Nederland – Bladsy 2

Leon Lemmer: Karel Schoeman as Nederlander wat Afrikaans skryf

Karel Schoeman (26.10.1939-1.05.2017) se dood het heelwat publisiteit gekry en daar is toe ook oor sy literêre nalatenskap besin. Omdat hy by voorkeur in Afrikaans gepubliseer het, was daar oningeligtes wat hom ‘n Afrikaner genoem het. Ek bespreek sy twee jongste boeke deur veral op sy siening van Afrikaans en Afrikanerskap te fokus. Ek bied dus geen omvattende bespreking van hierdie boeke nie. Die oudsportredakteur, Gert van der Westhuizen, wat dink dat sportkwotas die beste uitvinding sedert die ontdekking van moedersmelk is, roem daarop dat hy hierdie twee boeke in ‘n sportbelaaide naweek kafgedraf het (Netwerk24, 25 Julie). Hy het dalk die talle aanhalings in bv Duits en Frans oorgeslaan. Dit is onwaarskynlik dat hy diepsinnig met die twee tekste omgegaan het.

Afskeid van Europa

In die herfs van 2011 en 2013 het Schoeman sy laaste besoeke aan Europa gebring. Hy doen verslag hieroor in Afskeid van Europa: Aantekeninge (Pretoria: Protea Boekhuis, 2017, 267p, R250). “Ek kan ervaring net hanteer … as ek dit in woorde kan uitdruk. Ek kon hierdie beplande besoek aan Europa nie anders sien nie as in die vorm van ‘n boek” (p 68). “Watter sin het die beleefde uiteindelik as dit nie tot kuns omgewerk kan word nie” (57). Schoeman hou as ‘t ware notule met die oog op “die instandhouding van die herinnering” (100). “Ek wil getuienis aflê tot die laaste” (118).

In Europa vind hy “dit moeilik om enige kerk, kafee of boekwinkel onbesoek te laat” (144). Daar word dikwels na verkleurde, vallende en dooie blare verwys, “de herfst van de eenzame” (151); ook na nie-Europeërs wat hulle veral sedert die Tweede Wêreldoorlog op groot skaal in Europa tuisgemaak het. “Dit is buitelandse bedelaars, indringers by die feesmaal, donker skadu’s in die sonskyn, swygende, verwytende swart gestaltes” (159). Aan die einde van sy voorwoord word Simone de Beauvoir (1908-1986) soos volg aangehaal: “Beskawing is wat oorbly wanneer alles verder vergete is” (10). Hierdie aanhaling kan deesdae kwalik met gemak op Suid-Afrika van toepassing gemaak word. Daar is selfs wydverspreide kommer oor die toekoms van die Europese beskawing en selfs van alle blankes.

Schoeman het jare lank in Europa gewoon en sy oriëntasie is sterk Europees. Naas Suid-Afrikaanse burgerskap was hy ook ‘n Nederlandse burger (42). Oor Nederland skryf hy: “Ek ken die land te goed om dit deur vreemde oë te kan betrag” (29). “Die verlede leef nog voort in harte en in geeste, soos ek in die nuwe en sogenaamd vernieude Suid-Afrika daagliks nog op talle gebiede ervaar … Ou vooroordele, griewe, wrok en onverdraagsaamheid word steeds gekoester, oorgedra, oorgeërf en bestendig” (45). Die oorverligte Van der Westhuizen gebruik hierdie aanhaling as ‘n stok om nie-verloopte Afrikaners mee by te kom. Ook by Schoeman is daar anti-Afrikanersentiment, bv: “Dit was eers toe ek op my oudag begin terugblik op my laaste besoeke aan Wene, op my ervaring van die stad en die implikasies daarvan, en oor die onderwerp begin lees, dat ek besef het hoe armlik die onversetlike Afrikanergemeenskap waarin ek self grootgeword het in vergelyking was” (180). Daarmee vind hy aansluiting by Van der Westhuizen.

“Die val van die Muur in Duitsland en die einde van die apartheidsbewind in Suid-Afrika is seker die twee grootste wonderwerke wat ek in my eie leeftyd mog meemaak; dog opnuut moet ek oorweeg dat nuwe wette en grondwette slegs ‘n ruimte kan skep waarin dit moontlik is vir verandering om plaas te vind, en hoogstens uiterlike konformisme kan afdwing. In baie harte en geeste leef die verlede nog en woeker verder, en ek vermoed dat dit in die oënskynlik herenigde Duitsland nie minder die geval is as in die reënboognasie van Suid-Afrikaanse propaganda nie” (108). Oor getuienis skryf Schoeman: “Dit is ‘n belangrike begrip wanneer mens met die middele tot jou beskikking, jou lewe, woorde of geskrifte, protes teen onreg wil aanteken: getúig” (118).

“In die negentiende eeu was huwelike tussen Hollandssprekende vroue en Engelssprekende mans, dikwels Skotte, sover ek weet nie ongebruiklik in Suid-Afrika nie. Ná die Boereoorlog het dit miskien om politieke redes verminder; en onthou ek nie uit die vyftigerjare ‘n vlaag paniek ten opsigte van Portugese immigrante nie, en tydskrifartikels met opskrifte soos ‘My dogter wil trou met ‘n Portugees’? Miskien was dit dus omtrent die middel van die twintigste eeu dat die agteruitgang op hierdie gebied plaasgevind het, danksy die toenemende rigiditeit van die blanke samelewing gedurende die apartheidsbewind met sy opgesweepte krete oor die ‘Afrikanervolk’, die ‘volkstradisie’, die ‘volkseie’ en die ‘volksvreemde'” (180-181).

“In ‘n situasie soortgelyk aan dié in ‘n meertalige en meerkulturele Europese en veral Sentraal-Europese opset sou my neiging om my by die Nederlandse of algemeen-Europese kultuur aan te sluit, en my onwlligheid of onvermoë om my met die politiek of godsdiens van die Afrikaanssprekende en toenemend ook met sy kultuur te identifiseer vanselfsprekend gewees het. Dit sou as ‘n kwessie van keuse of van omstandighede beskou gewees het en nouliks aandag getrek het; dog in Suid-Afrika en onder Afrikaners, moes ek vasstel, het dit algemene onbegrip, irritasie en by geleentheid vyandigheid opgeroep, en kon dit slegs hanteer word deur dit toe te skryf aan ‘n opsetlike poging aan mý kant om ‘ánders’ te wees. Waarskynlik is dit as ‘volksvreemd’ beskou, en selfs ‘volksvyandig'” (181).

“As gevolg van eksterne boikotte en kritiek, interne sensuur, onsekerheid, angs en vrees het die isolasie van die Afrikaner al hoe meer volstrek geraak, en die selfingenomenheid binne daardie klein, afgeslote wêreldjie al hoe intenser, ‘n ontwikkeling waarby die Afrikaanse kultuur en Afrikaanstalige letterkunde geensins gebaat het nie. Die kragdadige wyse waarop die kunsmatige skeidings in die Suid-Afrikaanse samelewing onlangs deurbreek is, en die feit dat Afrikaanssprekendes na alle dele van die aardryk versprei begin raak, het vermoedelik gehelp om die isolasie te beëindig” (181). “Sélf kan ek egter net dankbaar wees vir die jeug en agtergrond wat ek mog geniet” (182). Sekerlik ook ‘n geval van selfingenomenheid.

Schoeman verwys na twee soorte Jode: “Jode wat hulle skaam omdat hulle Jode is” en “dié wat daarop trots is en bang is dat mense sal dink dat hulle hul skaam” (193). By Afrikaners kan dieselfde twee soorte onderskei word. Sonder dat ek ooit skuldig gevoel of verskoning gevra het, kry ek dit moeiteloos en sonder ‘n plaende gewete reg om heeltemal skaamteloos ‘n Afrikaner te wees; maar met die bewustheid dat Afrikaners, soos enige ander etniese of kultuurgroep, nie volmaak is nie.

Dit is baie duidelik dat Schoeman hartstogtelik graag wil hê dat die tradisionele Europa behoue moet bly; dat Europa in hierdie opsig wal teen die “mondialisering van die onverskilligheid” moet gooi (111). Hy kon by blanke Europeërs ‘n “groter bewustheid van eie identiteit … vasstel, van die eie verlede en die eie prestasies, en ‘n neiging tot selfbevestiging in ‘n wêreld waar grense vervaag en afstande besig is om uitgewis te word; sonder chauvinisme, maar met ‘n groeiende gevoel van selfwaardering, as ‘t ware as verklaring teenoor die buitewêreld: hier is óns, dit is óns, dit is óns s’n. Of is dit eerder juis onder druk, dwang of bedreiging van hierdie uitwendige faktore dat hierdie verskynsel ontwikkel, in ‘n soort selfbehoud?” (89). My standpunt is dat ons as blankes ín Afrika maar nie ván Afrika is nie. Ons as Afrikaners en wesenlik as Europeërs moet ons veel meer geredelik en militant teen bv Afrikanisering verset en soos die Europeërs sê: Hier is óns, dit is óns, dit is óns s’n.

Schoeman was sy lewe lank eerder ‘n Nederlander as ‘n Afrikaanssprekende blanke; Afrikaner sal ek hom nie noem nie en hy sou self ook glad nie daartoe geneë gewees het nie. “Dit toenemend Nederlandse woorde is wat spontaan by my opkom wanneer ek Afrikaans praat of skryf” (90). “Die taal waarin ek hierdie aantekeninge opskryf, die enigste taal wat ek kán skryf [Afrikaans], is my tweede taal, en ek meen dat dit reg en goed is so, en het dit altyd slegs as voordeel ervaar” (91). “Ek is in Suid-Afrika gebore in ‘n gesin van Nederlandse herkoms en met Nederlands as my eerste taal, alhoewel Afrikaans en Engels ook op daaglikse basis gebruik is, en nog gedurende my kinderjare het passiewe kennis van Duits bygekom. Toe ek op hoërskool begin skryf, was dit op vanselfsprekende wyse eers in Nederlands en later Engels, en ek was op universiteit voordat ek effens verras ontdek dat die enigste taal waarin ek kán skryf Afrikaans is, my tweede taal” (180).

Wat Schoeman tydens sy laaste besoeke aan Europa gedoen het, noem hy “flaneren,” dus “rondslenteren” (98); afgelei van “flânerie” wat “toekyk” of “gadeslaan” beteken (98). “Flaneer” is “doelloos rondslenter” (100) maar by Schoeman dien dit ‘n doel: die dokumentering, dus konkretisering in woorde, van wat hy ervaar. “Nooit sedert my vroeë kinderjare, dink ek, het ek so suiwer in die oomblik geleef en so suiwer die huidige oomblik beleef soos met hierdie besoek toe ek soos ek gemeen het vir die laaste keer kyk en luister, en dit genoeg was en meer as genoeg om net te kyk en te luister en te beleef, sonder begeerte om dit wat beleef word aan die hand van herinnering of verwagting af te skaal of in die perspektief van vooraf of agterna te wil plaas. Genoeg, ten slotte, om net te wéés, om hiér te wees” (43). “Om daar te wéés … om die plek te sién, te erváár” (235).

Hierdie ingesteldheid van Schoeman word ontologies-eksistensialisties soos volg deur die filosoof, Simon Critchley (gebore in 1960), verwoord: “Wonder in the face of being, in the face of the very fact that there is being” (42). In hierdie konteks skryf Schoeman: “Die lewe is daar om beleef te word, ervaar te word. Die lewe is daar om aanvaar te word, en aanvaarding is die sin van die lewe, as mens dan ‘n sin moet soek” (103); of soos die eksistensialiste sou sê: Ons weet nie wat die sin van die lewe is nie. Elke mens behoort dus self sin aan sy lewe te gee. Dan word hierdie stelling van JC Bloem (1887-1966) bewaarheid: “Dat het een daaglijks wonder is, te leven” (246).

By Schoeman is daar ook nog ‘n ander soort flanering: “‘n ronddwaal in leesstof … ‘Flaneer op papier’ of ‘literêre flânerie'” (135). Dit is wat Schoeman feitlik sy hele lewe lank gedoen het. Byvoorbeeld, terwyl hy as bibliotekaris in die Suid-Afrikaanse Biblioteek in Kaapstad gewerk het, het hy veral in daardie biblioteek se historiese versamelings geflaneer. Piet Westra was toe die hoof van hierdie biblioteek. Hy het aan my genoem dat hy altyd ‘n stapel publiseerbare navorsingsbydraes van Schoeman gehad het. Met elke uitgawe van Die Kwartaalblad het Westra probeer om ‘n bietjie daarvan af te werk, maar daar het deurlopend nuwe bydraes op die hopie bygekom.

Schoeman vestig die aandag op ‘n wesenlike verskil tussen Europa en die nuwe Suid-Afrika: “Wié sou in ‘n hedendaagse Suid-Afrikaanse stad in veiligheid kán flaneer?” (100). “Die Europese stad bied die besoeker, soos gesê, die moontlikheid van flaneer, wat in Suid-Afrika ondoenlik is” (208). Schoeman het hom “opnuut oor die afstand, in alle betekennise van die woord, tussen Europa en Afrika verwonder” (234; ook 247). Myns insiens is daar so baie wat ons as blankes/Afrikaners deesdae moet ontbeer. Daar is so baie van ons weggeneem. Maar dan moet ons alewig aanhoor dat dit ons is wat die inheemses besteel het.

Ek onthou hoe ons in my jeug saans ongesteurd die winkelvensters in die middestad van Kaapstad of aan Voortrekkerweg van Goodwood tot Bellville gaan kyk het. Deesdae verseker bv bedelaars en misdadigers dat jy so ‘n projek nie sal aanpak nie; nie eens sal oorweeg nie. Ons omstandighede in Afrika werk beperkend in op blankes se ervarings- en ontwikkelingsmoontlikhede; dus op hulle lewenskwaliteit, maar niemand vra vir blankes om verskoning daaroor nie. Behalwe in die saligheid van jou eie tuiste (“ons almal was met tere gevoelens aan ons liewe woning geheg” – 134) is dit seker nog net in die ongerepte natuur wat ‘n mens die werklikheid vry van die nuwe Suid-Afrika kan ervaar; maar ook daar moet jy op jou pasoppens wees. Vir baie Suid-Afrikaanse blankes bestaan die “uitgaanslewe” (196) van weleer veral saans nie meer nie.

In hierdie konteks is daar aanhalings wat ek kan gebruik/misbruik. As Afrikaners soek ons vastigheid: “Van trapklip na trapklip moet mens deur die lewe spring” (105). In Suid-Afrika het die donker in 1994 op die blankes toegesak maar “ons staan en verheug oor die enkele ligstrepe op die vloer” (203). Die nuwe Suid-Afrika is ‘n vreemde werklikheid. Wat ons daagliks eerstehands ervaar, is “the physical destruction of the cultural stratum from which I come” (224). “Die werklikheid is so erg dat dit nie beskryf kan word nie” (224).

Schoeman sluit sy boek soos volg af: “Onlangs nog het ‘n Suid-Afrikaanse korrespondent wat vir ‘n vakansie Europa toe is spontaan vir my geskryf, ‘Dis lekker om terug te wees tussen my eie mense’ en het ek besef dat daar vir mý nie so ‘n gevoel bestaan nie. Ek is verlangend om weer in my eie huis te kom en in my eie bed te slaap, maar anders is daar niks nie: dit maak nie bly, dit maak nie seer nie. Die land is bekend, maar nie meer geliefd nie, die ruimte waarin my lewe hom vir sewentig jaar met onderbrekings afgespeel het, het onvermydelik bloot hierdeur vertroud geraak soos geen ander plek dit ooit kan wees nie, maar niks meer nie … Suid-Afrika, sy dit Unie of Republiek, was vir my egter nog altyd ‘n onwesenlike agglomeraat van vroeëre staatkundige entiteite en volksgroepe wat nooit die geleentheid of begeerte gehad het om werklik eenheid te probeer ontwikkel nie, en waarskynlik ook nie tot so iets in staat is nie” (247).

Om hierdie rede kan daar myns insiens (potensieel) ‘n Afrikanernasie bestaan maar nie ‘n Suid-Afrikaanse nasie nie. “Ewe min was Suid-Afrikanerskap vir my iets meer as ‘n begrip wat mens invul wanneer jou nasionaliteit in ‘n vorm verlang word … Ek kan in Amsterdam kom of Berlyn, ek kan by ‘n straat in Wene af stap waar ek nooit eerder was nie, en daar onmiddellik tuis voel op ‘n manier waarop ek dit in Suid-Afrika nie buite die mure van my eie huis is nie, en miskien ook nooit werklik wás nie” (248).

Slot van die dag

Schoeman se ander boek sou aanvanklik “Die einde van die dag” geheet het (247) maar die teks is gepubliseer onder die titel, Slot van die dag: Gedagtes (Pretoria: Protea Boekhuis, 2017, 184p, R250). Die titel is ontleen aan Uys Krige (1910-1987) se gedig “Tram-ode” (p 6). In die woorde van Boerneef (IW van der Merwe, 1897-1967) was dit in Schoeman se lewe ‘n geval van “die najaar is nou op sy herfsste” (p 5). In ‘n diepe persoonlike verband het Schoeman hom in sy laaste jare al hoe meer van Afrikaans gedistansieer, bv “begin Afrikaans vir my al hoe meer vreemd raak … dat mens met die ouderdom makliker in die taal van jou jeug verval” (7). “Vir my is dit asof mens (ek?) jou vlotter en vinniger in Nederlands kan uitdruk, en meer genuanseerd” (8).

Afrikaans word vir Schoeman al hoe meer onaanvaarbaar omdat hy Afrikaners en Afrikaans skynbaar met die agterlikheid van Afrika assosieer. Hy skryf dat die fout dalk by hom lê “wat die Afrikaanse letterkunde steeds volgens Westerse standaarde probeer beoordeel het … Moet mens nie maar die feit aanvaar dat Afrikaans ondanks sy herkoms ‘n Afrika-taal is nie, en sy letterkunde ‘n letterkunde van Afrika of Suider-Afrika …?” (107). Dit is die soort resultaat wat Afrikaanse taalkundiges behaal met hulle aandrang dat Afrikaans eerder ‘n Afrikataal as wesenlik ‘n taal van Europese oorsprong is.

Maar: “Ek sou nie in Nederlands oor Suid-Afrika kan skryf soos ek veral in my fiksie gedoen het nie; dit het ek meer as vyftig jaar gelede reeds proefondervindelik vasgestel. Maar oor myself miskien wel” (8). “Waar ek nou op my oudag nadink oor my moedertaal [Nederlands], noudat ek dit nooit meer hoor of praat nie, besef ek dat dit meer as ooit ‘n soort geheimtaal of persoonlike kode geword het, iets vir myself alleen, wat verweef is met my herinnerings, maar ondeelbaar met en ontoeganklik vir enigiemand anders, iets baie persoonlik wat vir my in die omstandighede as ‘t ware geborgenheid bied” (8-9). “Wanneer ek ‘n seldsame e-pos in Nederlands skryf of ontvang, ‘n Nederlandse boek lees sonder dat ek daaroor moet nadink of bewustelik na ‘n ander taal moet ‘oorskakel’, of op YouTube na Nederlands luister, is hierdie vanselfsprekende taal vir my soos ‘n kosbare sjibbolet, of soos die olyftakkie wat Noag se duif teruggebring het na die ark. Êrens is daar land” (9-10). Nederland is Schoeman se hartsland en Nederlands is sy hartstaal.

