onafhanklikheid – praag.co.za

Sydney Gregan: Is die afstigting van die Wes-Kaap werklik ‘n haalbare opsie?

Dr Corné Mulder van die VF Plus het onlangs in ‘n toespraak by die Kaapstadse Persklub gestel dat “ons” toekoms in ‘n onafhanklike Wes-Kaap lê. Meer bepaald dan dat daardie provinsie selfbeskikking deur middel van sesessie (afstigting) moet oorweeg en ‘n onafhanklike staat moet word.

Hy het aangevoer dat 71% van die inwoners nie wil hê dat die ANC oor hulle moet regeer nie en dat die ANC maar hoogstens 36% van die mense aldaar sedert 1994 kon oorreed om vir hom te stem, ‘n persentasie wat intussen kleiner geword het.

Ek het reeds in ‘n vorige artikel daarop gewys dat afstigting van ‘n gebied (en daarmee saam onafhanklikheid) die tussentydse aangewese opsie vir die Afrikaner is. Of die Wes-Kaap, soos hy tans daarna uitsien, egter die oplossing is, kan bevraagteken word. Dít vanweë die etniese samestelling van die provinsie. Boonop kan dit nie daarop aanspraak maak dat dit ‘n “Christelike staat” sal wees nie, iets wat die nasionale Afrikaner nog altyd voorop gestel het. Dit is hoogstens ‘n gebied wat baie beter regeer word as die ander in Suid-Afrika juis omdat dit nie deur die ANC regeer word nie. Die ANC het finaal bewys dat dit nie in staat is om ‘n welvarende land soos die RSA te regeer nie. Dit maak net op swart getalle staat om aan bewind te bly en sal elke taktiek denkbaar gebruik om dit in die toekoms ook te doen.

Juis omdat die Wes-Kaap minder swartes as Blankes en Kleurlinge het, kry die DA dit reg om daar die regering te wees. Sou daardie getalleverhouding verander, kan die prentjie dalk dramaties omswaai. Die Wes-Kaap word dus deur die voorstanders van sesessie (afstigting) van daardie gebied gekies uit ‘n pragmatiese oogpunt en duidelik nie uit ‘n etniese of Christelike oogpunt nie.

Die vraag is of dit genoegsame rede is vir afstigting en of dit aan die behoeftes van etniese groepe in daardie gebied sal voldoen? Wat sal immers die gemeenskaplike band wees as die “anti-ANC”-faktor eers verwyder is?

Tans beywer onder andere CapeXit en die Cape Independence Advocacy Group hulle vir die onafhanklikheid van die Wes-Kaap. Blykbaar het CapeXit nou al meer as 560 000 lede.

Mulder se uitlating dat:

“Without independence, the Western Cape has no prospect of ever realising its political will; the Western Cape will be sentenced to lifelong imprisonment in an open democracy within an arbitrary colonial construct, where a majority will continue to dominate minorities”

is betekenisvol gesien in die lig van Afrikaner-nasionaliste se waarskuwing voor die oorgang in 1994 dat die Afrikaner nooit in die nuwe Suid-Afrika sy politieke wil sal kan afdwing nie en daarom nie moet toestem tot die nuwe bedeling nie. Ons is inderdaad tot lewenslange aanhouding binne ‘n Afrika-diktatuur verdoem.

Die belangrikste vraag is wat die internasionale reg bepaal oor afstigting en daarmee saam wat die groot moondhede soos die VSA, China, Rusland en Brittanje se houding sal wees.

Die internasionale reg se houding oor afstigting is somtyds teenstrydig aangesien dit in die een asem selfbeskikking (en ook afstigting) erken, maar in dieselfde asem baie sterk klem lê op die territoriale integriteit van state (state se grense mag as ‘n reël nie verander word nie). Dis juis op hierdie territoriale integriteit van Suid-Afrika wat die ANC klem sal lê om sy beheer oor die Wes-Kaap te behou. En die ANC sal natuurlik kan staatmaak op die steun van al die ander Afrikastate wat ook ‘n struikelblok sal wees, aangesien die Wes-Kaap twee-derdes van die lidstate van die Verenigde Nasies se steun (erkenning) sal moet verkry om lid van die VN te word, benewens die steun van die groot moondhede.

Die internasionale reg maak wel voorsiening daarvoor dat in geval van sogenaamde mislukte state (“failed states”), dit is nou state wat nie meer die nodige legitimiteit van die inwoners daarvan geniet nie, daardie state (gebiede) aanspraak kan maak op afstigting. Wat word daarmee bedoel?

Indien ‘n staat of gebied sou kon aanvoer dat die inwoners daarvan se sekuriteit nie meer deur die regering daarvan gewaarborg kan word nie, verkry dit ‘n remediërende reg op sesessie (“RRS”). Dit is losweg gebaseer op John Locke se “Right to Revolution”, waar indien ‘n groep se regte vertrap word deur die soewerein, daardie groep die reg verkry om ‘n nuwe soewerein te soek. Sesessie sou dan een van die metodes wees om dit te verwesenlik. Waar die regering dus nie sy kant van die sosiale kontrak nakom nie, verbeur hy sy legitimiteit oor daardie inwoners (van daardie gebied). ‘n Mens sou hier met groot sukses kon aanvoer dat die ANC (hetsy deur geweld in die Wes-Kaap aan te stook, hetsy deur bloot onbevoeg te wees om behoorlike sekuriteit daar te verskaf) sy legitimiteit daar verloor het.

Sou die gebied wat wil afstig boonop kon aanvoer dat dit baie beter in staat as as die ANC is om sekuriteit vir sy inwoners te verskaf, maak dit sy saak vir afstigting net soveel beter. Die RRS word gekomplimenteer deur die Verantwoordelikheid om te Beskerm (“Responsibility to Protect”) (“R2P”), die idee dat die soewerein die absolute verantwoordelikheid het om sy inwoners te beskerm. ‘n Staat se soewereiniteit is dus afhanklik van die legitimiteit wat dit in die oë van die inwoners verkry juis deur die inwoners te beskerm. Die VN lê al meer klem op hierdie faktor soos dan ook gesien is in die afstigting van Suid-Soedan van Soedan waar die argument juis was dat Soedan nie meer in staat was om Suid-Soedan se inwoners te beskerm nie.

Die ANC-regering het minstens passief die regte van die Wes-Kaap se inwoners ondermyn (alhoewel baie beweer dat dit selfs aktief ondermyn is — wat die saak vir afstigting nog sterker maak). Sou die Wes-Kaap kan aantoon dat sy eie veiligheidstrukture baie beter daartoe in staat is om sy inwoners te beveilig, word sy saak net sterker. In die oë van die meerderheid (71%) van die inwoners is dit klaarblyklik die siening en verskaf dit legitimiteit aan die regering van die Wes-Kaap.

In 2019 het die internasionaal bekende Gallup ‘n opname gemaak onder 175 000 volwassenes in 144 state deur hulle onder meer uit te vra oor vertroue in die polisie, veiligheid in woonbuurte, persoonlike ervaring met diefstal en roof en aanranding. Net Liberië, Aghanistan, Venezuela en Gaboen het swakker as Suid-Afrika gevaar. Dit is gevolglik nie bloot propaganda deur organisasies soos Afriforum en andere wat aanvoer dat ons land baie onveilig is nie, maar feite gerugsteun deur statistieke en die persepsie wat onder mense leef. ‘n Saak is dus uit te maak dat die Wes-Kaap in elk geval nie meer die R2P vanaf die RSA-owerheid geniet nie en grootliks self sy sekuritiet moet behartig. Wat sou in elk geval van sekuriteit in hierdie land word sonder die private sekuriteitsfirmas wat in elk geval meeste van die SAPD se take oorgeneem het nie en waarvoor die burgers uit eie sakke ten duurste moet betaal?

