Etiket: ekonomie

Rentekoersverhogings verwag

Die Reserwebank sal na verwagting vanmiddag ‘n verhoging in die rentekoers aankondig ná die bank se monetêre beleidskomitee-vergadering, het RSG berig.

Volgens ekonome sal die bank ook grootskaalse afwaartse aanpassings in die groei-beramings vir die Bruto Binnelandse Produk bekend maak.

Die komitee se taak word bemoeilik deur die verswakte inflasie-verwagting, die voortslepende droogte, die swakker rand en die verhoogde kragtariewe.

Die meeste ekonome verwag dat ‘n verhoging van 50 basispunte aangekondig sal word, hoewel ander meen dit kan slegs 25 basispunte wees.

Amerikaanse markte het intussen laer gesluit na die aankondiging van die Amerikaanse reserwebank dat rentekoerse in die land nie verhoog gaan word nie.

Die bank sê die besluit is geneem in die lig van wêreldwye ekonomiese en finansiële ontwikkelings. Die Dow Jones het na die aankondiging met 0,39 persent gedaal en die Nasdaq met 0,92 persent.

‘n Swak rand is nie die einde van die wêreld nie

Een ding wat mense klaarblyklik nooit verstaan ​​nie is dat ‘n depresiërende geldeenheid nie outomaties beteken dat die ekonomie gaan sink nie.

Zwelinzima Vavi het Woensdag aan sy paar oningeligte volgelinge verklaar dat Suid-Afrika binnekort ‘n Zimbabwe gaan word, maar in die internasionale sakepers bekommer ontleders eerder dat die Federale Resewebank in die VSA op hiperinflasie afstuur deur aanhoudend die dollargeldvoorraad uit te brei.

Kyk maar na Japan. ‘n Besonder kragtige ekonomie met ‘n swakker-as-swak geldeenheid.

Wisselkoerse word bepaal deur die verrekening van invoere teen ‘n land se uitvoere, en het baie min te doen met ekonomiese prestasie.

‘n Dalende rand sal eintlik help ons uitvoerbedryf te ondersteun en ander lande aanmoedig om te koop van ons en te belê in die land.

Die JSE sal waarskynlik aanstons styg weens verbeterde uitvoere en ‘n toename in toerisme.

Valutahandelaars by Britse en Amerikaanse banke het ongetwyfeld miljoene verdien uit president Zuma kabinetskommelinge verlede week.

Wisselkoerse alleen meet nie ons ekonomiese prestasie nie. Die goeie onderliggende BBP-groei, alhoewel traag, is ‘n aanduiding van wat werklik met die land se ekonomie aangaan.

Die groei in die konstruksiebedryf is ‘n ander teken van die belegging en vertroue in die land wat floreer.

Die enigste rede waarom die rand se waarde ‘n kwessie raak is wanneer ‘n buitelandse ‘n vakansie skielik baie duurder geraak het. Nie baie mense kan in elk geval buitelandse vakansies bekostig nie.

Maar vir buitelandse toeriste is dit uitstekende nuus.

Die Angelsaksiese pers wil egter ‘n vreespsigose aanwakker en waarsku verbruikers dat hulle sal moet opdok vir president Jacob Zuma se kabinetskommelings.

Landbou-ekonoom Kobus Laubscher het Woensdag aan OFM gesê “beleidsonsekerheid het ‘n hoogtepunt bereik”. Wat hy versuim het om te noem is dat boere sal baat by uitvoere.

Die beleidsonsekerheid word eerder veroorsaak deur narre soos Julius Malema se vele verklarings teen grondbesit en oproepe tot etniese uitwissing, en hy is die nuwe Angelsaksiese liefling.

Dit is waar dat die verswakking van die rand welvaart verwoes, maar aangesien Suid-Afrikaners diep in die skuld is, is dit waarskynlik vir die meeste goeie nuus.

Behalwe vir daardie oorsese vakansie sal alle ingevoerde produkte duurder word. Dis dalk tyd om plaaslik te begin dink.

SA beweeg na rommelstatus

Die wêreld se twee grootste graderingsagentskappe sal na verwagting vandag hul jongste graderings van Suid-Afrika se soewereine skuldlas aankondig, het RSG berig.

‘n Afgradering deur Standard & Poor’s sal die land se kredietgradering tot onder beleggingsgraad – bekend as rommelstatus – te staan bring.

‘n Afgradering deur Fitch sal Suid-Afrika se gradering op een plek bo rommelstatus plaas.

Kenners sê die graderings kan ‘n impak hê op die land se ekonomie. Graderingsagentskappe het hul kommer uitgespreek oor Suid-Afrika se swak ekonomiese groei wat die regering se inkomste verklein en dus sy vermoë beperk om besteding aan te wakker.