Waarom was Schoeman ‘n skrywer? “In laaste instansie soek ek net iets om te doen wat ten minste sinvol lýk … Skryf as terapie, as gewoontevormende of verslawende werksaamheid, as kompulsie” (11). “Om ‘n boek te skryf is nie, volgens my, genoeg om sin aan die lewe te gee nie, maar dit kan sin of ‘n skyn daarvan aan ‘n individuele bestaan verleen, of in elk geval ‘n voorlopige doel verskaf. Blindelings gaan jy dus aan, dankbaar, al is dit nie besonder geesdriftig nie, met die oë op die onmiddellike doel gevestig, en stel geen ongemaklike vrae oor dit waarmee jy besig is nie. So ploeter ek nog altyd in die wêreld van die VOC [Vereenighde Oostindische Compagnie] en Nederlandse kolonialisme aan die Kaap, omdat dit vertroud is en ek die situasie en die bronne ken en die werk dus geen onvervulbare eise aan my stel nie. Die sin van my lewe. Al daardie geskiedenisboeke wat ek oor die jare geskryf het sodat mense nie sal vergeet nie, nie kán, nie mág vergeet nie: ek het so pas getel en vasgestel dat daar 18 van hulle hier op my rakke staan, en dis maar net die werk van die laaste jare, want ek besit nie ál my boeke nie. Wie is daardeur geraak, wie het daaruit geleer? Wie lees dit? Wie wil herinner of gewaarsku word, wie wil leer? Beter miskien om maar te vergeet. Makliker om te vergeet” (96-97).

“Skryf en lees was altyd dit waarmee ek my besig gehou het, maar lees doen ek moeiliker, want tensy die onderwerp van die boek my werklik interesseer, vind ek dat my aandag maklik afdwaal en ek verveeld raak. Ten beste werk dit nog wanneer ek die waan kan volhou dat die leeswerk in feite navorsing is vir ‘n beplande boek waarvoor ek aantekeninge en fotokopieë maak en lêers saamstel, alhoewel ek weet dat die boek na alle waarskynlikheid nooit geskryf sal word nie” (13).

“Vroeër het die woorde in mý ervaring as ‘t ware vanself gekom, vanself uitgetuimel, al was die proses desondanks nooit moeiteloos, nooit pynloos nie. Deesdae wil hulle nie meer altyd kom nie, maar moet hulle as ‘t ware geháál word, en wil hulle nie meer reg lê nie, sodat daar eindeloos aan hulle rondgeskuif en andersins getorring moet word. En nie net dit nie, maar dikwels is dit ook nie eens meer die régte woorde nie, en moet dié doelbewus gesóék word, nie noodwendig met welslae nie … ek moet maar troos put uit die wete dat ek eens wél kon skrywe, die geknakte suile en verstrooide marmerblokke van die bouwerke van weleer omring my nog op my oudag” (13).

“Ek lees dus min, maar mis dit nie, nog minder die skryfwerk en navorsing van weleer … ten slotte het ek ook reeds genoeg geskryf, en te veel” (14). “Daar is niks meer om te begeer, geen opstaan, eet, werk, beplan meer nodig nie … [maar] Die Lewe op sigself blý ‘n wonder” (15). “Zingeving helpt je gezond oud worden” (29) maar Schoeman is verby daardie stadium: “Ek glo nie dat die lewe sin het nie” (145). “Verby is verby, en dit is nie my gewoonte om na my vroeëre boeke te kyk nie, veral nie die romans, wat teenswoordig soos die werk van ‘n vreemdeling oorkom” (32). Hy verskaf hierdie terugflits: “Betreklik gou het ek my … bevry van die begeerte om ‘n Skrywer te wees of deel van die kloustrofobiese Afrikaanse Letterkunde uit te maak” (50).

Schoeman het sy latere jare aan die skryf van nie-fiksie gewy, gegrond op veral historiese navorsing. Hierin het die era van die Hollandse bewind aan die Kaap ‘n groot rol gespeel. “Die VOC, Nederland en die Kaap in die sewentiende en agtiende eeu is vanweë die oorvloedige dokumentasie ‘n bykans onuitputlike tema, en alhoewel ek self nie meer my eerste geesdrif en belangstelling besit nie, was dit tot onlangs nog ‘n ontdekkingstog vol opwinding om dit nader te ondersoek” (44). Hy verkies om homself eerder as ‘n Nederlander te beskou en hy distansieer hom openlik van Afrikaners. Sy isolasie is vererger deur sy homoseksualiteit en sy lidmaatskap van die Rooms-Katolieke Kerk. Hy besit “geen Afrikaanstalige Bybelvertaling” nie (17).

Vir die Britse koloniale bewind plaaslik en elders, trouens vir die hele Engelssprekende wêreld, was daar by Schoeman skynbaar ook min aangetrokkenheid. Hy het bv ‘n tyd lank in Skotland gewoon maar hy wou “hierna nooit weer boeke oor Skotland … lees of selfs na foto’s van die land … kyk nie, en nou nog, veertig jaar later, skaars bereid voel om daaroor te skryf” (115). “Ek het van Suid-Afrika afskeid geneem om my vir die laaste jare by wyse van spreke in Boerneef se kroskerm terug te trek” (92). “My eie voorkeure en neigings is nou eenmaal antisosiaal van aard” (87).

Schoeman bly “hunkerend soos altyd na Europa” (21). Hy verwys na sy “haas kompulsiewe besoeke aan Europa” (47). Vir hom bly die afstand tussen Europa en Afrika letterlik en figuurlik groot. Hy verwys na “die verveelde jong swart studente … wat ‘n eie werklikheid bewoon waarvan blankes, en veral bejaarde blankes, klaarblyklik geen deel uitmaak nie” (20). Schoeman het in sy laaste jare in ‘n aftree-oord gewoon. Die geëlektrifiseerde heining “wat as veiligheidsmaatreël bedoel is” lyk vir hom “eerder soos ‘n angstige poging om die werklikhede van die Nuwe Suid-Afrika op ‘n afstand te hou” (23). Later laat hy hom meer realisties uit: “Daar kom ‘n keerpunt wanneer sekerheid belangriker is as elegansie” (25). Dit is vir hom “asof die fondamente van die ganse lánd en die lewe hier vrees geword het … Hierdie land, sou ek sinies wil byvoeg, waar die donker slegs deur die gloed van brandende universiteitsgeboue verlig word” (24). Die Suid-Afrikaanse werklikheid het myns insiens sedert 1990/94 radikaal verander eerder as verbeter, bv: “In Bloemfontein … het ek … agtereenvolgens gewerk in wat destyds die Verwoerdgebou en die CR Swartgebou geheet het, tans Oliver Tambo House en die Fidel Castro-gebou onderskeidelik” (103).

Besoeke aan Nederland het hom opnuut laat besef dat hy tydens apartheid kultureel skade gely het, omdat “ek so lank nie voeling gehad het met wat in die wêreld gebeur nie” (39). “In Suid-Afrika het Kultuur destyds nog van Londen gekom. Vandag kom dit van die VSA” (101). “In 1976 sou ek ewe goed na Nederland kon teruggekeer het, in plaas van na Suid-Afrika, juis besig om hom gewelddadig van die ou apartheidstaat, waar ek nie tuis gevoel het nie, in ‘n nuwe nasie te omskep, waar ek ewe min tuis sou voel” (95). “Hier sit ek dus in die aftakelende en ongeliefde land waar ek gebore is, in droogte en hitte, en hiér sal ek hopelik ook sterwe. Dit is goed so; bowenal die sterwe” (96).

“Ek eindig my lewe dus tussen die restante in ‘n ou Afrikaanse wêreld wat vir my persoonlik volkome vreemd is, in ‘n aftreeoord waar die inwoners byna uitsluitlik Afrikaans, en die menings, houdings, verhoudings en bestuurstyl ewe goed tradisioneel is. Sedert die tagtigerjare het hier min verander; en dit, my tydgenote, is trouens die generasie wat tot onlangs nog met volle oortuiging die apartheidsbewind in stand gehou het” (103). “Klein Apartheidsoord sou ek die enklave agter die geëlektrifiseerde heining waar ek my eie lewe slyt, soms met dieselfde wrangheid wil doop wanneer ek sekere uitsprake hoor, sekere houdings of instellings waarneem wat hier nog altyd gangbaar is, ondanks al die Skriflesing en gebed, die Bybelstudie, die ornamentele kruise teen die mure” (104). Ek vra my af: Waarom het Schoeman hom dan nie eerder gevestig in ‘n kudde waar hy meer tuis sou voel nie? Hy was blykbaar nêrens werklik tuis nie, behalwe miskien toe hy saam met sy ma gewoon het.

“Wat my hinder van die blanke wêreld wat ek in die loop van my beperkte kom en gaan rondom my waarneem, sy dit in aftreeoord of stad of op die platteland, is egter nie die feit dat ‘n ouer generasie beperkte bereidwilligheid tot verandering toon nie, want oor die algemene onaanpasbaarheid van ouer mense het ek reeds geskryf” (104). Dan kom ons by die ander teksgedeelte wat guns in Gert van der Westhuizen se oë gevind het: “Wat my verontrus, is wat vir my eerder lyk soos die onwil van ‘n beduidende deel van die blanke bevolking op breër vlak om aan te pas of die huidige werklikheid te aanvaar, en ‘n wydverspreide houding, vandag nog steeds, van wat ek slegs met die Engelse woord resentment kan aandui” (104).

Volgens Pharos se omvattende Engels-Afrikaanse woordeboek (2005, p 1302), beteken “resentment” onder meer: gegriefdheid, gekrenktheid, gebelgdheid, wrewel, teensin, weersin en afkeer. “Resentment” lyk vir my na ‘n bruikbare opsomming van hoe Afrikaners oor die nuwe Suid-Afrika voel en selfs behoort te voel. Hierdie weersin, ens, word nie deur Van der Westhuizen gedeel nie, vandaar sy lofsang vir bv sportkwotas. Maar Schoeman het, anders as Van der Westhuizen, ‘n gesonde afkeer van die nuwe Suid-Afrika gehad, soos hy hier bo uitdruklik erken het. Van ‘n toegewyde aanhanger van Europese beskawing kan ‘n mens kwalik entoesiasme vir die nuwe Suid-Afrika verwag. Waarom dan verontrus oor Afrikaners se houding wees? – hoewel ek moet toegee: daar kan graadverskille in houding wees.

Maar Schoeman probeer voorts om in sy verligte rat te bly en sy verkrampte rat te vergeet. Hy voel “die morele verpligting om my terugblikkend en opsommend nogmaals uitdruklik te distansieer van die hele verderflike apartheidsbeleid waaronder ek grootgeword het en waarby ek as blanke so dikwels self mog baat, dikwels ten koste van andere. En nie minder nie van die argaïese restante daarvan wat ek nog altyd van tyd tot tyd in my daaglikse omgewing aangetref het en steeds aantref. Ek wil my lewe nie in ‘n gees van verbittering eindig nie, dog dit is moeilik om sonder verbittering dít te sien en te hoor wat ek so gereeld te sien en te hore kry” (104-105).

“‘Waarom haten de Afrikaners de zwarten toch zo?’ het my moeder in later jare meermale retories uitgeroep. Dit was hier in dieselfde Bloemfontein, omstreeks 1980, in ‘n bestel wat lankal reeds ondergegaan het; maar ondanks die dramatiese veranderings in wetgewing moet mens jou dikwels afvra hoeveel daar intussen in die harte van individuele mense verander het. Wantroue, wrok, vrees – en ja, háát is na mý gevoel ook nie te sterk om dit uit te druk nie” (105). “Wrok” en “haat” is egter twee van die betekenisse van “resentment” wat ek hier bo doelbewus weggelaat het omdat ek hulle in hierdie konteks as meesal oordrewe beskou. Dink bv aan diegene wat ‘n gesonde standpunt oor immigrasie huldig. Hulle verlang dat slegs mense wat ‘n bate vir die land sal wees hulle hier mag vestig. Maar dan word hulle goedsmoeds van haat teen inkommers beskuldig.

Maar Schoeman kom nogeens in oordrewe trant terug na dieselfde tema. “Dit is die mees duiselingwekkende ervaring van alle wat nog vir my oorgebly het, die seldsame kere wanneer dit nog voorkom, in getemperde vorm. Verontwaardiging oor onreg, wat ek in hierdie nuwe Suid-Afrikaanse werklikheid nog gereeld teëkom, soos outoritêre optrede of bestuur byvoorbeeld, waar dit nog voorkom as oorblyfsel van ‘n uitgediende verlede; maar in hierdie konteks gaan dit gewoonlik nog altyd om veronregting van swart deur wit, en wel deur blanke Christene, die onbillike loon, die uitbuiting, die onbedagsaamheid, die sorgeloosheid, die onverantwoordelikheid; alles op klein, alledaagse, huislike skaal; maar om daardie rede nie minder onregverdig nie. Of die ingewortelde vooroordele: swart mense steel, hul tasse moet deursoek word; swart mense moenie bederf word of te veel betaal word nie. Nog altyd” (174-175). Schoeman wend egter geen poging aan om ewewigtigheidshalwe ‘n inventaris op te stel van onaanvaarbare gedrag by swartes nie. Sy kritiek is ook nie teen plaaslike blankes in die algemeen gerig nie maar spesifiek teen Afrikaners.

“In die konteks van die samehorigheid wat die Afrikaners in elk geval tot baie onlangs nog gekenmerk het, is dit skynbaar moeilik vir lede van die literêre establishment om te glo dat ek my wérklik en eerlik nie as ‘een van ons’ beskou nie, en dit trouens ook nie wil wees nie, en die feit dat ek doelgerig vir my ‘n eie ruimte afgebaken en die integriteit daarvan bewaar het, kan die maklikste as affektasie of aanstellery afgemaak word, ‘n doelbewuste poging om ánders te wees en interessant te lyk. Ek is oud, onaanpasbaar, onvergenoeg, nie meer in voeling, nie meer ontvanklik nie, en ek wil dit trouens ook nie wees nie. Ek het boeke geskryf in Afrikaans, niks meer nie, en ek voel my by die Afrikaanse letterkunde en sy voortbrengsels minder betrokke as by bepaalde landskappe waarvoor ek geneentheid voel” (53). Later verwys hy weer na sy geneentheid. “Dit is asof Suid-Afrika in alles, feitlik alles weerklink, hierdie land waar ek nie tuis voel en waarvoor ek geen geneentheid voel nie, veral nóú nie meer nie, maar waarmee ek tog onontkombaar verbonde bly” (169).

Afrikaners ly glo aan “kulturele kondisionering” (127) wat vir Schoeman onaanvaarbaar, moontlik selfs afstootlik, is. Afrikaners se waardestel is “miskien meer geskik … vir ‘n landelike samelewing in die negentiende eeu as ‘n moderne staat in die 21ste eeu” (128). Met ander woorde, synde in Afrika is Afrikaners agterlik. Alles in ag genome lyk dit vir my asof dit ‘n redelike vertolking van Schoeman se standpunt is. Later skryf hy “dat hierdie mense [Afrikaners] en ek net in die mees létterlike sin dieselfde taal praat” (166).

Laai Martin Bosma se boek gratis hier af!

Die Nederlandse parlementslid, Martin Bosma, wat gereeld ‘n lansie vir Afrikaners breek in die Tweede Kamer, hul parlement, het toestemming verleen dat sy eerste boek, De schijnelite van de valse munters: Drees, extreem rechts, de sixties, nuttige idioten, Groep Wilders en ik gratis aan PRAAG-lesers versprei mag word. Al wat u hoef te doen, is om op die onderstaande skakel te klik en die boek in PDF-formaat af te laai.

deschijnelitevandevalsemunters

Die boek verteenwoordig ‘n geestige, dog inseggewende kyk na hoe Nederland in die sestigerjare so verskriklik links geraak het, net om onder invloed van politici Pim Fortuyn, Geert Wilders en Bosma self weer tot haar sinne te kom en iets van ‘n regse beweging te begin ervaar. Nie verniet nie, heet een van die slothoofstukke in die boek… “Linkse kak”. Bosma skryf daarin:

Dat snobisme een van die drijfveren is van die linkse kak om te kiezen voor het multiculturalisme, zagen we vanaf day one.

Die aanslag op blankes en die Westerse beskawing het globaal geraak. Die Afrikaanse leser sal, tesame met “linkse kak” in die vorm van snobisme oor veelrassigheid, e.d.m., vele elemente herken wat ook hier by ons aangetref word. Verder bied die boek ook ‘n boeiende oorsig oor die Westerse en Nederlandse geskiedenis sedert die 1960’s. Hy behandel veral ook die “massa-immigratie” wat ten doel het om van Nederland, een van die rykste en welvarendste lande in Wes-Europa, ‘n Islamitiese derdewêreldland te maak.

Martin Bosma is blykbaar ‘n gereelde leser van PRAAG. Nou het PRAAG-lesers die geleentheid om ook sy belangrike insigte oor Nederland en die Weste in boekvorm te geniet – boonop heeltemal gratis!

2016-06-28 DEN HAAG – Martin Bosma (regs) en Geert Wilders (links) in die Tweede Kamer

Martin Bosma is op 16 Julie 1964 gebore en is ‘n Nederlandse politikus en voormalige joernalis. Sedert 30 Novevember 2006 is hy lid van die Nederlandse parlement oftewel die Tweede Kamer. Bosma is tans woordvoerder vir kultuur en media vir die party, asook partysekretaris. Hy is ook voorsitter van die IPC, die Interparlementaire Commissie, van die Nederlandse Taalunie.

Sy mees onlangse boek gaan juis oor Suid-Afrika en die Afrikaner, en heet Minderheid in eigen land: Hoe progressieve strijd ontaardt in genocide en ANC-apartheid.

Ooggetuies betwis polisieweergawe van moontlike terreuraanval in Amsterdam

Die Nederlandse polisie sluit terrorisme uit by die voorval waarin agt mense beseer is toe ‘n motor buite ‘n Amsterdamse stasie in hulle vasgery het. Maar ooggetuies verskaf ‘n ander weergawe as die amptelike polisieverklaring van wat gebeur het en beskryf die voorval as “vreesaanjaend”.

Agt mense is beseer nadat ‘n swart Peugeot deur voetgangers buite die sentraalstasie in Amsterdam geploeg het. Ses mense is hospitaal toe geneem, waarvan twee in ‘n ernstige toestand verkeer. Twee ander slagoffers is op die toneel behandel.

Volgens die Nederlandse koerant, Het Parool, het die polisie met die bestuurder gepraat en gevra om sy lisensie te sien, wat hy wel getoon het. Die man het daarna weggetrek, verskeie mense raakgekry en in ‘n lae muurtjie naas die moltreiningang vasgery.

Die Amsterdamse polisie het die bestuurder in hegtenis geneem, maar meen daar is “geen aanduiding hoegenaam” dat die motorongeluk ‘n ekstremistiese aanval was nie. Die motor het by die moltreiningang tot stilstand gekom, ná die botsing.

“Die verdagte is ondervra, en dit wil voorkom asof dit nie doelbewus was nie. Maar ons doen verdere ondersoek,” het die Amsterdamse polisie op hul Twitter-rekening gesê.