Suid-Afrika word hoe later hoe meer as ‘n mislukte staat beskou. Daar is geen vooruitsig dat dit beter sal gaan nie. Inteendeel, alles dui daarop dat dit jaarliks slegter sal gaan. Dit sal seker die posisie van die Wes-Kaap geweldig versterk (en so ook ander gebiede) as bewyse gevind kan word van aktiewe ANC-betrokkenheid by misdaad teen gemeenskappe, eerder as net die passiewe laat-maar-gaan-houding wat tans aan die orde van die dag is.

Wat besef moet word is dat blote selfbestuur deur die Wes-Kaap deur die ANC op elke moontlike wyse ondermyn sal word. Dit is aan te beveel dat elke funksie van die owerheid sover dit moontlik is deur die gemeenskap self onderneem sal moet word om onafhanklikheid te bevestig en te demonstreer tesame met die strewe om volkome onafhanklik te wees. Die ANC sal skuil agter die territoriale integriteit van die land se grense en alles doen wat hy kan om die Wes-Kaap se strewe te verongeluk. As die ANC eers internasionaal as ‘n rowerbende gesien word wat onbevoeg is om die land te regeer, sal die onafhanklikheidstrewe van die Wes-Kaap verdere momentum verkry. Intussen kan die impasse wat deur die ANC se moedswilligheid veroorsaak word, negatiewe gevolge vir die strewe na onafhanklikheid hê.

Soos gesien is uit die voorbeeld van Suid-Soedan het die steun van veral die VSA bygedra tot die onafhanklikheid van daardie staat. Sonder steun van veral die VSA sal kwalik gevorder word. Die internasionale reg se benadering is daarom dikwels pragmaties en nie prinsipieel nie. Dit is asof elke geval anders benader word. Somaliland het net soveel reg soos Suid-Soedan op onafhanklikheid en erkenning en tog sukkel hierdie staat steeds om erken te word (en suksesvol van Somalië af te skei).

‘n Suksesvolle staat is een wat die monopolie het op die gebruik van mag in sy gebied (a successful state is one that has the monopoly on the legitimate use of force and thus a failed state is one which either loses the monopoly or the legitimacy). Die ANC is besig om dit (sy legitimiteit) te verloor in die hele land en nie net in die Wes-Kaap nie. Hoe kan gesê word dat die ANC beheer oor die land het as die SAPD private veiligheidsmaatskappye huur om hulle te beskerm en daardie maatskappye grootliks omsien na die veiligheid van derduisende buurte juis omdat die SAPD dit nie kan doen nie. So gesien verloor die ANC elke dag al meer van sy soewereiniteit, nie net oor die Wes-Kaap nie, maar oor die ganse land. Sy soewereiniteit erodeer daagliks. Tog kan hy waarskynlik staatmaak daarop dat hy keer op keer ingestem sal word by die stembus weens die persepsies wat by swartes leef en die verwagtinge wat by hulle gekoester word. As die ekonomie boonop verder in duie stort en die ANC van IMF-lenings afhanklik gaan word om die ekonomie te probeer red, sal die saak vir onafhanklikheid waarskynlik net groter word.

Dit bring my weer by die vraag of die anti-ANC-gevoel genoeg rede is vir die Wes-Kaap om onafhanklik te wees. Vir seker sal dit nie ‘n Afrikanerstaat wees nie en beslis ook nie ‘n Christelike staat nie. Dit sal waarskynlik poog om ‘n liberale staat te wees met ‘n handves van individuele regte en om dit wat in 1994 beoog is met die hele land, nou in die Wes-Kaap te verwesenlik.

Vir die nasionale Afrikaner kan dit hoogstens tydelike vrede en gemoedsrus bring aangesien sy strewe nog altyd was om oor homself in sy eie land te regeer. Om sy eie waardes uit te leef. ‘n Strewe om selfbehoud, selfverwesenliking, selfbetuiging en in volkome afhanklikheid teenoor die Almagtige God, soos die 1961-grondwet dit so pragtig verwoord het.

Benewens al die ander vrae is die vraag dus of ons ‘n pragmatiese tussentydse oplossing gaan aanvaar ten koste van ‘n werklik vrye Afrikanerstaat? Of beskou ons dit as ‘n stap in daardie rigting?

Katalonië wil onafhanklikheid van Spanje verklaar

Katalonië gaan “binne dae onafhanklikheid van Spanje veklaar”, het die leier van die outonome gebied aan die BBC gesê.

Tydens sy eerste onderhoud sedert Sondag se referendum, het Carles Puigdemont verklaar dat sy regering “aan die einde van dié week of die begin van aanstaande week gaan optree”.

Die streek het tot stilstand gekom nadat duisende betogers die strate in gevaar het tydens ‘n massastaking om beswaar te maak teen die Spaanse regering se gewelddadige onderdrukking van kiesers tydens die onafhanklikheidsreferendum, wat deur Madrid as onwettig beskou is.

Honderde duisende mense het in Barcelona op straat gegaan om te betoog teen die Spaanse regering se besluit om die uitslag van die referendum te ignoreer terwyl die meeste Katalane ‘n dag van massastakings in die hele streek eerbiedig het. In Barcelone het 700 000 aan ‘n optog deelgeneem, volgens die stadspolisie wat deur die AFP-nuusagentskap aangehaal is.

In die laatmiddag het betogers by die stad se Plaza de la Universidad bymekaar gekom (sien foto hier bo).

Koning Felipe van Spanje het die Katalaanse owerheid daarvan beskuldig dat hulle die “eenheid van Spanje” wil verbreek en gewaarsku dat die onafhanklikheidsbeweging die land se maatskaplike en ekonomiese stabiliteit kon bedreig.

In ‘n rare en ‘n sterk bewoorde televisietoespraak Dinsdagaand, het hy die Katalaanse regering daarvan beskuldig dat hulle “die harmonie en naasbestaan binne die Katalaanse maatskappy as sodanig wegkalwe en besig is om dit te verdeel”.

Die koning se toespraak het gevolg op ‘n BBC-onderhoud met Puigdemont waarin hy hom daartoe verbind het om met pogings te volhard om van Spanje af weg te breek.

Die Europese Kommissie het intussen gesê dat die gevalle van Spanje se provinsie Katalonië en Serwië se provinsie van Kosowo en Metohija “nie vergelykbaar is nie”.

Op dieselfde dag het die EU “verklaar” dat die Katalaanse onafhanklikheidsreferendum wat die vorige dag gehou is, ongrondwetlik volgens die Spaanse reg sou wees.

“As dit kom by die erkenning vir Kosowo, was daar ‘n baie spesifieke konteks. Die standpunt is deur verskeie VN-deklarasies en verskeie VN-resolusies, asook die internasionale gemeenskap, ingeneem. ‘n Baie spesifieke konteks, met spesifieke redes,” het die EU-woordvoerder Margaritis Schinas gesê.

Maar hy kon geen rede of verklaring verskaf aangaande die VN-deklarasies en resolusies waarna hy verwys het nie — of wat die “spesifieke kwessies” was nie. Schinas is die huidige hoofwoordvoerder van die Europese Kommissie, asook ‘n adjunkdirekteurgeneraal by die Kommissie se kommunikasiedepartement.

Sleutelfiguur in Kanadese politiek en gesin uitgewis

Die Franse deel van Kanada, Quebec is in skok na die skielike dood van voormalige Kanadese kabinetsminister, Jean Lapierre, sy vrou en drie van sy broers en susters.

Die hele familie is in ‘n vliegtuigongeluk uitgewis.

