‘n Sonderlinge gebeurtenis het hom so pas in Suid-Afrika afgespeel: die minister van basiese onderwys, Angie Motshekga, het ‘n dag of wat gelede ‘n groepie pro-Afrikaanse betogers formeel in ‘n brief beantwoord. Gewoonlik ignoreer die ANC-bewind enige vertoë deur Afrikaners oor Afrikaans volstrek en ontken implisiet die bestaan van die taal en sy sprekers.
Volgens mnr. Wessel Basson van ToekomsVonk, wat onder meer ‘n pop van die Gautengse LUR vir onderwys, Panyaza Lesufi, aan ‘n boom voor die departement van onderwys se hoofkantoor in Pretoria opgehang het, “verwelkom Toekomsvonk die terugvoeringsbrief van die Minister van Basiese Onderwys Angie Motshegka na aanleiding van aksies oor die aanvalle op Afrikaans by skole die afgelope tyd”.
ToekomsVonk beskou die Minister se aanbod tot dialoog met die Afrikaanse Gemeenskap as positief en ‘n stap in die regte rigting.
Volgens Basson, is dit “egter jammer dat die departement nie vroeër gereageer het op ons versoekskrifte nie. Onnodige konflik kon vermy gewees het.”
ToekomsVonk sal in samewerking met organisasies soos Praag, die Federasie van Minderhede en ander belangegroepe so spoedig moontlik ‘n gesprek met die Minister aanvra.
Mnr. Wessel Basson het voorts verklaar: “ToekomsVonk moet dit beklemtoon dat ons altyd verbind is tot ‘n vreedsame proses rondom die behoud van die Afrikaans in ons skole.
“Al wat burgerregte organisasies soos ToekomsVonk begeer, is dat ons moedertaal Afrikaans gerespekteer word vir al die 6,7 miljoen mense plus bevolkingsgroepe soos bruin, wit en swart wat dit wil praat en waarin hulle wil studeer.”
Hier volg die repliek van die minister in die oorspronklike Engels.
Die brief wat van die dept. van basiese onderwys ontvang is.
Die LUR vir onderwys in Gauteng, Panyaza Lesufi, het opnuut teen Afrikaans uitgevaar, na aanleiding van die huidige hofstryd tussen die Hoërskool Overvaal en die provinsiale onderwysdepartement oor taal. Hoewel die skool vol is, wil Lesufi dit dwing om nog Engelstalige leerlinge in te neem sodat Overvaal verengels kan word.
Vol vertroue dat die howe met Boerehaatregters en vyande van Afrikaans gepak is, het Lesufi alle Afrikaanse skole in die provinsie “uitgedaag” om die onderwysdepartement “hof toe te vat”. “Ons het miljoene rande om met julle in die howe klaar te speel. Afrikaans moet uit,” het Lesufi gesê.
Die Hoërskool Overvaal het Dinsdag in die Gautengse Hooggeregshof te Pretoria dringend aansoek gedoen om Lesufi en sy departement daarvan te weerhou om hulle te intimideer en te dwing om 55 ekstra Engelstalige leerlinge in te neem waarvoor daar nie plek by die skool is nie.
Lesufi het met druipende sarkasme in ‘n verklaring gesê:
“Hier is ‘n skool wat Afrikaanse leerlinge bo ander tale verkies. Op die waglys, wat hulle doen is die volgende: as jy Engels, isiXhosa of isiZulul praat, sien hulle jou oor en kyk vir iemand wat Afrikaans praat en trek daardie persoon nader, waardeur hulle mense ondermyn wat betyds aansoek gedoen het. Ons het die skool aangesê om hiermee op te hou en hulle het ons hof te geneem. Daarom sê ons: doen dit maar, ons is nie bang vir die howe nie, hulle is Engels en aan ons kant, en julle Afrikaners is net setlaars wat nie in ons land hoort nie.”
Volgens die skool het hy geen meer plek vir ekstra leerlinge nie. Maar die onderwysdepartement aanvaar dit nie en wil hê dat daar met Afrikaans weggedoen word. Lesufi het hom al verskeie kere in die verlede teen Afrikaans as onderrigmedium, asook teen Afrikaanse skole, uitgespreek.
In sy verklaring stigmatiseer die onderwysdepartement Afrikaans as ‘n “apartheidstaal wat deur 90% van Suid-Afrikaners verwerp word”. Die gedeelte in sy verklaring lui:
“Dit is ongelooflik en/of ongelukkig dat ons tot vandag toe, in hierdie Engelstalige grondwetlike demokrasie, ‘n gemeenskap het wat niks verkeerd sien met Afrikaans, ‘n taal wat as ‘n instrument van segregasie en diskriminasie gedurende apartheid gebruik is en deur 90% van Suid-Afrikaners verwerp word.”
Volgens die departement beskik hy oor die volste reg om soveel leerlinge as wat hy wil by die skool te plaas aangesien die beheerliggaam “geen rol by die toelating van leerlinge speel nie en nie ‘n skool vol (mag) verklaar nie aangesien dit die departement se plig is”.
Die skool beskik oor 21 klaskamers wat reeds ongeveer 30 leerlinge per klas bevat.
Die saak is Dinsdag tot môre (Donderdag 11 Januarie) uitgestel om nog getuienis toe te laat en om regter Willem Prinsloo kans te gee om al die stukke te lees.
Georgië, dit is nou die piepklein republiek met ‘n bevolking van 3,5 miljoen neffens die Kaukasus-bergreeks en nie die staat daar doer in die VSA nie. In die meer as 4 jaar in hierdie ongelooflike mooi land met sy eindelose berge, valleie en riviere het ek vinnig besef dat nóg die internet nóg enige reisagentskap jou kan inlig oor lewensomstandighede hier – elke dag leer jy iets nuuts, en menigmaal moet jy aanvaar gebruike en situasies is wat dit is, sonder om te poog om dit te analiseer. Jy moet aanpas, hulle gaan nie by jou aanpas nie.
