Turkye het Woensdag veiligheidsmaatreëls op die grens met Sirië verskerp nadat ’n selfmoordbomaanval, waarvoor ekstremiste van die Islamitiese Staat (ISIS) groep die skuld kry, die lewe van 31 mense geëis het en die vrees laat ontstaan het dat die Siriese konflik oor die grens na Turkye kan versprei.
Maandag se aanval in die dorp Suruc was een van die dodelikste aanvalle in Turkye in etlike jare en die eerste keer dat die regering IS regstreeks van ’n aanval op Turkse grondgebied beskuldig het.
Pro-Koerdiese aktiviste wat by ’n Turkse kultuursentrum met voorbereidings besig was vir ’n humanitêre sending na die dorp Kubane in Sirië, se verminkte lyke het ná die aanval op die toneel gelê. Altesaam 31 van die nagenoeg 300 sosialistiese jeugaktiviste wat in die sentrum was, is dood en ongeveer 100 beseer.
Honderde pro-Koerdiese aktiviste het Maandagnag in Turkse stede teen die aanval en die regering se beleid jeens Sirië betoog en in Istanboel het die polisie waterkanonne op betogers gerig om hulle uiteen te jaag.
Dosyne mense is in Oktober verlede jaar in landwye betogings dood toe betoog is teen die regering se vermeende gebrek aan steun vir Koerde wat teen die djihadiste van ISIS veg.
Die weste beskuldig Turkye daarvan dat nie genoeg gedoen word om die opkoms van IS te stuit nie en dat selfs met die groep saamgewerk word, beskuldigings wat ten sterkste deur Turkye ontken word.
In die afgelope weke het Ankara strenger teen die groep begin optree en dosyne vermeende ISIS-lede in Istanboel en ander stede aangekeer.
Meer as 50 miljoen Turkse burgers het teen die regering van president Tayyip Erdogan in die nasionale verkiesing gestem.
Die regerende AKP-party het sowat 10% steun verloor, wat veroorsaak het dat hulle hul parlementêre meerderheid verloor het.
Baie Turke het in die pasafgelope stemmery as ‘n waterskeidingsverkiesing vir dié land se nasionale politiek beskou.
Een uit elke vyf kiesers in Turkye is Koerde. Die Koerde is die mees godsdienstige gemeenskap in die land, en tog het hulle nie Erdogan se Islamitiese party ondersteun nie.
Dit was ten spyte van die feit dat dit Erdogan was wat gesorg het vir ‘n dramatiese verandering van status vir Koerdiese minderheid Turkye, iets wat selfs sy politieke teenstanders erken.
Die Sowjet-Unie het die Koerde in hul opstand teen die sentrale mag voorheen deur die verskaffing van wapens ondersteun.
Ná die USSR se ineenstorting, het Israel geleidelik verhoudinge met Koerdiese minderhede in die Midde-Ooste versterk.
As die Koerde se nuwe beskermheer in die streek, met die troefkaart van ‘n onafhanklike Koerdiese staat teen sy teenstanders, is die uitslag van die verkiesing ‘n groot oorwinning vir Israel.
Israel ondersteun Koerdiese nasionalisme as ‘n nuttige instrument om Turkye en sy ambisieuse leier in toom te hou.
Die gay-gemeenskap in Turkye se aandrang op regte het verdamp en die verkiesing het bewys dat etniese minderhede belangriker vir kiesers was as seksuele voorkeure.
Polisiemanne van Istanboel het die sentrale hof laat Dinsdagmiddag bestorm en twee mense doodgeskiet wat nege ure vroeër in die gebou ingebreek het om ’n aanklaer gyselaar te neem.
Die aanklaer het ’n sterfgeval verwant aan anti-regeringsoptogte in 2013 ondersoek, het DPA berig.
Istanboel se polisiehoof, Selami Altinok, het bevestig dat twee mense dood is. Hy het gesê die polisie het ses ure met die gyselnemers onderhandel
Hulle het die hof bestorm toe hulle geweerskote uit die aanklaer se kantoor gehoor het.
Turkye se eerste minister, Ahmet Davutoglu, het laat Dinsdag aangekondig dat die aanklaer in die hospitaal aan sy wonde beswyk het. Davutoglu het sy simpatie met die familie uitgespreek en die gyselaardrama ’n aanval op Turkse reg en demokrasie genoem, het die nuusagentskap Anadolu berig.
Die twee gyselnemers het hul verbintenis met die militante groep DHKP-C erken, wat op sy Facebook-blad gedreig het om die aanklaer dood te maak. Op die blad is foto’s geplaas van die aanklaer wat gewurg word.
Die groep het op sy Facebook-blad geëis die polisieman wat verantwoordelik is vir die dood van Berkin Elvans moet geïdentifiseer word en dat alle ondersoeke rakende die betogers gestaak word.
Die 15-jarige Berkin is tydens optogte van 2013 met ’n traangaskan teen die kop raakgegooi en het nooit weer sy bewussyn herwin nie. Hy is in Maart 2014 dood. Daar was geen vordering in die ondersoeke na sy dood nie.
