Op die muur was nog net ‘n enkele gebod te lees: “All animals are equal but some animals are more equal than others” (X), soortgelyk aan die nie-rassistiese nuwe Suid-Afrika, waarin teen niemand behalwe die blankes op rasgronde gediskrimineer mag word nie. Die varke het na die radio begin luister, ‘n telefoon laat installeer en Napoleon het ‘n pyp begin rook en Jones se klere aangetrek. Mense van die buurplase het op Animal Farm welwillendheidsbesoeke afgelê. “For the first time animals and human beings were meeting on terms of equality” (X). Hulle het kaartspeletjies in die plaashuis gespeel en saam gedrink. Die eienaar van ‘n buurplaas, ‘n mens, “believed that he was right in saying that the lower animals on Animal Farm did more work and received less food than any animals in the country. Indeed, he and his fellow-visitors today had observed many features which they intended to introduce on their own farms immediately … Between pigs and human beings there was not, and there need not be, any clash of interests whatever. Their struggles and their difficulties were one” (X). Deesdae word dit inklusiwiteit genoem.

[* Samuel Johnson het in 1763 gesê: “Sir, a woman’s preaching is like a dog’s walking on his hind legs. It is not done well; but you are surprised to find it done at all” (James Boswell, The life of Samuel Johnson, London: Everyman, 1992, vol 1, p 290.]

Napoleon het namens die diere gesê “their sole wish, now and in the past, was to live at peace [ dus, hulle is onskuldig, hulle gewelddadigheid moet verskoon en vergeet word] and in normal business relations with their neighbours. This farm which he had the honour to control, he added, was a co-operative enterprise. The title-deeds, which were in his own possession, were owned by the pigs jointly” (X). Insgelyks bly die titelaktes van die plase wat die ANC van blankes konfiskeer in die besit van die regering. “His visitors might have observed, too, the green flag which flew from the masthead. If so, they would perhaps have noted that the white hoof and horn with which it had previously been marked had now been removed. It would be a plain green flag from now onwards” (X). “Napoleon was only now for the first time announcing it – that the name ‘Animal Farm’ had been abolished. Henceforward the farm was to be known as ‘The Manor Farm’, which, he believed, was its correct and original name” (X). Die laer diere het deur die vensters van die plaashuis gekyk na wat binne aangaan. “What was it that had altered in the faces of the pigs?” Die varke het soos mense begin lyk.

Dít is die verhaal van hoe ‘n rebellie na baie ontberings die sirkel voltooi het en toe geen revolusie was nie; van hoe Azanië weer Suid-Afrika geword het; van hoe die nuwe Suid-Afrika weer die ou Suid-Afrika kan word. Maar dit is ‘n onrealistiese, utopiese verbeeldingsvlug, want droogmaak is nie natmaak nie. Drome sal die brutale werklikheid nie sonder meer laat verdwyn nie. Dade is nodig.

Steve Hofmeyr: Waarskuwings uit Afrika: as jy ‘n minderheid word in jou eie land

Wat kan mens doen met net 48 uur in Europa? Met ander woorde, geen tyd vir inkopies nie – wat fataal is as jy jou onderklere vergeet het. Maar ware diplomatieke betrekkinge beteken ‘n vriendelike Vlaamse staatsman pak sy noodreistassie op die sypaadjie langs die Europese Unie uit en leen my twee splinternuwe onderbroeke. En, nee, hulle was nie oranje nie.

Ek doen vlugtig toesprake by die Vlaamse en Europese Unie se parlemente en staan verstom oor die kundige vrae waarmee ek gepeper word. My ontnugtering kon ek later verwoord as “die Meerderheid van Minderhede”. Dit het vinnig ‘n gewilde definisie geword vir oënskynlike redes. Daar bestaan nie ‘n land ter wêreld met mense wat nié soos ek en jy voel nie, staatlose volke wat regeer word deur mense wat hul eer, erfenis, taal, opinie en waardes verwerp of minag.

