Kultuur: Ons derdewêreldmeesters verarm ons geestelik

deur Karel Combrinck

Daar is die afgelope tyd heelwat opmerkings gemaak en kommentaar gelewer op Praag oor kultuur en by name die Afrikaanse kultuur,  wat my noop om ook iets oor die onderwerp by te voeg.

Die voedingsbronne van die Afrikaanse kultuur is velerlei. Van Nederland, Duitsland, Frankryk en Engeland het ons letterkunde, musiek, ballet en die beeldende kunste. Ook ons regstelsel ( deel van ons kultuurerfenis) is van Europese oorsprong en in groot mate so  ook ons taal. In Suid-Afrika self het ons hierdie invloede oor die jare aangepas en so ons eie kenmerkende taal, letterkunde, argitektuur en skilderkuns gevestig. Ten slotte is daar ook die onmiskenbare bydrae van mense van Oosterse afkoms en hulle Kleurlingafstammelinge wat insgelyks ‘n  waardevolle inset tot ons kookkuns, ons taal en ons volksmusiek gelewer het.

Maar nou vireers, wat is kultuur presies? Kultuur is ‘n moelike begrip om te omskryf. Die rede is dat die woord alles omvattend is. Dis natuurlik, om mee te begin,  die dinge hierbo genoem.  Maar dis ook veel meer. Die Amerikaans/Engelse skrywer en digter T.S Eliot het dit so probeer omskryf: “Culture may be described simply as that which makes life worth while”. Toegegee, dis taamlik vaag, maar die basiese idee is daar: Kultuur maak die lewe die moeite werd. Kom ons draai dit om en sê, alles wat die lewe die moeite werd maak, is kultuur. Nog nie die volle waarheid nie, maar darem ‘n entjie op pad daarheen.

Baie samelewings van die sg “onluikende wêreld” (emerging world) verwerp die Westerse kultuur skynbaar voor die voet, omrede die verbintenis daarvan met werklike of vermeende onregte van die verlede. Ek gebruik die woord “skynbaar” want hulle verwerp tog nie die  Westerse kultuur in sy geheel  nie. Hulle verwerp net die aspekte daarvan wat hulle as minder “nuttig” beskou en “nuttig” dui op dié bates wat vir hulle finansiële voordele inhou. Die aspekte wat hulle verwerp, is egter juis die mees waardevolle elemente, dié wat die lewe die moeite werd maak. Om dié rede weerhou hulle dan ook finansies (ons belastings) van  operahuise, simfonie-orkeste en teaters. Terselfdertyd is hulle blind daarvoor dat Mercedes-Benze, private vliegtuie en sokker ook Westerse kultuurwaardes is, hoewel nie die hoogste nie. En dan is daar natuurlik die Engelse taal, ook ‘n Westerse kultuurbesit en een waarvoor hulle veral ‘n voorliefde het.

Die uiteindelike doel met dit alles is uiteraard om die siel van die witman ‘n dolksteek toe te dien wat van hom ‘n houtpop sal maak wat vir niks anders goed is nie as om belastings te betaal.

En nou wat van die kosbare demokrasie? Is die demokrasie nie ook ‘n kulturele waarde van Westerse oorsprong nie?  Maar dié aanbid hulle wel. En daarvoor is daar ook ‘n rede. Die Demokrasie berus op koppe tel en bied naamlik by uitstek die geleentheid aan die verteenwoordigers van die massas om mag te gryp en hulleself te verryk. Die wese van die demokrasie, soos dit in ontwikkelde lande beoefen word, is dat een regering maklik deur ‘n ander vervang kan word en in Westerse lande gebeur dit dan ook gereeld. Maar wat is die  kanse om bv ‘n ANC-regering in Suid-Afrika met ‘n ander te vervang? Net mooi  nul. Vandaar dan ook die ou gesegde: “Een mens een stem, een keer.” Vir derdewêreld-samelewings soos dié in Suid-Afrika is die Westerse beskawing ‘n soort supermark waar hulle kan uitsoek wat vir hulle van die grootse (materiële) nut is,  d.w.s van nut hoofsaaklik  vir die vetkat-elite. En hierin word hulle natuurlik kopskuddend beaam deur al wat links en liberaal is in Europa en Amerika.

Maar nou moet ons ook erken dat die Westerse beskawing nie sonder sy snert en rommel ook is nie. In  sy aanvaardingstoespraak van die Nobelprys in  1970 het Aleksandr Solsjitnitsin dit só betreur:

“But should someone ask me whether I would indicate the West, such as it is today, as a model to my country, I should have to answer  no. I could not recommend your society in its present state as an ideal for the transformation of ours. The Western system in its present state of spiritual exhaustion  does not attract us. After the suffering of decades of violence and oppresion, the human soul longs for things higher, warmer and purer than those offered by today’s Western mass habits, the revolting invasion of publicity, by television  and intolerable music.”

Die Westerse beskawing en kultuur is duidelik besig om te verval en die verval hou regstreeks verband met die opkoms van die massa-ideologieë van egalitarisme, sosialisme en die demokrasie.  Van die dermiljoene toeriste wat Europa jaarliks besoek (sestig miljoen in Frankryk alleen), hoeveel doen dit ten einde die meesterwerke van die demokrasie te bewonder? Want meesterstukke van die demokrasie is daar nie. Dat die demokrasie tog ook bepaalde voordele inhou,  is seker waar, maar kulturele en  artistieke prestasies is beslis nie deel daarvan nie.

Watter droewiger beeld van die leegheid en bankrotskap van die Westerse beskawing kan  daar wees as elke tweede model en filmster wat blakend van grimering op die voorblad van glanstydskrifte verskyn teen ‘n agtergrond van swart lywe, dikwels kinders, onder die goedkoop  voorwendsel van die een of ander filantropiese besorgdheid oor die minder bevoorregtes? Dít, terwyl die ware oogmerk  niks anders is nie as om hulle loopbane te bevorder, publisiteit te soek en geld te maak vir  hulle mode-ontwerpers en hulleself. ‘n Siniese choreografie van gierigheid en vulgariteit.

Tog bly die feit dat die Westerse beskawing Mozart opgelewer het en Bach en Beethoven en Da Vinci en Michelangelo en Rembrandt en Goethe en nog vele, vele, meer. Liewer dan maar goed en sleg produseer as absoluut niks. Want ‘n mens sou tog nie die toi-toi en die woewoezela as waardevolle kultuurbydraes wou reken nie. Om die groot prestasies van die Westerse kultuur in die afvaldrom te wil gooi, soos ons derdewêreld-meesters doen, is pynlik kortsigtig en bring geestelike verarming oor ons almal.

Ope brief aan Piet Croucamp

Geagte Piet Croucamp,

U skrywe aan Johan van der Merwe spreek van presies die soort onverdraagsaamheid en fanatisme wat soveel van ons al genoop het om regdeur die huidige “demokrasie” te sien.

Oud-genl. Van der Merwe se opleiding in die polisiekollege blyk van hom veel meer van ‘n regsgeleerde en intellektueel te gemaak het as u nuwe-Suid-Afrika-PhD wat u blykbaar op sekulêr-godsdienstige geloofsgronde verwerf het. Bekering en fundamentalisme speel in u geval ‘n groter rol as enige kennis of logiese denke.

Die breedvoerige standpunt wat Johan van der Merwe uiteengesit het, beide in sy ope brief aan mev. Zille en sy memorandum “The Conflict of the Past: A Factual Review” is gegrond op eeue oue Westerse beginsels in die wysbegeerte en ons Romeins-Hollandse reg, naamlik dat elkeen op gelyke behandeling geregtig is. Daarmee saam, dat morele beginsels insgelyks nie van dubbele standaarde gebruik moet maak nie. En dan die audi alterem partem-reël wat daaruit voortvloei, naamlik dat elkeen in ‘n saak aangehoor moet word en dat ‘n eensydige relaas oor ‘n voorval of selfs die geskiedenis onaanvaarbaar is.

U rol om sowel individuele Afrikaners as ons hele volk en kultuurgroep te probeer verdag maak, lyk al hoe meer bedenklik, selfs sinister. Kennelik word u iewers vergoed of ten minste vereer vir u verbete pogings om sensuur op ons toe te pas.

Verlede jaar het u die heksejag op dr. Louise Mabille van Tukkies ontketen, meer onlangs Steve Hofmeyr probeer beswadder en nou dié venynige briefie aan Van der Merwe waarin u hom sowaar die doodstraf toewens! Boonop noem u hom ‘n lafaard van apartheid.

Asof u geesgenote, die terroriste wat met die mees totalitêre bewind van die twintigste eeu, die Sowjetunie, geheul het en onskuldige burgerlikes in Suid-Afrika met motorbomme en die halssnoermetode vermoor het, nie vuige lafaards was nie! Daar word bereken dat tot 60 miljoen mense in die Sowjetunie gesterf het vanweë die soort stomme, linkse fanatisme waarvan u dikwels vulgêre uitsprake popel.

Die punt wat oud-genl. Van der Merwe maak, naamlik dat grootskaalse en georganiseerde terreur slegs met onkonvensionele metodes beveg kon word, is waarskynlik geldig. Dit verg ook geweldige moed om die vrylating van Eugene de Kock te bepleit, die man wat deur die histeriese mediamense in ons land, asook in Brittanje en die VSA, met duiwelse byname behang word. Terwyl hul eie terroriste en moordenaars, soos die aanvallers op die St. James-kerk, byvoorbeeld, argeloos verontskuldig word.

Ons het oor die afgelope week gesien hoe diegene wat Steve Hofmeyr sy spraakvryheid en artistieke vryheid wil ontsê, tot ‘n platvloerse geskel oorgaan, iets wat kennelik ook deel van u eie repertoire uitmaak.

Hoe knus u eie verhouding met die huidige maghebber ook al mag wees, gee dit u nie die reg om ons aanhoudend te beledig en te verguis nie. Gegewe dat u, soortgelyk aan mnr. Joe Slovo van die SAKP en vader van die terreurveldtog, in die buiteland gebore is, is dit soveel te meer vermetel dat u ons inheemse Afrikaners se regte en menswees op soveel maniere kan vertrap.

Ongeag ons onderlinge verskille en die afwesigheid van enige partypolitieke oplossings, is Afrikaners vandag meer verenig as ooit in ons aanspraak op gelyke burgerskap van dié land, wat beteken dat ons op elke gebied gelyk behandel wil word.

Ons verwerp sowel kommunisme as die verwante Amerikaanse rasse-ideologie wat ons op grond van ons velkleur en afkoms vir altyd aan negatiewe rassevoorkeure onderwerp.

Ongeag die redes vir hul aanhouding, dring ons daarop aan dat al ons politieke gevangenes billik en wetmatig behandel sal word, iets wat tans duidelik nie die geval is nie.

Trouens, solank as wat daar Afrikaner- politieke gevangenes bestaan, sal ons nie vry wees nie.

Die een positiewe rol wat fanatici soos u speel, is om die huidige stelsel in sy totalitêre naaktheid en onverdraagsaamheid te ontmasker. Dit sou daarom betaamlik wees as u minder die woord “demokrasie” gebruik en u meer op Stalinistiese retoriek soos “fascisme” en “klassevyand” beroep.

Dat u nostalgie vir Rooi Terreur en die vergange Sowjetryk ook ‘n skeutjie anglofilie en verlange na die Britse Ryk insluit, spreek byna vanself. Daarvan getuig u ongeneeslike Boerehaat.

Groete,

Dan Roodt

Ons absurde toneel

Deur Joseph Secreve.

Soos seker baie mense gaan ek deur verskillende giere, en verdiep myself in diverse stokperdjies van tyd tot tyd. Veral op literêre gebied het ek al sedert my hoërskooljare begin wetenskapfiksie lees, gevolg deur die werke van die sielkundige Carl Jung vanaf my tweede jaar, en daarna verskeie eksistensiële strominge in my latere studiejare. Voorwaar ’n fees vir die gees!

Die werke van die Franse Algeriër Albert Camus en die Ierse Samuel Beckett staan my by. Die groot absurdiste. Denkers soos Camus wat op ’n ernstige noot die absurditeit van die lewe benadruk het en Beckett wat hierdie absurditeit op ’n speelse wyse vertolk het in sy skrywes en toneelstukke. Beckett se “Wag vir Godot” is nogal ’n interessante swart komedie. Twee boemelaars, Vladimir en Estragon, durf nie te veel te doen nie omdat hulle vir Godot sit en wag. Wie of wat Godot is word nêrens bekendgemaak nie. Al wat ons weet is dat hierdie Godot veroorsaak dat hulle lewens pynlik inhoudloos is soos wat hulle vir hom/haar/dit wag.

Ek wonder so dan en wan wat hierdie groot literêre beroemdhede sou gedink het van Suid-Afrika. Ek lees verlede week die artikels van twee geroemde intellektuele; die een is prof. Pierre de Vos en die ander dr. Piet Croucamp. Albei Afrikaners, albei Afrikanerhaters, maar die een skryf gif in Engels en die ander in Afrikaans. Ons eie Vladimir en Estragon. Albei wag ook vir hul eie Godot, en ondertussen goël hulle met allerlei gesofistikeerde woorde en terme wat uiteindelik nie baie betekenisvol is nie. Onderliggend aan hul retoriek sien ons voortdurend dieselfde onderwerpe terugkeer, naamlik die eindelose verontwaardiging van wat dit is om wit en Afrikaans te wees. Intussen wag hulle vir een of ander utopie om oor Suid-Afrika te verskyn, maar hoe hierdie utopie daaruit gaan sien weet ons nie.

Of dalk sien ek dit verkeerd. Volgens linkse kringe sien ek mos gereeld dinge verkeerd. Ek dink so terug aan my afstudeerskripsie aan die Universiteit van Amsterdam toe ek ’n artikel gelees het van twee navorsingsielkundiges, die Italianers Cadinu en Reggiori. In hierdie artikel het hulle na drie verskillende statusgroepe gekyk, te wete dokters, sielkundiges en maatskaplike werkers. Sodra die middelstatusgroep – die sielkundiges – neerhalende berigte ontvang het van die hoë statusgroep – die dokters – het hulle nie die dokters se professionaliteit aangeval nie, maar hul verontwaardiging op die lae status groep – die maatskaplike werkers – uitgehaal. Hulle het met ander woorde hul gekrenkte status kunsmatig verhoog deur na onder te trap.

Dit is seker nie vergesog om te beweer dat ons eie Vladimir en Estragon dieselfde doen nie. Die pynlike druk van bo maak dat hulle ondertoe trap na die lae status groep. Ek is stellig oortuig dat hierdie twee menere hul roeping gemis het. Ongelukkig het die Tour de France alreeds afgeskop, anders kon hulle saamgery het, die bene wat ywerig ondertoe trap. Op die pedale kan ons die Oranje Blanje Blou plak en dan sien ons hoe hulle geeltruie opstryk soos nie eens Lance Armstrong met sy towerdoepa kon regkry nie.

As hul Godot nou eenmaal opgedaag het, en hierdie engel des doods wat Suid-Afrika so teister nou eenmaal oorgewaai het, sal ek verbaas wees om te sien wat hul reaksie gaan wees. Al daardie jare het hulle nêrens standvastig in belê nie. Dit was alles ’n blinde gejaag na effek. Wat sou die antropoloë en historici van more dink van hierdie absurditeit, dat sulke geleerde en gerespekteerde burgers van die samelewing so veel skade berokken het aan die kultuur wat hulle opgevoed het? In plaas van ’n “dankie” aan hul voorvaders wat met bloed, sweet en trane ’n volwaardige en bloeiende kultuur in die suide van Afrika bewerkstellig het, soek hulle voortdurend die slegste daarin op en probeer dit as norm voor te hou. In plaas daarvan om ’n suiwer hart en siel te kweek wat aan die kinders oorgedra moet word, het hulle hierdie heilige verbintenis geskend en vervang met ’n Frankensteiniaanse tipe hart en siel, so aanmekaar gelap sonder harmonie, eenvoud of suiwer waarhede, hul identiteit slegs bestaande uit haat en antipatie in plaas van ’n soektog na die hoogste deug.