Die Republiek van Georgië, voormalige Sowietuniegrondgebied, lê knus omring deur Rusland, Armenië, Azerbaijan, Turkye en die Swart See. Argeologiese opgrawings het onlangs wynkleipotte opgelewer wat 8000 jaar terugdateer met geskrewe rekords sedert die 12de eeu vC. Sedert onafhanklikwording op 9 April 1991 het die land geweldige probleme ervaar waarvan sommige deur die omstrede voormalige president Mikhail Saakashvili opgelos is. Die amptelike taal is Georgies (asook ander Kartweliese tale), en is een van die moeilikste tale ter wereld met sy eie unieke skrif – vlak 4+ uit 5. Russies is nie-amptelik die tweede taal, en Engels is besig om geleidelik meer gewild te word.
Maar, vergeet van Engels op die platteland. As jy nie Georgies of Russies praat of verstaan nie, kry ‘n tolk, bel ‘n vriend of gebruik gebare en wees gereed vir misverstande – moet nie wonderwerke verwag nie. Jou skool-Duits uit die sewentigerjare kan soms help met die ouer garde. En, die Georgiërs skroom nie om jou onbeskaamd aan te staar indien jy anders lyk of klink nie.
Die Georgiërs is patrioties, vrolik, gasvry, vriendelik, baie nuuskierig en behulpsaam, en hul familie en vriende word bokant alles gestel. Stiptelikheid is ‘n illusie. Vergaderings, enige reëling of gebeure is onderhewig aan die familiesituasie en is hoogs vloeibaar. Dit is niks ongewoons vir mense om ‘n uur of twee laat op te daag vir enige funksie nie, selfs konserte begin gewoonlik ‘n uur of twee later as die aangeduide tyd. Jou oproep(e) sal bevestig – nog net 5 minute… Byt maar op jou tande want ‘n uur later sal hul steeds op pad wees terwyl jy buite staan en verkluim.
Besoekers word met ope arms ontvang, en hul kultuur, huis en etes word met trots gedeel. Supra’s is tradisionele feeste wat gevier word met ‘n toastmaster wat deurlopend heildronke instel op al wat leef en beef. Dit gaan gepaard met gellings en gellings wyn, meestal tuisgemaak. Dit skop soos ‘n muil, en maak jou dus gereed vir die moeder van alle babelasse. Wynbou is Georgë se primêre nywerheid en wingerde is orals te vinde.
Huishoudings word deur die vrouens bedryf alhoewel hul ook toenemend die broodwinners is. Wasgoed word buite die woonstelvensters gehang en ingekatrol – lakens wys straatkant, dan mansklere, vroueklere, kinderklere en laastens jou fyngoedjies en sokkies. Dis is nie vreemd om vroue-onderklere en sokkies in die takke verstrengel te sien as die wind waai nie. Wasoutomate is so skaars soos hoendertande, dus jy doen jou eie wasgoed.
Dit is algemene gebruik dat 3 tot 4 generasies in een woonstel/huis woon. Georgië het ‘n hoogs patriargale sisteem, pappa is baas. Die mans is maar luierig en verkies om op sypaadjies en in parke te sit waar hul bordspeletjies speel en/of politiek gesels. Mans doen nie huiswerk tensy hul enkellopend is en geen ander keuse het nie. Die Georgiërs is ‘n polikroniese gemeenskap en het geen benul van persoonlike ruimte nie. Almal bondel saam, orals. By supermarkte en banke word daar letterlik teenaan die persoon voor hul gestaan – indien daar ‘n gaping is sal iemand doodeenvoudig indruk want jy laat dus spasie vir iemand. Die hele konsep van toustaan is problematies aangesien selfs die kassiere voorkeur gee vir persone met slegs twee of drie items, al sou jy al toustaan vir ‘n ewigheid.
Die meeste Georgiërs besit hul woonstelle wat na die ondergang van die Sowietunie deur die nuwe regering aan die familie wat dit beset het toegeken is, dus betaal hul nie huur of verbande nie (maar almal het banklenings!). Die staat besit die eksterne struktuur maar beskik nie oor die finansies om dit in stand te hou nie, dus is al die Sowiet-era-woonstelle in ‘n uiters swak toestand. Historiese geboue is vervalle en die dekoratiewe tradisionele oorhangbalkonne klou verbete aan verkrummelende strukture. Half voltooide/afgebreekte geboue is volop.
Verskeie woonstelle het nie hysbakke nie, dus klim jy trappe. Waar daar wel hysbakke is, is dit meestal muntbeheer en slegs groot genoeg vir 3 tot 4 mense wat knap ingeryg staan (1.5 x 1.5m). Geen goederehysbakke bestaan nie, en meubels word of met die trappe opgedra of opgekatrol aan die buitekant van die gebou en dan deur die vensters ingehark. Dit lol as jy op die 10e vloer woon en sussie ‘n klavier nodig het.
Die kombuis vorm die middelpunt van die huishouding en die meeste het ook ‘n bed in die kombuis en/of die sitkamer. Beddens word gedeel, en dit is algemeen vir twee of drie vrouens in een bed, of twee of drie mans in ‘n bed. Die meeste families besit ook huise in die dorpies of nedersettings wat gewoonlik slegs in die somervakansies gebruik word en die res van die jaar toegesluit word. Daar is weinig voorstede soos in Suid Afrika, en Georgiërs verkies die noue gemeenskapsbande wat woonstellewe meebring. Die meeste huishoudings het ook ‘n klavier, en musiek word sterk deur ouers aangemoedig. Die tradisionele polifoniese musiek en volksdanse is uiters gewild en die meeste kinders word van jongs af geleer.