Die gesin was onderweg na die begrafnis van Lapierre se pa in die ooste van Quebec.

Volgens die Kanadese minister van vervoer is al sewe mense aan boord van die vliegtuig dood. Die ander twee was bemanningslede.

Die oorsaak van die ongeluk is in die stadium nog onbekend.

Lapierre het die Franse onafhanklikheidsparty die Bloc Québécois gestig voordat hy uitgetree en as politieke kommentator gewerk het.

Hy was een van die mees ingeligte politici in Kanada en het vermoedelik oor binne-inligting beskik wat hom kwesbaar gelaat het.

NAVO skrik vir Spaanse verkiesingsuitslag

Spanje se eerste minister, Mariano Rajoy, gaan sukkel om aan bewind te bly nadat sy konserwatiewe party hul meerderheid in ’n verkiesing verloor het politieke versplintering die kieserlandskap herrangskik het.

Nuwe partye het ‘n einde aan dekades van ’n twee-party bewind aangekondig.

Die Spaanse regering het voorheen ondersteuning vir die omstrede anti-Europese Atlantiese Handels- en Beleggingsooreenkoms (TTIP) uitgespreek, maar die pro-Amerikaanse premier Rajoy is tans onder beleg.

Spanje was ‘n getroue Amerikaanse bondgenoot in Venezuela en Kuba en het die Amerikaanse buitelandse beleid heelhartig uitgevoer.

Vir meer as 30 jaar het Rajoy se Populiste Party (PP) en die Sosialiste om die beurt regeer, maar miljoene Spanjaarde is keelvol vir besuinigingsmaatreëls en korrupsieskandale

Die nuwe partye, die verlinkse Podemos en die sentraal-regse Ciudadanos het nou in die derde en vierde plek ingeskuif.

In Sondag se verkiesing het die PP die meeste stemme behaal, maar sy absolute meerderheid in die parlement verloor.

Rajoy moet noodgewonge met ander partye in dialoog tree ten einde ’n nuwe regering saam te stel.

Hy het egter gewaarsku dat hy net in gesprek sal tree met partye wat Spanje se eenheid sal verdedig.

Die VSA vrees ‘n onafhanklike Katalonië aangesien Spanje ‘n aktiewe ondersteuner van NAVO is.

Dit bring mee dat Podemos, wat teen die besuinigingsmaatreëls gekant is, en twee Katalaanse separatiste-groepe, wat 17 parlementêre setels verower het, uit die prentjie is.

Die Sosialistiese Party (PSOE) wat die tweede meeste stemme gekry het, en die Ciudadanos Party het reeds aangedui dat hulle nie ’n kabinet onder leiding van Rajoy sal steun nie.

Die uitslag van die mees betwiste verkiesing in Spanje se moderne geskiedenis het die land, wat net begin herstel het van die finansiële krisis, in wanorde gedompel.

Tanzanië wag in spanning op verkiesingsuitslag

Tanzaniërs het pas vir ’n president, parlement en plaaslike owerhede gestem, maar Chadema, die opposisieparty beweer verkiesingsbedrog is in Sondag se verkiesings gepleeg.

Die regerende Chama Cha Mapinduzi-party (CCM) staar ook vir die eerste keer, sedert ’n veelparty-demokrasie in 1995 in Tanzanië ingestel is, ’n geloofwaardige uitdaging in die gesig nadat nege ministers reeds hul parlementêre setels afgestaan het volgens die jongste berigte.

John Magufuli van die CCM word as ’n naelskraapse gunsteling beskou om die voormalige eerste minister, Edward Lowassa, ’n veteraan van die CCM wat onlangs na Chadema oorgestap het, te klop. Chadema lei ’n koalisie van opposisiepartye.

Ontleders waarsku egter dat ’n verkiesingstryd wat so kop aan kop is, grootskaalse spanning kan veroorsaak.

Stemmery het meestal vreedsaam verloop, maar ’n Chadema-woordvoerder sê die party is bekommerd oor ’n aantal “onderskeppings van volgestopte stembusse”.

Die beweringe kon nie onafhanklik bevestig word nie.

Verkiesingsbeamptes verwag die uitslae van die presidentsverkiesing binne drie dae, maar vroeë uitslae word verwag.

Politieke waarnemers meen die 55-jarige Magufuli, tans minister van werke, wat hom die bynaam “The Bulldozer” laat kry het, staar ’n stewige uitdaging van die 62-jarige Lowassa in die gesig.

Lowassa was van 2005 tot sy bedanking in 2008 eerste minister. Hy het bedank na aanleiding van bewerings van korrupsie wat hy ten sterkste ontken het. Hy was vir jare ’n CCM-lojalis, maar hy het kiesers nou gevra om die bewind van die party te beëindig.

Die uitgaande president, Jakaya Kikwete, wat nie weer verkiesbaar is nie omdat hy sy twee termyne uitgedien het wat deur die grondwet beperk word, het die polisie versoek om veiligheidsmaatreëls te verskerp in die land met 52 miljoen inwoners waarvan 22 miljoen geregistreer het om te stem.

Kiesers het ook vir lede van die parlement en plaaslike owerhede gestem, maar die weermag het ure gelede in die gebou ingestorm waar die tellery gehou word om kennisgewing van die uitslae te verbied.

Verkiesings is in die semi-outonome Zanzibar, na aan die kus van Tanzanië, gehou, waar die eiland sy eie presidents verkies.

Duitsland het intussen gerugte ontken dat hulle hul steun aan die opposisie toegesê het.

Koerdiese minderheid wen groot in Turkse verkiesing

Meer as 50 miljoen Turkse burgers het teen die regering van president Tayyip Erdogan in die nasionale verkiesing gestem.

Die regerende AKP-party het sowat 10% steun verloor, wat veroorsaak het dat hulle hul parlementêre meerderheid verloor het.

Baie Turke het in die pasafgelope stemmery as ‘n waterskeidingsverkiesing vir dié land se nasionale politiek beskou.

Een uit elke vyf kiesers in Turkye is Koerde. Die Koerde is die mees godsdienstige gemeenskap in die land, en tog het hulle nie Erdogan se Islamitiese party ondersteun nie.

Dit was ten spyte van die feit dat dit Erdogan was wat gesorg het vir ‘n dramatiese verandering van status vir Koerdiese minderheid Turkye, iets wat selfs sy politieke teenstanders erken.

Die Sowjet-Unie het die Koerde in hul opstand teen die sentrale mag voorheen deur die verskaffing van wapens ondersteun.

Ná die USSR se ineenstorting, het Israel geleidelik verhoudinge met Koerdiese minderhede in die Midde-Ooste versterk.

As die Koerde se nuwe beskermheer in die streek, met die troefkaart van ‘n onafhanklike Koerdiese staat teen sy teenstanders, is die uitslag van die verkiesing ‘n groot oorwinning vir Israel.

Israel ondersteun Koerdiese nasionalisme as ‘n nuttige instrument om Turkye en sy ambisieuse leier in toom te hou.

Die gay-gemeenskap in Turkye se aandrang op regte het verdamp en die verkiesing het bewys dat etniese minderhede belangriker vir kiesers was as seksuele voorkeure.

Athisaari wens Namibië geluk

Die Nobelpryswenner, voormalige president van Finland en die spesiale verteenwoordiger van die sekretaris-generaal van die Verenigde Nasies vir Namibië in 1989 en 1990, mnr. Martti Athisaari, het n spesiale boodskap van gelukwensing aan Namibië met die herdenking van die land se kwarteeu van onafhanklikwording gestuur.

Athisaari het sy gelukwensing aan die Republikein gestuur.