Berkin se pa, Sami Elvan, het op Twitter gesê hy wou nie hê dat enigiemand moet seerkry nie. “Ek wil net ’n regverdige verhoor hê,” het hy getwiet.
Die gyselaarsdrama het begin toe twee mense hul weg na die aanklaer se kantoor op die sesde vloer van die gebou gevind het, het Altinok aan Turkse media gesê. Die voorval het tydens ’n kragonderbreking in Istanboel plaasgevind.
Die optogte het in 2013 plaasgevind.
Intussen het twee mense – gewapen met gewere en in minstens een geval, met ‘n bom – die stad se polisie-hoofkwartier Woensdag aangeval, het Turkye se staatsbeheerde uitsaaier berig.
Een van die aanvallers, ‘n vrou met ‘n bom, is gedood toe die polisie op die aanvallers losgebrand het, volgens TRT.
Die tweede persoon het aanvanklik gevlug voordat hy opgespoor is. Hy het ligte beserings opgedoen. ‘n Polisiebeampte is ook beseer in die voorval.
Die Veiligheidsraad van die Verenigde Nasies sal Donderdag bykomende lede verkies vir vyf setels in die raad van 15 lede.
Die 193 lede van die Algemene Vergadering sal die nuwe lede aanwys wat op 1 Januarie 2015 hul poste sal opneem.
Die verkose lande sal aansluit by die vyf permanente lede, Brittanje, China, Frankryk, Rusland en Amerika en sal twee jaar lank verteenwoordig word.
Die lande wat waarskynlik verteenwoordiging sal kry is Angola, wat deur Afrika voorgestel is, Venezuela wat deur Latyns-Amerika voorgestel is, en Maleisië wat deur Asiatiese moondhede benoem is.
Dié drie sal die leë stoele van Argentina, Rwanda en Suid-Korea vul.
Spanje, Turkye en Nieu-Seeland sal sake uitspook vir die ander twee setels wat tans deur Australië en Luxemburg gevul word.
Met die moontlike toetrede van Turkye en Maleisië, tesame met Tsjad en Jordanië reeds op die Raad, sal dit die eerste keer in sy geskiedenis wees dat vier Moslem lande verteenwoordig word.
Baie aandag is gefokus op Venezuela se deelname en die aanstelling van wyle president Hugo Chavez se dogter, Maria Gabriela, as adjunk-ambassadeur by die Verenigde Nasies. Na verwagting sal Venezuela teen Anglo-Amerikaanse resolusies opstaan.
As die hoogste besluitnemingsliggaam van die Verenigde Nasies, kan die Veiligheidsraad sanksies op lande en individue instel, verdagtes vir oorlogsmisdade vervolg, vredesooreenkomste bekragtig en die gebruik van geweld magtig.
Die Veiliheidsraad hou ook toesig oor 16 vredesendings in die wêreld, met ‘n begroting van byna $8 miljard.
Die Turkse owerheid het bekend gemaak 49 gyselaars is uit die kloue van een van die wêreld se mees gevreesde militante groepe bevry sonder dat ’n enkele skoot gevuur, losprys betaal of ruilooreenkoms aangegaan is.
Pres. Tayyip Erdogan van Turkye het die vrylating van die gyselaars as ’n geheime reddingsoperasie beskryf, berig AP.
Die gyselaars, insluitende diplomatieke personeel, soldate van die spesiale magte en kinders, is op 11 Junie by die Turkse konsulaat in Mosoel in Irak deur militante van die Islamitiese Staat as gyselaars geneem.
Ahmet Davutoglu, die eerste minister van Turkye, sê hulle is vrygelaat ná ’n “beplande operasie” deur die land se intelligensiediens.
“Ek bedank die eerste minister en sy kollegas vir die vooraf beplanning en goed berekende en geheime operasie wat deur die nag uitgevoer is,” het Erodgan gesê.
Kenners het egter die weergawe van die Turkse regering in twyfel getrek toe die goedgeklede mans en vroue, wat meer as drie maande gelede deur lede van die gevreesde Islamitiese Staat (ISIS) as gyselaars geneem is, Saterdag hul families by die lughawe in die Turkse hoofstad omhels het.
“Die amptelike verduideliking klink te goed om waar te wees,” het Sinan Ulgen, ’n voormalige Turkse diplomaat wat aan die hoof staan van die Sentrum vir Ekonomiese en Buitelandse Beleidstudies in Istanboel, gesê. “Daar is ’n paar baie geldige vrae oor hoe dit gebeur het, wat nog onbeantwoord is.”
Die gyselaars, onder wie twee jong kinders, is uit die Turkse konsulaat in die noord-Irakese stad Mosoel ontvoer toe die stad op 11 Junie oorgeneem is. Hoe hulle van Mosoel na Turkye gereis het en hoekom die IS so ’n waardevolle bedingingsvoordeel sonder meer prysgegee het, bly onduidelik.
“Ek dink dit is redelik om te sê die volle storie is ons nie vertel nie,” het Aaron Stein van die Instituut vir Verenigde Koninklike Dienste in Londen gesê.