Ontleders sê egter ‘n afgradering is ongegrond, wat dit duurder kan maak vir Suid-Afrika om geld in die buiteland te leen.

Verhoging in repokoers ondeurdag sê ekonoom

Die Monetêre Beleidskomitee se besluit om die repokoers met ’n verdere 25 basispunte te verhoog was ondeurdag.
Dit is volgens ekonomiese ontleder en akademikus, André Mellet.

Mellet meen die aanpassing is vreemd in die lig daarvan dat die president van die Reserwebank, Lesetja Kganyago, vroeër vanjaar aangedui het dat groei vooruitskattings afwaarts aangepas sal word.

Inflasie, wat net meer as 4% is, is volgens Mellet tans ook nie ’n probleem nie, wat die repokoersverhoging nog vreemder maak.

Mellet het aan OFM gesê die verwagting bly steeds dat Suid-Afrika swakker groei sal toon, en heelwat swakker as in die begin van die jaar.

Hy het gesê die besluit is daarom teleurstellend.

Australië kry nuwe premier

Australië kry ‘n nuwe premier, Malcolm Turnbull, nadat die sukkelende leier Tony Abbott die leierskap van die Liberale Party aan sy seniorvennoot in die regerende konserwatiewe koalisie afgestaan het.

Opposisiepartye lyk al sedert April in meningspeilings sterker as Abbott se regering.

Die voormalige minister van kommunikasie, Malcolm Turnbull, sal die 29ste eerste minister van Australië word na hy Abbott met 54 stemme teenoor 44 uit die kussings gelig het in ‘n mosie van wantroue.

Turnbull sal verwagting Dinsdag ingesweer word deur Australië se goewerneur-generaal Peter Cosgrove.

Julie Bishop, die minister van buitelandse sake, wat met Turnbull saamgespan het, het haar posisie as adjunk-leier van die Liberale Party behou deur 70 stemme teen 30.

Turnbull het Maandag gesê dat hy Abbott ingelig het dat hy hom sou uitdaag vir die leierskap nadat hy vertroue verloor het in sy bestuur van die ekonomie.

“Die eerste minister was nie in staat om ekonomiese leierskap aan ons land te bied nie. Hy was nie in staat om die ekonomiese vertroue te verskaf wat maatskappye nodig het nie,” het Turnbull aan verslaggewers gesê in Canberra gesê.

Woolworths wen voedselinflasie

Woolworths dui nie aan met hoeveel pryse gestyg het op hulle produkte nie en dit is dus moeilik om te bepaal of klereverkope of ‘n toename in kospryse tot hul goeie winste bygedra het.

Die verkope van kos het met 13,5% gestyg te midde van ‘n gemiddelde prysverhoging van 7,7% nadat groter winkels geopen is wat meer voorraad hou.

Dié prysstyging is hoër as die verbruikersprysinflasie vir die land.

In ‘n aanbieding aan beleggers het die kettingwinkelgroep gesê pryse sal ook met ’n enkelsyferpersentasie in die komende tydperk styg.

Vir die komende tydperk gaan sy kosinflasie steeds “bo verbruikersprysinflasie wees weens die mengsel van produkte wat verkoop word, asook die droogte en druk op invoerkoste” weens die swak rand.

Woolworths sê die ekonomiese toestande in Suid-Afrika verkeer onder druk, maar ryk kliënte wat by Woolworths koop is klaarblyklik teen die sulke werklikhede bestand.

Die groep se bedryfswins het met 42% tot R5,5 miljard gestyg na die verkrying van die Australiese aankoop, te wete David Jones.

Die groep se wins vir die jaar was 4,3% hoër op R3,1 miljard.

Chinese aandele daal steeds

Chinese aandele het hul afwaartse pad voortgesit ondanks pogings deur die land se sentrale bank om handelaars te paai.

Die indeks het dié week reeds met sestien persent gedaal wat skokgolwe deur die wêreldmarkte gestuur het.

Die Shanghai-saamgestelde indeks het met 1,1% gedaal nadat die markte vroeër wisselvallig vertoon het.

Onbestendigheid in China se markte het beleggers genoop om groot verliese te beperk na vroeëre skerp dalings regoor Asië en die VSA.

China doen skynbaar alles in sy vermoë om vertroue te herstel sodat beleggers nie Chinese maatskappye straf nie.

Die sentrale bank het aangekondig dat groot banke minder kontantreserwes sal hoef aan te hou vanaf vroeg in September, ‘n skuif wat dit makliker vir banke sal maak om geld te leen.

Die land se rentekoerse is nou laer as met die finansiële krisis van 2009, en vrese dat China se ekonomie vinniger verlangsaam as wat voorheen vermoed is, is nog nie besweer nie.