“Dit is vir my n groot plesier om Namibië geluk te wens met die silwerjubileum. Ek is trots om te sien wat Namibië gedurende die eerste 25 jaar van onafhanklikheid bereik het.

“Ek het oor die jare Namibië se ontwikkeling noukeurig gevolg. Volgens die Mo Ibrahim-stigting se indeks vir staatsbestuur in Afrika, was Namibië in 2014 sesde uit 52 Afrikalande.

“Prestasie van lande word in vier staatsbestuurkategorieë gemeet, naamlik veiligheid en die regstaat; deelname en menseregte; volhoubare ekonomiese geleenthede en menslike ontwikkeling. Namibië is duidelik op die regte pad om hierdie oogmerke te verwesenlik.

“Uitdagings is daar, maar die resultate tot dusver is bemoedigend.

“Ek wil die leierskap en die mense van Namibië op die skouer klop met hierdie prestasies wat staatsbestuur, vrede en stabiliteit insluit.

Die regerings van Duitsland en Brittanje finansier die land se grondhervormingsproses. Ongeveer 4 000 wit kommersiële boere besit byna die helfte van die grond in land.

Katalane steur hulle min aan weermag, Grondwethof

Met twee Grondwethofbeslissings wat dit verbied, het twee miljoen Katalane Sondag in elk geval gaan stem vir onafhanklikheid van Spanje.

Die Spaanse regering het nie aangedui watter regstappe geneem sal word teen Katalaanse leiers nie.

Voorlopige uitslae van die nie-bindende referendum toon dat meer as 80 persent van kiesers die onafhanklikheid van die rykste gebied steun.

Met bykans 90 persent van die stemme reeds getel, is dit duidelik dat onafhanklikeidseise nie ongedaan gemaak sal word nie.

Katalane is moeg om as belastingkoeie gemelk te word, sê hulle.

Vóór die verkiesing vir onafhanklikheid het die Spaanse regering die weermag in Katalonië noordoos-Spanje ontplooi.

Eise vir die soewereniteit van die gebied het in die laaste vyf jaar skerp toegeneem met die ekonomiese krisis en hoë werkloosheid wat Spanje teister.

Spanje het die referendum Dinsdag as ongrondwetlik bestempel nadat die Grondwethof beslis het dat die verkiesing nie gehou mag word nie.

Die Katalane het hulleself nie daaraan gesteur nie. Francesc Homs, ‘n woordvoerder vir die Katalaanse plaaslike regering, het op ‘n nuuskonferensie gesê. “Ons handhaaf ons deelnemende proses. Ons kan dit nie nog duideliker stel nie – en ons doen dit ongeag die gevolge.”

Die Spaanse regering het gesê die “data is nie geldig nie” en het ‘n ondersoek geloods na die “onwettige stemmery” wat hulle beskryf as ‘n “nuttelose gemors”.

‘Wes-Kaap moet onafhanklike federale Bruin staat word’

Peter Marais, voormalige Wes-Kaapse premier en oud-burgemeester van Kaapstad, het by die Maynardville-jeugfees in Wynberg, Kaapstad, gesê bruines wil ’n onafhanklike federale Wes-Kaap hê.

Die onderleier van die Bruin Belange Beweging (BBB) het aan Media24 gesê die opkoms van bruin nasionalisme is te danke aan die verslag van die Verenigde Nasies se gesant oor inheemse volke in Suid-Afrika.

Bruines het in 2005 Eerste Nasie-status gekry.

“Nou is die bruin man besig om aanspraak te maak op ’n eie grondgebied in die land, op die basis van ’n outonome federale staat soos aangedui in artikel 235 in die Grondwet.

“Konsolideer jou getalle, streef om mag te bekom en dra jou Afrika-herkoms op jou voorkop, is die nuwe kreet op die Kaapse Vlakte.

“Dis ons paspoort na rykdom en mag en dit word daar orals vertel.”

Volgens Marais sal federalisme die getalle-oorwig beperk tot provinsiale grense en aan minderhede groter politieke en ekonomiese mag verleen binne ’n grondgebied, iets wat glo nie deur ‘n onafhanklike volkstaat gegrond op velkleur sal gebeur nie.

Die Wes-Kaap is meer as 51% bruin en 80% Afrikaans.

Marais sê Afrikaans as taal van kommunikasie en vakkeuse by skole en universiteite sal sodoende opbloei.

Hy sê Suid-Afrika is reeds in ’n mate ’n federale staat, maar die sentrale parlement beskik nog oor te veel mag.

“As die ANC bereid is om geringe grondwetlike aanpassings te maak en om die aspirasies van minderhede te akkommodeer, kan ons ’n vrye, semi-onafhanklike Kaapprovinsie hê.

“Ons provinsies is grondwetlik te swak. Ons is afhanklik van die sentrale parlement vir 95% van ons begroting. Daarby subsidieer die Wes-Kaap ander provinsies. Ons provinsiale begrotingstoekenning is ’n klein deel van ons bydrae tot die land se BBP.”

Heindrich Wyngaard, kommentator oor bruin kwessies, bestempel Marais se sienings as interessant.

“Dit spreek van ’n versugting by ’n groot deel van die bruin mense oor erkenning.”

Swart SA jeugaktivis in Marokko aangehou

Die Departement van Internasionale Betrekkinge sê die Suid-Afrikaanse jeugaktivis en skrywer, Malaika Mahlatsi, wat na bewering in Marokko in hegtenis geneem is, is net vir ‘n “kort rukkie” op die lughawe in Cassablanca aangehou.

Mahlatsi het onlangs die Marokkaanse regering gekritiseer weens hul houding teenoor die onafhanklikheidstrewe van die Wes-Sahara.

Die departement beweer sy en ander het sonder visums in die land aangekom.

Mahlatsi se ma het egter gesê dat die visa-kwessie nie sin maak nie, want haar dogter reis as ‘n lid van die AU wat haar reisagenda bepaal. Marokko is nie deel van die AU nie.

“Malaika is baie versigtig oor die beeld wat sy uitstraal. Dit is nie moontlik nie. Sy is altyd op reis. Die AU reël altyd hulle reise,” het haar ma gesê.

Mahlatsi is verbied om oproepe te maak en die departement het glo eers 24 uur later van die inhegtenisname verneem.

Haar moeder het gesê sommige amptenare by die departement het haar ingelig dat hulle die saak probeer oplos en dat hulle met die minister vergader het.

‘n Woordvoerder van die Departement, Clayson Monyela, sê hulle het probeer om met Mahlatsi se familie in aanraking te kom.

Monyela het gesê volgens die Suid-Afrikaanse sending in Marokko is sy nie in hegtenis geneem nie.

Sy en haar geselskap het sonder visums uit die Verenigde Arabiese Emirate in die land aangekom en gesê hulle is in die land om ‘n konferensie by te woon.

Die Marokkaanse owerhede het hulle toe op die lughawe aangehou terwyl hulle met die organiseerders van die konferensie in verbinding was om vas te stel of hulle wel gaste by die konferensie is.

Intussen het die ANC-jeugliga ‘n beroep op die Marokkaanse regering gedoen om haar vry te laat.

“Die ANC-jeugliga hoop dat die regering van Marokko nie Malaika vir haar siening aanhou nie. Ons kan geen ander geloofwaardige of regverdigbare rede vir die onregverdige optrede vind nie.”

Die liga het gesê Mahlatsi is bekend as ‘n uitgesproke jong persoon wat onlangs haar mening uitgespreek oor die Marokkaanse regering en die onafhanklikheid van die mense van die Wes-Sahara.

“Ons het ook ‘n beroep op ons regering gedoen om haar onmiddellike vrylating te eis.”

