Kategorie: Rubrieke

Leon Lemmer: CJ Langenhoven oor Afrikaans: ‘My pêrel van grote waarde’

Daar is min dinge wat skinderpublikasies, soos veral Sondagkoerante, so interesseer soos die buite-egtelike verhouding, of ander seksuele avontuur, van ‘n bekende persoon. Omdat die afset van boeke ook hierdeur beïnvloed word, gee biograwe graag hieraan aandag. Een van die bekendste Afrikaanse biograwe, JC Kannemeyer (1939-2011), was lief hiervoor. Sy boek, Langenhoven, ‘n lewe (Kaapstad: Tafelberg, 1995, 728p) het aan Kannemeyer die geleentheid gebied om onder meer oor CJ Langenhoven (1873-1932) se dranksug en sy verhouding met sy assistent, Sarah Goldblatt (1889-1975), te skryf. Nie dat Kannemeyer se eie lewe wars – een van sy geliefkoosde woorde – van beskindering was nie, soos die dogter van ‘n vorige eerste minister, Estelle Strijdom (1936-2009), wat ‘n tyd lank met hom getroud was, dikwels getuig het. Dit was juis sy skinderlus wat veroorsaak het dat Kannemeyer glo nie toegelaat is om NP van Wyk Louw se biografie te skryf nie. Van Wyk Louw se weduwee, Truida Pohl (1913-2004), het dié taak eerder aan JC Steyn toevertrou, veral gedagtig aan Louw se verhouding met Sheila Cussons (1922-2004).

Die afgelope tyd was daar verskeie berigte oor die erkenning van Afrikaans as amptelike landstaal negentig jaar gelede. In hierdie rubriek belig ek Langenhoven se rol as stryder vir Afrikaans en die Afrikaner. Soms kontrasteer ek dit met wat direksielede van die Afrikaanse Taalraad (ATR) deesdae doen, hoewel ek die twyfelagtige rol wat die ATR speel eerder in ‘n volgende skrywe vollediger wil aanspreek.

Ek beskryf Langenhoven se rol in die taalstryd aan die hand van Kannemeyer se biografie omdat so baie van Langenhoven se publikasies daarin bespreek word. Langenhoven het in die omgewing van Oudtshoorn grootgeword en hom mettertyd in hierdie dorp gevestig. Aanvanklik was hy Engels- en anti-Hollands- (eerder as anti-Afrikaans-) gesind en het hy Louis Botha en Jan Smuts ondersteun. Die toetrede van Suid-Afrika tot die Eerste Wêreldoorlog en veral die daaropvolgende Rebellie (1914) het ‘n kentering in hom veroorsaak. In die politiek het hy ‘n ondersteuner van JBM Hertzog en DF Malan geword. Maar politiek as sodanig was nooit sy hartstog nie, al was hy agtereenvolgens lid van die Kaapse Provinsiale Raad, Volksraad en Senaat.

Tereg het Langenhoven geskryf dat “‘n suiwer opregte man beswaarlik ‘n suksesvolle politikus” kon wees (p 14, 360). Ons het “nie tien politikusse in die land … wat hulle siel hulle eige kan noem nie” (p 385). Kort voordat hy in 1920 tot Volksraadlid verkies is, was sy standpunt as kandidaat: “Waar daar ooit ‘n uitdraaipad kom en ‘n keuse noodsaaklik is, sal hy nie die koers van sy eie nasie laat vaar om die koers van ‘n ander nasie in te slaan nie en dat hy nie uit vrees of guns vir enige mens in die wêreld vir ‘n voorstel sal stem wat volgens sy oortuiging verderflik vir die belange van die Afrikanervolk is nie” (p 385). Hy sou myns insiens nie ‘n ja-broer vir die nuwe Suid-Afrika gewees het nie. “Langenhoven se eerlikheid was vir hom belangriker as enige politieke diplomasie of plooibaarheid” (p 423).

Vir Langenhoven het dit by uitstek om die bevordering van Afrikaans gegaan. Na sy dood het ‘n koerant, Die Vaderland, daarop gewys dat Langenhoven meer as enige persoon gedoen het “om ons publiek hul eie taal te leer lees en waardeer” (p 15). Hy was bekend om sy prosa en nie soseer om sy verhoogstukke en poësie nie. ‘n Uitsondering is “Die Stem”, wat hy op 30 en 31 Mei 1918 in sy huis, Arbeidsgenot, in Oudshoorn geskryf het (p 376). Kort daarna het hy in Kaapstad ‘n vierde strofe bygevoeg. ML de Villiers het die musiek gekomponeer (p 378). DJ Opperman het Die Stem in 1974 ‘n “statige eedaflegging en gebed van die Afrikaanse [eerder Afrikaner-] volk” genoem (p 379). Wie kon dink dat hierdie pragtige volkslied se status in die nuwe Suid-Afrika so radikaal sou verander dat dit volgens linkse elemente nie meer in die openbaar gesing mag word nie?

Kritiek op Langenhoven is egter ook uitgespreek, bv deur Fanie Olivier in 1973 tydens Langenhoven se eeufeesjaar. Hy het geskryf dat Langenhoven ‘n “oorskatte figuur” is, dat sy werk aan ‘n sekere “woordversiering”, ‘n opvallende liefde vir kontraswerking en ‘n oordaad van gemoedelike verkleinwoordjies ly en dat daar ‘n groot stuk sentimentaliteit, didaktiek en moralisering aanwesig is “wat so dikwels die vonkel in ‘n stuk werk verbleek”. Daarby vind hy dat die selfspot dikwels uitloop in “bedekte selfverheerliking” (p 55).

In dieselfde jaar het André P Brink met kenmerkende politieke motivering aangevoer dat Langenhoven “a disturbing example” is “of what happens to a writer if he has to write in order to serve a group. Langenhoven had an enormous talent that could never find complete fulfillment because of the stage of development in which Afrikaans literature was then” (p 55-56). Adam Small het Brink getroef deur Langenhoven ‘n “enigsins oppervlakkige skrywer” en ‘n “rassis” te noem. Vanwaar die vergesogte beskuldiging van rassisme? Want in Die Stem staan daar: “Dat die erwe van ons vaad’re vir ons kinders erwe bly” (p 56). Small voel uitgesluit van hierdie erflating vanweë daardie “ons”.

As prokureur en advokaat was Langenhoven nie gelukkig of suksesvol nie. Die redakteurskap van die Oudtshoornse koerant, Het Zuid-Westen (wat in die hele Suid-Kaap versprei is), en sy eie skeppende skryfwerk was meer na sy smaak. Hy wou “sy volk aan die lees en aan die dink … kry (p 251). Kannemeyer skryf dat “Langenhoven sy eintlike missie in die lewe met die ontdekking van die waarde van Afrikaans en die noodsaaklikheid van die verfyning daarvan vir sy eie mense gekry het” (p 49). Langenhoven noem Afrikaans “my pêrel van grote waarde” (p 569). Soos DF Malan en andere het hy tot die gevolgtrekking gekom dat “die keuse van ‘n taal in die eerste plek ‘n volksaak is” (p 223). Aan die begin van die vorige eeu, omstreeks 1905, toe Afrikaansbewustheid vorm begin aanneem het, het “die Afrikanervolk aan nasionale armoede gely” (p 223); nie net materieel nie, maar ook, dalk veral, kultureel-geestelik.

Mettertyd het hy ingesien dat “taalregte ‘n essensiële voorwaarde vir die volwaardige bestaan van sy mense in hierdie land is” (p 226). Teen 1910 het Langenhoven aktief tot die taalstryd toegetree. “Ons moet begin om ‘n begin te maak” (p 270). Hy het ‘n vegter vir die regte van Afrikaans geword. Kannemeyer formuleer Langenhoven se “groot missie” soos volg: “Om Afrikaans as amptelike taal saam met Engels in Suid-Afrika erken te kry, om te help bou aan ‘n literatuur wat die taal tot fyn instrument sou verfyn en om van sy mense ‘n lesende volk te maak” (p 379).

Langenhoven het besef dat “Afrikaans die enigste vorm van ‘Hollands’ was wat in Suid-Afrika kon voortleef” (p 234). “Uit ‘n vals-gesonge lied [Hooghollands] kan ‘n mens die melodie uitmaak: maar dis nie wat jou hart laat tril nie” (p 333). Afrikaans was vir hom ‘n “simpele duintjie wat suiwer gesing word” (p 264). Mense het Afrikaans gepraat en kon in al mindere mate Nederlands skryf. JC Steyn vestig die aandag daarop dat “in ‘n stryd tussen twee taalvariëteite, soos dié tussen Nederlands en Afrikaans aan die begin van die [20ste] eeu in Suid-Afrika, die sogenaamde ‘lae’ variëteit gewoonlik die oorwinning behaal” (p 234). Dit kan ‘n ontstellende waarheid wees.

Tans is die polities korrektes, bv dié in die ATR, behep met die variëteite van Afrikaans; enigiets behalwe Standaardafrikaans; by uitstek Kaaps. Deesdae word beklemtoon dat daar tans meer bruin as wit sprekers van Afrikaans is. Ooreenkomstig die mode kom ATR-spreekbuise dan suiwer kwantitatief tot die gevolgtrekking dat die toekoms van Afrikaans by bruin sprekers berus. My beswaar hierteen is nie kleurgedrewe nie, maar taalkundig. Geradbraakte Afrikaans, spesifiek daardie soort Kaaps wat ‘n mengeltaal (Afrikaans en Engels) is en deur bruines gepraat en selfs geskryf word (bv deur Ronelda Kamfer en Nathan Trantraal), bied geen verskansing teen Engels nie. Hoe meer Afrikaans verengels, hoe swakker word sy kanse op (agbare) oorlewing. Lank voor so ‘n taal se dood sou dit nie meer in ‘n eerbare vorm bestaan nie. Om politieke redes verseg ATR-direksielede, soos Wannie Carstens, Michael le Cordeur en Anne-Marie Beukes, om dit in hulle koppe te kry.

JBM Hertzog was in 1912 die eerste lid van die regering wat hom ten gunste van Afrikaans as landstaal uitgespreek het (p 266). “Hertzog voel oortuig daarvan dat Afrikaans nader aansluit by die Afrikaanse volkskarakter, ‘omdat zij ontsprongen is op zuiver Afrikaanse bodem als de echte uiting van Afrikaanse behoeften en gemoedstoestanden'” (p 265). Volgens Hertzog is Afrikaans “die uitgedrukte siel van die Afrikaanse [eerder Afrikaner-] volk” (p 267). Aansluitend hierby skryf Langenhoven in 1914: “Afrikaans is ons eige, hij is in Suid-Afrika gemaak om te pas bij ons Afrikaanse toestande en lewenswijs; hij het saamgegroei met ons volkskarakter; hij is die enigste band wat vir ons als ‘n aparte nasie aanmekaar bind; ons enigste volkskenmerk” (p 268). Later sê hy Afrikaans is “‘n sielsbesitting van die volk” (p 281); ‘n taal wat die spore dra van “die sielsgeskiedenis van ons volk” (p 305). Waar daar graffies gemaak moes word, was Afrikaans die geskikte medium. Volgens Langenhoven is Afrikaans “ons trouste en deeglikste volksbode” (p 329); ons “ganse sielsbesitting” (p 330). Afrikaans is “the one language which above all on earth is sacred to us” (p 437). Tobie Muller het reeds in 1913 aangevoer: “‘n Selfbewuste nasie moet ‘n nasionale selfrespek hê, en dit ontwikkel hy deur sy eie taal. Die eerste stap tot die verkryging hiervan lê in die waardering en ontwikkeling van die eie taal, ‘die intiemste uiting van ons hele nasionale wese'” (p 284).

Langenhoven skryf oor Afrikaans:

“Hij is die enigste witmanstaal wat nie onmiddellik oor die see kom nie” (p 269). Afrikaans is “ons kostelikste roem, ons hoogste besitting: die één enigste witmanstaal wat in Suid-Afrika gemaak is en nie oor die seewater klaar gekom het nie, wat die spore van lief en leed dra van alles wat ons en ons vadere hier deurleef en deurworstel en deurtriomfeer het; die één band wat ons as nasie aanmekaar heg; die uitgedrukte siel van ons volk” (p 331-332).

PJ Nienaber het dit “die mooiste en welsprekendste pleidooi wat ooit ten gunste van Afrikaans gehou is,” genoem (p 332).