Hy is ’n kenner van die Turkse veiligheidsbeleid.
Een van die bevryde gyselaars het aan die staatsbeheerde Anadolou-nuusagentskap gesê een van die militante het ’n vuurwapen teen die konsul-generaal, Ozturk Yilmaz, se kop gehou en hom gedwing om ’n verklaring te maak.
Yilmaz het op sy beurt laat Saterdag aan NTV-televisie gesê hy en die ander gyselaars is gedwing om na video’s te kyk wat wys hoe ander ontvoerdes onthoof word.
“Hulle hou daarvan om hul gyselaars te demoraliseer,” het Yilmaz gesê en bygevoeg hoewel die groep met geweld gedreig is, die ISIS hulle nie fisieke skade aangedoen het nie.
Die president van die Europese Raad, Herman van Rompuy, het die spitsberaad tussen Europa en Afrika as ‘n geleentheid bestempel vir Europa om vir sy koloniale verlede te vergoed en vrede, ekonomiese groei en werkgeleenthede in Afrika te skep, maar ontelders sê Europa het min aantrekkingskrag vir Afrika.
Die Europese Unie is Afrika se grootste ontwikkelingsvennoot, wat tussen 2007 en 2013 hulp van twee biljoen rand beskikbaar gestel het aan die vasteland.
Presidente en eerste ministers van Europa en Afrika het in Brussel byeengekom vir ‘n beraad tussen die die twee kontinente wat voorgehou word as ‘n geleentheid om vrede en beleggings op die wêreld se armste vasteland te bevorder.
Kenners meen egter die EU is bekommerd oor China se groeiende invloed op die vasteland wat hul toegang tot goedkoop hulpbronne kan belemmer.
Die spitsberaad is geopen met krisissamesprekinge Woensdag oor die “skrikwekkende” geweld in die Sentraal-Afrikaanse Republiek (SAR).
Dertien leiers van die Europese Unie en 12 Afrika-leiers het vergader met die sekretaris-generaal van die Verenigde Nasies, Ban Ki-moon oor die afwaartse spiraal van chaos waarin die SAR besig is om te versink.
Die VN-hoof hoop om die Veiligheidsraad te nader sodat ‘n sogenaamde vredesmag van 12.000 uiteindelik die 8.000 Afrika- en Franse troepe daar kan vervang.
Op die vooraand van die spitsberaad het die EU besluit om reeds 1000 troepe na die SAR te stuur, in weerwil van ‘n gebrek aan toerusting.
Ban Ki-moon het gewaarsku dat die situasie in ‘n volskaalse volksmoord kan ontaard, met kinders wat onthoof word, kannibalisme en wydverspreide summiere teregstellings.
Onwettige migrasie, handels- en veiligheidsprobleme in Afrika sal ook aangespreek word by die tweedag-beraad.
Die vorige EU-Afrika-spitsberaad in Tripoli is meer as drie jaar gelede onder toesig van die Libiese staatshoof Moeammar Gadaffi gehou voordat hy deur Anglo-Amerikaanse ondersteuners vermoor is.
Spanning oor China se invloed was reeds toe ook sigbaar.
Dit het intussen aan die lig gekom dat die geweld in Libië wat die lewe van ‘n Amerikaanse ambassadeur Chris Stevens geëis het nadat die VSA die land binnegeval het, doelbewus deur die Amerikaanse owerhede toegesmeer is.
Die CIA het erken dat hulle gelieg oor Libië, oor ‘n opstand in Benghazi wat nooit plaasgevind het nie.
In ‘n doelbewuste poging om die Amerikaanse nasie, sowel as mense regoor die wêreld te mislei, het Barack Obama, Hillary Clinton en die VN-ambassadeur Susan Rice gelieg en gesê die terrorisme-aanval op die diplomatieke missie in die stad was ‘n spontane opstand in reaksie op ‘n anti-Islam-video wat opgelaai is op die internet.
Die waarnemende CIA-direkteur Mike Morell sal openbare getuienis oor die Benghazi-versinsels lewer voor ‘n Staande komitee oor Intelligensie van die Huis van Verteenwoordigers dié week.
Intussen het China hul penetrasie van Afrika voortgesit, terwyl Indië, Brasilië, Turkye en Suid Korea ook tans soortgelyke geleenthede nastreef.
“In net ‘n paar jaar het Afrika ‘n aantreklike bruid geword wat kan kies tussen ‘n paar kandidate,” sê ontleder Geert Laporte van die Europese Sentrum vir Beleidsontwikkeling. Maar Europa is “op die oomblik baie onbegeerlik.” [But Europe right now does not have a lot of sex appeal]
President Jacob Zuma en Zimbabwe se Robert Mugabe het besluit om nie dit by te woon nie na ‘n geskil oor die uitnodigingslys.
Mugabe het weggebly omdat sy vrou Grace nie genooi is nie. Sy is een van talle gaste wat nie ‘n uitnodiging ontvang het nie.
President Zuma het Suid-Afrika se minister van buitelandse sake in sy plek gestuur.
