afrikaans – Bladsy 21

Boerehaat is ‘n kunsmatige konstruk

Deur Jan Viljoen.

Ek sit baie keer en wonder hoekom dinge is soos wat dit is. Ek praat nie hier van hoe ons in die situasie gekom het waarin ons nou is nie, dit is redelik goed gedokumenteer en bepraat. Ek praat van hoe ons in die situasie gekom het dat die blote sing van Die Stem vir party van ons so baie beteken dat dit trane in ons oë bring terwyl ander in dieselfde groep, van dieselfde agtergrond, Afrikaners almal van hulle, ‘n breinaneurisme wil kry. Hoekom is daar so ‘n groot verskil tussen een Afrikaner en ‘n ander? Ek wil nie eintlik die ander as Afrikaners erken nie, maar sal dit noodgedwonge moet doen want hulle was saam met ons op skool, miskien in die kerk, of in die weermag, praat dieselfde taal en kom uit Afrikaanse families uit. Afrikaners dus. Maar hoekom haat hierdie miniskule groepie pseudo-swartes die Afrikaanse kultuur met so ‘n passie en hoekom steur ons onsself aan hulle? Sommige wil nie meer Afrikaners wees nie, hulle sê self so, of hulle uiter gewoonlik dan die ge-ykte “…jy praat nie namens my nie..” retoriek. Asof almal namens almal wil praat. Tipiese papegaaiwoorde en internasionale gonswoorde. Hoekom dink ons almal nie dieselfde nie want is is dan tog almal Afrikaners? En anders as baie mense dink ek nie dit het iets te doen met die feit dat sommige van ons Duitse bloed, of Hollandse bloed of Franse bloed of selfs Engelse bloed het nie. Ek dink die oorsaak is baie meer kunsmatig as wat dit in ons gene is.

Maar ek gaan nie sê dat ek die antwoord het nie, en ek is ook nie ‘n sielkundige nie. En glo asseblief dat hierdie nie ‘n eureka oomblik is nie, dit is ‘n stadige gewaarwording wat al lankal terug begin het. Dit was ‘n stadige gewaarwording omdat die realiteit wat teen ons ontvou, ook ‘n stadige en stelselmatige proses is. Hierdie mymeringe van my is ook nie ‘n wetenskaplik nagevorsde studie nie, dis bloot die worstelinge van ‘n gewone en gemiddelde Afrikaanse man wat graag die enigma van wat die Afrikaner geword het, beter wil probeer verstaan.

So agt maande terug, onder die Daspoort-draad het ek iets oor die term “learned helplessness” gesê, en ek wou nog altyd graag daarop uitbrei. Die term, wat wel ‘n aanvaarde en wetenskaplik nagevorsde term is, beteken bloot dat as iets onaangenaams lank genoeg met iemand gebeur en al die pogings wat hy of sy probeer aanwend het om die situasie te verander dan nie gewerk het nie, mense hulle dan maar by die situasie berus. Maar die probleem gaan dieper, en dit is dat hoe langer mense hulle by die situasie berus, hoe moeiliker raak dit om die mense weer tot besef te bring dat daar iets is wat gedoen kan word om die situasie te verander. Hulle het hulpeloosheid aangeleer, ‘n gevoel dat watookal hulle probeer doen het, nie gehelp het nie, en dat niks dus kan gebeur om die situasie te verander nie. En dit strek selfs dieper. Wanneer hulle dieselfde hulpeloosheid by die een langs hom en die een oorkant hom opmerk, versterk dit die gevoel dat die situasie onredbaar geword het en dat dit beter sal wees om te berus en om maar net vorentoe te probeer spartel. In die weermag sou dit tipies “moraal” genoem gewees het, maar in die privaatlewe hou dit vir langer aan, die aanloop daarnatoe is stadiger en minder opsigtelik en die uitwerking daarvan manifesteer in ‘n soort angsdepressie. Elke ou veg vir sy eie oorlewing teen ‘n oormag en omstandighede wat hy nie werklik kan definieer nie. Hulle hou egter nie op om te hoop dat die situasie dalk mag verander nie, maar niemand het die moed van hulle oortuiging om die een te wees wat eerste iets wil probeer nie. Almal begin rondkyk vir ‘n leier wat maar net nie wil opdaag nie en enige iets wat dan naastenby soos ‘n leier lyk of optree word in verskillende rigtings in gevolg. Dit het weer tot gevolg dat my leier beter as jou leier is en dat my beweging meer waarde as jou beweging het, want mense is in wese tropdiere en wil aan groepe behoort. Dit het ook tot gevolg dat dit eintlik baie maklik is vir hierdie sogenaamde leiers om enigeiets aan hulle volgelinge te belowe of wys te maak, en dat hulle hom goedsmoeds sal glo en volg en selfs sal verdedig, al weet die ander van ons dat hulle op ‘n dwaalspoor gelei word. Hierdie sogenaamde leiers is later nie meer leiers nie, maar verleiers, sonder dat die skape in sy trop dit agterkom. En hulle sal hom nog steeds verdedig, want dit is hulle s’n. Dit raak later so ‘n deurmekaarspul dat dit lagwekkend maklik is om goeie leiers verdag te maak, om vals leiers te skep en legitimiteit en vertrouenswaardigheid rondom so leier te weef, om volgelinge teen mekaar af te speel, om ideologieë uit te dink, om groepe en teengroepe te stig of om mekaar op openbare platforms sleg te sê en te beledig. Kortliks, die illusie word geskep dat ‘n groep nie meer kohesie het nie en nie kan saamstaan nie. Die leuen is dan volmaak, dat ‘n volk uit verskillende groeperinge bestaan wat nie met mekaar oor die weg kan kom nie, oor hierdie of daardie opgemaakte rede. En wanneer daardie illusie eers geskep is en posgevat het, is ‘n groep vinnig besig om te wankel. Ons dink dat dit ‘n Amerikaanse President is wat hierdie waar woorde ge-uiter het, maar dit is eintlik wat in Markus 3 vers 24 staan: “En as ‘n koninkryk teen homself verdeeld is, kan daardie koninkryk nie bly staan nie.” Die vyand poog elke dag, deur massabreinspoeling, om hierdie illusie van ‘n volk wat teen homself gedraai het, verder in ons psige vas te sement, en erger nog, sommige van ons glo dit al tot so ‘n mate dat ons dit self sê. Ons het ons nie net berus by die hulpelose stand van sake nie, ons is so gekondisioneer dat ons die leuens self verkondig, omdat almal anders so dink.

Verder is daar nog ‘n interessante verskynsel wat bydraend tot hierdie hele situasie is en dit is die feit dat mense hulle nie net berus nie, maar die vyand begin verafgod. Hulle kan nie meer die vyand sien vir wat hy werklik is nie. Dit is ook ‘n erkende en gedokumenteerde wetenskaplike term en word die Stockholmsindroom genoem. Dit beteken gewoonweg dat wanneer die staat van berusting so erg geraak het en wanneer die graad van wreedheid en genadeloosheid teen die slagoffer so fel geraak het, dat wanneer daar afwesigheid van geweld is, dit deur daardie slagoffer as ‘n daad van genade en welwillendheid gesien word. Die slagoffer word so getraumatiseer deur wat rondom hom aangaan dat wanneer die vyand hom enige aandag gee, hoe gering ook al, soos om hom die minste of basieste erkenning te gee, die vyand dus as genadig en welwillend gesien word en gevolglik uit dankbaarheid verafgod word. Hy sal selfs sy medeslagoffers tot verantwoording roep en teregwys, as hy voel dat sy medeslagoffers besig is om die vyand kwaad te maak. Het ons nie al hoeveel keer gehoor hoe dankbaar ons teenoor die Naspers-god, “Madiba” moet wees omdat hy nie toegelaat het dat sy volgelinge ons op die wreedaardigste wyses uitgemoor het nie. So asof ons totaal weerloos teen hierdie vloedgolf staan. ‘n ander Voorbeeld is die voorval waarin ‘n taxibestuurder die ritfooi van ‘n arm student weggewys het, en selfs vir hom R10.00 gegee het omdat hy vir sy eerste werksonderhoud oppad was en hy nie genoeg geld gehad het nie. Dit het die hele internet aan die gons. Ons sien nie die absurde agter die situasie in nie. Omdat ons so gewoond is aan die gedurige barbaarse optrede van taxibestuurders, neem dit slegs een redelike gemiddelde goeie daad om daardie taxibestuurder op te hemel en hom te prys vir sy “barmhartigheid”. Dis die Stockholm sindroom en ons is al so gekondisioneer dat die geringste daad van menslikheid word as ‘n wonderwerk beskou en die persoon wat die daad van menslikheid gepleeg het word as ‘n held opgehemel. Menslikheid, behulpsaamheid en respek is veronderstel om die norm te wees, maar ons beleef dit as die uitsondering wat besing moet word.

Dan is daar die Engelse woord “attrition”, wat eintlik nie ‘n regte Afrikaanse woord het nie. Die Engels-Afrikaanse woordeboek vertaal dit as “afskuring”, “berou” en “wrywing” maar in die konteks “war of attrition” beteken dit eintlik om jou vyand se moraal af te breek, om sy logistiek te ontwrig en om sy reserwes uit te put, en om die vyand een vir een uit te dun wanneer die geleentheid hom voordoen. Dit is ‘n stadige oorlog van getalle want die een wat die meeste het hou gewoonlik die langste uit. Soos hoedat ongeveer 5 miljoen blankes teen 45 miljoen swartes moet uithou terwyl die blankes se reserwes nie net uitgeput raak nie maar fisies teen hulle aangewend word, hoedat blankes moet veg om kop bo water te hou terwyl BEE die swartes bevoordeel, hoedat 15% van die belastingbetalers 85% van die res moet onderhou, hoedat die blankes elke dag van voor af boetedoening moet doen om hulle daaraan te herinner hoe sleg hulle is, hoedat die bietjie wat die blankes later nog gaan oorhê onder die swart elite verdeel moet word, hoedat hulle taal, kultuur en erfenis vermors, gesteel, misken en verkrag word, hoedat die swart put waarin alles verdwyn skynbaar net nie versadig kan word nie maar eerder om meer en meer skreeu en hoedat meelopers, verraaiers, rugstekers en jingoes, sy eie mense, teen homself gebruik word. Hoedat blankes in klein en relatiewe weerlose groepies een vir een uitgemoor word. Dit is “attrition”. Daar kan nog baie oor “attrition” gesê word, maar ons sal eers daarby volstaan.

Tussen hierdie drie kunsmatig geskepte omstandighede, en die uitvloeisels daarvan, moet die Afrikaner homself begin bewapen en soos altyd is die eerste stap dat ons moet weet wat besig is om met ons te gebeur. Ten eerste moet ons rondom ons kyk en besef dat ons in abnormale omstandighede verkeer. Dan moet ons onself begin oortuig dat ons iets aan hierdie omstandighede kan doen, en ons moet ‘n padkaart, van waar ons tans is tot waar ons wil wees, uitstippel. Die laaste stap is moue oprol en die eerste tree gee. Hierdie eerste tree gaan ‘n redelike sprong van geloof wees, maar as ons padkaart reg is gaan die eerste tree ons op die regte pad kry. Die meeste van ons wil net Sewende Laan kyk en probeer om elke dag op ‘n manier te oorleef wat die minste traumaties is. Sommige het ‘n vae idee wat aangaan, maar kan dit nie verwoord of verstaan nie, sommige kan dit sien en verwoord maar kan nie die vyand identifiseer nie. Sommige kan dit sien en ook die vyand uitken maar weet nie wat om te doen nie. Sommige van ons kan dit sien, die vyand herken en weet ook wat om te doen maar die volgelinge ontbreek want hulle kyk rugby. Intussen wag ons almal vir die man in bruin klere om ons uit hierdie situasie te kom red, maar as ons nie weet wie die man in bruin klere is nie, is enige man in bruin klere goed genoeg.

Wat ek hierbo gesê het is eintlik net ‘n vereenvoudigde opsomming van onderwerpe wat eintlik ‘n hele boek kan beslaan, maar daar is sekere punte hierbo waarby ons kan stilstaan.

Ten eerste is die leierskwessie waarin die Afrikaner hom bevind. Ons is ‘n volk wat uitstekende leiers opgelewer het, wat altyd op die regte oomblik met die regte temperament op die toneel verskyn het om ‘n dwarstrekkerige groep in een gedugte volk kon mobiliseer. Keer op keer. Maar om een of ander manier wil die leier hierdie keer maar net nie te voorskyn kom nie, om die waarheid te sê, die leiers wat wel tot voorskyn gekom het, was juis die persone wat ons al verder en verder in die verdoemenis ingelei het, met opset. Hierdie was dus nie leiers nie maar verleiers wat spesifiek so geplaas is dat ons hulle moes volg. Dink daaraan. Die laaste groot Afrikanerleier wat die volk tot ongekende hoogtes gelei het was Verwoerd, en dit was in die begin toe ons nog ‘n relatiewe jong volk was en toe demokrasie nog ‘n relatiewe nuwe ding was. Demokrasie was op daardie stadium ‘n edel ding, ‘n eerlike proses wat daarin geslaag het om ware leiers te produseer. Leiers wat vir die mense gewerk het. Vandag se demokratiese proses is ‘n proses wat deur geldmagte en magshonger megalomaniakke bedryf word. Demokrasie word nie meer deur die mense bedryf en bestuur nie. Demokrasie word deur politici vir politici bedryf, en is ‘n illusie wat geskep is vir die uitsluitelike doel om ‘n groep marionette in beheer te kry wat met algaande meer en meer geweld oor die mense kan regeer terwyl die land en sy mense geplunder word. Die mense het ‘n skynrol daarin, en dit is om ‘n kruisie te gaan trek. Die kruisie is nie die papier werd waarop dit getrek word nie, en die persoon wat op die ende van die dag as die nuwe heerser aangestel word is nie die persoon wat die meeste kruisies gekry het nie, maar dit is die persoon vir wie die meeste kruisies getel is. Politiek gaan nie oor hoeveel kruisies getrek word nie, politiek gaan oor goeveel kruisies getel word. Demokrasie is deesdae ‘n proses om die nuwe heersersklas aan te wys, om ‘n nuwe groep trogvarke aan te stel wat die wil en giere van hulle base moet uitvoer. Hulle werk nie meer vir die mense nie, die mense is die stemvee, die onderdane wat bekamp en vreesagtig op hulle plek gehou moet word, met verskillende tipes staatsmasjinerie wat spesiaal in die lewe geroep is om die mense te beheer. Waarom moet politici hordes en hordes kneukelslepers om hulle vergader om hulle veilig te hou? Hoekom moet hulle beskerm word teen die mense vir wie hulle veronderstel is om te dien? Dit wys mos dat daar iets met die demokrasie verkeerd is wanner ‘n groep selfaangestelde egomaniakke wat meer bekommerd is oor die pag, statuur en geld wat met die posisie kom, as wat hulle bekommerd is om die land namens sy inwoners te wil bestuur. Ek het ‘n absolute wrewel met enige-iets wat hom of haarself ‘n politikus noem en ek het ook ‘n absolute wrewel met ‘n demokrasie wat so verander het dat dit nie meer tot voordeel van die mense is nie, maar slegs ten doel het om die mense onbewus en aan die slaap te hou sodat die heersersklas al meer en meer vir hulleself kan inpalm, en totaal nie-aanspreeklik teenoor enige wet, reël of sosiale norm, willens en wetens te kere kan gaan asof die land en sy mense hulle persoonlike eindom is en asof die rykdomme van die land hulle eie persoonlike beursie is. Ons sogenaamde leiers het ons lankal gefaal, en ons werk vir hulle, hulle werk nie vir ons nie. Die proses is nie meer die edel proses wat daarop gemik is om die beste leiers aan te stel nie, maar word in donker gange en agtervertrekke bekonkel en beheer.

Die Afrikaner het nog meer probleme wanneer dit by politiekery kom en ons situasie word deur verskillende faktore nog verder gekompliseer. Die oormag wat aan die skynproses van demokrasie in Suid Afrika deelneem, het nie die heil van die Afrikaner of selfs die blanke op die hart nie. Om die waarheid te sê hierdie selfde skyndemokrasie word juis gebruik om die Afrikaner tot ‘n derderangse slaafklas toe te reduseer, en dieselfde skyndemokrasie is juis dit wat gebruik word om die Afrikaner totaal van al sy bates te stroop. Om die situasie nog verder te kompliseeer wil die leiers maar net te voorskyn kom nie en dit is miskien waar die kruks van die probleem lê. Die omstandighede is met opset so geskep dat leiers nie te voorskyn kan kom nie, want daar is baie spesifieke masjinerie in plek wat dit onmoontlik maak vir die Afrikaner om ‘n leier te produseer. O, daar is leiers, en dit is waar die probleem is, daar is te veel verleiers wat opgestel en op die voorgrond geskuif word, en ander ware leiers wat afgebreek en verdag gemaak word, met die gevolg is dat groepe agter een leier aanstap en ander groepe volg weer ander leiers. Maar daar bestaan vandag, nou, in Suid Afrika een leier, een spesiale leier wat in die bestek van een dag al die Afrikaners in die land kan mobiliseer en van die Afrikaner so ‘n gedugte mag maak sodat alles wat verloor is, aansien, bates, kultuur, regte, skole, kerke, grond, banke, universiteite en alles maar alles wat al verloor is, weer binne ‘n kort tydjie teruggekry kan word. Maar hierdie is ‘n verleier en nie ‘n ware Afrikaner leier nie, en alhoewel baie Afrikaners al deur hierdie verleier se verraad gesien het, is daar nog baie Afrikaners wat agter hierdie verleier aanloop asof hy al die antwoorde het en asof hy die Afrikaner se heil op die hart dra.