Oor Langenhoven se stelling, wat feitelik korrek is, kry oorverligtes, soos Wannie Carstens, uit frustrasie spreekwoordelik kleintjies. Dit is egter ‘n feit dat Afrikaans die taal van Afrikaners, dus blankes, is en dat dit nie soos bv Engels klaargemaak oor die see gekom het nie. Langenhoven sê nie dit is uitsluitlik die taal van wit mense nie. Ook oor Langenhoven se stelling dat daar “maar één Afrikaans is” (p 272), sal die Carstense verontwaardig en moerig wees. Langenhoven skryf “dat het Afrikaans voor de Afrikaner een taal is en zijn taal en de enige taal van zijn hart en ziel” (p 322). Die sleutelfrase is “voor de Afrikaner”. Daarmee word groepe soos die joiners, jingo’s, verloopte Afrikaners en oorverligtes uitgesluit. Wat in die nuwe Suid-Afrika gebeur, onder meer weens die gesindheid van Afrikaanssprekende taalkundiges, is nie ‘n nuwe verskynsel nie. Langenhoven het by Sarah Goldblatt gekla: “Mijn eige mense help mij nie, waardeer mij nie, steun mij nie” (p 343). Van die sterkste teenkanting teen Afrikaans het destyds van sommige predikante gekom. Die Hollandse kerke was tradisioneel die sterkste bolwerk vir Nederlands (p 428, 452). Langenhoven skryf: “Van al die bedonderde dinge in die wereld is ‘n bedonderde predikant nogal die bedonderdste” (p 344). Vergelyk bv die hedendaagse geteem oor die Belhar-belydenis.

Langenhoven noem die Engelse nasie in Suid-Afrika: “Onnosel, ongeleerd, onkundig, onverstandig, onbeskof, onbeskaafd … Hulle behandel ons met verwaande en dom-astrante minagting” (p 273). Hy het groot waardering vir sy mede-Afrikaners gehad: “As jy ‘n stuk werk het waar daar verstand en bekwaamheid by nodig is, huur vir jou ‘n Afrikaner” (p 383). Die waarheid hiervan word nog daagliks in die nuwe Suid-Afrika bevestig. Hy skryf van “ons arme onbevoorregte volk” (p 367). Toe het die Britte die Afrikanervolk benadeel. Deesdae is ons as Afrikaners weer onbevoorreg, maar die onverteerbare tragedie is dat dit ‘n klein groepie verloopte Afrikaners is wat ons mandaatloos uitverkoop het. Langenhoven: “Ons moet hulle veragting insluk en buig onder die vernedering wat hulle op ons wil plaas, dan is ons met ‘n prijsenswaardige gees van konsiliasie en rasse-toenadering besield” (p 274). Dit klink soos die ATR se beheptheid met versoening. Langenhoven se standpunt is: “Ons wil Afrikaners wees wat nie aan die leiband loop van die Engelse nie” (p 276). Deesdae tou egte Afrikaners ook nie agter die ANC aan nie.

Nadat Langenhoven in 1914 ‘n Kaapse Provinsiale Raadslid geword het, slaag hy daarin om op 23 April 1914 eenparige goedkeuring te verkry vir die invoering van moedertaalonderrig in Afrikaans-Hollands in skole tot standerd 4. Aan sy vrou skryf hy: “Ik voel so gelukkig dat ik kan huil” (p 297). Oor hierdie deurbraak skryf Gustav Preller oor Langenhoven: “Sijn werk word ‘n baken op die pad van ons Afrikaanse Taal” (p 297). Na ‘n ondersoek van skoolonderwys in Kaapland in 1917 skryf FV Engelenburg egter “hoe min ‘n papieren wet vermag wanneer de administratie niet sympathiek is jegens de toepassing ervan” (320). Klink dit nie bekend nie? In 1994 is Afrikaners die nuwe Suid-Afrika in onder die indruk dat Afrikaans nie aan status mag inboet nie. Dit staan immers in die oorgangsgrondwet van 1993. (Vir die teks kyk JC Steyn, Ons gaan ‘n taal maak, Centurion: Kraal Uitgewers, 2014, p 525-526.) Op verradelike wyse (Steyn, p 442-443) is hierdie bepaling uit die Grondwet van 1996 gelaat. (Vir die teks kyk Steyn, p 527.). Erger: Op slinkse wyse sorg die ANC-regering weens sy vyandige houding dat Afrikaans deurlopend op allerhande maniere benadeel word.

In 1914 skryf Langenhoven oor die eerste minister, Louis Botha: “Die Generaal gebruik nooit Engels in sijn toesprake nie; want die vereiste is nou éénmaal in Suid-Afrika so dat jij Engels suiwer moet kan praat of anders moet jij hom laat blij, terwyl jij met die Hooghollandse grammatika kan mors soos jij wil” (p 302). Klink dit nie bekend nie? Mense soos Carstens en Le Cordeur vertroetel geradbraakte Afrikaans in die vorm van Kaaps asof dit ‘n heilige kleinood is. Hulle dring nooit daarop aan dat Afrikaans suiwer gepraat moet word soos in Standaardafrikaans nie. Terselfdertyd bepleit niemand pidgin-Engels as ‘n eerbare variëteit van Standaardengels nie. Waarop dit neerkom, is dat daar agting vir ordentlike Engels is maar by bv verloopte Afrikaners nie dieselfde algemene trots vir agbare Afrikaans nie.

Langenhoven het Louis Botha se konsiliasiebeleid (versoening tussen Afrikaans- en Engelssprekendes) as toenadering van net een kant af beskou; ‘n soort skikking wat van die Afrikaner eis dat hy “sij heiligste belange ter wille van vriendskap moes opoffer.” Langenhoven skryf: “Ik glo ook aan skikking en kompromie en versoening. Ik glo ook aan ‘give and take’ – maar nie op die manier dat ik aanhou met ‘give’ en mijn tegenpartij hou aan met ‘take’ nie” (p 303). Dit weerspieël die bedenklike situasie by die ATR. Sedert sy begin het sy drie voorsitters (Wannie Carstens, Michael le Cordeur en tans Anne-Marie Beukes) versoeningspolitiek pleks van Afrikaansbevordering bedryf. Enersyds versoening met die ANC, asof hy ‘n vennoot en nie die vyand van Afrikaans is nie. In hierdie verband wil ek soos Langenhoven sê: Dit is “nodig om die brandsiek vee sigbaar te brandmerk” (p 560). Andersyds versoening tussen wittes en bruines al word die gehalte en oorlewingskanse van algemeen-beskaafde Afrikaans, oftewel Standaardafrikaans, deur Kaaps beduiwel. Langenhoven waarsku tereg teen “vredesvoorwaardes deur die één kant opgeleg” (p 305).

Van Afrikaans moet ‘n mens nie net weet nie. Jy moet hom ook in jou binneste voel. Langenhoven onderskei tussen ‘n taal as ‘n logiese of “verstandsmedium” en taal as ‘n psigologiese of “gevoelsmedium” (p 325). ‘n Kunsmatige taal, soos Esperanto, kan nie ‘n gevoelsmedium wees nie. Jou moedertaal behoort egter ‘n gevoelsmedium te wees (p 325, 330). “Dieselfde gevoelsmedium [vorm] die kommunikasieband … tussen al die lede van die volk, daarom is die volkstaal die sement van nasionale gevoel” (p 326). ‘n Nasie is nie bloot ‘n versameling van indiwidue nie, maar ‘n organiese liggaam met “‘n nasionale siel, en die nasionale spraak is die uitdrukking daarvan” (p 326). In daardie nasionale taal lê vir die volk “al sy geheue van sy verlede, al sy bedrywigheid van sy hede, al sy hoop op sy toekoms” (p 326). Slegs deur middel van die volkstaal kan die nasie verhef word, want, so sê Langenhoven in navolging van Johannes Brill en Josias Hoffmann, “de taal is gansch het volk” (p 698) / die taal is gans die volk (p 327).

In 1920 het Langenhoven Volksraadlid geword. In 1921 is hy tot senator verkies. Hy het hierdie rade meesal uit die vuis toegespreek. “As hy begin praat, was dit … – soos MER[othmann] dit by geleentheid gestel het – of jy ‘n sterk sydraad uit ‘n gespanne kokon sien afrol” (p 390). “Langenhoven was as redenaar op sy beste wanneer hy gepraat het oor die Afrikaanse taal en geskiedenis en oor die vertrapping van die regte van die Afrikaner” (p 412). Hertzog was toe al bekommerd dat die blankes deur die swartes verswelg sou word. Indien die eerste minister, Jan Smuts, se droom verwesenlik word, beteken dit vir Langenhoven die einde van die Afrikaner. Die kwalifikasies vir stemreg moet eerder verhoog word, sodat niemand “anders dan werklik beskaafde persone op die kieserslys kan kom nie” (p 416). Dit behoort steeds die norm te wees, anders verwerf die gepeupel die “mensereg” om voortdurend chaos te saai.

Langenhoven verwys na die “oorstelpende meerderheid” van die swart bevolking (p 545). Hy het gedink dat die blanke kieser die mag het “om te sorg om sy mag vir die toekoms te behou” (p 416), anders gebeur die volgende: “Die ontworteling van ons een en enkele stam wat uit die bodem van Suid-Afrika groei en nergens elders nie” (p 409). Dit beteken dan “dat ons in ons vroeë jeug van frisse nasieskap van die aardse toneel moet verdwyn asof ons nooit gewees was [het] nie” (p 409). “Ter wille van die naturel self, sowel as ter wille van die blanke, moet daar na ‘n oplossing gesoek word waardeur die oorheersing van die witman verseker word vir die toekoms” (p 416). Ek voeg by: As oorheersing van een etniese groep oor ‘n ander uit die mode is, moet daar ten minste sinvolle, effektiewe magsdeling wees; iets wat glad nie die geval in die nuwe Suid-Afrika is nie. Outoritêre swart oorheersing, soos ons dit tans ervaar, is ‘n gruwel in die oë van enige Afrikaner wat sy sout werd is. Langenhoven skryf dat ons moet keer “om nie ons eie opsy te stoot om vir die vreemde plek te maak nie … Ons is niemand se arm familie om liefdadigheid en minagting te ontvang nie” (p 546).

In daardie stadium het die grondwet, die Zuid-Afrika Wet 1909 (artikel 137) en die Taalordonnansie van 1912 gegeld met hulle gelykberegtiging van Hollands en Engels (p 427, 455). Op 18 Februarie 1925 is DF Malan se voorstel aanvaar dat ‘n gesamentlike komitee van die Volksraad en Senaat benoem word om die insluiting van Afrikaans by Hollands in die Unie-grondwet te oorweeg (p 441). Malan het gesê dat daar vir die Hollandssprekende in Suid-Afrika net een taal is wat hulle eie genoem kan word, naamlik Afrikaans. “Die erkenning van die Afrikaanse taal … is die simbool van die erkenning van hom as volk, die erkenning van sy status en vryheid. As hierdie wet [de Wet op de Officiële Talen van de Unie, no 8 van 1925 (p 455)] in die wetboek geplaas word, dan sal – ek mag dit sê – die Hollandssprekende gedeelte van die Suid-Afrikaanse volk vir die eerste maal voel dat hy ten volle erken word en in sy eie land ten volle vry en tuis is” (p 459). Dit is dieselfde Malan wat deesdae deur die Universiteit Stellenbosch en ander instansies en persone vir spesiale verguising uitgesonder word. In 1925 was Die Burger “een van de voornaamste en grootste krachten die wij in dit land hebben … die konsekwent Afrikaans dwarsdoor gebruiken” (p 445). Vanjaar, op 8 deser, toe die parlement se erkenning van Afrikaans as amptelike taal herdenk is, het Die Burger (anders as bv Praag) egter nie ‘n woord gerep oor die mylpaal van Afrikaans negentig jaar vantevore nie. Die Burger is nie meer ‘n stryder vir Afrikaans nie en wil dit ook nie wees nie. Om ‘n “taalbul” te wees, is om as “regs” geëtiketteer en daarom verguis te word.