Georgiese kos is wonderlik, maar die oorgrote meerderheid restaurante het presies dieselfde spyskaart. Feitlik alle kosstalletjies het dieselfde wegneemitems en pryse is laag en redelik standaard. KFC en Dunkin Donuts sukkel, maar McDonalds is baie gewild onder die jeug. Groente en vrugte is spotgoedkoop en ou-tante-bemande informele stalletjies is om elke hoek en draai, maar melk, botter en vleis is duur. Die plaaslik geproduseerde suurkaas en suurroom is uiters gewild en goedkoop. Die supermarkte het ‘n ongelooflike keuse van tamatiesous en mayonnaise, maar vergeet maar van Mrs Balls, Marmite of vla. Jou vodka of bier kan jy by enige kafeetjie koop, en baie apteke wat ook koffie, suiker, waspoeier ens aanhou is 24-uur oop. Sigarette is goedkoop en Georgiërs rook – orals. Kliëntesorg is swak, en word nie verstaan nie. Die houding is dat as jy nie van die artikel se prys of kwaliteit hou nie moet jy dit los – iemand anders sal verbykom en dit koop.
Daar is feitlik geen werksgeleenthede in die formele sektor vir buitelanders nie, en aangesien Georgies en dan Russies die spreektaal is, is feitlik alle poste gereserveer vir Georgiërs, buiten Engelse onderrig. As jy een student verloor omdat jy goor was, verloor jy ook summier al dié se vriende en families as studente. Alle salarisse is bitter swak in vergeleke met Europa en Suid Afrika. Werkloosheid is hoog, en jongmense verruil die dorpies vir die stede waar hul óf by familie óf in groepe saamwoon. Dit is algemeen vir ‘n groep van 4 of 5 vriende waar net een werk, maar hy onderhou en voorsien sy groep van kos, drank, sigarette en vermaak. Lewenslange vriende.
Vergeet van sommer jou eie besigheid hier kom oopmaak, dit werk nie. Indien jy ‘n loodgieter, elektrisiën of werktuigkundige nodig het, word dié gewoonlik gewerf uit die familie- of vriendekring, en as jy ‘n kragprop kan ruil is jy ‘n “meester” op jou gebied. Kostes word gewoonlik onderhandel voor die tyd en daar is nie vasgestelde pryse vir dienste nie. As buitelander weet maar jy gaan bedonner word – met ‘n glimlag, genaamd die “Georgian Bonus”.
Gas is standaard vir elke woonstel of huis en word gebruik vir stowe en waterverwarming. Rekeningbetaling is maklik, via internet of betaalkassies op elke blok. Niks van toustaan maandeinde by jou munisipaliteit nie. Gas en krag is aansienlik goedkoper as in Suid-Afrika, en onbeperkte waterverbruik word in die meeste gevalle nog gehef op ‘n vaste bedrag per inwoner, bv vir twee persone beloop dit ± R13 per maand. Maar, baie van die afgeleë dorpies het nog nie gas of lopende water nie en water word nog uit ‘n put of rivier aangedra – deur die vrouens.
Vullisverwydering is flink, en daagliks. Huisafval word in plastieksupermarksakkies geplaas en op elke straatblok is daar staaldromme op wiele waar jy dit self gaan ingooi. Strate en sypaadjies word gevee en vullisdrommetjies word elke dag leeggemaak. Oppas net vir landmyne, honde-eienaars is nie baie fluks nie.
Die toerismebedryf is onderontwikkel en die meeste museums buite die hoofstad is slegs in Georgies of Russies. Buiten die luukse hotelgroepe, is die meerderheid hotelle en gastehuise nog op die Sowjet-/Georgiese tradisies geskoei en word hul stergraderings deur die eienaar aangebring na willekeur – dit is ongereguleerd. Kleiner hotelle, gastehuise en B&B’s het selde fasiliteite en badkamers word gedeel, soms ook met die inwonende eienaars. Vergeet van privaatheid.
Daar is orals ruïnes van forte sonder inligtingsentrums of personeel, en feitlik geen inligting is meer beskikbaar oor hul geskiedens nie. Die uitsonderings is Rabati-kasteel en Narikala-vesting.
Die land is oorheersend Georgies Ortodoks (95%), en kerke is om elke hoek en draai en dieselfde ontwerp word gebruik. Dienste is staande en meestal sonder ‘n spesifieke tyd of duur. Jy val bloot in en bly solank jy kan – mense kom en gaan deurentyd en “Georgiese koorsang” maak die grootste deel van die diens uit. Alomteenwoordigende priesters dra lang swart gewade en daar is heelwat kloosters regoor die land.
Voertuie, nuut en gebuik, word ingevoer in groot getalle uit Europa en Asië. Buiten die groot handelsnaamagente, is die gewildste motormark by Rustavi waar jy direk met die eienaar kan onderhandel. Koop- en verkooptransaksies word daar uitgevoer, is goedkoop en nommerplate word by registrasie gekoop. Die hele proses duur minder as ‘n uur. Geen padwaardigheidsertifikaat word benodig nie, en daar is tans geen voertuiginspeksie nodig nie – as die wiele draai, is die voertuig wettig op die pad, ongeag sy toestand. En, vergeet van die Ventertjiehaak – sleepwaens bestaan nie. Op die platteland is dit alledaags om die stokou Russiese motorfiets met ‘n bak te sien wat gebruik word vir die vervoer van kleiner items. Ladas en Opel Astra-stasiewaens is uiters gewild op die platteland agv hul praktiese waarde.