Gestel daar verskyn more, groot, hoofopskrif op elke voorblad wat Naspers tot sy beskikking het, die woorde, “Afrikaners staan saam en verrys uit die omstandighede. Tot hiertoe en nie verder nie!” As ons dink dat die sing van die Stem soveel waarde het om Afrikaners byeen te bring, dink ‘n bietjie hoe ‘n nasionale oproep tot hereniging en volkstrots, die Afrikaner weer sal kan saamsnoer. Maar Naspers is nie ‘n Afrikanerbate nie. Naspers het dit juis ten doel om te keer dat daar leiers opstaan. Naspers se opdrag is om regte Afrikanerleiers verdag te maak, af te kraak en in die oë van die mense te verkarikatuur. Naspers se enigste doel is om Afrikaners se menings vir hulle te vorm, om namens hulle te dink, om hulle te breinspoel in ander woorde en Tim du Plessis het dit self gesê. Omdat daar dus nie meer Afrikanerleiers vorendag kan kom nie, is Naspers heel gemaklik nou die de facto Afrikanerleier. Hulle lei en die volk trek soos in Hamelin agter die fluitspeler aan, reguit na hulle einde toe. Naspers behoort nie meer aan die Afrikaner nie, dit behoort aan ‘n groep volksvreemdes en banke wat glad geen behae daarin het dat die Afrikaner ‘n sterk en patriotiese groep moet wees nie. Hulle uiteindelike doel is om die Afrikaner te laat verdwyn sodat daar nie meer teenkanting teen ‘n totale verval van alles wat beskaaf is, in die land moet wees nie. Slegs wanneer Suid Afrika tot ‘n mishoop van ellende verval het kan die geldmagte ingryp om Suid Afrika van homself te “red”, maar die Afrikaner klou halstarrig vas aan dit wat hy van sy voorgeslagte geërf het. Dit is hoekom die sing van die Stem vir hierdie verleier so ‘n groot onding is, want dit is alweer ‘n paar stappe terug. Die Naspers media in al sy vorme is getaak om die wig tussen die Afrikaners te wees, hulle grootste aanwending is om die Afrikaner snoesig warm en min of meer gelukkig te hou met ‘n verdraaiing van die ware feite terwyl hulle in dieselfde aksie die grafte in die agtergrond grawe. Dit is juis hoekom die klein groepie verraaiers, anti-Afrikaners, volksvreemdes, daggakoppe en alkoholiste, swakkes van gees en inbors, pseudo-intellektuele en agent provocateurs soveel aandag en spasie in die koerante geniet. Elke keer dieselfde name, amper sonder uitsondering. Die hele proses is al so voorspelbaar. Die oomblik wanneer daar ‘n tikkie van volkstrots, Afrikaner-ambisie of saamstaan getoon word, is dit ‘n dolk in die hart van Naspers want dit is grond wat weer van voor af teruggewen moet word. Die antwoord is eenvoudig. Naspers en al sy werfbobbejane moet van hulle weë afsien en die Afrikaanse media moet weer ‘n Afrikanerinstelling word. As dit nie kan gebeur nie, moet die Afrikaner vir homself alternatiewe media begin kry. Die geld is daar. Dink net hoeveel lisensies, belastings, toegewings, gelde en lidmaatskappe, kostes en ander finansiële uitgawes deur Afrikaners in die swart gat wat Suid Afrika geword het, ingestort word, sonder om die voordeel daarvan te kry. Ons betaal deur ons nek vir alles sonder dat daardie geld vir en namens ons aangewend word. Ons eie sweet, arbeid, bloed en bates word teen ons aangewend. Ons betaal vir ons eie ondergang omdat die sisteem so opgestel is. Praag begin nou om ‘n veldtog te loods om televisielisensies terug te hou en dis ‘n goeie ding want die televisie kan niks meer van waarde vir die Afrikaner bied nie. Alles is in elk geval op die internet verkrygbaar, sonder die SAUK-propaganda.

Maar die Afrikaner is in wese ‘n wetsgehoorsame tipe en ek gaan egter nie my asem ophou om te sien hoeveel mense gehoor gaan gee aan die oproep nie, maar dit is nie die punt nie. Wat vandag ‘n wankelrige begin is, raak mettertyd ‘n rots wat teen ‘n berg afstorm. Ek lees soms kommentare van die swakkes van inbors oor hoe hulle skoolgaan gehaat het omdat die stelsel skynbaar te manlik, te wit, te Calvyns, te Christelik, te streng en sommer te alles was, wat daardie arme ellendeling se “vrye denke” en “kreatiwiteit” gesmoor het. En dit is skynbaar hoekom hulle vandag so ellendiglik minder vry kan dink of so min kreatiwiteit oor het. En dit is ook hoekom hulle vandag so erg anti alles is wat die Afrikaner skynbaar voorstaan, soos gehoorsaamheid, wet en orde, volkstrots, konserwatisme, inkennigheid, stemmigheid en al daai eienskappe wat van ‘n Afrikaner ‘n Afrikaner maak. Ek het nuus vir hierdie mense. Jy is nie vandag anti-Afrikaans as gevolg van jou skoolgaanjare nie, maar ten spyte daarvan. Jy kan nie vry dink of meer kreatief wees nie, want jy het nooit daardie eienskappe gehad nie, en as iemand dan die gevolg moet dra vir jou gebrek aan inbors of goeie eienskappe dan is die kerk en die skool waaraan jy onderwerp was, seker maar gemaklike swartskape. Daar is nie ‘n meer kreatiewe wese as ‘n regte Afrikaner nie, dink maar aan die gesegde van “’n Boer maak ‘n plan”. Daar is ook nie ‘n meer “buite die boks” denker as ‘n Afrikaner nie, dink maar net aan hoe Afrikaners al die boikotte teen hulle oorkom het deur alternatiewe planne te maak , soveel so dat hulle teen die wêreld in leiers op verskillende gebiede geraak het. Afrikaners is in wese iemand wat ‘n sterk leier moet hê om te kan volg, anders spartel elkeen op sy eie hardkoppige manier in elke denkbare rigting en hierdie is juis ‘n eienskap wat terdeë deur Naspers uitgebuit word. Dit is verspot maklik om Afrikaners te beheer as jy die ware sterk leiers kan verwyder en die illusie kan skep dat hulle verdeel is. Hoe meer die leuen herhaal word, hoe meer word dit herhaal en as dit in die media herhaal word moet dit mos in klip gekap wees. Ons sê al self so. Maar ons vergeet dat dit wat ons saamsnoer groter as dit is wat ons verdeel. Ons word juis saamgesnoer deur die eienskappe wat van ons Afrikaners maak en ons word net verdeel deur die mening van een persoon wat ‘n berig in die koerant kan skryf. Een persoon. Maar ongelukkig deur een persoon wat die rol van ‘n ware Afrikaner leier oorgeneem het; of gesteel het is eintlik ‘n meer waar woord. Die storie word vertel van die Here wat eenkeer aan ‘n stoere en geloofsvaste Boer verskyn het en aan hom gesê het dat hy ‘n groot gedeelte van die Boer se plaas gaan wegspoel deur ‘n vloed. Die Boer antwoord Hom toe en sê dat hy nie nou oneerbiedig of swak in die geloof wil voorkom nie, maar die Beeld het niks gesê van reën nie. Ongelukkig is daar mense wat nog te veel waarde heg aan wat een beriggewer in die koerant skryf, of die mening van ‘n gesiglose kommentaarlewer, of die een mening van iemand wat ‘n opinie, wat maar slegs ‘n hoogs persoonlik en bevooroodeelde mening is, in die koerant skryf. Veral vir die ouer garde wat met ‘n Beeld en Burger as Afrikanermondstukke grootgeword, is dit moeilik om die verraad te besef. Volgens hulle is hulle koerante nog dieselfde as wat dit dertig of veertig jaar terug was. Selfs die Huisgenoot wat jare lank deel van die Afrikaanse huisgesin was het ‘n drogbeeld van beinvloeding geword. Filmsterre, televisiesterre, vermaaklikheidspersoonlikhede en sporthelde word aan ons afgesmeer asof die mense oor een of ander insig beskik wat gewone mense skynbaar nie het nie. Hulle word “sterre” genoem omdat hulle skynbaar helderder as die res van ons skyn en hulle is klaarblyklik iets waarna net gesmag kan word en waarna opgekyk moet raak. Foto’s van glimlaggende politikuste, hand om die blaas met een of ander ster, en ‘n drankglas in die ander hand word geplaas, terwyl hulle baai in die glorie van die illusie wat hierdie dagblaaie rondom hulle weef. “Gala-aande”, “spoggeleenthede”, “sterbelaaide partytjies” word dit genoem en al die dekadensie en verval wat daarmee saamgaan word in die tydskrifte aan gewone mense voorgehou asof dit iets is wat buite bereik is en asof dit iets is waarna gewone mense net kan streef. Hierdie stergode word so spesiaal gemaak dat hulle later self voel dat hulle iets spesiaals het om by te dra. Meer spesiaal as die gewone mens. Dit is hoekom Zietsman voel dat sy in haar drankdeurdrenkte ellendigheid die spesiale voorreg het om derduisende Afrikaners in een fel oordeel, ‘n klomp dwase dose te kan noem. Of hoekom ‘n daggakop soos Koos Kombuis die spesiale vergunning gegee word om sy ongelooflike swak oordeel oor ‘n hele volk uit te spreek. Hierdie mense, sekerlik die mees onbelangrikste, mislikste en onprofessionele “have beens” met geen kreatiwiteit of oorspronklikheid nie, word voorgehou asof hulle van enige nut of bydrae kan wees. Hulle verkry die illusie dat hulle invloed het, die skyn van spesiale insig en wysheid word rondom hierdie dofkoppe geweef. Daar word spesiale vergunning gemaak en hulle kry ‘n spesiale platform waarvandaan hulle hulle onoorspronklike en idiotiese sieninge in die openbaar kan kwytraak. En waar kry hulle hierdie spesiale vergunning? By Naspers. Maar dan aan die ander kant, as dit die tipe van grofgeskut is wat Naspers kan vuur, dan is die skrif redelik aan die muur. Maar Naspers het maar altyd nog sy nuttige idiote gehad, wat hy kon gebruik om die Afrikaners mee te kasty. Die gewone groep pseudo-intelligente monduitspoelers wie se IK ondergeskik is aan hulle onversadigbare drang om te klink asof hulle iets intelligents het om te sê, en wie spesiaal vir hierdie tipe van agterlike gebruik van Naspers, om Afrikaners teen homself te gebruik, vir hierdie doel aangehou word. Afrikaners eintlik maar net by geboorte, want die meeste van hulle het die drang om hom- of haarself van die juk van Afrikanerwees te bevry. Vir daardie mense het ek net een antwoord en dit is dat ek hoop jy kry dit vinnig reg.

Die Afrikaner moet tot die besef kom dat hulle ‘n magtige en sterk groep is. Anders as wat baie keer deur Naspers se spesiale groepie beweer word, is die Afrikaner nie net een van die groepe waarmee gereken moet word nie, maar die eintlike groep waarmee rekening gehou moet word. Ons is vindingryk, goeie besigheidsmense, patrioties teenoor ons eiegoed en ‘n ongelooflik gedugte vyand. Dit het die geskiedenis al geleer. Maar die probleem is dat ons aan die slaap gesus word en in daardie toestand van daaglikse oorlewing van een tragedie na ‘n ander strompel, en ons word doelbewus aan die slaap gehou deur net nou en dan ‘n krummel na ons kant toe te gooi. Ons het hulpeloosheid aangeleer en wil net uitgelos word sodat ons onder hierdie toestand van skynbare hulpeloosheid vir ons families kan probeer sorg. Ons is gelukkig en bly as dit maar net nie te sleg gaan nie, of as ons een of ander oppervlakkige vergunning of erkenning kry. Ons het slagoffers van die Stockholmsindroom geword. Ons kan die onweerswolke duidelik om ons sien maar ons het skynbaar nie die vermoë om dit beveg nie, want ons eiegoed word teen onsself aangewend. Stadig maar seker is daar ‘n “war of attrition” wat teen ons baklei word en ons het nie die vermoë om die vyand te identifiseer of te beveg nie.

Die eerste stap is om te begin besef wat aan die gebeur is en dit is waar ons moet begin.

Wat is ‘n universiteit?

Vanoggend lees ek uit verveeldheid ‘n rubriek in Rapport van Jacob Rooi met die openingswoorde:

“Hoe verander ’n voormalige wit, Afrikaanse universiteit sy kultuur op só ’n manier dat almal welkom voel? Dit was een van die ontslape prof. Russel Botman se grootste uitdagings, skryf Jacob Rooi”

Onwillekeurig kom die volgende gedagte by my op: Wat is ‘n universiteit? Is dit nie ‘n hoëropleidingsinrigting nie? Soos dit nou hier verwoord word in Jacob Rooi se rubriek klink dit eerder na ‘n sosiale instansie waar mense gelukkig gehou moet word, sonder enige verwysing na die akademiese aspek van die inrigting, dus moet daar afgelei word dat akademie maar baie laag op die prioriteitslys van sowel die ontslape Botman as Jacob Rooi se interperasie van die funksie van ‘n universteit is.

Daar kan ook aan mnr Jacob Rooi gevra word: Is dit nie brutaal dislojaal teenoor julle eie Kleurlingmense wie se voertaal hoofsaaklik Afrikaans is om die voertaal te verander na Engels, gesien in die lig dat daar in dieselfde Wes-Kaapgebied alreeds twee Engelse universiteite is nie?

Mnr Jacob Rooi, ‘n universiteit is nie ‘n sosiale bymekaarkomplek om gepamperlang te word nie, dit is ‘n opleidinginstansie om mense toe te rus vir hulle eie en hulle land se toekoms.

Engels is en was nog nooit ‘n eerste taal in die geskiedenis van Suid-Afrika nie nie by blanke, kleurling- of swartmense nie.

Daar kan dus met reg gevra word: is daar ‘n verskuilde agenda agter hierdie verengelsing van Afrikaanse universiteite? Die redes wat u aanvoer hou nie water nie!

– Joop du Randt

Nabetragting oor Russel Botman

Een van Botman se opdragte… is dat vasgestel moet word hoe die donateur Jannie Marais se stigtingsvereiste, dat die US ‘n Afrikaanse universiteit moet wees, omseil kan word.

Die dood is die groot gelykmaker. Omdat ons dan nie meer is nie, is ons uiteindelik almal gelyk. In die dood is almal met dieselfde mate van onvermoë geslaan; dus absolute inklusiwiteit. Alle lewende dinge gaan vroeër of later dood; maak nie saak hoe belangrik iets deur ander dinge of homself geag is nie. Daar is dus die neiging tot soberheid na die dood van iemand, maar dit word dikwels oordryf; dermate dat die oorledene onherkenbaar word. Na Jakes Gerwel se dood is sy fanatieke aanhang van die kommunisme en die feit dat hy die vader van die eentalige Engelse Universiteit van Wes-Kaapland is doelbewus verswyg. Hy is eerder as ‘n “struggle-held” geloof en as iemand wat Afrikaans bevorder het. In die geval van Russel Botman, die gestorwe rektor van die Universiteit Stellenbosch (US), is daar ‘n soortgelyke selektiwiteit.

In hierdie rubriek word geensins probeer om Botman te diskrediteer of ‘n valse beeld van hom voor te hou nie. My skrywe is ‘n eerlike poging tot realisme. Dit gaan vir my om die heil van Afrikaans, die US en die Afrikaner. Ek wil geensins oneerbiedig wees nie. Ek trag om aan te toon dat sommige reaksies op sy dood redelike perke oorskry en in ‘n te groot mate met doodgewone valsheid aangedik is. In my poging word ek gesterk deur die kommentaar wat deur vele lesers op die internet op bv koerantartikels gelewer is. Dit gee ‘n mens moed as daar mense is wat teks krities lees en nie alles as vye verorber nie. Die leserskommentaar wat wel die rekenaarskerm gehaal het, is in die geval van bv die Media24-publikasies heel moontlik net die oortjies van die seekoei. Na sy dood het Die Burger in sy gedrukte uitgawe egter net pro-Botman-internetreaksies gepubliseer (1 deser, p 11).

Die aanloop tot die jongste vlaag Botman-tekste was ‘n voorbladsyberig in Die Burger op Maandag, 23 Junie. Daar is genoem dat ‘n mosie van wantroue Botman se voorland by ‘n US-raadsvergadering kon wees. Praag het sy lesers op dieselfde dag daaroor ingelig. Ek het toevallig omvattende teks oor Botman gereed gehad vir moontlike publikasie op die daaropvolgende Sondag. Die genoemde voorbladsyberig het my genoop om my teks dadelik vir publikasie aan te bied. Ook dit is op 23 Junie op Praag gepubliseer.

Op 24 Junie berig Die Burger: “Matie-raad stil ná lang gesprek oor transformasie” (p 1). Klaarblyklik sou daar eers deur die raadsvoorsitter en US-bestuur besin word oor hoe om die uitkoms te plooi voordat ‘n amptelike verklaring uitgereik word. Die dag daarna berig Die Burger (p 1, 5): “US-bestuur ‘moet ingryp by sentrum’.” Die sentrum waarna verwys word, is dié vir inklusiwiteit, wat as stormram vir Botman se oordrewe transformasie-inisiatiewe gebruik is. Hierdie sentrum was veronderstel om ‘n US “te skep waarin ‘n verwelkomende kultuur, gelykheid, diversiteit en transformasie floreer.” Dié sentrum het die US gekarakteriseer as steeds “hoofsaaklik wit, heteroseksueel, manlik, Afrikaans en met belang in die sieninge van die alumni en die konvokasie en sieninge in die Afrikaanse media.”

Blankes en Afrikaans, die twee hoofkenmerke van die tradisionele US, is dus as die hoofeuwels voorgestel wat in die transformasieproses geteiken moet word. Dit verwoord ongetwyfeld die kern van Botman se beleid sedert sy diensaanvaarding as rektor in 2007. Die Burger het destyds die bedenklike rol gespeel van pleitsbesorger vir die aanstelling van die eerste nie-wit US-rektor; deesdae feitlik deurgaans die “eerste swart US-rektor” genoem. Tot vroeër vanjaar het hierdie koerant geen werklike kritiek op die Botman-US gepubliseer nie. Vanjaar het misdaad op die kampus en in die res van Stellenbosch sulke afmetings aangeneem dat Die Burger sy beleid gewysig het.

Die koerant het toe begin om ruim publisiteit te verleen aan die heersende misdadige omstandighede aan die US waarin normale universitêre studie nie meer moontlik is nie. Heelwat kritiek op die afskaling van Afrikaans en die oorheersing van Engels as onderrigtaal is ook geplaas. Leopold Scholtz, blykbaar ‘n getroue Praag-leser, wat voorheen aan Botman die voordeel van die twyfel gegee het, het uiteindelik tot die korrekte gevolgtrekking gekom dat daar aan die Botman-US “‘n breë aanslag teen Afrikaans is” (Die Burger, 27 Junie, p 14). Op 4 deser volg Scholtz dit op deur te verwys na “die sigbare agteruitgang van Afrikaans onder sy [Botman se] bewind” (p 14). Polities korrek is daar in Die Burger egter steeds geen ruimte vir die bevordering van blanke belange nie, om van die Afrikaner se politieke belange nie te praat nie. Die US mag dus maar al hoe meer verswart, wat sedert 2007 ook Botman se telkens uitgesproke ideaal is.