Volgens die amptelike verklaring, is ‘n 45-jarige Amsterdamse man deur die polisie voorgekeer weens ‘n oortreding, waarna hy in ‘n muur vasgery het. Polisiebronne het aan die Britse koerant The Telegraph gesê dat die bestuurder “siek geword” het en “nie bedoel het” om die motor te laat bots nie. Die motor beskik volgens berigte oor ‘n gekraakte voorruit.

Die bestuurder het iewers op die tremspoor geparkeer, en is deur die polisiebeamptes versoek om sy voertuig te verskuif. Hy het toe weggery en “ongesteld begin voel weens lae bloedsuikervlakke”, waarna hy agt mense beseer het.

Ooggetuies vertel ‘n ander verhaal. Verskeie getuies het aan die Nederlandse nuuskanaal AT5 gesê dat die motor teen hoë spoed vanuit ‘n ander rigting aangekom het, waarmee die polisieverklaring bevraagteken word.

‘n Getuie, wat na trem 26 oorgestap het op die oomblik toe die voorval plaasgevind het, is verbaas oor die polisie se weergawe dat die man ongesteld geraak het.

“Ek het die motor op die tremspoor sien staan en gedink, wel, as daar ‘n aanval sou plaasvind, is dit nou. Die bestuurder is deur twee beamptes genader. Ek het na hulle gekyk en aangestap. Ek was omtrent ‘n honderd treë weg toe motor vinnig wegry. Dit het vir my gelyk asof die man doelbewus vir die polisie wegry, maar niemand gaan vir ons die waarheid vertel nie.

Die motor het die tremspoor na Damrak gevolg en uiteindelik met ‘n muur by die ingang van die moltrein gebots. “Hy het die draai (in die pad) gevolg.”

‘n Tweede getuie, wat besig was om die rigting van die Stationsplein te stap ten tye van die voorval, het ook ‘n ander weergawe van die gebeure. “Ek was aan die westekant en het so pas deur die fietstonnel na trem 5 geloop,” het die man aan AT5 gesê.

“Ek was besig om met ‘n vriend te gesels toe hy my naam skree. ‘Hardloop, hardloop,’ het hy gesê. Ek het na regs gekyk en ‘n swart Peugeot teen hoë spoed na my toe sien aankom.” Die twee mans het opsy gespring en gesien hoe die motor tot stilstand kom omdat daar trems in die pad was.

“Die twee beamptes het toe na die man toe gegaan en sy bestuurderslisensie gevra. Een van die beamptes het aan sy kollegas beduie dat hulle nader moet kom. Die ander beampte het toe die bestuurslisensie van die man teruggegee en gelyk asof hy was dat hy ‘verder moet ry’.”

Volgens die getuies, wat minder as tien meter van die motor af was, het die bestuurder ‘n geïrriteerde indruk gemaak. “Hy het die bestuurderslisensie min of meer uit die beampte se hand gegryp. Toe, met ‘n telefoon in sy hand, het hy die motor aangeskakel en op volle spoed in die skare ingery. Ons het letterlik gesien hoe mense deur die lug vlieg.”

Die motor het versnel terwyl dit vorentoe beweeg, het die getuie gesê.

“Daar was paniek, jy kon mense hoor skree. Ek het self oortuig geraak dat dit buite die kwessie was dat die man ongesteld kon geraak het. Ek het dit oral in die media gelees en dis baie frustrerend. Na my mening het hy bloot twee pogings aangewend! Die polisie moes raakgesien het dat iets nie pluis is nie. Dit was nie bloot ‘n ongeluk nie.”

Die stasie en die omringende area is afgekordon, het die Nederlandse spoorwegmaatskappy, die NS, gesê. Tremdienste wat by die stasie se hoofingang eindig, is herlei.

Die Nederlandse polisie wou nie die naam van die bestuurder bekendmaak nie, wat suggereer dat hulle nie die publiek op nog ‘n moontlike Islamitiese aanval wou attent maak nie.

Die voorval het plaasgevind, presies ‘n week ná die terreuraanval by London Bridge wat agt mense laat omkom het, met dosyne wat gewond is. Nederland was sedert op ‘n hoë vlak van waaksaamheid ná die reeks aanvalle in ander Europese stede oor die afgelope maande.

‘n Nederlandse burger is laat Vrydag in hegtenis geneem nadat hy betrap is terwyl hy besig was om ‘n video te neem van een van die land se grootste stadions, het die polisie gesê.

Die 29-jarige Amsterdammer is buite die Philips-stadion in die suide van Eindhoven in hegtenis geneem waar die Nederlandse popsanger Guus Meeuwis opgetree het. Hy kon geen verduideliking bied oor waarom hy besig was om ten tye van die konsert die infrakstruktuur te verfilm nie, het NDTV berig.

Die verdagte is geradikaliseer, glo die polisie, en het hom Saterdagaand ‘n tweede keer in hegtenis geneem. Meeuwis het met die beplande konsert voortgegaan.

Leon Lemmer: ‘n Skewe siening van blanke Nederlanders

Gloria Wekker (gebore in 1950) het die volgende boek gepubliseer: The politics of passion: Women’s sexual culture in the Afro-Surinamese diaspora (New York: Columbia University Press, 2006, 335p; Amazon Kindle $20,92). “The publication of this book was made possible by a grant from the Netherlands Organization for Scientific Research (NWO)” (Kindle 12). Die boek het verskyn in die reeks: Between men – Between women: Lesbian, gay, and bisexaul studies (38). Die teks is ‘n verwerking van Wekker se doktorale proefskrif wat in 1994 in die volgende vertaling gepubliseer is: Ik ben een gouden munt: Ik ga door vele handen, maar ik verlies mijn waarde niet (23). In Wekker se 2016-boek (kyk hier onder) word die newetitel egter aangegee as: Subjektiviteit en seksualiteit van Creoolse volksklasse vrouwen in Paramaribo (Amsterdam: Feministische Uitgeverij Vita, 1994) (4453). In die Wikipedia-artikel oor Wekker word die volgende titel vir die 1992-proefskrif verskaf: ‘I am gold money’. (I pass through all hands, but I do not lose my value): The construction of selves, gender and sexualities in a female working class, Afro-Surinamese setting. Dit is die soort proefskriftitel wat in geen streng akademies-wetenskaplike opset deurgelaat sou word nie.

The politics of passion

Uit die volle Engelse titel van die boek is dit duidelik dat dit vir Wekker om politiek, vroue, seksualiteit en swart Suriname gaan. Die reeks waarin die boek gepubliseer is, maak dit duidelik dat dit hier primêr om homoseksualiteit gaan. Die subsidiëring van die publikasie deur ‘n instansie vir wetenskaplike navorsing en die publisering daarvan deur ‘n gerekende universiteitsuitgewery toon dat die teks as die resultaat van (deeglike) navorsing beskou word. Die Engelse en Nederlandese titel van die proefskrif gee ‘n aanduiding van die mate waarin Wekker haar eie waarde oorskat. Sy gaan uit van die veronderstelling dat sy beter as die grootste blanke Nederlandse beterweter weet. Haar selfoorskatting blyk duidelik uit wat hier onder volg.

Ek was nie bereid om bykans $21 vir hierdie boek, of so ‘n bedrag vir enige boek oor hierdie soort onderwerp, te betaal nie. Op die Amazon-webwerf word gesê dat besonderhede oor “mati” in die boek verskaf word. Die mense wat by mati betrokke is, blyk seksuele maats te wees. Mati is ‘n seksuele praktyk wat by die werkersklas in Suriname maar ook in ander lande aangetref word. Wekker beskou dit as ‘n voorbeeld van “sexual globalization” (204). In mati word huweliksbande vermy. Mans en vroue verkeer glo na goeddunke hetero- en/of homoseksueel met mekaar. As lesbiër is Wekker se belangstelling op vroue toegespits. Mati-vroue skep alternatiewe gesinne waarby familie, geliefdes, vriende en kinders betrek word. Die beeld wat Wekker weergee “challenges conventional Western notions of marriage, gender, identity, and desire.” Dit dui op ‘n ander kenmerk van Wekker se skryfwerk: Sy is nie net anti-blank wat Nederlanders betref nie, maar ook sterk anti-Westers gesind.

Amazon het aan my ‘n aantal aanvangsbladsye van die teks gestuur (tot by Kindle 565). Dit blyk dat Wekker in 1981 ‘n magister in kulturele antropologie aan die Universiteit Amsterdam voltooi het (94). Haar ouers het van hulle kinders verwag “becoming model Dutch citizens” (94), wat die gebruik van die Nederlandse taal insluit, al het hulle Sranan Tongo as huistaal gepraat. Dit blyk dat Wekker ontwikkel het in die teenoorgestelde van ‘n model Nederlandse burger; dat sy die tradisionele Nederlandse samelewing eerder wil rysmier. Sy het haar doktorale proefskrif aan die University of California Los Angeles (UCLA) voltooi. Die veldwerk in Suriname het onderhoude met (slegs) 25 werkersklasvroue ingesluit (106). Anders as wat sy oor blanke Nederlanders kwytraak (kyk hier onder), loop sy oor van goedgesindheid jeens swart Surinaamse vroue.

Die gepubliseerde Engelse boek word opgedra aan drie swart Karibiese vroue, onder andere Audre Lorde (1934-1992), wat bv in 1984 die Sister Outsider-organisasie in Amsterdam besoek het; ‘n instansie vir swart lesbiërs waarvan Wekker een van die stigterslede is (163). Die voorsitster van Wekker se proefskrifkomitee aan UCLA was die swart Claudia Mitchell-Kernan, die direkteur van die Center of African American Studies (169). Sy was “‘girlfriend’ as well as mentor to her students” (169). Wekker is ook beïndruk met haar promotor se “African American sense of style” (169). Dit is (blanke) beursgeld wat Wekker se jare lange studie in Amerika en die veldwerk in Suriname moontlik gemaak het (175).

Sy bedank onder andere “my father and his partner, my siblings [and] their partners” (187). Dit lyk dus nie asof die huwelik ‘n staat is waarin hierdie familie uitmunt nie. “I acknowledge the spirit of my mother, Esseline Fredison [1922-1982], who links me to the Creole working class. Her courage sustained me throughout this project. My research has been a journey into the culture of her ancestors” (198). Fredison is een van die vroue aan wie die boek opgedra is. Na die suksesvolle voltooiing van haar doktorale studie is Wekker in die Departement Vrouestudies aan die Universiteit Utrecht aangestel (198). Aan daardie universiteit is daar ook die Expertise Center on Gender, Ethnicity and Multiculturality (GEM), waarvan Wekker die direkteur was (204). Sy het sedertdien afgetree. Gem? Is so ‘n sentrum werklik ‘n kleinood, juweel of edelsteen vir die tradisionele Nederlanders en daardie land se belastingbetalers? Wekker se voorbarige wanvoorstelling van haarself as ‘n goue munt (in die titel van haar proefskrif – in die eerste paragraaf hierbo) is in dieselfde liga as “gem”. Dink ook aan die misleidende term “gay”, wat oorspronklik vrolik, uitgelate, plesierig, opgewek, jolig, ens, beteken het. In die praktyk vind ‘n mens baiemaal dat homoseksuele eerder die teenoorgestelde gemoedstoestand het en selfmoord meer dikwels in hulle geledere as by heteroseksuele voorkom.

Die eerste hoofstuk van hierdie weergawe van die proefskrif handel oor Juliette Cummings (1907-1998), die derde persoon aan wie die boek opgedra is. Cummings was die moeder van 12 kinders, party waarvan hulle in Nederland tuisgemaak het (322). “She had a relationship with a woman that lasted for forty years and numerous sexual liaisons with other women … Juliette’s life history is the cornerstone of this book” (228). “She inhabited a space where the mati work is prominent … the mati work is expressive of the West African-based cultural archive of sexual subjectivity as slaves belabored it under specific demographic and colonial-political circumstances in the former Dutch colony, Suriname” (234). Hiermee verbind Wekker haar onderwerp met Afrika, slawerny en kolonialisme, wat in die huidige geestesklimaat ‘n wenresep is. Sy huldig hierdie vergesogte revisionistiese siening: “Africa was not dark to start with, but became dark during the process of European expansion” (Wekker, 2016-boek, kyk hier onder, Kindle 3732).

Let op na die groot rol wat subjektiwiteit in hierdie studie speel. Subjektiwiteit is kenmerkend van “akademiese” werk wat in Black Studies, Women’s Studies, Gender Studies, Queer Studies, ens, gedoen word. In daardie (veral Amerikaanse) geledere word algemeen aanvaar dat feitlik enigiets wat met voorheen benadeeldes te make het, eerder subjektief as akademies-wetenskaplik benader kan (selfs móét) word. Dit is waar die nuwe mode vandaan kom dat mense aangemoedig word om hulle “stories” te vertel. ‘n Storie hoef uiteraard nie waar te wees nie. Plaaslik het Desmond Tutu se sogenaamde Waarheids- en Versoeningskommissie mense aangemoedig om hulle stories te kom vertel. Sedertdien word dieselfde plaaslik by die kunstefeeste en elders gedoen. Die stories neem dikwels die vorm van ongebreidelde emosionele ontboesemings aan. Na bewering verlang Wekker “multiple perspectives” op sake, maar dan vervolg sy met kenmerkende eensydigheid: “Multiple perspectives first necessitates multiple stories from the perspective of the enslaved and the colonized” (Wekker, 2016-boek, 3448).

Cummings se lewe is deur die politieke ekonomie beïnvloed waarin “experience and meaning are shaped by inequality and domination” (Wekker, 2006-boek, 266). “Sexual lives cannot be understood apart from the changing political economies in which those lives are embedded” (272). Dit bring Wekker dan by bv “exploitation … and neo-colonial structures” (272). Maar dit blyk duidelik dat Suriname sedert politieke onafhanklikheid in 1975 in ‘n groter ekonomiese moeras is as wat ooit die geval tydens kolonialisme was. Vergelyk dit met Suid-Afrika. Tydens die blanke bewind was daar nooit sprake van rommelstatus nie, ten spyte van bv handelsboikotte en kredietbeperkings.

In hierdie “narrative … both mine and Juliette’s erotic subjectivity were crucial in its forging. My positionality as an Afro-Surinamese anthropologist who loves women was vital in helping me gather thick information about her and other Afro-Surinamese women’s sexuality” (285). Tydens Wekker se veldwerk in Suriname het sy in ‘n huisie in die agterplaas van Cummings se huis in Paramaribo gewoon. Ek het die indruk dat die lesbiese Cummings vir Wekker bekend gestel het aan ‘n hele aantal van die 25 lesbiërs waarmee onderhoude gevoer is. Hierdie studie kan dus kwalik as algemeen geldend vir die seksualiteit van Surinaamse vroue beskou word. Wekker se resultate wek die indruk dat sy (grootliks) bevind het wat haar eie seksualiteit gedikteer het.

Wekker, wat omtrent alles seksualiseer, mor omdat “not nearly enough has been written about the psychological underpinnings of ‘the erotic equation in fieldwork'” (544); “the erotic subjectivity of the ethnographer who is doing fieldwork” (553); “I eroticized Juliette’s knowledge” (559). “I have no doubt that with a different interviewer, interested in other themes, she would have come up with other stories” (341).”Oral history as an ethnographic practice cannot lay claim to the impossible dream of attaining the absolute ‘truth’ of a life or of history” (341). “All knowledge is gained at the intersections of race, gender, class, and sexual locations” (303).Wekker wil nie van Cummings “a latter day Sarah Baartman show” maak nie (310 – kyk hier onder). In hierdie geledere word die geval Baartman tot die uiterste misbruik. Waarom word verwyte oor slawerny, kolonialisme, imperialisme, rassesegregasie, apartheid en Baartman so graag en so dikwels opgehaal? Myns insiens primêr om blankes as ‘n groep by te kom; om hulle te demoniseer.

White innocence

Met die bostaande as agtergrond, asook die inligting wat ek in my vorige rubriek oor Suriname verskaf het (Praag 27 Mei), kom ek nou by die boek van Wekker wat ek gelees het: White innocence: Paradoxes of colonialism and race (Durham: Duke University Press, 2016, 240p; Amazon Kindle $15,38). Die wittes waarna in die boektitel verwys word en wat glo voorgee dat hulle onskuldig is, is blanke Nederlanders. Die boek is opgedra aan die “future generations of antiracist activists” (Kindle 25), “a rainbow-colored tribe” (151). Hierrmee gee Wekker voor dat sy anti-rassisties is: “A second wave of antiracist activism is taking off” (145). Sy bedryf glo “antiracist feminist activism” (1170). Later noem sy haarself “an Afro-Surinamese lesbian activist” (2421).

In werklikheid draai sy in haar teks al die gifkrane teen blankes, veral mans, oop in ‘n mate wat selde in leesstof teëgekom word. Na haar aanstelling as dosent in Vrouestudies in Utrecht in 1994 wou sy haar aandag fokus op witheid (145) “to make a difference” (156). Sy wou “everyday racism” op die agenda plaas (167); “a way of acting that people have been socialized into, that becomes natural, escaping consciousness … Habitus is ‘history turned into nature'” [Pierre Bourdieu (1930-2002)] (562). Kortom, by blankes is rassisme ‘n disposisie (567). Disposisie: “a tendency of an object or system [or person] to act or react in characteristic ways in certain situations” (The Cambridge dictionary of philosophy, 1999, p 238).

Wekker was anderhalf jaar oud toe sy in Desember 1951 onder valse voorwendsels in Nederland aangekom het. Haar pa was ‘n polisieman in Suriname. Blanke Nederlandse polisiemanne het na ‘n aantal diensjare in die Suriname-kolonie ses maande tuisverlof in Nederland ontvang. Omdat haar nie-wit pa ‘n redelik hoë pos beklee het, het hy weens ‘n slenter verkeerdelik tuisverlof in Nederland ontvang, al het hy die hele tyd in sy tuisland gewerk. Voorspelbaar het hy, sy vrou en vyf kinders (hulle was almal onder 10 jaar oud) nie na Suriname teruggekeer nie. Hy het begin om in die regte in Amsterdam te studeer en die hele gesin het hulle in Nederland gevestig (338). Daarby het dit nie gebly nie: “My mother’s father … moved in with us from Suriname when I was nine years old” (1965). “We were one of the first Afro-Surinamese families to emigrate to the Netherlands” (355).

Wekker vertel van ‘n Nederlandse parlementslid, Ayaan Hirsi Ali, oorspronklik van Somalië, wat gelieg het “about her exact name and her date of birth in order to obtain Dutch citizenship” (374). Toe hierdie leuens in 2006 uitgewys is en Ali uit die land geskop kon word, was Wekker hewig ontsteld oor “our precarious existence as people of color in the Dutch ecumene” (374). In so ‘n geval moet gelykheid en eenderse behandeling skynbaar nie geld nie. Wekker wil blykbaar hê dat valse voorwendsels in die geval van nie-wit immigrante aanvaarbaar moet wees. Indien nie, is dit glo “a frightening display of authoritarian rule” (380). Wat ek as leser my telkens afgevra het, is: Waarom wil Wekker, wat haarself graag ‘n Afro-Surinamer noem, die tradisionele Nederlandse samelewing volgens haar wense radikaal hervorm pleks van terug na Suriname te gaan en daardie land reg te trek? Myns insiens is sy ‘n hoogs ondankbare gas wat onnodig en verkeerdelik in Nederland geduld word. Sy het ook al in Suid-Afrika besoek afgelê (172).