Nes die kommuniste van weleer wat meesterwerke soos die Matthäuspassion van Händel verbied het en vervang het met sulke belaglike operas waar daardie bloeddorstige klein tor genaamd Lenin opgehemel word, sien ons dieselfde patroon by Vladimir de Vos met sy stelling dat: “During Apartheid the state spent vast sums of taxpayers money on these institutions (histories Afrikaanse universiteite) as part of its policy of almost exclusively promoting the education of white students”. O me! O my! En hier dog ek dis omlat Suid-Afrika dit nie kon bekostig om sy internasionale kompetisieposisie in die wêreld te verbeur deur die hele tyd bakke vol geld te strooi na studente wat ’n universiteit slegs beskou as ’n broeiplaas vir rewolusie nie. As Suid-Afrika uitmis op die wêreldtoneel, kan swartes nog minder gehelp word, nie waar nie? Laat staan nog die feit dat die wittes die mees troue belastingbetalers was, en dat swart universiteite ook grotendeels deur wit belastinggeld onderhou was. Die feit bly bestaan dat beleggings nou eenmaal stroom na die mees betroubare spelers. Selfs die vorige hoof van die Reserwebank Tito Mboweni was mos versot gewees op sy Afrikaners. Hulle is betroubaar, werk hard en word nie deur regstellende aksie voortdurend oorgekoop deur ander bedrywe nie, seg hy.

En dan kom Estragon Croukamp en meen: “Etniese en rassemeerderwaardigheid kon Afrikanerskap uiteindelik uitgedoof het indien De Klerk nie pragmaties begin dink het in die 1990’s nie”. Etniese en rassemeerderwaardigheid nogal. Vanwaar gehasi? Afrikaners was juis een van die min Protestantse volkere wat nie sulke twak geglo het nie. Het Afrikaners ooit ander rasse bestudeer en gesteriliseer soos die Skandinawiërs en Amerikaners gedoen het? Het een van die drie susterkerke ooit swartes vir Mengele-eksperimente gebruik soos die Katolieke en Anglikaanse kerke met vyftig duisend Indianekinders in Kanada gedoen het? Het Afrikaners ooit duisende Naziwetenskaplikes ingevoer soos die Amerikaners onder Operasie Paperclip gedoen het?

Die Engelse eugenetikus Havelock Ellis het mos geglo dat selfs sy hond meer tussen die ore gehad het as ’n Bantoe in Suid-Afrika, dog sê Croukamp niks oor hoe die Souties se rassemeerderwaardigheid hulle dalk kan uitdoof nie. Ek weet nie hoe slim Ellis se brak was nie, maar hy was kennelik wys genoeg om geen harde bene te kou oor sulke opvattings nie.

Maar gelukkig word Afrikanerskap volgens Croukamp nie nou uitgedoof nie. Sommer in die eerste week toe sy werkgewer, die Joedjy sy deure oopgemaak het, begin swartes op hul blink nuwe kampus te sing “Kill all whites, Afrikaans and English”, so asof die stoflike oorskot van die Rand Afrikaans University nie hul behoefte tot vernietiging kon bevredig nie. Nee wat, dit is omdat Afrikaners blykbaar nie die geleentheid benut het om meer empaties, aanvaarbaar en konstruktiewer Suid-Afrikaners te word nie. Van die Engelse sê hy nie veel nie, seker omdat selektiewe verontwaardiging aan die orde van die dag is in die wêreld van linkse akademici.

Mandela, Zuma, Malema en seker nog ’n klompie ander swartes het hulself al iewers skuldig gemaak aan aanhitsery teen wittes, maar daaroor is ons groot geleerdes doodstil. Daardie ander hofnar, Tutu meen dat Afrikaners nie besef hoe gelukkig hulle is dat swartes hulle nie massaal afgeslag het nie, die tientalle duisende vermoorde Afrikaners ten spyt. Weereens kan my effense bekrompe lewensuitkyk nie die vredeliewendheid daarvan insien nie.

Was dit nie CJ Langenhoven wat gesê het dat so gevaarlik soos ’n aap met ’n mes in sy hand, is geleerdheid in die kop van ’n dwaas nie? Dan is daar nou wraggieswaar ’n epidemie van ape met messe agter die voorgewel van die elite.

Hoe dwaser hul standpunte, hoe groter meen die hoofstroommedia is die waarheidsgehalte daarvan. So dom soos wat dit mag oorkom is dit ironies genoeg juis die hele punt. As jy afstudeer praat die Engelse mos van “graduate”, wat blykbaar afgekort is van “gradually indoctrinate”. Niemand sê dit egter beter as die Duitse filosoof Johann Gottlieb Fichte nie, soos aangehaal deur die Engelsman Bertrand Russel:

“Education should aim at destroying free will so that after pupils are thus schooled they will be incapable throughout the rest of their lives of thinking or acting otherwise than as their school masters would have wished … The social psychologist of the future will have a number of classes of school children on whom they will try different methods of producing an unshakable conviction that snow is black. Various results will soon be arrived at: first, that influences of the home are ‘obstructive’ and verses set to music and repeatedly intoned are very effective … It is for the future scientist to make these maxims precise and discover exactly how much it costs per head to make children believe that snow is black. When the technique has been perfected, every government that has been in charge of education for more than one generation will be able to control its subjects securely without the need of armies or policemen.”

En dit is die logika van ons tyd. Daar is geen vryheid en indiwidualisme meer nie, slegs kuddediere wat die opvattings van die dag klakkeloos napraat, aangestuur deur die kommmuniste se buiksprekerpoppe De Vos en Croukamp.

En terwyl die dom massa in ’n staat van oorlog verkeer oor wie se sneeu die swartste is, sit die magtigste elite ter wêreld agter die skerms en skaterlag oor die absurditeit wat hulle losgelaat het op die mensdom.

Teen daardie tyd sit ons eie Vladimir en Estragon en besef seker die absurditiet van hul situasie. Soos “Wag vir Godot” se slotdialoog:

Vladimir: Ons sal onsself more ophang. Tensy Godot kom.

Estragon: En as hy opdaag?

Vladimir: Dan is ons vry.

Vladimir: Wel, sal ons gaan.

Estragon: Ja, kom ons gaan.

Hulle bly stilsit.

Nabetragting oor Russel Botman

Een van Botman se opdragte… is dat vasgestel moet word hoe die donateur Jannie Marais se stigtingsvereiste, dat die US ‘n Afrikaanse universiteit moet wees, omseil kan word.

Die dood is die groot gelykmaker. Omdat ons dan nie meer is nie, is ons uiteindelik almal gelyk. In die dood is almal met dieselfde mate van onvermoë geslaan; dus absolute inklusiwiteit. Alle lewende dinge gaan vroeër of later dood; maak nie saak hoe belangrik iets deur ander dinge of homself geag is nie. Daar is dus die neiging tot soberheid na die dood van iemand, maar dit word dikwels oordryf; dermate dat die oorledene onherkenbaar word. Na Jakes Gerwel se dood is sy fanatieke aanhang van die kommunisme en die feit dat hy die vader van die eentalige Engelse Universiteit van Wes-Kaapland is doelbewus verswyg. Hy is eerder as ‘n “struggle-held” geloof en as iemand wat Afrikaans bevorder het. In die geval van Russel Botman, die gestorwe rektor van die Universiteit Stellenbosch (US), is daar ‘n soortgelyke selektiwiteit.

In hierdie rubriek word geensins probeer om Botman te diskrediteer of ‘n valse beeld van hom voor te hou nie. My skrywe is ‘n eerlike poging tot realisme. Dit gaan vir my om die heil van Afrikaans, die US en die Afrikaner. Ek wil geensins oneerbiedig wees nie. Ek trag om aan te toon dat sommige reaksies op sy dood redelike perke oorskry en in ‘n te groot mate met doodgewone valsheid aangedik is. In my poging word ek gesterk deur die kommentaar wat deur vele lesers op die internet op bv koerantartikels gelewer is. Dit gee ‘n mens moed as daar mense is wat teks krities lees en nie alles as vye verorber nie. Die leserskommentaar wat wel die rekenaarskerm gehaal het, is in die geval van bv die Media24-publikasies heel moontlik net die oortjies van die seekoei. Na sy dood het Die Burger in sy gedrukte uitgawe egter net pro-Botman-internetreaksies gepubliseer (1 deser, p 11).

Die aanloop tot die jongste vlaag Botman-tekste was ‘n voorbladsyberig in Die Burger op Maandag, 23 Junie. Daar is genoem dat ‘n mosie van wantroue Botman se voorland by ‘n US-raadsvergadering kon wees. Praag het sy lesers op dieselfde dag daaroor ingelig. Ek het toevallig omvattende teks oor Botman gereed gehad vir moontlike publikasie op die daaropvolgende Sondag. Die genoemde voorbladsyberig het my genoop om my teks dadelik vir publikasie aan te bied. Ook dit is op 23 Junie op Praag gepubliseer.

Op 24 Junie berig Die Burger: “Matie-raad stil ná lang gesprek oor transformasie” (p 1). Klaarblyklik sou daar eers deur die raadsvoorsitter en US-bestuur besin word oor hoe om die uitkoms te plooi voordat ‘n amptelike verklaring uitgereik word. Die dag daarna berig Die Burger (p 1, 5): “US-bestuur ‘moet ingryp by sentrum’.” Die sentrum waarna verwys word, is dié vir inklusiwiteit, wat as stormram vir Botman se oordrewe transformasie-inisiatiewe gebruik is. Hierdie sentrum was veronderstel om ‘n US “te skep waarin ‘n verwelkomende kultuur, gelykheid, diversiteit en transformasie floreer.” Dié sentrum het die US gekarakteriseer as steeds “hoofsaaklik wit, heteroseksueel, manlik, Afrikaans en met belang in die sieninge van die alumni en die konvokasie en sieninge in die Afrikaanse media.”

Blankes en Afrikaans, die twee hoofkenmerke van die tradisionele US, is dus as die hoofeuwels voorgestel wat in die transformasieproses geteiken moet word. Dit verwoord ongetwyfeld die kern van Botman se beleid sedert sy diensaanvaarding as rektor in 2007. Die Burger het destyds die bedenklike rol gespeel van pleitsbesorger vir die aanstelling van die eerste nie-wit US-rektor; deesdae feitlik deurgaans die “eerste swart US-rektor” genoem. Tot vroeër vanjaar het hierdie koerant geen werklike kritiek op die Botman-US gepubliseer nie. Vanjaar het misdaad op die kampus en in die res van Stellenbosch sulke afmetings aangeneem dat Die Burger sy beleid gewysig het.

Die koerant het toe begin om ruim publisiteit te verleen aan die heersende misdadige omstandighede aan die US waarin normale universitêre studie nie meer moontlik is nie. Heelwat kritiek op die afskaling van Afrikaans en die oorheersing van Engels as onderrigtaal is ook geplaas. Leopold Scholtz, blykbaar ‘n getroue Praag-leser, wat voorheen aan Botman die voordeel van die twyfel gegee het, het uiteindelik tot die korrekte gevolgtrekking gekom dat daar aan die Botman-US “‘n breë aanslag teen Afrikaans is” (Die Burger, 27 Junie, p 14). Op 4 deser volg Scholtz dit op deur te verwys na “die sigbare agteruitgang van Afrikaans onder sy [Botman se] bewind” (p 14). Polities korrek is daar in Die Burger egter steeds geen ruimte vir die bevordering van blanke belange nie, om van die Afrikaner se politieke belange nie te praat nie. Die US mag dus maar al hoe meer verswart, wat sedert 2007 ook Botman se telkens uitgesproke ideaal is.

Na die 25ste Junie was Botman weens siekte nie meer op kantoor nie. Op die 26ste het ‘n laaste foto van hom as lewende wese op die US-webwerf verskyn. Dit was ter ondersteuning van die Solomon Mahlangu-beursfonds. Mahlangu was ‘n “bevrydingsikoon” wat in 1979 op ‘n moordklag skuldig bevind en opgehang is. Hierdie beurse word waarskynlik net aan swart swartes toegeken. Botman se ondersteuning hiervan moet gekontrasteer word met sy weiering dat die US enigiets te make mag hê met studiebeurse wat bepaal dat die ontvangers wit moet wees. Blankes word hiermee willens en wetens van belangrike geleenthede ontneem. Ek ken toevallig ‘n oud-Matie wat jare lank gepoog het om ‘n beursfonds ter bevoordeling van blanke studente aan sy alma mater in te stel. Van die kant van die Botman-US is hierdie welwillende aanbod botweg geweier. Dit is omdat ANC-politiek voorkeur bo akademiese oorwegings geniet. In hierdie proses mag die belange van blanke studente blykbaar maar vertrap word. Dit sal interessant wees om te sien hoeveel blanke studente by die gestigte Botman-beursfonds gaan baat (Die Burger, 2 deser, p 4).

In die laaste week van Junie is drie briewe in Die Burger gepubliseer wat ter sake is:

  • Op die 24ste (p 16) het Louis, Tygervallei, Anton van Niekerk se lofrede vir Wandile Ganya (Praag 19 Junie) gekritiseer deur tereg aan te voer dat dit “geen regverdiging [is] om Afrikaanse moedertaalsprekers die geleentheid om voorgraads in Afrikaans te studeer te ontsê nie.”
  • Op die 26ste (p 19) het Spook de Kock, Stellenbosch, die US bestempel as ‘n plek waar “onverbloemde politiek nou die septer swaai.” Hy beaam: “Die US het vanaf ‘n historiese Afrikaanse universiteit verander na ‘n polities korrekte instrument van transformasie.”
  • Op die 28ste (p 13) verwys Charles, Grabouw, na Van Niekerk se lof vir die verengelsings- en keuringsbeleid van die US se mediese fakulteit. Hy noem dan die geval van ‘n plaaslike bruin student wat huil-huil vort is na die Potchefstroom-kampus omdat hy as plattelander nie kans sien om hoofsaaklik in Engels aan die Botman-US te studeer nie.

Die week daarna (30ste, p 10) noem Carolus Heydenrych, Velddrif, Van Niekerk se artikel “‘n ylbedekte aanval op die ‘Afrikaner’, Afrikaans en ‘Afrikaanse’ universiteite – asof dit alles veranderlikes is wat Ganya te bowe sou moes kom as daar nie die wyse toelatingsbeleid van die universiteit was nie.”

Op 1 deser (p 10) bestempel Johann Holzapfel, Vredekloof, die doel van die Sentrum vir Inklusiwiteit (vierde paragraaf hierbo) as “polities korrekte wollerigheid.” Dan volg skerper kritiek: “Deur die bestaande instelling tot op sy fondamente af te breek en dan te meen die ‘nuwe’ Stellenbosch sal soos ‘n feniks uit die as verrys, is gewoon onsin. Die resep in Stellenbosch, Potchefstroom en Bloemfontein het veel gemeen: die noodsaak om die kampusse te reinig van die booshede van die verlede, naamlik te wit, te manlik, te Afrikaans, te Christelik en selfs te heteroseksueel. Soos prof Dan Kgwadi, visekanselier van die NWU, dit gestel het: ‘Ons visie is die skepping van ‘n nuwe kultuur – vry van enige (bestaande) kultuur en vry van die geskiedenis’.” Hierna verwys Holzapfel na die US se koshuisbeleid en die begeerte om die DF Malan-sentrum se naam te verander. “Die minagting vir ‘n eens trotse instelling vorm duidelik deel van ‘n strategie om uiteindelik die Groot Prys, Afrikaans, se kop op ‘n goue skinkbord aan die ideologie-gedrewe ‘ingenieurs’ in die Kremlin te oorhandig.”