Bakkies is so skaars soos hoendertande, en meubels, materiaal ens word aangery op die dak deur Opel Astra-stasiewaens, stokou Russiese VAZ-, GAZ-, Moskvitch- of Lada-motors. Daar is wel groter paneelwaens beskikbaar vir die vervoer van huishoudelike toestelle soos yskaste, stowe, asook klaviere.
En, parkering in die stad is ‘n ramp. Die meeste geboue het nie hul eie parkeerplekke nie, en almal parkeer waar hulle ‘n gaatjie kry, soms op sypaadjies en ook dig teenaanmekaar.
Voertuie is meestal linkerhandstuur en jy bestuur in die regterbaan. Bestuurders se styl is aggressief/passief – haastig, lief vir die toeter, verander van baan sonder waarskuwing, druk gereeld in of stop summier om ‘n passasier op of af te laai. Voertuie, oud en nuut, het almal duike en skrape en baie vermis buffers.
Die stadspaaie het die afgelope paar jaar aansienlik verbeter, en die hoofpad van Tbilisi na Batumi (Georgian Military Highway), is sowat 380km maar duur maklik tussen 7 en 8 ure. Dit is onlangs opgegradeer en in ‘n baie goeie toestand maar kronkel op plekke deur die berge en dorpies wat tydrowend is. Die paaie in die verafgeleë dorpies is egter meestal vol slaggate en teerpaaie is bitter skaars. Alhoewel dit nou verbeter het op die snelweg, is daar is ‘n geweldige tekort aan padtekens, straatname en dorpnaambordjies. Verdwaal is ‘n gereelde ding, en vergeet van padkaarte – daar is selde enige beskikbaar.
Op die platteland van Georgië
Publieke vervoer is relatief goed, en uiters goedkoop. Daar is basies 4 maniere van reis – busse, metro’s, geel minibussies of taxis. Bus- en metrotariewe is so R2,50 per rit ongeag die bestemming in die stad, en met die gebruik van die kaart is alle daaropvolgende ritte binne ‘n bestek van 1½ uur kosteloos. Minibusse is volop en ± R4 per rit. Maar, alhoewel die bestemmings op die voorkant aangedui word, is dit in Georgiese skrif en die bestuurders praat geen Engels nie. Babelse verwarring as jy dit moet gebruik, en as jy wil afklim moet jy in Georgies vir hom skree om te stop. Wees net voorbereid om baie dig te staan, wat nogal ‘n probleem raak in die somerhitte. Die taxitarief word vooraf onderhandel met die bestuurder na gelang van afstand, asook die kwaliteit van die voertuig en hy gaan jou sommer dadelik probeer verneuk.
Die polisie, wat ook in beheer van die verkeer is, is uiters doeltreffend en behulpsaam, veral met buitelanders. Ek het ‘n pap wiel op die snelweg gehad en geen gereedskap nie. Die polisie het die band afgehaal, na ‘n bandeplek geneem, teruggebring en opgesit – met ‘n glimlag. Indien jy in ‘n botsing betrokke sou raak, word die polisie geskakel wat die omvang van die situasie en skade evalueer en onmiddellik ‘n beslissing maak en boetes uitreik. Die skuldige moet dan ook ‘n uitroepfooi van ±R1 200 betaal.
Aansoeke vir residensiële verblyf duur ‘n maand, maar kan versnel word teen bykomende koste. Registrasie van besighede duur minder as ‘n uur, registrasie van eiendom is goedkoop, duur ongeveer 4 werksdae en geen prokureurs word benodig nie. Buitelanders mag tans nog eiendom besit.
Publieke toilette, selfs in die stad, bestaan nie – jy piepie by die huis. As die nood roep, moet jy noodgedwonge ‘n restaurant indraf en toestemming vra. Die meeste staatsgeboue en universiteite gebruik nog die gat in die grond, die gewraakte squatty potty. Dit is ‘n kragtoer in balans, vaardigheid en higiëne op ‘n sopnat vloer. Mik net mooi, hou jou asem op en bid. En, jy bring jou eie toiletpapier. Laasgenoemde word nie gespoel nie maar in die drommetjie naas jou gegooi waar die vorige gebruiker se nalatenskap vir jou loer. Genadiglik begin die nuwe geboue en restaurante nou die Westerse toilette installeer en toiletpapier word meer geredelik beskikbaar.
Internet en wi-fi is orals beskikbaar, en selfoonoproepe is bitter goedkoop. Oproepkostes is minder as ‘n R1 per oproep na dieselfde verskaffer, ongeag tydsduur. Dit wys jou net hoe Vodacom en MTN jou verneuk. Almal het selfone, en in die openbaar en op publieke vervoer is almal besig op Facebook of met teksboodskappe of speletjies.
Alhoewel daar ‘n paar peperduur privaatskole in Tbilisi en Batumi is, is die meeste kinders in staatskole. Feitlik alle skole bestaan uit graad 1 tot 12 in dieselfde gebou, en buiten die klein skooltjies in die dorpies het hul geen groot sportvelde nie en tennisbaangrootte velde word ook vir sokker, ens gebruik. Dissipline is problematies, lyfstraf word nie toegelaat nie. Studente het nie die keusevakke soos in SA nie, en almal moet maar noodgedwonge al die vakke op die leerplan neem, waaronder wiskunde, wetenskap en biologie. Die Georgiërs is feitlik almal geletterd en ouers uiters gesteld op hul kinders se ontwikkeling – hul bestudeer van jongs af al hul skrywers soos Rustaveli, Chavchavadze en Orbeliani, asook Russiese literatuur deur Dostojewski, Poesjkin en Tsjekof. Bygesê, hul algemene kennis, asook kennis van aardrykskunde en geskiedenis is beperk tot die Kaukasiese streek. Giorgi is die mees algemene seunsnaam, en dit is algemeen om 3 tot 5 in een klas te hê. Onder die meisies is dit Mariam of Nino. Kinders spreek ook hul ouers op hul voornaam aan. Verwarring…
Mediese dienste is orals beskikbaar, en nooddienste is gratis vir burgers. Maar, spesialisdienste is moeilik bekombaar, duur of bestaan in baie gevalle glad nie.