Blykbaar pas Wekker mati radikaal in haar persoonlike lewe toe. Dit lyk asof sy een van ‘n groep van drie lesbiërs is wat as lewensmaats saamleef; ‘n andersoortige liefdesdriehoek: “I want to thank my loves Maggy Carrot and Altagracia Ramirez Felíz, who light up my life with laughter, lightness, and adventure and who help me to realize the best and most generous self that I can be, in this unorthodox but exciting life that we have chosen, in which the personal cannot help but be political” (205).

Sy begin haar teks met ‘n Franz Fanon-aanhaling sodat daar geen twyfel oor die radikaliteit van haar swart bewustheid hoef te wees nie. Sy erken ook dadelik dat haar verblyf in Amerika haar na haar terugkeer in 1992 met nuwe oë na Nederland laat kyk het (129). Sy wil Nederland hervorm op ‘n manier soortgelyk aan hoe swartes Amerika wil transformeer. Wat sy deurgaans vooropstel, is interseksionaliteit, dus die wedersydse onderskraging van verskillende soorte voorheen benadeeldes, hetsy swartes, vroue, homoseksuele, ens. Sy is self ‘n toonbeeld van interseksionaliteit, synde lesbies en swart (eintlik mulatto). “Sexual racism” is “the center of my explorations” (535). ‘n Enkele keer noem sy haarself bruin (3661). Wekker stam onder andere af van ‘n Surinaamse Jood, “my great-uncle Cosman Abraham Gomperts, brother of my grandmother Eva Gomperts, my father’s mother” (3515).

“This book is dedicated to an exploration of a strong paradox that is operative in the Netherlands and that, as I argue, is at the heart of the nation: the passion, forcefulness, and even aggression that race, in its intersections with gender, sexuality, and class, elicists among the white population, while at the same time the reactions of denial, disavowal, and elusiveness reign supreme. I am intrigued by the way that race pops up in unexpected places and moments, literally as the return of the repressed, while a dominant discourse stubbornly maintains that the Netherlands is and always has been color-blind and antiracist, a place of extraordinary hospitality and tolerance toward the racialized/ethnicized other, whether this quintessential other is perceived as black in some eras or as Muslim in others” (217). Wekker se entoesiasme vir Moslems word egter gekniehalter omdat hulle sterk teen homoseksualiteit gekant is.

Die “white Dutch sense of self” word toegeskryf aan “an imperial history … My main thesis is that an unacknowledged reservoir of knowledge and effects based on four hundred years of Dutch imperial rule plays a vital but unacknowledged part in dominant meaning-making processes, including the making of the self, taking place in Dutch society. In this exploration, I am guided by the concept of the cultural archive, which foregrounds the centrality of imperialism to Western culture” (222). Edward Said (1935-2003) beskryf die kultuurargief as die stoorplek van “a particular knowledge and structures of attitude and reference … [and] in Raymond Williams’ [1921-1988] seminal phrase, ‘structures of feeling.’ … There was virtual unanimity that subject races should be ruled, that there are subject races, that one race deserves and has consistently earned the right to be considered the race whose main mission is to expand beyond its own domain” (228). Vir Wekker is die kultuurargief “a repository of memory in the heads and hearts of people” (546); “that which is in between our ears, in our hearts and minds” (749); “that presence of the past in the present” (562). Volgens Wekker blyk blanke Nederlanders se kulturele argief ‘n “racist cultural archive” te wees (2565).

Die blanke Nederlander se “selfrepresentation” word dus hiervolgens toegeskryf aan imperialisme, waarby kolonialisme en slawerny uiteraard ingesluit word. Oor wat alles hiermee eensydig uitgesluit word, bekommer Wekker haar geensins nie. Vir haar gaan dit om anti-blanke aktivisme en propaganda. “Importantly, what Said is referring to here is that a racial grammar, a deep structure of inequality in thought and affect based on race, was installed in nineteenth-century European imperial populations and that it is from this deep reservoir, the cultural archive, that, among other things, a sense of self has been formed and fabricated. With the title White Innocence, I am invoking an important and apparently satisfying way of being in the world. It encapsulates a dominant way in which the Dutch think of themselves, as being a small, but just, ethical nation; color-blind, thus free of racism; as being inherently on the moral and ethical high ground, thus a guiding light to other folks and nations” (233). Later skryf sy van wit Nederland se “self-image as a hospitable nation receiving foreigners since time immemorial and offering them a safe haven in a hostile world” (1674). Sy verwys na blanke Nederlanders se “national self-flattery” (737), maar ‘n mens sal ver moet gaan soek om iemand te kry met (skynbaar) ‘n beter selfbeeld as Wekker.

Sy hou van die uitlatings van die swart Amerikaanse skryfster, Toni Morrison (gebore in 1931), oor bv slawerny. “Slavery broke the world in half, it broke it in every way. It broke Europe. It made them into something else, it made them slave masters, it made them crazy. You can’t do that for hundreds of years and it not take a toll. They had to dehumanize, not just the slaves but themselves … I am oriented toward the construction of the white self as superior and full of entitlement” (250). Wekker evalueer die blanke Nederlandse psige ingevolge verskynsels van lank gelede, naamlik slawerny, kolonialisme en imperialisme. In Amerika het sy geleer om die dinge waarvan swartes beskuldig word, soos hulle aanspraak op bevoorregting, “entitlement”, om te draai en dit op blankes van toepassing te maak; soos “privilege, entitlement, and violence” (535), bv “Nederlands perpetrated excessive violence against Indonesia” (416). Oor wat die ander party gedoen het, swyg sy. Daar is darem ‘n omgekeerde beskuldiging wat ek nog nie teëgekom het nie: dat blankes, waar hulle hulle ook al bevind, ‘n ellendekultuur vestig.

In die konteks van slawerny skryf Wekker: “The ever-threatened, anxious superiority of the white self needed to be stabilized, that anxious white identity needed to be strengthened incessantly, and this is connected to the excessive physical and psychic violence perpetrated against blacks” (1025). Die swart Aimé Césaire (1913-2008) van Martinique het geskryf: “That a nation which colonizes, that a civilization which justifies colonization – and therefore force – is already a sick civilization” (261). Hiervolgens kan die blankes en Europese of Westerse beskawing nie op onskuld aanspraak maak nie. Op ‘n soortgelyke manier word Suid-Afrikaanse blankes na aanleiding van apartheid deur bv Desmond Tutu en ander bevrydingsteoloë daarvan beskuldig dat hulle siek is en genees moet word.

“While the concept of race finds its origin in Europe and has been one of its main export products, still it is generally the case that race is declared an alien body of thought to Europe, coming to this continent from the United States or elsewhere” (278). Wetenskaplike begrippe, soos baie ander dinge (bv uitvindings), het inderdaad hulle oorsprong eerder in Europa of die Weste as in bv Afrika gehad. Maar dit is oordrewe en vermetel om die begrip ras een van Europa se hoofuitvoerprodukte te noem. Dit is mense soos Wekker wat die begrip ras van Amerika na Europa uitgevoer het om nie-wittes te probeer bevoordeel en blankes te benadeel. Sy benader “race as an organizing grammar of an imperial order in which modernity was framed” (573).

Volgens Wekker is daar drie hoofbegrippe in haar studie: “innocence, the cultural archive, and dominant white Dutch selfrepresentation” (284; ook 490). Hierby kan interseksionaliteit gevoeg word; die samespanning van “gender … race, class, sexuality and religion” (595) – altyd klas ook omdat marxisme nie afgewys word nie. Haar benadering is dié van die “outsider within” (289), dus ‘n swart lesbiër wat in Nederland is maar daar nie tuisvoel nie. “I cannot and do not want to deny being Dutch. I claim Dutchness, while at other times … I exclude myself. The position that fits me best is that of the ‘outsider within'” (3546). Sy het die opsie om elders heen te gaan (bv terug na Suriname of Amerika). Pleks daarvan probeer sy Nederland transformeer. In hierdie proses verguis sy blanke Nederlanders. Die ontkenning van rassisme deur blanke Nederlanders kan glo die vorm van “smug ignorance” aanneem, “(aggressively) rejecting the possibility to know” (523). Dit kan op sy beurt tot “racist violence” lei en die “continued cover-up of structural racism” (535). “The more powerful member of a binary pair – masculinity, whiteness – is consistently bracketed and is thereby invisibilized and installed as the norm” (616; ook 1406). Sy wil nie hê dat blankes normgewend moet wees nie omdat dit meerderwaardigheid impliseer. Daarom het sy dit in hierdie opsig ook teen wit vroue: “White female sexuality seems to be the neutral, normative variety” (792; ook 1368).

Tot die middel van die 20ste eeu was Nederland “overwhelmingly white” (311). Die totale hedendaagse bevolking word aangegee as 16.8 miljoen mense. Hiervan is 13.2 miljoen “autochtonous” (dus van hier), wat blank beteken (473), 3.6 miljoen (21.4%) is “allochtonous (ie coming from elsewhere)”, waarvan 2 miljoen (12%) nie-Westers en 1.6 miljoen (9.4%) Westers is (311). “Persistently, an innocent, fragile, emancipated white Dutch self is constructed versus a guilty, uncivilized, barbaric other, which in the past decades has been symbolized mostly by the Islamic other, but at different times in the recent past blacks (ie Afro-Surinamese, Antilleans, and Moluccans) have occupied that position” (479).

“The four largest migrant groups [are] Turks, Moroccans, Surinamese, and Antilleans” (317). Van alle immigrante word verwag om so gou moontlik te assimileer. “Those who cannot or will not be assimilated are segregated” (333). Van owerheidsweë is die uitgangspunt of ideaal mono-etnisiteit en monokulturaliteit (333). “The right of citizenship [becomes] a demand for cultural loyalty” (327). “Notwithstanding the thoroughly mixed makeup of the Dutch population in terms of racial or ethnic origins, the dominant representation is one of Dutchness as whiteness and being Christian” (338). Volgens Wekker is daar deesdae “the almost unanimous conclusion that multiculturalism has failed” (429; ook 1208). Ek dink dit geld in toenemende mate ook ander Europese lande en Amerika. ‘n Blanke Nederlander het gesê: “If you want to be equal to us, then don’t talk about differences; but if you are different from us, then you are not equal” (484).

Wekker het dit nie net teen blanke Nederlanders nie, maar teen blankes as sodanig, hetsy bv Europees of Amerikaans. “The construction of the European [ie white] self and its others took place in the force fields of ‘conquest, colonisation, empire formation, permanent settlement by Europeans of other parts of the globe, nationalist struggles by the colonised, and selective decolonisation.’ Contemporary constructions of ‘us’, those constructed as belonging to Europe, and ‘them’, those constructed as not belonging, though the specific groups targeted vary over time, still keep following that basic Manichean* logic. This entails the fundamental impossibility of being both European, constructed to mean being white and Christian, and being black-Muslim-migrant-refugee” (584). Oor die terme “wit” en “swart” skryf Wekker: “I use them not as biological categories but as political and cultural concepts” (637). “I follow [Ruth] Frankenberg’s conceptualization of whiteness, in that whiteness refers to ‘a set of locations that are historically, socially, politically, and culturally produced, and, moreover are intrinsically linked to unfolding relations of domination'” (644). [* “Manichean” verwys hier na die morele dualisme van ons/hulle en goed/sleg. Manicheanisme is ‘n gnostiese Persiese godsdiens waarvolgens lig/gees deurlopend uit die wêreld/materie verdwyn. Sedert 1994 ervaar ons inderdaad al hoe minder lig in Suid-Afrika. Gnostisisme: “Filosofiese en godsdienstige stelsel van die 1ste tot die 6de eeu, wat geleer het dat kennis eerder as geloof die sleutel tot die saligheid is” (HAT).]

“I view race as a ‘socially constructed rather than inherently meaningful category, one linked to relations of power and processes of struggle, and one whose meaning changes over time. Race, like gender, is “real” in the sense that it has real, though changing, effects in the world and real, tangible, and complex impacts on individuals’ sense of self and life chances'” (632). Myns insiens is die verskille tussen daardie “ons” en “hulle” nie bloot ideëele (uitgedinkte, versinde, denkbeeldige) konstrukte nie, maar werklikhede. Een van die verskille in benadering is dat die blanke “ons” in Europa en Amerika sedert die Tweede Wêreldoorlog aanvanklik die swart “hulle” wou integreer en assimileer, terwyl veral die Moslems as die “ultimate other” (632) dit nie wou doen nie en die blankes deesdae al hoe meer besef dat assimiliasie nie sal slaag nie. Dit behoort tot die gevolgtrekking te lei dat dit in landsbelang is om onassimileerbare immigrante en vlugtelinge nie in oorwegend blanke lande toe te laat nie. Monokulturaliteit behoort in sulke gevalle bo multikulturaliteit verkies te word. In oorwegend blanke lande lei multikulturaliteit nie tot kulturele verryking nie. In oorwegend swart lande, daarenteen, kan blankes myns insiens nie veel tot die verryking van bv Afrikakultuur bydra nie, maar hulle teenwoordigheid kan bv ekonomiese voorspoed bevorder.

Ten spyte van die duidelike wenslikheid, selfs noodsaaklikheid, dat die “ons” en “hulle” liewer apart moet leef, bly Wekker in ander opsigte vasklou aan pogings tot integrasie. Sy het dit bv teen die aanbieding van Nederlandse geskiedenis apart van Nederland se koloniale geskiedenis (666). Daarmee ontken sy eintlik dat daar enersyds so iets soos nasionale of vaderlandsgeskiedenis en andersyds koloniale geskiedenis kan wees. Sodanige onderskeid hoef nie en behoort nie die aanbieding van raakpunte en wisselwerking tussen die twee uit te sluit nie. Wekker wil nie hê dat Nederland en sy kolonies as “separate worlds, the metropolitan and the colonial,” getakseer word nie (671). Maar dan dring sy terselfdertyd daarop aan dat daar groot verskille tussen die Nederlandse kolonies in die Ooste, “Our Indies” (veral Indonesië), en dié in die Weste (Suriname en die Antille) was en is (677). Maar daar is ook ooreenkomste: “We are dealing here with a toxic heritage, the epistemic violence of a colonial discourse in which white people have silently and self-evidently assigned themselves a normative and superior position” (1368). “Dutch culture developed in many respects as a colonial culture and … the traces of this are discernible in our contemporary society” (1768). Sy (oor)beklemtoon die aanwesigheid van die verlede in die hede; net soos die invloed/nalatenskap van apartheid in die nuwe Suid-Afrika myns insiens oorbeklemtoon word.

In vyf hoofstukke onderneem Wekker vervolgens “case studies of everyday racist events” in Nederland en toon aan gevalle van wat sy noem die “sexualization … inferiorization, and criminalization” van swartes deur blankes (688). In die eerste hoofstuk verwys Wekker na drie insidente. Die eerste insident is toe die joernalis Martin Bril as die vader van twee tienerdogters op televisie gesê het: “Suppose she brings a big negro home” (810). Wekker takseer hierdie opmerking as erg rassisties, terwyl dit alternatiewelik vertolk kan word as ‘n besorgde ouer wat bewus is van die groot probleme wat kulturele verskille veroorsaak. Die persentasie werklik suksesvolle huwelike daal steeds. Huweliksverhoudings kan klaarblyklik ernstig gekniehalter word as die paartjies boonop uit verskillende rasse (bv wit en swart) kom en die kinders bruin is. Wekker noem dit “the micropolitics of a mixed marriage” (1072).

Die tweede insident waarna verwys word, is toe ‘n swart ma verkeerdelik as die kinderoppasser van haar wit kind aangesien is (845). Maar die konteks maak dit duidelik dat daar geen gemeenheid aan die kant van blankes was nie. Wekker hou egter nie daarvan as swartes in ‘n “dependent, subordinate role” gestereotipeer word nie (862). Verwant hieraan is “the experience of many black women in the Netherlands … that they are seen as prostitutes” (1077). Maar sodanige assosiasie is gegrond van talle konkrete voorbeelde. Wekker verwys na koloniale Suriname waar blanke mans weens “sexual privileges … parallel white and black families” gehad het (867). Sy beweer in koloniale Suriname “sexual relations between European men and local women were … encouraged” (993). Maar dit is strydig met die afkeer wat Rijcklof van Goens (1619-1682, goewerneur-generaal van Nederlands-Oos-Indië, 1678-1681) van gemengde huwelike uitgespreek het. Sy ideaal was dat “our race will degenerate as little as possible” (Praag 30 April).

In hierdie konteks haal Wekker nie net die geval van Thomas Thistlewood (1721-1786) op nie (2635) maar ook dié van John Gabriel Stedman (1744-1797) (1004 – oor albei kyk Praag 27 Mei). Van Thistlewood skryf Wekker: “His sexual exploitation of enslaved black women was not peculiar but typical of the permissiveness that was endemic to the social culture of white slave owning males. He was confident in his violent masculinity” (2646). Volgens Wekker is daar die neiging om op die kontinuum van “body/sexuality” tot “mind/rationality” swartes by die eersgenoemde en blankes by die laasgenoemde pool te plaas (1083).

Maar wat aan my siel krap, is dat die homoseksuele Wekker, wat geen gewone aanvoeling vir sulke sake het nie, telkens verwys na wit Nederlanders se “fascination with the black female body” (1115) en swartes wat glo, ten spyte van slawerny en onderdrukking, “a greater freedom in their bodies than whites” het “and thus maddingly and deeply attractive” vir blankes is (2630). Sy beweer dat vroeg in die 20ste eeu in Europa “black male and female nakedness became en vogue, under influence of the desire, against naturalism, to explore and delve into the ‘primitive, the authentic, the pure, the primary and the magic'” (1976). In die Stedman/Suriname-opset is dit baie duidelik dat seksuele verkeer tussen rasse plaasgevind het nie soseer omdat swart vroue uitsonderlik aantreklik vir blankes was nie, maar omdat swart vroue feitlik al was wat aanwesig was toe honderde blanke soldate uit Europa in 1773 in Suriname aangekom het.

Die derde insident waarna verwys word, is toe Wekker gearresteer is omdat sy op ‘n trein gery het sonder om ‘n reiskaartjie te koop. Dit het in die suidooste van Amsterdam gebeur waar “95 percent of the population is black” (894). Haar hoofklagte is blykbaar dat die polisie daar “white and overwhelmingly male” is (894). Sy is met meer ontsag deur die polisie behandel eers nadat sy genoem het dat sy ‘n professor is, maw as swart vrou is sy na bewering aanvanklik deur die polisie beskou as iemand van mindere belang of aansien. “One should somehow have the power, the strength of mind, not to allow others to discriminate against one” (911). Dit is die soort krag wat blankes in die nuwe Suid-Afrika teen rassediskriminasie nodig het.

In haar tweede hoofstuk fokus Wekker op Gender Studies maar voer haar argumente nie veel verder nie. Een van my griewe is dat aktiviste plaaslik nie van agtergeblewenes nie maar van agtergesteldes praat. Die term “agtergeblewenes” laat die moontlikheid oop dat daardie mense self aandadig aan hulle toestand kan wees. Die term “agtergesteldes” plaas die blaam vir agterlikheid egter uitsluitlik op die blankes; dat hierdie mense agtertoe gedwing is. Voorspelbaar is agtergesteldes die term wat Wekker verkies (1203). Sy hamer ook daarop dat blankes bevoordeel word, dat hulle in hierdie sin ‘n “invisible knapsack” (1619) vol “unearned privileges” dra (1641, 2432, 3411). Dit is tog seker moontlik dat ten minste sommige blankes bv suksesvol en welvarend is omdat hulle dit verdien en nie weens hulle uitbuiting van swartes nie.