Langenhoven het Malan in taal- en politieke sake aktief ondersteun (p 443). Na Malan se toespraak het dié van Langenhoven gevolg. Hy het onder meer gesê: “Die hele wêreld deur word die respek wat aan ‘n volk gegee word, gegee om die wyse waarop hy die hoogste wat in hom is uitdruk. En hoewel die taal maar ‘n instrument is, is dit die enigste instrument wat ‘n volk het om aan sy hoogste kultuur en veredeling en beskawing uiting te gee” (p 460). Die wetsontwerp is op 8 Mei 1915 tydens ‘n gesamentlike sitting van die Volksraad en Senaat goedgekeur. Dit lei tot die amptelike erkenning van Afrikaans as landstaal op 27 Mei 1925 (p 460) toe die wet deur die staatshoof, die goewerneur-generaal, onderteken is.

Die Universiteit Stellenbosch het ‘n Langenhoven-studentesentrum. Dit is een van die name wat weens die anti-Afrikanergesindheid van die rektor, Wim de Villiers, met uitwissing bedreig word. Alle Afrikanername en -beelde loop gevaar om verwyder te word sodat “almal” (bedoelende alle nie-wittes) op die kampus tuis kan voel. Hieroor is ek meer as bloot verontwaardig.

Gay huwelike: Anti-Westerse verskynsel wat geen gemeenskap dien

‘n Onderwerp waarvan die meeste van ons hier seker nie eers wil hoor nie, is dié van “huwelike” tussen persone van dieselfde geslag, oftewel homoseksuele wat in die eg verbind word. Tog mag daar diegene wees wat dit interessant sal vind om ‘n paar gedagtes te wissel oor die oorsprong en aard van die huwelik, ‘n instelling wat ten slotte oor baie eeue heen, ‘n hoeksteen van ons beskawing en lewenswyse was.

In die meeste Westerse lande is die tradisionele huwelik onder druk en die homoseksuele “huwelik” in opmars. Almal ken seker die grappie, “deesdae is die enigste mense wat nog wil trou, priesters en homoseksuele”. In Suid-Afrika het hierdie nuwe verskynsel natuurlik nou ook posgevat, maar hier bestaan die nare vermoede dat dit maar net nog ‘n middel is om ons Westerse beskawing, kultuur en lewenswyse ‘n slag toe te dien.

Die tema van homoseksuele huwelike is een waaroor nugtere besinning bykans onmoontlik is en waar rasionalitiet en logika gou plek maak vir histerie. Die probleem is naamlik dat enige kritiek op die homoseksuele huwelik as instelling, sondermeer gesien word as ‘n aanval teen homoseksueles as sulks. (Hulle noem dit homofobie). Daar mag wel persone wees wat homoseksuele huwelike verwerp omdat hulle nie van homoseksuele hou nie, maar dit is geen argument waarmee sulke huwelike as instelling geregverdig kan word nie. Argumente vir of teen moet elders gesoek word. Want ‘n nuwe instelling is dit wel.

Laat my dadelik byvoeg dat ek persoonlik gekant is teen homoseksuele huwelike, en waarskynlik tot ‘n oorweldigende meerderheid behoort in Suid-Afrika, wit en swart, wat so voel.

In die Westerse wêreld is die huwelik as instelling gedeeltelik van Bybelse-, maar hoofsaaklik van antieke Grieks- en hoofsaaklik Romeinsregtelike oorsprong. Nêrens maak die bronne van ons huweliksreg, wat terug te voer is oor etlike duisende jare, melding van enigiets soos ‘n “huwelik” tussen twee mense van dieselfde geslag nie.

Wat betref die Bybelse oorsprong vind ons so vroeg as Genesis 1 en 2 die volgende : “En God het die mens geskape na sy beeld ; man en vrou. En God het hulle geseën en vir hulle gesê : Wees vrugbaar en vermeerder en vul die aarde.”

En dan ook: “Daarom sal die man sy vader en sy moeder verlaat en sy vrou aankleef.” Oor die spesifieke prosedures vir die totstandkoming van die huwelik word niks gesê nie. Waarskynlik was daar in die Bybelse voorskrifte, soos trouens deur die hele antieke tydperk, geen vereistes ten opsigte van formalitete en seremonies, ens nie. ‘n Man en ‘n vrou was in die huwelik verbind as hulle saamgewoon het met die bedoeling om permanent trou aan mekaar te wees. En daarmee uit en gedaan.

Die gedagte dat die huwelik ‘n instelling van die Kerk is, kom uit die Middeleeue toe die Katolieke Kerk die rol van huweliksbevestiger vir homself toegeëien het. Van belang is dat toe dit gebeur het, daar geen onderskeid was tussen kerk en staat nie. Die kerk was die staat en die staat was die kerk. In die latere Europese geskiedenis en veral na die Franse rewolusie het daar ‘n duidelike skeiding tussen die kerk en die staat ingetree met die kerk in ‘n ondergeskikte rol.

Vandag in Frankryk en die meeste ander Europese lande is daar dikwels twee huweliksplegtighede, die een voor ‘n burgemeester, as verteenwoordiger van die staat en die ander in die kerk. Die enigste formaliteit met regsbetekenis is dié voor die burgemeester en die plegtigheid in die kerk is meesal weinig meer as ‘n geleentheid vir die bruid om haar mooi rokkie aan te trek en foto’s te neem.

Homoseksuele kan dus in Frankryk nie in die kerk trou nie, in elk geval nie in die Katolieke Kerk nie, want die hulle erken nie homoseksuele huwelike nie. Hulle kan egter wel voor die burgemeester “trou”.
In die geskiedenis van die Rome was die huwelik as instelling bykans identies met die Romeinse beskawing self.

Hoewel daar geen voorskrifte ten opsigte van formaliteite was nie, het die Romeine die hoogste waarde geheg aan die huwelik en die familielewe. Egskeidings, hoewel later toegelaat, was as onwenslik beskou en het selde voorgekom.

Klinkklaar duidelik is steeds dat die huwelik ‘n instelling was bedoel vir ‘n man en ‘n vrou. Die Latynse woord vir huwelik is, soos ons weet, matrimonium. Wat miskien minder bekend is, is dat die term matrimonium afkomstig is van “mater” wat beteken moeder. Dit is dus duidelik dat dit die bedoeling was om deur die huweliksbegrip ‘n gesinsverband te skep waarin kinders verwek en gebore word.

‘n Lewensverbintenis waarin hierdie bedoeling nie moontlik is nie, kan dus logieserwys nie ‘n huwelik wees nie. Dit kan wel iets anders wees en daar kan regsgevolge van allerlei aard daaruit voortvloei, veral gevolge van vermoënsregtelike aard (dws onderlinge onderhoudsplig, die reg om testamentêr of intestaat van mekaar te erf, ens), maar ‘n huwelik kan dit nie wees nie, want dit beantwoord eenvoudig nie aan die definisie van ‘n huwelik nie.

Dit verg terloops nie veel verbeeldingskrag nie om in te sien dat die verrotting van die Westerse beskawing ten nouste verbonde is met die verval van die gesins- en huwelikslewe wat ons tydvak kenmerk.

Daar word dikwels geargumenteer dat homoseksueles nie kinders kan verwek nie, maar dat hulle wel kinders kan aanneem en dat die verhouding tussen aangenome kinders en hulle ouers regtens in elke opsig identies is as in die geval van natuurlike kinders.

Dit is so, maar die kinders wat homoseksueles aanneem, word nog steeds verwek deur die samekoms van ‘n man en ‘n vrou, as ‘n mens nou snaaksighede soos proefbuisbabas en surrogaatmoeders buite rekening laat. In ‘n huwelik, ‘n lewensverbintenis tussen ‘n man en ‘n vrou, bestaan daar minstens die hoop of die verwagting of die moontlikheid dat kinders gebore sal word en as kinders dan nou nie verwek word nie, bly hulle nietemin man en vrou in die volle en letterlike sin van die woord.

Nou is daar ook ‘n argument wat lui: Waarom laat ‘n mens hulle nie maar begaan nie. Dis mos hulle saak. Hulle doen tog eintlik geen kwaad nie en dit kos jou mos niks nie. Wees verdraagsaam, leef en laat leef. ‘n Mens sou natuurlik dieselfde kon kwytraak oor huwelike tussen bloedverwante of tussen kinders en selfs met diere, waarom nie?

In Denemarke is onlangs wetgewing aangeneem om geslagtelike omgang met diere te verbied. In Denemarke is dit dus nodig om geslagtelike verkeer met diere deur wetgewing te verbied. Hierdie is ekstreme voorbeelde, komende uit ‘n dekadente samelewing maar illustreer hopelik die punt: Huwelike en geslagsverhoudings in die algemeen, word gereël deur die staat en die staat tree op in die openbare belang. Daar is net nie so iets soos algehele vryheid van keuse wat hierdie aangeleenthede betref nie. Die staat dwing af wat in die gemeenskaplike belang is. Almal mag dit nie weet nie, maar in Suid-Afrika byvoorbeeld, is die instansie wat mense in die huwelik bevestig, die staat. Die predikant wat die huwelik voltrek, tree op as verteenwoordiger van die staat. Hy is inderdaad ‘n huweliksbeampte. Die knelvraag is dus: Is homoseksuele huwelike in die gemeenskaplike belang? Ek dink van nee en dermiljoene mense oor duisende jare sou dit ten seerste beaam.

Miskien is die belangrikste rede waarom homoseksuele eg verwerplik is, dat die huweliksinstelling wat ons respekteer en wat vir ons belangrik en waardevol is, gedevalueer word deur hierdie parodie van ‘n huwelik wat geen ware huwelik is nie. As ‘n regsverband tussen mense geskep word wat die uiterlike voorkoms van ‘n “huwelik” het, maar wat geen huwelik is of kan wees nie, dan maak dit ‘n bespotting van die instelling.

Samevattend is die eerste en belangrikste – miskien die enigste – vereiste vir die bestaan van ‘n huwelik dat dit ‘n verbintenis moet wees tussen ‘n man en ‘n vrou. Die oorspronklike gedagte, was en is nog steeds dat die huwelik die beste raamwerk daarstel waarbinne kinders gebore kan word en ‘n stabliele, ewewigtige opvoeding kan ontvang waardeur ook die belang van die samelewing as geheel gedien word.

Die verwekking van kinders hoewel wesenlik, is nie die deurslaggewend nie. Die deurslaggewende faktor is dat ‘n huwelik bestaan tussen ‘n man en ‘n vrou. Hierdie siening is nie vyandig teenoor homoseksuele nie. Laat hulle hulle lewe lei soos hulle goed dink. Maar die huwelik is nou enemaal nie vir hulle bedoel nie.

Dan Roodt: Word SA howe nou boendoehowe waar oor beeste gekibbel word?

Die nuus dat ‘n swart regter in die hooggeregshof gelas het dat ‘n verkragter ‘n afkoopboete van R100 000 aan sy slagoffer betaal, demonstreer in welke mate ons hofgeboue steeds in Westerse styl gebou is, maar dat die regstelsel lankal nie meer volgens vertroude Romeins-Hollandse beginsels funksioneer nie. Voor 1994 is sogenaamde naturellereg of “inheemse reg” wel toegepas waar swartes binne stamverband geskille oor lobola, erfreg, huwelike, weidingsreg en ander kwessies moes beslis en die nougesette wyse waarop vorige blanke regerings hierdie reg in stand gehou het, was ‘n toonbeeld van ons verdraagsaamheid teenoor en agting vir Afrikakultuur.

Die punt aangaande inheemse reg is egter dat dit slegs tussen swartmense gegeld het, en elke gerapporteerde saak het ook die vermelding “Zoeloe teen Zoeloe” of “Xhosa teen Pedi”, ens. bevat. Waar stamgebruike verskil het, het voorsittende beamptes op billike wyse sulke gebruike en voorskrifte geïnterpreteer ten einde geregtigheid te laat geskied.

Anders as by godsdiens waar ‘n mate van sinkretisme tussen die Christendom en voorvadergelowe verdra is, het die reg streng tussen die Westerse en Afrikaparadigmas onderskei en is geen vermenging van benaderings of beginsels toegelaat nie.

Wat strafsake soos moord, roof en verkragting betref, was dit daarom ongehoord dat so ‘n saak op die Afrikamanier verhoor sou word. Selfs swartes is in strafsake volgens Westerse beginsels verhoor en gevonnis. In elk geval was geen blanke, kleurling of Indiër onderworpe aan Naturellereg nie, aangesien dit tot ‘n heeltemal ander kultuurverband behoort het.