Alhoewel misdaad tog voorkom, is dit bitter min en is Georgië een van die veiligste lande ter wêreld. Hier is geen motordiefstal, kapings of selfoondiefstal nie, en inbrake is omtrent ongehoord. Saans speel die kinders op straat of in die parke, en ma’s en oumas sit en klets in die somer tot laataand. Dit is nog relatief veilig snags op straat, en verkragtings en aanrandings bestaan feitlik glad nie. Net soos Suid Afrika in die 60’s, 70’s en 80’s.
Ons het mettertyd kennis gemaak met die Afrikanergemeenskap wat in 2011 tydens die Saakashvili-periode na Georgië verhuis het om die landbousektor te ontwikkel. Van die aanvanklike groep wat belanggestel het, het net ‘n handjie vol die groot trek aangdurf en hier is waarskynlik minder as 40 Suid-Afrikaners in totaal. Gedurende die eerste paar jaar het die belangstelling getaan en het die meerderheid na SA teruggekeer. Die TLU bring sporadies groepe boere oor om “te kom kyk” maar dit is meer ‘n sosiale geleentheid as ‘n werklike hervestigingsaksie. Die SA boere is nie bereid om dít wat hul in SA het, prys te gee vir die land met sy grou, ysige winters nie, ongeag die geleenthede. As jy hier woon, gaan jy jou stert af werk om dit te verdien. Vergeet van ‘n ous en tuinbooi.
Oor die algemeen aard Suid-Afrikaners nie goed in Georgië nie. Myns insiens is Suid-Afrikaners te bederf en die gerief blyk swaarder te weeg as veiligheid of politiek. Almal wil kom, sommiges maak so, maar weinig bly agter. Vir die meeste is dit net eenvoudig te moeilik. Vir die handjie vol boervrouens hier wat dit wel gedoen het, haal ek my hoed af – julle is nie sissies nie.
Drie skole in Port Elizabeth is dié week besteel. Kontant en ander duur bates is weggedra.
‘n Woordvoerder van die Oos-Kaapse polisie het Donderdag bevestig dat daar Woensdagaand ‘n inbraak by ‘n laerskool in Humewood was waar ‘n aansienlike bedrag in kontant verdwyn het.
By die Victoria Park Grey Primary School is ook skootrekernaars gesteel benewens die kontant.
Vroeër vandeesweek het booswigte ‘n kluis by ‘n ander skool, Theodore Herzl Primary, oopgebreek en kontant gesteel.
Harvest Christian School se personeel is Woensdag oorval in ‘n gewapende roof deur rowers wat hulself as ouers voorgedoen het wat skoolgeld wil betaal.
Die polisie het skole gemaan om nie groot bedrae kontant op die perseel aan te hou nie en dit liewer te deponeer aangesien die aanvallers blykbaar ook weet hoe om die alarmstelsels te omseil.
Die ernstige tekort aan water weens die erge droogte in die Noord-Kaap is nou inwoners van Van Zylsrus se grootste bekommernis en nie meer paaie nie.
Swartes van dié dorp het gister met lede van die Noord-Kaapse regering se uitvoerende raad vergader.
Die John Taolo Gaetsewe streek – waarvan die dorp deel uitmaak – hou al vir jare lank betogings “oor die swak toestand van paaie”.
Maar dit wil voorkom of die paaie as verskoning gebruik word om nie skool te gaan nie. Skole in die gebied is al vir maande gesluit as gevolg van oproer hieroor.
Premier Sylvia Lucas sê die tekort aan water was egter Dinsdag een van die grootste besprekingspunte aangesien bouwerk aan paaie in die gebied fluks voortgaan.
“Gelukkig vir ons is dit minder as 30 kilometer grondpad – slegte grondpad – wat ons besig is om te herstel. Ons is op Van Zylsrus waar ons ‘n gemeenskapsvergadering gehad het. Inwoners kla oor maatskaplike euwels, grondpaaie en munisipale dienste – veral die tekort aan water” sê Lucas.
Verskeie skole in die stad Leipzig in die ooste van Duitsland, het Maandagoggend eposse ontvang waarin hulle met geweld gedreig word, het ‘n polisiewoordvoerder gesê.
Die eposse het gedreig met ‘n massaskietery en verskeie leerlinge is in klasse toegesluit of huistoe gestuur terwyl die polisie die skoolgronde en klaskamers deursoek het.
‘n Polisiewoordvoerder sê die saak word in ‘n ernstige lig beskou en polisiebeamptes is by die skole ontplooi.
Sover bekend is nege skole met geweld in eposse gedreig.
Die Federasie van Beheerliggame van Suid-Afrikaanse Skole (Fedsas) vra mense om erkenning aan leerkragte te gee.
Dit vorm deel van Wêreldonderwysersdag wat eerskomende Woensdag gevier word. Fedsas se Jaco Deacon sê dié organisasie vier jaarliks die geleentheid op die eerste Vrydag van die vierde skoolkwartaal, omdat dié wêreldviering in die Suid-Afrikaanse skoolvakansie plaasvind.
Hy sê oud en jonk moet vanjaar ‘n blyk van waardering aan hul geliefde onderwysers toon, al is dit via persoonlike kontak, ‘n besoek aan ‘n skool of om selfs ‘n staaltjie op sosiale media te deel. Die tema vir wêreldonderwysersdag is, “Waardeer Onderwysers en Verhoog hul Status.”