Tuis woed Suid-Afrika se negatiewe beriggewing voort, dat die “Nederlanders” my glo boikot. Nie ‘n woord oor die feit dat dit die Nederlanders is wat my genooi het nie! Die “boikot” is maar dieselfde “Suid-Afrikaner” as laas. Hy verag dalk vryspraak, maar hierdie keer het dit gelei tot ‘n beter venue en groter belangstelling. Hierdie is Nederland, nie Suid-Afrika nie. Ruimte vir vryspraak is hier sommer baie. Moslem-imams se opruiery hier laat my geselsies soos kleutertelevisie lyk. Die pragtige eetplek genaamd PROEF, was net soos die teater wat TREURGROND vertoon het, stampvol en uitverkoop. Die plek was gepak, met wittes, swartes, Grieke, Irakese en tientalle Suid-Afrikaners; nugter mense wat wil hoor en saampraat. As jy, as ‘n ANC-gatgabba, dink jy kan andersdenkendes daar stilmaak, sal jy harder moet werk. As jy Suid-Afrikaanse vroue wat lê en bloei nog een ekstra skop in die gesig wil toedien, moet jy soos Rian van Heerden en Sloet de Villiers ander se pogings om hul pyn te belig, snoer en ondermyn. Jy kan dit doen met woorde of met wegkyk, soos die ANC doen. Ek hou hulle almal ook van vandag af aandadig vir plaasmoorde en verkragtings. Hoekom? Want hulle is agente van verlamming toe ons dit die minste benodig het. As ek plaasmoorde noem, word die gesprek verplaas na Steve Hofmeyr. As ‘n regter kinderverkragtings noem, word die gesprek verplaas na Mabel Jansen en as iemand publieke varksug onderstreep, word die gesprek verplaas na Penny Sparrow. Raai wat word nooit opgelos nie… sterftes, verkragtings en varksug.

Ontkenning is die Suid-Afrikaanse manier. Tuis berig Beeld dat ek sou sê Suid-Afrika is pateties. Dit was nie in my toespraak nie. Maar, ja, Suid-Afrika se leierskap en ander indeksprestasies is wel pateties en ek het dit beslis genoem. As Suid-Afrika iemand soek om die ANC se beeld in die buiteland te poets, stuur gerus iemand anders. Daardie iemand is nie ek nie. My volk word uitgemoor en my nasie se vroue, kinders en oumas word verkrag. Ons het boonop ongekende armoede onder ons mense, ‘n ekstra 400 000 wit plakkers, sonder dat daar ‘n duik gemaak word in die nasionale werkloosheidsyfer. Ek het genoem dat daar bykans geen Afrikanergeskiedenis meer geduld word nie, maar het verwys na die Turning Points in History-skoolsillabus. Natuurlik staan monumente van Paul Kruger en Louis Botha nog, maar hulle word regop gehou deur die verf van vandaliste.

Ek het grappenderwys vertel hoe gereeld ons ons waghonde vervang oordat ons vorige waghonde vergiftig is en dat ek nie verbaas sal wees as dit nie ook ‘n Suid-Afrikaanse wêreldrekord is nie! Ek het genoem dat daar ‘n plaasaanval sal wees voordat ek weer terugkeer – daar was! – en vier verkragtings voor die einde van my toespraak – daar was! Ek het gou duidelikheid gebring oor die verwarring tussen Afrikaan, Afrikaner en Afrikaanses. Ek het ook ons unieke band met die Lae Lande benadruk, veral deur ons herkoms, taal en waardes. Ek kon noem dat hofmeiers (hofmeesters) al duisende jare bestaan en dat die Hofmeyrs in die 17de eeu uit Ibbenbüren deur Rotterdam na Kaapstad gereis het. Ek het beklemtoon dat wit Suid-Afrikaners, bekend vir hul werksetiek, sukkel om buitelands te werk terwyl miljarde spandeer word op vreemdelinge en vlugtelinge wat onwettig uit bootjies deur die heinings klim.

Ek het nie geskroom om Europa aan te vat nie. My woorde was: “My mense sou nooit droom om terrorisme in Europa te finansier nie – hoekom het julle dit aan ons gedoen…?” ‘n Yslike stilte het geheers. Net Martin Bosma (PVV) het sy kop geknik. In sy boek Minderheid In Eigen Land vra hy dieselfde vrae as ek.

Die plaaslike media het nie ‘n woord gerep oor hoe ek by elk van my drie toesprake en vier onderhoude volhard het dat toerisme, beleggings en ontwikkelingshulp nie sonder meer gestaak moet word nie, dat daar steeds geen ander land vir my is nie, dat ons s’n tog die beste, mooiste en goedkoopste vakansiebestemming in die wêreld is en dat ek alle Suid-Afrikaners bitter lief het.