Die uitspraak van regter Mavundla waarin hy ‘n verkragter van Schweitzer-Reneke ‘n afkoopboete van R100 000 oplê, wat aan die slagoffer betaalbaar is, verteenwoordig juridiese sinkretisme. Polities korrek word dit “herstellende geregtigheid” genoem, ‘n term wat deur ‘n ander boendoehof, die Waarheids- en versoeningskommissie, gewild gemaak is. Maar in wese is dit niks anders as die oeroue Afrikagebruik om alle geskille, ook moord en verkragting, by wyse van afkoopboetes of ruilhandel met beeste te besleg nie.

Suid-Afrika huiwer reeds op die rand van anargie, met die hoogste verkragtingsyfer ter wêreld, asook een van die heel hoogste moordsyfers. Mensehandel en prostitusie, selfs van kinders, is algemeen. Indien bendes of ryk handelaars, soos die verkragter in dié geval, oor die reg beskik om letterlik hul slagoffers of hul gesinne se berusting in onreg “te koop”, waar eindig ons dan? Eeue se regsbeginsels wat ons vanuit Rome en die Europese stelsel oorgeërf en plaaslik ontwikkel het, word hiermee weggesmyt en ons eindig by die boendoehof onder ‘n boom wat onmoontlik die eise van ‘n moderne nywerheidsmaatskappy kan hanteer.

Wat beteken ‘n regsgraad dan indien ‘n strafsaak by wyse van onderhandeling tussen dader en slagoffer of die slagoffers se familie, besleg kan word? Ook moord, wat in die Romeins-Hollandse reg as die ergste misdaad beskou word omdat dit die mens se liggaam en gees op die ergste moontlike manier aantas, verval hiermee en word slegs nog ‘n geringe oortreding waarvan die skade op ‘n veiling deur ‘n afslaer bepaal mag word. En as daar ‘n blote geldelike waarde op menselewens of ons waardigheid geplaas kan word, waarom is mensehandel of slawerny dan verkeerd?

Daar is vele mense in ons land – ook blanke Afrikaners – wat nie meer in staat is om logies te dink en die gevolge van oënskynlik gerieflike besluite tot hul volle logiese uiteinde deur te trek nie. Die verkragte vrou van Schweitzer-Reneke se begeerte na ‘n nuwe Toyota het blykbaar van haar rede en sin vir geregtigheid besit geneem.

Romeins-Hollandse en ander Westerse regsvorme moet met dieselfde drif as die Afrikaanse kultuur verdedig word, anders gaan ons by ‘n situasie eindig waar die geboue waar uitsprake gelewer word as enigste Westerse element van die reg gaan oorbly. Welaf handelaars en skurke met baie geld sal kan maak wat hulle wil en die spreekwoord, “geld wat stom is, maak reg wat krom is”, sal oral geld.

Hoe gouer kulturele selfbeskikking ingestel word en ons verseker kan wees dat elke Afrikaner volgens die beginsels van ons kultuur en regspraak verhoor sal word, hoe beter.

Eie taal, eie hof! moet die slagspreuk wees.

 

Leon Lemmer: Onder nuwe rektor is Universiteit van Stellenbosch in sy maai (deel 1)

Die Universiteit Stellenbosch (US) se Wim de Villiers word in hierdie rubriek na sy eerste maand in die rektorstoel geëvalueer. Ek doen dit aan die hand van sy intreerede en maak gebruik van terugflitse waar nodig. Voordat hy in Stellenbosch diens aanvaar het, het De Villiers reeds ‘n aanduiding van sy politieke gesindheid gegee deur hom ten gunste van ‘n verbod op Wouter Basson as praktiserende geneesheer uit te spreek. Maar ek gaan die geskiedenis hier nie te ver terug agterhaal nie.

Vir Russel Botman, die eerste “swart” US-rektor (2007-2014), was dit ‘n passie om die tradisionele beeld van die US as ‘n wit, Afrikaanse universiteit sover en so vinnig moontlik te verander/transformeer in ‘n swart, Engelsmedium inrigting. Hiervoor het sy alma mater, die eens hoofsaaklik Afrikaanse Universiteit van Wes-Kaapland (UWK), wat danksy veral Jakes Gerwel ‘n eentalig Engelse universiteit geword het, as model gedien. Vir Botman as uitgesproke, militante, politieke aktivis het dit ook beteken dat Gerwel se karakterisering van die UWK as ‘n tuiste vir linksgesindes op die US oorgedra moet word. Tydens Botman se bewind het die US dermate ‘n ANC-nes geword dat behoudende of “regse” stemme nie meer op die kampus opklink nie. Dit was in skrille kontras met die US se geskiedenis van meningsverskille en -wisseling, wat bv dwarsdeur die apartheidsera gegeld het.

‘n Mens kon verwag dat daar in die na-Botman-era ‘n kentering sou intree. Voordat die volgende rektor, De Villiers, op 1 April diens aanvaar het, is Botman egter as’t ware tot kampusheilige verklaar. Byvoorbeeld, die waarnemende rektor, Leopold van Huyssteen, en die voorsitter van die US-raad, George Steyn, het net lof vir Botman en sy nalatenskap. Die tussentydse bewind het herhaaldelik te kenne gegee dat die volgende rektor eintlik ‘n Botman-kloon moet wees sodat sy beweerde voortreflike werk voortgesit kon word. Die Burger het dit beaam: “Die US kan nie verkeerd gaan nie as hy min of meer hou by die visie en rigting wat Botman aangedui en nagestreef het” (30 Junie, p 1 en 10). Dit is onverdunde en daarby gevaarlike bog, net soos Henry Jeffreys se verregaande leuen: “In Botman het Maties ‘n ware taalstryder vir Afrikaans gehad” (Die Burger, 26 November, p 10).

Die aanstelling van De Villiers, ‘n wit, blanke, Afrikaanssprekende man, as Botman se opvolger het as ‘n reuseteleurstelling vir die goedgevestigde linkse elemente gekom. ‘n Botman-kloon is skynbaar nie aangestel nie. Of het dit eintlik tog in bloot ‘n ander gewaad, dié van ‘n epigoon, gebeur? Volgens die HAT is ‘n epigoon ‘n “navolger sonder oorspronklike skeppingsvermoë.” Omdat linkse elemente sterk afkerig van sy aanstelling was, kan De Villiers, as hy nie groot van gees en sterk van ruggraat is nie, oorverlig reageer en oorkompenseer om hulle tevrede te probeer stel. Dan was sy aanstelling in werklikheid geen “terugwaartse” stap nie.

Voortsetting van die Botman-nalatenskap sou beteken: (1) die verdere verswarting en (2) verengelsing van die kampus en terselfdertyd (3) afskaling van Afrikaans (al word dit deurgaans amptelik ontken), asook die voortgesette gebruik van etniese en geslagsnorme by (4) studente-toelating, studiebeurstoekennings en koshuisplasings en ook by (5) die aanstelling en bevordering van personeel. (6) Daarbenewens die taboeverklaring van enigiets op die kampus wat met Afrikaners geassosieer word, bv gebouname. Hierdie Botman-nalatenskap is deur die tussentydse bewind as dogmas aanvaar en uitgeleef deur bv die naam van die gebou wat na DF Malan genoem is na die Coetzenburg-sentrum te verander en ‘n nuwe koshuis die naam Huis Russel Botman House te gee. Hiervolgens is Malan iemand waarvan die US hom distansieer en Botman iemand waarmee die universiteit graag assosieer. Swartes hou van hierdie standpunt. Baie wittes deel nie hierdie sentiment nie, maar wat wittes dink en voel word deur die transformerende US ondergeskik aan die wense van swartes gestel.

Sedert De Villiers se aanstelling as rektor op 1 Desember is talle tersaaklike berigte in koerante en ook op die US-webwerf gepubliseer. Hy het sy intreerede op 29 April in sowel Engels as Afrikaans gelewer. Toe ek die teks op dieselfde dag van die US-webwerf wou aflaai, was dit uitsluitlik in Engels volledig beskikbaar. Ek het hierdie weergawe uitgedruk en gebruik dit in hierdie rubriek. Die volledige Afrikaanse vertaling is later beskikbaar gestel. Ek kan dus nie uitsluitsel gee oor watter dele in watter taal voorgedra is nie. Dat die Engelse teks eerste beskikbaar gestel is, kan daarop dui dat die Afrikaanse komponent kleiner was en/of dat daar deesdae aan die US voorkeur aan Engels gegee word. Albei moontlikhede behoort diegene wat die US van weleer geken en waardeer het tot droefheid te stem. Verkorte weergawes van die intreerede is in Die Burger (2 deser, p 11) en Rapport (Weekliks, 3 deser, p 5) gepubliseer.

“This institution … is a jewel in the crown of higher education in South Africa … I will not let you down – and by that I mean the entire University community.” Die US word dus deur De Villiers in ‘n breë Suid-Afrikaanse akademiese konteks geplaas en die hele universiteitsgemeenskap, dus nie net die swartes of net die wittes nie, gaan deur De Villiers gedien word. “I am a proud alumnus of Stellenbosch University. But … the Stellenbosch of today is not the Stellenbosch of yesterday.” Gaan De Villiers die US rehabiliteer sodat dit weer na behore akademies kan funksioneer, bv dat studentetoelating en die aanstelling van dosente na akademiese verdienste geskied en eksamens en toetse weer saans in ‘n veilige omgewing afgelê kan word? Dit lyk nie so nie. Sy voorganger, Botman, het in sy intreerede in 2007 die verswarting van sowel die US as die dorp Stellenbosch as sy ideaal gestel. De Villiers: “I want to pay homage to [Botman] … I respect his achievements. He led Stellenbosch along a path of change, a journey of hope. And today we are all [!] the better for it.” “All”? – swartes en wittes?

As iemand wat meer as twee dekades in die buiteland (Engeland en daarna die VSA) gestudeer en gewerk het, bring De Villiers op tipies Amerikaanse wyse ‘n tikkie persoonlike besonderhede vroeg in sy rede in die prentjie. Hy bedank sy vrou, Catherine, sy kinders, Katusha, Braam en Gera, sy skoondogter, Kelly, en hy noem selfs sy kleinkinders, Eloise en Beatrice. Die enigste naam wat Afrikaans klink, is Braam (genoem na sy oupa en darem nie Bram, soos in Bram Fischer, nie). Hy is ‘n skoolhoof in Amerika. Ons het hier klaarblyklik nie met ‘n tipiese Afrikanergesin (met name soos Piet en Jan, Marie en Anna) te make nie. In ‘n onderhoud het De Villiers gesê: “Ek het ‘n baie Amerikaanse manier van hoe om dinge te doen” (Die Burger, 5 Desember, p 11). Die vraag is in hoeverre hy hom in die buiteland van sy Afrikaner- en Afrikaanse kulturele wortels losgemaak het. Sy pa was ‘n dosent in regte aan die US.

Van belang vir die behoud van Afrikaans aan die US is in hoeverre De Villiers se huistaal en die van sy kinders Afrikaans is. Destyds het ek, toe die bevrydingsteoloog Russel Botman as rektor Afrikaans as onderrigtaal deurlopend afgeskaal het, gevra dat hy verplig word om na aanleiding van ‘n Bybelteks (Josua 24:15) te sê: “Ek en my huis, ons sal Afrikaans dien.” Botman is polities korrek nooit gekonfronteer of kortgevat nie, met die gevolg dat hy toegelaat is om Afrikaans ernstig te benadeel. Die volgende woorde van Elsa Joubert kan gebruik word om kritiek op Botman se on- of anti-Afrikaanse gesinsopset te lewer en heel moontlik ook dié van De Villiers: “‘n Taal word bedreig as hy nie meer die vanselfsprekende huis is waarin jy woon nie” (JC Steyn, Ons gaan ‘n taal maak, Centurion: Kraal Uitgewers, 2014, p 475).

De Villiers: “There have been concerns raised around transformation, inclusivity and diversity, as well as our institutional culture and symbols on campus. There have also been comments around our language policy, which may be experienced as exclusionary by some … transformation can be thought of in two ways. On the one hand, it relates to the need for change in response to South Africa’s history of racial discrimination and exclusion … Let me now deal first with putting right what was wrong in the past. In this regard, Stellenbosch University took an important step in the year 2000 [toe Andreas van Wyk die rektor was] when it formally acknowledged – and I quote – ‘Its contribution to the injustices of the past’ … this was an apology for apartheid, which I would like to reiterate.” Wanneer Botman gepraat en geskryf het, het hy telkens hierdie verskoningvra opgehaal. De Villiers volg in sy voetspore.