Die rand het intussen effens versterk teen die Amerikaanse dollar nadat China se rentekoerse afwaarts aangepas is om die slagting in aandeelpryse te stuit.

Die plaaslike geldeenheid het gestyg tot net meer as R13 teenoor die dollar, nadat dit vroeër die week tot sy laagste vlak ooit gedaal het.

Ekonome waarsku nogtans dat die plaaslike ekonomie in die moeilikheid is, met negatiewe groei.

‘n Teleurstellende vertoning van die land se BBP (Bruto Binnelandse Produk) sal dit moeiliker sal maak vir die rand om op die langtermyn spiere te wys.

Die Johannesburgse Aandelebeurs het tot net bokant 2,5% persent gestyg.

Goedkoop olie en onsekerheid of die Amerikaanse Resewebank hul repokoers sal verhoog het ook bygedra tot die onstuimigheid.

In Japan en Suid-Korea het die markte effens hoër gesluit, maar nie in Australië nie.

Nasionale Khoisan Sakekamer wil erfenis beskerm

Die nuut-gestigde Nasionale Sakekamer van die Khoi- en San-mense het onderneem om seker te maak dat inheemse groepe ekonomiese voordeel trek uit hul intellektuele eiendom.

Die leierskap van die Boesmans, Namas, Koranas, Griekwas en Kaapse Khoi-mense het in Kaapstad byeengekom, waar daar onder meer besluit is om hul kennis te patenteer.

Die president van die sakekamer, Reuben Richards sê hulle sal hul daarop toespits om hul mense te integreer wat buite die ekonomie is.

Hy sê hul tradisionele erfenis en idees moet beskerming geniet.

Intussen is ook berig dat die groot San-gemeenskap in die Omahekestreek in Namibië eersdaags hervestig word nadat 14 000 hektaar grond by Otjinene, 32 000 hektaar by Otjiuapehuri en 30 000 hektaar by Epukiro na geslaagde onderhandelinge met tradisionele owerhede en gemeenskappe vir dié doel bekom is.

San-gemeenskappe in Aminuis, Otjinene, Epukiro en Eiseb sal glo bystand met die hervestigingsproses en die verskaffing van onder meer water, ’n kliniek, ’n skool en polisiekantoor ontvang.

Sedert hul terugkeer het van Botswana het hul posisie agteruitgegaan en die San beskik nog oor geen nasionale dokumente nie.

Dawie Roodt in sy huis aangeval

Hoofekonoom van die Efficient Group en tv-aanbieder, Dawie Roodt, word in Pretoria-Oos-hospitaal se hoësorgeenheid behandel nadat hy en sy gesin Donderdagaand in sy huis aangeval en vasgebind is.

Roodt se kollega, Willem Basson, sê Roodt se dogter het gisteraand omstreeks 20:00 van aandklasse teruggekeer toe sy buite in haar motor deur vier gewapende swartes ingewag is.

Basson sê hulle het haar in die huis gedwing en almal vasgebind. Hulle was gewapen met ‘n pistool en messe. Die swart aanvallers het dit duidelik gemaak hulle soek geld.

Volgens Basson het Roodt egter kopgehou en aan die rowers gesê hy het geld in sy motor. Hy sê Roodt kon daarin slaag om sy hande los te wikkel, terwyl hy en twee rowers met messe na sy motor gestap het.

Roodt het onder meer ‘n kopwond opgedoen toe hy en die twee rowers baklei het nadat hy sy hande losgekry het.

Volgens Basson was Roodt by sy volle bewussyn vanoggend toe hy hom in die hospitaal besoek het.

Chinese aandele tuimel na paniekverkope

Aandele in China het Donderdagoggend tot ‘n vier maande laagtepunt getuimel.

Chinese aandele het in ‘n stadium met meer as agt persent gedaal ondanks pogings deur reguleerders om die mark te stabiliseer. Die Shanghai-indeks het vroeër reeds met sewe punte gesak.

Paniek op Chinese aandelebeurse het markte in Hong Kong getref wat vier persent laer is.

Bykans die helfte van genoteerde Chinese maatskappye het handel opgeskort om hulself teen skerp dalings te beskerm.

Chinese maatskappye in die buiteland het ook gedaal.

Beleggers vrees dat die onbestendige Chinese mark die ekonomie omver kan werp en dat dit ‘n groter risiko inhou as die Griekse krisis in die Eurosone.

Die onafhanklike strateeg en raadgewer van beursverhandelde fondse, Nerina Visser, het aan RSG gesê die JSE sal goed gemonitor word.

Aandele reguleerders sê die tuimelende aandelemark van die tweede grootste ekonomie in die wêreld is op die oomblik paniekerig.