Dan Roodt: Steve Hofmeyr se besoek maak deure in Nederland oop

Wie sou kon dink dat ‘n besoek van Steve Hofmeyr aan Nederland feitlik voorbladnuus in beide daardie land en Suid-Afrika kon wees? Gewoonlik skryf Beeld, Netwerk24 en ander Media24-media – synde anglofiel en polities korrek – skaars oor Nederland en daarom weet Afrikaners so te sê niks van al die interessante debatte in die Nederlandse politiek nie. Die frase “eigen volk eerst” weerklink al tot in die VSA waar mnr. Jared Taylor van American Renaissance dit tydens die onlangse konferensie naby Nashville, Tennessee, gebruik het. Die meeste Nederlanders hou vas aan die tradisie van “Zwarte Piet”, Sinterklaas se swart handlanger wat jaarliks aan die begin van Desember gevier word, ondanks linkse krete van “rassisme”.

Ironies genoeg is Afrikaners – ten minste ons joernalistieke en akademiese elite – vandag links, selfs ekstreemlinks, terwyl Nederlanders soos tienmiljoene ander Europeërs weer hul wortels, taal en tradisie ontdek. Vandaar dan ook die groep “Europa vir nasies en vryheid” in die Europese parlement waartoe beide Geert Wilders en Marine Le Pen se partye behoort. Steve Hofmeyr was insgelyks die gas van die ENV – Europa vir nasies en vryheid. Hier by ons is die heersende ideologie politieke korrektheid, “Madiba”-aanbidding en alles wat daarmee saamgaan. Die vraag is: Hoe verander ons dit en hoe belyn ons ons meer met Nederland en die res van Europa, en lande soos Frankryk, Swede en Oostenryk waar tot ‘n derde van alle kiesers deesdae regs stem en onder die jeug selfs die helfte?

Nederland is ‘n klein, besige landjie waar ‘n magdom dinge gebeur: boeke, sport, politiek, sake. Afrikaners behoort veel meer daarvan kennis te neem, op dieselfde wyse as wat die meer behoudende Nederlanders reeds volg wat ons hier in Suid-Afrika ondergaan. Ek het daaraan gedink dat ons ten minste een keer per jaar ‘n “Nederlandse week” moet hê waartydens ons Nederlandse kaas (!) eet, Nederlands lees, iets van ons gemeenskaplike tradisies soos die V.O.C., Calvinisme en boerdery vier, Nederlanse produkte leer ken, maar ook nader kennis maak met die huidige politieke en maatskaplike debat in Nederland. Dinge soos immigrasie, die bedreiging van Islam, die tradisie van Zwarte Piet – wat van links as “rassisme” aangeval word – en waaroor die Nederlandse media daagliks berig. Dis die voordeel van Nederlands: elke Afrikaner kan Standaardnederlands met gemak volg en verstaan, en andersom met Standaardafrikaans. Vele Nederlanders lees reeds Afrikaanse boeke of webwerwe aanlyn, en ons behoort dieselfde te doen.

Laat die V.O.C. herleef! Bestaan daar nie in Afrikaans die spreekwoord wat lui: “En dan is die Kaap weer Hollands” nie? Die Kasteel in die Kaap is oorspronklik gebou om die Engelse uit te hou, iets wat helaas in die negentiende eeu nie meer moontlik was nie. Maar tussen die energieke, ryk Nederland van vandag en Afrikaners wat steeds ‘n uitgestrekte gebied in Suider-Afrika – dink maar aan Suidwes/Namibië – beset, is daar ‘n wonderskone sinergie moontlik. Via die internet is ons reeds verbind, en bestaan die groter “Dietse volk” van Nederland, Vlaandere en Afrikaner-Suid-Afrika reeds, ten minste virtueel. Terloops, die term “Suid-Afrika” gee my al so ‘n wrang smaak in die mond vanweë die oormatige gebruik van “South African” dat ek al ons land in my geestesoog as “die Afrikaanse Republiek” sien. Mag die Prinsevlag weer wapper as ons, die splinter van Europa in Afrika, weer van ons regmatige erfenis besit neem! Daardie sinsnede, “splinter van Europa”, is gemunt deur die skrywer W.A. de Klerk wat ‘n baie interessante geskiedenis van die Afrikaner in Engels, The Puritans in Africa, geskryf het. Daarin toon hy aan hoe die puriteinse gees wat ons dryf, ewe seer vir die welvaart en welslae van Nederland, maar insgelyks die grote VSA, verantwoordelik is. So pas het ek in Tennessee ‘n paar jong Amerikaners ontmoet wat dieselfde sê, dat die konserwatiewe Suide van Amerika wat juis tans so ‘n ekonomiese opbloei beleef, ook sterk deur Calvinisme beïnvloed is/word.