Die dobbelsteen was teen Botman gelaai, selfs by Die Burger, sy eens stoere ondersteuner, toe Botman se dood op die 28ste bekend gemaak is. Maar ‘n koerant verander gou en maklik sy deuntjie, sonder om dit ruiterlik in sy kolomme te erken. Die uitgawe van 30 Junie (p 1, 4, 5 en 10) word oorheers deur berigte wat van onverdunde verering vir Botman getuig. Mense en instansies soos die volgende het van hulle laat hoor: US-ampsdraers, ander universiteite, politieke partye en politici, teoloë en veral bevrydingsteoloë. Ek stip enkele hoogte- of laagtepunte aan. Ek begin met die mening van drie bruines.

  • Conrad Sidego, die DA-burgemeester van Stellenbosch, sê: “Botman was gedrewe wanneer dit gegaan het oor transformasie en inklusiwiteit.”
  • Christo van der Rheede, die uitvoerende hoof van die Afrikaanse Handelsinstituut, wat in werklikheid baie sydelings met hierdie saak te make het, beweer dat Botman van Suid-Afrika ‘n beter plek help maak het. “Sy nalatenskap aan die US is bewys van sy strewe om die universiteit as ‘n instelling van toeganklikheid en uitnemendheid in die Afrika-konteks te posisioneer.” Uit sy skrywe op LitNet (1 deser) blyk dat Van der Rheede se vriendskap met Botman UDF/ANC-gegrond is. Van der Rheede is lid van ‘n bruin mafia wat as studente politieke gif aan die UWK ingekry het en (gevolglik) baie eienaardig met Afrikaans omgaan. Probeer gerus om die logika in Van der Rheede se stelling te vind dat Botman “die waardigheid van Afrikaans aan die US herstel” het. Baie nader aan die waarheid sou wees om te sê dat Botman verseker het dat Afrikaans sienderoë drasties aan die US agteruitgaan.
  • Franklin Sonn, wat akademies nie verder as ‘n UWK-honneursgraad kon vorder nie, maar graag as doktor en selfs as professor aangespreek wil wees, beweer Botman se taak was “om vorm en inslag aan die nuwe volk te gee.” Dit is nie duidelik of “volk” na ‘n enkele etniese groep of na alle inwoners verwys nie. Botman “het nooit in die kerk en universiteit leierskap gesoek nie, maar is deur ander daartoe verhef [!]. Opvallend was hy nooit afbrekend in sy omgang met andersdenkendes nie” (maar kyk Praag 23 Junie). “Opvallend was Russel se liefde vir sy moedertaal, Afrikaans … Dit moes instrument wees vir insluiting eerder as wegwysing. Dit sou die dood in die pot vir sy taal wees” Inderdaad! “Russel was soos ons … die kinders van Mandela.” Ek het jare lank daarop aangedring dat Botman sy persoonlike gesindheid teenoor Afrikaans openlik moet bely, bv “Ek en my huis, ons sal Afrikaans dien.” Daar was na die beste van my wete nooit betroubaar berig dat Botman sy liefde vir Afrikaans verklaar het nie. (Maar kyk die George Steyn-gerug hieronder.)

Braam Hanekom, ‘n NG Kerk-moderator, kry dit reg om in die volgende uitlating van Botman iets positiefs te vind: “Ons sal hulle [die plaaslike blankes] self slegsê as ons [die plaaslike nie-wittes] dink hulle verdien dit.” ‘n Klassieke “ons” en “hulle” wat volgens die inklusiwiteitsleer nie mag wees nie.

Ten slotte beweeg ek in drieërlei opsigte na die kern van hierdie saak.

Eerstens is daar die uitlatings van Michael le Cordeur, die voorsitter van die Afrikaanse Taalraad (ATR), wat op sowel LitNet as die ATR-webwerf (28 Junie) gepubliseer is. Namens die ATR skryf Le Cordeur dat Botman “ons onvoorwaardelike steun geniet [het] en ons het ook ons skriftelike steun aan hom toegesê met sy transformasieplanne … Die ATR kan getuig – soos ook ek persoonlik – dat hy inderdaad instrumenteel was in die daarstel van ‘n vreedsame einde van apartheid in Suid-Afrika en sedertdien een van Afrika se toonaangewende universiteite gemobiliseer het om verskeie van die probleme wat ons land in die gesig staar, die hoof te bied.”

Soos gebruiklik is Le Cordeur se opmerkings etnies en polities gedrewe. Die ATR is veronderstel om met taalsake te make te hê. Onvoorwaardelike ondersteuning van Botman se ANC-gedienstige transformasieplanne is heeltemal misplaas, des te meer omdat dit die afskaling van Afrikaans as onderrigtaal insluit. Dit is ook bekend dat Botman hom nie net vir ‘n vreedsame einde van apartheid beywer het nie. Daarvan getuig die onrus wat in 1976 onder Botman se leiding op die UWK-kampus gestook is en die verwoesting van staatseiendom wat daaruit gevolg het. Le Cordeur toon met sy uitlatings weer ondubbelsinnig dat die samestelling en voorsitterskap van die ATR dringend getransformeer moet word.

Dat die ATR radikaal foutief funksioneer, blyk ook daaruit dat Die Burger se berig oor Botman se begrafnisreëlings (1 deser, p 5) op die ATR-webwerf hergepubliseer is, asof ‘n groot Afrikaans-taalbul ter ruste gelê word. Sy grootste ondersteuner sou Botman nie ‘n Afrikaans-taalbul noem nie. In die ATR-nuusbrief, Die Koker (Julie-uitgawe), word Botman nogeens gehuldig; klaarblyklik op aandrang van Le Cordeur.

Tweedens verwys ek na wat die bevrydingsteoloog Llewellyn MacMaster op 29 Junie in Rapport geskryf het. Die teks van sowel Le Cordeur as MacMaster herinner aan dié van die swart Amerikaner John McWorther (Praag 1 Junie) omdat linkse politieke uitlatings oormatig met komplimente vir die outeur self gegarneer word. LeCordeur vertel van sy oorsese reis, van sy aanstelling by die US en sy rektorstoekenning. MacMaster spog dat hy weens onwettige politieke bedrywighede saam met Botman in die tronk was. Hy maak dit baie duidelik dat hulle albei, bv sedert die stigting van die Sentrum vir Inklusiwiteit in September 2013, die bevrydingstryd voortgesit het. Ons is hier by die kern van die US se akademiese verrotting. ‘n Universiteit kan nie suksesvol as ‘n akademiese inrigting met ‘n ideologies eensydige politieke program bedryf word nie.

MacMaster was voorheen die US se studentedekaan. Tans is hy die projekleier van die Sentrum vir Inklusiwiteit. As studentedekaan het hy dit as sy plig beskou om nie-wittes op die kampus tuis te laat voel. Wittes moes blykbaar sien hoe kom klaar. By MacMaster is daar geen simpatie met die geldige standpunt dat die US histories en andersins ‘n plek vir blankes en Afrikaans is en wittes dus rede het om ongelukkig oor opgedringde multikultiraliteit, meertaligheid en inklusiwiteit te wees nie. Mense wat tradisioneel nie op die kampus hoort nie en Engels as onderrigtaal verkies, word aan die Botman-US bevoordeel. (Danksy die stigting van die US is Engels in werklikheid kort na 1918 uitgefaseer.) Die huidige oogmerk is dat sowel nie-wittes as Engels teen 2018, die US se eeufeesjaar, in ‘n alles oorheersende posisie moet wees. Vir Afrikaner-kultuur gun MacMaster klaarblyklik geen ruimte nie. Volgens wat hy op RSG kwytgeraak het, moet die US daarna strewe om wêreldburgers te lewer.

Die US-raad se besluit van 23 Junie lui soos volg: “Die Raad is besorg oor uitsprake van sommige personeellede van die Sentrum vir Inklusiwiteit wat, weens ‘n fokus op enkele aspekte van transformasie aan die US, die potensiaal het om belangrike ondersteuningstrukture van die US te vervreem en dat dit ander doelwitte (soos die strewe na uitnemendheid) kan benadeel” (US-webwerf 24 Junie).

Die wins is dat Botman waarskynlik die eerste keer die wind van voor tydens ‘n raadsvergadering gekry het en daarby oor sy troetelskepping, die Sentrum vir Inklusiwiteit. Maar Botman se ideologie is nie uitdruklik verwerp nie. Daar moet dus nie afgelei word dat die meerderheid US-raadslede ‘n Damaskus-ervaring gehad het en hulle hulle voortaan eerder vir die akademie as die politiek gaan beywer nie. Die rede waarom daar ‘n meerderheid vir dié besluit was, is geld. Dit is wat met “ondersteuningstrukture” bedoel word. Donateurs mag nie vervreem word nie; die US wil hulle geld hê asof hy nog steeds die akademiese inrigting van weleer is.

MacMaster kla oor “foto’s op mure en ander simbole [wat] die seer van die verlede oorbeklemtoon.” Dit is waarom hy en Botman die naam van bv die DF Malan-sentrum wil verander. MacMaster wil nie die status quo aanvaar nie en wil dit soos mede-aktivis Botman uitdaag. Kameraad Botman het glo besluite geneem “wat goed en reg is vir almal.” Een van Botman se opdragte aan hierdie sentrum is dat vasgestel moet word hoe die donateur Jannie Marais se stigtingsvereiste, dat die US ‘n Afrikaanse universiteit moet wees, omseil kan word. Vergelyk dit met Sonn se stelling hierbo waarvolgens Botman opvallend lief vir Afrikaans sou wees, of Van der Rheede se bewering dat Botman die waardigheid van Afrikaans herstel het.

Daar is ook ‘n gerug deur George Steyn, die huidige voorsitter van die US-raad, versprei waarvolgens Botman sou wou hê dat sy kleinkinders in Afrikaans aan die US studeer (US-webwerf 29 Junie). Waarom het Botman dan nie skool- en universiteitsonderrig in Afrikaans vir sy vier kinders vereis nie? In 2011 het Botman “vertel van sy kinders wat nie Afrikaans lees nie, want hulle is kwaad en ongelukkig oor Afrikaans se rol” (Pieter Kapp, Maties en Afrikaans, 2013, p 232). Wie het hulle teen Afrikaans beïnvloed? Sekerlik onder andere en dalk veral hulle pa as UDF/ANC-aktivis. Verder, hoeveel Afrikaansmediumonderrig het daar aan die Botman-US oorgebly waarin sy kleinkinders onderrig kon ontvang? Afrikaans is nie meer die US se hoofonderrigtaal nie. Volgens Botman is Afrikaans bloot iets wat op die kampus “aanbly” (Kapp, p 175).

Derdens en laastens kom ek by die verregaandste stelling wat tydens hierdie nabetragting gemaak is en wat as aanleiding en aansporing vir my skrywe dien. Daardie stelling kom voor in ‘n hoofartikel van Die Burger (30 Junie, p 10; ook groot op die voorbladsy gereproduseer): “Die US kan nie verkeerd gaan nie as hy min of meer hou by die visie en rigting wat Botman aangedui en nagestreef het.” Dit word gesê in die konteks van: “Sy werk by die US is nog ver van afgehandel.”

Die implikasie is dat ‘n opvolger gesoek moet word wat Botman se goeie werk sal voortsit, bv (1) die verdere verswarting en (2) verengelsing van die kampus en terselfdertyd (3) afskaling van Afrikaans, asook die voortgesette gebruik van rassistiese en seksistiese norme by (4) studente-toelating en (5) die aanstelling en bevordering van personeel. (6) Ook die taboeverklaring van enigiets op die kampus wat met Afrikaners geassosieer word, soos die DF Malan-benaming. Al verskonings wat vir hierdie stiksienige en skynheilige soliede dwaasheid aanvoer kan word, is eerstens dat Die Burger oor ‘n naweek (toe hierdie hoofartikel geskryf is) selfs minder joernalistieke talent as gewoonlik beskikbaar het en tweedens dat daar ‘n kwalifisering van “min of meer” in hierdie wilde stelling ingebou is.

Weens die lengte van my bostaande teks, dek ek in hierdie rubriek hoofsaaklik gebeure tot 1 deser. Daarna het die druk begin om die aanstelling van die volgende rektor en die toekoms van die US te beïnvloed. Daaroor skryf ek liewer ‘n volgende keer.

Gaan hulle tenks stuur om ons te keer om ‘Die Stem’ te sing?

Die polemiek rondom die sing van “Die Stem” is besig om wyer uit te kring en intussen het die EFF ook te kenne gegee dat die dele van ons volkslied wat tans nog by rugbywedstryde gesing word, uit die amptelike nasionale lied verwyder moet word.

Dan RoodtOp Daily Maverick het prof. Pierre de Vos van die UK ‘n aanval op die voortbestaan van “wit, Afrikaanse universiteite” gedoen waarin hy hulle afskaffing bepleit. Ene A.J. Venter het hom op die kommentaarafdeling van dié webblad taamlik breedvoerig ondersteun, al klaende oor die “outoritêre” aard van die Afrikaanse kultuur en dat ons te veel “soos militaristiese Duitsers” is.

Hierop antwoord ek hom soos volg:

Mnr. Venter, as u so teen die “militaristiese Duitsers” is, moet u maar liewer daardie BMW of Volkswagen gaan inruil vir ‘n Cadillac of Ford. Wat u op Daily Maverick oor Afrikaners kwytraak, verteenwoordig bloot Engelse stereotipes wat oor jare kwaadwillig hier en in die buiteland oor ons versprei is, dat ons “outoritêr” is en sulke twak. Terloops, dit staan natuurlik in die WVK-verslag ook, een of ander “Adorno”-analise van ons “outoritêre kultuur”, patriargale gesinstruktuur, en wat nog.

Suid-Afrikaanse kommuniste is te dom om hul eie eenvoudige ideologie te verstaan, dis die probleem.

Feit is egter dat die mense wat in dié land die grootste menseregteskendings gepleeg het – die Britte, wat so deur die onnosele plaaslike bevolking bewonder word, asook die kommunistiese terroriste wat burgerlikes in ons stede met motorbomme bestook het – geensins Afrikaners is nie. Dis seker nie “outoritêr” om terreur te pleeg nie en daarom aanvaarbaar. Nietemin bestaan daar verskeie internasionale konvensies daarteen.

Ek aanvaar dat ons die onlangse oorlog – soos in 1902 – geheel en al verloor het en tans onder die oorheersing van korrupte, wrede, dom, vertoonsugtige plunderaars verkeer. Iewers het ek al daarna verwys as die “Derde Britse besetting”. Ons is ontwapen en verguis; indien ‘n mens te veel kritiek daarteen uitspreek, kan jy maklik in die tronk beland.

Waarom die gehate naam “Suid-Afrika” nie verander is nie, weet nugter. Dis in elk geval ‘n uitvinding van “apartheid”, of ten minste van Smuts en Hertzog. Die “nuwe reënboogmense” kan gerus vir hulle ‘n Zimzaniese naam van een of ander aard uitdink en nie langer, soos op soveel ander gebiede op ons parasiteer nie.