Oor onafhanklikheid vir Skotland, met toepassing op Suid-Afrika

In die plaaslike koerante is aanvanklik min aandag aan die moontlikheid van Skotse onafhanklikheid geskenk. Nader aan die referendumdatum (18 deser) en veral toe dit blyk dat die meerderheid kiesers ten gunste van outonomie kon stem, het meer berigte verskyn. Hierdie berigte het geneig om voorkeur aan die nee-stem te gee. Dit wek die indruk dat selfs die nuwe Suid-Afrika hom nog nie van die Britse koloniale naelstring losgemaak het nie. Wat ook opval in hierdie beriggewing is dat die joernaliste met kenmerkende vlakheid uit ander, bv Britse, koerante oorgeskryf het pleks van self substansiële inligtingsbronne te raadpleeg. Die afgelope maande het daar talle uitstekende boeke oor hierdie onderwerp verskyn. Anders as tydens verkiesings in die nuwe Suid-Afrika is dit moontlik, selfs waarskynlik, dat die meerderheid Skotse kiesers goed ingelig is oor waaroor dit in die referendum gaan. Tog bly dit skynbaar ‘n dobbelspel.

Ek maak veral gebruik van George Kerevan en Alan Cochrane se boek, The great debate: Scottish independence: yes no (Brimscombe Port Stroud: The History Press, 2014, 144p; Amazon Kindle $4.79). Die Skotse kiesers, dus inwoners 16 jaar en ouer, 4,3 miljoen uit ‘n bevolking van 5,3 miljoen, moet die volgende vraag met ‘n ja- of nee-stem beantwoord: “Should Scotland be an independent country?” (Anders as in Suid-Afrika, sal gevangenes heeltemal tereg nie kan stem nie.) Die 800 000 Skotte wat in Engeland woon, sal ook nie kan stem nie.

Kerevan skryf in die ja-modus: “Yes Scotland”. Hy is ‘n Skotse akademikus en joernalis en lid van die Skotse Nasionale Party (SNP), wat hom vir Skotse onafhanklikheid beywer. Cochrane stel die nee-saak: “Better Together”. Hy is ook ‘n gebore Skot, maar het veral in Engeland as joernalis gewerk. Sy kinders is woonagtig in sowel Engeland as Skotland, wat toon in hoe ‘n mate die Engelse en Skotse bevolking na die verloop van eeue verstengel geraak het. Verder: “Fully one-third of contemporary Scots are of recent Irish decent” (Kindle 935). Tog strewe die SNP na ‘n nasiestaat. In hierdie boek word al die vernaamste argumente vir en teen onafhanklikheid duidelik deur twee outeurs gestel wat eerstehandse kennis van die saak het.

Soos verskeie kere op Praag berig is, het die Britse premier, David Cameron, die Skotse kiesers probeer oorreed (of intimideer) om nee te stem. Hy is uiteraard bevrees dat onafhanklikheid vir Skotland ook tot outonomie vir Noord-Ierland en Wallis kan lei en die Verenigde Koninkryk (VK) dus kan verkrummel. Noord-Ierse onafhanklikheid sal na verwagting uiteindelik vereniging met die Ierse republiek meebring. In hierdie sin gooi Cameron wal teen die na-imperiale era.

Die president van die Europese Kommissie, Jose Manuel Barroso, ‘n Portugees, het ook probeer om die nee-stem te bevorder (Die Burger, 9 deser, p 9). ‘n Onafhanklike Skotland sal nie outomaties lidmaatskap van die Europese Unie (EU) hê nie. Hy sal aansoek moet doen, maar dit is onwaarskynlik dat dit goedkeur sal word omdat al die EU-lande ten gunste daarvan moet wees. Spanje sal waarskynlik ‘n teenstem uitbring omdat hy nie die afskeidingsbewegings in Katalonië (in die Noord-Ooste van Spanje) en Baskeland (in die midde-Noorde van Spanje – Praag 25.05) wil aanwakker nie. Die SNP redeneer egter dat ‘n onafhanklike Skotland maklik by die European Free Trade Area (Efta) sal kan aansluit omdat nie-EU-lande soos Noorweë, Switserland, Liechtenstein en Ysland reeds lidmaatskap het (902).

In die aanloop tot die Skotse referendum was daar ‘n groot betoging in Barcelona, die hoofstad van Katalonië, ten gunste van onafhanklikheid, of dan ten minste groter outonomie van die sentrale regering in Madrid. Leopold Scholtz noem dat Katalonië (soos Baskeland) reeds in 1978 onder die nuwe Spaanse grondwet beperkte selfregering verwerf het. Ook dat die streek (soos Baskeland en Skotland) ‘n eie vlag en volkslied het en dat Kataloniese Spaans van Kastiliaanse Spaans verskil. “Nietemin kyk minderheidsgroepe van reg oor Europa met groot belangstelling na die Skotse referendum en die ontwikkelinge in Katalonië. Selfs streke soos Friesland in Nederland, Vlaandere (België), Bretagne (Frankryk) en Suid-Tirool (Italië) stuur waarnemers na Skotland” (Die Burger, 13 deser, p 11).

Pieter-Louis Myburgh verwys na Skotland se “307 jaar oue politieke verbondenheid aan die Verenigde Koninkryk” (Rapport 14 deser). Die veldtog vir Skotse onafhanklikheid word gelei deur Alex Salmond, die Skotse eerste minister en leier van die SNP, wat in 1934 gestig is. Die onafhanklikheidstrewe het momentum gekry nadat olie en gas in die 1960’s in die Noordsee (veral Noord-Oos van Skotland) ontdek en daar in die 1970s met die grootskaalse ontginning daarvan begin is. Die persepsie bestaan dat Skotland nie sy regmatige deel uit die opbrengs hiervan ontvang nie; dat in Londen besluit word hoeveel van die inkomste aan Skotland afgestaan word. “In 2010-11, Scotland generated 9.9 per cent of the UK tax revenue but received only 9.3 per cent of public spending” (655).

Leon Schreiber (Rapport 14 deser) verskaf verdere inligting in dieselfde koerant, bv dat die SNP die verkiesings in 2007 en 2011 gewen het omdat hy belowe het om ‘n referendum oor onafhanklikheid te hou. Die deurslaggewende motivering vir onafhanklikheid is omdat “‘n beduidende deel van die Skotse bevolking uitgesluit voel deur die huidige stelsel.” Brittanje het “‘n hoogs gesentraliseerde institusionele” stelsel, waarin die Skotte se mening, wat geneig is om polities meer links as dié van die regering in Londen te wees, dikwels nie tot sy reg kom nie. Tradisioneel lewer die Skotte Arbeidersparty-lede aan die Britse parlement; nie Konserwatiewe Party-lede nie.

Die ANC-bewind word sterk deur kommuniste beïnvloed. Die sentralisering van politieke mag is kenmerkend van sodanige regerings. ‘n Ander ooreenkoms met die Skotse situasie is dat etniese groepe, soos die blankes (veral Afrikaners) en Asiate, van die politieke besluitneming uitgesluit voel. “In ‘n land so divers soos Suid-Afrika is dit soms verbasend dat daar nie ‘n groter strewe na selfbeskikking in verskillende groepe in die samelewing bestaan nie.” Namate die FW de Klerk-verraad insink en nie-swartes, veral blankes, deur die rassistiese inslag van swart mag benadeel word, sal daar myns insiens ‘n groeiende selfbeskikkingstrewe na vore tree. Schreiber het egter ‘n ander en daarby ‘n polities korrekte siening: “Die relatief swak politiese posisie van selfbeskikkingsbewegings in Suid-Afrika is egter ‘n weerspieëling van die land se sukses in die skepping van ‘n inklusiewe bedeling waaraan die meeste mense steeds voel dat hulle ‘n aandeel het.” Daardie “meeste mense” verwys uiteraard na die blatant bevoordeelde 80%+ swartes in die bevolking.