Wekker stel haarself op teen die Nederlandse sosiale orde (establishment). Sy wil duidelikheid hê oor “which part of the population was supposed to do the adjusting and the integrating and which part was the norm” (1203). Van owerheidsweë word gesê “for successful integration it is necessary that we build on a foundation of shared values. Migrants should not only know the key values of Dutch society, but should also internalize them” (1210; ook 1400). Dit lyk vir my na redelike verwagtinge, maar in baie gevalle is geen gehoor hieraan gegee nie. “Those who reject this gesture are doomed to be excluded [as] outsiders” (1400). Voorheen was daar in Nederland vir immigrante en vlugtelinge “subsidies for self-organizations and cultural activities” (1231), maar baie hiervan is sedertdien teruggetrek, juis omdat dit assimilering teenwerk. “A strong cultural identity is now seen as the cause of the lack of integration of ethnic minorities” (1236).

Wat die stereotipering van nie-wittes en vroue betref, vertel Wekker van ‘n insident wat myns insiens moontlik gefabriseer is. Sy beweer dat sy by ‘n byeenkoms van ‘n werkgroep nie aangesien is as die belangrike persoon wat sy dink sy is nie, maar as die “cloakroom attendant” (1253). Die rede vir my skeptisisme oor of dit werklik gebeur het, is dat die naam van geen ander persoon of die plek (behalwe “somewhere in South Holland” – 1248) of datum (behalwe die jaar 1982, dus lank gelede – 1242) genoem word nie. Sy vertel ook dat sy as kind saam met haar broer en susters ‘n Rooms-Katolieke skool bygewoon het. “My siblings and I were abused and called bruine poepchinezen” (1264). Reeds as kind was sy geneig om aanstoot aan blankes te gee, bv: “In the fourth grade of primary school, when I was ten years old, I decided to give my yearly class presentation on three Surinamese freedom fighters, Kodyo, Mentor, and Present, who had set the capitol city of Paramaribo, Suriname, ablaze in 1821 in an attempt to put an end to slavery” (1965). Die verering van vandale, saboteurs en terroriste as vryheidsvegters en ikone is nie onbekend in die nuwe Suid-Afrika nie. Ek hou van Barry Hertzog se destydse benadering van “Suid-Afrika eerste”, maar Wekker verkwalik die “rightist parties that insist on ‘our people first'” (1362).

In die 1970’s is daar veral in Amerika met Women’s Studies as ‘n akademiese dissipline begin (1406). Toe Wekker in 1994 as dosent in Utrecht aangestel is, was sy die enigste swarte in die departement (1428). Daar was net twee swart dosente in die humaniora-fakulteit (1552). Wekker het besluit “to utilize the podium that was offered me” (1433). Sy het haarself gesien as “both the moral conscience and the primary problem solver of the department on issues of race” (1552). Ons eie Jonathan Jansen het in 2002, toe hy die dekaan van die Universiteit Pretoria (UP) se Fakulteit Opvoedkunde was, in Utrecht ‘n voordrag in sy eerste taal Engels gelewer; nie in sy moedertaal Afrikaans nie (1574). Wekker het in ‘n artikel op Jansen se rede gereageer (4469).

Iemand uit die gehoor het hierdie tersaaklike vraag aan Jansen gestel: “Are you really the dean of the pedagogical faculty? Is that so because you are good or because you are black?” (1580). In sy boek, Knowledge in the blood (2009), vertel Jansen dat die UP-rektor glad nie in die blankes wat destyds om die dekaanskap aansoek gedoen het, belang gestel het nie. En maande voordat Jansen daarna as die rektor by die Universiteit Vrystraat aangestel is, het die voorsitter van die universiteitsraad herhaaldelik die versekering gegee dat ‘n blanke nie as rektor aangestel sou word nie. In albei gevalle is dit myns insiens duidelik dat Jansen se ras ‘n deurslaggewende rol by hierdie twee aanstellings gespeel het maar Jansen skryf dit toe aan sy buitengewone verdienstelikheid as akademikus.

Hoofstuk 3 het as onderwerp die soort ding waarin Wekker belang stel. Dit het te make met die interseksionaliteit van ras (Hottentot) en geslag (“overdeveloped labia minora”). Drie Nederlandse vroue het in 1917 ‘n psigo-analis gespreek omdat hulle “Hottentot nymphae” het (1713). Freudiaans kan dit aan “the masculinity complex in women” toegeskryf word (1773). “The scientific context allows me to inquire into the understanding of female genitalia that was circulating among medical doctors, sexologists, biologists, and anthropologists, and which phantasmal place the genitals of African women occupied in that representation” (1736). “In medical and artistic Western discourses … the black female, specifically the Hottentot, comes to occupy the same spaces as the prostitute and the lesbian” (1982). Voorspelbaar skryf Wekker: “The concepts of self and other that came into being in Western modernity were dependent on the politics of colonial relations” (1746). Psigo-analise kan glo verstaan word as “a masculinist and colonialist discipline that promoted the idea of Western subjectivity in opposition to a colonized, feminine, and primitive other” (1851). Dit kom dus maar weer neer op Wekker se geykte preokkupasies en kenmerkende vertolkings.

Die onderwerp van hoofstuk 3 bring Wekker feitlik noodwendig uit by “the infamous case of … Sarah Baartman [1770s-1815]” (1999). “It is noteworthy that it was black women with their genitalia and pelvises and not black men who held obsessive fascination for white European and American biological and medical scientists” (2010). “Where did this obsession with black female genitals come from?” (2044). “My central understanding in this section is that race, as the prior fundamental scientific object of study, has inexorably been central to the conceptualizations of sex/gender and of sexuality” (2049). Die standpunt waarvan Wekker uitgaan, is dat die begrip “ras” histories voor die begrip “geslag” inslag gevind het. Dit lyk vir my na twak. Ek dink ‘n mens sou in klein geledere, bv in die familiekring, eers bewus van die twee geslagte (man en vrou) word en daarna in groter geledere van ras (wit en swart). Meer kennis oor die verskille tussen rasse sal dan mettertyd volg, maar bewustheid van nie-standaard seksuele praktyke (bv homoseksualiteit) sal baie stadiger deursyfer omdat sulke bedrywighede meesal nie in die openbaar plaasvind nie.

Wekker ontleen haar mening aan bv Siobhan B Somerville se boek, Queering the color line: Race and the invention of homosexuality in American culture (Duke University Press – die uitgewer van Wekker se 2016-boek – 2012, 273p; Amazon Kindle $18,80), wat ek nie gelees het nie. Maar volgens die inskrywing in die Amazon-katalogus het mense volgens Somerville bewus van verskille in seksuele praktyke (soos by homoseksualiteit) geword na aanleiding van bv hofsake wat rasverskille (soos wit teenoor swart) onder die publiek se aandag gebring het. Hiervandaan is dit dan ‘n klein stappie om blankes die skuld vir homoseksualiteit (soos vir so baie ander ongeregtighede) te gee omdat hulle teen swartes op grond van ras gediskrimineer het. Maar dit gaan dan nog net oor bewustheid van homoseksualiteit (by die publiek); nie oor die ontstaan/uitvinding (“invention” – in die boektitel) daarvan nie.

Ras is, volgens Wekker, “a social and symbolic grammar as important as gender” (233), wat eienaardig is omdat ras in die geledere van identiteitstudies dikwels as ‘n verbeeldingsvlug of konstruk afgemaak word. Let op hoe Wekker uit hierdie dilemma kom deur ras tot ‘n skynbegrip te verklaar. “Race as a fundamental social and (pseudo)scientific concept preceded sex/gender, sexuality, and class, and this manifests in various conceptualizations taking race as their point of departure. It is not just that in temperament, intelligence, and physiology, the so-called lower races have often provided a metaphor for women [but], vice versa, that women have stood in for the lower races” (2060). Wekker se wiele kom myns insiens heeltemal af wanneer sy skryf: “Decolonial feminism … points to gender as a colonial introduction. As a concept gender did not exist among indigenous black people; more fluid categorizations prevailed, but the nonexistence of gender led to the categorization of colonized people as animalistic, nonhuman” (2071). Dit lyk vir my na soliede twak. “The personage of the savage was developed as the other of civilisation and one of the first ‘proofs’ of this otherness was the nakedness of the savage, the visibility of its sex” (2081). Ek sou eerder redeneer dat primitiewe mense in die warm streke nie nodig gehad het om klere te dra nie en dus nie gou uitgevind het hoe om klere te maak nie; vandaar die “visibility of its sex.” Maar daardie sigbaarheid van mense se seksuele toerusting onderskryf my standpunt dat die begrip “geslag” histories waarskynlik voor die begrip “ras” ontstaan het.

“This is a complicated narrative that showcases a deep obsession with blackness, spesifically with black female genitalia, on the one hand, and, in subsequent epochs, an active disappearance of this interest, on the other” (2055). Ek sou eerder beweer dat daar nooit sodanige obsessie in noemenswaardige mate by blankes was nie. Dat wetenskaplikes en nuuskieriges na Baartman as ‘n eienaardigheid kom kyk het, is verstaanbaar. Toe die eerste kameelperd na Europa geneem is, was daar soortgelyke groot belangstelling. Dink net watter bohaai feministiese aktiviste soos Wekker sou opgeskop het as blankes in die kameelperd belang gestel het maar nie in Baartman nie.

Die Suid-Afrikaanse skryfster, Diana Ferrus, het in Wekker se departement in Utrecht studeer en ‘n gedig, “I have come to take you home,” oor Baartman geskryf (3755, 4052). In die bibliografie (4296, 4304) word daar ook vier publikasies van Pamela Pattynama gelys, waaruit ‘n oriëntasie soortgelyk aan dié van Wekker blyk. Pattynama is die Indonesiese lewensmaat van Ena Jansen.

Hoofstuk 4 handel oor homoseksualiteit. In die publiek se oë “gays and lesbians belong to the dominant racial group; that is, in the public eye gays are white. Diversity in sexual cultures, including same-sex cultures, has, by now, with the multiculturalization of Dutch society, become an irreversible fact, but there is no diversity in dominant representations of gay and lesbian life” (2394). Wekker se beswaar is dus maar weer dat blankheid normgewend is. Naas Afro-Surinaamse mati skryf Wekker nou ook van die soortgelyke kapuchera van die Antille. “The construction of their same-sex sexuality, based on West African ‘grammatical principles,’ should not be equated with Western homo- or bisexuality” (2410). In Ghana is daar die soortgelyke supi (2415). Wekker beklemtoon dat hierdie seksuele praktyke van swartes van Westerse praktyke verskil, maar sê nie hoe nie; nie dat ek belangstel om te weet nie. Maar al hierdie soorte seksuele gedrag word glo in Nederland by immigrante aangetref (2421). Die naaste wat Wekker daaraan kom om lig te werp op die verskil in seksualiteit in die Weste en by swartes is: “In the West, the verbal is the sign of modernity, emancipation, and sexual liberation, versus the Afro-Surinamese performative, that does not have to claim an inner, fixed sexual being” (2509). Hierdie sin verwys terug na haar proefskrif waarvolgens seksualiteit op ‘n glyplank tussen manlik en vroulik kan wees. Oor moderniteit beweer sy verder: “The emanication of women and homosexuality [is] the litmus test for modernity” (2443).

In my jeug was daar Swart Piet, sonder stemreg en vakbond en glad nie hardegat nie. Hy het sonder om te mor of te kla die skoorstene skoongemaak sodat Kersvader die presente kon aflewer. Swart Piet het ook Kersvader se rendiere versorg deur kos en water aan hulle te gee. Hoe dinge intussen verander het, blyk uit hoofstuk 5, die laaste hoofstuk. Dit toon dat ons dinge plaaslik effe aangepas het. Swart Piet was die (fiktiewe) Moorse (Arabiese/Berber-) assistent van Sinterklaas (Saint Nicolas), die wit biskop van Myra in die 4de eeu in Griekeland (nou in Turkye). Sinterklaas is die beskermheilige van matrose en kinders (3109). Omdat Piet swart is, word hy met die duiwel geassosieer. Hy het ‘n sak by hom waarin hy stout kinders kon wegvat (3115). Sy rol is “to amuse and frighten children into obedience” (3303). “It is in 1850 – thirteen years before the abolition of slavery – … that the Dutch teacher Jan Schenkman introduced the figure of Zwarte Piet as the obedient servant of Sinterklaas, in an illustrated children’s book” (3303).

Swart Piet word deesdae as generies swart geklassifiseer en mag dus polities byderwets nie in ‘n onderdanige rol gestereotipeer word nie. Die tradisionele uitbeelding van Swart Piet en Sinterklaas dui glo op “gross inequalities of power ” en ‘n “violent hierarchy” (2840), wat nie in ons era met sy ideaal van gelykheid geduld kan word nie. “Zwarte Piet supports a stereotypical image of African people and people of African descent as second-class citizens, feeds underlying ideas about inferiority within Dutch society and gives rise to racial feelings and racism” (2916). “Blacks were envisioned fundamentally as vehicles for white enjoyment” (3325). Omdat Swart Piet ‘n Moor is, sal hy glo anti-Moslem sentiment aanwakker (3120).

In Nederland het aktiviste protes aangeteken teen die voortgesette uitbeelding van Swart Piet. Dit het maar weer neergekom op ‘n verskil van mening tussen die wit “ons” en die swart “hulle” (2894). “Zwarte Piet is racisme” (2905) het die swartes en progressiewe/liberaliste gesê, terwyl die standpunt van die blanke konserwatiewe/behoudendes is: “This is our culture, our tradition” (2983). “If you want to live here, you have to adjust to us. Otherwise just leave” (3080). Wekker reken daar is ‘n “hypersensitivity to foreign criticism of the way we do things here, in our little country” (3969).

Om sake te beredder, is besluit Swart Piet “would become progressively less ‘negroid'” (2910). Maar die beswaar wat daarteen geopper is, is dat Swart Piet nie geneties swart is nie. “Pete became Black Pete because he had to pass through the chimney” (3103). Die winkel Bijenkorf het Swart Piet in 2015 in Goue Piet verander (3827). In 2015 is berig dat besluit is “the schools have three years to present a ‘neutral’ Pete, and for 2015 it means doing away with at least one of his five derogatory characteristics: red lips, kinky hair, golden earrings, black skin and stupidity in his presentation” (3870). Wekker kom tot die volgende anti-wit gevolgtrekking: “Ultimately, the preservation of that precious innocent sense of self is the most repressed as well as the most driving reason for the vehemence of the debate” (3346).

Slot

Wat duidelik is, is dat Wekker se siening en blykbaar ook haar hele lewe deur haar ras en seksualiteit gedikteer word. In albei opsigte bevind sy haar buite die Nederlandse hoofstroom. Dit maak van haar ‘n vreemdeling in die land waarin sy die grootste deel van haar lewe deurgebring het. In Queeristan (3537) sal sy seker meer tuis voel. Haar siening van blanke Nederlanders en trouens van alle blankes, asook die Weste, kan allermins as ewewigtig of gesaghebbend aanvaar word.

Wekker het in 2009 ‘n artikel oor “Imagining Black Europe” gepubliseer (4475), wat op die radikaliteit van haar politieke denke kan dui. Dit herinner aan Ferial Haffajee se boek, What if there were no whites in South Africa? (2015, 153p; Amazon Kindle $17,52). Implisiet in albei gevalle is daar denke wat vir my as blanke afstootlik is. Die ironie en tragedie is dat dit nie noodwendig wensdenkery is nie. Sowel ‘n swart Europa as ‘n homogene nie-wit Suid-Afrika is moontlikhede. Albei verskynsels is besig om sienderoë die wrede werklikheid te word.

My bostaande teks gee ‘n aanduiding van die soort “akademiese” werk wat in Gender Studies gedoen word. Daar word dikwels nie eens probeer om objektief of wetenskaplik met ‘n onderwerp om te gaan nie. Van Jürgen Graf (gebore in 1951) is onlangs die volgende boek gepubliseer: White world awake! Stopping the planned extermination of our volk (Marlboro: Barnes Review/Peace Books, 2016, 540p; Amazon Kindle $4,55). Ek moet sê dat ek eintlik teleurgesteld met die propagandistiese inslag van die teks is. Maar hy verskaf ook sinvolle inligting. Graf is een van diegene wat die verdere verswarting van Europa wil voorkom deur hierdie lande in ‘n “Eurasian Federation” (7060) saam te voeg. Hy lys verskeie maatreëls waarmee sommige van die huidige negatiewe kenmerke van Europa teengewerk kan word. “Many of the solutions apply equally to the rest of the White World” (7065). Deel van sy “10-step program” (7065) is die hervorming van onderwys, wat identiteitstudies, soos Gender Studies, in die slag sal laat bly. Hy druk hom nogal kras uit: “A university professor of ‘Gender Studies’, after the abolition of this subject, has to accept a position as a typist or a geriatric care giver and, contrary to their earlier occupation, is now to pursue something useful” (6389).

Intussen is daar geen einde aan die stories wat Wekker en haar geesgenote vertel en aangemoedig word om ten koste van blankes te vertel nie. Daar is bv die swart dosent aan Cornell University (Ithaca, New York), Grant Farred, wat die (fiktiewe) storie vertel van hoe hy blare by sy huis gehark het toe ‘n blanke vrou vir hom werk aangebied het; seker tuinwerk. Hy het ‘n boek daaroor gepubliseer: Martin Heidegger saved my life (2015, 104p; Amazon Kindle $5,12). In die na-meriete era moet besef word dat enigeen enige pos kan beklee, maak nie saak hoe hoog die pos is en watter vereistes tradisioneel daarvoor gestel is nie.

Leon Lemmer: Suriname, met toepassings op Nederland en Suid-Afrika

Dit is algemeen bekend dat die Kaap aanvanklik ‘n besitting van die Vereenigde Oostindische Compagnie (VOC) en later ‘n Hollandse kolonie was, voordat die Britte in 1806 daarop beslag gelê het. Diegene wat die geskiedenis van die VOC-era ken, weet ook dat die VOC en die Hollanders ‘n koloniale ryk in die Ooste gehad het, veral wat deesdae Indonesië genoem word. In 1945/1949 het die Indonesiese argipel onafhanklik van Nederland geword.

Naas die Kaap en Oos-Indiese eilande het Nederland ook Wes-Indiese eilande as kolonies gehad, sommige waarvan steeds as deel van Nederland geadministreer word. Op die vasteland van Suid-Amerika was daar Hollandse pogings om ‘n vastrapplek te kry op wat deesdae Brasilië genoem word. Hulle is egter na meer as twee dekades in 1654 deur die Portugese uitgedryf. Die enigste gebied op daardie kontinent wat lank ‘n Nederlandse kolonie was, word tans Suriname genoem.

Aan die noordkus van Suid-Amerika, tussen Venezuela en Brasilië, was daar drie kolonies, die Guianas genoem. Van wes na oos was daar Brits-Guiana (tans Guyana– geografies die grootste van die Guianas en ook met die grootste bevolking), Nederlands-Guiana (tans Suriname) en Frans-Guiana (sedert 1643/1817 steeds Franse gebied en geografies die kleinste Guiana met ook die kleinste bevolking). Veralgemenend kan van die drie Guianas gesê word dat die klimaat tropies, die kusgebied moerasagtig en die binneland bergagtige woudgebied is.