Self kon ek Steve Hofmeyr se praatjie in Den Haag maklik bygewoon het, want ek was vanaf Nashville af op pad terug Suid-Afrika toe via Frankfurt, met een van die Nederlandse politici wat selfs aangebied het om my op Maastricht naby die Nederlands-Duitse grens per motor te kom haal. Maar ongelukkig had ek geen Schengen-visum nie! Dis nog ‘n nadeel van die “nuwe Suid-Afrikaanse” paspoort: mens het oral duur visums nodig omdat ons nou finaal as behorende tot die derde wêreld gereken word. ‘n Epos na die Nederlandse konsulaat in Washington op die vooraand van my vertrek na Amerika, het tot die antwoord gelei dat ek ten minste twee weke en ‘n persoonlike afspraak by die Nederlandse konsulaat in die VSA nodig het om ‘n visum te verkry. Op Frankfurt wou-wou ek die kans waag om met my antieke Franse bestuurslisensie – wat steeds ‘n geldige vorm van identiteitsbewys oral in die EU is, het ek op die internet vasgestel – my as ‘n Franse burger voor te doen en sodoende verby die Duitse paspoortbeheer te kom, maar toe besluit om die redelike te doen en terug Suid-Afrika toe te vlieg.

Steve het hom in elk geval goed van sy taak gekwyt: hy het die Afrikanergeskiedenis in ‘n neutedop aan die Nederlandse gehoor en media oorgedra, tesame met ons huidige lyding onder plaasmoorde, rassekwotas, omgekeerde diskriminasie, waaronder diskriminasie teen die Afrikaanse taal en kultuur. Daaroor is wyd en syd in Nederland berig. Ek verstout my om te sê dat Steve sodoende met een besoek meer reggekry het as ons ambassade in Nederland onder die destydse NP-Broederbond oor dekades heen en teen ‘n koste van miljoene van ons “ou” Van Riebeeck-rande, wat gelykstaande is aan miljarde van die huidige “Madiba”-rande.

Daarmee het Steve vir ons deure in Nederland geopen wat nou oopgehou moet word. Martin Bosma van die Partij voor de Vrijheid verdien ‘n standbeeld in Suid-Afrika vir alles wat hy tot dusver vir Afrikaners gedoen het. Trouens, op Afrikaansdag 14 Augustus vanjaar moet ons PRAAG se TarenTAAL-prys aan hom uitloof vir al sy harde werk om die Afrikanersaak in Nederland te bevorder! Sonder hom sou Steve se besoek sekerlik nie plaasgevind het nie. Hy gebruik sy party se magtige mediamasjien om die Afrikanersaak in Nederland in die openbaar in te dra. As ons soos Nederland oor ‘n koningin beskik het, het sy sekerlik die man tot ridder geslaan. Op sy minste moet ons Martin Bosma tot ere-Afrikaner verklaar en aan hom die vryheid van Pretoria toestaan, sodra Pretoria bevry is, bygesê. As gebore Nederlander wat boonop in ‘n linkse huis grootgeword het, weet hy reeds veel meer van die Afrikanergeskiedenis as vele van ons tydgenote hier, en voel hom eens met ons stryd.

Dan is daar Geert Wilders, wat vir die hele Westerse wêreld ‘n simbool van verset teen “multikul” en Islamitiese kolonisering geword het, en vir seker dra alles wat Martin Bosma vir ons doen ook sy en die Partij voor de Vrijheid se stille goedkeuring weg.