Hoe polities korrek Schreiber is (en waaraan hy seker die publikasie van sy artikel in Rapport te danke het), blyk uit die volgende: “In Suid-Afrika flits daar bloedrooi gevaarligte wat dreig om die visie van ‘n inklusiewe toekoms ongedaan te maak. Hierdie gevaartekens sluit in … die groepie Afrikaners wat steeds daarop aandring om inklusiwiteit te verwerp ten gunste van ‘n verdelende verlede.” Vir daardie “groepie” gaan dit myns insiens juis nie om ‘n teruggryp na ‘n “verdelende verlede” nie. Dit gaan om die uitreik na ‘n toekoms waarin diegene wat kultureel by mekaar hoort, verenig word. Dit sluit nie die moontlikheid uit dat Die Stem as volkslied teruggebring word nie, asook die oranje, wit en blou as landsvlag; sonder die kniebuiging na die Britse vlag, die “Butcher’s Apron” (1232), en sekerlik sonder enige erkenning van ons inheemse kopdoek. Net soos daar Skotte is wat in die eerste plek Skotte en tweedens Britte wil wees, is daar Afrikaners wat in die eerste plek Afrikaners en in die tweede plek Suid-Afrikaners, of dalk veel eerder Europeërs, wil wees. Dit gaan, soos Schreiber dit stel, om mense se “primêre politieke [maar myns insiens veral kulturele] identiteit.”

Noodsaaklike geografiese agtergrond is dat Skotland die noordelike derde van die Britse hoofeiland beslaan. Verder sluit die Skotse geografiese gebied die Westelike eilande (bv die binne- en buite-Hebridiese eilande) en talle ander eilande langs sy kus in, asook die Orkney-eilande in die noorde en die Shetland-eilande selfs verder noord. Daar is bykans 800 Skotse eilande altesaam. Die Westelike, Orkney- en Shetland-eilande hou op 25 deser, ‘n week na die Skotse referendum, ‘n referendum waarin die kiesers ‘n drieledige opsie het. Hierdie drie gebiede kan (1) saam ‘n eie, onafhanklike staat vorm, (2) deel van Skotland bly, of (3) deel van die VK bly (as Skotland onafhanklik sou word).

Noodsaaklike historiese inligting is dat uniewording (die samesmelting van die Engelse en Skotse parlemente as die Britse parlement) in 1707 plaasgevind het, maar dat die Engelse en Skotte reeds sedert 1603 dieselfde monarg as staatshoof het. In 1979 het die meerderheid kiesers in ‘n Skotse referendum ten gunste van beperke selfregering met ‘n eie parlement gestem. Die meerderheid ja-stemmers was egter nie die vereiste 40% van die totale getal kiesers nie, gevolglik het daar toe niks hiervan gekom nie. In 1997 is sodanige meerderheid wel behaal. Sedert 1999 het die Skotte ‘n eie parlement in Holyrood, Edinburgh. Hulle behou ook sitting in die Britse parlement.

Die idee is dat Skotland na onafhanklikheid steeds die Britse koning of koningin as staatshoof sal hê, hoewel Cochrane dit as skynheiligheid beskou, want “the majority of SNP members and activists are out-and-out republicans” (1242); ‘n verskynsel wat ook sterk in Australië na vore tree. Cochrane haal die volgende Skotse”folk-song” aan: “Nae Liz the One, nae Lizabeth the Twa, nae Liz will ever dae. We will mak oor land republican in the Scottish breakaway” (1256). Dieselfde sterling-geldstelsel sal behou word, asook vrye handel en lidmaatskap van die Noord-Atlantiese Verdragsorganisasie (NAVO). Die Kanaaleilande aan die Franse kus (bv Jersey en Guernsey) en die Isle of Man in die Ierse See is nie formeel deel van die VK en EU nie maar gebruik die Britse geldstelsel (458), gevolglik word geredeneer dat ‘n onafhanklike Skotland toegelaat sal word om dieselfde te doen. ‘n Nuwe Britse konfederasie sal tot stand kom tussen Skotland en die res van die VK, albei met sy eie parlement en eie belastingstelsel. Politieke mag sal nie meer (oorheersend) in Londen gesetel wees nie. Great Britain sal dus al hoe meer Little Britain word. Ian Smith (1919-2007), die destydse Rhodesiese eerste minister (1964-1979), was sy tyd vooruit. Tydens sy ampstermyn het hy deurgaans na Britain verwys en volstrek geweier om van Great Britain te praat.

“The percentage of people not born in Britain living in Scotland is significantly lower than for the UK as a whole: 6.6 per cent compared to some 12 per cent” (401). Afgesien van beperkte werksgeleenthede kan dit toegeskryf word aan die kouer klimaat in Skotland. Mense wat gewoond is aan die warmer klimaat van Afrika, die Indiese subkontinent en die Wes-Indiese Eilande vestig hulle eerder in bv Londen as Edinburg. Dit beteken nie dat Skotland tot dusver krotbuurte vrygespring het nie. Byvoorbeeld, Richard Holloway beskryf in sy boek, Leaving Alexandria (Edinburg: Canongate, 2012, 369p; Amazon Kindle $8.69), die haglike lewensomstandighede in die suidelike dele van Glasgow, “the slum capital of Europe” (1539), waar veral Pakistani’s hulle gevestig het. Terwyl die Britse regering die afgelope jare probeer het om immigrasie te beperk, is die redenasie van die SNP dat immigrasie aangemoedig moet word om te vergoed vir die bevolkingsverlies omdat baie Skotte emigreer, bv na Engeland, maar veral na die VSA en Kanada.

Dit lyk nie asof die SNP se planne die beste manier is om ‘n nasiestaat te bou nie. Daar word geredeneer: “Twenty-first-century globalisation needs cultural diversity” (916), oftewel kulturele pluralisme. Naas Engelse en Iere is daar bv Italianers, Jode, Pole, Oekraïners, Asiate, Ugandese en Chilene in die Skotse “melting pot” (940). “Scots have already forged a new, non-British sense of identity as a way of integrating these diverse peoples” (945). Dit gaan glo om “a modern, civic identity, not a pseudo-ethnic one” (950); oftewel “an open internationalist outlook – not an introverted, pseudo-ethnic one” (973). ‘n Mens kan maar net hoop dat die Skotse regering gou tot besinning kom. Hou egter in gedagte dat die Skotse bevolking steeds uit 96% blankes bestaan. Daarteenoor is die (res van die) VK “a mongrel nation” (1626). Engeland se bevolking was 85.4% wit in 2011.

Die nasionalistiese Skotte, of “separatists” (1296) soos Cochrane hulle noem, is geneig om die Skotte as ‘n heeltemal ander nasie as die Engelse voor te stel. “I have absolutely no doubt that many people who support breaking up Britain are indeed racist, in that they actively dislike, if not hate, the English”(2316). Hulle beskou Brittanje as ‘n mislukte staat. Daar is by hierdie Skotte kenmerkende maar onregverdigbare (of valse) Presbiteriaanse skuldgevoelens (wat ongelukkig ook plaaslik te oorvloediglik by sommige lede van die drie Afrikaanse, Protestantse “susterkerke” aangetref word). Die SNP beywer hom dus vir ‘n welsynstaat, die gelykmaking van sosiale klasse en die bevordering van die belange van die sogenaamde benadeeldes, om daarmee Margaret Thatcher (1925-2013; Britse premier 1975-1990) se nalatenskap tot niet te maak (1296).