Die toon van respek bepaal in ‘n mate die sukses van onderwys in geheel. Dit is veral belangrik in klaskamers. Deacon sê onderwysers wat deur leerlinge gerespekteer word, is meer suksesvol in die klaskamer omdat leerlinge meer ontvanklik is teenoor dié onderwysers.
Die status van leerkragte in ‘n gemeenskap is belangrik omdat dit weer die status van die professie verhoog en ‘n bydrae tot gehalte-onderrig lewer.
Volgens Deacon moet onderwysers bewus wees dat hulle ‘n invloed op leerlinge se toekoms het. Fedsas gaan vanjaar ook veral van sosiale media gebruik maak om bewustheid rondom onderwysers en hul status te skep.
Geweld in skole is besig om ‘n kopseer te raak omdat onderwysers en kinders met te veel frustrasies worstel.
Dit is volgens die uitvoerende hoof van die Federasie van Beheerliggame van Suid-Afrikaanse Skole (Fedsas), Paul Colditz.
Hy het gereageer op die hardhandige onnie-video van ‘n Bloemfonteinse skool wat die rondes op sosiale media doen.
Die video wys hoe ‘n onderwyser by die Academy of Excellence, ‘n private skool in Heidedal, ‘n Graad 7-leerling hardhandig behandel.
Die voorval het reg voor ‘n volgepakte klaskamer gebeur en die video is deur ‘n klasmaat geneem. Die skool het die voorval bevestig en die voorsitter van die beheerliggaam, Hansie Engelbrecht, het by navraag gesê die onderwyser is intussen tydelik geskors.
Colditz het aan OFM-nuus gesê al hoe meer kinders kom uit ‘n gebroke huis en word blootgestel aan dwelmmisbruik, geweld en misdaad in hul gemeenskappe.
Hy sê terwyl onderwysers nie gerat is om hierdie probleme aan te spreek nie, sit hulle ook dikwels met oorvol klaskamers en ‘n tekort aan dissipline onder leerders, maar geweld is steeds onaanvaarbaar.
“Geweld kan nooit in die beste belang van kinders wees nie. Ouers sou na die polisie toe kon gaan en kriminele klagtes lê teen onderwysers wat hul kinders aanrand. Onderwysers moet na hul beheerliggaam gaan as hulle hierdie tipe probleme ondervind.”
Ten minste drie klaskamers is Dinsdagaand afgebrand by die Mugoidwa Sekondêre Skool in Vuwani, Limpopo.
Die Mugoidwa hoërskool is die 29ste skool wat in ‘n kwessie van drie maande deur ontevrede inwoners van die gebied aan die brand gesteek is.
Ouers en leerlinge was voorberei vir die eerste dag van skool na drie maande van gewelddadige oproer wat kinders tuis gehou het, toe die skool deur vermeende brandstigters in ligte laaie gelaat is.
Die departement van basiese onderwys het gesê die aanval was laakbaar en is besig om die departement miljoene te kos wat hulle nie het nie.
Departementele woordvoerder Elaijah Mhlanga het gesê die aanval was teleurstellend en pogings om ‘n einde aan geweld te bring het ‘n groot terugslag gekry.
“Niks gaan ons stop nie, ons gaan nou saamwerk met die gemeenskap om seker te maak dat ons mense wat dit doen isoleer, want dit gaan die verstand te bowe. Dit is by ‘n punt waar ons regtig nodig het om drastiese stappe te neem om te verseker dat ons ons onderwysstelsel herstel, en die toekoms van ons kinders respekteer,” het Mhlanga gesê.
“Dit is oor die toekoms van ons kinders, natuurlik is dit die toekoms van ons land en dit is intimidasie en moet nie toegelaat word nie. Ons hoop die polisie sal hul werk doen en die oortreder in hegtenis neem.”
Mhlanga glo dat die aanval was ‘n intimidasietaktiek wat nie moet geduld word nie.
“Ons moet drastiese stappe neem … Dit is intimidasie, dit moet nie aanvaar word nie.”
Een van die ouers het gesê hulle is optimisties dat die skool sal hervat Woensdagoggend.
Beatrice Masuvhelele het gesê sy het haar kinders voorberei om terug te keer skool toe.
Inwoners het nie opgedaag by die stemlokale Woensdag nie, nadat hulle ‘n besluit geneem het om verkiesings te boikot en nie te stem nie.
Tydens stemdag, hulle óf sokker gespeel of sit by die huis gesit vir die 2016 plaaslike verkiesings.
Onluspolisie is reeds in die gebied ontplooi sowat 70km daarvandaan in Nzhelele waar ‘n ander gewelddadige oproer uitgebreek het.
Hulle is na Vuwani gehaas toe brand uitgebreek het.
Sewe klaskamers by Setilo Sekondêre Skool by Mareetsane naby Mahikeng in Noordwes is aan die brand gesteek deur oproeriges.
Die skool is in ligte laaie gelaat nadat verkiesingsgeweld in die gebied opgevlam het. Die Graad 11 en 12 klaskamers is in puin gelê.
Die Verkiesingskommissie het bevestig dat sy stemlokaal in Mareetsane nie gebruik kan word nie, nadat die klaskamers uitgebrand het.
Die verkiesingshoof in die provinsie, Tumelonthe Thiba sê ‘n tydelike struktuur sal opgerig word indien die perseel toeganklik is. Indien nodig sal die stemlokaal verskuif word.
Nog ‘n skool op Piet Plessis is ook aan die brand gesteek in ‘n tweede voorval van openbare geweld.