Na die 25ste Junie was Botman weens siekte nie meer op kantoor nie. Op die 26ste het ‘n laaste foto van hom as lewende wese op die US-webwerf verskyn. Dit was ter ondersteuning van die Solomon Mahlangu-beursfonds. Mahlangu was ‘n “bevrydingsikoon” wat in 1979 op ‘n moordklag skuldig bevind en opgehang is. Hierdie beurse word waarskynlik net aan swart swartes toegeken. Botman se ondersteuning hiervan moet gekontrasteer word met sy weiering dat die US enigiets te make mag hê met studiebeurse wat bepaal dat die ontvangers wit moet wees. Blankes word hiermee willens en wetens van belangrike geleenthede ontneem. Ek ken toevallig ‘n oud-Matie wat jare lank gepoog het om ‘n beursfonds ter bevoordeling van blanke studente aan sy alma mater in te stel. Van die kant van die Botman-US is hierdie welwillende aanbod botweg geweier. Dit is omdat ANC-politiek voorkeur bo akademiese oorwegings geniet. In hierdie proses mag die belange van blanke studente blykbaar maar vertrap word. Dit sal interessant wees om te sien hoeveel blanke studente by die gestigte Botman-beursfonds gaan baat (Die Burger, 2 deser, p 4).

In die laaste week van Junie is drie briewe in Die Burger gepubliseer wat ter sake is:

Op die 24ste (p 16) het Louis, Tygervallei, Anton van Niekerk se lofrede vir Wandile Ganya (Praag 19 Junie) gekritiseer deur tereg aan te voer dat dit “geen regverdiging [is] om Afrikaanse moedertaalsprekers die geleentheid om voorgraads in Afrikaans te studeer te ontsê nie.”
Op die 26ste (p 19) het Spook de Kock, Stellenbosch, die US bestempel as ‘n plek waar “onverbloemde politiek nou die septer swaai.” Hy beaam: “Die US het vanaf ‘n historiese Afrikaanse universiteit verander na ‘n polities korrekte instrument van transformasie.”
Op die 28ste (p 13) verwys Charles, Grabouw, na Van Niekerk se lof vir die verengelsings- en keuringsbeleid van die US se mediese fakulteit. Hy noem dan die geval van ‘n plaaslike bruin student wat huil-huil vort is na die Potchefstroom-kampus omdat hy as plattelander nie kans sien om hoofsaaklik in Engels aan die Botman-US te studeer nie.

Die week daarna (30ste, p 10) noem Carolus Heydenrych, Velddrif, Van Niekerk se artikel “‘n ylbedekte aanval op die ‘Afrikaner’, Afrikaans en ‘Afrikaanse’ universiteite – asof dit alles veranderlikes is wat Ganya te bowe sou moes kom as daar nie die wyse toelatingsbeleid van die universiteit was nie.”

Op 1 deser (p 10) bestempel Johann Holzapfel, Vredekloof, die doel van die Sentrum vir Inklusiwiteit (vierde paragraaf hierbo) as “polities korrekte wollerigheid.” Dan volg skerper kritiek: “Deur die bestaande instelling tot op sy fondamente af te breek en dan te meen die ‘nuwe’ Stellenbosch sal soos ‘n feniks uit die as verrys, is gewoon onsin. Die resep in Stellenbosch, Potchefstroom en Bloemfontein het veel gemeen: die noodsaak om die kampusse te reinig van die booshede van die verlede, naamlik te wit, te manlik, te Afrikaans, te Christelik en selfs te heteroseksueel. Soos prof Dan Kgwadi, visekanselier van die NWU, dit gestel het: ‘Ons visie is die skepping van ‘n nuwe kultuur – vry van enige (bestaande) kultuur en vry van die geskiedenis’.” Hierna verwys Holzapfel na die US se koshuisbeleid en die begeerte om die DF Malan-sentrum se naam te verander. “Die minagting vir ‘n eens trotse instelling vorm duidelik deel van ‘n strategie om uiteindelik die Groot Prys, Afrikaans, se kop op ‘n goue skinkbord aan die ideologie-gedrewe ‘ingenieurs’ in die Kremlin te oorhandig.”

Die dobbelsteen was teen Botman gelaai, selfs by Die Burger, sy eens stoere ondersteuner, toe Botman se dood op die 28ste bekend gemaak is. Maar ‘n koerant verander gou en maklik sy deuntjie, sonder om dit ruiterlik in sy kolomme te erken. Die uitgawe van 30 Junie (p 1, 4, 5 en 10) word oorheers deur berigte wat van onverdunde verering vir Botman getuig. Mense en instansies soos die volgende het van hulle laat hoor: US-ampsdraers, ander universiteite, politieke partye en politici, teoloë en veral bevrydingsteoloë. Ek stip enkele hoogte- of laagtepunte aan. Ek begin met die mening van drie bruines.

Conrad Sidego, die DA-burgemeester van Stellenbosch, sê: “Botman was gedrewe wanneer dit gegaan het oor transformasie en inklusiwiteit.”
Christo van der Rheede, die uitvoerende hoof van die Afrikaanse Handelsinstituut, wat in werklikheid baie sydelings met hierdie saak te make het, beweer dat Botman van Suid-Afrika ‘n beter plek help maak het. “Sy nalatenskap aan die US is bewys van sy strewe om die universiteit as ‘n instelling van toeganklikheid en uitnemendheid in die Afrika-konteks te posisioneer.” Uit sy skrywe op LitNet (1 deser) blyk dat Van der Rheede se vriendskap met Botman UDF/ANC-gegrond is. Van der Rheede is lid van ‘n bruin mafia wat as studente politieke gif aan die UWK ingekry het en (gevolglik) baie eienaardig met Afrikaans omgaan. Probeer gerus om die logika in Van der Rheede se stelling te vind dat Botman “die waardigheid van Afrikaans aan die US herstel” het. Baie nader aan die waarheid sou wees om te sê dat Botman verseker het dat Afrikaans sienderoë drasties aan die US agteruitgaan.
Franklin Sonn, wat akademies nie verder as ‘n UWK-honneursgraad kon vorder nie, maar graag as doktor en selfs as professor aangespreek wil wees, beweer Botman se taak was “om vorm en inslag aan die nuwe volk te gee.” Dit is nie duidelik of “volk” na ‘n enkele etniese groep of na alle inwoners verwys nie. Botman “het nooit in die kerk en universiteit leierskap gesoek nie, maar is deur ander daartoe verhef [!]. Opvallend was hy nooit afbrekend in sy omgang met andersdenkendes nie” (maar kyk Praag 23 Junie). “Opvallend was Russel se liefde vir sy moedertaal, Afrikaans … Dit moes instrument wees vir insluiting eerder as wegwysing. Dit sou die dood in die pot vir sy taal wees” Inderdaad! “Russel was soos ons … die kinders van Mandela.” Ek het jare lank daarop aangedring dat Botman sy persoonlike gesindheid teenoor Afrikaans openlik moet bely, bv “Ek en my huis, ons sal Afrikaans dien.” Daar was na die beste van my wete nooit betroubaar berig dat Botman sy liefde vir Afrikaans verklaar het nie. (Maar kyk die George Steyn-gerug hieronder.)

Braam Hanekom, ‘n NG Kerk-moderator, kry dit reg om in die volgende uitlating van Botman iets positiefs te vind: “Ons sal hulle [die plaaslike blankes] self slegsê as ons [die plaaslike nie-wittes] dink hulle verdien dit.” ‘n Klassieke “ons” en “hulle” wat volgens die inklusiwiteitsleer nie mag wees nie.

Ten slotte beweeg ek in drieërlei opsigte na die kern van hierdie saak.

Eerstens is daar die uitlatings van Michael le Cordeur, die voorsitter van die Afrikaanse Taalraad (ATR), wat op sowel LitNet as die ATR-webwerf (28 Junie) gepubliseer is. Namens die ATR skryf Le Cordeur dat Botman “ons onvoorwaardelike steun geniet [het] en ons het ook ons skriftelike steun aan hom toegesê met sy transformasieplanne … Die ATR kan getuig – soos ook ek persoonlik – dat hy inderdaad instrumenteel was in die daarstel van ‘n vreedsame einde van apartheid in Suid-Afrika en sedertdien een van Afrika se toonaangewende universiteite gemobiliseer het om verskeie van die probleme wat ons land in die gesig staar, die hoof te bied.”

Soos gebruiklik is Le Cordeur se opmerkings etnies en polities gedrewe. Die ATR is veronderstel om met taalsake te make te hê. Onvoorwaardelike ondersteuning van Botman se ANC-gedienstige transformasieplanne is heeltemal misplaas, des te meer omdat dit die afskaling van Afrikaans as onderrigtaal insluit. Dit is ook bekend dat Botman hom nie net vir ‘n vreedsame einde van apartheid beywer het nie. Daarvan getuig die onrus wat in 1976 onder Botman se leiding op die UWK-kampus gestook is en die verwoesting van staatseiendom wat daaruit gevolg het. Le Cordeur toon met sy uitlatings weer ondubbelsinnig dat die samestelling en voorsitterskap van die ATR dringend getransformeer moet word.

Dat die ATR radikaal foutief funksioneer, blyk ook daaruit dat Die Burger se berig oor Botman se begrafnisreëlings (1 deser, p 5) op die ATR-webwerf hergepubliseer is, asof ‘n groot Afrikaans-taalbul ter ruste gelê word. Sy grootste ondersteuner sou Botman nie ‘n Afrikaans-taalbul noem nie. In die ATR-nuusbrief, Die Koker (Julie-uitgawe), word Botman nogeens gehuldig; klaarblyklik op aandrang van Le Cordeur.

Tweedens verwys ek na wat die bevrydingsteoloog Llewellyn MacMaster op 29 Junie in Rapport geskryf het. Die teks van sowel Le Cordeur as MacMaster herinner aan dié van die swart Amerikaner John McWorther (Praag 1 Junie) omdat linkse politieke uitlatings oormatig met komplimente vir die outeur self gegarneer word. LeCordeur vertel van sy oorsese reis, van sy aanstelling by die US en sy rektorstoekenning. MacMaster spog dat hy weens onwettige politieke bedrywighede saam met Botman in die tronk was. Hy maak dit baie duidelik dat hulle albei, bv sedert die stigting van die Sentrum vir Inklusiwiteit in September 2013, die bevrydingstryd voortgesit het. Ons is hier by die kern van die US se akademiese verrotting. ‘n Universiteit kan nie suksesvol as ‘n akademiese inrigting met ‘n ideologies eensydige politieke program bedryf word nie.

MacMaster was voorheen die US se studentedekaan. Tans is hy die projekleier van die Sentrum vir Inklusiwiteit. As studentedekaan het hy dit as sy plig beskou om nie-wittes op die kampus tuis te laat voel. Wittes moes blykbaar sien hoe kom klaar. By MacMaster is daar geen simpatie met die geldige standpunt dat die US histories en andersins ‘n plek vir blankes en Afrikaans is en wittes dus rede het om ongelukkig oor opgedringde multikultiraliteit, meertaligheid en inklusiwiteit te wees nie. Mense wat tradisioneel nie op die kampus hoort nie en Engels as onderrigtaal verkies, word aan die Botman-US bevoordeel. (Danksy die stigting van die US is Engels in werklikheid kort na 1918 uitgefaseer.) Die huidige oogmerk is dat sowel nie-wittes as Engels teen 2018, die US se eeufeesjaar, in ‘n alles oorheersende posisie moet wees. Vir Afrikaner-kultuur gun MacMaster klaarblyklik geen ruimte nie. Volgens wat hy op RSG kwytgeraak het, moet die US daarna strewe om wêreldburgers te lewer.

Die US-raad se besluit van 23 Junie lui soos volg: “Die Raad is besorg oor uitsprake van sommige personeellede van die Sentrum vir Inklusiwiteit wat, weens ‘n fokus op enkele aspekte van transformasie aan die US, die potensiaal het om belangrike ondersteuningstrukture van die US te vervreem en dat dit ander doelwitte (soos die strewe na uitnemendheid) kan benadeel” (US-webwerf 24 Junie).

Die wins is dat Botman waarskynlik die eerste keer die wind van voor tydens ‘n raadsvergadering gekry het en daarby oor sy troetelskepping, die Sentrum vir Inklusiwiteit. Maar Botman se ideologie is nie uitdruklik verwerp nie. Daar moet dus nie afgelei word dat die meerderheid US-raadslede ‘n Damaskus-ervaring gehad het en hulle hulle voortaan eerder vir die akademie as die politiek gaan beywer nie. Die rede waarom daar ‘n meerderheid vir dié besluit was, is geld. Dit is wat met “ondersteuningstrukture” bedoel word. Donateurs mag nie vervreem word nie; die US wil hulle geld hê asof hy nog steeds die akademiese inrigting van weleer is.

MacMaster kla oor “foto’s op mure en ander simbole [wat] die seer van die verlede oorbeklemtoon.” Dit is waarom hy en Botman die naam van bv die DF Malan-sentrum wil verander. MacMaster wil nie die status quo aanvaar nie en wil dit soos mede-aktivis Botman uitdaag. Kameraad Botman het glo besluite geneem “wat goed en reg is vir almal.” Een van Botman se opdragte aan hierdie sentrum is dat vasgestel moet word hoe die donateur Jannie Marais se stigtingsvereiste, dat die US ‘n Afrikaanse universiteit moet wees, omseil kan word. Vergelyk dit met Sonn se stelling hierbo waarvolgens Botman opvallend lief vir Afrikaans sou wees, of Van der Rheede se bewering dat Botman die waardigheid van Afrikaans herstel het.

Daar is ook ‘n gerug deur George Steyn, die huidige voorsitter van die US-raad, versprei waarvolgens Botman sou wou hê dat sy kleinkinders in Afrikaans aan die US studeer (US-webwerf 29 Junie). Waarom het Botman dan nie skool- en universiteitsonderrig in Afrikaans vir sy vier kinders vereis nie? In 2011 het Botman “vertel van sy kinders wat nie Afrikaans lees nie, want hulle is kwaad en ongelukkig oor Afrikaans se rol” (Pieter Kapp, Maties en Afrikaans, 2013, p 232). Wie het hulle teen Afrikaans beïnvloed? Sekerlik onder andere en dalk veral hulle pa as UDF/ANC-aktivis. Verder, hoeveel Afrikaansmediumonderrig het daar aan die Botman-US oorgebly waarin sy kleinkinders onderrig kon ontvang? Afrikaans is nie meer die US se hoofonderrigtaal nie. Volgens Botman is Afrikaans bloot iets wat op die kampus “aanbly” (Kapp, p 175).

Derdens en laastens kom ek by die verregaandste stelling wat tydens hierdie nabetragting gemaak is en wat as aanleiding en aansporing vir my skrywe dien. Daardie stelling kom voor in ‘n hoofartikel van Die Burger (30 Junie, p 10; ook groot op die voorbladsy gereproduseer): “Die US kan nie verkeerd gaan nie as hy min of meer hou by die visie en rigting wat Botman aangedui en nagestreef het.” Dit word gesê in die konteks van: “Sy werk by die US is nog ver van afgehandel.”

Die implikasie is dat ‘n opvolger gesoek moet word wat Botman se goeie werk sal voortsit, bv (1) die verdere verswarting en (2) verengelsing van die kampus en terselfdertyd (3) afskaling van Afrikaans, asook die voortgesette gebruik van rassistiese en seksistiese norme by (4) studente-toelating en (5) die aanstelling en bevordering van personeel. (6) Ook die taboeverklaring van enigiets op die kampus wat met Afrikaners geassosieer word, soos die DF Malan-benaming. Al verskonings wat vir hierdie stiksienige en skynheilige soliede dwaasheid aanvoer kan word, is eerstens dat Die Burger oor ‘n naweek (toe hierdie hoofartikel geskryf is) selfs minder joernalistieke talent as gewoonlik beskikbaar het en tweedens dat daar ‘n kwalifisering van “min of meer” in hierdie wilde stelling ingebou is.

Weens die lengte van my bostaande teks, dek ek in hierdie rubriek hoofsaaklik gebeure tot 1 deser. Daarna het die druk begin om die aanstelling van die volgende rektor en die toekoms van die US te beïnvloed. Daaroor skryf ek liewer ‘n volgende keer.

Pierre de Vos sê Afrikaners teer op Engelse belastings en mag nie meer in Afrikaans studeer

Haha, Pierre, jy het jouself nou oortref. Baie geluk! Ja, dis eenvoudig: verbied eenvoudig die Afrikanerstudente om op enige plek te mag studeer! Hulle moet gestraf word vir die apartheid van hul ouers.

Ons teer op julle Engelse belastings! Dis hoog tyd dat ons kinders alle opvoeding ontsê word, want dis net nie prakties om dit aan ons te verskaf nie. En boonop is ons mos almal dom, “dumb Dutchmen”, nie waar nie. Ons doen nie so goed in wiskunde soos julle in julle goeie Ingelse skole nie, ahem…

En ons voorouers, die Hollanders, Duitsers en Franse, is net so dom. Geen bydrae tot die wetenskap, wiskunde en filosofie uit daardie oorde nie. Slegs Engeland, die lig van die wêreld! En haar koloniale dogterland hier aan die suidpunt, en hoe suider hoe beter, nie waar nie, soos byvoorbeeld Kaapstad.

Daarom sal die bloedjies van Houghton, Clifton en Constantia heerlik in hul moedertaal mag studeer… dis mos normaal.

Aan die ander kant, dis verskriklik dat Stellenbosch jou menseregte so geskend het deur nie jou ateïsme op die vorm te erken nie. En boonop was die vorm seker in Afrikaans. Dit verdien ‘n Nürnbergverhoor, as jy my vra.

Ek wil egter nou ‘n lansie breek vir die Christene… Die Anglikaanse Kerk het mos ook geld geskenk vir die Kerkstraat- en ander bomme in die Wimpy’s. En die Nederlandse kerke. Daar is darem ‘n paar goeie Christene ook, wat goeie terreur herken as hulle dit sien?

En wat van Boesak? En die ontslape Russel Botman wat Stellenbosch so graag wou verengels? Of kom net ateïste in die hemel? Jy weet, Karl Marx was darem ‘n Jood ook, nie net ‘n ateïs nie…

Beeld-redakteur prys ATKV vir sy multikulturele Afrikaans

Nadat Beeld vanjaar ‘n veldtog teen die laaste Afrikaanse kampus, dié van die Noordwes-universiteit te Potchefstroom, gevoer het, vind die redakteur, Adriaan Basson, dit Saterdag goed om die ATKV te loof vir sy bevordering van multikulturele Afrikaans.