Beleggers ignoreer ondersteuningsmaatreëls wat Beijing ingestel het.

Die Volksbank van China het gesê hulle sal stappe neem om makelaars wat aandele ondersteun te help.

Batebestuurders sê owerhede moet die blaam moet dra vir die ineenstorting van die Chinese aandelebeurs in Sjanghai.

‘n Batebestuurder van Ample Capital in Hong Kong, Alex Wong, het aan RSG gesê die regering het nie net misluk om die mark te stabiliseer nie, maar ook paniek aangeblaas.

Meer as ‘n derde van genoteerde maatskappye het in Sjanghai handel opgeskort en in Shenzhen meer as die helfte van die genoteerde maatskappye.

Dit beteken dat meer as 1300 maatskappye by die onderskeie Chinese beurse handel opgeskort het.

Internet in Afrika tot 40 keer duurder!

In Suid-Afrika is 49% van die bevolking aanlyn, maar Afrika moet tussen 30 en 40 keer méér vir internettoegang betaal as mense in ontwikkelde lande.

Volgens die Internet Society se verslag oor internet en internetbeheer in Afrika het sowat 20% van die vasteland se bevolking teen Desember 2014 toegang gehad tot die internet.

Die verslag sê dat die uitbreiding van infrastruktuur, soos internet-“sentrales” (“internet exchange points” of IXP’s), dié koste mettertyd sal verlaag.’

Die meerderheid Afrikalande het internet-penetrasie van minder as 10%, terwyl 20% as die drempelvlak gesien word voordat ’n land ekonomiese voordele uit breëband begin trek.

Nog net drie lande – Tanzanië, Rwanda en Mauritius – het teen Desember 2014 van analoog- na digitale TV- en radio-uitsendings oorgeskakel. Nog 19 lande het met die proses begin (onder meer Suid-Afrika, waar die proses nou al jare lank sloer, tot frustrasie van internetdiensverskaffers). Die verslag betreur dié trae oorskakeling omdat digitale uitsending meer ongebruikte spektrum vir internet beskikbaar sal stel.

Nóg ’n oorgang wat Afrika “nie vinnig genoeg instel nie”, is die oorskakeling na die nuutste internet-adresprotokol, IPv6. Die verslag sê dis noodsaaklik vir langtermyn-internetuitbreiding, “veral soos wat die Internet van Dinge ’n werklikheid word”.

Suid-Afrika en Egipte het 97% van die IPv6-adresse op die vasteland geregistreer.

Die meeste mense wat vir die eerste keer “aanlyn” kom, slaan vastelyn-breëband sommer heeltemal oor ten gunste van mobiele breëband. Mobiele breëband verteenwoordig 90% van alle internet-subskripsies.

Daar is lande op die kontinent waar so min as 2% van die bevolking “aanlyn” is.

Die internet dra US$18 miljard – sowat 1,1% – tot die vasteland se totale bruto binnelandse produk (BBP). Dit is laag vergeleke met die wêreldgemiddelde van 4%.

Die McKinsey-instituut verwys na iBBP, wat bestaan uit die internet se bydrae tot private verbruik, openbare besteding, private investering en ’n land se handelsbalans. Senegal se iBBP is die beste (3,3%), maar in die twee grootste ekonomieë, Nigerië en Suid-Afrika, is dit onderskeidelik 0,8% en 1,4%.

“Dit wys op die onbenutte geleenthede wat nog in die meeste Afrika-lande gerealiseer moet word om die internet vir ekonomiese voordeel in te span,” sê die Internet Society.

Wêreld Ekonomiese Forum vir Afrika in Kaapstad begin

Meer as 1200 wêreldleiers, politici en sakelui sal van Donderdag af die 25ste Wêreld Ekonomiese Forum oor Afrika in Kaapstad bywoon.

Die konferensie sal deur verteenwoordigers uit 75 lande bygewoon word.

Vanjaar se konferensie, in die Kaapstadse internasionale konferensiesentrum, sal onder meer immigrasie, die ekonomiese impak van terreur en die ontwikkeling van Afrika se informele ekonomie fokus.

Afgevaardigdes het hul kommer uitgespreek oor die onlangse xenofobiese aanvalle in die land, sowel as nuwe visumregulasies.

Sommige sê hulle oorweeg sakegeleenthede elders in Afrika ondanks die feit dat Suid-Afrika die top sakebestemming op die vasteland is.

Nuwe regulasies is glo ‘n bron van frustrasie.

Eskom-gemors weens politiekery sê ekonoom

Dawie Roodt, ekonoom, het tot die gevolgtrekking gekom dat Suid-Afrika se ekonomie R360 miljard groter sou gewees het as Eskom beter bestuur was.

Dawie Roodt het gesê kragonderbrekings kom voor weens voortdurende politieke inmenging.