“Ek wil graag ons gemeenskappe aanmoedig om wanneer hulle verskil van die owerhede, ‘n vreedsame oplossing te soek eerder as om openbare eiendom te vernietig,” het LUR Sello Lehari gesê.
Die Noordwespolisie het gesê ‘n saak van brandstigting is geopen by die Mooifontein-polisiekantoor maar niemand is nog in verband met die voorval in hegtenis geneem nie.
Kolonel Sabata Mokgwabone gesê daar was ook ‘n poging om ‘n gemeenskapsaal af te brand, maar net stoele is verbrand.
Die minister van basiese onderwys, Angie Motshekga, het intussen haar misnoë te kenne gegee oor die brandstigting wat polities gemotiveerd is.
Motshekga sê in ‘n verklaring dat sulke gedrag nie geduld sal word nie en het ‘n beroep op die owerhede gedoen om die skuldiges spoedig aan te keer.
Vroeër in die week het ‘n skare ook klasse by die skool ontwrig en onderrig kon sedertdien nie voortgaan nie.
Motshekga het ook ‘n beroep op die gemeenskap en ouers gedoen om nie toe te laat dat politieke struwelinge met onderwys inmeng nie.
Sanco het ook hul stem by Motshekga s’n gevoeg en gesê die vernietiging van openbare eiendom is ‘n terugslag vir die gemeenskap.
Provinsiale voorsitter, Paul Sebegoe, het ‘n beroep op kalmte gedoen aan die vooraand van die verkiesing.
Die nuus wat elders berig word, dat sowel Maties as Tukkies van Afrikaans ontslae raak op ‘n swart dag vir Afrikaans, stel Afrikaners voor ‘n onverbiddelike keuse: óf ons moet voortgesette politieke, kulturele en talige oorheersing aanvaar, óf ons moet daarteen in opstand kom. Soos die filosoof Carl Schmitt gesê het:
“Sê my wie jou vyand is, en ek sal jou sê wie jy is.”
Die taaloorlog is verklaar. Oor die afgelope tyd het die vyande van die Afrikaner en veral van ons taal, Afrikaans, openlik na vore getree. Dis nie nodig om hulle hier te lys nie, want ons vermoed almal wie hulle is. Sommige van hulle dra rooi hemde en barette; ander kruip weg agter mooi klinkende frases soos “demokrasie”, “die grondwet”, “toegang vir almal”, en dergelike meer. ‘n Ander groep bestaan uit verloopte Afrikaners wat reeds hul kinders in Engelse skole geplaas het en uit hoofde van hul persoonlike keuse met buitenissige venyn teen Afrikaans organiseer, en eintlik die “vuilwerk” van die meer tradisionele vyande van Afrikaans doen.
Teen hulle almal sal ons ons moet begin verset. Oor die aard en omvang van hierdie verset, moet daar taamlik koud en klinies gedink word. Sekerlik moet daar voortgegaan word met ‘n stryd in die howe en op elke moontlike wettige manier. Hoewel, as ons eerlik is, moet ons erken dat die stelsel dermate teen ons gelaai is, dat wetlike middele haas uitgeput is. Daar word implisiet aanvaar, ook in die howe, dat die Afrikaner so magteloos en skaakmat gestel is dat ons vyande so te sê kan maak wat hulle wil. Demografie is alles en getalle troef elke beginsel.
Oor die verskynsel van Boerehaat in Suid-Afrika – en waarskynlik in Groot Brittanje – kan daar boeke vol geskryf word. Voeg daarby die nuutgevonde vermetelheid van sekere Pedi’s en Zoeloes, en ons sit met ‘n galery vol jillende vyande wat in optrede teen Afrikaans ‘n simboliese manier sien om Afrikaners grondig te verneder. Nie net te verneder nie, maar ons ook te laat verstaan dat ons nie langer in die land of in die samelewing welkom is nie.
Wat PRAAG betref, sal ons aanhou om die goeie stryd te stry en die misnoeë wat die meerderheid Afrikaners voel te verwoord. As een van die openbare gesigte van Afrikaans, moet ons ons by die gehate Engelse grondwet met sy Engelse en swart voorkeure hou, asook by die aardige hoeveelheid wette en maatreëls wat toenemend ons spraakvryheid beperk. Terwyl die ekstremistiese uitlatings en selfs oproepe tot volksmoord van ons vyande natuurlik geduld word, indien nie aangemoedig word nie…
Maar om die spreekwoordelike braaivleisvure, tussen vriende, familie en vertrouelinge, sal elke Afrikaner moet besin oor wat hom volgende te doen staan. Gaan ons dié naakte oorheersing aanvaar waarmee Afrikaans met ‘n pennehaal vanuit die tersiêre stelsel – en volgende uit die skole – verwyder word?
Gaan ons, wat nie die oorheersing van die Britse empaaier wou aanvaar nie, die dwingelandy van die Bantoe-empaaier duld? En indien nie, wat gaan die beste manier wees om dit van ons af te skud? Dis alles kwelvrae waarvoor elkeen van ons sy eie antwoord moet vind.
Gaan daar weer soos in die laat dertigerjare ‘n spontane beweging onder Afrikaners ontstaan, dié keer om die saak van Afrikaans te veg? Ons was al voorheen hier, by dié punt wat Van Wyk Louw in daardie tyd só in ‘n gedig verwoord het:
Julle is die oorheersers en júlle die vertrappers van ons wat sterk is, maar magteloos verneder; julle maal ons soos koring; julle eet ons soos brood. … Daarom moet julle tot needrigheid genees word, gebreek word deur ons in ons magtige opstand tot eenvoudig vreugdes, tot die heilige lye, tot ’n nuwe onmiddellikheid van die heldere aarde;
Maak geen fout nie: daar word tans tot in die hart van Afrikaans geskiet. Die taal het nog altyd oorleef danksy sy hoë funksies wat hy moeisaam oor langer as ‘n eeu verwerf het. Met die summiere afskaffing van Afrikaans op universiteit, is die stryd in die howe en op bykans elke ander terrein eensklaps óók verlore.