Hier volg ‘n uittreksel uit Adriaan Basson se rubriek:

Die stille sukses van die ATKV

“Terwyl die taalvure opnuut brand, is daar ’n organisasie wat stil-stil waarskynlik meer vir Afrikaans doen as al die ander saam.

“Dit is nie ’n organisasie wat groot politieke uitsprake maak of mense bangpraat of valse propaganda links en regs versprei nie. Hulle bou eerder. Hulle vernietig grense en neem Afrikaans na nuwe plekke en monde.

“‘Trots Suid-Afrikaans in Afrikaans’ is nie verniet hul leuse nie.

“Ek het hierdie week weer aan die ATKV gedink toe ek met Marno Swart en Mericia Els van die Hoërskool Waterkloof gepraat het oor hul deelname aan vanjaar se ATKV-debats- kompetisie. Ek het met nostalgie teruggedink aan my eie deelname aan die einste kompetisie, asook die ATKV se redenaars- en tienertoneelkompetisies.

“Ek onthou die opwinding as die ATKV die jaar se onderwerpe vir redenaars bekend gemaak het. Die spoeg het gespat as ons klomp puisiegesigte losgetrek het oor “grense”, “die toekoms van Afrikaans” of “die rol van geloof”.

“En ek onthou die strawwe mededinging van die toneelkompetisie en hoe ongelooflik ernstig ons onsself en ons eie toneelstukke opgeneem het. Maar: Dit het ons verhoogervaring gegee en geleer hoe om voor mense te praat. Dit het ons selfbeelde gebou en ons blootstelling gegee aan mense wat nie soos ons lyk of klink nie.

“Ek kon hoor in Marno en Mericia se stemme hoe ernstig hulle die debat beskou en hoe goed voorbereid hulle was.

“En ek het gedink: wat ’n puik inisiatief! En gewonder: Sê mense ooit vir die ATKV dankie vir wat hulle vir ons mense en veral ons kinders doen?

“Daar is nie ’n ATKV in Zoeloe of Sotho of Xhosa nie. Dis jammer. Hierdie taalgroepe kan gerus by Japie Gouws en sy span leer hoe om ’n inklusiewe, dinamiese organisasie te bou wat hom veral toespits op die ontwikkeling van ons jongmense.

“Die ATKV maak Afrikaans cool en bevorder die taal, eerder as om alewig die taal te wil beskerm teen een of ander verbeelde gevaar.

“Luister ’n bietjie na hul lys van projekte: Applous, Korekompetisie, Liedjieslypskool, Filmfundi, Jeugberaad, Leierskapsontwikkeling, Muziq, Rieldans, Universiteitesêr, Tienertoneel, Debat, Leesprojek, Olimpiade, Redenaars, Meertaligheid, Onderwyskopskuif en Handevat. En dis maar net ’n paar.

“Onlangs is ek genooi na ’n geselligheid van die ATKV op die Universiteit van Johannesburg (UJ) se Soweto-kampus. Ek kon ongelukkig nie gaan nie.

“Die volgende dag skryf my kollega Pauli van Wyk in Beeld: ‘Afrikaans sal volgende jaar die eerste keer op die UJ se Soweto-kampus gedoseer word.’ Ek val amper van my stoel af.

“Hier sit en wroeg ons alweer (sic) oor Afrikaans se voortbestaan en in Soweto groei die taal.”

* * *

Intussen het dit nóg moeiliker geraak om Beeld aanlyn te lees. Tot dusver kon ‘n mens die koerant lees deur die koekies van jou blaaier af te skakel, maar blykbaar is dié skuiwergat nou toegemaak want ‘n mens ontvang nou ‘n boodskap wat jou verplig om die koekies aan te skakel. Beeld weet ook nie wat die Afrikaanse woord vir ‘n “cookie” is nie en gebruik dit op Engels.

Naspers, die eienaars van Beeld, het volgens ‘n onlangse aankondiging R7,5 miljard se kontant aan nuwe e-handel-webblaaie bestee waaruit hy blykbaar nog geen sent wins gemaak het nie, maar kan nie sy Afrikaanse dagblaaie vir lesers dwarsoor die wêreld beskikbaar maak nie.

Afrikaans kry die doodskoot op SAUK-TV

Terwyl die gewilde Afrikaanse televisienuus reeds tydelik opgeskort is ter wille van die sokkerwêreldbeker wat op SABC2 uitgesaai word, het dit bekendgeraak dat Afrikaans ná die sokker byna heeltemal op TV afgeskaf gaan word.

Slegs enkele Afrikaanse programme gaan op SABC3 oorbly, ‘n kanaal wat nie in alle dele van die land ontvang kan word nie. Omdat soveel Afrikaanssprekendes op die platteland bly, gaan die taal wesentlik op televisie afgeskeep word.

Sedert 1976 toe televisie in Suid-Afrika bekendgestel is, was Afrikaans nog altyd op die kassie teenwoordig en Afrikaners het ‘n groot tegniese en professionele rol gespeel om die medium in die land te vestig. Nietemin het die SAUK besluit om die taal verder te marginaliseer deur die Afrikaanse nuus voortaan nie meer op SABC2 uit te saai nie en slegs enkele reste op SABC3 aan te bied.

Volgens die SAUK het Afrikaans vir hom “onvolhoubaar” geraak. Dis egter bekend dat die SAUK reeds jare lank sukkel om genoeg kykers vir sy Engelse TV-nuus te werf, terwyl die Afrikaanse TV-nuus besonder goed doen omdat dit min of meer professioneel deur moedertaalsprekers van die taal aangebied word, anders as Engels waar nie-moedertaalsprekers dikwels as nuuslesers ingespan word.

SABC2 sal voortaan, met die uitsondering van die kreools-Afrikaanse program, Sewendelaan, programme slegs in Engels en Sotho uitsaai.

Vir die eerste keer in 38 jaar sal daar ook nie meer ‘n Afrikaanse dramareeks op SABC2 uitgesaai word nie, iets wat die doodsklok vir Afrikaanse drama lui aangesien daar nog altyd ‘n dramareeks beskikbaar was wat mense landwyd kon kyk.

Blykbaar sal daar soms nog Afrikaanse drama op SABC3 uitgesaai word, maar dan vir die kleiner gehoor op daardie kanaal wat uiteraard minder advertensie-inkomste sal lok.

Kykers wat vandeesweek na die Afrikaanse nuus op die SAUK-TV gesoek het, moes teleurgesteld verneem dat dit geheel en al opgeskort is in die belang van die sokkerwêreldbeker waaraan slegs buitelandse spanne deelneem. Boonop is sokker nie ‘n gewilde sport onder Afrikaners en ander Afrikaanssprekendes nie.

Benewens Sewendelaan, sal Noot vir Noot blykbaar ook op SABC2 behou word, maar vir hoe lank wou die openbare uitsaaikorporasie nie sê nie. Ander programme waarin Afrikaans nog gedeeltelik gepraat word, soos Fokus, die TV-drama Swartwater en 50/50 sal almal na SABC3 verskuif word.

Weens ‘n gebrek aan sein, sal kykers in vele dele van die land egter nie dié laaste Afrikaanse klanke op SAUK-TV kan ervaar nie.

Die SAUK se beleid om Engels op alle gebiede te bevoordeel word voortgesit, aangesien van die tydgleuwe wat nou deur Afrikaans vakant gelaat word, deur Engelse programme gevul sal word. Die politieke gespreksprogram Interface waarin anti-blanke standpunte gewoonlik gestel word, sal van SABC3 na SABC2 verskuif word sodat meer mense dit kan sien.

Die meeste drastiese programveranderings sal in September plaasvind. Daar word verwag dat die kykertalle van die Afrikaans nuusbulletin en Fokus grootliks gaan daal, terwyl dié programme tans onder die tien gewildstes op SAUK-TV tel en ook van die winsgewendste is aangesien hulle goeie adverteerders lok.

Die Nuus om 7 in Afrikaans sal voortaan om 19:30 uitgesaai word, terwyl die SAUK se sukkelende Engelse nuusbulletin om 18:30 aangebied sal word.

Jacqui Hlongwane, die waarnemende programbestuurder van SABC2 het vandeesweek aan televisieverslaggewers en -adverteerders gesê:

“Die Afrikaanse nuus soos dit tans bekend is, sal permanent na SABC3 verskuif word.

“Wat dit vir ons beteken, is dat die SABC2-skedule daarmee oopgemaak word, sodat dit beter vloei. In die verlede was dit vir SABC2 nog ‘n uitdaging. Ons was regtig ‘n skisofreniese kanaal.”

“Tot dusver het ons twee markte bedien – die Sesotho-gehoor, asook die Afrikaanse gehoor – en dit was regtig ‘n stryd om dié twee belangrike gehore te bedien,” het sy voortgegaan. “Binne een kanaal raak daardie soort posisionering onvolhoubaar.”

“Wat ons gesinsaanbieding betref, wil ons inhoud hê wat tot Suid-Afrikaanse gesinne spreek. Dus moet taal ons nie definieer nie.”

“Ons wil steeds al die tale op ons kanaal hê, waaronder Afrikaans, maar ons voel sterk dat dit om gesinsvermaak gaan, asook gesinswaardes en al die goeie dinge wat ons nodig het om dié land op te bou,” meen Hlongwane.

“Om 18:30 op SABC2 het ons Sewendelaan. Dit bly op die kanaal van Maandag tot Vrydag. En daarna, waar ons die Afrikaanse nuus gehad het, gaan ons dinge soos gesinspeletjieprogramme en werklikheidstelevisie en feitelike inhoud aanbied.

“Daarop sal situasiekomedies volg – sowel plaaslik as buitelands – asook ‘n nuwe telenovelle wat ons wil bekendstel.

“Dit spreek vanself dat dit tyd neem om daardie soort plaaslike inhoud te produseer maar hopelik sal ons teen Julie aanstaande jaar ‘n telenovelle hê. Dus vind daar baie belegging in plaaslike inhoud by SABC2 plaas want kykers wil hulself sien. Hulle wil hul lewens op die skerm weerspieël sien.”

“Swartwater, wat basies die Afrikaanse dramagleuf verteenwoordig, verskuif na SABC3. Dus sal SABC2 nie meer Afrikaanse dramas vertoon nie, dit verskuif na SABC3,” sê Hlongwane.

“Dis ‘n uitdaging met drie TV-kanale om 34 miljoen TV-huishoudings in dié land te bedien, maar ons kry dit reg, en ons poog om dit na die beste van ons vermoë te doen,” meen Leo Manne, the algemene bestuurder for TV-kanale by die SAUK.

Afrikaans op Stellenbosch: van bakermat tot vloerlap

Ek wou vandag eintlik graag oor ander onderwerpe as Afrikaans en die Universiteit Stellenbosch (US) geskryf het. As ek uitstel, sou my reaksie op onlangse berigte egter inboet aan aktualiteit. Sowel Afrikaans as die US is vir die Afrikanersaak so belangrik dat ek verplig voel om nog ‘n rubriek hieraan te wy.

Die US het onlangs sy kort kursusse in koerante geadverteer. In die ellelange lys (200 kursusse) is daar net enkeles (11) wat ‘n Afrikaanse benaming het maar hulle aanbiedingstaal word as Afr/Eng aangedui. Selfs die kursus vernoem na Elize Botha het ‘n Engelse naam, maar word Afr/Eng aangebied. Die “Emerging Maties Course” se benaming is eweneens Engels en die aanbieding is Afr/Eng. Tensy daar aparte byeenkomste in hierdie twee tale is (wat onwaarskynlik is), beteken dit dat al 200 kort kursusse uitsluitlik of hoofsaaklik in Engels aangebied word.

Die rede wat vir hierdie toedrag van sake aangevoer word, sal waarskynlik wees dat die voertaal deur die aanvraag bepaal word. Dit beteken egter dat die tirannie van die meerderheid van deurslaggewende belang is; dat die Afrikaanssprekende minderheid verontrief word en dat hulle hulle na die gerief of eise van die meerderheid moet skik. Die punt wat ek wil stel, is dat uit die aanbiedingswyse van hierdie kort kursusse daar feitlik geen oorblywende aanduiding meer is van die US wat eens daarop kon roem dat hy die bakermat* van Afrikaans is nie. (* Pieter Kapp, Maties en Afrikaans, 2013, p 75.) Onder die leiding van Russel Botman is daarin geslaag om die US in oortreffende mate te verengels. Op 19 deser skryf Dosent Sonder Grys Skoene, Stellenbosch, in Die Burger: “Die realiteit is dat slegs 10% tot 20% van die voorgraadse lesings by Maties in Afrikaans is” (p 15).

Aan ‘n ander eens Afrikaanse universiteit is die situasie soortgelyk. Die Universiteit Pretoria (UP) het ook onlangs sy kort kursusse geadverteer (bv Sake-Rapport, 25 Mei, p 13). Nie ‘n enkele van die 123 kursusse het ‘n Afrikaanse naam nie. Die naaste wat daaraan gekom word, is “Afrikaans for beginners.” Naas hierdie kort kursusse word 16 aanlynkursusse geadverteer. In slegs een geval, “Biblical counselling,” word genoem: “This course is also presented in Afrikaans”. Onderaan die advertensie staan: “Let wel: Alle kursusse word in Engels aangebied.” Die UP-afdeling wat hiermee gemoeid is, heet “CE at UP” of “CEATUP”, met CE wat seker ‘n afkorting vir “continuing education” is. Daar is hier dus nie eens ‘n pretensie van Afrikaans-wees nie. Kontrasteer dit met die UP-rektor, Cheryl de la Rey, en Beeld se poging om die indruk te wek dat alles wel met Afrikaans is; dat Afrikaans aan UP “woema” het (Praag 13 deser).

Die aanbieding van kort kursusse deur universiteite het eers in die nuwe Suid-Afrika momentum gekry. Dit volg uit die (grootlikse) dwaalleer dat ‘n universiteit naas onderrig en navorsing ook gemeenskapsdiens moet verrig. In die praktyk kom dit daarop neer dat die universiteit goed vir nie-wittes, veral swartes, moet wees deur aktiwiteite en selfs dienste te verrig wat die owerheid versuim om te doen. Maar daar is vir universiteite ook finansiële aansporing om allerhande kort kursusse aan te bied. Die ANC-regering verwag dat universiteite, afgesien van gemeenskapsdiens, ook ander ekstra laste moet dra (bv dat eens Afrikaanse universiteite sonder enige addisionele vergoeding ook Engels as onderrigtaal moet hê). Terselfdertyd neem die staatsubsidie aan universiteite in reële terme af. Deur kort kursusse aan die publiek te verkoop, verdien sowel die betrokke dosente as die universiteit ekstra geld.

Wat in die praktyk gebeur, is dat bv die owerheid en maatskappye van hulle werknemers in werkstyd stuur om van hierdie kursusse by te woon. Die werkgewer betaal die kursusgeld en die werknemer ontvang ‘n universiteitsertifikaat wat aandui dat hy/sy die kursus bygewoon het. Van die kant van die werknemer word daar geen prestasie (bv om in ‘n toets of eksamen te slaag) verwag nie. Dit is voldoende as hy/sy (laat) vir die byeenkomste opgedaag het. Nou kan die werknemer daarop aanspraak maak, met die sertifikaat as bewys, dat hy/sy aan bv die US of UP studeer het, selfs al het hy/sy nie naastenby matriek nie. As hy/sy bv die bogenoemde “Emerging Maties Course” bygewoon het, kan hierdie werknemer voortaan die volgende formele “kwalifikasie” agter sy/haar naam skryf: EMC (US). Die tragedie is dat die kameraad wat in bv die staatsdiens in ‘n hoë pos sit en oor aanstellings en bevorderings besluit ‘n grondige kennis van bv die AK47-geweer kan hê, maar dalk geen benul het van universiteitskwalifikasies nie. EMC (US) kan dus aanleiding tot oordadige voordele vir die werknemer gee. Met minder as dit kan ‘n mens deesdae moontlik selfs ‘n minister word.

Dit behoort duidelik te wees dat die aanbieding van kort kursusse die akademiese aansien van ‘n universiteit kan benadeel. Ek het geen beswaar as ‘n universiteit ter inligting van die publiek bv openbare lesings aanbied nie. Maar daar moet nie sertifikate uitgedeel word aan diegene wat dit bywoon nie. Deur kort kursusse teen ekstra vergoeding aan te bied, word die eintlike taak van ‘n dosent, naamlik tersiêre, akademiese onderrig en navorsing, verwater. Papiergebaseerde kwalifikasie-inflasie moet teengestaan word.

In die ou Suid-Afrika was die akademiese situasie veel beter. Die ideaal was dat universiteite grade, technikons diplomas en kolleges sertifikate toeken. Die ANC-regering, by name Kader Asmal as onderwysminister, het die hele opset deurmekaar gekrap deur kolleges te sluit, technikons tot universiteite te verklaar en selfs technikons en universiteite te laat saamsmelt. Universiteite en technikons behoort wesenlik te verskil. Aan technikons moet studente afgerig word om take uit te voer. Afgestudeerdes moet beroepe kan beoefen wat min teoretiese begronding vereis. Aan universiteite moet studente onderrig word in onderwerpe en beroepe wat ‘n deeglike teoretiese onderbou gegrond op navorsing het. Soos in die geval van primêre en sekondêre onderwys het tersiêre onderrig sedert 1994 plaaslik kommerwekkend agteruitgegaan

Maar laat ek terugkeer na my eintlike onderwerp: Afrikaans aan die US. Een van my griewe is dat geen dosent in die US se Departement Afrikaans en Nederlands die moed van sy of haar oortuiging het om die verengelsing van die US openlik en daadwerklik te bestry deur ‘n veldtog daarteen te voer nie. Die taalstryd is deur dosente in ander dissiplines gevoer (bv deur die historikus Hermann Giliomee). Minstens een Afrikaans-dosent, die Afrikaanse skryfster Marlene van Niekerk, steun reeds sedert Chris Brink se rektorskap (2002-2007) die verengelsing van die US. Sy het “Afrikaans as ‘n geformaliseerde kreool van Nederlands” bestempel (Kapp p 85). Van Niekerk het haar in 2005 aan die US-Woordfees onttrek uit protes teen Dan Roodt se deelname (p 107). Later in 2005 was Van Niekerk die enigste Afrikaans-dosent wat haar steun aan tweetalige klasse, waarin Engels ten koste van Afrikaans bevoordeel word, toegesê het (p 119). ‘n Bespreking van Kapp se uitstekende boek is op 6 April op Praag gepubliseer.