Die meeste mense in dié land is egter tevrede met een of ander hibriede, kunsmatige, koloniale indentiteit of subidentiteit. Heimlik wil almal Amerikaners wees, want dit is wat hulle op die TV sien.

Die enigste groep wat nie met dié “skadubestaan” tevrede is nie, is die Afrikaners. U sê dat ek u nie verteenwoordig nie, maar dan verteenwoordig u my 100 keer minder as wat ek u verteenwoordig. Ten minste stry ek vir Afrikaans en vir ons menseregte, vir die reg van ons vroue om nie deur maniakke verkrag te word en vir ons boere om nie doodgemartel te word soos al met duisende gebeur het nie. Ek doen dit met die pen en nie met bomme soos u kommunistiese helde wat met straatname en in die skoolgeskiedenisboeke vereer word nie.

Die polities korrekte leuens wat u oor Afrikaans kwytraak, as sou dit een of ander “mengsel” van Frans, Khoisan en wat ook al sou wees, is so onnosel en kinderlik, dis regtig lagwekkend! Daar is minder vreemde woorde in Afrikaans as in die meeste Europese tale en géén taalkundige getuienis dat dit ooit ‘n pidgin, kreool of “gemengde” taal was nie. Trouens, Engels, hoewel tans ‘n wêreldtaal, is veel eerder ‘n bastertaal vol vreemde woorde wat van sy oorspronklike Angel-Saksiese wortels afgesny is.

Deur Afrikaans verkry ‘n mens toegang tot die hele kultuurskat van Noord-Europa, want met min moeite kan enige Afrikaner Nederlands, Duits en selfs die Skandinawiese tale begin lees en verstaan, soos wat ons voorouers natuurlik voortdurend gedoen het en waardeur Afrikaans tot die voortreflikste kultuurtaal ooit op die Afrikakontinent bevrug is.

Die wonderlike “Engelse” skole in dié land is besig om in duie te stort en oor die afgelope paar dae was daar berigte dat die wiskundesyfer wat in sulke “Engelse” skole aangeteken word op die graad negevlak onder 30% is en in sommige skole so laag soos nul of twee persent. Ook kan die leerlinge nie hul wonderlike Engels skryf of lees nie.

Ons kan dus die pragtige Britse koloniale erfenis in dié land salueer vir sy wonderbaarlike vermoë om sy kultuurgoedere aan die plaaslike bevolking oor te dra en veral af te dwing – Afrikanerkinders in die Transvaal is vir die eerste keer Engels in die konsentrasiekampe geleer – maar binnekort gaan niemand meer kan lees of skryf of basiese somme kan doen nie.

Ek is nie “vasgevang in die twintigste eeu” soos u beweer nie. Inteendeel. Dié land bevind hom egter in ‘n negentiende-eeuse, dweepsieke, Brits-imperiale versugting soos dít waarmee die arme siel Peer de Vos van Daily Maverick besig is. Sy onverbloemde Boerehaat en vyandigheid teenoor Afrikaans en die PUK is veronderstel om die guns van sy jingo-kollegas by Ikeys te koop en aan hom ‘n nuttige verhoginkie te besorg. Die ewige hensopper en Britse kruiper: daardie gehate figuur in Afrikaans. Dekades lank het ons mense van sypaadjie verander as hulle so iemand op straat teëgekom het.

Die huidige vyandigheid jeens Afrikaans op universiteit berus egter op niks, geen argument, geen grondslag, geen beginsel nie. Dis bloot blinde vooroordeel, tesame met die bekende Engelse hovaardigheid wat Peer nie nog nie behoorlik bemeester het nie.

Nader aan die een-en-twintigste eeu egter, sit ons tans met ‘n probleem dat die wêreld besig is om te polariseer in twee kampe: aan die een kant die Angel-Saksers met hul olie-oorloë en gewelddadige veldtogte teen al wat nasiestaat is, en aan die ander kant die volkere, met hul tradisies, kulture, tale, godsdienste, ens.

Terwyl ons, danksy dekades van Boerehaat en propaganda en verguising, sekerlik nie veel vriende in ons eie land oor het nie, word ons egter steeds en toenemend buite Suid-Afrika erken vir ons beskawing, opvoedingsvlak, werkywer en die Afrikaanse standaardtaal wat wêreldwyd aan universiteite as vak bestudeer word.

Ek dink die punt wat ek voorheen gemaak het, bly staan: die Engelsman of die “nuwe Suid-Afrikaner”, daardie soort yl afspieëling van die Zimbabwiër – want is Robert Mugabe nie u almal se intellektuele vader nie? – lyk asof hy nie oor die moed beskik om finaal teen ons te begin optree, alle Afrikaanse skole te sluit, die universiteite finaal te “transformeer”, ons kinders van tersiêre opvoeding uit te sluit en ons ook enige verdere indiensneming in die ekonomie te ontsê nie.

Die vraag is nou: waarvoor wag almal? Of moet daar eers ‘n teken uit die imperium – vanuit Washington of Londen – kom, gerugsteun deur troepe, om finaal tot die etniese suiwering van die Afikaner en Afrikaans vanuit Suid-Afrika oor te gaan?
Gaan ons verbied word om “Die Stem” of “Die lied van jong Suid-Afrika” te sing soos wat die Sowjetunie die Estlanders verbied het om hul volksliedjies te sing? En wie gaan dit afdwing? Die korrupte Azaniese polisie wat ons dalk met ‘n R100-noot sal kan omkoop om tog maar “Die Stem” te mag sing?

Gaan u tenks stuur, nes die Sowjetunie in Estland gemaak het, om ons te keer om te sing of om ons taal te praat en ons kinders daarin op te voed? Maar loop die tenks in Bloemfontein nog?

Hierop het Venter my soos volg geantwoord:

Stereotipes wat WAAR is – en niks Brits aan het nie, nie almal wat anti-nasionalisme is is pro-imperialisme nie, daar is meer as twee filosofiese stelses op aarde.

Die Afrikaners onder die Nasionaliste WAS outoriter, UITERS outoriter – ek het deur dit geleef. Ek het na ‘n apartheid skool gegaan – en ek onthou hoe absoluut sieldodend hulle was. In die naam van “disipline” het ons, ons kinders se gedagtes so bestuur dat vrye, kritiese denke ‘n doodsonde geword het.

Het ons alles wat vreemd is outomaties as ‘n euwel verklaar en onsself afgesny van alle vooruitgang.

Tot ons in ‘n land gewoon het waar geen vryheid bestaan het nie. Waar die regering kon sensor sonder terugslag en ‘n eens vrye, individualistiese volk in ‘n klomp skape verander is.

Nee, ons soek nie Amerika nie – Amerika is polities vol van dieselfde foute wat ons gemaak het.

Ek glo aan individuele vryheid en regte en dat almal dit ewe waardig is, elke volk is vol wonderlike goeie dinge en absolute euwels – en elke een (insluitend die Afrikaners) moet vereweg aan die verander en groei wees om die euwels te verminder en die goeie te vergroot.

En volks-selfsugtigheid is die grootste euwel van almal:
Jy veg om “ons” vroue teen verkragting te verdedig ? Ek veg vir ‘n planeet waar GEEN vrou verkrag word nie. Want ek is NIE ‘n rasis nie en ek glo nie dat Afrikaner vroue verhewe bo al die ander vroue is nie. Jou volks-selfsugtige weergawe ONDERMYN die goeie werk van ons wat glo NIEMAND mag verkrag word nie.

Die antwoord op jou vraag is eenvoudig: hulle wag nie, niemand WIL die Afrikaners vernietig nie. Julle regses wag nou all meer as drie-honderd jaar vir die nag van die lang mes – wanneer gaan julle besef dit sal nooit gebeur nie ?

Die Afrikaners is eenvoudig nie belangrik genoeg om vernietig te word nie. Ons is ‘n ou klein volkie in ‘n klein landjie. Jy sien ‘n aanval waar daar niks is nie omdat jy so seker is van ons verhoogde status – maar selfs op die Suid Afrikaanse verhoog is ons ‘n voet-nota.

As daar ‘n tyd was wat iemand dalk ons sou wou uitroei was dit in 1994. Vandag ? Dis lagwekkend.

En dis waar jou grootste fout is- jy dink nog in terme van “lande”, asof dit nog iets beteken. Die wereld het klein geword, jou volk het gereis en ander kulture leer ken en gesien dat daar goeie dinge in al die kulture is. Ek het die goeie in dertig Afrika-lande gesien, ek het dit in vier Suid Amerikaanse land gevind, ek het dit in die ooste en in Europa beleef.

Jy kan nie vir mense vertel hoe hulle moet leef nie – jou kultuur is nie besig on vernietig of aangeval te word nie – dis bloot besig om te groei en te verbeter. Soos dit moet.

Eens is daar vir ons vertel dat volksvreemd byna ‘n vloekwoord is – dat alles wat vreemd is vermy moet word. Maar daardie tyd is gelukkig vir ewig verby.

Ek geniet die boeke van die beste skrywers uit elke kultuur. Ek geniet Japanese kuns en Franse films en ek is met ‘n Skot getroud en ek het iets van die mensdom as ‘n geheel geleer: ek het geleer dat ons almal maar basies dieselfde is. Dat geen oorlog OOIT ‘n geregtelike oorlog kan wees nie. Dat vrede en vryheid alleenlik beskore is vir die wat dit aan ALMAL gun.

Ek het Terry Pratchet en Shakespeare en Huxley bestudeer, ek het vir Tom Stoppard gelag en vir Achebe gehuil.

Dit was alles volksvreemd – en dit was pragtig.

En na dit alles is ek nie minder Afrikaner nie – inteendeel, ek is ‘n BETER Afrikaner omdat ek nie NET ‘n Afrikaner is nie.
Afrikaner is nie my identiteit nie. Dis maar net ‘n deeltjie van my.

Ek is ‘n mens – en die ganse Afrikaner kultuur is minder as 5% van wat my, MY maak. Dis nie onbelangrik nie, elke stukkie van my is belangrik – maar dis ook nie MEER belangrik as die res nie.

Dis wat mense in the een en twintigste eeu geleer het – dat niks en niemand MEER of MINDER belangrik as die volgende is nie.

Eendag sal jy dit dalk ook leer… en besef dat wanneer jy veg vir Afrikaner vroue – doen jy ‘n onreg aan elke ANDER vrou aan. Wanneer jy veg vir Afrikaner boere – doen jy ‘n onreg aan elke ANDER mens wat vermoor word.
Daar kan nie reg in onreg wees nie.

Veg vir almal, of veg vir niemand – maar om net vir party te veg: dit is die grootste onreg wat daar is.

Ek antwoord:

Wanneer gaan u egter daardie laaste sin in Engels vertaal en vir u Engelse en Amerikaanse broers vertel wat reeds ‘n miljoen mense in Irak gedood het, kinders in Sirië onder die bomme steek, ens.? Maar dis die probleem met die jingo-Afrikaner: hy sien die boosheid van sy eie mense raak, maar die Anglo-Amerikaner se imperiale hebsug en oorlugsug gaan by hom verby.

Die Britte en Amerikaners veg net vir hulleself en hul eie beursies.

Lees byvoorbeeld dié stuk wat iemand vandag onder my aandag bring: Why America needs war.

Dit mag wees dat Afrikaners onbelangrik is en nie eens die moeite werd om te kom uitwis nie – in elk geval doen die plaasmoordenaars klaar redelik goed daarmee – maar dan wonder mens waarom soveel mense op aarde dit nodig geag het om te sorg dat ons heeltemal ontkieser word in ‘n stelsel waarin jy kan stem tot jy blou in die gesig is en jy sal nie eens ‘n munisipaliteit van 200 siele in die Vrystaat kry om te regeer nie?

Ek dink die antwoord is dat ons wel mededingers was vir Brittanje en selfs die Swede wat hul vliegtuie hier wou kom verkoop en ons staat, asook die openbare maatskappye, wou kom plunder. Alles wat die Afrikaners in die twintigste eeu oor dekades heen met ons klein ou bietjie kapitaal en belastings kon skep, het hulle in een slag kom stroop. Heerlik! Mittal het Yskor verniet gekry. Verniet! Hy is mos ‘n vriend van Tony Blair, wat oor Irak se “wapens van massavernietiging” gelieg het, daarom het hy Yskor verdien.

En volgens kenners beskik ons oor die tweede grootste hoeveelheid minerale rykdom ter wêreld, naas dié van Rusland. Wil u beweer dat die koloniale mynmaatskappye wat reeds meer as ‘n eeu in ons land werksaam is nie daarin belangstel nie? Die eerste vergadering tussen die ANC en die NP in die tagtigerjare is deur ‘n amptenaar van die Londense Gold Fields gereël.

Dis wonderlik dat u nou soveel kultuur ingekry het, maar die Afrikaner was dan juis vanuit die staanspoor ‘n nuuskierige en kultuurhonger mens. Ons vorige geslagte het Europese tale geleer praat, geskilder, geskryf, wonderlike argitektuur geproduseer – wat nou hier in Johannesburg skandelik deur die Verdrukker gesloop word! Vernietig, want daar is een of ander “projek” aan die gang waaruit ‘n klomp mense weer uit die provinsiale finansies hulself gaan help.

Indien u enigiets van ander kulture verstaan, is dit danksy die Afrikanerkultuur in dié land, want die Angel-Sakser bring net die monokultuur met hom saam. Hulle haat alle volkere: ons, maar ook die Franse, Duitsers, Japannese, wie ook al. Veral natuurlik die Russe. Almal moet voor hulle buig. Een land ná die ander word gedestabiliseer.

Die Oekraïners wat reeds ses miljoen dooies aan kommunisme moes afstaan – die kommunisme waaroor Peer en sy universitêre vriende steeds biduur hou – se hele land en finansiële stelsel is nou deur die Amerikaners gedestabiliseer, as deel van die groter plan om Rusland omver te werp.

Tydens die ABO het daar Iere, Russe, Skandinawiërs, Nederlanders, Duitsers, ens., aan ons kant geveg. Selfs Vincent van Gogh se broer het hier vir ons gesneuwel. Ons is nou weer daar, want ons en die Europeërs is almal in die visier van die sogenaamde Nuwe Wêreldorde. Ons diversiteit, veelheid van tale en tradisies is vir hulle ‘n steen des aanstoots, daarom moet dit weg en ons moet almal deel word van wat Van Wyk Louw die “mensvleisbredie” genoem het.

Waarom val Peer (de Vos) vir die PUK aan? Want iewers weet hy die Empaaier verwag dit van hom. Sy eie klein burokratiese posisie hang daarvan af, dat hy die haat jeens Afrikaners sal aanblaas met sy stereotipe stelletjie idees en belydenisse.

Ons stel nie in sy vervelige lewetjie en ontgroening of wat ook al belang nie. Om op grond daarvan die verengelsing van die oudste universiteit in die oudste dorp in die Transvaal te bepleit, is so absurd soos om te sê Pretoria Boys High moet Afrikaans word as straf omdat Oscar Pistorius daar op skool was!

Wie gee Peer die Anglofiel die reg om die PUK te straf? Dis mos belaglik.

Volksvreemd is nie die verskeidenheid van tale en kulture wat jy ervaar en wat jy in jou eie kultuur vertaal nie. In elk geval het Afrikaners meer boeke in Afrikaans vertaal as wat die klomp lui Engelse in ons land ooit gelees het, uit ‘n verskeidenheid van tale. Iewers het ek gelees van ‘n afgetrede Deense militêre offisier wat as ‘n stokperdjie begin vertaal het. Met sy dood het hy iets soos 900 boeke in Deens vertaal!