Eskom sukkel om die ligte aan te hou sedert verlede jaar. Eskom sê die nasionale netwerk is onder druk en word vererger deur onwettige aansluitings.
 
Die Eskom-raad het sy uitvoerende hoof Tshediso Matona en drie ander bestuurders geskors. Sy voorsitter Zola Tsotsi het intussen bedank.
 
Roodt sê politici moet die bestuur in die hande van bekwame bestuurders laat.

15 jaar van PRAAG: was dit die moeite werd?

Vandag is PRAAG presies 15 jaar oud. Vroeg in die nuwe millennium op 22 Februarie 2000 (22.02.2000!) het ek en ander besef dat daar iets oor die gestadigde ondergang van Afrikaans en die Afrikaner gedoen moet word en daarom hierdie organisasie gestig. Die internet het al bestaan, maar was nog in sy kinderskoene.

roodt_fbfoto‘n Maand na ons stigtingsvergadering, het ons op 22 Maart 2000 ‘n eerste betoging in Braamfontein, Johannesburg, gehou teen die verbod op mnr. Lukas Rautenbach om Afrikaans met sy Afrikaanse kliënte by Transnet te praat. Die koerant Beeld het die volgende dag daaroor berig onder die opskrif:

Klein groepie betoog oor taal voor Transnet-kantoor

Feit is dat daar in 2000 so ‘n atmosfeer van verdwaasde aanvaarding onder Afrikaners geheers het dat niemand eens daaraan gedink het dat dit verkeerd was om mense by die werk te verbied om Afrikaans te praat nie! Daar was ook reeds fanatiese ondersteuners van anti-Afrikaanse en ANC-beleid in die geledere van Naspers en veral Beeld. Die joernaliste Hannelie Booyens, wat verlede jaar daarvoor gesorg het dat die Potchefstroom-kampus se “Nazi-rituele” aan die groot klok gehang word, het in daardie dae reeds ‘n epos waarin sy my in gekruide taal uitvloek vanaf haar Beeld-adres aan my gestuur. Ons het dit op ons webblad gepubliseer, waarna Beeld ons met regstappe vir “skending van kopiereg” gedreig het. Met ander woorde: Beeld en Hannelie Booyens het kopiereg op anti-Afrikaanse gevoelens, asook die f-woord, onder andere.

Van die begin af was dit ‘n opdraande stryd om Afrikaans en die Afrikanerkultuur te behou. Suid-Afrika is immers deur die ANC en SAKP verower vanweë een van die grootste propagandaveldtogte wat die wêreld ooit gesien het. Suid-Afrika is met ‘n klaargemaakte polities korrekte, kultuurmarxistiese ideologie – Made in USA – oorspoel en voortaan sou die boodskap wees: Praat en skryf Engels, maar ook: die dae van die blanke ras en “witheid” is getel, daarom moet julle en julle kinders liefs uit die “reënboognasie” uitgeteel word.

Gaandeweg is nuwe lyne in Suid-Afrika getrek: tussen dié wat alle wetgewing en diskriminasie teen blankes maar gelate aanvaar, en dié wat hul daarteen verset. Ook tussen diegene wat graag Die Stem wil sing en diegene wat dit as outyds of polities inkorrek beskou. Op 31 Mei 2003 het ons ‘n byeenkoms in die Ou Raadzaal in Pretoria georganiseer waartydens die sangeres en dosent Linette van der Merwe Die Stem sou sing. Dit het die meeste Afrikaanse organisasies, waaronder die FAK en Solidariteit, so afgeskrik dat daar weereens net “‘n klein groepie” opgedaag het.

Weliswaar het ons in die vroeë dae van PRAAG die mag van die media en van politieke korrektheid onderskat. Ek het gedink dat dit net ‘n kwessie van tyd sou wees voor daar – soos in Frankryk, Tsjeggië of ander Europese lande – ‘n spontane opstand of rebellie teen die onreg sou plaasvind. Dit was bloot nodig om die ooglopende onreg en ongelykheid aan Afrikaners te kommunikeer, waarna hulle spontaan by PRAAG sou aansluit en hulle soos tydens die “Praagse Lente” van 1968 hulle in massas teen die kommunistiese verdrukker sou verset. Dis ook waarom ons die akroniem PRAAG (Pro-Afrikaanse Aksiegroep) gekies het, ter herinnering aan daardie grootse opstand teen kommunisme in Tsjeggië, waarvan die ANC en die SAKP destyds die onderdrukking deur die Sowjetunie uitdruklik gesteun het.