Nog iemand in die US se Departement Afrikaans wat ‘n twyfelagtige agenda het, is Gerda Odendaal. In haar doktorale proefskrif bepleit sy die herstandaardisering van Afrikaans. Haar motivering is klaarblyklik van ‘n politieke aard. Myns insiens word die verbruining van Standaardafrikaans deur ‘n doelbewuste onwittingsproses deur haar voorgestaan (Praag 2 Februarie).

Die Vriende van Afrikaans (VVA), onder die leiding van Amanda de Stadler, is in Stellenbosch gesetel. Sy is ‘n direksielid van die Afrikaanse Taalraad. Dit is sy wat vir Afrikaans ‘n nuwe baadjie wil aantrek. Haar ideaal is klaarblyklik Son-Afrikaans, dus verkaapsing. Met die oog hierop het sy drie Son-joernaliste, onder andere Jason Eldridge, genooi om ‘n VVA-byeenkoms toe te spreek (Praag 16 Februarie).

Amanda is die eggenote van Leon de Stadler, ‘n hoogleraar in Afrikaanse taalkunde, wat tans die direkteur van die US-Taalsentrum is. In daardie hoedanigheid stel daardie Leon hom vry van deelname aan die Afrikaanse taalstryd. In werklikheid het hy Chris Brink se beleid van ‘n tweetalige US ten koste van Afrikaans gesteun. Tans openbaar hy ‘n soortgelyke entoesiasme vir Russel Botman se meertaligheidsbeleid, wat Xhosa insluit. Ek het voorheen oor Leon de Stadler se eienaardige verhouding met Afrikaans geskryf (Praag 7.11.2012).

In Kapp se genoemde boek is daar talle verwysings na die myns insiens oneervolle rol wat Leon de Stadler met betrekking tot Afrikaans as onderrigtaal aan die US speel. Hy het hom bv net ‘n enkele keer verwerdig om met die Konvokasie-bestuur van die US in gesprek te tree en wel eers in 2007 (p 156). In 2009, in die Botman-era, het hy “openbare en eerlike debat as ‘n gevaar vir Afrikaans beskryf en gespog dat die US se taalbeleid ‘die leiding neem onder Suid-Afrikaanse universiteite’ want dit is ‘n ‘unieke innoverende taalbeplanningsprogram'” (p 180). Leon de Stadler “veg vir mense, nie vir ‘n taal nie” (p 185). “Die US volg ‘n goed bestuurde model” (p 220). Die genoemde leiding, uniekheid, innovasie, beplanning en goeie bestuur benadeel Afrikaans deurlopend, maar daarvoor voel Leon de Stadler skynbaar vere.

Wat ek probeer aantoon, is dat daar deesdae aan die US ‘n eienaardige gesindheid teenoor Afrikaans geopenbaar word. Die duidelikste kenmerk is distansiëring van Afrikaans, wat in die afskaling van Afrikaans as onderrig- en voertaal vergestalt word. Daarin speel Afrikaanssprekende blankes, insluitende Afrikaans-dosente, ‘n leidende rol. Wanneer wel gepoog word om Afrikaans te bevorder, is dit nie noodwendig Standaardafrikaans nie, maar eerder (soos by die Afrikaanse Taalraad by monde van veral Michael le Cordeur) die mengeltaal Kaaps. Onlangs het twee van die bogenoemde name weer opgeduik: Gerda Odendaal en (in die VVA-tradisie) Jason Eldridge (LitNet 4 deser).

Op 24 April is ‘n middagetegesprek, “Afrikaans: 100 jaar as onderrigtaal,” op die US-kampus aangebied. Odendaal het as gespreksleier en Eldridge as gespreksgenoot en gasspreker opgetree. Die titel verwys na die besluit van die Kaapse Provinsiale Raad op 23 April 1914 om, op versoek van CJ Langenhoven, Afrikaans as onderrigmedium in skole tot standerd 4 goed te keur. Voordat Langenhoven ‘n kampvegter vir Afrikaans geword het, het hy in 1893 Engels korrek beskryf as “the future language of South Africa,” waaraan die US deesdae met soveel oorgawe meedoen.

Gedurende daardie middaguur het Odendaal die meeste van die praatwerk gedoen. Wat Afrikaans betref het sy haar weer bewys as iemand wat, in die woorde van Langenhoven, “die briek vasdraai teen die steil opdra’ende uit.” Sy het bv haar historiese oorsig in goeie Standaardafrikaans gelewer. Toe sy Eldridge aanspreek, het sy dadelik oorgeslaan na loslit-Afrikaans en gepraat van “deal” en “writer’s block.” Is dit nie paternalisties nie? Daarna tree die kenmerkende Odendaal-gesindheid na vore.

“Dink jy nie, en jy mag eerlik wees, wit Afrikaanssprekendes is ten minste deels te blameer daarvoor dat so baie bruin ouers deesdae eerder verkies om hulle kinders in Engels te laat onderrig nie? Want vir dekades het wit Afrikaanssprekendes so te sê die bestaan van bruin Afrikaanssprekendes misken deur hulle nie te betrek by besluite oor en liggame vir Afrikaans nie. So het selfs Langenhoven by meer as een geleentheid na Afrikaans as ‘witmanstaal’ verwys.” Odendaal plaas blankes doelbewus in die beskuldigdebank en laat bruines wat hulle kinders na Engelse skole stuur skotvry daarvan afkom. By implikasie neem sy die lede van die Genootskap van Regte Afrikaners (GRA) kwalik omdat Gideon Malberbe in 1875 tydens die stigting van die GRA nie sy huishulp en sy tuinhulp inspraak toegelaat het nie.

Langenhoven word soos volg aangehaal: dat Afrikaans “die enigste witmanstaal [is] wat nie onmiddellik oor die see kom nie” en Afrikaans is “die éen enigste witmanstaal wat in Suid-Afrika gemaak is en nie oor die seewater gekom het nie.” Langenhoven het in die era voor die oordrewe aandrang op inklusiwiteit en multikulturaliteit gelewe. Wat hy gesê het, is duidelik en ook feitelik korrek. Afrikaans is ‘n witmanstaal, of witmenstaal, soos dit deesdae nie-seksisties heet. Hy het nie beweer dat net blankes Afrikaans praat nie. Ook is sy stelling dat blankes die taal gemaak (dus gevestig, uitgebou en gekoester) het, heeltemal korrek. Blankes het hierin ‘n veel groter aandeel as enige ander etniese groep gehad en dit geld steeds. Afrikaans is volgens Langenhoven “die uitgedrukte siel van ons volk.” Dit is presies wat Afrikaans nie meer aan die US is nie. Dit is ook wat Afrikaans by ‘n goeiende getal (veral ontwikkelde) bruines nie is nie (Praag 17 deser).

Odendaal soek steun vir haar voorgestelde herstandaardisering van Afrikaans. “Sou ‘n mens kon sê dat bruin Afrikaanssprekendes nie soseer ‘n probleem het met Afrikaans nie, maar eerder met Standaardafrikaans?” Sy haal Michael le Cordeur aan wat beweer “baie bruin Afrikaanssprekendes ‘steeds soos bywoners in hul eie taal voel’, omdat Afrikaans in sy ‘wit’ vorm gestandaardiseer is. Dink jy die feit dat Standaardafrikaans vir baie bruin sprekers te ver verwyderd van hulle alledaagse taalgebruik is, het daartoe bygedra dat hulle eerder besluit om Engels te gebruik?” Odendaal volhard dus in haar pogings om van blanke Afrikaanssprekendes die sondebokke te maak.

Eldridge het na Odendaal se lang relaas ‘n kort toespraak gelewer. Tot sy eer het hy nie op Odendaal se wysneusige opmerkings en vrae gereageer nie. Hy het nie die aas gevat wat paternalisties na hom gegooi is nie. Dit is nie heeltemal duidelik of sy verwysing na “‘n uiters onverdraagsame vorm van Afrikaans” na Standaardafrikaans verwys nie. Hy het genoem dat sy kind in ‘n Afrikaanse skool is omdat hy as ouer (en seker sy vrou ook) lief vir Afrikaans is. “‘n Taal wat al meer as 100 jaar ons brood en botter vir die siel is.” Hy het ook gespot met die soort Engels wat sommige mede-bruines praat maar dat hulle desnieteenstaande Afrikaans steeds as skeltaal gebruik. Die volgende Engelse woorde het hy heeltemal onnodig bygesleep: mood swings, job, boring, tool, anyway, baggage.

Ten spyte van Odendaal se uitlokking het Eldridge hom nie aan anti-blanke opmerkings skuldig gemaak nie. In hierdie opsig het haar strategie nie die verlangde resultate gelewer nie. Op die keper beskou is Odendaal en van die ander Stellenbossers wat hierbo genoem is se omgang met Afrikaans eienaardig en eintlik ongesond. Op so ‘n manier word die heil van Afrikaans nie bevorder en sy toekoms nie verseker nie.

Enkele swaeltjie help Anton van Niekerk met selektiewe moraliteit se somer

Anton van Niekerk is die mede-outeur van nog ‘n forumartikel in Die Burger (18 deser, p 15). Soos gebruiklik staan daar langs sy foto dat hy “‘n professor in filosofie en direkteur van die sentrum vir toegepaste etiek … aan die Universiteit Stellenbosch” (US) is. Hierdie keer is dit duidelik dat hy sy mes in het vir die “regses.” Hy dink blykbaar dat hy ‘n haas uit die hoed kon trek wat die US se nie-akademiese norme by universiteitstoelating volkome sou regverdig.

“Dit lyk soms asof die stryd rondom ‘die toekoms van die Afrikaner’ … ten diepste handel oor die toekoms van ‘Afrikaanse’ universiteite – vir sover dit sin maak om ‘n universiteit deur ‘n taal te laat kwalifiseer.”

Van Niekerk spring hierdie keer weg met selfs buitensporiger mislikheid as gewoonlik. Die rede hiervoor is klaarblyklik sy drieledige onderwerp: die Afrikaner, Afrikaans en die universiteit, waarvan eersgenoemde twee blykbaar vir hom weersinwekkend is, terwyl hy die aard van die oorblywende een (die universiteit) nie reg verstaan nie.

Op grond waarvan sou ‘n universiteit (soos die Randse Afrikaanse Universiteit van weleer) nie sy onderrigtaal (met trots) mag uitbasuin nie; des te meer as hy in ‘n meertalige land gesetel is? Van Niekerk se uitgangspunt is die dogma van identiteitslose wêreldburgerskap wat deur misleides aan die Botman-US aangehang word. As Van Niekerk ‘n bietjie besin, sal hy agterkom dat wêreldburgerskap nie haalbaar is nie omdat ‘n wêreldstaat nie bestaan nie.

Daar is talle universiteite in baie lande wat vanweë hulle naam kultureel gekarakteriseer word, bv as ‘n Amerikaanse (of internasionale) universiteit, bv in Parys en Beiroet (wat in sulke gevalle op Engels as onderrigtaal dui), of as ‘n christelike, Katolieke, protestantse of Moslem-universiteit (wat op ‘n bepaalde religieuse oriëntasie dui). Dit is vir ‘n universiteit nie taboe om ‘n kulturele (bv taal-) identiteit te hê nie, insluitende ‘n Afrikaner- of Afrikaanse ingesteldheid, al verpes Van Niekerk so iets in oortreffende mate.

[In Beeld (18 deser) bepleit vier akademici in ‘n brief (hergepubliseer op die webwerf van die Afrikaanse Taalraad) ‘n universiteit met Afrikaans as “ankertaal”. Aan die US het Afrikaans ook die ankertaal geword nadat Engels as addisionele onderrigtaal ingevoer is. Dit het Afrikaans op ‘n glybaan na vernietiging gelanseer. Kyk Pieter Kapp se Maties en Afrikaans (Pretoria: Protea Boekhuis, 2013). “Primêre, vertrek-, verstek-, ankertaal, ens, is terme wat onnodiglik hulle intrede gemaak het omdat afgewyk is van die gesonde historiese vanselfsprekendheid dat Afrikaans die enigste US-onderrigtaal is” (Praag 6 April). As die oogmerk is om ‘n herhaling van dié geskiedenis te voorkom, moet aangedring word op Afrikaans as die enigste onderrigtaal. Daarom behoort Afrikaans prominent in die naam van die universiteit te wees, al het dit die Randse Afrikaanse Universiteit nie gehelp om as Afrikaanse universiteit te oorleef nie.]

As Van Niekerk swaarde oor universiteitsname wil kruis, kan hy gerus die plaaslike universiteite vernoem na Nelson Mandela en Walter Sisulu in sy spervuur plaas, want albei is vernoem na hoogs nie-akademiese politieke figure wat sekerlik nie deur almal op daardie kampusse verheerlik word nie. Of as hy beswaar teen kulturele toespitsing by ‘n universiteit het, waarom nie beswaar maak teen die Zoeloefisering van die Universiteit Kwazulu-Natal nie? Kyk RW Johnson se The African University? (Cape Town: Tafelberg, 2012). Die Zoeloes word daar in toenemende mate iets gegun waaraan Afrikaners in vinnig afnemende mate aan vyf eens Afrikaanse universiteit nie deel mag hê nie. In hierdie proses van kulturele ontvoogding van Afrikaners speel Van Niekerk ‘n betreurenswaardige rol.

Met verwysing na die keuringsbeleid van veral die mediese fakulteit van die US gee Van Niekerk voor om vervolgens die “regses” se standpunt te stel. Gesatineerd vertel hy van die maatreëls wat “getref word om agterstande van die verlede effens [!] te probeer uitwis deur (inklusief) [eerder ekskusief?] swart presteerders meer geredelik as wittes toe te laat – met slegte gevolge vir Afrikaans. ‘Meriete’ en ‘standaarde’ (gevolglik ook Afrikaans, wat so min of meer identies met laasgenoemde is) [!] kan dan na bewering slegs ‘gehandhaaf’ word as die 300 of wat ‘toppresteerders’ (uitsluitlik gemeet aan skoolprestasie), ongeag kleur of geslag, toelating kry.”

Nogeens maak Van Niekerk hom hier skuldig aan buitensporige mislikheid. Een van die redes hiervoor is dat Keymanthri Moodley, ‘n dosent in mediese etiek aan die US, sy mede-outeur is. Van Niekerk brei nie uit op die “slegte gevolge vir Afrikaans” nie. Die waarheid is dat die US se mediese fakulteit, soos dié vir teologie, asook Van Niekerk se fakulteit lettere, teenstrydig met die amptelike taalbeleid in oortreffende mate verengels het (Praag 6 April). Van Niekerk gee voor dat die “regses” se standpunt is dat onderrig in Afrikaans en standaarde “so min of meer identies” is. Hierdie stelling is so vergesog dat selfs Van Niekerk dit myns insiens nie werklik glo nie.

In dieselfde koerant as sy artikel word genoem dat die Universiteit Kaapstad (UK) 9de en die US 34ste op die ranglys van universiteite in die Brics-lande is (p 1). Regses is waarskynlik bewus daarvan dat die onderrigtaal aan UK Engels is en dat akademiese standaarde dus klaarblyklik ook in ‘n ander onderrigtaal as Afrikaans gehandhaaf kan word. Pleks van hierdie saak te verdraai, moet Van Niekerk veel eerder die waarheid onder oë sien, naamlik dat weens die US se rasgebaseerde toelatingsbeleid nie-wit (veral swart) studente en by implikasie diegene wat onderrig in Engels verlang dikwels van akademies swakker gehalte is en gevolglik as studente met voorkeurstatus (dus mense wat teen wil en dank moet slaag) geneig is om akademiese standaarde laer te druk.

Die “regses” het myns insiens reg deur akademiese skoolprestasie tot die hooftoelatingsnorm te verklaar. Diegene wat op skool goed presteer het, sal na verwagting ook op universiteit uitnemend presteer. Insgelyks sal dié wat op skool deurgeskraap het heel moontlik op universiteit misluk. By universiteitstoelating is akademiese skoolprestasie die aangewese of beste norm, of Van Niekerk daarvan hou of nie. Die “regses” het ook reg deur te verwag dat toelating “ongeag kleur of geslag” op akademiese meriete moet geskied. Van Niekerk bevind hom in die onbenydenswaardige posisie dat hy hom aan die kant van ras- en geslagsdiskriminasie skaar. Mense verskil kwalitatief. Dit is gewoon dwaas om almal gelyk of wesenlik eenders te verklaar en dan soos die ANC te beweer dat die studentekorps die demografie ingevolge etnisiteit en geslag moet weerspieël. Van Niekerk beklee ‘n akademiese pos maar vergun hom die luukse om by voorkeur deur nie-akademiese (bv politieke, maatskaplike) oorwegings (selfs ‘n wasmasjien – kyk hieronder) mislei te word.

Van Niekerk distansieer hom vervolgens van “teoretiese argumente” soos dié waarmee ek hierbo mee vorendag gekom het. Hy wil eerder die storie van Wandile Ganya, ‘n vyfdejaar MB ChB-student aan die US vertel. Ganya kom van Khayelitsha en het verlede jaar ‘n kompetisie met sy opstel oor mediese etiek gewen. Die prysgeld het R5 000 bedra. Daar word nie gesê hoeveel hulp Ganya vir sy opstel van bv dosente ontvang het nie. Van Niekerk se “eintlike storie” wat “‘n mens aan die hart” gryp, is dat Ganya die prysgeld gebruik het om vir sy ma ‘n wasmasjien te koop. “Sy het nog die grootste deel van haar lewe die gesin se klere met die hand gewas.” Sou ‘n wit student wat iets soortgelyk doen gunstige publisiteit van bv Van Niekerk ontvang?

Net so aangrypend vir Van Niekerk is dat Ganya se ouers, wat die prysgeldoorhandiging in Kaapstad bygewoon het, daarna dadelik terug huis toe wou gaan. “Want hulle moet die trein terug na Khayelitsha haal, en hulle wil, uit vrees vir rowers, dit so gou moontlik agter die rug kry … Om dadelik behoorlike vervoer vir die Ganyas te reël was geen probleem nie.” Die les wat Van Niekerk hieruit put, is “dat swart en wit in hierdie land grootliks steeds in totaal verskillende wêrelde leef.” Maar Van Niekerk sal darem seker erken dat hierdie twee wêrelde progressief nader aan mekaar beweeg. Dink bv aan die toename in misdaad, insluitende roof, op die US se hoofkampus en in die res van Stellenbosch (Praag 20 Mei).