In Guyana was daar voorheen vier Hollandse gebiede, Essequibo (1616, voor dit Pomeroon, 1581), Berbice (1627) en Demerara (1752). In 1796 het Brittanje beheer van hierdie gebiede oorgeneem om dieselfde rede as wat in 1795 vir die oorname van die Kaap aangevoer is: Prins Willem van Oranje het na Engeland gevlug en die Britte gevra om Hollandse oorsese gebiede teen moontlike Franse aanvalle te beskerm. In 1814 het Holland Britse gesag erken oor wat nou Guyana genoem word. In 1831 het die Britte die eens Hollandse gebiede in ‘n enkele kolonie, Brits-Guiana, gekonsolideer. Guyana het in 1966 onafhanklik geword met Engels as die amptelike taal.

Die Engelse was sedert 1630 in Suriname, maar Hollanders het reeds in 1613 in hierdie gebied aangekom. In 1667 het Holland, na die tweede Anglo-Hollandse Oorlog (1664-1667), met die Verdrag van Breda, Nieuw Amsterdam (Manhattan-eiland en omstreke), tans New York, vir Suriname geruil. In 1674 is die bepalings van hierdie ooreenkoms bevestig. In 1975 het Suriname polities onafhanklik van Nederland geword. Ekonomies was en is Suriname egter deurgaans parasities ten koste van Nederlandse belastingbetalers. Dit geld in groot mate al die oorblywende Nederlandse Karibiese gebiede. Sy Wes-Indiese eilande en Suriname was vir Nederland as koloniale moondheid nooit so lonend soos die Oos-Indiese eilande nie. Die koloniale gebiede wat deesdae kies om deel van Nederland te bly, doen dit primêr omdat dit vir hulle finansieel voordelig is.

In die Wes-Indiese eilande en omstreke, insluitende Suriname, is slawe uit Afrika destyds ingevoer, bv om op die suikerplantasies te werk. Slawerny is in 1863 in Suriname afgeskaf. Daar was ‘n oorgangstydperk van ‘n dekade. Al die slawe was dus teen 1873 vry. Veral na die Tweede Wêreldoorlog is aktiewe pogings aangewend om skuldgevoelens oor die destydse slawerny by die blanke Nederlanders te wek. Dit het ‘n aktivistiese bedryf geword waarin vergoeding vir nie-wit Surinamers van hedendaagse Nederlandse belastingbetalers geëis word. Hierdie sagmaakproses word met verwyte oor sowel historiese as fiktiewe onmenslike behandeling en immorele dade oorlaai. ‘n Gevolg is dat om “menslikheidsredes” allerhande toegewings deur die Nederlandse regering gemaak is.

Die Karibiese eilande wat deesdae verkies om deel van Nederland te bly, toon onteenseglik dat kolonialisme (soms) eerder voordelig as nadelig vir gekoloniseerdes kan wees. Maar daar is ‘n ander groot voordeel wat tot die uiterste toe misbruik word: nie-wittes uit hierdie gebiede vestig hulle in baie gevalle oorgraag in Nederland. In die geval van Surinamers is hulle brood aan albei kante gebotter: Die land is polities (eerder as ekonomies) onafhanklik maar met amptelike onafhanklikheid in 1975 het 40 000 Surinamers na Nederland gestroom asof dit ‘n toevlugsoord was waarop die inkommers vanselfsprekend geregtig was, met baie ander Surinamers wat sedertdien dieselfde gedoen het. As die koloniale juk so erg was as wat graag voorgegee word, sou alle nie-wit Surinamers onafhanklikheid verwelkom, daar aangebly en die land na hulle wense getransformeer het. Pleks daarvan het Nederland as die koloniale moondheid hierdie weerslag van kolonialisme ten minste amptelik gedwee aanvaar, al was die blanke Nederlandse publiek oor hierdie verwikkeling heelwat minder inskiklik. Daar is immers reeds sedert 1945 ‘n toevloei van inkommers uit veral Indonesië.

Nederlands is Suriname se amptelike taal, maar Sranan Tongo (Taki Taki) is die algemene spreektaal, ‘n kreoolse mengeltaal van Engels, Nederlands, Portugees en swart Afrikatale. Sranan word as ‘n Engelse kreooltaal geklassifiseer. Dit lyk asof dit iets soortgelyk aan Fanagalo met ‘n beperkte woordeskat en eenvoudige vormleer is. Opvallend is dat al die Nederlandse kreooltale wat in die koloniale era ontstaan het, in onbruik verval en verdwyn het (Wikipedia). Desnieteenstaande is daar oorverligte polities byderwetses in Suid-Afrika wat Afrikaans tot ‘n kreooltaal verklaar; selfs ook in minstens een publikasie van die Afrikaanse Taalmuseum en -monument. Daar is ook Surinaams-Nederlands waarvoor groter amptelike erkenning verlang word.

Die punt is dat daar in Suriname nie sprake is van ‘n volwaardige taal (of dialek) wat soos Afrikaans uit en naas Nederlands ontwikkel is nie.* Die rede hiervoor is ongetwyfeld (onder meer) omdat die blanke bevolking van Suriname deurgaans te klein was. Terselfdertyd dien dit as bevestiging dat Afrikaans nie sonder uitsonderlike blanke ywer sy beslag sou gekry het nie; dus dat Afrikaans nie tot ‘n selfstandige taal uitgebou sou kon word op grond van Khoi en Kaaps soos sommige taalkundiges ons deesdae probeer wysmaak nie. Kaaps is nie die anker van Afrikaans nie; ook nie die aangewese weg vir die behoud van Afrikaans nie. Kaaps verseker veel eerder die nie-bestaan van Afrikaans as ‘n volwaardige taal naas Engels tensy Kaaps daadwerklik en doelbewus van Afrikaans losgemaak word.

[* Gloria Wekker kom met ‘n bewering wat ek kwalik kan glo: “The enslaved in Suriname were not allowed to speak Dutch, but developed their own languages and cultures” (White innocence, Durham: Duke University Press, 2016, 240p; Amazon Kindle $15.38, 988). Waarom is die slawe aan die Kaap toegelaat om Hollands te praat terwyl dit in ‘n ander Nederlandse kolonie, Suriname, verbode was? Dit kom voor asof Wekker met ‘n valse bewering uitdrukking aan haar anti-koloniale en anti-blanke sentiment gee.]

Wat swart aktiviste en hulle wit meelopers se retoriese propaganda teen blankes voed, is stories, sowel waar as fiktief, oor wat tydens slawerny gebeur het. Die motief is om blankes van lank gelede sleg voor te stel en dit dan deur assosiasie op hedendaagse blankes van toepassing te maak. Daar is talle boeke beskikbaar oor wat in die tyd van slawerny in bv die suidelike state van Amerika gebeur het. Dit is as propaganda in die stryd om swart burgerregte tot die uiterste misbruik en word steeds ingespan om skuldgevoelens by blankes te wek ten einde buitensporige bevoordeling as kompensasie vir beweerde benadeling af te dwing. Dieselfde spel word plaaslik gespeel met dikwels oordrewe wanvoorstellings van wat tydens apartheid gebeur het.

Omdat slawerny tot die 19de eeu in die Karibiese gebied voorgekom het, is daar leesstof daaroor wat ten bate van swart bevoordeling misbruik word. Thomas Thistlewood (1721-1786) se naam word tot vervelens toe opgehaal. Hy was ‘n Engelsman wat in 1750 na Jamaika gegaan het, ‘n slawe-eienaar geword en 33 jaar lank met ‘n swart slavin, Phibbah, soos man en vrou saamgeleef het. Hulle het ‘n seun, John, gehad. Thistlewood het Phibbah vrygekoop en sy het self ‘n slawe-eienaar geword. Twee beskikbare boeke, gebaseer op Thistlewood se dagboek, is Douglas Hall, In miserable slavery: Thomas Thistlewood in Jamaica, 1750-1786 (University of West Indies Press, 2012, 419p; Amazon Kindle $11,39) en Trevor Burnard, Mastery, tyranny, and desire: Thomas Thistlewood and his slaves in the Anglo-Jamaican world (University of North Carolina Press, 2009, 334p; Amazon Kindle $19,38). Ek het nog nie hierdie twee boeke gelees nie.

In hierdie rubriek konsentreer ek op Suriname omdat ek toepassings op hedendaagse Nederland en Suid-Afrika wil maak. Met die oog hierop het ek ‘n boek gelees wat handel oor ‘n persoon soortgelyk aan Thistlewood, naamlik Landeg White se Studying to be singular: John Gabriel Stedman, 1744-1797 (2012, 268p; Amazon Kindle $11,39). Stedman het ‘n Skotse pa en Hollandse ma gehad. Hy was as ‘n soldaat in Holland gestasioneer en het in 1772 as ‘n vrywilliger na Suriname gegaan om ‘n slawe-opstand te onderdruk. Soos sy tydgenoot Thistlewood het Stedman dagboek gehou, maar later self ‘n boek oor sy ondervindings en waarnemings gepubliseer. Anders as Thistlewood was Stedman, afgesien van die dienste van ‘n lyfbediende, Quaco, nie ‘n slawe-eienaar nie, maar soos Thistlewood het Stedman met ‘n slavin, Joanna, soos man en vrou geleef. Ook hulle het ‘n seun met die naam John gehad. Maar Stedman se verblyf in die Karibiese streek was baie korter, van 2 Februarie 1773 tot 1 April 1777, toe die soldate na Nederland teruggekeer het.

Teen die einde van sy lewe is Stedman se boek gepubliseer: Narrative of a five year’s expedition, against the revolted negroes of Surinam in Guiana, on the Wild Coast of South America, from the year 1772 to 1777 (London: J Johnson & J Edwards, 1796, 2 quarto volumes, 80 engravings). Die gravure is reproduksies van Stedman se tekeninge. Veral William Blake (1757-1827), die latere bekende Engelse digter, se 16 uitstekende gravures het bekendheid verwerf. “The pictures in question were engraved by William Blake and the originals have disappeared. No one can be sure how much was Stedman’s and how much Blake’s contribution to their unquestionable power and authority” (Kindle 1664). “Blake was to become iconic in the campaign to abolish slavery” (1220). “The slave pictures passed into the iconography of the abolition debate. They were, and are, known to tens of thousands of people who know nothing about their connection with Stedman, and they are still deployed as standard illustrations to Caribbean and even African histories” (1659).

Dit is hierdie teks en illustrasies wat in verskeie weergawes ook in Duits, Frans, Italiaans, Nederlands en Sweeds gepubliseer is. Hulle is destyds deur aktiviste gebruik om steun te werf vir veldtogte om die vrystelling van die slawe te bewerkstellig. Deesdae word Stedman se boek steeds ingespan in anti-koloniale retoriek om skuldgevoelens by blankes oor slawerny te wek ten einde bevoordeling vir nie-wittes te verkry. Stedman se mulatto/baster vrou/bywyf, Joanna, word in hierdie proses tot ‘n ikoniese figuur verhef (101). Joanna was een van vyf kinders wat haar ma, Ceri, ‘n swart slavin, by ‘n blanke, Kruythoff, gehad het (1848). Stedman, daarenteen, word in propaganda soms as die skurk in die verhaal voorgestel, as ‘n uitbuiter van swartes, al het hy Joanna probeer vrykoop; al wou hy haar saam met hom na Holland neem (sy het verkies om by haar familie te bly); al het Stedman na Joanna se dood hulle seun, John, vrygekoop en hom binne sestien maande na Holland laat kom; al het hy John in Holland en van 1784 af in Engeland toegewyd versorg; en al het Stedman sy lyfbediende, die slaaf Quaco, vrygekoop.

Die ironie is dat hoewel Stedman se teks en die illustrasies in sy boek deur abolisioniste gebruik en misbruik is, hy nie ‘n voorstander van die afskaffing van slawerny was nie. “He didn’t like this talk about abolition … He preferred reform” (1984). Stedman skryf in die voorwoord wat hy in 1796 by sy teks byvoeg het: “It must be observed that liberty, when suddenly granted to illiterate and unprincipled men, must be to all parties dangerous, if not pernicious” (3085, 3184). “Stedman was deeply disturbed by the 1795 maroon [run-away slave] revolt in Jamaica and the 1796 Carib rebellion in St Vincent” (3111). Hierdie opstande is deur die Franse Revolusie (1789) geïnspireer. Desnieteenstaande het die kombinasie van teks en illustrasies veral hierdie gevolg gehad: “making his book throughout Europe for five decades one of the most powerful advocates of the cause he repudiated” (1984).

Stedman was glad nie tevrede met die 1796-uitgawe van sy boek nie. Stedman se teks is voor publikasie in opdrag van die uitgewer deur William Thomson herskryf, onder meer omdat Stedman se spelling en gebruik van leestekens en hoofletters veel te wense oorgelaat het en hy dikwels van sy onderwerp afgedwaal het. By Stedman was daar “an inexhaustible willingness to be sidetracked. He was interested in everything … When those interests were reinforced by his deep love for Joanna, he quickly lost all sense of difference, and was ready to listen to anyone” (693).

“Stedman regarded himself as far more of an artist than a writer” (2600). Hollands was sy moedertaal en beter as sy Engels. Die boek was boonop “his first extended piece of writing” (699). “What Thomson did was to cut away Stedman’s decorations, allowing the bare story to speak for itself” (143). “The main victim of the 1796 Narrative is Joanna. Most of the tapestry of allusion and quotation woven around her in [the] 1790 [manuscript] is simply cut away by Thomson” (3137). “Overwhelmingly, and without anywhere criticizing Joanna, Thomson disapproves of Stedman’s dealings with her” (3158), moontlik omdat hy ‘n Presbiteriaanse predikant was. Waarin Thomson geslaag het, was “shifting Joanna away from the Narrative’s centre to its fringe” (3158).

Bykans twee eeue na eerste publikasie in 1796 is ‘n betroubare weergawe van Stedman se teks, geredigeer deur Richard en Sally Price, met ‘n inleiding en notas, gepubliseer: Narrative of a five years expedition against the revolted negroes of Surinam: Transcribed for the first time from the original 1790 manuscript (Baltimore: Johns Hopkins University Press, 1988). Dit is belangrik om tussen die gepubliseerde 1790- en 1796-teks te onderskei. Die nie-betroubare weergawe van 1796 is die een wat invloedryk was. White skryf: “My preference, too, is for the 1790 ‘Narrative’, now revealed in all its richness. But it was the 1796 Narrative that made history” (148).

Daar is ‘n verdere komplikasie. Stedman het tydens sy verblyf in Suriname ‘n dagboek in verskeie vorme gehou en dit daarna aangevul met outobiografiese besonderhede oor sy lewe voor en na sy verblyf in Suriname. Die Suriname-dagboek het nie volledig behoue gebly nie. Maar ‘n vergelyking tussen die oorgelewerde dele van die dagboek en die 1790-manuskrip toon groot verskille. Wat hier gebeur het is dat Stedman na verloop van meer as ‘n dekade eers in die lente van 1788 met skryfwerk aan sy boek, gebaseer op sy dagboek, begin het. Hy was nostalgies oor die verlede, het gebeure aangedik en inligting bygevoeg wat soms sy dagboek teenspreek. White meen dit “could seem close to falsification” (1357).

Stedman was sedert 1782 met ‘n emosioneel-onstabiele Hollandse vrou, Adriana, getroud, by wie hy uiteindelik vyf kinders gehad het. Van 1784 af het hulle in Engeland gewoon. Stedman “was disillusioned with England” (335), ná sy aanvanklike “Fielding-derived fantasy of English country life” (360); ‘n verwysing na die Engelse romanskrywer, Henry Fielding (1707-1754). Stedman het verplig gevoel om Holland te verlaat en na Tiverton, Devonshire, in Engeland uit te wyk nadat sy brigade in 1782 ontbind is. Een van die gevolge van sy nuwe situasie was dat hy sy verhouding met die slavin Joanna in die manuskrip van sy boek verromantiseer het. “In writing the Joanna-centred sections of the ‘Narrative’, Stedman had his Journal at his elbow and the first point to be made is that he is not primarily concerned with the ‘facts'” (1828). “Between the diary entries made in Suriname during the mid-1770s and the completion of his ‘Narrative’ on 1 September 1790, he devised idioms for the presentation of himself, Joanna and the rebel maroons [run-away slaves] of Suriname, based largely on his reading in eighteenth century literature” (138).

Joanna is op 6 November 1782 weens vergiftiging in Suriname oorlede, nege maande nadat Stedman op 2 Februarie 1782 met Adriana getrou het. Stedman was besonder geheg aan sy en Joanna se kind, Johnny, maar Adriana “took her frustrations out on Johnny” (321; ook 404). Vir Adriana Johnny “was an interloper … she increasingly cast herself as wicked step-mother” (326). “Stedman’s pride in Johnny is one of the most attractive features of his Tiverton Journal. He was the living reminder of those days he had lain with Joanna in their small house on the outskits of Paramaribo” (449), die hoofstad van Suriname. Johnny het in 1792 as 17-jarige op sy vyfde vaart as Britse matroos by Jamaika verdrink.

Stedman het teen die einde van 1772 uit Holland na Surimane vertrek, van die eiland Texel af (534), soos Jan van Riebeeck meer as ‘n eeu vroeër. “By the time Stedman arrived early in 1773 … Jewish families were the longest established group of white colonists in Suriname, and the only ones to have preserved a separate racial and religious identity” (578). Hierdie Jode was voorheen in die Hollandse nedersetting in Brasilië, het in 1654 uitgewyk na wat tans Frans Guiana is en hulle in die 1660’s by die Engelse in Suriname aangesluit.

Slawe het dikwels gedros en hulle in die Guiana-woude gevestig en strooptogte op die plase uitgevoer, soms met behulp van slawe werksaam op die plase. As hulle gevang word, was hulle verweer dat hulle deur die marone ontvoer is. Hulle is marone/”maroons” genoem, afgelei van die Spaanse woord “cimarrón” (“cima” beteken bergtop) om aan te dui dat hulle wild of ongetem is (588). In Stedman se tyd was daar na beraming vyf of ses duisend marone. Ander slawe is ingevoer om die drosters te vervang. Onlangs ingevoerde slawe is soutwaterslawe genoem (603).

In 1760 en 1762 het die Hollandse owerheid naïewe ooreenkomste met twee maroongroepe gesluit waarvolgens hulle as vry en onafhanklike entiteite erken is. “Both groups agreed to halt their raids in return for an annual payment of supplies, including ammunition … Both groups agreed to hand over further runaways” (638). “Slaves continued abandoning the plantations for the forest, partly fleeing ill treatment, partly encouraged by the independence achieved by the existing maroons” (643). “Stedman had come to believe that the peace bought for the colony by the peace treaties of 1760 and 1762 had been achieved at too high a price. They had created, on Suriname’s very borders, flourishing communities who would always pose a threat, if only by the example they posed to the plantation slaves” (1192).

Boni was een van die leiers van die marone. “Boni’s name – along with lieutenants Baron and Jolycoeur – … passed into modern Suriname history as the archetypal resistance hero” (648). “It was Stedman’s Narrative that made Boni a prototype of the just rebel and guerrilla fighter” (652), al het hy gemoor en gesteel. Hierdie gebeure herinner aan FW de Klerk wat ten spyte van die goeie raad wat hy tot die teendeel ontvang het, besluit het om onvoorwaardelik met terroriste te onderhandel. Dit herinner ook aan die helde en ikone wat voor, tydens en na die De Klerk-onderhandelings gefabriseer is.