Elke klein taal ter wêreld het slegs danksy die opoffering en toewyding van sy sprekers tot stand gekom. Soos Deens. Of Afrikaans.

Volksvreemd is die lelike verraad waaraan soveel Afrikaners hulle al skuldig gemaak het, en veral De Klerk se geslag wat aan mense een ding vertel en ‘n ander gedoen het. As De Klerk militêr aan Umkhonto we Sizwe wou oorgee, is dit sy goeie reg, maar waarom mense met praatjies oor “wigte en teenwigte” om die bos lei, sodat hulle twintig jaar later eers uitvind wat regtig gebeur het en dat hulle nou as vreemdelinge in hul eie land geag word?

Dan praat ek nie eens van mense wat op ‘n manier te bang is om ‘n AK47 te gryp en Afrikaners op straat soos honde te gaan doodskiet nie, maar wat Boerehaat aanblaas in die hoop dat ‘n swartman of dalk ‘n bende plaasmoordenaars dit iewers namens hom sal gaan doen.

‘n Mens noem dit aanhitsing. Dít wat Sir Percy Fitzpatrick met The Transvaal from within gedoen het, en waarmee Peer en die res van die Boerehaters op die kampusse steeds besig is.

Dis eenvoudig verfoeilik, lafhartig en onderduims. Maar tog sóóóó Engels, nie waar nie? Die ewige moraliste. Maar wat self agter die deur staan…

Terug na Europa?

Kan Afrikaners hul eie hoëtegnologie-ekonomie skep en in geprivatiseerde enklawes oorleef?

Miskien is dit net die gevolg van gisteraand se sokkerwedstryd toe Duitsland vir Brasilië afgeransel het, maar ek dink al geruime tyd dat ons Afrikaners veel kan baat by ‘n nouer verhouding met Europa.

In my vorige rubriek het ek van ons kulturele verhouding tot die Lae Lande, veral Nederland, gepraat.

Dan RoodtWeens die kommunikasierevolusie en globalisering, bestaan daar nie meer grense nie, ten minste wat handel en kultuur betref. Die enigste grense wat oorbly, is eintlik taalgrense, want ons moet mekaar nog kan verstaan.

Ek is toenemend pessimisties oor die Suid-Afrikaanse ekonomie wat weens hebsug, korrupsie, gebrekkige infrastruktuur, swak onderhoud en bestuur gaandeweg sal agteruitgaan.

Daarom moet ons so vinnig as moontlik ons herposisioneer sodat ons aan die Europese dienste-ekonomie, maar ook landbou, kan deelneem. Ons vrugteboere in die Wes-Kaap en elders doen dit reeds! Ons land voorsien onder andere 70% van die sitrusvrugte van die Europese Unie.

Is dit nie eenvoudig ongelooflik nie? Dat ‘n paar duisend Afrikanerboere 70% van die lemoene, pomelo’s, nartjies en wat nog van die Europese Unie kan produseer nie? Trouens, sover ek verstaan, is ons die grootste produsent van pomelo’s ter wêreld.

Maar ons kan nog baie beter doen. Ons is goed opgelei en sodra ons ons nie meer blindstaar teen die VSA, VK en Australië nie, kan ons met veral Noord-Europa begin handeldryf, nismarkte ontgin en sodoende ‘n inkomste in euro begin verdien. Oor die afgelope paar jaar het internetverbindings in Suid-Afrika drasties verbeter en sodoende kan ons nou al amper op gelyke voet met die eerste wêreld begin meeding, wat kommunikasie, inligting en bemarking betref.

Die lughawe hier in Johannesburg vergelyk met enige lughawe in Wes-Europa en danksy ‘n klompie Afrikaner-ingenieurs wat die Gautrein laat bou het, is die lughawe verbind met die groot Afrikanerenklawe in Centurion, Pretoria en omliggende gebiede, om nie van die gewraakte tolpaaie te praat nie. Eintlik beskik ons oor alles om ‘n ekonomiese ontploffing te kan veroorsaak!

Duitsland en Nederland se gesamentlike ekonomie is iets soos $4,3 triljoen werd. Dit is omtrent elf keer so groot soos die Suid-Afrikaanse ekonomie. Daar bestaan geen regstellende aksie nie en elkeen is vry om daaraan deel te neem, mits ons ons by Europese standaarde hou soos die vrugte- en ander boere reeds doen.

Iewers het ek gelees dat Duitsland oor ‘n behoefte aan een miljoen programmeerders beskik. Al hierdie jong Afrikanerseuns wat so graag rekenaarspeletjies speel en met rekenaars grootword, kan mos opgelei word om vir Duitse maatskappye aanlyn programmering te doen, nie waar nie?

Programmering is egter nie grappies nie en die gemiddelde punt wat by Tukkies in een eerstejaarskursus vanjaar tydens die eerste semester aangeteken is, is 38%, hoofsaaklik deur blanke studente. Ons skole berei ons kinders eenvoudig nie genoegsaam voor op ‘n loopbaan in programmering en tegnologie nie. Die huidige rekenaarkursusse van die onderwysdepartement is uitgedien. Afrikaanse skole sal onderling iets hieraan moet begin doen. Al is dit hoe moordend aan die begin, sal ons kinders aan ontsettende druk onderwerp moet word wat hul kennis van rekenaars en programmering betref. Dis maklik om met swartes van Soweto mee te ding, maar as ons saam met die Duitsers en die Hollanders wil speel, sal ons ons spelpeil moet lig, om steeds by sportmetafore te bly.

Watter wonderlike uitdaging is dit egter nie! Om ons eie Afrikaner-ekonomie te skep wat sal “inprop” by die EU- en wêreldekonomie en ons toenemend onafhanklik van die SA ekonomie sal maak. Laat die ANC sy rassekwotas na hartelus toepas.

Sodra ons oor die inkomste beskik, sal ons vir ons geprivatiseerde enklawes oral in die land kan oprig waar ons in ons heerlike klimaat en met ons eie skole, universiteite, hospitale en ander inrigtings as ‘n satelliet van Europa kan funksioneer. Soos ons eintlik nog altyd was?

As Afrikaners oor ‘n eie etniese ekonomie soos byvoorbeeld die Baske met hul Mondragon beskik, sal die politiek vanself regkom. ‘n Verarmde Suid-Afrika, die “groot bantoestan” waarvan RW Johnson al gepraat het, sal ons nooit kan oorheers nie. Ons sal uiteindelik vir ons groot stukke grondgebied kan koop of terugkoop waar ons al ons aktiwiteite kan vestig. Selfs die buitelandse motormaatskappye mag uiteindelik verkies om gerobotiseerde motorfabrieke onder Afrikanerbestuur te bedryf as om langer met stakende massas geradikaliseerde en verpolitiseerde werkers te sukkel. In München werk heelwat blonde meisies in BMW se motorfabrieke en beman bloot die gerekenariseerde beheerterminale, terwyl die fisieke werk deur robotte behartig word. Só lyk dit:

Ek stel dit hier as ‘n debatspunt en sal graag mense se menings wil hoor.

Oupahippie se sildenafil-juweeltjie

Die psigologiese oorlog teen Afrikaners word steeds met oorgawe in Beeld gevoer deur die “empatiese” ANC-pandoer.

Die kopdoekdraer (‘n mode wat reeds etlike dekades gelede oorgewaai het ten spyte van ‘n uitkoms wat dit vir bles oupahippies gebied het) Piet Croucamp probeer Steve Hofmeyr se gewilde gebaar om Die Stem te sing as agterlik en ongesofistikeerd af te maak.

Tewens, Afrikaners word sommer effens te onvleiend met “rotte” gelykgestel as hulle deelneem aan ‘n “primitiewe ritueel”.

Daardie miljard mense wat sokker kyk het kennelik ook ‘n opvoeding nodig as hulle so lekker uit volle bors volksliede voor elke wedstryd sing. Dink net, een miljard wat nog nooit van “empaties” gehoor het nie. Daar’s werk!

Die swart kopdoek het vir die geleentheid op die prettige foto in Beeld plek gemaak vir kode-blou nadat daar blykbaar in die binnekamers oorleg gepleeg is dat swart ou Piet se diep plooie beklemtoon.

By implikasie is daar dus onder die Viagrabloulap genoeg haarlose grysstof om die “slim” oplossing vir Afrikaneroorlewing te bied in sy jongste aflewering. Net jammer dis weer soos een van daardie klassieke Broeder-vermanings waar daar karige besonderhede oor die “slim” plan beskikbaar is.

T’ja. Ons het daardie fliek al gesien en ons weet ook hoe hy eindig: In Tamatiestraat, komplimente van Roelfie se Volg-my-vervoerdiens. Laasgenoemde se sin vir verantwoordelikheid is, ligweg gestel… onderontwikkel, amper soos Piet s’n.

Piet kan soos sy geesgenote glo ‘n Rand op ‘n afstand van hier tot in Namibië ruik.

Die hele lang doekbelediging is daarop gemik om ‘n “oplossing” voor te hou, maar by die pynlike gebrek aan besonderhede waarskynlik een wat nie bestaan as dit by ‘n lewensbelangrike kwessie soos Afrikaneroorlewing kom nie.

Afrikaners is ‘n knaagdierplaag volgens die vermaarde sweetlap-Kombuis-kloon, en daarom is hy niemand ‘n verduideliking verskuldig nie. Vatso! As dit nie arrogant is nie, moet daai een nog uitgevind word.

Ek het ‘n voëltjie hoor fluit uit Rwanda dat ons in Pietie se volgende aflewering as “kokke-rotte” sal figureer. En sy voorkop sal dan glo nog minder sigbaar wees soos Darwin se ketting vereis, njannies. Dat hulle sy twee moewiese ore gaan afsit is blote hoorsê.

Doekman se honderste dapper poging is om die singery aan ons ondergang deur skuld te verbind. Waar het ons al daardie refrein gehoor? Dalk in Beeld se beriggewing oor Potch se Nazi-verlede, Sannie.

‘n Mens moet al wye draaie om daardie ge-inkte hoop vermorsing van papier in die winkel loop soos dit “rot” en “rassis” gil, verkwalik en verneder. Masochiste kan dit geniet. Opregte Calviniste ril daarvan.

Die Nuwe Wêreldorde is daarop uit om volke te vernietig. Alleen deur ons volkskap sal Afrikaners kan bly oorleef. Dis nie ingewikkeld nie, dis die kaalkopwaarheid.

Is dit nou nie ‘n vreeslike toevalligheid dat ons so knaend van die teendeel oortuig moet word nie? En dit sonder inhoud. Want ons is te dom om te verstaan wat ons sien as ons rondkyk om ons.

Die drie lande wat poog om die orde op die hele wêreld af te dwing, jaag ‘n verskroeide aarde beleid na waarvan die chaos in die Midde-Ooste daagliks kan getuig. ‘n Lekker vooruitsig. Of nie. Slimpiet se base het hom seker nog nie ingelig oor dié lastigheid nie.

Soos een bydraer hier op Praag dit so goed uiteengesit het, is die skep van spanning een van die gekose instrumente om daardie “Strategy of Tension” te bereik wat sal lei tot volskaalse konflik. Malema wat plase gaan vat is natuurlik so ‘n instrument.

Pieta is min gepla deur sulke detail. Hy het ‘n baie groter probleem: Sy gevoel van minderwaardigheid moet besweer word en Beeld maak graag plek vir noodgevalle wanneer wit mans soos Steve blyke van ‘n stywe rug openbaar.

Terloops, let ook op hoe Steve se gehoor skielik met 10 000 gekrimp het in onderstaande, presies soos die ou handboek van ‘n intelligensie-teenstrategie vereis. Net ‘n bietjie te deursigtig om geloofwaardig te wees. Ou Pieta moes daardie kursus sleg gepluk het.

Dan kom die klem op verskille tussen Afrikaners-wat-nooit-saamstaan-nie asof ene Leon Wessels van die buitenissige ANC-laerskoolspan skielik deel van enige volwasse debat geword het.

Wessels het nog nie eers agtergekom iemand se menseregte word ontsê as hy opgevreet word nie. Hy gebruik nog steeds “empatiese” beskrywings soos “tradisionele geneser” sonder om ‘n lagspier te veroer.

Ewenwel, hier is ou Pieta se sildenafil-juweeltjie uit Beeld:

Gegewe die kripvreterstatus van Afrikanermans voor die uiteindelike val van apartheid is hulle as groep waarskynlik meer bevoordeel deur die oorwinning van swart nasionalisme oor wit nasionalisme as enige ander demografiese identiteit.

Afrikaners se vermoë om hul demografiese dividend uit te bou ten spyte van sosiale onbestendigheid, ekonomiese teenstrydighede, politieke vervreemding en interne onmin is eintlik legendaries.

Charles Darwin het die punt gemaak dat spesies wat die beste kan aanpas by veranderende omstandighede – eerder as die intelligentste of sterkste spesies – die beste kans op oorlewing het. Afrikaners het oor 300 jaar Darwin se teorie hul eie gemaak. Maar hulle was ook nog nooit ver van selfvernietiging af nie. Ironies genoeg is Afrikaners se demografiese dividend juis so groot omdat die risiko’s wat geloop is vir hul eie oorlewing net so groot was. Die demografiese dividend is ’n aanduiding van ’n bepaalde groep se skolastiese ervaring, toegang tot goeie gesondheidsorg, bates in private besit en kapitaal wat oor generasies heen versamel is. Etniese en rassemeerderwaardigheid kon Afrikanerskap uiteindelik uitgedoof het indien De Klerk nie pragmaties begin dink het in die 1990’s nie.

Swart nasionalisme het in die 1980’s die oorhand oor wit nasionalisme gekry, maar die verlies aan mag het, teenstrydig met logika, Afrikaners die kans gebied om meer universeel aanvaarbare, meer empatiese, konstruktiewer Suid-Afrikaners te word.

Hierdie ­eienskappe sou uiteindelik ons aanpasbaarheid toets, maar ook ons oorlewing in hierdie land verseker. Die drif vir selfvernietigting lê egter vlak; dikwels verdoesel as ’n strewe na oorlewing. Steve Hofmeyr speel om die warm vlam van populisme by die Innibos-fees en sing saam met 35 000 mense Die Stem; ’n duidelike versugting na die dae toe swart mense gebrutaliseer is.

Sy regverdiging: “Integrasie het ons die gewelddadigste land gemaak laaaaank voor ek Die Stem gesing het. Ek vereenselwig die nuwe vlag en volkslied dáármee.” Soos rotte skarrel Afrikaners in die bos al agter die fluitspeler aan.

Wanneer Suid-Afrikaanse universiteite geklassifiseer word wat uitnemendheid betref, val Potch se meetsnoere nie juis in lieflike plekke nie.

Suid-Afrika was nog altyd ’n gewelddadige land vir swart mense; en wit mense was in geen opsig minder gewelddadig as enige van Afrika se ander inwoners nie.

Afrikaners raak egter ook toenemend vervreemd van die nasionale projek; vervreemding ten dele gedryf deur die selfvoldane rassisme van Julius Malema, die nydigheid van korrupte staatsamptenare en die magsbeheptheid van politici.

Die Noordwes-Universiteit is ’n soort Afrikaner-bastion, ’n kulturele loopgraaf teen vervreemding. As die universiteit bekend was vir progressiewe denke, akademiese uitnemendheid en kulturele beskaafdheid, was die staat se strydbyl dalk stomp. Maar die romantisering van outoritêre verhoudings is die opvallende kenmerk van dié akademiese instelling. Wanneer Suid-Afrikaanse universiteite geklassifiseer word wat uitnemendheid betref, val Potch se meetsnoere nie juis in lieflike plekke nie.