Is ons daarvan bewus dat daar ná die mislukte Praagse Lente-opstand ongeveer 7 000 Tsjegge na Suid-Afrika gevlug het, wat deur die destydse Nasionale Party-regering met ope arms ontvang is? Juis het hulle hierheen gekom omdat hulle gedink dat Afrikaners oortuigde antikommuniste was… Adriaan Basson en Max du Preez het nog nie bestaan nie. Maar dan wil ek ook vra: Waar is die Afrikaanse romans of geskiedenisboeke wat die verhale van daardie Tsjegge opgeteken en vergestalt het, soos wat Milan Kundera en ander skrywers hul vlug na Frankryk opgeteken het? Daar is nog soveel boeke om in Afrikaans te skryf, waaroor hier onder meer.

Tot dusver was daar egter van ‘n Praagse Lente min sprake onder Afrikaners wat, soos in die gedig van Jan F. E. Celliers, die juk “geduldig, gedienstig, gedwee” aanvaar het:

Die osse stap aan deur die stowwe,
geduldig, gedienstig, gedwee;
die jukke, al drukkend hun skowwe –
hul dra dit getroos en tevree.

Ten minste het ons mense in die onlangse verlede, veral by Steve Hofmeyr se konserte, openlik begin om Die Stem te sing. Dit het lank geneem, van 2003 af, maar ten minste doen ons dit al!

Die kwelvraag bly: Het PRAAG daarin misluk om ‘n gees van kritiek, verset en rebellie teen die ooglopende onreg wat daar teen ons gepleeg word, te kweek? Moes daar nie teen dié tyd, ná 15 jaar, al ‘n groter opstand, feller kritiek en minder aanvaarding gewees het nie? Vir my is dit ‘n moeilike vraag om te beantwoord. Die Afrikaner-establishment van oud-Broederbonders en ANC-gedienstige akademici het nog nooit enige erkenning aan PRAAG verleen nie. (Met die gelukkige uitsondering van daardie groot gees en skriba van die Afrikaanse taalgeskiedenis, prof. Jaap Steyn!) Wel het Max du Preez onlangs iewers gesê: “Dan Roodt rig groot skade aan”, bedoelende dat sy kultuurmarxisme (in sy mees onlangse rubriek haal hy die Italiaanse marxis, Antonio Gramsci, klakkeloos aan!) nie sonder kritiek in die gemiddelde Afrikaner se brein geplant word nie. In dié sin, wens ek ons kon méér skade aanrig.

As ek terugkyk oor vyftien jaar van betogings, petisies, vergaderings en buite-parlementêre politiek, dan moet ek erken dat ons slegs gemengde welslae daarmee gehad het. Onmiddellik moet ‘n mens egter die teendeel ook opper: Gestel ons het dit nié gedoen nie, wat sou die gevolg dán gewees het? Ek meen die enigste rede waarom die ANC en SAKP nie met selfs groter aggressie teen Afrikaans en Afrikaners opgetree het nie, is omdat hulle wel die oorblyfsels van taallojaliteit en patriotisme onder Afrikaners vrees. Die geluide wat ons gereeld gemaak het, het dus nie ongesiens verby gegaan nie, selfs al is dit by tye hoofsaaklik deur Naspers en die ander hoofstroommedia geïgnoreer.

Ná PRAAG het ander organisasies en groeperinge gekom wat ons model van intellektuele en openbare protes nagevolg het. Sommige het die oplaaiende gevoel van ontevredenheid onder Afrikaners in groot sake-ondernemings omskep, dog sonder om op ons grondbeginsels te kon verbeter.

As iemand my moes vra wat PRAAG se belangrikste bydrae oor die afgelope vyftien jaar was, sou ek sê dit was die nuwe Afrikaneridentiteit wat ons geskep het. In hierdie oorlog wat Groot Brittanje, die Johannesburgse uitlanders, terroriste soos Joe Slovo, Ronnie Kasrils en Aboobaker Ismail al jare lank teen ons voer, gaan dit in die eerste plek om ‘n aanval op ons identiteit. “Die Afrikaner moet verdwyn, hy moet oplos in die groter geheel, hy moet verengels en uitgeteel word tot ‘n vergete mulatbevolking,” is al jare lank hul konsekwente strategie.