Vandag berig Netwerk24 dat iemand in Nederland tydens Steve se besoek sou gesê het: “Afrikaners, kom terug na jul stamland.” Oral ter wêreld waar ek kom, het ek egter die teenoorgestelde boodskap: laat al die werklose jong Europeërs ons liewer kom help om ons land terug te kry deur boere op hul plase te beskerm. In die VSA kos dit R300 000 per jaar om aan die geringste universiteit te studeer, selfs R1,5 miljoen per jaar as jy mediese klasse wil volg. Waarom kom studeer jong, regse wit Amerikaners nie by Tukkies of Stellenbosch in Engels en help om skanse teen Afromarxisme en politieke korrektheid op te werp nie? Hulle is so geesdriftig oor ons, hulle sal sommer Afrikaans ook leer, anders as plaaslike Engelse wat saam met swartes (en bruines) op die Rooitaal ten koste van Afrikaans aandring. Dan praat ek nie eens van jong Swede, Franse en Nederlanders nie, wat in Afrikaans net nog ‘n “Europese” taal sien waarmee hulle ewe instinktief as met hul eie identifiseer nie. In Tennessee het ek ‘n bloedjong Fin raakgeloop wat ewe seer in Afrikaans belangstel en alles op die internet volg wat ek skryf. Ek het selfs iemand onlangs al hoor sê dat jong Europeërs soos tydens die Spaanse burgeroorlog in die 1930’s by ‘n Afrikaner-“bevrydingsleër” behoort aan te sluit om hier teen kommunisme en swart oorheersing te kom veg. As ek so na al die “identitêre” jeugbewegings in Europa kyk, asook die Amerikaanse meisies wat my op Twitter volg, dan moet die selfversekerde ANC met sy antiwit haat wat daagliks op ons uitgegiet word, pasop. Dalk is so ‘n scenario van ‘n rasseoorlog in Suid-Afrika waarin jong Europeërs en Amerikaners sy aan sy met ons kom veg, dalk nie so vergesog as wat dit tans klink nie… Die wit Portugese vanuit Mosambiek en Angola, asook Rhodesiërs kon Suid-Afrika toe vlug, maar suid van ons is net die Indiese oseaan en Antarktika. Ons staan met ons rug teen die muur, en daarom sal ‘n toekomstige aanval of volksmoord deur die aspirant-Afrika-krygsheer Julius Malema en sy rooihemp-rebellegroep weerstaan móét word.

Daar is op aarde seker nie nog so ‘n vredeliewende volkie soos Afrikaners nie, maar ons sou dom wees as ons nie die oorlogsugtige geluide rondom ons van die EFF, en selfs linkse verloopte Afrikaners soos Marx du Preez of die Stellenbosch-akademici verreken nie. As die beplande plaasbesettings geskied en hongersnood volg, gaan daar in elk geval anargie en geweld uitbreek. Só het dit in elke postkoloniale Afrikaland gebeur, en Suid-Afrika is mos nou “net nog ‘n Afrikaland” soos ons elke dag verseker word.

Die stryd om Westerse en Europese oorlewing woed wêreldwyd; dit was juis die tema van my praatjie in Nashville, Tennessee. Daarom is kruisbestuiwing en onderlinge saamstaan tussen blankes dwarsdeur die wêreld nodig. Nog nooit het ons egter so ‘n groot behoefte daaraan tussen bloedverwante Nederlanders, Vlaminge en Afrikaners gehad nie!

Karel Combrinck: Taalverraad

Enigeen wat kon glo dat die verraad van FW de Klerk en sy trawante maar net beperkte gevolge sou hê wat ons op die een of ander manier tog sou kon «bestuur», het in ‘n droomwêreld en gekkeparadys gelewe, want die verraad het deurgesuur tot alle vlakke van ons bestaan. Sal diesulkes dalk eendag weer uit hulle droomwêreld wakker word, of gebeur dit dalk reeds? Kom ons hoop so. Mag hierdie artikeltjie ‘n beskeie bydrae daartoe lewer.

Die sage rondom die uitfasering van Afrikaans aan die Universiteit van Pretoria wat besig is om voor ons oë af te speel, bevat omtrent al die elemente van die bedrogspul wat oor ‘n lang tyd reeds aan die gang is en waarvan die aanslag teen ons taal, veral onder aanvoering van verloopte Afrikaners, die erfgename van FW de Klerk, slegs een uitvloeisel is. Slegs een uitvloeisel, maar waarskynlik die belangrikste.

Lees in hierdie verband eers die berig op Praag van 31 Mei waarin verwys word na ‘n aanbevelings van ‘n «taalwerkgroep» van die Universiteit van Pretoria om die akademiese taal na Engels om te skakel.