Dit is nie vir Flip Buys genoeg om van Leon Wessels te verskil nie, hy wil hom boelie en verjaag. Afrikanerskap dra die DNS van wantroue en meerwaardigheid oor van die een geslag na die volgende, en daarmee saam word oorlewing metodies ondermyn. As Afrikaans as taal of kultuur gaan voortbestaan, sal ons die drang om alles reg te wil bliksem moet temper. Hardgebaktheid het ons oor die Drakensberge gekry, maar oorlewing vereis nou die sofistikasie van intelligente aanpasbaarheid. As jy trane in jou oë gekry het terwyl Hofmeyr sy primitiewe ritueel uitgevoer het, dra jy die saad van vernieting – van Afrikaans en Afrikanerskap – in jou hart. Jou nostalgie voed die weersin van ander Suid-Afrikaners, en uiteindelik, deur jou eie toedoen, sal dit jou taal en kultuur vernietig.

Pierre de Vos sê Afrikaners teer op Engelse belastings en mag nie meer in Afrikaans studeer

Haha, Pierre, jy het jouself nou oortref. Baie geluk! Ja, dis eenvoudig: verbied eenvoudig die Afrikanerstudente om op enige plek te mag studeer! Hulle moet gestraf word vir die apartheid van hul ouers.

Ons teer op julle Engelse belastings! Dis hoog tyd dat ons kinders alle opvoeding ontsê word, want dis net nie prakties om dit aan ons te verskaf nie. En boonop is ons mos almal dom, “dumb Dutchmen”, nie waar nie. Ons doen nie so goed in wiskunde soos julle in julle goeie Ingelse skole nie, ahem…

En ons voorouers, die Hollanders, Duitsers en Franse, is net so dom. Geen bydrae tot die wetenskap, wiskunde en filosofie uit daardie oorde nie. Slegs Engeland, die lig van die wêreld! En haar koloniale dogterland hier aan die suidpunt, en hoe suider hoe beter, nie waar nie, soos byvoorbeeld Kaapstad.

Daarom sal die bloedjies van Houghton, Clifton en Constantia heerlik in hul moedertaal mag studeer… dis mos normaal.

Aan die ander kant, dis verskriklik dat Stellenbosch jou menseregte so geskend het deur nie jou ateïsme op die vorm te erken nie. En boonop was die vorm seker in Afrikaans. Dit verdien ‘n Nürnbergverhoor, as jy my vra.

Ek wil egter nou ‘n lansie breek vir die Christene… Die Anglikaanse Kerk het mos ook geld geskenk vir die Kerkstraat- en ander bomme in die Wimpy’s. En die Nederlandse kerke. Daar is darem ‘n paar goeie Christene ook, wat goeie terreur herken as hulle dit sien?

En wat van Boesak? En die ontslape Russel Botman wat Stellenbosch so graag wou verengels? Of kom net ateïste in die hemel? Jy weet, Karl Marx was darem ‘n Jood ook, nie net ‘n ateïs nie…

Oranje boven! en ander Hollandse gedagtes

Tans is die sokkerwêreldbeker aan die gang en hoewel ek geen sokkergeesdriftige is nie, is dit tog interessant om die vordering van die spanne dop te hou.

Gisteraand het Oranje, soos die span van Nederland bekendstaan, tot die kwarteindronde deurgedring. Ook België het goed gevaar en was waarskynlik ongelukkig om insgelyks gister deur Argentinië uitgeskakel te word.

Dan RoodtOor die Belgiese span kan ‘n mens minder gaande raak. Soos Frankryk, beskik hulle oor ‘n multikulturele span wat net sowel uit Afrika kon gekom het en kwalik die land verteenwoordig. Boonop is België so ‘n kunsmatige politieke entiteit wat twee volkere federaal verbind dat ‘n mens jou moeilik kan voorstel dat enigiemand patrioties oor België kan raak. Vlaandere is ‘n ander saak en dit spreek vanself dat ons ‘n ewe noue band met die Vlaminge behoort te koester as met die Nederlanders.

Sonder die Lae Lande sou daar nooit ‘n Suid-Afrika gewees het, geen Afrikaans en geen Afrikaners nie. Vlaandere was ons Afrikaners nog altyd baie goedgesind, selfs in die dae van die kulturele en ander boikotte, dus moet my huidige opmerkings oor Nederland geensins afbreuk doen aan die warm gevoelens wat Afrikaners oor die algemeen vir Vlaminge koester nie. Die meeste Vlaminge is amper meer gaande oor Afrikaans en Afrikanerskap as Afrikaners self en ons kan by hulle heelwat leer oor hoe ‘n taalstryd gestry moet word!

Ons verhouding tot Nederland is egter meer gekompliseerd; dis amper ‘n liefde-haat-verhouding, iets soos die verhouding tussen die VSA en Brittanje, tussen die vrygeworde republiek en die koloniale moederland. Tussen koningin Wilhelmina se versigtige steun vir Paul Kruger tydens die tweede vryheidsoorlog en die Nederlandse anti-apartheidsbeweging wat aktief aan terreur teen ons deelgeneem het, loop daar ‘n wye kloof.

Nederland is letterlik familie van ons, want die meeste van ons beskik iewers oor Nederlandse voorouers. In weerwil van Afrikaners se vele Franse en Duitse vanne, stam die meeste van ons tog iewers verlangs van Nederlanders af.

In 1950 nog het die Nederlandse koningin ‘n toekenning aan ons grootste digter, NP van Wyk Louw, gemaak en hom in haar paleis onthaal. Tuis in Suid-Afrika was daar steeds ‘n lewendige belangstelling in Nederlandse kultuur en letterkunde wat aan al ons universiteite gedoseer is. In my matriekjaar het ons nog ‘n Nederlandstalige voorgeskewe boek deur die Vlaamse skrywer Stijn Streuvels bestudeer.

Sedert Afrikaners se verlies aan politieke mag word Afrikaans grotendeels onderdruk en gemarginaliseer. Daar word selfs gepoog om ons taalkundig te ondergrawe deur vergesogte teorieë dat Afrikaans eintlik ‘n vorm van Khoisan is of ‘n kreool wat deur die Hottentotte tot stand gebring is. Ek wil op ‘n later stadium meer breedvoerig op dié belaglike teorieë reageer wat om politieke en polities korrekte redes opgedis word. Ongelukkig is daar ook Nederlanders wat hulle daarmee besig hou, asof hulle ons noudat ons lê, wil skop. Die taalkundige Hans Den Besten het sulke twak in akademiese artikels kwytgeraak, maar dis nie iets wat onmoontlik is om in een of twee artikels met gemak te weerlê nie.

Dit sou ‘n fout wees om te dink dat alle Nederlanders ons goedgesind is. Weliswaar bestaan daar in Nederland ‘n taamlike sterk regse beweging, onder aanvoering van Geert Wilders, met Martin Bosma wat Suid-Afrika, asook Afrikaans, deel van die party se beleid gemaak het. Bosma het blykbaar ‘n nuwe boek oor Afrikaners in Nederlands geskryf wat eersdaags gaan verskyn. Dit gaan baie interessant wees.

Tydens die 2010-sokkerwêreldbeker in Suid-Afrika, het ek gesê dat ons eerder die Nederlandse span moet ondersteun as ons eie swart Bafana-spelers. Intussen het selfs die minister van sport, Filike Mblalula, my gelyk gegee dat die Bafana die mees hopelose sokkerspan ter wêreld is. As vorige gasheer van die wêreldbeker kon ons nie eens kwalifiseer om in Brasilië deel te neem nie. In vele opsigte is die “Suid-Afrikaanse” sokkerspan emblematies van Suid-Afrika: dit word met subsidies en privaatborgskappe gemamperlang, dog sonder enige prestasie. Ons betaal astronomiese bankfooie sodat die banke die korrupsie en maklike geld rondom sokker in ons land aan die gang kan hou.

Eintlik is dit jammer dat Afrikaners nooit leer sokker speel het nie. Rugby en krieket is sportsoorte wat ons onherroepelik aan die Britse Ryk of die Britse Statebond verbind omdat dit slegs in daardie lande beoefen word. Hoeveel keer is ons nie al deur die Britte, die Australiërs of Nieu-Seelanders verneder omdat hulle in ons geesdrif vir sport ‘n manier gesien het om ons polities te manipuleer nie? Indien ons teen Europese spanne sokker gespeel het, sou ons nie soveel Engelse hovaardigheid en lis hoef te verduur het nie.

Dus, ons behoort vandeesweek almal verder die Nederlandse sokkerspan in hul skreeuend oranje hempies te ondersteun! Hopelik vind ons meer uit oor Nederlandse klubspanne soos PSV Eindhoven of Ajax Amsterdam of Feyenoord en begin hul vordering volg. Die feit dat ondersteuners van PSV Eindhoven hulself “boere” noem, is dalk ‘n goeie aanknopingspunt. In Nederland is daar sedert onlangs ook “vrouwenvoetbal”. Terloops, eintlik behoort ons ook na sokker op’t Nederlands as “voetbal” te verwys; dit klink soveel Afrikaanser.

Waarom nie ook vrouevoetbal onder Afrikaners nie? Een keer per jaar kan ons nasionale vrouevoetbalspan dalk in Nederland ‘n paar wedstryde teen die Nederlandse dames gaan speel? Blykbaar is dit iets wat ook in Skandinawië beoefen word.

Dit gaan egter om veel meer as voetbal en selfs vrouevoetbal. In die haglike omstandighede waarin ons ons bevind, hang ons oorlewing daarvan af om op een of ander manier by Europa aansluiting te vind. Die ramp wat as die “nuwe Suid-Afrika” bekendstaan, tesame met sy perverse, dekadente anti-wit kultuur, is byna volledig in die Engelssprekende lande uitgedink. Amerika en Engeland maak oorlog teen die Westerse en Europese beskawing en het in ons die eerste land gesien wat hulle volledig kon vernietig en in ‘n kwasi-kommunistiese utopie kon omtower waar alle klasse en rasse gelyk sou wees, met blankes wat permanente tweederangse status “vrywillig” sou aanvaar.

Die verengelste Afrikaners is vir my baie erger as Malema of enige radikale swarte. Hulle is tot die Amerikaanse leer van regstellende aksie en witskuld bekeer en sal hul eie mense na die brandstapel stuur as deel van hul popelende nuwe geloofsbelewenis. Hulle sal die universiteite, die skole, die sportspanne, die kerke en alles wat daar is “transformeer” en verengels en verswart totdat daar niks meer van ons oorbly nie. Dan is daar nog die hele uittog na Australië waar ons mense gaan verengels en ewe “vrywillig” instem tot Angel-Saksiese assimilasie.

Nou die dag het Gustav Venter hier by my kom koffie drink. Ons het saamgestem dat demokrasie in die land nie werk nie, veral nie vir Afrikaners nie. Om Afrikaners stemreg te gee, was een van die grootste foute wat ons ooit kon maak! As hulle die kans kry, stem hulle vir mev. Helen Zille of een of ander skynheilige swart Christen soos Kenneth Meshoe. As Mandela nog gelewe het, het hulle seker almal ANC gestem en hul eie leiers nogmaals verwerp. Die vinnigste manier om jou by Afrikaners ongewild te maak, is om iets vir hulle te probeer doen of ‘n standpunt ten gunste van Afrikaans of Afrikanerregte in te neem.

Vandag skryf die redakteur van Rapport in sy rubriek:

“… dat Afrikaans en Afrikaanse ruimtes gemaklik kan en moet bestaan in ’n Suid-Afrika wat asseblief tog nooit 100% Afrikaans en wit moet wees nie”.

Overgezet synde: ons kan saamleef met plaasmoorde, regstellende aksie, korrupsie, huisrowe en alles wat daarmee saamgaan, solank daar tog net nie ‘n wit, Afrikaanse skool of universiteit (of gesin?) iewers moet wees nie.

En: Wat is Rapport anders as ‘n 100% Afrikaanse koerant met hoofsaaklik wit lesers?

Dis genoeg om ‘n mens tot selfmoord te dryf. Gelukkig is daar geen wêreldberoemde katedrale in Suid-Afrika soos Notre Dame in Parys nie, anders het Afrikanerdenkers hulself ook in die kop gaan skiet soos die skrywerhistorikus Dominique Venner verlede jaar uit wanhoop gedoen het. So pas het daar twee boeke van hom postuum in Frans by die uitgewer Pierre-Guillaume de Roux verskyn. De Roux is iemand wat ook ‘n lewendige belangstelling in Suid-Afrika en Afrikaners koester. Dominique Venner het iewers gesê dat daar in Frankryk “erger vyande en van ‘n versteekte tipe is as op enige ander plek”.

Ons Afrikaners verstaan daardie gevoel van deur jou eie mense verraai te wees en versaak te word, maar té goed.

Ek dink ons moet aanvaar dat Suid-Afrika onder die impetus van Angel-Saksiese politieke korrektheid halfpad kranksinnig geraak het. Kollektiewe waansin. The madness of crowds. Daar was mos ‘n Skot, Charles Mackay, wat in die negentiende eeu so ‘n boek geskryf het. Dit volle titel is: Extraordinary Popular Delusions and the Madness of Crowds. Een van die bekende aanhalings daaruit lui:

“Men, it has been well said, think in herds; it will be seen that they go mad in herds, while they only recover their senses slowly, and one by one.”

Baie van ons ken daardie gevoel: om een vir een in ‘n malhuis wakker te word. Maar rondom jou duur dit voort.

Dis waarom ons ‘n soort uitweg of uitkoms nodig het, ‘n reddingsboei. Die Franse filosoof Gilles Deleuze, wat ook by tye ver heen was met politieke korretkheid en die uitwasse van die linkse sestigerjare in Frankryk, het gepraat van ‘n “buitekant” wat ‘n mens moet hê. Afrikaners het nie meer ‘n buitekant nie. Hulle leef volledig in ‘n lugdigte Anglo-Amerikaanse borrel waarin hulle elke dag meer en meer verdom en afgebreek word. Mense lees nie meer boeke nie; hulle lees dalk nie meer enigiets langer as ‘n paar paragrawe op die internet nie. Hulle kyk net hier en daar prentjies.

Maar ook in dié opsig voel ek Nederland kan ons red. Nederland het naamlik ‘n filmbedryf en Afrikaners kan met redelik min moeite volg wat op die skerm aangaan. Dis nie soos Frans of Italiaans waar jy sonder onderskrifte nie die verhaal sal begryp nie. Ons moet Nederlandse films onder Afrikaners bekendstel net soos Naspers en die Angel-Saksiese mediagroepe slegs Hollywood of hier en daar ‘n Britse produk bevorder.

Oor die afgelope tyd kyk ek heelwat “Kaasflieks”, soos ek hulle noem. Dis regtig ‘n vertroosting, veral ná ek my twee of drie keer aan die swak, polities korrekte Afrikaanse films wat deesdae gemaak word, blootgestel het. Sommige Kaasflieks het my ontroer of geamuseer. Ander het my weer geïrriteer en een of twee kon ek nie klaar kyk nie. In baie opsigte is Nederland ewe of nog meer dekadent as Suid-Afrika en ‘n mens moenie die land idealiseer nie. Maar ten minste is daar in Nederland verskeidenheid. Geen twee Kaasflieks is dieselfde nie! Die moderne Nederlandse argitektuur is asemrowend mooi en vele van die films is in huise of plekke geskiet waar mens doodgewoon die agtergrond kan geniet, ongeag waarheen die verhaal lei. Nederlanders is mooi mense, net soos Afrikaners. Wel, dit spreek eintlik vanself, want ons het gemeenskaplike voorouers.