Later in sy toespraak kom De Villiers waaragtig hiernatoe terug: “We made mistakes in the past, and it is important that we apologise and try to repair ties. This we did in 2000, with our acknowledgement of the University’s ‘contribution to the injustices of the past.'” Soos Botman vestig De Villiers nie die aandag op “racial discrimination and exclusion” in die hede nie; veral nie die diskriminasie wat as standaardprosedure teen blankes aan die US gepleeg word nie. Ek het onlangs weer diep onder die indruk gekom van die onreg wat die US pleeg deur bv raskwotas vir sekere studierigtings, soos medies, af te dwing. ‘n Ouer was hoogs ontsteld en gegrief omdat vanweë ‘n politiek-geïnspireerde voorskrif van die US die studente in toenemende mate nie wit mag wees nie.

“The University … committed itself to ‘redress and development’ – specifically in terms of broadening access to the University for those who had previously been excluded based solely [!] on the colour of their skin.” “Broadening access” is ‘n eufemisme. Toelatingsvereistes vir nie-wittes, veral swartes, is verslap, onder meer by medies, sodat die universiteit in al hoe groter mate nie die blanke aanskyn van die US van weleer moet hê nie. Soos Botman verkondig De Villiers doelbewus die leuen dat studente voorheen weens pigmentasie uitgesluit is. As De Villiers vir ‘n oomblik nugter besin en die ou en nuwe US vergelyk, sal hy besef dat die uitsluiting nie primêr op grond van verskil in velkleur geskied het nie, maar vanweë die dikwels aansienlike kultuurverskille wat by etniese groepe aangetref word; dus verskille in leefwyse, maniere van dink en doen.

Die probleem is dat De Villiers as geneesheer kennis en ondervinding van mense as liggaamlike weses het. Daarom is hy oorbeïndruk met die mate van fisieke eendersheid by mense. Hy is glad nie afdoende geskool in die groot geestelike (bv ideologiese en kulturele) verskille by mense nie. Dit is juis insig in mense as geestelike weses wat ‘n rektor broodnodig het, want dit is waarop die akademie by uitstek ingestel is. In hierdie opsig blyk De Villiers swak toegerus te wees. As medikus het hy gespesialiseer in probleme wat in die onderlyf van mense (naamlik gastroenteritis) kan voorkom.

Kulturele verskille is die rede waarom die US, anders as voorheen, ‘n chaotiese kookpot geword het; ‘n plek waar daar nie meer suiwer of primêr op akademiese sake (onderrig en navorsing) gefokus word nie, maar sonder ophou oor meertaligheid, gedwonge integrasie, transformasie, inklusiwiteit, diversiteit, menswaardigheid, ens, geredekawel word. Verwys in hierdie verband na die beleidsverklaring, “Só dink ons oor transformasie aan die US” (US-webwerf 15 April), ‘n 3-bladsye lange teks, wat ongetwyfeld met De Villiers se goedkeuring vrygestel is. Hy herhaal van daardie gegewens in sy intreerede.

In sy toespraak spog De Villiers eintlik oor die diskriminasie wat teen blankes gepleeg word en verbind hy hom daartoe om dit nie net voort te sit nie, maar om dit te vererger. In 1990 het die US 762 nie-wit studente gehad. Tans is daar 11 200, amper 38% van die studentebevolking. “We aim to advance this further … I believe we can do it.” Die personeelsyfers is selfs “beter”: 43% is nie-wit, met 20% van die akademici. “So there is much room for improvement. This is also true for the representation of women … on both fronts – race and gender – we are working towards greater equality, and I believe we can do it.” Hier het ons dus ‘n rektor, die hoof van ‘n akademiese inrigting, wat hom daartoe verbind om studentetoelating en die aanstelling van dosente (in groot mate) op nie-akademiese gronde (ras en geslag) te bewerkstellig.

De Villiers se simpatie is stewig in die nie-wit kamp gevestig, maar dan verdoesel hy dit met bv: “We need to ensure that this University is a place where everyone [!] feels welcome … We can do it.” Hoe? Deur die name van geboue wat na Afrikaners (DF Malan, HF Verwoerd, BJ Vorster) genoem is, te verander. Deur dele van die US na nuwe ikone, ANC-kamerade (Beyers Naudé, Desmond Tutu, Russel Botman), te vernoem. Die Malan-borsbeeld is ook reeds in die visier (Die Burger, 18 April, p 6). Dit herinner aan die weglating van die name van gesneuwelde soldate van die Suid-Afrikaanse Weermag op die ANC-geïnisieerde Freedom Park Memorial Wall in Pretoria (Steyn, p 488). Dat die blankes, dus diegene wat die US gestig en opgebou het en tradisioneel op die kampus hoort, in die proses vervreem en ontheem word, word nie in ag geneem nie. Nog minder dat die US tradisioneel as die bakermat van Afrikaans en Afrikanerpolitiek beskou is.

Vervolgens verwys De Villiers na die US se nuwe taalbeleid wat in November aanvaar is. “The Policy says the University is committed to Afrikaans as academic language, but also to English in the interest of accessibility, as well as the advancement of Xhosa, where feasible. Stellenbosch is not an Afrikaans university; Stellenbosch is not an English university; Stellenbosch is not a Xhosa university; Stellenbosch is a multilingual South African university.” Botman sou bygevoeg het dat die US ‘n Afrika-universiteit is. De Villiers volg ook in hierdie opsig in sy voetspore, soos hier onder blyk.

Sedert verlede jaar het Afrikaans en Engels amptelik gelyke status as US-onderrigtale. Die viserektor vir onderrig, Arnold Schoonwinkel, het egter al herhaaldelik te kenne gegee dat die idee is dat onderrig deur die medium van Engels in alle vakke beskikbaar moet wees (as lesings of tolking), maar dit geld nie vir Afrikaans nie omdat tolking glo soms onnodig is omdat Afrikaanssprekende studente Engels in afdoende mate magtig is. Van die begin af het Afrikaans en Engels dus nie werklik gelyke status nie. Dure ondervinding elders bevestig dat so ‘n taalopset Engels veral op die lange duur bevoordeel en Afrikaans benadeel; die taal selfs tot afskaffing verdoem. “In alle meertalige situasies kry die polities dominante taal gou die oorhand en word die ander taal of tale uitgeskakel” (Steyn, p 444). Nagraadse onderrig aan die US is reeds grootliks in Engels; op hierdie vlak is daar geen sprake van gelyke status vir Afrikaans nie. Daar is waarskynlik ook geen sprake van tolking in Afrikaans nie. Wat hier gebeur, vloek teen die stigtingsvoorwaarde wat die stigtingsdonateur, Jannie Marais, gestel het, naamlik dat Hollands/Afrikaans nie ‘n mindere posisie as Engels aan die US mag beklee nie. Nie een van diegene aan die US wat deesdae so hoog oor moraliteit opgee, het al die integriteit gehad om die Marais-taalvoorwaarde openlik te beredder nie.

Die jongste is dat tolking van Afrikaans na Engels nie (noodwendig) vir swart studente aanvaarbaar is nie. Aan die Noordwes-Universiteit het ‘n student geëis “dat die kopstukke teen 1 Julie waai omdat dit ‘n simbool van onderdrukking en apartheid is” (Die Burger, 7 deser, p 16). Tolkdienste veroorsaak glo dat swartes te na gekom word. Daardie mense wat voorheen nie op die Potchefstroom-kampus gehoort het nie, word nou nie net vryelik toegelaat nie. Nee, hulle matig hulle ook aan om te eis dat Engels as onderrigtaal gebruik moet word. Dan Kgwadi, die rektor van die Noordwes-Universiteit, sê dat daar na hulle geluister moet word. Met hoeveel simpatie sou De Villiers reageer as Afrikaanse studente tolking van Engelse lesings eis? Ek dink selfs tolking sal vorentoe nie aan Afrikaanse studente gegun word nie, wat nog te sê van lesings in Afrikaans.

Anders as Marais sê De Villiers: “Stellenbosch is not an Afrikaans university.” Vir wie eggo hy hier? Blade Nzimande, die kommunistiese minister van hoër onderwys, het gesê: “Ek wil beklemtoon dat ons nie langer Afrikaanse … universiteite het nie” (Die Burger, 23 Julie, p 2). As onderwysminister het Kader Asmal dit in 2002 “duidelik gestel dat die taalgelykheidsbeginsel in die onderwys ondergeskik is aan ander voortskrifte soos toegang vir agtergeblewenes tot onderwys (access) en transformasie van die onderwys (equity) … ANC-beleid, soos geformuleer in 2002, bepaal dat daar nie van swart studente verwag kan word om deur medium Afrikaans aan ‘n histories Afrikaanse universiteit te studeer nie” (Steyn, p 456-457). Die (swart) studente wat deur die ANC-regering na Kuba vir mediese opleiding gestuur word, word egter verplig om Spaans magtig te word voordat hulle lesings kan bywoon. De Villiers kom met hierdie geykte stelling ten koste van Afrikaans: “We are trying to ensure that language is not a barrier to access.” Die Burger (1 deser, p 10) beaam dit in ‘n hoofartikel: Dat Afrikaans “nooit weer as meganisme vir onbillike uitsluiting gebruik word nie.” Soos by Botman is alles wat De Villiers sê in ooreenstemming met die beleid van die ANC. Die De Villiers-US bly koersvas op die pad van ANC-gedienstigheid.

“The issues of the institutional culture of South African universities and the pace of transformation is currently receiving a great deal of attention, and Stellenbosch is necessarily part of this debate.” Dit herinner aan die kritiek wat bv Leon Wessels en Dan Kgwadi op die institusionele kultuur van die Potchefstroom-kampus uitgespreek het. Die kern van die beswaar is dat ‘n universiteit en selfs ‘n enkele kampus volgens ANC-gedienstiges nie oorwegend wit en Afrikaans mag wees nie. De Villiers onderskryf hierdie sentiment. Daar is ook die alewige beswaar dat die proses van verswarting en verengelsing nie vinnig genoeg geskied nie.

In hierdie verband vra De Villiers, met verwysing na wat Johan Degenaar en NP van Wyk Louw gesê en geskryf het, vir ‘n oop gesprek. “That is what is needed in the transformation debate – ‘discussion without borders’, an ‘open debate’ in which ideas can circulate freely, leading to ‘mutual understanding’. I know we can do it.” Ek, daarenteen, dink dit is buite die kwessie dat die De Villiers-US buite die Botman/De Villiers/ANC-raamwerk sal probeer dink deur die menings uitgespreek in bv hierdie rubriek ernstig te oorweeg. De Villiers & kie sal hoogstens kosmetiese of boetiekaanpassings oorweeg, bv die pas waarteen verswarting en verengelsing plaasvind. Ek voorspel dat ernstige besinning oor die anti-akademiese impak van transformasie en die opskorting en omkering van hierdie dwaasheid nie deel van die De Villiers-nalatenskap gaan wees nie.

“This brings me to the second way to think of transformation – as an imperative for creating the future we want … In the foyer of our Education Building, there’s an often used but enduring quote by Madiba [!]: “Education is the most powerful weapon which you can use to change the world.” De Villiers noem dit ‘n “universal truth” en praat dan van “transformation through education.” Hoe versoen hy en Mandela dit met die UDF/ANC-strydkreet: “Liberation before education”? Is dit nie Marxisme/kommunisme wat die (hele) wêreld wou verander nie? Hoekom praat De Villiers van “Madiba” en nie van Nelson Mandela nie? Hy wend geen poging aan om sy pro-ANC-gesindheid te verdoesel nie.

Dan gaan De Villiers weer in sy Amerikaanse modus. Hy vertel die storie van “one of our students.” Nie ‘n boerseun, Jan van der Merwe, ‘n wit, manlike, Afrikaanssprekende student nie. Nee, die storie van Claudia Ntsapi. Sy het probleme gehad waarvoor sy nie die skuld kry nie. Haar probleme was “due to educational backlogs in the system.” Toe skryf sy in vir ‘n US-oorbruggingsprogram wat (soos so baie neo-US-dinge) net ‘n Engelse naam het, SciMathUS. Sy kom toe agter dat sy nie chemiese ingenieurswese moet studeer nie, maar die graad BSc. “She says: ‘SciMathUS gave me time to discover my true passion, instead of doing what everyone else thought I should.'” De Villiers sê: “I find her journey inspiring.” Aan Ntsapi sê hy: “You are showing the world [!] what can be done.” Dan die kersie op die koek: “In higher education we can achieve transformation by recognising and developing potential, and constantly emphasising excellence.” Ek, daarenteen, dink dat iemand met bewese akademiese prestasie op skool (eerder as potensiaal, wat nie noodwendig vervul word nie) ‘n beter kans staan om as student op universiteit uitnemend of voortreflik te presteer.