‘n Skadu het oor die Turkse politieke toneel neergedaal na die anonieme publikasie op YouTube, op 27 Maart van twee opnames van ‘n nasionale veiligheidsvergadering waarin die Turkse regering oorweeg om onder valse voorwendsels – ‘n sogenaamde ‘false flag’ – in ‘n oorlog teen Sirië gewikkel te raak.
Die Turkse eerste minister beskuldig sy voormalige bondgenoot en geestelike, Fethullah Gulen, daarvan dat hy ‘n smeerveldtog teen hom gelei het.
Premier Tayyip Erdogan het nietemin dié naweek as oorwinnaar uit die land se verkiesing getree.
Die verkiesing is ook beskou as ‘n referendum oor sy regering nadat hy van korrupsie beskuldig is.
Vroeë uitslae toon dat Erdogan se AK Party tussen 44 en 46 persent van die stemme gekry het, terwyl die opposisie tussen 23 en 28 stemme op hulle verenig het.
Hy het sy oorwinning by die stembus bestempel as die aanbreek van die nuwe Turkye.
Op 24 Februarie is ‘n klankbaan gelek waarin die premier sy seun adviseer om 30 miljoen in kontant weg te steek voor die polisie dit kom soek in sy huis.
Ten spyte van ontkennings deur Erdogan het sy beeld as vroom en wetsgehoorsame man ‘n groot knou gekry.
Sy oorwinning oor Fethullah Gülen is slegs moontik gemaak deur die afdanking van duisende staatsamptenare wat hy daarvan beskuldig het dat hulle Gulen volg.
Hierdie bekendmaking ondermyn enige Turkse poging om verder in te meng in Sirië. Sedert die begin van die oorlog, het Ankara logistieke ondersteuning aan NAVO se rebelle gebied.
Vrae heers egter oor die argeologiese skatte in Aleppo waarvan talle ou Christelike stukke is, wat deur Turkye geplunder is.
Turkse betrokkenheid in die destabilisering van Sirië is te indringend om nog steeds ontken te word. Ankara ondersteun nie net ‘n politieke opposisie, maar Islamitiese huursoldate wat terrorisme beoefen.
Die land is diep verdeel in twee onverbiddelike kampe, en al het Erdogan die verkiesing gewen is die konflikpotensiaal verdiep deur sy hardhandige optrede teenoor opponente.
Ons lewe in ‘n tyd waarin ons wys gemaak word dat alle mense gelyk en selfs wesenlik eenders is; of só behoort te wees. Dit dien as die grondslag van een mens, een stem. A weet na bewering net so goed soos B wie moet regeer, gevolglik het albei stemme dieselfde gewig. Ek sou eerder die teenoorgestelde beweer: Dat geen twee mense eenders is nie; dalk selfs nie sogenaamde identiese tweelinge nie.
Dit lyk vir my sommige mense is intelligenter as ander. Sommige is beter ingelig as ander. Sommige het meer as ander gedoen om iets wat die moeite werd is tot stand te bring. Andersom kan ‘n mens beweer dat sommige meer afgebreek het as ander, ens. Die werklikheid is dat sommige mense ‘n bate en ander ‘n las vir die samelewing is. Net die batiges behoort toegelaat te word om ‘n land se lot te bepaal.
Veralgemenend is dit ook moontlik dat sommige groepe mense gewoon beter as ander is. Dit kan op bv verskille in kultuur dui, terwyl die gelykwensers van ons almal bv Afrikane of wêreldburgers wil maak.
In die nuwe Suid-Afrika mag ons nie diskrimineer op grond van ras/kleur nie, behalwe as dit ten gunste van nie-wittes, en veral swartes, en ten koste van wittes is. Dan staan dit bekend as “billike diskriminasie”. Maar om praktiese redes moet ons liewer ons onderskeidingsvermoë behou. Byvoorbeeld, wanneer groepe mense beoordeel word, is dit in die openbare belang om tussen presteerders en nie-presteerders te onderskei. Ek verwys na “prestasie” in die positiewe of konstruktiewe sin; nie in die negatiewe of afbrekende sin van bv terroriste wat ‘n suksesvolle bomplantveldtog gevoer het nie.
Dit lyk vir my asof gesê kan word dat bv die Duitsers hulle (in sommige opsigte) as presteerders bewys het. Die kort tydperk van naziisme (1933-1945) kan nie alle Duitsers van alle tye vir sodanige huldiging diskwalifiseer nie. ‘n Mens hoef natuurlik ook nie oorboord te gaan en daarom naziisme (of fascisme of nasionaal-sosialisme) of sosialisme (of selfs kommunisme), of watter staatkundige ideologie ook al, in elke opsig te verdoem nie.
Insgelyks kan die blankes of die Afrikaners as presteerders gereken word op grond van wat hulle in Suid-Afrika tot stand gebring het. Die vier dekades van apartheid (1948-1989) diskwalifiseer blankes nie vir sodanige erkenning nie, onder meer omdat apartheid nie in iedere opsig sleg was nie.