Die mees onlangse Nederlandse fliek wat ek gekyk het, is Toscaanse bruiloft (2014). Dis ‘n lawwe soort romantiese komedie, maar word so oorspronklik, prettig en mooi aangebied dat die genre of die verhaal eintlik bysaak is. Alles speel in ‘n egte villa in Italië af waar Nederlanders heen gaan om te trou. Plek-plek word die Nederlandse dialoog ook onderbreek deur stukkies Italiaans en die kulturele anomalie van ‘n klomp Nederlanders wat skielik baie Italiaans en al fresco lewe, raak nooit kitsch nie. Dit word ‘n sorgvrye kyk op die “goeie Europeër” soos Nietzsche hom genoem het, iemand wat tuis in sy eie kultuur is, maar ook waardering het vir die lande, tale en tradisies rondom hom.

Die Alfa Romeo
Die Alfa Romeo

Een van die sterre in die film is ‘n rooi Alfa Romeo GTV van dertig, veertig jaar gelede wat nog hier en daar op Suid-Afrikaanse paaie te siene is. Die film spreek van bewondering vir alles wat Italiaans is: die kookkuns, ou motors, selfs ‘n verspotte ou plaasbakkie met ‘n snaakse vorm, die landskap, die argitektuur, die meubels. Alles word met ironie aangebied, dog sonder dat dit ooit soos in Suid-Afrika afbrekend en stereotiep raak. Dis amper die postmoderne liefdesverhaal waarvan die Italiaanse kritikus en skrywer Umberto Eco op ‘n keer gepraat het.

Met die graad van geweld en wanorde in Suid-Afrika, beleef ons ‘n onverklaarde, voortslepende burgeroorlog. Maar dis juis in sulke tye dat ‘n mens ook behoefte aan kultuur en ontspanning het. Jy kan nie net sit en wag vir die volgende skoot om te klap, die volgende inbraak of huisroof nie. Terwyl ons identiteit deur die staat, die media en die fanatiese Angel-Saksers aangeval word, het ons behoefte aan ‘n “buitekant”, aan ‘n wêreld wat buite die Sowjet-Engelse borrel val.

Nederland en Nederlands kan in dié donker tye vir ons so iets raak. Ons kort ‘n bietjie Nederlandse voetbal sonder kwotas of sulke mooi Kaasflieks. Noudat Afrikanerpolitiek ‘n stille dood gesterf het en ons aan die giere van die Zoeloes of liberale Engelse in ons land uitgelewer is, kan ons gerus op ‘n afstand ook die Nederlandse nuus en Europese politiek begin volg. Toegegee, ons het geen invloed daaroor nie, maar net so het ons geen invloed oor die politiek in ons eie land nie. Ten minste deel ons ‘n afkoms, ‘n taal en ‘n beskawing met Nederland, wat meer is as wat ons kan sê oor wat tans in Suid-Afrika aangaan. Malema en sy trawante is vir my net tot op ‘n punt interessant of snaaks. En of Naledi Pandor by Russel Botman se begrafnis was, kan my ewe min skeel as om te weet wat die temperatuur vandag in Sacramento, Kalifornië, is. Dit traak my regtig nie.

Ons het ook nie toestemming van Nederlanders of Nederlandse amptenare nodig om daardie dele van hul kultuur wat tot ons spreek, toe te eien of te geniet nie. Die verkeerdste manier om enige kulturele wisselwerking tussen ons en Nederland aan te pak, sou wees om met die ambassade in Pretoria ‘n afspraak te maak. Nie net het iets van die vorige Hollandse vyandigheid by die ambassade oorgebly, uit die dae toe Nederlanders geld aan Stasi- en KGB-agente geskenk het om motorbomme in ons stede te plaas nie, maar alle amptelike kontak moet mos altyd met swartes geskied. Die belangstelling in Nederlandse films, boeke of idees by ons regering is seker nóg laer as in Afrikaans, met ander woorde iewers benede nul, dus sou ons ons tyd met enigiets ampteliks verspil.

Die internettydvak is egter by uitstek geskik vir guerillabemarking en alternatiewe maniere van doen. Dus kan ons ons mense se belangstelling in Kaasflieks en vrouwenvoetbal en wat ook al begin prikkel.

Sodoende kan ons dalk minder soos zombies begin dink en optree en meer soos die beskaafde mense wat ons eens was.

Die hoop beskaam nie.

Wat Afrikaans betref, is ek baie trots op my taal. Ek is daarvan oortuig dat Afrikaans eintlik in sy huidige vorm reeds in die sewentiende eeu bestaan het en eeue gelede ‘n belangrike rol in Noord-Europa en in die handel ter see gespeel het. Daar is vele woorde in Afrikaans wat dit verklaar. Ons het Europa nodig, maar Europa het ons en ons oer-Europese dialek wat hier aan die Kaap kom uitspoel het en só lank in die skadu van Engels om oorlewing moes veg, ook nodig. Ons wedersydse voortbestaan mag daarvan afhang.

Ons moet ons oopstel vir die ander, sê die postmoderne filosowe. Laat ons meer ontvanklik en “oop” vir Nederland en Vlaandere raak.

Ns. Stuur ‘n epos aan inlig@praag.org en ons stuur vir jou ‘n aflaaiskakel vir Toscaanse bruiloft. (Hier is ‘n kort YouTube-voorprent van 55 sekondes.) Nooi jou vriende uit en hou bioskoop (die Nederlanders spel dit met ‘n “c”, “bioscoop”) sommer daar waar jy is, op jou rekenaar, tablet, foon of platskerm-TV, wat jy ook al het.

Die konserwatisme van Albert Schweitzer

Schweitzer het destyds met ‘n naïewe Europese perspektief na Afrika gekom.

Deesdae word ons plaaslik glad te dikwels gekonfronteer met allerhande ikone, kitsvaders en -moeders van die meerderheidsfaksie van die “nasie”; mense waarvan Europeesgesindes bitter min kennis dra en nog minder geneë voel om te vereer. In my jeug was Albert Schweitzer (1875-1965) ‘n wêreldbekende humanitêre ikoon. Weens die politieke “bevryding” van Afrika teen die einde van sy lewe, het sy ster egter vinnig verdof. Hy kon nie tred hou met die veranderings in die wêreld en veral dié in Afrika nie.

Uit die oogpunt van kolonialisme was daar drie tydperke, want naas die koloniale era was daar ‘n voor-koloniale tyd en is ons tans in die na-koloniale tyd. Ekonomies en ideologies is die situasie in baie (veral agterlike) lande egter sodanig dat dit steeds ooreenkomste met kolonialisme vertoon. Veral toe die koloniale ryke hulle einde genader het, asook sedertdien, het baie stemme teen kolonialisme opgeklink. Een van die inspirasies hiervoor is die leer van die edele barbaar. Schweitzer was aanvanklik ‘n produk of prooi hiervan. My teks steun veral op die omvattendste en gesaghebbendste beskikbare lewensbeskrywing, James Brabazon (1923-2007) se Albert Schweitzer, a biography (New York: Syracuse University Press, 2nd ed, 2000, 576p; Amazon Kindle $13.67).

Schweitzer se moedertaal was Duits, maar hy het in Gunsbach, in die omgewing van Münster, Colmar en Strasbourg, grootgeword; ‘n gebied wat in 1871 (na die Frans-Pruisiese oorlog) deel van Duitsland en in 1919 (na die Eerste Wêreldoorlog) weer deel van Frankryk geword het. Dit verduidelik waarom Schweitzer geneig was om hom van nasionalisme te distansieer. In hierdie grensgebied het hy Frans uitstekend magtig geword. Hy het in die wysbegeerte (bv Kant), teologie (bv die historisiteit van Jesus), musiek (bv klavier, orrel, Bach, Wagner, Franck, Widor) en medisyne (bv tropiese siektes) studeer.

Hoewel Schweitzer aan die Lutherse Kerk verbonde was, was dit ‘n sendinggenootskap gesetel in Parys wat dit vir hom moontlik gemaak het om in 1913 na Afrika te vertrek. “Schweitzer was going to Africa to work, to serve, to heal, to try to pay back something of what the white races owed the black” (Kindle 3745). In Europa was dit Schweitzer se gewoonte om derde of vierde klas in die trein te ry omdat hy met die gepeupel wou assosieer. Hy het aanvanklik gedink dit is goeie voorbereiding vir wat op hom in Afrika wag.

In Gaboen, wat toe deel van Frans Ekwatoriaal Afrika was, het Schweitzer naby Lambarene (letterlik, “Let us try”, 3857) ‘n hospitaal tot stand gebring en uitgebou, wat hom wêreldbekend en -beroemd gemaak het. In 1912 is hy met ‘n Jodin wat christelik opgevoed is, Helene Bresslau (1879-1957), getroud. Sy was ietwat van ‘n kloosterkoek en het in die familie as Tante Anstand (dus welvoeglik, oftewel “Aunt Prim and Proper”) bekend gestaan (2716). Helene het Schweitzer na Afrika vergesel, maar na die geboorte van hulle enigste kind, Rhena (1919-2009), meesal in Duitsland en Switserland gewoon, onder meer omdat Helene aan tering gely het. Na Schweitzer se dood was Rhena, ‘n patoloog, tot 1970 vyf jaar lank in beheer van die hospitaal. Sy het egter met een van die dokters, David Miller (1917-1997), getrou en die egpaar het hulle daarna in Amerika gevestig.

In 1954 het Schweitzer die Nobel-vredesprys in ontvangs geneem vir sy filosofie van “Ehrfurcht vor dem Leben,” wat gewoonlik as “Reverence for life” (eerder as “Sanctity of life”) vertaal word. In Afrikaans behoort dit nie vertaal te word as “ontsag” of “agting” nie, maar veel eerder as “Eerbied vir lewe.” “Good is what promotes and preserves life. Evil is what destroys and injures life” (4495). Schweitzer het sy filosofie deur voorbeeldstelling uitgeleef pleks van dit bloot te propageer. Hy wou hê dat sy lewenswyse sy filosofie moet regverdig. Sy etiek (of gedragsleer) was die fondament van sy beskawings- of kultuurfilosofie (dus sy lewens- en wêreldbeskouing).

Uit sy etiek volg sy weersin in slawerny en die wreedhede en onreg wat soms teen inboorlinge in die koloniale tyd gepleeg is. Hy het Jesus se leerstellings as ideaal vir die daarstelling van ‘n hemel op aarde aanvaar. Vir Jesus sou Schweitzer in die wildernis gaan, na Afrika, om in sy wingerd te arbei. “Every human being is a person who has a right to our help and our sacrifice” (2788). “I want to be a simple human being, doing something small in the spirit of Jesus … ‘What you have done to the least of these my brethren you have done to me'” (3087). Schweitzer se etiek vind aansluiting by die Oosterse religie Jainisme en in die besonder by Ahimsa.

Schweitzer het destyds met ‘n naïewe Europese perspektief na Afrika gekom. Voor sy vertrek het ‘n Europeër met ondervinding van Afrika hom aangeraai om “tough crockery” te bring omdat die swartes geneig is om sulke ware te breek (3646). Later is geskryf: “They set new standards of blatancy in thieving and breaking things” (5353). By die eerste Afrika-hawe, Dakar in Senegal, waar Schweitzer se skip aangedoen het, het hy tot sy ontsteltenis gesien hoe wreed die swartes diere mishandel. Hy het toe hierdie raad ontvang: “If you can’t bear to see animals ill treated, don’t go to Africa” (3794).

In Gaboen het Schweitzer baie erger ontnugterings ervaar, bv kannibalisme, oftewel mensetery. “The real Africa was a deep shock to him” (3797). Sy etiek het hom genoop om ‘n vegetariër te word (7874). Uit Schweitzer se eerbied vir lewe volg dat lewe nie vernietig moet word nie, maar eerder bewaar en bevorder behoort te word, soos wat hy met sy hospitaal beoog het. Hy was dus sterk teen wreedheid, moord en oorlog, insluitende kernwapens, gekant. Sy eerbied vir lewe het nie net mense en diere ingesluit nie. “For Schweitzer even the cutting of a flower or the lopping of a tree were matters for responsible consideration” (4517). Toe Schweitzer in 1954 in Oslo was om die Nobel-vredesprys te ontvang, is hy met blomruikers oorlaai, maar hy het geen behae daarin gehad nie. “Bouquets of flowers were banished from his room, because he hated to see flowers wither” (7106).

Dit kon kwalik verwag word dat Schweitzer as ‘n hardkoppige beterweter maklik in Afrika sou aanpas. Later het hy uitgeroep: “What a blockhead I was to come to Africa to doctor savages like these!” (5366). Met verloop van tyd het dure ondervinding hom gelouter en het hy tot gevolgtrekkings gekom wat deur studeerkamer-liberaliste as paternalisties, kolonialisties en rassisties bestempel is. Met sy aankoms in Afrika was Schweitzer vas oortuig dat lewe bewaringswaardig is. “Animals had as much right to compassion as human beings” (643). Hy het ook naïef-humanisties “the hidden goodness of human beings” veronderstel (2739). As bevoorregte Europeër wou hy koloniale skuld met goeie dade aan die inboorlinge terugbetaal; dus “indebtedness” as “a self-perpetuating form of kindness” (2737).

Schweitzer het sy lewe gewy “first to doctoring himself [deur oor sy gesindheid te besin] and then to finding medicines for civilization” (1399). Hy het gedink sodanige selfverloëning sou aan hom innerlike geluk besorg. Hy het daarna gestreef om sy selfsugtige eiebelang te bowe te kom. “The actual self had to be overcome in order to release the higher self” (1467). “Self-denial and self-transcendence summed up in one way what his whole life had been about” (1472).

By Lambarene het Schweitzer dadelik agtergekom dat hy bv malaria-muskiete, miere, spinnekoppe, kakkerlakke, muise, rotte en slange moet bestry as hy leefbare omstandighede wou skep. Die Griekse wysgeer Protagoras (490-420 vC) het eeue gelede reeds tot die insig gekom dat die mens die maatstaf vir alles is. Lewe behoort dus net eerbiedig te word in soverre dit in die algemene belang van mense is. “Where life is harmful to other life a choice must be made” (4531). Daar is ‘n prioriteitsorde waarvolgens “human life came before animal life” (4561). Hoe moeilik dit ook al vir ‘n humanis is om te erken, is daar mense wat liewer nie moet lewe nie omdat hulle bv die lewens van ander mense bedreig. Kannibalisme en stamgevegte het Schweitzer tot die besef laat kom: “There was little here of the noble savage” (3896). Die swartes het bv self deelgeneem aan en voordeel getrek uit die slawehandel.

Schweitzer wou ‘n hospitaal bou maar “it proved quite impossible to make them [die inboorlinge] work” (3972). “Schweitzer, knowing he would never be able to contain himself at the sight of such frustrating idleness, took precautions against his own wrath. He selected from the jungle sticks of a wood that snapped on the slightest impact so that when his own breaking point was reached he could lash out with one of these and relieve his feelings without doing any harm. In the end the laborers had to be dismissed, eight porters were borrowed from a nearby timber merchant, and Schweitzer himself took a spade and led the work ‘while the black foreman lay in the shade'” (3975).

‘n Britse joernalis James Cameron het Lambarene in 1953 besoek. Hy beskryf ‘n groep swartes wat veronderstel was om te werk. Hulle “moved with a deliberation I should scarely have thought possible. It was like watching a slow-motion film! Sometimes work slowed down to the point where movement, if it existed, was imperceptible; it was like studying the hour-hand of a watch” (5969).