“I want the University to offer students an experience that is pleasant, welcoming, safe and hospitable – in an inclusive environment. We can do it … The challenge for us is to be locally relevant, yet globally competitive. We should focus on unique areas in which we have developed expertise over time and build collaborative networks in South Africa, the rest of the continent and further afield. I have no doubt we can do it.” Soos diegene wat hulle vereenselwig met die nuwe Suid-Afrika, verwys De Villiers na “our young democracy”, ons “progressive Constitution” en “the values of our Constitution”, asook die ANC-regering se Nasionale Ontwikkelingsplan (NOP) se “desire to make our country work for all its people. We want to create a University that works for all [!] of us – a national asset, in fact a continental and global asset, to help make the world a better place seeking solution to such ‘wicked problems’ as poverty, inequality and unemployment in our society.” Soos Botman probeer De Villiers afstand skep tussen die tradisionele Afrikaanse/Afrikaner-US en die nuwe US wat in lands-, Afrika- en wêreldkonteks geplaas word. Die US het glo “gevorder” van “volksuniversiteit” tot “national asset,” – “serving the entire population.” Dit gaan vir die US nie meer om Afrikaans en Afrikaner-identiteit te bestendig en uit te bou nie. Dit gaan om Suid-Afrikaner- en Afrikaanskap, asook wêreldburgerskap. Hoe beïnvloed dit Afrikaans? Globalisering of internasionalisering bevorder nie Afrikaans nie. “Engels word bevorder deur globalisering” (Steyn, p 443).

De Villiers vind “the recent manifestation of xenophobia in our country … upsetting … At Stellenbosch University we are proud of the fact that we have more than 4 100 international students, making up 14% of our student body. They come from 117 countries around the world, and 56% of them are from other African countries. They enrich us.” Op die US-webwerf (21 April) het De Villiers reeds die aanvalle “op mede-Afrikane” veroordeel. Hy het toe na die US se African Doctoral Academy (ADA – in 2011 deur Botman gestig) verwys, wat swart studente uit swart Afrika vir die US werf en befonds. “Al ons Afrika-studente, mede-akademici en ander besoekers vanoor ons kontinent [is] meer as welkom … op al ons kampusse.” Sal hy dit van “regse” blankes sê? De Villiers voel so sterk oor die kwessie van xenofobie dat hy die Engelse teks van sy verklaring op die US-webwerf aan die tweetalige weeklikse koerant, Bolander (29 April, p 2), vir publikasie gestuur het.

Teen die einde van sy intreerede gaan De Villiers van kwaad tot erger. Hy weerspreek sy bewering dat dit vir die De Villiers-US in gelyke mate om die heil van almal (wit en nie-wit) gaan met die volgende aankondiging: “I now announce with humility that the University is establishing a bursary fund for the children of Die Vlakte, the descendants of those who were uprooted.” Hy verwys na die inwoners (eintlik: die uittredende primarius) van die Dagbreek-koshuis wat in 2012 “apologised for the Battle of Andringa Street in 1940 … Prof Botman ensured that an exhibition was installed in the University Archives in the Willcocks Building to remind us of the forced removals from Die Vlakte in the 1960s. These removals brought separation because the University as institution did not protest against them at the time, and also because the Arts and Social Sciences Building [voorheen die BJ Vorster-gebou] was later erected on expropriated land.” De Villiers is dus weer besig met verskoning vra en boetedoening.

Ek het by ‘n vorige geleentheid in besonderhede oor die sogenaamde Slag van Andringastraat geskryf (Praag 25.08.2013). Studente van die Dagbreek-koshuis en bruines het in Andringastraat handgemeen geraak, waarna die bruines die ruite van ‘n privaat koshuis met klippe uitgegooi en ‘n ander huis beskadig het. Die US-rektor, RW Wilcocks, het die vrede herstel deur selfs skadevergoeding aan sommige bruines te betaal. Die bruines het nie opgedok vir die skade wat hulle veroorsaak het nie en ook nie om verskoning gevra nie. Botman het as rektor in hierdie 1940-gebeurtenis die geleentheid gesien om houe teen blankes in te kry op ‘n manier soortgelyk aan wat Jonathan Jansen met die Reitz-video aan die Universiteit Vrystaat reggekry het. Toe die Wilcocks-gebou na ‘n brand herbou is, het Botman in 2013 ‘n permanente uitstalling oor die Slag van Andringastraat in die Argief se “Herinneringskamer” in daardie gebou gevestig. Daarin word die wittes as die skuldiges en die bruines as die onskuldige, vreedsame slagoffers voorgestel. Dit is van die gemeenste dinge in die Botman-nalatenskap, maar juis dit is deur De Villiers uitgesoek om 75 jaar later die nageslag van die klipgooiers met eksklusiewe US-studiebeurse te vergoed. Op kenmerkende wyse het Botman die uitstalling “‘n gebaar van versoening tussen die US en die dorp se bruin gemeenskap” en ‘n “stap in die toekoms in” genoem (Die Burger, 2.08.2013, p 9). De Villiers borduur voort hierop. Let op hoe die wet op groepsgebiede heeltemal onnodig met die Slag van Andringastraat verbind word. Op die US-webwerf (8 deser) word genoem dat R350 000 reeds vir hierdie eksklusiewe beursfonds vir nie-wittes bewillig is. Daar word beweer dat die wit studente die bruines se huise beskadig het. Doelbewus word geen woord gerep van die skade wat bruines, deur bv klippe te gooi, aangerig het nie.

Die rede waarom ek in die voorlaaste paragraaf hierbo sê dat dit vir De Villiers en die neo-US nie in gelyke mate om die heil van almal (wit en nie-wit) gaan nie, is omdat studiebeurse, soos hierdie Vlakte- en die ADA- en talle ander beurse, uitsluitlik aan nie-wittes toegeken word. Die bestaansreg van studiebeurse uitsluitlik vir wittes word egter ontken. Op RSG is daar onlangs ‘n berig uitgesaai waarin die US so ‘n uitsluitingsreg ten bate van wittes betwis. Die Burger het (doelbewus) nie hieroor berig nie. In die Botman-era het die US geweier om enigiets met ‘n studiebeurs uitsluitlik vir blankes te make te hê. Ek weet ook van iemand wat kapitaal vir ‘n studiebeurs vir blankes aan die US wil bemaak, maar die US is nie ontvanklik hiervoor nie. Kader Asmal het as onderwysminister staatsgeld gebruik/misbruik om testamentvoorwaardes van so ‘n studiebeurs te verander. Die reg van ‘n dooie mens om sy geld as studiebeurs aan blankes te bemaak, word dus deur sowel die ANC-regering as die US betwis of ontken. Dit is myns insiens hoogs vermetel om nie die redelike/opregte wense van ‘n oorledene te eerbiedig nie. Dit is hoogs immoreel om studiegeleenthede vir blankes op hierdie manier aan bande te lê.

In haar rubriek, wat gerus “Saam met die stroom” kan heet, noem Martie Meiring-Retief, ‘n joernalis van Stellenbosch, die instelling van die Vlakte-studiebeurse “remediëring (of dan skuldvereffening)” (Die Burger, 7 deser, p 18). Afrikaans as die “oorheersende taal aan die plaaslike universiteit” veroorsaak glo “geldige probleme”. Na geradbraakte Afrikaans verwys sy as “pure aansteeklike Kaaps.” Sy het net lof vir rasse-integrasie en het so min insig dat sy kamma nie Afrikaners se strewe na selfbeskikking of selfstandigheid verstaan nie. “Ek wil nie ‘n selfbeskikte Afrikaner word óf wees nie.” Sy verdien dit sekerlik ook nie.

De Villiers: “Last year, Stellenbosch University paid out R588 million in bursaries and loans … Of this amount, 55% went to black, coloured and Indian students … And because greater diversity [dus nie-wittes] is a priority for us, we want to award even more recruitment bursaries.” In 2014 is ‘n bykomende R102.3 miljoen studiebeursgeld bewillig wat uitsluitlik vir nie-wit studente geoormerk is. Die ideaal is dat die US in 2018 in sy eeufeesjaar minstens 50% nie-wit studente moet hê (US-webwerf 15 April). Dit impliseer toenemend verskerpte rassediskriminasie teen blanke studente. Bykans die helfte (46%) van die nagraadse studente is reeds nie-wit.

Lesers weet teen hierdie tyd genoeg van De Villiers om die volgende woorde krities te beoordeel: “Let me reach out to members of our community everywhere. Let us move forward together. That will be the main thrust of my time as Rector and Vice-Chancellor: Forward, Stellenbosch! Vorentoe! Siyaya!” Myns insiens: Vorentoe na sowel die ANC se politieke hemel as die akademiese afgrond.

Net om seker te maak dat almal moet weet wat sy politieke gesindheid is, het De Villiers teen die einde van sy toespraak as ‘n soort “hoogtepunt” nog ‘n aankondiging gedoen. “If there are obstacles in our way, let’s remove them. Like the HF Verwoerd plaque in our Accounting and Statistics Building [voorheen die HF Verwoerd-gebou]. This will be removed and placed in the University Museum, there to be properly contextualised … This is an ideal opportunity to engage in open discussion about visual elements and symbols on campus, as a place of learning and critical thinking should. It will help us move forward” – dus al hoe verder weg van die US van weleer. Die Verwoerd-gedenkplaat moet weg, maar die Mandela-slagspreuk in die voorportaal van die Opvoedkundegebou kan bly en word deur De Villiers aangeprys.

Lees ook Deel 2 van Leon Lemmer se manjifieke rubriek.

Leon Lemmer: Onder nuwe rektor is Universiteit van Stellenbosch in sy maai (deel 2)

Lees eers Deel 1 van dié rubriek.

Dit is nodig om te skets wat as agtergrond vir Wim de Villiers se intreerede as rektor van die Universiteit Stellenbosch (US) gedien het. Kort na sy aanstelling het Murray la Vita ‘n onderhoud met hom gevoer (Praag 13 Desember). De Villiers het toe gesê: “Ek moet dadelik ook vra waar die ondersteuning van buite is vir die ontwikkeling van Afrikaans as akademiese taal. Waar is die groot pryse vir akademiese skryfwerk in Afrikaans, waar is die finansiële aansporing vir navorsingswerk in Afrikaans?” (Die Burger, 5 Desember, p 11). Hiermee eggo De Villiers die standpunt van Dan Kgwadi, die rektor van die Noordwes-Universiteit, wat reken dat sy universiteit nie verantwoordelikheid vir die voortbestaan van Afrikaans kan aanvaar nie. Albei wek die indruk dat hulle onsimpatiek teenoor Afrikaans is. Die ergste is dat daar in ‘n hoofartikel in Die Burger (1 deser, p 10) staan: “Die toekoms van Afrikaans nie staan of val na gelang van wat by Maties gebeur nie.”

Die wortel van die kwaad, soos in die geval van baie dinge, is die ANC. Daar mag nie van swart studente verwag word om deur medium van Afrikaans aan ‘n histories Afrikaanse universiteit te studeer nie. Afrikaans word met uitsluiting, oftewel apartheid, geassosieer. Die ANC-regering se beleid is: “Die staat voorsien nie geld vir die verdubbeling van lesings nie” (JC Steyn, Ons gaan ‘n taal maak, Centurion: Kraal Uitgewers, 2014, p 457). Dit is met hierdie slinkse knyptangstrategie dat die ANC-regering universiteite wil verplig om tussen Afrikaans en Engels as onderrigtaal te kies. Willie Esterhuyse was moontlik eerste met die volgende vertolking, waarby De Villiers aansluiting vind. Esterhuyse het “die ryk Afrikaners veroordeel omdat hulle nie geld vir onderrig deur Afrikaans wou voorsien nie” (Pieter Kapp, Maties en Afrikaans, Pretoria: Protea Boekhuis, 2013, p 158). Op kenmerkende wyse veroordeel Esterhuyse Afrikaners en nie die ANC nie.