“Boni “was a second generation maroon, a so-called ‘bush-Creole’, born in the forest c 1730, probably of an Amerindian father and African mother. It sounds the right ancestry for someone afterwards taken up as a proto-nationalist – born in freedom, and descended from the two groups most exploited by the slave colony” (658). Boni “intended pursuing a policy of amalgamating all the separate maroon groups … to make them more effective as a fighting force” (663). Stedman “present a deeply sympathetic account of the ‘rebel Negroes'” (668). Hy “eventually came to admire” Boni (688).

Wat ‘n mens in White se boek lees, herinner dikwels aan ons geskiedenis. Daar was bv die projek om ‘n 94 kilometer lange halfsirkelroete in die woud te vestig en dit gereeld te patroleer ten einde die nedersetting teen aanvalle te beveilig. Soos in die geval van bv Koevoet of die Kaapse Korps of die vroeëre Britse pandoere is die Hollandse soldate deur ‘n “Neeger Vrijcorps or Black Rangers” bygestaan. “These were a contigent of 300 slaves who, in July 1772, were offered their freedom in return for military service” (705). Hierdie swartes het die plaaslike omstandighede geken. Hulle “turned out to be far more effective as forest fighters than any European troops” (710; ook 994). Wanneer die blanke troepe die woud ingevaar het op soek na marone “they … marched, European style, to the roll of drums; it is hardly surprising they saw nothing of the enemy” (947).

Die troepe wat na Suriname gestuur is, “was made up of several nationalities – Swiss, German, French, Dutch and, of course, the Scotsmen of the Scots Brigade” (973), waarvan Stedman lid was. Holland het op daardie stadium nie oor ‘n nasionale weermag beskik nie. In die linkse aktivistiese literatuur word voorgegee dat die slavinne onweerstaanbaar mooi vir hierdie blanke soldate was. In werklikheid was dit feitlik al vroue wat beskikbaar was en dié van gemengde afkoms, die mulatto’s, is deur die blanke soldate bo die swartes verkies. “In a colony of 3 000 whites and slaves, the arrival of 500 young European men with 400 to follow was the event of the century. No one knows exactly how many widows or unmarried heiresses were in Paramaribo at the time, but they descended on the young officers in swarms” (720). Stedman “was in a buyer’s market” (734).

Die situasie was dus eintlik heel anders as wat dit deesdae graag in linkse geledere voorgestel word. Die blanke soldate het die slavinne in ‘n sin in sommige gevalle eerder bevoordeel as benadeel. Op 1 Maart 1773 skryf Stedman in sy dagboek: “Receive a cordial and two fine oranges from a mullato girl” (725). In sy Narrative word dit aangedik tot “a basket of oranges” (1828). “Interestingly, it was Joanna herself [who] took the initiative in approaching him: we learn later it was she [who] sent the cordial and oranges” (734; ook 1027). Sy was 15 jaar oud (1032). Stedman het met Joanna se ma en die res van haar famlie ooreengekom dat “Joanna was to be cook, nurse, laundry woman and concubine” (734). Sy “belonged to an extended family with connections even among the rebel maroons” (913).

“The ‘wedding’ of 8 May was the conclusion of these transactions in the presence of Joanna’s relatives. However, it is also abundantly clear from the Journal that Stedman quickly fell in love with her … Despite the many opportunities for sexual adventure in Suriname at all levels of society, he appears to have been faithful to her … Most significant of all, in tracing the development of his feelings, is his deepening sense of responsibility for her” (739). “He was concerned about her future and had no wish to depart leaving her pregnant with a child who would, by the law of the colony, be born into slavery. This refusal to treat her as a sexual commodity develops into a passion to ‘free’ her” (749). “Inter-racial marriages were permitted under Dutch colonial law … But is was not possible to marry a slave, and Stedman’s ‘Surinam’ marriage was the only type of marriage available to him. He seems, initially at least, to have regarded it as binding, with the ultimate intention of ‘freeing’ her and taking her back to Holland when his regiment was withdrawn from Suriname” (1137).

Stedman kon egter nie daarin slaag om met Joanna se slawe-eienaar op ‘n vrystellingsprys ooreen te kom nie. Joanna het die bediende van mev Godefroy geword vir wie sy tot die einde van Godefroy se lewe sou moes werk. “Joanna had found a more congenial owner. The condition was that she would never leave Suriname, at least during Mrs Godefroy’s lifetime … it was years before Stedman came fully to terms with this implication, that she [Joanna] preferred her life in Suriname to the prospect of accompanying him to Holland. It also left Johnny’s fate undecided” (1172).

“With his fellow officers and men, he [Stedman] spoke Dutch and sometimes French. With Quaco, his manservant, and with the oarsmen, he was already speaking Sranan, the Suriname Krio he had begun to learn from his sleeping dictionary, Joanna. But he kept his Journal in English, and in a dialect increasingly distancing himself from his situation” (799). Met ander woorde, sy simpatie het al hoe meer na die kant van die slawe en marone geleun. “It is only … in the final entries of the Suriname diary, that he offers any hint that their [the slaves’ and maroons’] cause may be a just one” (882).

“There can be no doubt that Joanna was the first agent of his change of heart supplemented, once his eyes were opened, by what he loved to term ‘occular demonstration'” (908), met ander woorde, persoonlike, sintuiglike waarneming. Verdere aansporing was toe hy agtergekom het dat Joanna swanger is. “Instantly aware of the momentous implications – that his child, the future Johnny, would be born into slavery – he began, literally overnight, to record examples of cruelty to slaves” (1094). Dit was deel van “his new role as prospective father. He was beginning to change sides” (1104). “The fact is that anti-slavery sentiment barely existed in the third quarter of the eighteenth century” (892). “As for Holland, always Stedman’s first point of reference, revulsion against slavery would not be a significant political force until the 1850s” (897).

Suriname was geen klaslose gemeenskap nie. Daar was nie net ‘n onderskeid tussen blankes en nie-blankes, slawe-eienaars en slawe, asook marone en slawe, nie. “There were divisions in Suriname’s slave population, between shades of colour [black and mulatto], between domestic and plantation slaves, and even between different versions of plantation slavery. Sugar was the most demanding crop of all. Cultivated on a large scale to a strict seasonal timetable, and requiring a regimented work force … Coffee and cotton production were less hectic, and lumber work deep in the forest was, in strictly relative terms, the freest slavery of all” (1042). Gelykheid en eendersheid in gemeenskappe is wensdenkery. Onderskeide en hiërargie is so natuurlik soos water.

Ek het aangetoon hoe historiese gebeure deur propagandiste vir hulle doeleindes skeefgetrek word. Daar is ook insiggewende parallelle tussen die twee eertydse Hollandse kolonies, die Kaap en Suriname. Hierdie rubriek dien as agtergrond vir die volgende een, waarin ek skryf oor ‘n Afro-Surinamer, die lesbiese mulatto Gloria Wekker, wat in haar onverkwiklike aanvalle op hedendaagse blanke Nederlanders in meer as een opsig ‘n skewe siening van die verlede en hede het.

Wilders sê hy is steeds beskikbaar nadat koalisie-gesprekke in duie stort

Geert Wilders, die Nederlandse anti-immigrasiepolitikus, het gesê sy party is nog steeds beskikbaar nadat koalisiesprekke tussen die VVD se premier Mark Rutte en drie ander partye in mislukking geëindig het.

Een van die moontlike koalisievennote, GroenLinks, het geweier om hul belofte oor oopgrens-immigrasie te verbreek. Wilders het die ineenstorting “baie goeie nuus” in ‘n twiet genoem.

Edith Schippers, die uittredende minister van gesondheid wat die onderhandelinge gelei het, het aan verslaggewers gesê immigrasie was die mees verdelende kwessie. “Migrasie te moeilik om te oorbrug,” het sy gesê. “Ons kon nie ‘n gesamentlike basiese besluit bereik nie.”

GroenLinks, onder leiding van die 31-jarige Jesse Klaver, het ‘n veldtog gevoer vir ‘n meer vrygewige asielbeleid, ‘n baie ongewilde houding in die land.

Wilders, wie se party tweede gekom het, is heeltemal uitgesluit van die gesprekke. Sy PVV-party word geïgnoreer ten spyte daarvan dat hy die tweede grootste aantal setels in die parlement gewen het, omdat premier Mark Rutte en ander linkse partye geweier het om saam met hom te werk.

Onderhandelinge tussen liberale van die VVD, die Christen-Demokrate (CDA), die progressiewe Demokratiese Party (D66) en die ver-linkse GroenLinks het uiteindelik ná die weke van stryery oor immigrasiebeleid op niks uitgeloop nie.

Ander beleide, insluitende klimaatsverandering en inkomstevlakke, het ook tydens die gesprekke probleme veroorsaak, volgens Rutte. “Ons wou hê dit moet suksesvol wees, maar ons het nie geslaag nie. Ons het saam besluit dat dit net nie sou werk nie,” het hy gesê.

Rutte moet nou met die konserwatiewe Christelike Unie saamwerk om ‘n baie klein 76-setel meerderheid te verseker, maar Maandag se ineenstorting sal waarskynlik die vorming van ‘n regering vir maande vertraag.

Die CU het nie in die verkiesing setels bygekry nie, anders as die Groenes, maar hul arbeids- en belastinghervormingsbeleid sluit aan by dié van Rutte se liberales en die Christen-Demokrate.

Die Christelike Unie is egter konserwatief en Euroskepties, teen orgaanskenking en politieke integrasie in die eurosone.

GroenLinks het 20 distrikte gewen en is as noodsaaklik beskou om ‘n gemaklike 85 setel-voorsprong te verseker. “Ek is baie teleurgesteld,” het die CDA-leier, Sybrand Buma, gesê. “Die verskille tussen ons was te groot, veral in terme van immigrasie.”

Vrae in Nederlandse parlement nadat burger in plaasaanval sterf

Tydens nog ‘n plaasaanval in Suid-Afrika is ‘n Nederlander wreed gemartel vermoor op Moseley Farm op die R40 na Barberton en die nuus maak opslae in Nederland.

Die moord was Vrydagaand digby die dorpie Barberton, waar die 55-jarige slagoffer met sy eweneens Nederlandse vrou gewoon het. Peet van Es het nie die aanval oorleef nie maar sy metgesel Arine Prins en ‘n vriend net bekend as Michael het wel.

Vyf gemaskerde swart aanvallers het die plaasmense oorval, die vrou en ‘n familievriend vasgebind en toegang tot die kluis geëis. Prins se gesig is erg gekneus in die aanval.

Vervolgens is die aanvallers na bo, waar hulle die Nederlander na vyf ure se marteling doodgesteek het. Die weduwee het aan die Barberton Times gesê dat die booswigte met juwele en elektroniese ware as buit vertrek het in die motor van die slagoffer.

“Daar is selfs ‘n naam daarvoor: ‘plaasmoorde’, soos in die Afrikaanse woord vir ‘n boerdery”, sê korrespondent Bram Vermeulen. “In 2016 was daar meer as 300 van hierdie soort aanvalle gewees, waarby 64 boere of hul familielede om die lewe gekom het. Dikwels gebeur dit op gruwelike wyses: boere word nie net beroof nie, maar ook gemartel.”

Organisasies wat opkom vir die blanke gemeenskap in Suid-Afrika vind dat die regering onder leiding van die ANC te min doen aan die probleem.

In Nederland het die PVV in die Tweede Kamer vrae gestel oor die kwessie. Die party is bekommerd oor die gebrek aan beskerming vir onder andere blanke boere in Suid-Afrika.

Vrae van die lede De Roon en Bosma (albei PVV) aan die minister van buitelandse sake oor die plaasmoord op ‘n Nederlander in Suid-Afrika, het ingesluit of die regering ‘n verklaring kan gee vir die feit dat die aantal plaasmoorde die laaste tyd besonder toegeneem het.

Die lede wou ook weet in hoeveel persent van die gevalle lei die gruwelike moorde, op meestal blanke boere, eintlik tot ‘n veroordeling?

Beide lede het hul kommer uitgespreek dat die moorddossier tydens die polisieondersoek op gebruiklike Afrika-wyse “onder ‘n dik laag stof sal verdwyn”.

Hulle het ‘n beroep op die Nederlandse owerhede gedoen om die Suid-Afrikaanse regering onder druk te plaas om die Nederlandse boeregemeenskap in Suid-Afrika teen nog meer bloedvergieting te beskerm en gesuggereer dat die ekonomiese wanbestuur onder die ANC-regime bygedra het tot die kwessie.

“Die vraag is of boere spesifiek ‘n teiken is en of Suid-Afrika net ‘n kriminaliteitsprobleem het waaronder boere ook ly,” sê Vermeulen. “By boere-organisasies asook in sogenaamde ‘ver-regse kringe’ word gesê dat daar agter die plaasmoorde politiek sit: As daar genoeg plaasvind, dan verdwyn die wit boere vanself van die platteland.”

Ondersoeke wat deur die ANC gelei word, kom egter steeds tot dieselfde gevolgtrekking: dit is gewone moorde, en boere net soos ander inwoners van die land is dikwels slagoffers, maar daar is geen politieke agenda daaragter nie.

Die vraag bly egter: Indien dit net “gewone misdaad” is, hoekom word die slagoffers doodgemartel?

Rutte klop Wilders in Nederlandse verkiesing, maar koalisienagmerrie wag

Premier Mark Rutte lyk asof hy die wenner van die Nederlandse verkiesing gaan wees, maar sonder koalisievennote. Wilders het aan RTL gesê dat selfs al het hy Rutte nie geklop nie, hoop hy dat sy party sterk opposisie teen Rutte se VVD sal wees.

Met net meer as ‘n tiende van die stemme getel, het VVD Party na die wenner gelyk, voor Wilders wat in die derde plek met 20 setels is, volgens data wat deur die ANP Nederlandse nuusagentskap vrygestel is. Wilders het sy tuisdorp Venlo asook die simboliese Maastricht ingepalm.

Die finale amptelike syfers sal eers op 21 Maart bekendgemaak word.

Ondanks die feit dat die wenner, Rutte se VVD gewen het, het hulle 10 setels afgestaan, ‘n groot verlies van 41 tot slegs 31. Sy juniorvennoot in die uitgaande koalisie, Arbeid, het sy ergste nederlaang ooit gevoel. Die grootste verloorders sal na verwagting daal van 38-9 setels.

Dit laat Rutte met ‘n kopseer omdat hy geskikte koalisievennote na regs sal moet vind want hy weier om saam met Wilders te werk.

Op 81 persent, was die opkoms die hoogste in 30 jaar. In Nijmegen, het stemlokale se stembriewe opgeraak en moes kiesers meer tyd gegun word om te stem.

Die PVV, Wilders ‘n party het ‘n aansienlike verbetering van die 15 setels in die verkiesing van 2012 behaal. Wilders het getwiet: “Ons het setels! Die eerste oorwinning! En Rutte het nog nie die laaste van my gesien nie!! ”

Rutte het op die nippertjie stemme gekry weens die rel met die Turkse minister wat hy laat deporteer het. Die diplomatieke uitval met ‘n Moslemland tydens ‘n verkiesingsveldtog waarin immigrasie en integrasie sleutelkwessies was, het hom ook na ‘n anti-Moslem-kandidaat soos Wilders laat lyk.

Denk, ‘n party vir hoofsaaklik Turkse Moslems, gaan ook ‘n setel of twee wen, om vir die eerste keer ooit ‘n etniese party in die parlement te wees.

Wilders het gesê hy teleurgesteld met die resultate, maar kyk na die positiewe van die verkiesing: “Ek sou eerder die grootste party wou wees. (Maar) ons het ook setels. Dit is ‘n resultaat om op trots te wees.”

Die uitkoms is ‘n groot verligting vir EU-regerings wat ‘n golf van nasionalisme in die gesig staar. Duitse kanselier Angela Merkel se hoof van personeel, Peter Altmaier, het getwiet: “Nederland, o Nederland jy is ‘n kampioen … .. Baie geluk met hierdie groot resultaat!.”

Frankryk se sosiaal-demokratiese minister van buitelandse sake Jean-Marc Ayrault het getwiet: “Baie geluk aan die Nederlanders wat die opkoms van die verregse gekeer het.”

Paolo Gentiloni, Italiaanse premier, het getwiet: “Nee vir Nexit. Die anti-EU het die Nederlandse verkiesing verloor.”

Guy Verhofstadt, die Europese parlement se hoof Brexit onderhandelaar, het getwiet: “NL bly liberale & pro-Europese vesting!”

Martin Schulz, die Duitse sosiaal-demokratiese leier, het getwiet: “Geert Wilders kon die verkiesing [in Nederland] nie wen nie. Ek is verlig.”

Moslemlande veroordeel Nederlandse rel met Turkye

Verskeie Moslemlande sowel as Frankryk, het die Nederlandse owerhede veroordeel omdat ‘n Turkse minister gedeporteer is.

Die luidrugtige diplomatieke geskil tussen Nederland en Turkye hierdie naweek het aansienlike onrus veroorsaak.

Verskeie Moslemlande sowel as Frankryk, het die Nederlandse owerhede veroordeel omdat die Turkse minister teruggestuur is Duitsland toe. Die Franse minister van buitelandse minister Jean Marc Ayrault het in Metz gesê die Turkse minister se byeenkoms “is ‘n kwessie van vryheid van assosiasie”.

Yousuf Al-Koda, hoof van die Islamitiese Wasat Party in Soedan, het gesê die skuif teen Turkse ministers is ‘n skending van hul menseregte wat die idee van demokrasie soos “bepleit deur Europa” weerspreek.

Algerië se wetgewer Muhammed al-Hadi Osmaniye het gesê so ‘n “rassistiese” en “uitdagende houding dien verregse groepe” in Europa. “Die Weste wil nie die ontluiking van demokrasie in Moslem gemeenskappe sien nie,” het hy bygevoeg.

Egipte, Irak, Mauritanië en Tunisië het gister ook hul stemme bygevoeg tot ‘n internasionale Islamitiese koor van veroordeling teen Nederland omdat Turkse ministers ‘n politieke saamtrek in Rotterdam gereël het wat hulle wou verhoed.

In Rotterdam is twaalf betogers in hegtenis geneem en nog sewe mense is beseer.

Die onrus kom in die nasleep van die gedwonge vertrek van die Turkse minister Fatma Betul Kaya Sayan. Sy moes uit haar diplomatieke voertuig klim toe ‘n wegsleepvoertuig haar motor opgehaak het – 30m van die Turkse konsulaat – om haar te verhoed om binne te gaan. Sy het histeries begin gil.

Kaya is per polisiebegeleiding en helikopter na die Duitse grens vergesel.

Volgens die Rotterdam Burgemeester Ahmed Aboutaleb, moes Kaya Nederland verlaat omdat die Turke gelieg het oor die bedoeling van haar besoek.

Op 16 April stem Turkye in ‘n referendum oor ‘n aantal veranderinge aan die Turkse grondwet waarin President Erdogan aansienlike bykomende magte kan kry. Sedert die somer van 2014, kan Turke wat in die buiteland woon in Turkse verkiesings stem.

Politici in Turkye, insluitend Kaya, probeer om Turkse burgers wat in Nederland woon te oorreed om te stem vir Erdogan se voorgestelde veranderings in die referendum.

“Dit beteken vir Erdogan dat rondom 5,5 tot 6 miljoen stemme uit die buiteland kan kom,” sê Armand Sag, ‘n Nederlandse ontleder. “Dit mag dalk net die deurslag vir Erdogan wees in die referendum, waar beide partye kop aan kop is.”