Daarteen het ons nie net ewe konsekwent “nee” gesê nie, maar ook gaandeweg ‘n nuwe twintigste-eeuse identiteit vir die Afrikaner geskep. Ek sou dit só kon opsom:

  1. Die nuwe Afrikaner is meer as ooit lojaal teenoor sy taal en tradisies.
  2. Ons ly nie meer aan enige romantiese illusies oor Afrika soos die geslag van NP van Wyk Louw wat Afrikaans as “brug tussen die groot helder Weste en die magiese Afrika” gesien het nie. Veel eerder maak die internet en die verval van grense ons daarvan bewus hoeveel ons met ons Europese stamlande in gemeen het. Ook is ons probleme besig om hulle probleme te raak en heers daar vir die eerste keer in jare wedersydse begrip tussen ons.
  3. Die revolusie van 1994 het ook ‘n Afrikanerdiaspora veroorsaak, vandaar die soeke na ‘n globale Afrikaneridentiteit wat op ons gemeenskaplike taal en afkoms berus. Verkeer die Afrikaner vandag in Suid-Afrika nie ook maar in diaspora teenoor die ander, demografies en polities dominante volkere rondom hom nie?
  4. Terwyl Afrikaanse instellings een na die ander voor die politieke aanslag en staatsdruk geswig het, leef Afrikanerskap virtueel voort, op webblaaie en sosiale media. Sodoende ondergaan ons tradisie tegelyk ‘n herbevestiging en ‘n vernuwing.
  5. Hiermee saam en teenoor ‘n vyandiggesinde staat, ondergaan Afrikanerskap ook ‘n privatisering en Afrikaans verteenwoordig vandag ‘n opkomende mark vir musiek, letterkunde, films en ander kultuurprodukte wat sover moontlik ontwikkel moet word en wat Suid-Afrika se grense oorskry.
  6. Ons ekonomiese oorlewing, soortgelyk aan dié van Jode, Grieke of Portugese in Suid-Afrika, hang saam met die vestiging van etniese handelsnetwerke en onderlinge ondersteuning. ‘n Nuwe soort Reddingsdaadbond is nodig, wat egter aangepas is vir die een-en-twintigste eeu.

Watter rol kan PRAAG nog vorentoe speel? Ek dink kultuur en ekonomie onder Afrikaners is besig om op ‘n natuurlike manier saam te vloei. Soos wat diskriminasie in die werkplek of in die handel toeneem, word Afrikaners na die kleinsakesektor verdryf waar hulle noodwendig met mekaar moet handel dryf. Daarmee saam assosieer hulle deur Afrikaanse musiek, letterkunde, kunstefeeste en media met mekaar. Tans vind daar ‘n aanslag op die kunstefeeste plaas met Steve Hofmeyr wat gesensureer word en verbied word om op Oudtshoorn by die KKNK en Nelspruit se Innibos op te tree.

Die rol wat PRAAG kan speel, is om hierdie natuurlike samevloeiing van kultuur en ekonomie onder Afrikaners te stimuleer en uit te bou. Terwyl ons as ‘n versetsbeweging en taalaksiegroep begin het, bou ons tans aan ‘n sterker Afrikaanse kultuur en etniese ekonomie.

Meer konkreet, beteken dit die volgende:

Oor die volgende paar jaar, gaan ons die mark vir vertaalde Afrikaanse boeke waarmee ons reeds in 2003 begin het, geweldig uitbrei deur ten miste tien nuwe vertalings per jaar uit Frans, Duits, Nederlands, Russies, Tsjeggies en die Skandinawiese tale te publiseer. Nie net verbreed ons die aanbod van boeke in Afrikaans nie, maar neem sodoende ook weer bande op met Europese lande, ambassades, skrywers, uitgewers en alles wat daarmee saamhang.

Daarmee saam gaan ons voort om oorspronklike Afrikaanse boeke uit te gee, soos romans, digbundels, jeugliteratuur, geskiedenis, politiek, noem maar op. Kyk maar uit vir die wit PRAAG-boeke met hul blou titels, want oral in die boekwinkels sal hulle meer en meer rakruimte in beslag neem, asook op die winkel hier op ons webblad! Nuwe titels sal ook voor hul verskyningsdatum op Praag Uitgewery se amptelike webblad aangekondig word. Teenoor die armoedige, polities korrekte “Suid-Afrikaanse letterkunde” wat Naspers tans aan ons afsmeer, gaan PRAAG ‘n nuwe Afrikaanse letterkunde laat verrys wat volledig by die “Europese literêre metasisteem” ingelyf is. In sommige opsigte sal Afrikaans weer ‘n Noord-Europese taal raak en sal ons mense vir die eerste keer ‘n uitsig verkry op die taalgebied en stamlande waar ons vandaan kom. Meeste mense verkeer onder die illusie dat Engels ‘n mens toegang tot Europese letterkunde bied, maar hulle is verkeerd aangesien baie min Europese boeke ooit in Engels vertaal word. Veel eerder is die tale waar vertalings aktief heen en weer gedoen word: Frans, Duits, Nederlands, Sweeds, Noors en Deens. Afrikaans moet deel van dié groepering word.