Ook is dit ‘n wanvoorstelling om alles oor die politieke boeg te gooi. In die tydperk 1933 tot 1945 was daar baie nie-naziïstiese verskynsels in die Duitse samelewing. In die versmaaide apartheidsera het dit ook om baie meer as bloot apartheid gegaan. Die lewe en die geskiedenis behels baie meer as die politiek.
Wanneer erkentlikheid teenoor ‘n groep mense se prestasies openbaar word, impliseer dit nie dat jy noodwendig van hulle hou nie. Die Jode kan as voorbeeld dien. As die Jode (of die Romeine) vir Jesus se dood verantwoordelik gehou word, behoort ‘n mens nie daarom alle Jode (of Romeine) te verdoem nie. ‘n Mens hoef nie van Jode te hou nie, maar dit is onteenseglik waar dat hulle ‘n lang geskiedenis van buitengewone prestasie het. Daar is baie Duitse Jode wat weens anti-semitisme uit Europa gevlug en ‘n belangrike rol in die ontwikkeling en voorspoed van bv die VSA gespeel het.
Ek het onlangs ‘n omvattende boek oor die Armeniese volksmoord gelees. Die Armeniërs het hulle lank voor die Turke in wat nou Turkye genoem word, gevestig. In vergelyking met die Turke was die Armeniërs presteerders, onder meer omdat hulle meer ontwikkeld (of beskaafd) was. Armenië was sedert die 4de eeu ‘n Christelike staat; die eerste in die wêreld. Die Turke was jaloers op die Armeniërs se groter welvaart en vyandig teenoor hulle omdat hierdie Turke die Moslem-geloof fanaties aangehang het. Turke het uit sentraal-Asië na Turkye gestroom en die Armeniërs getalgewys verswelg.
Ingevolge John Stuart Mill (1806-1873) se tirannie van die meerderheid het die Turke meer as ‘n miljoen Armeniërs vermoor of in kampe laat sterf en die res uit die land gedryf. In die klein hedendaagse staat Armenië (aangrensend aan Turkye) is daar skaars 3 miljoen Armeniërs, terwyl sowat 8 miljoen van hulle hulle in ander lande bevind. Dit is ‘n klassieke voorbeeld van wat kan gebeur as ‘n beskaafde minderheid dieselfde grondgebied met ‘n minder ontwikkelde meerderheid moet deel; ‘n meerderheid wat die land regeer.
Die Armeniese volksmoord voor en tydens die Eerste Wêreldoorlog was in talle opsigte ‘n kleedrepetisie vir die Joodse holocaust tydens die Tweede Wêreldoorlog. In Duitsland en Oostenryk was die Jode presteerders en welvarend. Sedertdien het baie Jode hulle in Israel gevestig. Daar doen ‘n situasie soortgelyk aan die Armeniërs teenoor Turke hom voor, naamlik Jode teenoor Palestyne. In Israel is die Jode in die meerderheid maar in die omliggende Palestynse en oorwegend Moslem-gebiede is die Jode ‘n beskaafde minderheid.
In die geval van sowel die Armeniërs/Turke as die Jode/Palestyne is daar parallelle met Suid-Afrika. Geen wonder dat daar hartlike samewerking, bv militêr, tussen die “apartheidsregime” en Israel was nie. As eerste minister het DF Malan Israel in 1953 besoek en ongekwalifiseerd sy bewondering vir die land uitgespreek.
Teen hierdie agtergrond kan Kevin Bloom se boek, Hating Goldstone: the Jewish community against the judge (Johannesburg: Parktown Publishers, Mampoer Shorts, 2012, $2.99 – slegs elektronies beskikbaar), beoordeel word. Op die Mampoer-webwerf word Bloom se objektiwiteit in leserskommentaar bevraagteken, maar hierdie kritiek moet myns insiens eerder toegeskryf word aan die verdeeldheid wat daar oor hierdie saak binne die Joodse gemeenskap bestaan. Ek het die outeur se uiteensetting ewewigtig gevind, behalwe dat, soos deesdae die gewoonte is, apartheid sonder meer verdoem word.
Verdeeldheid is ‘n relatiewe term. As daar ‘n enkele kenmerk van die Jode is wat Afrikaners gerus kan navolg, is dit Jode se vermoë om hulle groepsverwantskap te behou. Al woon hulle verspreid oor die aarde klou baie van hulle aan hulle geskiedenis en kultuur (bv taal, godsdiens en ander gewoontes) vas. Hulle integreer dikwels hoogstens in ‘n mate met ander groepe. Sedert 1948 het die Jode ‘n tuisland wat internasionaal as ‘n staat erken word.
Is daar naasteby dieselfde mate van samehorigheid by Afrikaners? Sal die Afrikaner-diaspora met verloop van tyd in dieselfde mate as die Jode hulle identiteit behou? Waar is die Afrikaner-tuisland? Orania kan ‘n begin in hierdie rigting wees. Lees gerus Leanne George se redelik positiewe kommentaar oor Orania: Koeksister Commerce: Rebranding the White Homeland (Johannesburg: Parktown Publishers, Mampoer Shorts, 2013, $2.99 – slegs elektronies beskikbaar).