‘n Belangrike praktiese aspek wat deur Cochrane beklemtoon word, is: “With distinct policies on immigration, asylum-seeking, on rates of duty for alcohol and tobacco, and a different approach to Shengen*, there would have [to] be a multiplicity of border checkpoints. In as small an island as this, and a Union as old as this, it would be bonkers” (1360). [*Shengen: “the free travel across Europe agreement – of which the UK currently has an opt out” (1354).]

Opsommend: “The separatists insisting that Scotland would be a hugely successful country, economically, if it was independent, whilst the Unionists say that while of course Scotland could go it alone, the figures simply do not add up to creating success, in the terms suggested by the Nats” (1528). In die referendum weeg die eeue oue tradisie van saamwees met die Engelse swaar. Daarteenoor is daar die aantreklikheid wat in die woorde “onafhanklikheid” en veral “vryheid” opgesluit lê. Groter Skotse selfvertroue en selfrespek kan hieruit volg. Cochrane het geskryf: “I am sure that as many people will be swayed by emotion as by practical considerations” (1616). Wat Leopold Scholtz skryf, kom op dieselfde neer: “Die ja’s het hoofsaaklik op emosie – Skotse nasionalisme – gekonsentreer, terwyl die nee’s op die ekonomiese risiko’s klem gelê het” (Die Burger, 19 deser, p 14).

Die meeste van bostaande teks is geskryf voor die uitslag van die Skotse referendum bekend gemaak is. Wat ook al die uitslag van die twee referendums sou wees, sal dit nie nuttelose oefeninge wees nie. As Skotse onafhanklikheid nie nou verkry word nie, kom dit (soos wat met die instelling van ‘n eie parlement gebeur het) moontlik later. Wat seker is, is dat die Britse regering sy beloftes van groter selfbeskikking vir die Skotte sal moet nakom. Dit is onwaarskynlik dat die kiesers van die Westelike, Orkney- en Shetland-eilande ten gunste van hulle aparte onafhanklikheid sal stem. Heel moontlik sal hulle eerder voortgaan om hulle administratief/polities by die Skotte te skaar,”veral noudat Skotland nie onafhanklik word nie. Maar ook in hulle geval sal ‘n groter mate van selfbeskikking volg, soos deur sowel die Skotse as die Britse regering aan hulle belowe.

Soos aanvanklik algemeen aanvaar is, het Skotse onafhanklikheid nie hierdie rondte gekom nie; selfs al sou ‘n meerderheid van ‘n enkele stem hierdie keer wetlik voldoende gewees het. Die Skotte het eeue oue eie regs-, onderwys- en religieuse instellings en geniet progressief meer selfbestuur. Die Skotte het ook nie ‘n eie taal wat baie van Engels verskil nie, al val die Skotse uitspraak vreemd op Engelse ore. Andersins is daar kultureel, dus in daaglikse handel en wandel, tussen die Skotte en Engelse groter maar nie-fundamentele verskille; dus eerder verskille in graad of klem.

Kultureel is die verhouding tussen die Skotte en Engelse dus baie anders as die kolossale gaping wat daar tussen wittes en swartes in Suid-Afrika bestaan. In sommige opsigte dink en doen swartes heeltemal anders as blankes; ook anders as Oosterlinge. Oosterlinge (bv die Japanese) geniet voorspoed en ‘n geordende, leefbare samelewing omdat hulle hulle kultuur (bv godsdiens) met Westerse (bv ekonomiese) denke kan versoen. Swartes is geneig om dinge impulsief op die tradisionele Afrika-manier te doen pleks van rasioneel en erkentlik by Westerse kultuur aansluiting te soek. Die bevolking van Afrika het in groot mate (nog) nie by die werklikhede van die 21ste eeu aangepas nie. Dit is ‘n geval van laat opgedaag vir vandag en môre is nog so ‘n dag. Wat in Afrika nodig is, is nie ‘n herlewing nie (soos Thabo Mbeki se Afrika-renaissance – waaroor deesdae geswyg word), maar ‘n eerste ontwaking. Dit verduidelik waarom teenspoed en ellende so kenmerkend van swart Afrika is.

Weens Duitse nasionalisme in die vorige eeu en twee wêreldoorloë het nasionalisme daarna veral in Europa in onguns verval. Genoeg tyd het egter intussen verloop om hernude en groeiende entoesiasme vir nasionalisme in talle Europese lande wakker te maak. Ek het aangetoon dat Skotse nasionalisme linksgesind is. In Vlaandere en Beiere neig dit egter regs. Leopold Scholtz (Die Burger, 19 deser, p 14) noem “dat nasionalisme nie verkramp, regs of ekstremisties hóéf te wees nie”. Verder: “In Suid-Afrika word nasionalisme en die beklemtoning van etniese identiteit as regs beskou. Maar in Europa is dit oorwegend (ofskoon nie altyd nie) juis links.” Dus, nasionalisme kan “bloot beteken dat jy ‘n billike kulturele ruimte eis om jouself te wees”.

Jan van Wyk skryf: “Die Skotte se strewe na onafhanklikheid verbaas my nie. Soos Afrikaners in die onafhanklike Boererepublieke was hulle nog nooit lief vir die Engelse nie. Toe sy ou gevegskamerade genls Louis Botha en Jan Smuts ná die Anglo-Boereoorlog in Londen begin kuier, het die patriotiese genl Krisjan de Wet smalend gesê: ‘Ek staan liewer op ‘n mishoop onder my eie mense as in paleise tussen vreemdes'” (Die Burger, 18 deser, p 14).

Skotland stem teen onafhanklikheid

Op die lang pad na die Skotse referendum van Donderdag, staan drie geleenthede uit, sê historici en politieke wetenskaplikes. Elkeen was die gevolg van sowel politieke waaghalsigheid as uitgeslape leierskap.

Die besluit in 1989 deur die Eerste Minister Margaret Thatcher – wat reeds ongewild was nadat sy staalfabrieke en steenkoolmyne gesluit het – om belasting in Skotland te hef nog voor die res van Brittanje moes opdok, was die eerste stap.

Daarna het die besluit deur Tony Blair gevolg om ‘n referendum in Skotland te hou oor groter outonomie in 1997, wat twee jaar later gelei tot die vestiging van ‘n Skotse Parlement vir die eerste keer sedert 1707.

Dit het ten laaste aanleiding gegee tot die verpletterende 2011-oorwinning van die Skotse Nasionale Party, wat gewen het met ‘n algehele meerderheid in die Skotse parlement met ‘n mandaat om ‘n referendum oor onafhanklikheid uit te roep.

Maar Skotland het gister teruggedeins van outonomie.

Skotland het onafhanklikheid in Vrydag se referendumuitslag met sowat 55% verwerp. Die unie van 307 jaar het oorleef, hoewel meer magte oorgedra sal word na die gebied.

Die leier van die Skotse Nasionaliste, Alex Salmond, het intussen op sy webblad die slagspreuk verander na “Een Skotland”.

Alhoewel die sleutelkiesafdeling van Glasgow vir onafhanklikheid gestem het, was dit nie met ‘n besonder groot voorsprong nie, ‘n noodlottige slag vir die Ja-stemmers.

‘n Finale aangekondig vroeg Vrydagoggend moet nog gemaak word, maar met Edinburg wat oorweldigend Nee gestem het, is daar min twyfel dat die Engelse se vreespsigose in ‘n byna volledige media-aanslag teen die Skotte gewen het.

Greg Waddell, ‘n dokter in Glasgow, sê hy het Ja gestem, “want ontmagtiging kweek afhanklikheid; omdat die huidige mate van sosiale ongelykheid in Skotland elkeen van sy mense verneder.”