“Die storie is egter allesbehalwe ‘n wanhoopsverhaal. Want Wandile gee ‘n mens werklik hoop. Hy is die student wat, ten spyte van sy agtergrond en omstandighede, elke geleentheid wat na hom aangekom het, met albei hande aangegryp het en wat bestem is om ‘n bekwame dokter en ‘n verantwoordelike en produktiewe burger van hierdie land te word. Die enigste voorwaarde is dat hy daardie geleentheid sou kry. Die keuringsbeleid van Stellenbosch se mediese skool het dit moontlik gemaak. Beteken dit Stellenbosch se standaarde ‘gaan by die drein af”, soos die refrein onophoudelik dreun oor regse webwerwe?”

Oor standaarde het ek Van Niekerk reeds geantwoord. Ek verneem dat, anders as voorheen, Suid-Afrikaanse mediese opleiding deesdae nie sonder meer in ‘n groeiende getal ander lande erken word nie. Dit dui daarop dat daar naas “regses” ook buitelanders is wat ‘n verlaging in ons akademiese standaarde waarneem. Van Niekerk vestig eenogig die aandag op die goeie gevolge wat die US se rasgebaseerde keuringsbeleid in Wandile se geval gehad het. Maar wat van al die gevalle waar nie-wit studente om etniese redes bo akademies sterker blanke kandidate tot bv mediese studie toegelaat is en hulle dan klaaglik misluk? Een swaeltjie maak nie ‘n somer nie.

Al probeer Van Niekerk hoe hard om ‘n wêreldburger te wees en al versmaai hy skynbaar sy identiteit, is hy in werklikheid blank en Afrikaanssprekend. Het Van Niekerk as opperste humanis al gedink watter gevolge die US se keuringsbeleid vir sy eie mense het? Van die begin in 1956 en dekades lank daarna het die US se mediese fakulteit deurgaans van MB ChB-kandidate ‘n gemiddelde van ‘n A-simbool in matriek verwag. Hierdie vereiste geld deesdae glad nie vir nie-wit kandidate nie. Deesdae speel nie-wit etnisiteit dermate ‘n deurslaggende rol by keuring dat blankes wat aan daardie oorspronklike suiwer akademiese norm voldoen dikwels toelating geweier word. Kan dit hoegenaamd eties geregverdig word?

Die US se mediese fakulteit het tot stand gekom na ‘n lang stryd om ‘n Afrikaanse opleidinginstansie in die suide te kry. Voorheen het net die Universiteit Pretoria mediese opleiding in Afrikaans aangebied. Andries Brink was een van die stigtersdosente wat ‘n lonende praktyk laat vaar het om sy eie mense in Afrikaans in Bellville te onderrig. Later was hy die dekaan. In sy laaste jare was hy hoogs ontsteld oor die transformasie wat daar plaasgevind het. Hy het genoem dat wanneer hy deur die gange van die fakulteitsgeboue loop, hy net Engels hoor.

Daardie fakulteit is deur hoogs bekwame en toegewyde Afrikaanssprekende blankes opgebou. Kan dit hoegenaamd eties geregverdig word dat blanke kandidate ingevolge transformasie nou die hoofslagoffers by keuring is? Die klein persentasie van hulle wat wel tot mediese studie toegelaat word, word verplig om hoofsaaklik in Engels onderrig te ontvang omdat van owerheidsweë besluit is dat voorkeur gegee moet word aan diegene wat histories nie daar hoort nie. Nogeens hierdie vraag: Kan dit hoegenaamd eties geregverdig word? Mag nie-wittes (veral swartes) maar maai waar hulle nie gesaai het nie?

“Onderrigsukses aan ‘n universiteit word nie soseer bepaal deur gestelde standaarde op die intreevlak nie (al is dit so dat ‘n toetredende student aan sekere vereistes moet voldoen). Die akademiese kwaliteit van ‘n universiteit se onderrig word grootliks bepaal deur die standaarde wat gestel word op die uittreevlak. Wat saak maak, is nie wat studente weet wanneer hulle begin studeer nie. Wat saak maak, is wat hulle weet wanneer hulle afstudeer!”

Hier kom Van Niekerk met ‘n mengsel van elementêre waarheid en drogredenasie. As ‘n mens ‘n resies met ‘n skilpad (of donkie) begin sal daar nie met ‘n haas (of perd) geëindig word nie. Wat fout met die intreevlakstandaarde is, is enersyds dat hulle op ‘n rassistiese wyse gedifferensieerd is. Van nie-wittes word minder as van wittes vereis. Die wesenlike gevaar is dat hierdie differensiasie dwarsdeur al die studiejare kan geld. Andersyds is die intreevlakstandaarde vir nie-wittes te laag, vandaar die hoë uitsakkoers.

Die kennis en vaardigheid van studente op die uittreevlak kan ook problematies wees; des te meer omdat die owerheidsubsidie nie net bepaal word deur die getal studente wat in die stelsel is nie, maar ook deur die getal wat gradueer. Dit is ook ‘n feit dat dosente oor die algemeen minder geneë is om ‘n nie-wit (veral swart) student as ‘n wit student te druip. Dalk handel sulke dosente op die akademies heeltemal irrelevante maar moontlik foutiewe veronderstelling dat ‘n nie-wit (veral swart) student se ma nie ‘n wasmasjien het nie.

Wat is so skokkend aan plan vir skole?

Ek maak beswaar teen die opskrif “LUR se skok-plan vir skole” (Beeld, 16 Junie). Wat op aarde kan “skokkend” wees daaraan om voormalige model-C-skole met inrigtings in minder gegoede woonbuurte saam te smelt en die hoofskappe te transformeer?

Na my ervaring gee slegs ’n baie klein persentasie Afrikaners nog om vir ons kultuur, geskiedenis en die vryheidstrewe van ons voorouers.

’n Jaar of twee gelede het ek voor die grondwethof ’n soort eenmanbetoging gehou vir die reg van beheerrade om die taalbeleid van skole te bepaal.

Soos mev. Thatcher gesê het, het ek my in “ ’n minderheid van een” bevind en moes aanvaar dat die meerderheid Afrikaners of “Afrikaanses” of wat hulle hulself ook al deesdae noem, Amerikaanse waardes van “diversiteit” en multikulturele samesyn met ywer omhels het. Immers stem meer as 90% van Afrikaanssprekendes vir die DA, wat in sy handel en wandel daardie VS-ideaal van diversiteit uitleef, met leiers wat kopdoeke dra en veral saam dans.

Mnr. Panyaza Lesufi gaan nou bloot die beleid en beginsels toepas waarvoor die Afrikaanse pers, asook die DA-kiesers in verkiesing ná verkiesing smeek, met ander woorde groter transformasie en vermenging van tale, kulture en mense. Dis hoegenaamd nie “skokkend” nie; dis suiwer ’n logiese toepassing van die beginsels wat almal heelhartig ondersteun.

Dus, pleks dat Beeld so ’n reaksionêre opskrif by ’n berig plaas wat ’n volgende stap in ons Groot Samesyn aankondig, behoort daar eerder blydskap en opgewondenheid oor dié vooruitsig te heers! In elk geval het wyle minister Kader Asmal die Afrikaanse kampusse saamgesmelt en almal het die nuwe diverse, meestal Engelstalige kampusse verwelkom. Waarom sou dit vir skole anders wees?

Soos die LUR sê: Dis net ’n stereotipe dat die standaard van wiskunde in Alexandra of Diepsloot laer as in Waterkloof of Linden is. Boonop is dit ’n rassistiese stereotipe wat nou in die praktyk verkeerd bewys sal word as hoofde en leerkragte tussen skole uitgeruil gaan word en kinders insgelyks tussen skole in busse aangery word.

Die Afrikaner het sedert die 1990’s reeds triljoene rande se bates op ’n skinkbord prysgegee. Die totale waarde van die oorblywende Afrikaanse skole is seker nie veel meer as R50 miljard werd nie. ’n Bagatel waaroor niemand ’n traan sal stort nie.

Die voordele van diversiteit vir ’n kind se opvoeding het derduisende Amerikaanse opvoedkundiges al in proefskrifte en handboeke besing.

Prof. Jonathan Jansen sal dit kan beaam. As Beeld dit nie kan insien nie, skort daar iets.

Hierdie rubriek het ook as brief in vandag se Beeld verskyn.

Militêre veterane kry voortaan gratis dienste

Ter ere van die jeug van 1976, sal alle militêre veterane voortaan op gratis dienste geregtig wees.

Die departement van militêre veterane het ter viering van Jeugdag aangekondig dat veterane voortaan gratis gesondheidsorg, onderrig, behuising en ondersteuning vir sake-ondernemings sal ontvang.

Swart jeugdiges het tydens die Soweto-opstand in 1976 “teen Afrikaans” by vryheidsbewegings soos Umkhonto we Sizwe aangesluit.

Hector Pitso se dood onherkenbaar opgehemel

Mbulelo Musi, woordvoerder, het in ‘n verklaring duisende militêre veterane wat gedurende hierdie tydperk 38 jaar gelede aangesluit het, gelukgewens.

Op 16 Junie 1976, het ‘n groep skoolkinders uit Morris Isaacson High School in Orlando, Soweto, oproerig geraak “oor Afrikaans as die medium van onderrig”.

Dié en ander verbeelde griewe teen die apartheidsregering is deur die Afrikaans-vyandige pers kunsmatig opgeblaas tot ‘n “internasionale insident” nadat ‘n foto van ‘n dooie swart kind, Hector Pieterson, internasionale voorblaaie gehaal het.

Die Pieterson-gesin was oorspronklik die Pitso-gesin, maar het glo besluit om die Pieterson-naam aan te neem om te probeer om as Kleurlinge geklassifiseer te word.

Daar word tewens bespiegel dat die 12-jarige deur swartes vermoor is omrede hy nie as swart gesien wou word nie.

Deesdae is daar geen buitelandse koerant wat in die daaglikse oproer, brandstigting, moorde en plundery belangstel nie, alhoewel dit baie meer wydverspreid en sonder ophou plaasvind.

Die dag word steeds gevier as “Jeugdag” onder swartes en wit Mandela-aanbidders.

Het die Afrikaanse Taalraad hom aan sensuur of sluheid skuldig gemaak?

Praag-lesers behoort reeds bewus daarvan te wees dat die Afrikaanse Taalraad (ATR) berigte oor Afrikaans afkomstig uit bv Die Burger en Beeld op sy webwerf herpubliseer. Op die 14de het dit bv die teks van Leopold Scholtz se rubriek in Die Burger (13 deser) hergepubliseer en op dieselfde dag ook ‘n ander berig wat in Beeld (14 deser) verskyn het.

Ek vestig vervolgens die aandag op laasgenoemde berig, wat met die opskrif “Afrikaans en wil net hier bly” in sowel Beeld as op die ATR-webwerf gepubliseer is. Dié teks is deur Lourensa Eckard geskryf. Dit handel oor bevindings van die maatskappy FutureFact. Ek herhaal (om redes wat hieronder duidelik sal word) net die inligting wat direk op Afrikaans betrekking het en nie die ander (bv suiwer politieke) gevolgtrekkings nie. Stellings soos die volgende word gemaak:

“Afrikaanssprekendes voel net so deel van Suid-Afrika as hul Engelssprekende en Afrikataalsprekende landgenote.”
“Afrikaanssprekendes is ook net so toegewy aan Suid-Afrika soos hul nie-Afrikaanssprekende landgenote.”
“Sowat 93% [Afrikaanssprekendes] meen woorde wat ander rasse as beledigend mag ervaar, behoort nooit gebruik te word nie.”

Nou kom ek by ‘n myns insiens baie interessante waarneming. Lourensa Eckard se berig is op 14 deser ook in Die Burger (p 3) gepubliseer, met hierdie opskrif: “Afrikaans, ‘maar beslis van SA’.” In hierdie geval is die volgende twee paragrawe bygevoeg:

“Altesaam 66% van alle Afrikaanssprekende ouers verkies dat hul kinders in Engels onderrig ontvang.

Die meeste bruin Afrikaanssprekende ouers (88%) verkies ook dat hul kinders in Engels onderrig ontvang. Die meerderheid van die Afrikaanse kinders is tans in Afrikaanse skole.”

Op 12 deser het Danny Titus in Beeld inligting oor die 2011-sensusstatistiek verskaf. Daarvolgens was daar 2 710 461 blankes, 3 442 164 bruines, 58 700 Asiate en 602 000 swartes wat Afrikaans as moedertaal het. Volgens FutureFact se bevindings is net 34% van hierdie ouers Afrikaans-getrou deur onderrig in Afrikaans vir hulle kinders te verlang. Die Afrikaans-ontrouheid van die wittes, Asiate en swartes word nie afsonderlik gespesifiseer nie, maar in die geval van bruines is net 12% Afrikaans-getrou. Asiate en swartes is myns insiens hoogs waarskynlik heelwat minder Afrikaans-getrou as blankes. Uit die groot verskil tussen die genoemde 34% en 12% volg my afleiding dat blankes in ‘n massiewe mate meer Afrikaans-getrou as bruines is; in so ‘n mate dat daar in werklikheid baie meer wit as bruin Afrikaans-getroues is. Dit is moontlik om hierdie rede dat daar in die berig polities korrek nie gespesifiseer word presies hoe groot die gaping tussen die dislojaliteitspersentasie van wittes en dié van bruines is nie; ‘n mens mag deesdae mos eintlik nie waag om wittes gunstiger as bruines voor te stel nie.

Die weglating van die aangehaalde twee paragrawe in Beeld en hulle byvoeging in Die Burger kan moontlik daaraan toegeskryf word dat Beeld min(der) bruin lesers het, terwyl bruines ‘n beduidende sirkulasie- en maatskaplike faktor in Die Burger se invloedsfeer is.

Maar die interessante vraag wat by my opgekom het, is: Waarom het die ATR gekies om die Beeld-berig te herpubliseer en nie die vollediger berig wat in Die Burger gepubliseer is nie? Die ATR herpubliseer immers gereeld berigte wat in hierdie twee koerante verskyn. Die redaksie van die ATR-webwerf neem dus op ‘n deurlopende grondslag kennis van wat hierdie koerante oor Afrikaans publiseer. Dat die korter Beeld-berig doelbewus (dus nie toevallig nie) vir herpublikasie gekies is eerder as Die Burger se berig kan nie aan ‘n gebrek aan ruimte toegeskryf word nie. By elektroniese publikasie is ruimte ‘n baie geringer faktor as by gedrukte publikasie op papier. Ook sou die langer berig in Die Burger die lesers van die ATR-webwerf beter oor ‘n belangrike aspek van Afrikaans ingelig het.

My gevolgtrekking is dat die ATR nie hou van wat in die twee paragrawe staan wat hierbo laaste aangehaal is nie. Die ATR verkies dus dat sy lesers nie hiervan kennis neem nie. Dit is bekend dat die ATR van die herhaaldelik uitgesproke standpunt uitgaan dat die toekoms van Afrikaans in groter mate van bruines as wittes afhang omdat daar meer bruin as wit Afrikaanssprekendes is.

Hierdie suiwer kwantitatief-gebaseerde standpunt ignoreer doelbewus die kwaliteit van die Afrikaans wat gebesig word. Daarom beskou die ATR die mengeltaal Kaap sonder meer as ‘n variëteit van Afrikaans. Wat die ATR betref, maak dit skynbaar nie saak hoe grondig of buitensporig Kaaps met Engels (bv woorde, frases, anglisistiese uitdrukking, sinsbou) besoedel is nie.

Die ATR se oordrewe beklemtoning van die rol van bruin Afrikaanssprekendes gee ook woema aan die oproepe om die herstandaardisering van Afrikaans. Myns insiens is die ATR se standpunt dat sodanige herstandaardisering veral die vorm van die verbruining en die gelyktydige ontwitting van Afrikaans moet aanneem.

Die fundamentele probleem wat die ATR met daardie gewraakte twee paragrawe het, is tweeledig. Enersyds bevestig dit by implikasie dat bruines in groter mate as wittes dislojaal teenoor Afrikaans is. Andersyds verwater dit die ATR se kwantitatief-gebaseerde argument dat die toekoms van Afrikaans by uitstek van die bruines afhanklik is. My standpunt, daarenteen, is dat blankes in ‘n massiewe mate meer Afrikaans-getrou as bruines is; dat daar in werklikheid meer wit as bruin Afrikaans-getroues is. Hieruit volg hierdie belangrike gevolgtrekking: Die toekoms (soos die verlede) van Afrikaans, selfs sonder inagname van die gehalte daarvan, is ongetwyfeld in die hande van blankes. In die praktyk is die heil van Afrikaans nie primêr aan bruines uitgelewer soos die ATR ons so graag wil wysmaak nie.

Hoe sal ons die gedrag van die ATR, met verwysing na die weglating van daardie twee paragrawe, karakteriseer of etiketteer? Byvoorbeeld, as sensuur of as sluheid? Ten slotte ook hierdie fundamentele vraag: Behoort ons die heil van Afrikaans aan die ATR toe te vertrou?

‘Laat die wit ras radikaal verwater word’: dr. Leon Weskoppies

Skoppensboer het vandeesweek die voorreg gehad om ‘n onderhoud met die vermaarde dr. Leon Weskoppies te voer rondom sy ewe beroemde akademiese verslag van 200 000 woorde met die belowende titel: “Die outoritêre persoonlikheid soos gemanifesteer in nazistiese en fascistiese ontgroeningspraktyke aan die Noordwes-universiteit, Potchefstroom, se dameskoshuise: ‘n marxistiese perspektief.”

Dr. Leon Weskoppies is ‘n lang man met ‘n ruie bos grysgeworde hare en ‘n ietwat skuldige uitdrukking op sy gelaat. Omdat hy tans met belangrike psigiatriese en “krities-teoretiese” kwessies besig is, dra hy heel gepas ‘n wit jas.

Skoppensboer: Dr. Weskoppies, hoe ernstig is die situasie op Potchefstroom? Is daar ‘n hernieude uitbarsting of opwelling van fascisme en nazisme?