Vir jou waardes kan ‘n mens ‘n geestelike tuiste binne jouself skep. Maar ‘n konkrete, fisiese tuisland waarin jy jou in veiligheid en vrede saam met kultuurgenote kan uitleef, is sekerlik ook nodig. Dit moet ‘n ruimte wees waarmee jou hart se punt spontaan aanklank vind; iets waarop jy trots is en wat moeiteloos jou lojaliteit verdien.
Dit moet nie ‘n land wees wat feitlik onherkenbaar verander het en waarin jy ‘n tweederangse burger geword het weens die verradelike gedrag van enkele politici nie. Die Armeniërs en Jode het elk net ‘n klein landjie wat hulle hulle eie kan noem, maar hulle was en is bereid om vir die behoud daarvan te veg. Hulle sal, soos ek, sekerlik nooit die kolossale onnoselheid van ‘n De Klerk & kie aanvaar wat ‘n groot, ontwikkelde en potensieel voorspoedige land aan ‘n myns insiens immorele bende grypsugtiges verkwansel het nie.
Richard Goldstone (gebore in 1938) is in 1980 as regter aangestel en het in 2003 as regter in die Grondwethof afgetree. Hy het bekendheid verwerf as die voorsitter van die Goldstone-kommissie, wat die plaaslike geweldpleging van 1991 tot 1994 probeer uitpluis het. Daarna was hy betrokke by die ondersoek van menseregteskendings in Joego-Slawië en Rwanda (1994-1996) en Gasa (2009). Dit is sy verslag oor die gebeure in Gasa wat groot ontevredenheid in Israel en verdeeldheid in die Joodse gemeenskap in Suid-Afrika en elders veroorsaak het.
Goldstone het sowel die Israeli’s as die Palestyne aan growwe menseregteskendings skuldig bevind. In 2011 het hy teruggekrabbel oor sy skynbaar oordrewe veroordeling van die Israeli’s deur te beweer dat verdere inligting intussen aan die lig gekom het. Eintlik was Goldstone se aanvaarding van hierdie missie van die Verenigde Nasies (VN) kortsigtig, want as hy in die guns van Israel beslis het, kon daar gesê word: Dit is wat van ‘n Jood te wagte is. Daarenteen was die verwagting by die VN se Menseregteraad dat Israel veroordeel moet word. Goldstone se opdrag was om net die gedrag van die Israeli’s te ondersoek. Hy het egter albei partye se dade beoordeel.
In die konteks van bv Israel/Palestina is gevra in hoeverre daar “misdade teen die mensdom” gepleeg is. Laasgenoemde is ‘n mode-frase wat hom tot die uiterste misbruik leen. Terugverwysend na wat ek hierbo oor die kwalitatiewe verskille tussen mense geskryf het, moet ek dit in die midde lê dat ek veel eerder “misdade teen die beskawing” vir beswaar sou uitsonder. Pleks van ‘n kwantitatiewe benadering, waarvolgens die getal mense wat na bewering “benadeel” is van deurslaggewende belang is, verkies ek ‘n kwalitatiewe uitgangspunt.
Dwarsdeur die geskiedenis is dit begaafde indiwidue en klein uitgelese groepe, en nie die massa nie, wat positiewe dinge tot stand gebring en die voortgang en vooruitgang van die beskawing bevorder het. Andersins vra ek my af in watter mate ontwikkelde mense se lewensgehalte weens negatiewe gebeure afgeskaal is; beskawing dus blatant ondermyn is. In Turkye, Palestina en Suid-Afrika is onvergeefbare misdade teen die beskawing gepleeg.
Wat Suid-Afrika betref, sal anti-blanke elemente akkoord met “onvergeefbare misdade” gaan deur te beweer dat die blanke bewind plaaslik agtereenvolgend deur slawerny, kolonialisme en apartheid gekenmerk is en dat dit vreeslik onbeskaafd daaraan toe gegaan het. In werklikheid het die ANC en PAC se terreurveldtogte die agteruitgang van Westerse beskawing in Suid-Afrika ingelui. Plaaslik word hierdie “bevrydingsbewegings” se geweldstradisie tot op hede in die vorm van bv plaasmoorde voortgesit. Die ruggraatlose en mandaatlose magsoorgawe van 1990/1994 was myns insiens onmiskenbaar en onvergeeflik ‘n “misdaad teen die (Westerse) beskawing”.
Wat die destydse plaaslike slawerny betref, moet besef word dat die inheemse bevolking nie verslaaf is nie. Die slawe is ingevoer. Die rede hiervoor is dat die Khoisan, wat in die suide en weste aangetref is, nie bruikbare arbeiders was nie. Die swartes, wat uit die noorde en ooste die land binnegestroom het, was ook nie gretig om arbeid te verrig nie. Hoewel daar ‘n ooraanbod van swart werkloses was, het die owerheid dit dikwels eerder gerade geag om arbeiders vir die myne uit buurlande en Oosterlinge uit Indië vir die suikerplantasies in te voer.