Paniek heers na ja-stemmers in Skotland voortou neem

Die verkiesing op 18 September vir Skotse onafhanklikheid oorheers die Verenigde Koninkryk na die deur-tot-deur veldtog aan beide kante verlede week nie meer ‘n dramatiese oorwinning vir die nasionalistiese leier Alex Salmond uitsluit nie.

Maak geen fout nie, die Britse regering is paniekbevange. Die land kan oor 12 dae uitmekaarval. Dit herinner aan wat gebeur het in Quebec in Oktober 1995, toe die ja-stemmers ‘n voorsprong op die laaste minuut bekom het.

Kanadese, wat die debat toe meestal geïgnoreer het, het daarna skielik besef dat hul land onherroeplik kan verander. Sewe dae voor die verkiesing, is ‘n byeenkoms in Montreal georganiseer deur ‘n minister van visserye op sy eie inisiatief. Dié byeenkoms het glo die nee-stemmers se bas gered.

Volgens Bloomberg, “kan die skuif na ‘n volstrekte meerderheid vir die ondersteuners van onafhanklikheid finansiële markte verder vertroebel na die pond verlede week verswak het toe die pro-Britse kant se ondersteuning vernou tot ses persentasiepunte.”

“Vir ‘n positiewe boodskap om soveel in ‘n maand op te skiet is heeltemal ongekend,” sê Matt Qvortrup, ‘n senior navorser by Cranfield Universiteit in Engeland en skrywer van “Referendums en etniese konflikte”. “Dit is ‘n baie revolusionêre ding in referendumterme. Ons sit aan die hooftafel van die geskiedenis,” het hy gesê.

Die nee-stemmers het op ‘n stadium met 22 punte voorgeloop, maar het die eerste plek intussen met twee persentasiepunte aan die nasionaliste oorhandig met 45 – 47.

Die koningin is glo diep bekommerd oor die skielike wending.

Rupert Murdoch het getwiet dat “meninsgpeilings [soos die een oor Skotse onafhanklikheid] wêreldwyd ontnugtering met politieke leiers en die ou instellings weerspieël en ‘n opening vir libertyne en ver-linkses skep”.

Skotland sal “meer kwesbaar word vir terroriste-aanvalle” in ‘n “baie gevaarlike en onseker wêreld” as hulle stem vir onafhanklikheid op 18 September, het die Britse premier David Cameron gesê.

Om deel te wees van ‘n eenheid [soos die VK] gee Skotte die beskermende voordele van ‘n deel van ‘n groter land, het Cameron aan verslaggewers gesê aan die einde van die Noord-Atlantiese Verdrag Organisasie se beraad in Newport, Wallis.

“Met terroristebedreigings en ander bedreigings, is dit nie beter om deel van ‘n Verenigde Koninkryk te wees wat een van die topvyf verdedigingsbegrotings het nie, om een van die beste intelligensie- en sekuriteitsdienste ter wêreld te wees, wat deel is van elke enkele alliansie wat regtig saak maak in die wêreld soos NAVO, die G8, die G20, die Europese Unie, ‘n lid van die Veiligheidsraad van die VN?” het Cameron gesê. “Al die netwerke en vermoëns om te werk met bondgenote om ons veilig te hou. Is dit nie beter om dié dinge te hê as om jouself daarvan af te sonder nie?”

‘Roei 8 miljoen Russe met kernwapens uit’

Nadat die oproep tussen die Amerikaanse assistent-sekretaris van buitelandse aangeleenthede, Victoria Nuland en die Amerikaanse gesant na die Oekraïne, Geoffrey Pyatt, uitgelek het waarin Nuland sê “F*k die EU”, is ‘n nuwe opspraakwekkende telefoongesprek na die media gelek.

Dié gesprek bevestig weer opnuut dat dit die VSA was wat die toutjies getrek het om die verkose regering in ‘n gewelddadige staatsgreep omver te werp en van die Oekraïne se president Janoekowietsj ontslae te raak.

Die nuutste telefoongesprek, hierdie keer tussen die parlementariër Nestor Shufrych en voormalige premier en ideologiese leier van die Oekraïne se “Oranjerevolusie” Julia Tiemoesjenkoe, is nie alleen onthullend nie, maar ontstellend.

Die mees waarskynlike toekomstige president van die Wes-Oekraïne, Tiemoesjenkoe, maak allerlei nuwe dreigemente teenoor etniese Russe, waaronder ook om 8 miljoen met kernwapens uit te wis.

Nadat die parlementariër haar tydens die gesprek bekommerd vra: “Wat moet ons nou doen met die 8 miljoen Russe wat in die Oekraïne oorgebly het? Hulle is uitgeworpenes…”, antwoord sy kil en saaklik, blykbaar onbewus dat dit ‘n retoriese vraag was.

“Hulle moet doodgemaak word met kernwapens,” sê Tiemoesjenkoe doodluiters. Die rolstoelgekluisterde Tiemoesjenkoe wat gemaklik rondloop as sy nie voor ‘n skare verskyn nie, braak dan verder gal oor ‘n verskroeide aarde-beleid wat sy “namens die hele wêreld met haar kontakte” teen Rusland wil voer en die eks-president met ‘n “masjiengeweer in sy kop skiet”.

Dit is die duidelik namens wie sy die Russe wil uitwis nie, aangesien die Neo-Cons se oorlogsugtige beleid baie ongewild is by gewone Amerikaners wat die Obama-administrasie van “red-baiting” [alarmisme oor die Rooi Gevaar] en opportunistiese McCarthyisme verdink.

Dit is dus duidelik dat die Russe in Oos-Oekraïne nie ‘n kat se kans staan teen die Amerikaanse invallers en hul plaaslike handpoppe nie.

Dié gesprek gee president Poetin die voordeel dat hy wel die onafhanklikheid van die Krim ter beskerming van etniese Russe oorweeg het, presies soos hy gesê het.

Die Oekraïne se sogenaamde “regering”, ‘n stel marionette wat Washington aangewys het, voel niks vir etniese minderhede in die ooste nie en dit is duidelik dat hulle dink dié mense verdien nie om beskerm te word nie, maar verkieslik uitgewis moet word.

Tiemoesjenkoe het tronkstraf uitgedien vir korrupsie nadat sy ‘n gasvoorsieningsooreenkoms onregmatig geteken het wat die land se gasvoorsiener Naftogaz $170 miljoen dollar gekos het.

Aan die stuur van die “Oranjerewolusie” wat Tiemoesjenkoe gelei het, het die land verder agteruitgegaan en dieper in korrupsie verval. Sy het as premier tussen 2007-2010 gedien.

Goldman Sachs, wat namens die Neo-Cons in die VSA die druk op Rusland probeer verhoog, het “voorspel” dat die kapitale uitvloei vanjaar 130 miljard dollar kan haal. Die aksepbank het intussen hulle kliënte met ywer bearbei om hul beleggings uit Rusland te onttrek.

Volgend Goldman Sachs sal Rusland in ‘n resessie verval as hulle hul beleggers oorreed om hulle geld aan die land onttrek, met groei wat waarskynlik gaan verlangsaam namate die kapitale uitvloei die $100 miljard bereik.

Rusland se grootste bank, Sberbank, sê kapitaal het uit die land gevloei en aandele en die roebel het gedaal nadat die Krimgebied oorweldigend gestem het om van die Oekraïene af te stig.

Sberbank sê die situasie het ‘n negatiewe uitwerking op die wêreldwye ekonomie.

Ontleders sê die stappe wat Rusland gedoen het om te keer dat die roebel nog verder daal deur rentekoerse te verhoog, kan die land in ‘n resessie dompel.