Dr. Leon Weskoppies (kug, dan met geesdrif): O ja! Nadat die media, oftewel die gedrukte media, meer in die besonder die Johannesburgse dagblad Beeld en sy redakteur mnr. Adderjan Beesneus, dit onder ons aandag gebring het, het ek onmiddellik geweet: Hier is ‘n krisis! En soos mnr. Rahm Emmanuel, die burgemeester van Chicago, eens gesê het: “‘n Mens moet nooit ‘n goeie krisis vermors nie.” Of wat praat ek nou als, hêhêhê…”

Skoppensboer: Waar sou u dit plaas op die skaal van krisisse? So erg soos Vigs? Ebola? Verg dit ‘n noodtoestand?

Dr. Leon Weskoppies (nou opgewonde, beduie vervaard met sy hande en arms wat voor sy gesig slinger): Vir alle praktiese doeleindes het ons reeds die noodtoestand afgekondig! Dis veel erger as Suid-Afrika se Vigspandemie, maar miskien nie heeltemal op die vlak van Ebola nie, nè… Sedert die uitbraak van fascisme egter, is ek byna 24-uur in verbinding met die minister van hoër onderwys, kameraad Blade Nzimande, en ons doen verslag soos wat die gebeure ontvou. Die doen en late van alle blanke, Afrikaanse damestudente word fyn dopgehou en ‘n reaksiemag staan by, indien nodig. As een van hulle dalk ‘n arm sou lig om ‘n aanstootlike armgebaar te maak, sal ons onmiddellik optree, summier!

Skoppensboer: Watter strawwe gaan die damestudente opgelê word? Tronkstraf, eensame opsluiting, selfs die doodstraf?

Dr. Leon Weskoppies: Ek sal eers met Baas Blade moet praat, alvorens ek enige inligting kan bekendmaak. Stel dit so: die doodstraf is nie uitgesluit nie.

Skoppensboer: Maar wat nou van enige damestudente wat dalk ballet of joga beoefen en moontlik die verkeerde handgebare maak? Sou hulle nie ook strafbaar wees nie?

Dr. Leon Weskoppies: Juistement! Ek en my liewe vriend, doktor Leuens Kruiphof, het juis by wyse van dekreet alle vorme van ballet op of naby die kampus verbied. Joga mag wel met ministeriële toestemming in uitsonderlike gevalle beoefen word.

Skoppensboer: Ek verstaan. Waarskynlik meen doktor Leuens ballet is te eurosentries binne die nuwe tye van die Afrika-renaissance…? Maar is die doodstraf vir fascistiese damestudente versoenbaar met die grondwet? Ek dag die doodstraf is verbode?

Dr. Leon Weskoppies: Kyk, my siening oor die grondwet was nog altyd: dis oop vir interpretasie. Ons respekteer die reg op lewe, maar as dit gaan oor die regstelling van wanbalanse uit die verlede, kan die doodstraf in bepaalde gevalle toegepas word. Waarom nie? (Al hoe driftiger.) Ons moet fascisme met wortel en tak uitroei! Sê ek jou!

Skoppensboer: Ek sien daar word in die verslag vermeld dat die “hoë konsentrasie wit, Afrikaanse studente in van die koshuise by die Puk-kampus… radikaal verwater” gaan word. Wat beteken dit?

Dr. Leon Weskoppies: Ek dink dis voor die hand liggend. U weet dat ons tydens die Kemptonpark-onderhandelinge in die vroeë negentigerjare die beginsel van “transhoerasie” aanvaar het. Suid-Afrika en al sy instellings moet getranshoereer word, van onder na bo, van voor na agter, und so weiter. Reeds is ons progressiewe akademici, ook aan die Puk, besig met witheidstudies waarin bevind is dat “die wit ras die kanker van die geskiedenis is”.

Skoppensboer: Soos Susan Sontag gesê het? Vanuit haar knusse woonstel in New York?

Dr. Leon Weskoppies: Mnr. Skoppensboer, ek is bly u ken die teksvers. Is u self ‘n graduandus van Witheidstudies?

Skoppensboer: Dit was so te sê my hoofvak op universiteit, doktor Weskoppies. Ek koester ‘n vurige belangstelling in Witheidstudies en dink daaraan om ‘n nagraadse kursus aan die Universiteit van Stellenbosch by proff. Amanda Gouws en Anton van Niekerk daaroor te loop.

Dr. Leon Weskoppies: Uitstekend! Alle kennis begin en eindig by Witheidstudies, asook die besef dat die wit ras ‘n siekte is wat ons in ons land en in die wêreld moet uitroei!

Skoppensboer: Met wortel en tak?

Dr. Leon Weskoppies: Juistement, juistement! Met wortel en tak!

Skoppensboer: Maar in die praktyk, hoe gaan die owerheid presies die “hoë konsentrasie wit, Afrikaanse studente radikaal verwater”? U het reeds na die doodstraf verwys. Sluit dit skerppuntaksie in?

Dr. Leon Weskoppies: Net as daar weerstand is, maar danksy die goeie samewerking van doktor Leuens Kruiphof en sy manne en vroue aldaar, verwag ons nie weerstand nie. Fascisme is in die eerste instansie, soos u weet, ‘n sielkundige afwyking of toestand wat psigiatries behandel kan word. In ons voormalige Unie van Sosialistiese Sowjetrepublieke het ons klinkende sukses daarmee behaal. Ons praat hier van “normalisering”, om almal met die nuwe, progressiewe norme in te prent. Insgelyks in ons verslag, verwys ons na die dringende behoefte aan “radikale normalisering” aan die PUK, waaronder die “afdwing van ‘n normale demografie”.

Skoppensboer: Maar hoe verhoed ‘n mens al die abnormale jong wit studente op Potch om hardnekkig voort te gaan met abnormale wit gedrag, soos om byvoorbeeld partytjies te hou met abnormale demografieë of sê maar in kafees in groepies met abnormale demografieë bymekaar te sit? Hoe gaan die owerheid en die universiteit dit alles onder beheer hou?

Dr. Leon Weskoppies: Een van die aanbevelings in ons verslag is juis dat daar veel meer kameras op en rondom die kampus aangebring moet word, sodat ons al die abnormale blanke studente kan dophou waar hulle dalk weer verbode demografiese konsentrasies mag vorm. Ons sal ook ‘n spesiale taakmag in die omtrek hê wat oombliklik kan toeslaan indien sulke voorvalle sou plaasvind.

Skoppensboer: Dit klink asof die taakspan wat u manjifieke krities-teoretiese verslag saamgestel het, sy werk goed gedoen het!

Dr. Leon Weskoppies: (Hêhêhê.) Noudat u dit sê… Ek voel trots op ons verslag wat nou deur die universiteitsraad goedgekeur sal word en daarna na Baas Blade toe sal gaan vir die nodige toepassing van bo.

Skoppensboer: Ek sien dr. Graeme Bloch “‘n besoekende professor by Wits en lid van Equal Education”, word soos volg deur Rapport aangehaal: “Die NWU het groter probleme as sy rassedemografie.” Wat sou hy daarmee bedoel? Is witheid en die abnormale konsentrasie blanke studente nie die grootste probleem en siekte van ons tyd nie?

Dr. Leon Weskoppies: Jammer, ek sal eers kameraad Bloch moet raadpleeg alvorens ek presies kan sê wat hy daarmee bedoel het. Ek het egter die grootste agting vir sy mening, komende van iemand wie se ouers en voorouers dalk ook iewers onder die nazisme gely het. Waarskynlik meen Bloch dat daar nog nie genoeg kritiese denke onder die studente aangemoedig word nie. En hier bedoel ek nou juis die kritiese teorie van Adorno, Marcuse en Horkheimer wat die lokus van die fascisme in die gesinstruktuur van die Westerse samelewing raakgesien het. Iemand met ‘n moeder en veral ‘n vader, is ‘n potensiële kandidaat vir fascistiese gedrag, dit weet ons.

Skoppensboer: Maar wat nou van Afrikaans? As die abnormale konsentrasies wit Afrikaanse studente uit die samelewing verwyder word, sal Potch nog Afrikaanse klasse mag aanbied? Is Afrikaans nie ook maar ‘n abnormale taal nie?

Dr. Leon Weskoppies: Kyk, soos ek in my artikel in Beeld gesê het wat goedgunstiglik deur Adderjan Beesneus met fanfare in sy voortreflike mondstuk vir progressiewe denke geplaas is: Afrikaans is net ‘n buffelagtige gestamp en stoot. Dus is dit nie belangrik dat Afrikaans steeds aan die PUK gedoseer word nie. En in elk geval het prof. Marlene Verdof en die res van die NWU se personeel reeds in 2005 die beleid van “funksionele meertaligheid” aangeneem, dus is dit lank nie meer ‘n Afrikaanse universiteit nie! Trouens, die aandrang op ‘n eie taal behalwe Engels is ‘n simptoom van fascisme, as u my vra.

Skoppensboer: Dus kan ons daarna uitsien dat die kampus en veral die koshuise toenemend niewit en funksioneel meertalig sal word?

Dr. Leon Weskoppies: In ‘n neutedop, ja. (Kyk op sy horlosie.) Enige verdere vrae, kameraad Skoppensboer?

Skoppensboer: Nogmaals oor die fascisme en nazisme: Stem u saam met mev. Hillary Clinton dat Wladimir Poetin soos Hitler is?

Dr. Leon Weskoppies: O ja, baie beslis! Wat hy daar in die Krim aangevang het, Russe wat hulself wil regeer en in Russies wil skoolgaan, ook hul taal op universiteit gehandhaaf wil sien, dis alles fascisme.

Skoppensboer: Glo u dus ook soos wyle prof. Jakes Gerwel dat die heengaan van die Sowjetunie en die Duitse Demokratiese Republiek ‘n groot terugslag was?

Dr. Leon Weskoppies: (Bewoë, met ‘n skor stem.) Ag, ons liewe ou USSR en DDR! Ek het, daardie keer… saam met my boesemvriend Jakes geween toe ek sien hoe die Muur afgebreek word, daardie pragtige “Skansmuur teen die fascisme” soos ons progressiewe denkers dit genoem het. (Snik, buig die hoof.) As ons net ons ou DDR kon terugkry wat vir ons sulke mooi bomme in die Wimpy’s en in Kerkstraat gemaak het, waarmee ons die fascistiese Afrikaners kon uitroei! Dis wat ons vandag nodig het: ‘n lekker demokratiese DDR-motorbom op die dameskoshuise van Potch!

Skoppensboer: (Vertroostend.) Sjoe, ek begryp. Maar daar is darem nog Swede, waar hulle een van die dae die verskil tussen mans en vroue gaan afskaf. Blykbaar moet ‘n mens nie meer “han” (hy) en “hon” (sy) op Sweeds sê nie, want dit bestendig die fascistiese illusie dat daar iets soos geslagsverskille bestaan…

Dr. Leon Weskoppies: (Bemoedig.) Nou praat u! Wat sou ons sonder die Sosiaal-Demokratiese Party van Swede gemaak het? Hulle het miljoene bygedra sodat Suid-Afrika kon normaliseer en transhoereer! (Skielik briesend.) Dis hoog tyd dat Afrikaans helemaal afgeskaf word! Nu talar vi svenska!

Skoppensboer: Tack för intervjun, doktor Weskoppies.

Dr. Leon Weskoppies: Hej da!

Skoppensboer: Hej da!

En met dié Sweedse groet, eindig die onderhoud gepas “funksioneel meertalig” in ‘n progressiewe taal.

Afrikaanse regstudie aan die Universiteit van Johannesburg afgeskaf

‘n Mens kan nie meer regte in Afrikaans aan die Universiteit van Johannesburg, die voormalige Randse Afrikaanse Universiteit, studeer nie. Die laaste Afrikaanse klas, wat uit slegs 15 studente bestaan het, is einde verlede jaar afgeskaf.

Volgens die dekaan van die regsfakulteit, prof. PH O’Brien, wat in weerwil van sy Ierse van uit huis uit Afrikaans is, “het die Afrikanergemeenskap van Johannesburg ons in die steek gelaat. Hulle stuur hulle kinders na ander universiteite of andersins verkies hul kinders om in Engels te studeer.”

Volgens hom was daar nooit vyandigheid van die universiteitsowerheid jeens Afrikaans nie. Die taal het eenvoudig weens ‘n gebrek aan belangstelling van studente weggekwyn. LLB-studente wat wil, mag steeds hul vraestelle op Afrikaans beantwoord, maar in die praktyk sal dit waarskynlik ‘n sonderlinge gebeurtenis wees.

Tans stuur vele ouers in Johannesburg hul kinders na die Potchefstroom-kampus van die Noordwes-Universiteit, wat veel meer koste meebring omdat hulle vir verblyf en vervoer heen en weer Potchefstroom toe moet betaal.

Die vorige anti-Afrikaanse minister van onderwys, Kader Asmal, het die destydse R.A.U. met die Soweto-kampus van Vista en die Witwatersrandse Technikon saamgesmelt omdat hy die universiteit sodoende wou dwing om te verengels. Sy strategie het uitmuntend geslaag, want vandag sit hoofsaaklik swart studente wat deur medium van Engels studeer in die voormalige HF Verwoerd-biblioteek, omring deur duisende Afrikaanse boeke, verhandelings en proefskrifte wat die RAU destyds in Afrikaans geproduseer het. Kosbare boeke in Europese tale soos Duits en Frans wat destyds deur studente en navorsers gebruik is, staan ook in onbruik op die rakke, aangesien die verlies aan Afrikaans ook toegang tot Duits en Nederlands aan studente ontsê. In die regsafdeling van die biblioteek word die jurisprudensie van Nederland, Duitsland en Frankryk steeds bygehou.

‘n Faktor wat Asmal se verengelsingstrategie teenoor die RAU gebaat het, was dié van “wit vlug”. Soos in die VSA waar blankes instellings verlaat sodra daar ‘n meerderheid swartes teenwoordig is, het die Universiteit van Johannesburg ook vinnig sy oorblywende blanke studente verloor toe die universiteit oorwegend swart geword het.

Studente in Johannesburg met wie praag gepraat het, beaam dat die oorwegend swart bevolking op die kampus hulle ongemaklik maak. “Jy voel soos ‘n marsman daar, mens sal nooit kan vriende maak nie,” sê ‘n jong man wat self weekliks heen en weer Potchefstroom toe pendel waar hy in die koshuis tuisgaan.”

Die Universiteit van Johannesburg doen moeite om by die Afrikaanse hoërskole in Johannesburg en aan die Rand te bemark en aantreklike beurse word veral aan toppresteerders aangebied. Matriekleerlinge met ‘n 80-persent-gemiddeld kan byvoorbeeld gratis aan die UJ studeer. Desnieteenstaande keer jong Afrikaners hul rug op die universiteit en verkies om Potchefstroom of Pretoria toe te gaan. Sommige pendel ook daagliks heen en weer Pretoria toe met die Gautrein.

Van die studente wat wel hul eerste studiejaar aan die UJ aanpak, verkies om agterna Pretoria of elders heen te gaan omdat hulle op die kampus van dié eens trots Afrikaanse universiteit vervreem voel.

Intussen woed daar ‘n debat oor die Potchefstroom-kampus wat moontlik deur die nuwe swart rektor, prog. Dan Kgwadi, gedwing gaan word om ook soos die UJ swart en Engels te word. Volgens berigte elders in die media, het hy gesê:

“Om een kultuurgroep soos Afrikaans op ’n universiteit te bewaar en dit so te wil behou, is gevaarlik vir ons land se toekoms,

“Wanneer ons van ’n institusionele kultuur praat, dink hulle dat ons in ’n institusionele kultuur ’n besonderse ras-kultuur moet bewaar en ek kan nie daarmee saamstem nie.”

“Die Mafikeng-kampus kan tog nie die Tswana-kultuur bewaar nie, net soos die Potchefstroom-kampus nie die Afrikaanse kultuur kan bewaar nie.

“Ek wil dít prioritiseer, nie ’n raskultuur nie.”

‘n Voormalige NP-minister, dr. Leon Wessels, het in Beeld afwysend oor die behoud van Afrikaans aan universiteite geskryf, wat wye reaksie, ook hier op praag, ontlok het.

Afrikaans die prooi van Afrikaanssprekendes

deur Leon Lemmer

Die Stigting vir Bemagtiging deur Afrikaans (SBA) is ‘n Naspers-inisiatief om Afrikaans onder veral die bruin bevolking te bevorder. Die term “bemagtiging” het ‘n politieke en spesifiek ‘n ANC-konnotasie. Dit kom ook voor in die Afrikaanse Taalraad (ATR) se leuse: bemagtig, bevorder, beskerm. Die SBA se uitvoerende hoof het in ruime mate misbruik hiervan gemaak; eers Christo van der Rheede en nou Danie van Wyk. Die uitgangspunt is dat Afrikaans onder bruines bevorder kan word alleenlik as die SBA (1) hom distansieer van apartheid en by implikasie van nie-verloopte Afrikaners en (2) nie spesifiseer watter soort Afrikaans bevorder moet word nie. As gevra word of die SBA hom vir Standaardafrikaans beywer, is die antwoord negatief, want dit is die soort Afrikaans wat met blankes geassosieer word. Die SBA verkies om Afrikaans in al sy variasies te bevorder, wat vir Kaaps die deur wyd ooplaat; ook vir daardie soort Kaaps wat ‘n mengeltaal bestaande uit Afrikaans en matelose Engels is.

Onderliggend aan hierdie gesindheid is die foutiewe aanname van gelykheid. Na analogie van stemreg (een mens, een stem) word verkeerdelik veronderstel dat alle variasies van Afrikaans ewe goed is. Net soos dit voor die hand liggend behoort te wees dat mense in baie opsigte (bv aanleg, kennis, insig) nie gelyk is nie, is die variasies van Afrikaans nie almal ewe geskik om bv die oorlewing van Afrikaans te verseker nie. As verskansing teen verengelsing is Kaaps uitnemend ongeskik. Om politieke en etniese redes word juis hierdie ondermynendste vorm van “Afrikaans” nie deur die SBA bestry nie, maar veel eerder bevorder. Dit word gedoen deur nie duidelik af te baken wat as Afrikaans kwalifiseer nie. Die mengeltaal Kaaps, wat ‘n posisie tussen Engels en Afrikaans inneem, word nie net by Afrikaans gegroepeer nie, maar inderdaad daarby ingesluit.