Diegene wat die blanke bewind kritiseer oor slawerny, kolonialisme en apartheid skreeu ten hemele oor beweerde “misdade teen die mensdom”. Te midde van al hulle oordrywing kry hierdie kritici dit nie reg om die blankes van die ou Suid-Afika van volksmoord te beskuldig nie; iets wat wel tydens kolonialisme elders in die wêreld ten koste van die inheemse bevolking voorgekom het. Met verwysing na bv plaasmoorde is volksmoord dalk veel eerder ‘n potensiële kenmerk van die nuwe Suid-Afrika.
Om klaarblyklike redes beklemtoon ek eerder verskille as ooreenkomste tussen mense. Sodra ‘n presteerder aan ‘n gelykwenser erken dat alle mense gelyk behoort te wees, word daar onmiddellik met die waarneming gekom dat daar groot ongelykhede in die praktyk is. Die volgende stap is om met die verwyt te kom dat hierdie ongelykhede aan die marginalisering, benadeling, uitbuiting, ens, van nie-wittes toe te skryf is. Blankes kry dan die skuld hiervoor.
Bloom vertel hoe hartlik Goldstone met die hoëlui van die “apartheidsregime” gesosialiseer het. Ook dat Goldstone as regter noodwendig gehelp het om die apartheidstelsel aan die gang te hou. Hy was sekerlik nie ‘n anti-apartheidsaktivis nie. Goldstone beweer deesdae dat hy probeer het om apartheid van binne af te hervorm. In hierdie verband word dan verwys na sy uitspraak dat diegene wat ingevolge die wet op groepsgebiede verskuif word van alternatiewe huisvesting voorsien moet word. Die indruk wat die teks by my gewek het, is dat Goldstone nie van opportunisme vry te pleit is nie.
Enkele jare gelede is ‘n onderhoud met Goldstone op BBC-televisie gevoer. Hy noem toe dat hy hom in Amerika gevestig het. Die rede waarom hy uit die nuwe Suid-Afrika verkas het, is glo omdat sy kinders en kleinkinders in Amerika woon. Dit laat my dink aan die oorverligte Jodin wat ek as ‘n kollega gehad het. Sy het alles wat van die ANC se kant af gekom het skynbaar as manna beskou. Sedertdien het sy en haar gesin hulle sak en pak in Australië gevestig.
Vanselfsprekend verkwalik ek mense wat hulle met woord en daad vir ‘n ANC-regering beywer het maar nie kans sien om te woon in die omstandighede wat hulle help skep het nie. Maar daar is lastige vrae wat periodiek by my opkom: Is dit nie dalk deel van die briljantheid van Jode dat hulle weet wanneer om ‘n sinkende skip te verlaat nie? Is Suid-Afrika nie onmiskenbaar vir altyd opgedonder nie? Het die tyd vir blankes in Afrika nie onherroeplik uitgeloop nie? Ek wil nie so dwaas soos bv JP (Silwerrandjie) Landman wees om die donker wolk doelbewus mis te kyk nie.
Buurlande van Sirië sê die toenemende getal vlugtelinge van die burgeroorlog in die land plaas ‘n ondraaglike las op hulle eie hulpbronne.
Die verteenwoordigers van Libanon, Jordanië, Irak en Turkye het in Geneve gepleit vir groter internasionale steun. Die kwessie is reeds deur die VN se Vlugteling-agentskap aangeroer.
Sirië se minister van buitelandse sake, Walid Moeallem, sê egter van die buurlande wat by die konflik ingemeng het, het net sake vererger.
Hy het na die Siriese opposisie as terroriste verwys. – RSG
Die Turke het gister stembus toe opgeruk om hul kruisies in ‘n referendum te gaan trek. Formeel handel dit oor grondwetlike hervorming wat die weg moet baan vir toetrede tot die Europese Unie. Die Europese Unie se saakgelastigde vir Turkye, Ria-Oomen-Ruijten, het haar ontsteltenis uitgespreek omdat opposisiepartye hul ondersteuners oproep om nee te stem.
Daar is egter soveel distels in die duiwehok, dat die ware rede vir die referendum aan die stief-agterspeen moet suip.
Onder die vernaamste teenstrydighede is dat die Koerde, wat op die oog af die meeste voordeel uit deelname aan die Europese Unie sal trek, volgens berigte teen ‘n ja-stem gekant is. Baie stem nee, ander boikot die referendum en daar was gevalle van intimidasie en geweld, en talle is aangekeer.
Hoewel oor 26 sake gestem word, staan twee soos die spreekwoordelike pale bo die water uit. Dit behels onderskeidelik die inperking van die magte van die hoë regters en die weermag. Die senior regters se magte is aan die bod geplaas omdat hulle soveel mag gehad het, dat hulle hul opvolgers uit dieselfde dampkring aangewys het. Die plan met die referendum is dat die politici en junior regters ook inspraak sal hê by die aanwys van senior regters. Teenstemmers meen weer Erdogan se party, ‘n Moslemparty wat homself as die Moslem-weergawe van die Europese Christen-demokratiese partye beskou, mik om die sekulêre regswese aan te tas. Dit verklaar miskien deels die sekulêre opposisie, wat normaalweg sterker as die regerende party oor lidmaatskap van die EU sou voel, se teenkanting teen ‘n ja-stem. Baie kommentators meen ook die referendum kom op ‘n stemming tussen die Islam en die sekularisme neer, maar nou bepleit die twee kante in baie opsigte dat hul ondersteuners vir die teenoorgestelde as hul eie standpunte moet stem.