Die “taalwerkgroep” voer as motivering aan dat Afrikaans “segregasie” en “diskriminasie” in die hand werk Hoe onderrig in Afrikaans “segregasie” en “diskriminasie” kan daarstel, moet die here van die UP tog ‘n slag aan ons verduidelik. Dit help nie om dit maar net keer op keer klakkeloos te herhaal omdat dit polities korrek klink nie. Dit is skynbaar nou eenmaal ‘n linkse mode-slagspreuk wat deel van Afrikanerakademici se intellektuele mondering geword het. Miskien die hoofdeel.

In beleidstukke oor die posisie van Afrikaans op universiteit (ewe skielik ‘n legio), kom die soort sinsnede, “indien prakties uitvoerbaar”, telkens voor. Tereg wys Praag daarop dat die sinnetjie daarop gerig is om die skuiwergat wat in die “Grondwet” gelaat is, (moedertaalonderrig waar prakties uitvoerbaar) te benut om Afrikaans onder te ploeg. In die beleidskrifte van die Universiteit van Stellenbosch kom soortgelyke sinsnedes ook herhaaldelik voor, soos “waar moontlik” of “indien prakties uitvoerbaar” en in die jongste geval “waar tyd dit toelaat”. Ons Afrikaanse taal kan dus nou aan universiteite geduld word «waar uitvoerbaar», waar dit «ekonomies» is en waar «tyd dit toelaat». Feit is dat die gebruik van Afrikaans aan die Universiteit van Pretoria en die Universiteit van Stellenbosch heeltemal moontlik sou wees indien die wíl by die ruggraatose universiteitsowerhede bestaan het om dit moontlik te maak. En as hulle nie die wil het nie, of bang is vir die ANC, moet hulle waai.

Voorts het die Universiteit van Pretoria nou ‘n “onafhanklike transformasiepaneel” in die lewe geroep om onder meer oor die taalkwessie te beraadslaag .

En dis hier waar die hoogheiligheid en geveinsdheid in alle erns begin.

Eerstens, hoe kan die universtieit ons nou die rat voor die oë wil draai dat hulle, rakende die voortbestaan van die Afrikaanse taal, onbevange, «demokraties», oop en ewewigtig is as die kampus van die universiteit reeds besaai is met plakkate en slagspreuke wat lui: «Afrikaans must fall»?

Hoe op aarde kan ‘n transformasiepaneel “onafhanklik” wees as ons almal weet wat “transformasie” beteken? Die sg. voorleggings wat hulle nou in ‘ n gees van «openheid» bereid is om te oorweeg, is niks anders nie as ‘n rookskerm waaragter hulle kan doen wat hulle by voorbaat reeds besluit he : Afrikaans moet weg. En die armsalige kommentare van die aard: “Die besluit gaan ‘n negatiewe uitwerking op Afrikaans as wetenskapstaal hê” en “daar was nie genoeg geleentheid vir beraadslaging nie” en “dis jammer dat gesprekke oor taal gepolariseer is”, maak ditvir die universiteit net makliker: hulle kan mos nou sê: «Kyk, daar was ander menings ook in die «demokratiese» gesprek.

Die bedoeling, soos in die aanbeveling van die «taalwerkgroep» uiteengesit, is dat Afrikaans op die kampus tot op dieselfde vlak as Pedi afgeskaal sal word. Tydens ‘n oorgangsfase na volslae verengelsing, sal enkele tutoriale en studiemateriaal nog “in Afrikaans en Pedi” beskikbaar gestel word. Dat die sg «transformasiepaneel» tot enige ander gevolgrtrekking sal kom as die «taalwerkgroep», kan ons, ten spyte van die UP se poging tot oëverblindery, maar op ons maag skryf. Die hele proses herinner aan die verhore teen afvalliges in die voormalige Sowjetunie: Al die uiterlike tooisels van ‘n regverdige verhoor, maar die oomblik dat die arme drommel by die hofsaal instap, weet hy reeds sy doppie is geklink.

‘n Verklaring van die universiteit rakende die «transformasiepaneel» lui :

«Die Paneel se onmiddellike fokus is op die Universiteit se taalbeleid. Ander transformasiekwessies, soos institusionele kultuur en kurrikulumtransformasie, mag na 22 Junie 2016 aangespreek word.»