Hieruit spruit die gevolgtrekking, wat deesdae wyd aanvaar word, dat die ANC-regering net klasse befonds wat deur die medium van Engels aangebied word. As onderrig deur die medium van Afrikaans geskied, is die universiteit op aalmoese, bv skenkings uit die private sektor, aangewese. Uit ‘n hoofartikel blyk dat Die Burger (1 deser, p 10) hierdie propaganda sluk: “Meertaligheid kos geld en moeite. ‘n Deurslaggewende vraag gaan wees of the universiteit die hulpbronne gaan hê om dit behoorlik te doen.” Die koerant bied hiermee aan die US en ander eens Afrikaanse universiteite ‘n verskoning om eentalig Engels te word. Jonathan Jansen, die rektor van die Universiteit Vrystaat, het nie op hom laat wag nie. Twee onderrigtale plaas ‘n dubbele werklading op dosente en afsonderlike klasse in Afrikaans en Engels lei tot rasseskeiding (dit was ook Russel Botman se argument), terwyl die universiteit se beleid dieselfde as dié van die ANC is, naamlik gedwonge rasse-integrasie (Die Burger, 7 deser, p 16).

duma_openstellenbosch
Sikhulekile Duma, ‘n tweedejaarstudent wat die Universiteit van Stellenbosch wil verengels en verswart

‘n Ander faktor wat De Villiers se toespraak beïnvloed het, is die aktivis Sikhulekile Duma, ‘n tweedejaar US-student in die sosiale wetenskappe. Dit is Duma wat deur blankes in die dorp “aangerand” is toe hy skoorgesoek het. Daarna het hy geëis dat die US teen rassisme moet optree. Vir hierdie doel het hy valslik voorgegee dat dit wit US-studente is wat hom reggesien het. As ‘n uitvloeisel hiervan is ‘n Menswaardigheidsoptog op die kampus gehou en versoeke en eise is aan die US se tussentydse bestuur gerig (Praag 14 Maart). Op 15 April is ‘n massavergadering op die Rooi Plein op die kampus deur die Duma-groep, wat daarna die naam Open Stellenbosch aangeneem het, gehou. Dit het oor transformasie met toespitsing op kritiek op Afrikaans as onderrigtaal gehandel. Studente van die Universiteit Kaapstad (UK) se Rhodes Must Fall-veldtog het ook by die byeenkoms gepraat. Geen aansoek is vooraf, soos vereis, by die universiteitsowerheid gedoen om die byeenkoms te hou nie. Nogtans het De Villiers die geleentheid bygewoon en gesê “die US is sterk tot transformasie verbind” (Die Burger, 16 April, p 3). Hierna weet die swart studente dat hulle met De Villiers as rektor nie by die reëls hoef te hou nie.

Op dieselfde dag as die Rooi Plein-byeenkoms het die US in ‘n amptelike verklaring gesê: “Voortgesette transformasie [myns insiens wesenlik ‘n nie-akademiese, politieke, ANC-gedrewe saak] is deel van die ‘kernwese’ van die Universiteit” (US-webwerf 15 April). Transformasie gaan glo bespoedig en verdiep word. Dit herinner aan Dan Kgwadi se “deep transformation”. Aan die US is daar glo “taalsoepelheid” – iets wat Kgwadi ook van die Noordwes-Universteit gesê het. Taalsoepelheid maak dit myns insiens moontlik om die Engelse aanbod te verhoog en die Afrikaanse aanbod af te skaal. Die aanwesigheid van UK-studente het die US genoop om te verklaar dat hy reeds lank bewus daarvan is “dat visuele elemente en simbole ‘n voortdurende herinnering is aan ‘n pynlike [!] geskiedenis en dus ‘n onvriendelike omgewing skep.” Hierna is daar berig dat Duma se Open Stellenbosch-groep binnekort ‘n verdere lys griewe en eise aan die US-bestuur gaan voorlê (Die Burger, 18 April, p 6).

In reaksie op aktivistiese druk het die US op 25 April op sy webwerf inligting oor sy personeelsamestelling verstrek. Daarvolgens bevorder die nuwe taalbeleid die werwing van nie-wit dosente omdat vaardigheid in Afrikaans nie meer vereis word nie. “Die doelwit is gestel dat die US se personeelkorps [dus nie net die studente nie] teen 2018 meer as 50% swart moet wees.” Nie-wit dosente word op ‘n “versnelde loopbaanpad” geplaas, wat sekerlik beteken dat hulle vinniger as blankes deur die doseerrange bevorder word. “Strategiese [rassistiese?] werwing vir alle senior posisies, ook professorale aanstellings,” word gedoen. “Diversiteit is ‘n noodsaaklike voorvereiste vir volhoubare akademiese uitnemendheid en juis om hierdie rede en op grond van die morele noodsaaklikheid daarvan, is die Universiteit verbind tot ‘n verdieping en versnelling van sy sistemiese transformasie.”

As iemand nog daaraan getwyfel het of die De Villiers-US hom op ‘n nie-, selfs anti-, akademiese pad begewe het, behoort daar nou geen onseker meer te bestaan nie. Byvoorbeeld, Akademikus, Stellenbosch skryf in Die Burger (1 deser, p 10) oor “waansin” by die aanstelling van dosente: “Die US is ‘n universiteit en derhalwe veronderstel om akademiese verdienstelikheid skaamteloos te onderskryf … Dit is nie ‘n rasse-aangeleentheid nie; dit is ‘n akademiese saak … Al wat die US met ‘n oop gemoed moet kan stateer, is dat by sy aanstellingskomitees geen rasvoor- of -nadeel is nie. Dit is ‘n beginselsaak, en elke aansoeker moet weet hy of sy word suiwer op akademiese verdienste oorweeg.” In werklikheid is daar ‘n voorskrif dat iedere kortlys vir aanstelling die naam van minstens een nie-wit kandidaat moet bevat. Dit stel die US in staat om by elke aanstelling te kyk of hy daarmee kan wegkom as voorkeur aan ‘n nie-witte pleks van ‘n blanke (wat dikwels die akademies beste kandidaat is) gegee word ten einde sy demografie- (dus ANC-politieke-) profiel te “verbeter”.

Is Duma en sy Open Stellenbosch hiermee tevrede? Nee. “Daar is 296 wit, 10 swart, 31 bruin en 12 Indiër-professore, asook 24 uit die buiteland by die US. Van 2010 tot 2015 het die getal swart professore van drie tot tien gestyg” (Die Burger, 25 April, p 1 – ja, Duma haal die voorbladsy). Die US se verweer teen die Duma-aanvalle is dat dit ‘n “groot uitdaging [is] om senior akademiese aanstellings uit onderverteenwoordigende groepe te maak … alle Suid-Afrikaanse universiteite ding mee vir dieselfde klein groepie.” Is dit nie ‘n sotlike, anti-akademiese situasie nie? Die ANC se kwantitatiewe demografie-dogma word sonder meer aanvaar.

Op 29 April, kort voor De Villiers se inhuldiging as rektor, het Open Stellenbosch, met Duma wie se naam tot Khule verkort is, ‘n onwettige byeenkoms teen “wit oorheersing” op die Rooi Plein op die kampus gehou. Hulle eis swart studente en dosente. Ramabina Mahapa, van Rhodes Must Fall-faam en die voorsitter van die UK-studenteraad, het gesê “as die universiteit nie wil verander nie, moet julle dit onregeerbaar maak.” De Villiers het hierna op ‘n mediakonferensie, soos die UK-rektor, Max Price, gesê hy ondersteun studentedeelname en -aktivisme (Die Burger, 30 April, p 3). Reeds op 15 April is amptelik op die US-webwerf verklaar: “Vir die US-bestuur is die al hoe sterker kultuur van robuuste debat by die instelling verblydend.” Soos Price doen De Villiers wat die swart studente wil hê. Dit is ‘n geval van “Forward!” na die akademiese afgrond. De Villiers is soos FW de Klerk met sy toegeestrategie.

Na hierdie byeenkoms op die Rooi Plein het die Open Stellenbosch-groep en Chumani Maxwele, wat ontlasting op die Rhodes-standbeeld gegooi het, na die plek van De Villiers se inhuldiging gegaan en daar onwettig met plakkate betoog. Die betoging het in stilte verloop totdat Maxwele en ander studente geskree het: “Down with white power, down!” (Die Burger, 1 deser, p 3). Duma sê: “Ons wou skok … Ons gaan nooit jammer sê vir die wyse waarop ons teen wit oorheersing veg nie.” De Villiers het die uitroepe aan nie-Maties toegeskryf en gesê dat geen optrede teen die betogers beplan word nie.

Waarteen sal die De Villiers-US dan wel optree? Sekerheid hieroor is gou verkry en Duma het daarvoor gesorg. Duma beweer dat ‘n blanke US-dosent aan hom die volgende teksboodskap gestuur het: “Jou swart moer van die wit boer.” (Rapport, 3 deser, p 1 en 2 – ja, die berig haal die voorbladsy). Die US het bevestig dat die saak “in ‘n baie ernstige lig” beskou word en “stappe ingevolge die universiteit se formele dissiplinêre prosesse het reeds begin” (p 2). Die Burger (4 deser, p 5) het grootliks dieselfde inligting gepubliseer. Duma het die vermetelheid om te eis dat die betrokke dosent sonder betaling weens die “rassistiese” teksboodskap geskors moet word.

Die volgende dag het Die Burger (5 deser, p 1 – ja, die voorbladsy) min nuwe nuus gehad, behalwe dat die betrokke dosent voorlopig geskors is, Duma per e-pos hieroor deur die US ingelig is en dat ‘n komitee saamgestel is om Duma se bewerings te ondersoek. Die Higher Education Transformation Network (HETN), wat by elke moontlik geleentheid pro-swart en anti-wit druk op universiteite uitoefen, het ook op die dosent se skorsing aangedring. “Die netwerk sal nie huiwer om in te gryp as die universiteit sy voete met die ondersoek sleep nie.” Rassevoorvalle het na bewering sedert De Villiers se aanstelling toegeneem. Dit is substansielose afdreiging deur die HETN.

Die lesers van Die Burger het sekerlik op die verslegtende US-situasie gereageer, maar net twee briewe met substansiële kommentaar is gepubliseer. Oud-Matie van die Kaap is van mening dat die aandrang op onderrig in Engels “is nie om die universiteit soseer toeganklik vir almal te maak nie, maar eerder om Afrikaans in die grond in te vertrap … Is dit nie ironies nie dat almal teen Cecil J Rhodes se standbeeld gil, maar die taal aanhang wat hy saamgebring het?” (Die Burger, 22 April, p 10). Pieter van der Merwe van Bellville verwys na die Randse Afrikaanse Universiteit wat nou “YouJay” is. “Ek voorspel dat die US teen 2018 ‘YouEss’ sal wees en later die naam van ‘n struggle-held gaan kry. Wat het van voortreflikheid geword in hierdie gejaag na politieke korrektheid? Kies die beste studente en personeel, ongeag uit watter rassegroep hulle kom. Los die kwotas; dis omgekeerde rassisme” (Die Burger, 29 April, p 15).

Ek het reeds lank gelede voorspel dat die US die Steve Biko University kan word en dat die US-studentesentrum, die Neelsie (genoem na die Afrikaanse taalstryder, JC Langenhoven, ook bekend as Sagmoedige Neelsie), die Nelson (genoem na Nelson Mandela) kan word. So ‘n kampus sal dan seker een wees waar die mitiese “almal” meer tuis as op die huidige een voel. Dalk is dit die enigste twee voorstelle in my skrywes wat ernstig deur De Villiers oorweeg sal word. Die UK-senaat (‘n liggaam wat tradisioneel uit professore bestaan) het 181 teen 1 ten gunste van die verwydering van die Rhodes-standbeeld gestem. In Bybelse taal (Lukas 11:35) roep ek oor die stand van die akademie in Suid-Afrika uit: Hoe groot is die duisternis nie! Dit is om van te ween.