Na onafhanklikheid in 1960 het Lambarene ‘n staatshospitaal gekry met ‘n blanke dokter, Weissberg, aan die hoof, maar verder net swart personeel. Weissberg “swore that so far as his experience went the difference between white and black was that the blacks had no concept of dedication. The midwife would turn up for duty when it pleased her, not when she was needed; nurses would have no interest in healing patients from a rival tribe” (7194).

“From the first Schweitzer established the principle that those who could do so should offer some token payment for their [medical] treatment. The payment might be an egg, a bunch of bananas, or money. It helped the hospital to survive, but also it served as a reminder that there were benefactors in Europe who by some effort and sacrifice had made the treatment possible” (4034). “Even the patients’ families must be housed and fed, which is not a usual hospital facility” (5682). Van pasiënte en die familielede wat hulle vergesel het, is verwag om in ruil vir kos en huisvesting te werk, bv om water aan te dra vir die groentetuin en vrugtebome (4211, 8097, 8191).

“The only thing Schweitzer did require of anyone who stayed was that they undertook a share of the work” (5852). Schweitzer: “I regard it as a matter of principle that those who find shelter and care in this Hospital maintained by gifts should serve it with the labour of which they are capable, and so acknowledge what they are receiving” (6868).”Friends in Europe are helping to support the hospital and have a right to expect each inmate to help the work in return. This truth does not easily make its way home to the hearts of my savages. They seem to believe in a ‘perfection of bounty’ and that I should feed them, heal them, and leave them all day in the sociable circle telling stories, and even furnish them with tobacco to smoke!” (5404). “As he often did, he spoke of Africa as Lazarus, the beggar at the table of the rich man that was Europe” (5563). [Vergelyk Schweitzer se aandrang op werk in ruil vir aalmoese met die ANC-beleid waarvolgens bv huise, dienste en toelaes sonder teenprestasie toegeken word.]

In Gaboen was die houthandel van deurslaggewende ekonomiese belang. Bome is afgekap en met die rivier langs na die hawe laat dryf. Maar die swartes “would work just as long as they needed money, for a specific purpose, such as buying a wife or a pair of shoes, and no longer, and if a fiesta called, they would let pass the few precious days in the year when the river was high enough to float trunks lying some distance from the river banks and leave timber worth hundreds and thousands of pounds to rot into uselessness before the next year’s floods” (4056).

Die blankes verlang produktiewe arbeid, terwyl die swartes geensins daarmee gepla is nie en dus deur Westerlinge as onbetroubare arbeiders beskou word. “Once he had what he wanted, why go on working?” (4065). Schweitzer: “We all get exhausted in the terrible contest between the European worker who bears the responsibility and is always in a hurry, and the child of nature who does not know what responsibility is and is never in a hurry” (4156). Hieruit volg nog ‘n probleem: “The black man’s innate love of spending*; they often find themselves in financial difficulties and even in want” (4093). [*Vergelyk dit met die ANC-regering se oorywerige skrapping van die name van diegene met slegte skuld sodat hulle weer maklik skuld kan maak.]

Op sy beurt is geldtekort die teelaarde vir diefstal. Schweitzer “found he had to lock everthing up, to become a ‘walking bunch of keys'” (4180). Die opdrag was “never to leave anything unlocked” (7001). “He was forced to grow vegetables, plant fruit trees, and keep livestock because otherwise his patients and their families starved” (5820). “To stop the Africans from stealing fruit [uit die boord] was impossible” (5435). “Patients, on their way to steal fruit or to steal the animals themselves [bv hoenders, varke, bokke], made short work of wire netting enclosures. Besides, the patients’ own animals [bv honde], which came with the families, were quite uncontrollable … the creatures [were] roaming more or less unchecked through the hospital” (5808). Van sy hospitaal het Schweitzer gesê: “It is maintained in African squalor because it is indeed part of Africa; in any case were it otherwise no African would come” (6920). Gereedskap moes opgepas word. “If the tools were not counted, many men would put the best axes and saws aside for their own use or leave them in the forest to save the trouble of carrying them home” (8204).

‘n Ander vorm wat gewetenlose diefstal aangeneem het, was dat rekord gehou moes word van wie kos ontvang het. “Otherwise the same person might fetch a ration four times over” (8109; ook 8147). “A thorough savage will think nothing of gobbling up the share of a lying-down patient who has been committed to his care” (8115). “We hesitate to ask anybody to be a patient’s attendant unless he belongs to the same tribe, for we know in advance that he will regard the request as outrageous” (8118). “We still take the trouble to try and teach savages that the patients assigned to their care are their neighbours” (8125). Die gewilde hedendaagse voorstelling dat alle swartes broers en susters is, word dus nie noodwendig in die praktyk aangetref nie. “We keep such strict watch over the inmates and are so careful that each carries a card-label*, because without these precautions our wards would become lodging houses and places of refuge for all the riff-raff of the neighbourhood” (8194). Verder: “He found that nothing could safely be left to Africans to do by themselves; all had to be supervised and checked” (4183). [*Dit herinner aan die passtelsel waarteen swartes plaaslik so heftig beswaar gemaak het.]

Die swartes was sterk stamgebonde. Daar was geen sprake van ubuntu oor stamgrense heen nie. “For anyone with whom they had neither personal nor tribal connections they would not lift a finger. Humanity at large was no concern of theirs, and the notion of universal love was so novel to them as to be more or less meaningless” (4050). In die Weste, daarenteen, het die sug na universele liefde kolossale afmetings aangeneem. Die spreekwoordelike natuurkinders openbaar tradisioneel dikwels geen eerbied vir lewe nie; selfs die natuur self doen dit nie. Schweitzer:”Nature knows nothing of reverence for life. She creates life in a thousand ways with a prodigious ingenuity, and destroys it in a thousand ways with an equally prodigious absurdity” (4957).

Die gemis aan ubuntu by swartes is met die volgende voorbeeld deur Schweitzer toegelig. “The praiseworthy habit of dumping sick people at my hospital and then making themselves scarce has not been lost by the Ogowe people … A woman from a village not far from Lambarene has been deposited here. She has no one at all belonging to her, so no one in the village troubles about her. A neighbour’s wife, so I am told, asked another woman to lend her an axe that she might get a little firewood for the old woman to keep her warm during the damp nights. ‘What?’ was the answer. ‘An axe for that old woman? Take her to the doctor, and leave here there till she dies.’ And that was what happened” (5334). Schweitzer vertel van ‘n opperhoof wat suksesvol in sy hospitaal behandel is en belowe het om met ‘n skenking vorendag te kom, maar dit het nooit opgedaag nie (8141).

“One sleeping sickness patient had fits of mental disturbance that made him violent, and a crude wooden cage had to be built for him. The enclosure was impossibly primitive but better than the treatment his own people often gave to the mentally sick – to tie them up and pitch them in the river” (5337). Melaatses wat genees is, is soms noodgedwonge toegelaat om by die hospitaal aan te bly, want “their villages often refused to have them back” (6819).

Schweitzer is van paternalisme beskuldig en dat hy blankes as meerderwaardig beskou. Schweitzer: “The negro is a child, and with children nothing can be done without the use of authority … I have coined the formula: ‘I am your brother, it is true, but your elder brother'” (4123). Hy vertel van “a missionary who some years before had left the mission staff ‘to live among the negroes as their brother absolutely. From that day … his life became a misery. With his abandonment of social interval between white and black he lost all his influence'” (4125). “Social freedom must not be allowed to go too far, for it opens the floodgates to total equality, which is unthinkable” (4133). [In Suid-Afrika het daardie ondenkbare vloed ons in 1990/1994 getref.] “The only way to maintain such authority was by preserving a distance between himself and the tribesmen, for the Africans were simply not accustomed to thinking on the lines necessary for self-discipline and voluntary cooperation. Authority had to be imposed” (4136).

Schweitzer: “A white man can only have real authority if the native respects him. No one must imagine that the child of nature looks up to us merely because we know more, or can do more than he can. This superiority is so obvious to him that it ceases to be taken into account” (4142). Schweitzer noem dan dat wittes “railways and steamers” besit, “can fly in the air, or travel under water.” Hy beskou dit as “proofs of mental and spiritual superiority” (4144).

Wat onderrig betref het Schweitzer gekonsentreer op “teaching the Africans the elements of agriculture, handicrafts, and mutual help” (5825). Wat opvoeding tref was sy fokus op “honesty and reliability” (5825). “For years he had been trying to teach them the basic principles of agriculture and carpentry so that they could feel and house themselves properly and cease to be the slaves of the seasons. He had hammered them about theft, foresight, honesty, and application, believing these to be the first essentials for the creation of any kind of stable community free from fear. His efforts rolled off them like water off a duck’s back” (6273). “He was trying to teach them … how not to get ill in the first place; how to grow food; how to plan for the future; how to avoid infection; how to defeat suicidal superstitions and hatreds – in short, how to live” (6610). Schweitzer het van tolke gebruik gemaak en Frans met die swartes gepraat, want hy het nooit ‘n Afrika-taal aangeleer nie (5999).

Soos in die goeie ou dae in seker alle lande die gebruik was, is blanke pasiënte apart gehuisves (5456, 8092, 8103, 8216). Gedurende die Tweede Wêreldoorlog was Schweitzer teen sowel fascisme as kommunisme gekant. Van die mans in die omgewing is vir militêre diens opgeroep. Hulle vroue kon nie alleen in die oerwoud agterbly nie. Die hospitaal het hulle toevlugsoord geword (6204). Gaboen was ‘n tyd lank onder Duitse beheer. Omdat daar nie kraanwater was nie, was die blanke pasiënte en personeel op puttoilette aangewese. Hierdie huttoilette “were set on the outskirts of the clearing and were known as Hinter Indien – ‘Beyond India’, a traditional German phrase for the end of the world” (5891). “The Africans simply used the bush as they did in their villages” (5888). Teen die einde van Schweitzer se lewe is kraanwater aangelê. Vroeër, toe hy in 1954 in Oslo was om die Nobel-vredesprys te ontvang, was daar kraanwater in sy hotelkamer. Toe het hy gevra: “What do I need running water for? Am I a trout?” (7106).

Schweitzer “never had a black doctor there. Why? Because Schweitzer depended on volunteers, and no black doctor ever volunteerd. The few who qualified in the Gabon stayed … in Libreville [die hoofstad] or headed for Paris. They felt no debt toward the ravaged tribes in the interior. Let the whites see to that” (5828). Die verpleegsters was ook almal blank, afkomstig veral uit Europa en later ook Amerika (7590). “No African took a meal in the staff dining room.” Dit was “a matter of discipline … his authority would be diminished to the detriment of the patients if he allowed the Africans to feel that he and they were socially identical. Some separation was necessary for the efficiency of the hospital” (6988). Schweitzer het ‘n afstand tussen hom en die swartes gehandhaaf. “He never joined in their celebrations or tried in any way to share their lives” (6005).

“Early in 1944 [Charles] de Gaulle [1890-1970] attended a conference at Félix Eboué’s headquarters at Brazzaville and took the first step toward granting full French citizenship, with voting rights, to the black populations of the French colonies … to the fury of most of the white colonists” (6267). Ter verdediging van De Gaulle, wat soortgelyke dwaasheid later in Algerië gepleeg het, kan aangevoer word dat hy dieselfde studeerkamer-liberalisme aangehang het as dié van Schweitzer toe Schweitzer nog nie eerstehandse ondervinding van Afrika gehad het nie. [Vir FW de Klerk en sy meelopers kan sodanige verskoning nie geld nie.] Albert Einstein (1879-1955) het aan Schweitzer geskryf: “Against the blindness of human beings there unfortunately does not yet exist any remedy” (6447).

“Schweitzer viewed the whole thing [politieke onafhanklikheid vir Afrika-lande] with the darkest suspicion. He … was not impressed, nor did he think it particularly sane to give the vote to people who could not read or write and who knew nothing of the issues they were voting about” (6270). Hy was teen ‘n demokratiese politieke bestel vir Gaboen. “Schweitzer was totally undemocratic” (6966). Schweitzer: “Democracy is meaningless to children!” (6918). “An authoritarian system was the only one that would work in Africa” (6281). “They have citizens’ rights now, but no citizens’ responsibilities. They destroy most things they touch. You ask whether the indigène [inboorling] can ever develop to responsibility without us, and the answer is No, they cannot. Others disagree … Do they ask who plants the trees that the African can eat, who bores the wells that he can drink?” (6915).

In 1960 het Gaboen onafhanklik geword. Toe het die swartes geredeneer: “‘Now we are all Frenchmen, we don’t have to work anymore.’ To Schweitzer one said, ‘You can stay. The rest, we’ll slit their throats'” (6342). Schweitzer het geskryf: “Among the new generation of natives there are none of the good workmen we used to find among the old ones” (6436). “Now Schweitzer was answerable to a new government; what was more, to a black government, which inevitably had a strong antiwhite element and a vested interest in rejecting the works of all Europeans” (6347).

“What, finally, was his real relationship with the Africans in his hospital? He had gone to Africa full of idealism. He had found himself in a region of greater poverty, disease, and backwardness than he had ever envisaged. He had suffered from the ingratitude and unreliability of those he came to help … he, too, had often been driven to despair. Now he had reached a kind of tolerant hopelessness toward them. Writing of them he used phrases that could be taken as very patronizing, ‘Mes sauvages,’ ‘Mes primitifs.’ Day after day the struggle was renewed to persuade them to take their treatment at the right time, in the right dosage; to discourage them from taking off their dressings to show their friends where the pain came out; to dissaude them from cooling their open sores in the infected river; to find help for the building work and the garden, and to keep them from drifting quietly away behind the bushes and disappearing. And day after day, at least some of the Africans defeated him. They failed to turn up for their medicine, they went for a swim, they consulted the witch doctor, they cut down a fruit tree for firewood; a lady being treated for gonorrhea spent a night entertaining a canoe full of gentlemen callers, themselves infected; and so on and so forth. In the end he was constantly shouting at them, he was calling them monkeys, and very occasionally, he was hitting them” (5956).

Gedurende die Tweede Wêreldoorlog het ‘n Afrika-hoofweg van Kaapstad tot Algerië via Lambarene in gebruik gekom. “The seeds for the garden now came from Capetown” (6265). Daar is drie ander verwysings na Suid-Afrika in die boek. Een is na die Brit Michael Scott (1907-1983), ‘n Anglikaanse priester wat van 1943 af in Suid-Afrika gewerk, onrus teen die plaaslike rassebeleid gestook en met swartes geïdentifiseer het op ‘n wyse wat Schweitzer nie moontlik gevind het nie (6019). Daar word ook verwys na die besoeke van die Suid-Afrikaanse snykundige en beeldhouer, Jack Penn (1909-1996), wat die borsbeeld van Schweitzer gemaak het wat in Strasbourgh is (7016). Penn het aanvanklik skepties teenoor Schweitzer se hospitaal gereageer maar later groter begrip en waardering daarvoor gehad (7760).

Meer ter saaklik is die verwysing na ‘n vorige eerste minister van Suid-Afrika (1948-1954), DF Malan (1874-1959), die “vader van apartheid.” James Cameron skryf: “It was the Doctor [Schweitzer] who proposed to me his opinion that the most salutary influence on the African race question had been the late Dr Malan; that he had never in forty years taken an African to table, and that indeed in no circumstances could he contemplate even the possibility of an indigène being seated in his presence” (6945).

Die volgende woorde van Schweitzer het die potensiaal om op ‘n Afrikaner-herlewing van toepassing te wees. “Everything that happens in world history rests on something spiritual. If the spiritual is strong, it creates world history. If it is weak, it suffers history” (6096).