Die eerste aanslag is dus teen die Afrikaanse taal en die ander aangeleenthede sal daarna, onheilspellend, volg. (‘n Mens sidder by die gedagte aan wat dit alles gaan behels).

Dan nooi die Universiteit alle eksterne en interne belanghebbendes om voorleggings aan die Paneel te doen oor –

« die huidige taalbeleid van die Universiteit van Pretoria ;

voorstelle rondom ‘n nuwe taalbeleid;

die redes vir enige voorstel onder (b); en

voorstelle betreffende die regmatige en praktiese implementering van enige nuwe taalbeleid of veranderinge aan die bestaande beleid. »

Voorstelle word dus ingewag oor ‘n «nuwe taalbeleid». L.W. Die uitnodiging het ‘n strekking. Daar word insette verlang oor ‘n «nuwe» taalbeleid (d.w.s. sonder Afrikaans natuurlik, wat anders?) en wyses waarop dit so pynloos as moontlik geïmplementeer kan word. Mense wat nie hulle steun verleen aan die «nuwe» taalbeleid nie moet liefs nie insette lewer nie, want dit sal nie «sinvol» wees nie en hulle sal ‘n «gebrek aan samewerking» openbaar.

Wat inderdaad «nuut» is in die situasie, is dat die universiteit duidelik besig is om sy taalbeleid te hersien en te rig ooreenkomstig die wil van hulle ANC-opdraggewer. Hoekom sê hulle dit dan nie maar prontuit nie ?

«Die Paneel werk onafhanklik van huidige interne Universiteitsprosesse oor transformasie».

So beweer hulle.

Hulle moet tog dink ons is totale idiote om so-iets te wil glo.

En dan volg die volgende politiek gelaaide paragraaf :

«Ons hoop dat sinvolle voorleggings ontvang sal word in ‘n gees van openheid, vertroue en samewerking, ten einde die Universiteit van Pretoria vorentoe te neem om die belangrike rol te speel wat hy in ons grondwetlike demokrasie moet speel.»

Eerstens, wie bepaal wat «sinvolle voorleggings» sal uitmaak ? Is «sinvolle voorleggings» nie net maar dié wat die «transformasiemodel» onderskryf nie? Het die universiteit nie dus die aangeleentheid reeds by voorbaat beslis nie? Slegs ‘n resultaat sal aanvaarbaar wees wat volgens hulle «sinvol» is. Van watter «vertroue» kan in sulke omstandighede sprake wees? En dan, wat is presies die rol wat die universteit in «ons grondwetlike demokrasie» moet speel? Is dit deel van die rol van die universiteit in «ons grondwetlike demokrasie» om Afrikaans as akademiese taal gelyk te stel aan Pedi ?

Ten slotte haal die verklaring breedvoerig aan, kwylend van gedienstige vroomheid, uit die aanhef tot die Suid-Afrikaanse grondwet. (Die houding is klaarblyklik «as ons die grondwet aanhaal, veral die aanhef, dan is ons op veilige grond en kan ons vir die res maar in onsin verval») :

‘Ons, die mense van Suid-Afrika,

Erken die ongeregtighede van ons verlede;

Huldig diegene wat vir geregtigheid en vryheid in ons land gely het, ens. Ens…… »

Feit is egter dat, soos met alle grondwette, die aanhef tot die SA grondwet ook bestaan uit ‘n vae, idealistiese en hoogdrawende relaas van goeie bedoelings waarmee niemand eintlik kan verskil nie, d.w.s. grootliks niksseggend.

Voorts kan daar sekerlik nie gesê word dat hierdie grondwetbeginsels in die Suid-Afrikaanse samelewing werklik nagestreef of eerbiedig word nie. Talle basiese regte van mense word hier op daaglikse grondslag vertrap en rassediskriminiasie van die «regte soort» is aan die orde van die dag. Die reg op ons taal is bv. («waar moontlik» !) ‘n grondwetlike reg waarvan die Universiteit van Pretoria ons nou wil ontneem.

In die stad van Paul Kruger en Andries Pretorius wil hulle ons taal, Afrikaans, ‘n nekslag toedien om hulle «nuwe» meesters te behaag. Hulle moet net die moed aan die dag lê om dit te erken en ons die Pilatustoertjies en sedeprekery oor «demokrasie» maar gespaar laat bly. Dit beledig ons intelligensie.