Die weermag word ook as ‘n staat binne die staat beskou, waar die generaals bykans onaantasbaar is, en selfs vir kriminele oortredings voor hul kollegas tereg moet staan. Die gedagte met die referendum is dat ook hulle nou voor die burgerlike regbank tereg sal moet staan vir misdade teen die staat, en dat magsmisbruik so ingeperk word. Hul amnestie vir die 1980-staatsgreep sal ook verval.
Hierdie boodskap agter die boodskap is kwalik verskuil. Die referendum is op dieselfde dag gehou as wat die laaste militêre staatsgreep plaasgevind het, in ‘n land waar die weermag sedert 1960 vier keer die verkose parlementêre bewind omvergewerp het. Heelwat van die outoritêre maatreëls is steeds as oorblyfsels van die laaste staatsgreep in die grondwet veranker, en nog slagoffers van die arrestasies en mishandeling word vermis. ‘n Grondwetlike vasvat van die weermag sou in baie mense se oordeel gewild wees. Ja-ondersteuners het ook die afgelope paar dae van die martelinstrumente wat na die staatsgreep ingespan is uitgestal. Altesaam 650 000 mense is destyds aangehou, 171 het weens marteling gesterf, en 49 mense is tereggestel, waaronder ‘n 17-jarige seun wat nou materlaarstatus geniet.
Hoekom die Koerde teen die ja-stem stemming maak is moeilik om te begryp. Die Europese Unie stel as voorwaarde vir Turkse lidmaatskap dat die Turke meer selfbeskikking aan die Koerde en ander minderhede moet toestaan. Trouens, hierdie vereiste het al heelwat vir die Koerde in die sak gebring van ‘n posisie slegs enkele jare gelede waar hul taal effektief verbied is en hul stede Turkse name gekry het.
Koerdies is ook ‘n ‘n Indo-Germaanse taal, anders as Turks. Hoekom juis hulle teen iets wat skynbaar in hul belang is sal stem, bly vir die buitestander Turks.
Terwyl die referendum aan die gang was, was dit egter geen uitgemaakte saak dat die Ja-stem sou sultan kraai nie. Met 70 % van die stemme reeds getel waarvan 60 % “ja” was, was dit egter reeds duidelik dat kommer dat die Turke “nee” sou stem, onnodig was.
Vir baie Turke was die referendum bloot die geleentheid om ‘n mosie van wantroue in die Turkse premier, Tayyip Erdogan, te stel. Soveel nee-stemmers, soveel redes is daar hoekom Erdogan ongewild is. Baie beskou hom as ‘n toekomstige diktator, en die voorkeur wat hy en sy Sanhedrin vir gesluierde vroue het, laat die geëmansipeerde vroue in hierdie Moslem, maar tegnies sekulêre staat, swart sluiers sien.
Baie van die 50 miljoen kiesers weet skynbaar nie presies waaroor hulle alles stem nie, en gee ook nie ‘n dooie kurusj – ‘n Turkse duit – om nie.
Erdogan moet homself ook blameer dat hy juis nou sy beeld as toekomstige diktator versterk het. Minder as ‘n maand gelede het hy die grootste Turkse sake-instelling, TUSAID, gedreig om standpunt vir of teen die ja-stem in te neem, of geëlimineer te word. TUSAID het dit duidelik gemaak dat hy hom nie laat afdreig nie, maar Erdogan het waardevolle vriende verloor. Om die saak te vererger het die Turkse hoof-onderhandelaar by die EU glo gesê hy sal die geestegesteldheid en patriotisme van enige nee-stemmer onder bevraagteken.
Selfs die Turkse president, skynbaar self sonder om sonder om sy eie voorkeur uit te spel, het beide kante van die debat gemaan om ordentlik te bly. Hy het ook ‘n beroep op die kante gedoen om in hul verkiesingsreklame aan kiesers te verduidelik waaroor die referendum handel.
Die lyke van agt vlugtelinge, een van hulle ‘n jong meisie, het by ‘n strand op die Aegeaneiland van Samos uitgespoel.
Volgens beamptes neem hulle aan dat die mense probeer het om die kus van Turkye na Samos oor te steek, toe hul boot in rowwe seetoestande omgeslaan het. Die lykevan ‘n vrou en agtjarige meisie was van die wat gevind is.
Twaalf ander wat op dieselfde boot gereis het, was glo deur ‘n Maltese-vlagskip naby Turkye gesien.
Kuswagte asook ‘n helikopter het ‘n soektog geloods om die 12 vlugtelinge te probeer red.
Die Aegean-see is ‘n gewilde roete vir vlugtelinge wat probeer om toegang tot die Europese Unie te verkry.