Erdogan het gister gesê dat Nederland optree soos ‘n “piesangrepubliek” en sanksies voorgestel.

“Het Europa iets gedoen? Nee, hoekom? Omdat hulle nie mekaar byt nie. Nederland tree soos ‘n piesangrepubliek op,” het hy in ‘n toespraak gesê in die provinsie Kocaeli, naby Istanbul, volgens Reuters.

Vroeër, het Erdogan die Nederlanders beskryf as “Nazi oorblyfsels”.

Nederland wil nie dat Turkse ministers hul politieke veldtogte in Nederland in die openbaar voer nie. Saterdag, het die Nederlandse regering die vlugpermit van die Turkse minister van buitelandse sake, Mevlüt Cavusoglu teruggetrek.

In Frankryk, het Cavusoglu Nederland beskryf as die “sentrum van fascisme” tydens ‘n toespraak.

Na Kaya se vertrek het onluste uitgebreek by die Turkse konsulaat, waar ‘n duisend Turke versamel het. Die Nederlandse regering het probeer om die onluste te onderspeel, maar berede polisiebeamptes moes die woedende skare terugdryf en waterkannone inspan. Traangas en rubberkoeëls is ook gebruik.

Syfers van die Nederlandse Sentrale Buro vir Statistiek (CBS) toon dat uitvoere uit Nederland na Turkye sowat 1 persent van die totale uitvoere van Nederlandse goedere behels.

Turkye het reeds aangekondig dat die Nederlandse ambassadeur vir die oomblik nie meer welkom sal wees nie.

Toeroperateurs TUI en ANVR-Reisbureaus het aan die Nederlandse koerant, De Telegraaf, gesê toeriste kanselleer hul reise na Turkye.

Wilders se veiligheid ernstig in gedrang wys nuwe inligting

Geert Wilders is in goter gevaar as wat voorheen berig is, nadat meer inligting oor sekuriteitsprobleme onthul is.

Die politieke donderslag wat Woensdag in Nederland geslaan het, is op die punt om selfs meer skade aan die elite aan te rig.

‘n Polisieman met dubbele burgerskap (Marokkaans en Nederlands) het inligting aan Marokkaanse misdadigers en moontlik aan terroriste uitgelek. Hy was in diens van die DBB, Diens Bewaken en beveiligen, die diens wat Wilders beskerm.

Maar volgens die jongste onthullings het die agent, Faris Kattat, nie net gewerk vir die DBB nie, maar was ook deel van die IRIS span wat Wilders beskerm het, as ‘n “verkenner”. En asof dit nie genoeg is nie, is agent Faris in hegtenis geneem en vrygelaat die volgende dag.

Daarbenewens het Faris het ‘n broer, Mohammed, wat vir die polisie in Utrecht gewerk het, maar is afgedank omdat hy sensitiewe inligting in 2007 gelek het.

Twee polisiehoofde moes reeds bedank te midde van dié growwe nalatigheid. Theo van der Plas en Michel Beaten, wat die DBB bestuur, moes hierdie week op versoek van hul rooigesig meerderes die pad vat.

Wilders sou waarskynlik beter daaraan toe wees as hy sy eie veiligheidsmaatreëls bestuur, maar dit is streng verbode onder Hollandse reg. Hy het getwiet dat sy veiligheid tans ‘n ernstige kopseer is.

Wilders: onzin dat ik veilig ben https://t.co/fwKPKMErXa pic.twitter.com/lr7bZsdbhQ

— De Telegraaf (@telegraaf) February 25, 2017

Die PVV het alle openbare verskynings deur Wilders en ander PVV parlementariërs gekanselleer, maar die regering meen “Wilders was nooit in gevaar te eniger tyd nie”, ‘n verrassende verklaring onder die omstandighede nadat nie minder nie as twee polisie afgedank is oor die saak.

Die Nederlandse Moslemgemeenskap het intussen woedend gereageer oor die arrestasie van Faris K. Hulle sê daar is geen Marokkaanse-Hollandse kriminele bendes nie en sy inhegtenisneming is nog ‘n teken van “rassisme”.

‘n Paar dae gelede het ‘n Moslemparlementariër Ahmed Marcouch van die Arbeiders gesê dat mense wat vir Wilders stem, nie in diens van die polisie behoort te wees nie en die enigste stemme van protes teen sy stelling het gekom van die PVV. Al die ander partye het instemmend geknik.

Wilders sê dat die agent hom selfs gevolg het na sy hoogsgeheime tuiste, ‘n plek wat veronderstel was om heeltemal veilig te wees.

Vreselijk. Dit waren mijn directe persoonsbeveiligers die tot in mijn safehouse kwamen. Dit is heel erg eng. https://t.co/h1a7WUpV8N

— Geert Wilders (@geertwilderspvv) February 24, 2017

Die jongste poging om Wilders se veiligheid te verontagsaam, moet kom as geen verrassing nie, veral ná die talle kere wat hy al wakker gemaak is in die middel van die nag om verskuif te word na ‘n veiliger plek weens moordkomplotte teen hom.

Die uitgewekene Nederlandse historikus, Arthur Legger, het nege jaar gelede oor die kommerwekkende metodes van die Nederlandse elite geskryf. Dit bring ‘n mens onder die indruk van hoe dapper Wilders is om standpunt in te neem teen ‘n amorele elite.

Die elite laat politici soos Wilders onbeskerm, sê Legger. “Net soos met Theo Van Gogh, het die direkteur en personeel van die Nederlandse Intelligensiediens grootliks geweet wat aangaan en wat gaan gebeur. Mohammed Bouyeri, die moordenaar van Theo van Gogh, was selfs hul informant vir ‘n paar maande, maar tog het hulle besluit om passief te bly. Op Dinsdag 16 Maart 2008 het die Nederlandse minister van Binnelandse Sake, G. Ter Horst hierdie feit in die Parlement erken.”

Lid van Wilders se beskermingseenheid vas na hy inligting lek

Die Nederlandse agent Faris K. wat vir die eenheid gemoeid met die veiligheid van politici en diplomate, insluitend die beskerming van Geert Wilders, gewerk het, is gevang dat hy sensitiewe inligting lek. Die agent is van Marokkaanse afkoms.

‘n Gevestigde bron het aan die Nederlandse AD Nuus vertel dat Faris K inligting aan ‘n Marokkaanse misdaadsindikaat oor die moontlike doen en late van politici, hoë-profiel diplomate en die koninklike familie, kon uitgelek het.

Die veiligheidsdienste sê die agent is nou betrokke by die veiligheid van PVV-leier Geert Wilders, wat onder konstante 24/7 beskerming is ná doodsdreigemente van jihadiste en pogings op sy lewe.

Hoewel Faris K. nie betrokke was by die direkte persoonlike sekuriteit van politici nie, was hy bekend as ‘n “ontdekker”, iemand wat inligting oor plekke versamel waar die teikenpersoon heen reis.

Volgens polisiehoof Erik Akkerboom, weet hulle nog nie wat die omvang van die lekkasies was nie. Dit is bevestig dat Faris K. toegang tot sensitiewe inligting in geklassifiseerde polisielêers gehad het, en daarom kennis van die reisroetes, veilige huise en krisisstrategieë gedra het.

Die eenheid wat getaak is met die persoonlike veiligheid van BBP’s staan bekend as die DBB in Nederlands. Hulle pligte sluit die monitering van Geert Wilders in, het ‘n polisie-bron bevestig.

“As ek nie meer blindelings kan vertrou op die diens (DBB) wat my moet beskerm nie, kan ek nie meer funksioneer nie. Dit is onaanvaarbaar,” het Wilders getwiet. Nasionale polisiewoordvoerder, Dennis Janus het bevestig aan AFP dat ‘n agent in hegtenis geneem is Maandag wat daarvan verdink word dat hy “amptelike geheime geskend het”.

Eerste Minister Rutte neem die bedreiging ernstig sê hy. Hy het ontmoet het met die PVV-leier oor sy veiligheid. Maar hy wou nie kommentaar lewer oor hul bespreking nie. Wilders het ook getwiet dat Rutte die saak as ernstig beskou.

Ander politieke partye eis ‘n verduideliking van die Eerste Minister. “Ons wil ‘n brief van Rutte hê,” sê D66 leier Alexander Pechtold. Hy het die nuus “kommerwekkend” genoem.

Voorsitter Jan Struijs van die Nederlandse polisie-unie sê die lekkasies was te wagte, want “inligting is die nuwe goud”.

NCTV-baas Dick Schoof het gewaarsku onlangs in die Nederlandse media dat, in Nederland, bande tussen misdadigers en jihadiste al hoe nouer raak. Op hierdie manier is spesifieke inligting oor politici soos Wilders baie gesog.

Die agent is intussen van sy pligte onthef. Nederlandse koerante De Telegraaf en NRC Handelsblad en nasionale uitsaaier NOS het die verdagte as ‘n ervare beampte in sy middel-30s geïdentifiseer.

Konserwatiewe politikus Pim Fortuyn is vermoor net nege dae voor die Nederlandse verkiesings in 2002. Die Peilingwijzer opname het getoon dat Wilders voorloop.

Bedekte gesigte in Nederlandse parlement

In Nederland, begin 2016 meer lyk soos 1968 omgekeer eerder as 1933, soos die postmoderne wêreldbeskouing in die versapper beland.

Vir diegene wat nog nie hierdie metafore verstaan nie: Dit is wanneer ‘n land se kernwaardes van vryheid en demokrasie só afgeslyt word deur ‘n stadige beweging van verowering, soos ‘n boerka in ‘n die Nederlandse Nasionale Vergadering, die sogenaamde hart van demokrasie.

Of in Suid-Afrika, as ‘n houtwerkdruipeling en sy rooi pette handgemeen raak in die parlement, terwyl die media dink dis doodnormaal en ‘n Britse bewonderaarsklub waardig.

Die simboliek wat dit verteenwoordig, is dieselfde as die plaas van varkkop teen die voordeur van ‘n moskee, skryf GeenStijl, ‘n Nederlandse webwerf wat verslag doen van binnekring politieke nuus. Gelukkig het die boerkaverbod tans voor die Parlement in Den Haag, waarskynlik ‘n meerderheid stemme om te wen.

Slegs die “ekstreem-wit” – soos hulle skertsend genoem word, want hulle het net wit leiers – ver-linkse partye GroenLinks en D66 is teen die boerkaverbod. Soos die indringers, het hulle vroueregte versaak en haat hulle hul eie land se geskiedenis.

Die verbod op klere wat die gesig behalwe die oë bedek, kan staatmaak op ‘n parlementêre meerderheid bestaande uit die VVD, PvdA, CDA, SP, PVV, Christelike Unie en die Groep Bontes/Van Klaveren en sal van toepassing wees op openbare vervoer, onderwys, gesondheidsorg en die regeringsgeboue.

Maar tydens die parlementêre debat vandeesweek ‘n paar nikab-draers die parlementsgebou binnegekom ten spyte van die duidelike reëls van die Huis wat bedekte individue volstrek verbied. Die reëls is geïgnoreer in soeke na legitimiteit van die boerkabende.

‘n LP van die Bontes/Van Klaverengroep het die nikab-draers aangespreek. “Ek dink dit is goed dat ons ‘n einde maak aan hierdie dwaasheid. Dit is nie ‘n gesig nie. Letterlik.”

Maar die ver-linkses het beswaar gemaak. “Dit is die gaste van die huis, wat met respek behandel moet word.” Waarop Van Klaveren geantwoord het dat dit eerder andersom moet wees.

‘n Groen-LP, Linda Voortman het dit duidelik gemaak dat hulle teen die verbod op die boerka sal veg, want “dit los ‘n probleem op wat nie bestaan”. Die Turkse LP van die Groep Kuzu Ozturk het gesê die verbod is teen die vryheid van godsdiens en dat die regering onbehoorlik inmeng met “vroueregte”. Hy het gesê: “Die staat moet nie ‘n feminis wees nie.” Hy het die verbod ‘n giftige maatreël genoem.

Die partye in die parlement teen die Boerka het ‘n meerderheid van 54 van die 75 setels in die Senaat, terwyl GroenLinks en D66 ver agter loop.

Frexit of Nexit, welke landen volgen het Britse voorbeeld?

Verschillende leiders van rechtse partijen hebben in andere landen ook opgeroepen tot een referendum in eigen land.

Onder meer Marine Le Pen en Geert Wilders vinden dat hun volk moeten kunnen kiezen over het lidmaatschap van de Europese Unie.

Nu het bijna zeker is dat het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie stapt na de uitslag van het referendum over de Brexit, zeggen analisten dat dit een domino-effect kan hebben op de hele organisatie.

Marine Le Pen, de leider van Front National zegt dat Frankrijk ook het recht heeft om te kiezen. Bij wijze van statement zette ze de Union Jack, de Britse vlag, op haar Twitterpagina. “Vrijheid heeft gewonnen. Ik zeg het al jaren, maar nu moeten we wel hetzelfde referendum houden in Frankrijk en andere EU-landen. De Europese Unie is verantwoordelijk voor de hoge werkloosheidsgraad en helpt niet om smokkelaars, terroristen en economische migranten buiten te houden.”

De Nederlandse politieker Geert Wilders zegt dat Nederland het recht hebben om te stemmen over een ‘Nexit’.

“Het Nederlandse volk moet zo snel mogelijk de mogelijkheid krijgen om ook hun mening over de Europese Unie te geven. Als ik premier word, dan zal ik ervoor zorgen dat er een referendum komt in Nederland om de Europese Unie te verlaten. Het volk mag beslissen.”

Een recente enquête heeft gesuggereerd dat 54 procent van de Nederlanders een referendum willen.

Bron: Het Laatste Nieuws

Steve Hofmeyr: Waarskuwings uit Afrika: as jy ‘n minderheid word in jou eie land

Wat kan mens doen met net 48 uur in Europa? Met ander woorde, geen tyd vir inkopies nie – wat fataal is as jy jou onderklere vergeet het. Maar ware diplomatieke betrekkinge beteken ‘n vriendelike Vlaamse staatsman pak sy noodreistassie op die sypaadjie langs die Europese Unie uit en leen my twee splinternuwe onderbroeke. En, nee, hulle was nie oranje nie.

Ek doen vlugtig toesprake by die Vlaamse en Europese Unie se parlemente en staan verstom oor die kundige vrae waarmee ek gepeper word. My ontnugtering kon ek later verwoord as “die Meerderheid van Minderhede”. Dit het vinnig ‘n gewilde definisie geword vir oënskynlike redes. Daar bestaan nie ‘n land ter wêreld met mense wat nié soos ek en jy voel nie, staatlose volke wat regeer word deur mense wat hul eer, erfenis, taal, opinie en waardes verwerp of minag.

Tuis woed Suid-Afrika se negatiewe beriggewing voort, dat die “Nederlanders” my glo boikot. Nie ‘n woord oor die feit dat dit die Nederlanders is wat my genooi het nie! Die “boikot” is maar dieselfde “Suid-Afrikaner” as laas. Hy verag dalk vryspraak, maar hierdie keer het dit gelei tot ‘n beter venue en groter belangstelling. Hierdie is Nederland, nie Suid-Afrika nie. Ruimte vir vryspraak is hier sommer baie. Moslem-imams se opruiery hier laat my geselsies soos kleutertelevisie lyk. Die pragtige eetplek genaamd PROEF, was net soos die teater wat TREURGROND vertoon het, stampvol en uitverkoop. Die plek was gepak, met wittes, swartes, Grieke, Irakese en tientalle Suid-Afrikaners; nugter mense wat wil hoor en saampraat. As jy, as ‘n ANC-gatgabba, dink jy kan andersdenkendes daar stilmaak, sal jy harder moet werk. As jy Suid-Afrikaanse vroue wat lê en bloei nog een ekstra skop in die gesig wil toedien, moet jy soos Rian van Heerden en Sloet de Villiers ander se pogings om hul pyn te belig, snoer en ondermyn. Jy kan dit doen met woorde of met wegkyk, soos die ANC doen. Ek hou hulle almal ook van vandag af aandadig vir plaasmoorde en verkragtings. Hoekom? Want hulle is agente van verlamming toe ons dit die minste benodig het. As ek plaasmoorde noem, word die gesprek verplaas na Steve Hofmeyr. As ‘n regter kinderverkragtings noem, word die gesprek verplaas na Mabel Jansen en as iemand publieke varksug onderstreep, word die gesprek verplaas na Penny Sparrow. Raai wat word nooit opgelos nie… sterftes, verkragtings en varksug.

Ontkenning is die Suid-Afrikaanse manier. Tuis berig Beeld dat ek sou sê Suid-Afrika is pateties. Dit was nie in my toespraak nie. Maar, ja, Suid-Afrika se leierskap en ander indeksprestasies is wel pateties en ek het dit beslis genoem. As Suid-Afrika iemand soek om die ANC se beeld in die buiteland te poets, stuur gerus iemand anders. Daardie iemand is nie ek nie. My volk word uitgemoor en my nasie se vroue, kinders en oumas word verkrag. Ons het boonop ongekende armoede onder ons mense, ‘n ekstra 400 000 wit plakkers, sonder dat daar ‘n duik gemaak word in die nasionale werkloosheidsyfer. Ek het genoem dat daar bykans geen Afrikanergeskiedenis meer geduld word nie, maar het verwys na die Turning Points in History-skoolsillabus. Natuurlik staan monumente van Paul Kruger en Louis Botha nog, maar hulle word regop gehou deur die verf van vandaliste.

Ek het grappenderwys vertel hoe gereeld ons ons waghonde vervang oordat ons vorige waghonde vergiftig is en dat ek nie verbaas sal wees as dit nie ook ‘n Suid-Afrikaanse wêreldrekord is nie! Ek het genoem dat daar ‘n plaasaanval sal wees voordat ek weer terugkeer – daar was! – en vier verkragtings voor die einde van my toespraak – daar was! Ek het gou duidelikheid gebring oor die verwarring tussen Afrikaan, Afrikaner en Afrikaanses. Ek het ook ons unieke band met die Lae Lande benadruk, veral deur ons herkoms, taal en waardes. Ek kon noem dat hofmeiers (hofmeesters) al duisende jare bestaan en dat die Hofmeyrs in die 17de eeu uit Ibbenbüren deur Rotterdam na Kaapstad gereis het. Ek het beklemtoon dat wit Suid-Afrikaners, bekend vir hul werksetiek, sukkel om buitelands te werk terwyl miljarde spandeer word op vreemdelinge en vlugtelinge wat onwettig uit bootjies deur die heinings klim.

Ek het nie geskroom om Europa aan te vat nie. My woorde was: “My mense sou nooit droom om terrorisme in Europa te finansier nie – hoekom het julle dit aan ons gedoen…?” ‘n Yslike stilte het geheers. Net Martin Bosma (PVV) het sy kop geknik. In sy boek Minderheid In Eigen Land vra hy dieselfde vrae as ek.

Die plaaslike media het nie ‘n woord gerep oor hoe ek by elk van my drie toesprake en vier onderhoude volhard het dat toerisme, beleggings en ontwikkelingshulp nie sonder meer gestaak moet word nie, dat daar steeds geen ander land vir my is nie, dat ons s’n tog die beste, mooiste en goedkoopste vakansiebestemming in die wêreld is en dat ek alle Suid-Afrikaners bitter lief het.