Uit selfverdediging sal ons moet begin dink op watter manier ons Engels – want ongelukkig word die oorlog teen Afrikaans in die naam van Engels gevoer, hoe goedgesind vele Engelssprekendes hier maar veral oorsee ons ook al mag wees – kan seermaak. Dit mag vir ons moeilik wees om die status van Engels as staatstaal en as handelstaal deesdae in ons land aan te tas, maar moontlik is die fisieke infrastruktuur van Engels kwesbaarder as wat ons dink.
Is daar ander meer subtiele maniere om sowel die Britse as die Bantoe-imperialis tot sy sinne te bring, daardie vandale wat tydens die tweede vryheidsoorlog ouerhuise en kerke in ligte laaie gelaat het? Of is ons gedoem om hul resep te volg?
Die staat, die effers en die universiteitsowerhede wat almal uit een mond praat, is besig om ons onberekenbare skade aan te doen deur ons geliefde moedertaal van ons weg te neem. Hiermee ontneem hulle ons ook van ons grootste en mees kosbare ideaal, die strewe om van Afrikaans dié kultuurtaal van Afrika te maak.
As ons aan Engels net vyftig persent van die skade kan aanrig wat daar nou teen Afrikaans gepleeg word, sou ons al baie bereik.
Daar kom ‘n tyd in die lewe van elke volk dat hy teen onreg moet opstaan. Daardie tyd is nóú.
Swart leerlinge wat sedert verlede Donderdag Orlando High School in Soweto in puin gelê het weens ‘n hekel teen die skoolhoof, het glo veroorsaak dat die skool sal moet sluit.
Sedert verlede Maandag, toe leerlinge begin het om boeke te brand en ‘n klaskamer ook uitgebrand is, het die swart leerlinge ook skooleiendom geplunder, insluitend meubels, skoot- en tafelrekenaars.
Volgehoue pogings tot brandstigting het Dinsdag en Woensdag gevolg en Donderdag het die swart leerlinge vensters gebreek en die administratiewe blok binnegeval.
Dit is nie duidelik of die plundery direk verband hou met die 24 skole in Vuwani wat afgebrand is in soortgelyke oproer nie.
Talle ander, ewe verkwistende en sinnelose gevalle elders is ook aangeteken.
Die LUR vir onderwys in Gauteng Panyaza Lesufi het intussen geweier om skade-assessors te stuur na die Orlando-skool, en gesê dit sou geen doel dien om te betaal vir opknapping nie.
Die petrolbomaanval op die Universiteit van Johannesburg (UJ) in die vroeë oggendure Maandagoggend het skade veroorsaak wat geraam word op R100 miljoen, die universiteit gesê.
Brandstigters het ingebreek en die ouditorium by Aucklandpark kampus UJ teen omstreeks 02:00 met ‘n petrolbom verwoes.
Hulle het ook rekenaarlaboratoriums en toerusting wat gebruik word vir loopbaanassessering verwoes, het die universiteit in ‘n verklaring gesê.
Die fasiliteite was vir gradeplegtighede en halfjaarlikse assessering gebruik. Alternatiewe reëlings sal gemaak moet word.
Die ANC het nie ‘n saak met minderhede nie. Die minister van staatsveiligheid, David Mahlobo het die Tsonga-minderheid in Limpopo gewaarsku dat hulle eise om ‘n eie munisipale gebied en skole nie geduld sal word nie.
President Zuma het Mahlobo glo gestuur om te gaan ondersoek instel. Volgens die Business Day is daar “baie agterdog” oor die geweld en oproer in die gebied omdat 17 skole afgebrand is.
Mahlobo het ontken dat misdaadintelligensie misluk het, en dat dit die rede is hoekom die 24 skole wat aan die brand gesteek is, nie gered kon word nie.
Die minister van samewerkende regering, David van Rooyen het ook sê die regering gaan nie die besluit deur die Munisipale Afbakeningsraad omkeer nie.
Tsongas is woedend oor die samesmelting van Vuwani en Malamulele in Limpopo.
Hulle sê hulle wil nie onder Vendas se gesag wees nie. Oproer en onrus teister die gebied al maande lank terwyl die ANC leë beloftes maak oor inspraak en toegewings.
Verskeie skole is tydens gewelddadige protesoptrede afgebrand nadat die Hooggeregshof vroeër ten gunste van die Afbakeningsraad beslis het.
Van Rooyen het Donderdagaand in Thohoyandou gesê inwoners wat teen die besluit is, moet teen die hofbeslissing appelleer.
Intussen is nog sewe verdagtes in hegtenis geneem nadat 17 skole in die gebied afgebrand is.
Dit bring die aantal verdagtes wat in hegtenis geneem is vir openbare geweld, brandstigting en opsetlike saakbeskadiging in Vuwani, op twaalf te staan.
Die Menseregtekommissie sê kommer heers oor 26 000 swart skoolkinders in Vuwani in Limpopo se reg tot toegang tot onderwys, wat geskend word.
Onderrig in die gebied is gestaak te midde van voortslepende gewelddadige betogings, en sowat 24 skole is al aan die brand gesteek en beskadig.
Die provinsiale Menseregtekommissaris, Victor Mavhidula het die geweld veroordeel. Hy sê mense kan ook sukses bereik deur om ‘n tafel te sit en hul griewe te spreek, eerder as om eiendom aan die brand te steek.