Ons het daaraan gedink om Afrikaanse films ook te begin maak, maar omdat die behoefte aan goeie Afrikaanse boeke groter is en ons reeds in dié bedryf gevestig is, wil ons eers ‘n groot sukses daarvan maak alvorens ons ander media aandurf. Die kombinasie van kort artikels op ons webblaaie en boeklengte-publikasies in die vorm van romans of essays, sal hopelik ‘n groot bydrae tot die Afrikaanse kultuur lewer en vir daardie broodnodige herlewing sorg.

Vyf miljoen Dene koop jaarliks ‘n verstommende 30 miljoen boeke aan. Dit verteenwoordig ‘n uitgewersbedryf van seker om en by tien miljard rand. Enkele jare gelede is die totale uitgewersbedryf in Suid-Afrika, wat veral Engelse skoolboeke in die swart skole insluit, op slegs R1,6 miljard beraam. Indien Afrikaners, wat reeds geesdriftig Afrikaanse musiek ondersteun, Afrikaanse boeke teen dieselfde tempo as Dene begin aankoop, is dit dus teoreties moontlik dat ons boekbedryf dié van die res van Suid-Afrika kan oortref. Duisende werkgeleenthede kan sodoende geskep word, om nie te praat van die algemene kulturele en politieke uitwerking van so iets nie. Pleks van die stereotipe propaganda oor Suid-Afrika wat tans die wêreld ingestuur word, sal die komplekse, genuanseerde prentjie wat Afrikaners raaksien, in duisende romans en politieke boeke verwoord word.

Terloops, sal van ons boeke wat onlangs slegs as e-boeke verskyn het, binnekort ook op papier beskikbaar wees. Veral Gustav Venter se twee romans, Die amigdale van Alrina Smal en Bodem, verteenwoordig onverskrokke werke wat in enige normale land sonder sensuur reeds almal aan die praat sou gehad het.

Die ironie is dat die brandewyn-en-Coke-kultuur wat ons vyande ons so graag voor die kop gooi, vandag juis die linkse kultuur in Suid-Afrika benoem. Of miskien moet ‘n mens dit die dagga-en-domkop-kultuur noem. Onlangs lees ek ‘n onderhoud met die Franse skrywer en denker, Régis Debray, wat op ‘n stadium ‘n ondersteuner van Ché Guevara in Suid-Amerika was. Hy sê: “My menings is links, my smaak is regs, veral wat letterkunde of kuns betref.”* In dié opsig het die daggakoppe en marxiste in Afrikaans nog geen kultuur geskep nie; hulle het bloot dít wat bestaan en deur regses en konserwatiewes geskep is, probeer afbreek.

Die politieke en veral demografiese revolusie wat Suid-Afrika getref het, staan nog in sy kinderskoene. Na alle verwagting, gaan dit radikaliseer en sal ons uiteindelik soos in Zimbabwe die toenemende onteiening van blanke grond en ander bates soos aandele en pensioengelde beleef. Dit is dus van die uiterste belang dat Afrikaners, tesame met ons oor en weer vertaling van Europese skrywers, ook maatskappye buite Suid-Afrika in ander jurisdiksies moet vestig van waar ons ‘n gedeelte van ons ekonomiese aktiwiteit, soos invoer-uitvoer, aanlyndienste, ens., kan bedryf. Liefs moet ons ons eie bank in Europa vestig waar die ANC nie ons kontant, aandele en ander bates kan nasionaliseer nie.

By gebrek aan enige onmiddellike politieke oplossing, is dit ons doel om Afrikaners as ‘n hegte kulturele en ekonomiese eenheid saam te snoer, met die Afrikaanse kultuur wat bloei, asook klein en groter sake wat hier en globaal met mekaar handel dryf en sodoende die Afrikanerekonomie laat groei.

Dit was ‘n klein begin op 22 Februarie 2000, maar so tussen twintig en dertig mense in ‘n lesingsaal van UNISA. Vandag strek PRAAG se invloed – danksy ons webblaaie en ander inisiatiewe – regoor die wêreld. Maar dit is nog nie genoeg nie.

Persoonlik voel ek geweldig trots daarop om ‘n Afrikaner te wees. Ons beskik oor ‘n unieke taal en kultuur waarvan die hele wêreld behoort kennis te neem. Op gelyke voet met die lande van Noord-Europa waar ons vandaan kom, behoort ons ons as die mees suidelike punt van die Westerse kultuur te herbevestig, met dieselfde regte as elke ander volk op aarde.

Slegs wanneer ons in die naam van ‘n intelligente en gesofistikeerde tradisie praat wat ook vir ander verstaanbaar en toeganklik gemaak is, sal ons daarin slaag om ons só te laat geld.

Indien PRAAG hierin ‘n rol kan speel, was en is hierdie hele avontuur beslis die moeite werd.

* “Régis Debray: un candide à sa fenêtre” in Le Bulletin Gallimard nr. 506, janvier-février 2015, bl. 7.