Hierdie destruktiewe inklusiwiteit vind ook weerklank in die mense wat deesdae uitgesoek word om sogenaamd die heil van Afrikaans te bevorder; “die Wie-is-Wie van Afrikaans,” in die woorde van Michael le Cordeur (Praag 26 Januarie). Hierdie kiem of kanker, wat geen werklike weerstand teen verengelsing bied nie, kom nie net by die SBA voor nie, maar ook by die ATR, die Afrikaanse Taalmuseum en -monument (ATM), asook by die Afrikaanse Taal- en Kultuurvereniging (ATKV). Hierdie mense “bevorder” Afrikaans deur (1) Standaardafrikaans, (2) die rol van blankes en (3) suiwer Afrikaans grootliks te ignoreer deur al drie doelbewus ongenoem te laat en (4) deur selfs te pleit vir die herstandaardisering van Afrikaans. Afrikaans moet daarvolgens sover moontlik ontwit word, want die meeste sprekers van al die variasies van Afrikaans is bruin. Dit gaan vir hierdie mense in die eerste plek nie om taalkundige oorwegings nie. Dit gaan om etnisiteit en politiek. Kwantiteit, nie kwaliteit nie, gaan glo die toekoms van Afrikaans bepaal. Daarom is ‘n paradigmaskuif van wit na bruin aan die orde van die dag.

Ek skryf na aanleiding van wat onlangs gepubliseer is. Die eerste is ‘n brief deur die bogenoemde Danie van Wyk in Die Burger (2 deser, p 10). “Almal het onder die juk van apartheid gely.” Sê wie? Van Wyk loof die Kaaplandse Professionele Onderwysunie (KPO) vir sy rol in die afskaffing van apartheid. Die ironie is dat daardie onderwysersvereniging juis hoogs onprofessioneel was. Daar is voorkeur aan politiek bo onderwys gegee. Daardie onderwysers is deur die “apartheidsregime” betaal om onderrig aan kinders te verskaf. Onder die UDF/ANC-vaandel van “liberation before education” het hulle skole ontwrig, gevandaliseer en selfs afgebrand. Hierdie mense, wat veronderstel is om opvoeders te wees, het ‘n bedenklike voorbeeld aan die leerlinge gestel en skoolkinders selfs tot misdade aangehits.

Van Wyk bestempel mense soos Franklin Sonn en Randall van den Heever, wat albei later deur die ANC met poste beloon is, as “gerespekteerde leiers.” Hy noem die name van Cheryl Carolus, Trevor Manuel, Jakes Gerwel, Dullah Omar en Allan Boesak as voorbeelde van bruin ANC-aktiviste wat as genooide sprekers by KPO-byeenkomste opgetree het. Van Wyk gee ‘n blik in die verderflike kern van die KPO: “Die KPO was ook die eerste onderwysorganisasie wat (in 1988) die Vryheidsmanifes aanvaar het as ‘n dokument en bron wat die beleid van die organisasie polities vorentoe sou neem en rig.” In hoeverre die gevolge respekteerbaar is, blyk bv uit die feit dat die genoemde Sonn suksesvol was met sy vertoë aan ‘n ANC-president om die genoemde Boesak se kriminele rekord te skrap.

[Ek dink dikwels daaraan hoe ons as kinders in die kerk en op skool “sente vir die sending” geskenk het, in die waan dat die geld mense sou oplewer wat Suid-Afrika ‘n beter plek sou maak; mense wat sou opbou en nie afbreek nie, wat beskawing sou bevorder en nie misdaad nie; bowenal mense wat nie snood ondankbaar sou wees nie. Die bedoeling van die NG Kerk se sendingaksie was nie om bevrydingsteoloë op te lewer nie. Ek kan my kwalik ‘n groter en onbetaamliker misoes voorstel as Sendingkerk-produkte soos Allan Boesak, Russel Botman en Nico Koopman. In al drie hierdie gevalle kan hulle ideologiese ontaarding en ontsporing teruggevoer word na veral ‘n enkele dosent in die fakulteit teologie van die Universiteit van Wes-Kaapland. Ek verwys na Jaap Durand, ‘n misleide, blanke Afrikaanssprekende. Daar is destyds tereg verwag dat sendingaksie beskawing sou bevorder. “Beskawing” is ‘n woord wat in die nuwe Suid-Afrika in onbruik verval het omdat ons daagliks deur onbeskaafdheid oorweldig word. Braam Hanekom, die NG-moderator van Wes- en Suid-Kaapland, wat graag verligte geluide maak, het pas verras deur op te merk dat die land ‘n verlies aan beskaafdheid ervaar (Die Burger, 4 deser, p 11).]

Mense wat die UDF/ANC-misdade en -geweld goedpraat, soos Van Wyk en Le Cordeur, is deesdae deel van “die Wie-is-Wie van Afrikaans.” Maar soos ek en andere al so dikwels aangetoon het, sou hulle nie daardie posisies beklee het en Afrikaans-skadelike invloed kon uitoefen as dit nie was vir die hartlike samewerking van misleide Afrikaanssprekende blankes nie. Deesdae is een van die hoofondermyners Wannie Carstens, wat leidende posisies in die SA Akademie vir Wetenskap en Kuns, die ATR en ATM beklee en ook ‘n raadslid van die Universiteit Stellenbosch is.

Volgens eie erkenning is Carstens se Damaskus-ervaring te wyte aan ‘n gesprek wat hy in 2004 met Christa van Louw gehad het (LitNet Akademies 15.03.2013). Oor hierdie onderwerp sou ek nie Van Louw se dramatiserings sonder meer as geloofwaardig aanvaar nie. Ons lewe in ‘n tyd en in ‘n land waarin daar ideologies hewig oorlog gevoer word. Ten einde sinvol te dink en jou geestelike ewewig te behou, is dit nodig dat ‘n mens jou teen naïewe reaksie moet staal. Hierdie onderonsie het nie lig aan Carstens op die pad vorentoe verskaf nie, maar hom veel eerder ten minste kol-kol blind gelaat.

Dit bring my by nog ‘n onlangse publikasie waarop ek die aandag wil vestig, naamlik Carstens se skrywe, “Hoekom Afrikaans?” (ATR-webwerf, 31 Mei). Hy wil “die spoke van die verlede … besweer.” Dit ly min twyfel dat daardie spoke almal wit is. Ek bly wonder hoe Carstens kan dink dat in sy teks iets staan wat oorspronklik genoeg is om publikasie te regverdig. Sy motivering was heel moontlik goebbelisties: hoe meer ‘n leuen herhaal word, des te meer/makliker word dit geglo. Carstens wil “‘n belangrike saak oor Afrikaans regstel: Afrikaans is nie die taal van net wit mense nie … Afrikaans is veel meer as die taal van wit mense, dit is veel eerder die taal van die bruin mense (soos die slawe uit die Ooste wat hulself met Hollands moes uitdruk en in hierdie proses gehelp het om die taal te laat ‘anders’ raak as die Hollands van die tyd).”

Carstens verwys nie net na die armsalige slawe nie. Hy haal ook Barack Obama se “Ja, ons kan!” aan. Voorheen het hy Martin Luther King jr goedkeurend aangehaal. Carstens se verwysingsveld bevestig sy verlooptheid. Sulke verwysings en aanhalings word tot vervelens toe by anti-blanke elemente aangetref. Die eintlike woorde van Carstens wat ek verpes, is: “Afrikaans … is veel eerder die taal van die bruin mense.” Dit kan waar wees as (soos hierbo aangedui) Afrikaans nie streng afgebaken word nie (bv as die mengeltaal Kaaps as Afrikaans geklassifiseer word) en die getal huidige sprekers dan suiwer kwantitatief beoordeel word. Sodra kwalitatiewe oorwegings toegelaat word, sink Carstens se stelling.

Histories blyk sy stelling ‘n onverdunde leuen te wees. As taalkundige behoort Carstens te weet dat onderskei moet word tussen, eerstens, die ontstaan van ‘n taal en, tweedens, die vestiging en uitbouing van daardie taal. Dit is moontlik dat die skewe gepraat van Hollands deur bv die slawe een van die faktore is wat aanleiding tot die ontstaan van Afrikaans gegee het. Deur hierdie enkele moontlikheid te verhef tot eienaarskap van die taal by verre nasate is om buitensporig polities korrek en bedenklik oorverlig en opportunisties te wees. By die ontstaan van Afrikaans kon nie-wittes ‘n (beperkte) rol gespeel het. Die vestiging, uitbouing en ook behoud van Afrikaans was en is grootliks aan blankes te danke. Wat verhoed Carstens en sy meelopers om hierdie feite openlik te erken? Politiek en nogmaals politiek, spesifiek ANC-gedienstigheid.

Uit hoofde van die poste wat hy beklee, kan Carstens ‘n daadwerklike bydrae tot die heil van Afrikaans lewer, mits sy oriëntasie sinvol is. Taalkundige oorwegings behoort voorrang bo ANC-gedienstigheid te geniet. As hoogleraar in Afrikaanse taalkunde behoort die Potchefstroomse kampus van die Noordwes-universiteit (NWU) by uitstek sy sendingveld te wees; veral nou in die tyd van nood. Carstens en Le Cordeur is veronderstel om die voorste wagters op die Sionsmure vir Afrikaans te wees. Oor die maandelange anti-Afrikaans-veldtog teen die Potchefstroom-kampus het hulle, sover ek weet, nog geen openbare verklaring uitgereik nie. Hierdie wagters slaap, behalwe dat Carstens dit wenslik ag om te beweer dat Afrikaans “veel eerder die taal van die bruin mense is.” Iets radikaals is by hierdie wagters verkeerd. Dit verg radikale regstelling.

Veral Hannelie Booyens en Adriaan Basson het met hulle moedswillige mite van ‘n Nazi-saluut daarin geslaag om Potchefstroom as die laaste oorwegend Afrikaanse en blanke universiteitskampus op die vernietigingspad te plaas. Wat hulle verder bereik het, is dat daardie kampus nou geëtiketteer word as ‘n “onderdrukkende magstruktuur” wat uitgewis moet word (NWU-webwerf). Omdat Potchefstroom die afgelope jare heelwat kulturele vlugtelinge uit ander streke getrek het, is dit moontlik dat die beste (en meeste?) nie-verloopte Afrikanerstudente tans daar aangetref word. Hulle pleeg nie moord en doodslag nie en maak hulle nie skuldig aan misdaad nie. Daardie studente is moontlik voorbeeldiger as dié op ander kampusse. Desnieteenstaande word hulle vir kritiek uitgesonder. Die nuwe rektor, Dan Kgwadi, noem ontgroening “barbaars” en “gemors” (Beeld 5 deser). Kan dit naasteby geregverdig word? Is dit geregtigheid? Is besnydenis nie in groter mate barbaars nie?

Die Universiteit Stellenbosch het dit in 2003 wenslik geag om die Afrikaanssprekende nie-Afrikaner Frederik van Zyl Slabbert aan te stel om die kampuskultuur aldaar te ondersoek sodat dit in ooreenstemming met die wense van die ANC getransformeer kon word. Die NWU het ‘n soortgelyke gesindheid geopenbaar deur die Afrikaanssprekende nie-Afrikaner Leon Wessels aan te stel om die Potchefstroomse kampus te transformeer. Voorspelbaar het die myns insiens minder talentvolle Wessels en sy taakspan dit wenslik geag om hulle deur die Slabbert-aanbevelings te laat lei. Wessels is die enigste blanke lid in die taakspan, maar sy etnisiteit is geen faktor nie omdat dit deur oorverligtheid uitgewis is; ten minste wanneer hy in die openbaar optree. Die drie ander lede van die taakspan is nie-wittes.

Wat Wessels en kie aanbeveel en waarmee hulle die kommunistiese minister van hoër onderwys, Blade Nzimande, tevrede wil stel, is dat die drie kampusse van Noordwes-universiteit (Potchefstroom, Mafikeng en Vaaldriehoek) ‘n “enkele institusionele kultuur” moet hê. Dat hierdie drie fundamenteel verskillende kampusse weens die arbitrêre dwaasheid van Kader Asmal ‘n skrale tien jaar gelede in ‘n enkele universiteit saamgevoeg is, word glad nie in ag geneem nie. Die Wessels-bevinding is dat die oorwegend blanke, Afrikaanse kampus op Potchefstroom ongewens is; dat dit, soos die ander twee kampusse, oorwegend swart en Engels moet word. Dit is die soort ding wat ‘n mens van Wessels kan verwag in die lig (eintlik duisternis) van bv sy oorbereidwilligheid tot toegewings tydens die grondwetlike onderhandelings met die ANC.

Wessels is veral buitengewoon entoesiasties oor die elf amptelike tale waarmee ons sit. Om Cyril Ramaphosa ter wille te wees, het Wessels die splinter raakgesien deur die amptelike erkenning van die Venda-taal wonderlik te vind Die balk in die nuwe taalbedeling, dat Afrikaans die enigste amptelike taal is wat oneindige skade lei, het Wessels (doelbewus) nie raakgesien nie. Pleks daarvan was die aanvaarding van die nuwe taalbedeling vir hom ‘n “lekkerkry-oomblik” (Vereeniging, 2010, p 329; Praag 20.10.2013). Wessels sal hom na verwagting weer blind hou vir die skade wat blankes en Afrikaans vorentoe op Potchefstroom gaan ly. Die Dopperhemel van weleer sal nie voortgaan om ‘n toevlugsoord vir blanke kulturele vlugtelinge te wees nie. Swart mag gaan ook daar grootliks onverdiend seëvier.

Theuns Eloff het destyds as oorverligte predikant bekendheid verwerf. Sy openbare beeld het heel moontlik ‘n (deurslaggewende) rol by sy aanstelling as rektor gespeel. Nou lyk dit asof hy beter as enigiemand insien dat die NWU en spesifiek die Potchefstroom-kampus met bose magte te kampe het, met egte kommunisme (die miskende rooi gevaar) as die seëvierende demon. Klaarblyklik besef Eloff dat oordrewe verlooptheid Wessels se spesialiteit is; dat Wessels nie in staat is om objektiewe, akademies-sinvolle leiding aan so ‘n taakspan te gee nie.

Die aanduidings is dat die oud-polisieman Wessels die verkeerde spoor gevat en weer ten koste van Afrikaners en Afrikaans op groot skaal drooggemaak het. Vandaar die waarneming dat sy jongste manewales op ‘n skuldige gewete dui. Wessels het pas vorendag gekom met: “Afrikaans is nie ‘n prioriteit – ‘n soort godsdiens – vir almal nie” (Beeld 4 deser). Gehalte-onderwys is vir hom belangriker as die onderrigmedium. Maar om werklik by (puik) lesings te baat, moet die onderrigtaal tog sekerlik vir die student (optimaal) verstaanbaar wees.

Potchefstroom was skynbaar die kampus wat akademies die minste deur transformasie benadeel is, danksy ‘n blanke rektor. Sedert die toelatingsvereistes vir nie-wit studente verlaag is en dosente by voorkeur op grond van ras en geslag aangestel en bevorder word, het die akademiese gehalte aan die ander vier eens Afrikaanse universiteite (Johannesburg, Pretoria, Stellenbosch, Vrystaat – elkeen met ‘n nie-wit rektor) kommerwekkend gedaal. Wessels se verwysing na gehalte-onderwys maak dus geen sin nie, want die praktyk getuig van die teenoorgestelde.

Soos wat in talle ander gevalle gebeur het, bv by die aanwysing van Kgwadi as rektor, sou die transformasie van die Potchefstroom-kampus nie sonder die samewerking van verloopte Afrikaners plaasgevind het nie. Verloopte Afrikaners bly die kernprobleem van Afrikaners en Afrikaans.

Ten slotte iets anders oor Afrikaans. Johan van Zyl van Koringberg skryf soms die rubriek Van Alle Kante in Die Burger. Ek onthou dat hy hom by geleentheid in so ‘n mate aan mengeltaal skuldig gemaak het dat ek die redakteur gevra het om Van Zyl te verplig om sy rubrieke in Afrikaans te skryf. In sy jongste skrywe (28 Mei, p 10) erken Van Zyl dat hy tot taalonsuiwerheid geneig is. Maar selfs hy het nou geduld met geradbraakte Afrikaans verloor.

Hy haal ‘n radio-aanbieder aan: “Ons het vanaand baie lekker musiek in stoor.” Hoewel in twee tale uitgesaai word, het die stasie ‘n Engelse naam, Smile 90.4FM. Van Zyl noem ook die volgende voorbeelde van taalgebruik deur radio-aanbieders en nuuslesers: die “strydige” bendes op die Kaapse Vlakte, die beskuldigde wat “na verwagting” Saterdag sy broer doodgesteek het en die stommiteit “vandag merk die begin van Ramadaan.” Ek verpes dit veral as polisie- en verkeerswoorvoerders “was” pleks van “is” gebruik: “In die ongeluk was drie mense dood.”

Op 3 deser (p 10) het Lizma van Zyl, die genoemde radiostasie se hoof van nuus en aktualiteit (‘n gewigtige betiteling) met ‘n brief op Johan van Zyl se opmerkings gereageer. Dit lyk asof die anonieme omroeper deesdae met vrug op slawe- of Khoi-oorsprong aanspraak kan maak. Daar word verwys na sy “warmte en ‘n eg Kaapse stem,” wat die taalfoute “troef”. Die betrokke omroeper “is ‘n gesinsman met ‘n passie vir Afrikaans en dié provinsie. Hy is vol empatie vir hierdie streek se mense … hy het … ook ‘n graad van Stellenbosch.” Só word daar om die bos geskryf, pleks van te noem dat die omroeper bruin en Kaaps is en daarom op spesiale behandeling, of ten minste buitengewoon omsigtige kommentaar, geregtig is.

‘n Gevoelige senuwee is dus deur Johan van Zyl raakgeboor. Dit verduidelik die goor reaksie wat hy ontlok het. Daar word verwys na Johan se “snedige opmerkings” en Lizma bevraagteken “of die puristiese aanslag regtig soveel waarde en steeds van toepassing is.” Ons is mos nou in die bevrydings- en loslit-era. By Smile 90.4FM word deurmekaar geboer: “Ons verteenwoordig die heerlike mengelmoes wat ons mooiste Kaap so uniek maak. Ons is ook trots om die aanbieder op wie jy so ‘n venynige aanval geloods het in ons span te hê.”

Die vraag wat ek in die midde wil lê, is wanneer begin Carstens, Le Courdeur en hulle meelopers om iets te doen om die voortbestaan van agbare Afrikaans te verseker? Daar moet nie geredeneer word dat sommige Afrikaanssprekers voorheen benadeel is (vanselfsprekend deur slegte wittes) en daarom nie aanstoot gegee mag word nie. Ek en baie van my mede-Afrikaners word tans benadeel en vind geradbraakte Afrikaans hoogs aanstootlik. Ons deurleefde gevoelens word gekrenk. Is ons belange nie ook agtingswaardig nie?