Gestel die betrokke US-dosent het wel daardie teksboodskap aan Duma gestuur. Gestel verder dat De Villiers primêr eerder op akademiese as politieke leiding ingestel was. Wat sou hy as rektor gedoen het? Hy sou die dosent onvoorwaardelik om verskoning gevra het omdat hy tot dusver sy plig om teen Duma op te tree skromelik versuim het. De Villiers sou onomwonde gesê het dat hy begrip het vir die frustrasie wat daar in die geledere van die ware akademici aan die US opgebou het. Hy sou nie toegelaat het dat Duma verdere ontwrigting saai deur daardie dosent se onderrigaktiwiteite op te skort nie. De Villiers sou begrip getoon het vir die feit dat dit hier gaan om ‘n hoogs intelligente dosent met gespesialiseerde kennis; iemand wat oor skaars vaardigheid in kernfisika beskik. Hy sou diep bewus gewees het van die kolossale kloof wat daar tussen die bewese akademiese prestasie van die dosent en die relatief prestasielose akademiese rekord van Duma bestaan.

As ‘n keuse tussen ‘n onrusstokende, aktivistiese laspos en die akademiese bate wat die dosent vir die US inhou, gemaak moet word, is dit voor die hand liggend dat enige rektor wat, soos dit hoort, akademies geöriënteerd is ten gunste van die dosent sou besluit. De Villiers sou dit eienaardig gevind het dat die beweerde teksboodskap sonder meer as “rassisties” geëtiketteer word en nie as “robuuste debat” nie, terwyl Duma se byeenkoms teen wit oorheersing en die daaropvolgende uitroepe van “Down with white power” glad nie met rassisme geassosieer word nie. Hy sou dit ook eienaardig gevind het dat Duma se pa vermoënd genoeg is om in Amerika te wees terwyl sy kind met ‘n US-beurs studeer. De Villiers is dus in ‘n uitstekende posisie om Duma stil-stil van die kampus te verwyder deur sy studiebeurs in te trek; sy finansiële kragprop uit te trek. Nog beter, Duma moes as student lankal die trekpas gekry het. Sy gedrag is primêr die van ‘n aktivis en nie die van ‘n student wat op die kampus is om te studeer nie. Sy manewales sou nie van ‘n blanke student geduld word nie. Oor hierdie en die vorige paragraaf kan De Villiers gerus nugter en werklik sê: “We can do it.”

Daar is ‘n lighartige, internasionaal bekende studentelied, Gaudeamus igitur (Laat ons bly wees). Vir die Latynse lirieke bestaan daar talle improvisasies; ook in Afrikaans. As akademikus en as Afrikaner is ek uiters teleurgesteld met Wim de Villiers. Hy blyk ‘n epigoon te wees. Ek voel lus om te sing:

Gaudeamus igitur,
nog ‘n universiteit is in sy moer.

Dan Roodt: Afrikaans word 90 in ‘n krisisjaar


Dit is lekker om vandag Afrikaans se negentigste verjaardag as amptelike taal te vier. Dit sou egter ‘n fout wees om te dink ons kan op ons louere rus, want die jaar 2015 gaan in die annale as ‘n swart jaar vir Afrikaans verewig word. Hoewel Afrikaners oor die algemeen neerhalend na die Britse Ryk en die Engelse onderdrukking van Afrikaans in die verlede verwys, moet ons onthou dat die amptelike status van Afrikaans op 8 Mei 1925 in die Unie-parlement eenparig aanvaar is! In sy toespraak op dié dag het die latere eerste minister, dr. D.F. Malan die Britse adellikes, asook die Britse goewerneur-generaal bedank vir die erkenning wat hulle aan Afrikaans verleen het. Trouens, vir baie jare was Afrikaans, naas Frans, een van die weinige nie-Engelse amptelike tale van die Britse Statebond.

roodt_fbfotoEintlik was die taalstryd in die 1920’s betreklik maklik. Waar Afrikaanse ouers ‘n Afrikaanse skool vir hul kinders verkies het, het die onderwysdepartement dit geredelik toegestaan en is sulke skole met staatsfondse opgerig. Vandag sal die ANC-bewind kwalik ons belastings aan ons bestee in die vorm van ‘n Afrikaanse skool. Onlangs het Panyaza Lesufi, die LUR vir onderwys in Gauteng, die provinsie waarin die meeste Afrikaners woon, ‘n ondersoek na die oorblywende Afrikaanse enkelmediumskole gelas met die doel om hulle sogenaam te “transformeer” en te verengels. Hy het aangekondig dat “Afrikaans nie bo ander tale verhewe is nie”, ‘n absurde stelling aangesien die ANC-bewind tot dusver baie seker gemaak het dat Engels bo Afrikaans en elke ander taal verhef en bevoordeel word.

Jaap Steyn haal in sy boek Tuiste in eie taal ene MJ Posthumus aan wat in 1956 nog die volgende kon sê:

“Ek glo nie ons generasie is in staat om die ontwikkeling van Afrikaans in die afgelope dertig jaar in sy volle omgang te skat nie. Dit het alles so sonder basuingeskal plaasgevind, maar die uitwerking en gevolge is nou al beslissend vir die toekoms.” (Steyn, bl. 211)

Onlangs het ons egter gesien hoe die ontwikkeling omgekeer word en as’t ware amper ‘n sterfproses word, veral wat die universiteite betref. Die laaste twee oorblywende Afrikaanse kampusse, Stellenbosch en Potchefstroom, word tans gedreig en afgepers om Engels te raak. Tydens die onlangse inhuldiging van die rektor van die US, prof. Wim de Villiers, is daar deur ‘n anti-Afrikaanse betoging gehou met die naam “Open Stellenboch”. Wat daarmee bedoel word, is ‘n Stellenbosch wat vir Engels “oop” is, maar vir Afrikaans geslote. Op die kampus van Tukkies is die naam van die weeklikse studentekoerant, Die Perdeby, al Afrikaanse woord of sinsnede wat ooit nog daarin verskyn. Die Potchefstroom-kampus van die Noordwes-universiteit is al werklik Afrikaanse kampus wat daar in die land oor is, maar danksy die verbete veldtog wat Adriaan Basson van die Beeld-koerant daarteen gevoer het, is die dae van Potch as ‘n laaste vesting van Afrikaanse hoër onderwys waarskynlik getel. Beeld se onsinnige berigte oor ‘n “Nazi-saluut” deur eerstejaarmeisies op dié kampus het die aandag van die kommunistiese minister van hoër onderwys, Blade Nzimande, getrek en daarom is sy lakei, Dan Kgwadi, as rektor van die NWU aangestel. Net vandeesweek het Kgwadi ‘n toespraak in Engels voor studente gehou waarin hy hulle vertel het dat hy die “handelsmerk” van hul kampus gaan verander en dat daar ‘n “balans tussen toegang en taal” op die kampus sal wees. Dat daardie “balans” baie vinnig na Engels gaan oorhel, is ‘n uitgemaakte saak. Van die swart studente wat Engels verkies, het die tolkdiens op die kampus wat volgens internasionale norme toegepas word as ‘n “simbool van die swartman se verdrukking” verwerp.

Trouens, indien die afgelope twintig jaar twee swart dekades vir Afrikaans was, was vandeesweek ‘n swart week vir die taal. Op die kampus van die Universiteit van die Vrystaat het die bruin rektor, Jonathan Jansen, wat homself as ‘n “Engelse swartman” definieer, aangekondig dat Afrikaans heeltemal as onderrigtaal by dié plattelandse universiteit afgeskaf behoort te word.

Sedert die sewentigerjare is die klimaat in Suid-Afrika deur linkses soos Adriaan Basson, Max du Preez en hul Engelse marionetmeesters vergiftig om ‘n Afrikaansvyandigheid te skep wat tans uiters negatief op die taal inwerk. Ook is Afrikaners self deur die media gebreinspoel om ‘n ondergeskikte status in die land te aanvaar, ‘n status wat veral hul taal en kultuur raak. Ons is gekondisioneer om tevrede te wees met die krummels wat van die Engelse tafel afval. Ons belastings en opgeleide mense word gebruik om die Anglo-Amerikaanse kultuur te bevorder. Só pleeg ons selfmoord: taalkundig, kultureel, ekonomies en polities.

‘n Onverkwiklike neiging wat kop uitgesteek het, is iets wat die digter Breyten Breytenbach jare gelede reeds raakgesien het: dat bruines om polities korrekte redes as “hekwagters” by die Afrikaanse kultuur aangestel word. Nie net is Afrikaansvyandige rektore soos Russel Botman en Jonathan Jansen by Afrikaanse universiteite benoem nie, maar elders in die media en by organisasies is sulke “regstellende bruines” ver bokant hul vlak van opleiding en bekwaamheid aangewys om vanuit magsposisies honende aanvalle op Afrikaners en Standaardafrikaans te loods. Om hulle terwille te wees, is ‘n nuwe “kreoolsteorie van Afrikaans” deur ‘n paar konformistiese taalkundiges geformuleer waardeur Afrikaners as’t ware uit die hele taalgeskiedenis “uitgeskryf” word, nes ons uit die land se geskiedenis geweer is. Terwyl Afrikaans dus deur die owerheid of deur rektore onderdruk word, word daar in dieselfde asem die cliché soos ‘n resitasie opgesê dat “Afrikaans aan almal behoort”. Dus het “almal” seker die reg om dit af te skaf ook.

Die enigste ligpunt in hierdie droewige toestand vir Afrikaans, is die oplewing in ‘n populêre Afrikaanse kultuur, waaronder gewilde liedjies en films. Terwyl die media gereeld vir Steve Hofmeyr aanval en verguis, koop die volk sy en ander se musiek of konsertkaartjies.

Dikwels is die gehalte van Afrikaanse popkultuur egter twyfelagtig en stadigaan dring al hoe meer Engelse woorde en gesegdes dit ook binne. Die Afrikaanse letterkunde is so te sê morsdood en al wat oorbly, is ‘n Kaapse kliek met vriende wat by die Naspersuitgewerye werk wat mekaar se boeke uitgee en wedersyds ophemel. Baie min Afrikaners lees nog Afrikaanse literêre werke en sulke boeke het meesal niks met hulle te make nie, maar verwoord die benepe en narcistiese wêreldjie van een of ander Kaapse pseudo-intellektueel. Sulke selfvoldane “Afrikaanse skrywers” het gewoonlik self nog net ‘n paar polities korrekte Engelse boeke gelees en vermoed verder niks van die klassieke Westerse letterkunde of denke nie. Die Europese literêre debat gaan heeltemal by hulle verby, asook die politieke en kulturele strominge in hul eie taal, Afrikaans, wat grotendeels aanlyn geskied vanweë die sensuur wat die enigste oorblywende Afrikaanse mediahuis, Naspers, op ons almal toepas.

Saam met Cicero wil ‘n mens uitroep: “O, die tye! O, die sedes!”

Afrikaans is egter ‘n taal wat in stryd gebore is en daarom al strydende sal voortleef, al word dit ook hóé deur die owerheid en die omringende Anglo-Amerikaanse wêreldkultuur onderdruk.

Vandag is Afrikaans slegs nog in naam ‘n amptelike taal en het hy die status van 1925 stelselmatig sedert 1994 ingeboet. Die Afrikaanse skryfster, aktivis en joernalis, M.E.R. het van haar “strafbare moedertaal” gepraat. Nie net Afrikaners nie, maar ook Afrikaans, word tans vir “apartheid” gestraf, ‘n begrip wat toenemend alle Westerse invloed in die land en selfs die koms van Jan van Riebeeck na die Kaap in 1652, insluit.

Uit die strafkamp wat Suid-Afrika geword het, smag ons vandag na ‘n oomblik iewers in die toekoms wanneer ons weer vrylik ons eie taal sal kan praat en skryf, sonder om ons spyt daaroor uit te spreek.


JH du Toit: Orania en die Soligargie

Ek het hierdie stuk geskryf kort nadat Orania en Solidariteit onlangs vir Steve Hofmeyer en Sunette Bridges as ekstremistiese rassiste gebrandmerk het. Aanvanklik het ek besluit om dit nie te plaas nie omdat ek nie verdere verdeling wou meebring nie. Ná Solidariteit se Sowjetstyl-“beraad” het ek egter besluit om hiermee voort te gaan.

Ek was doodgewoon verbysterd om Jaco Kleynhans van die Orania Beweging se persverklaring oor die Afrikanerprotesbyeenkoms by die Krugerstandbeeld in Pretoria te lees. Hier kan u self die artikel wat in Beeld verskyn het lees:

Orania, Solidariteit nie deel nie

Die Orania Beweging, asook Solidariteit, was nie Woensdag by die “protesaksie” op Kerkplein in Pretoria betrokke nie.

“Die Orania Beweging distansieer hom van enige ekstremistiese en rassistiese reaksie op die huidige vandalisering van Afrikanermonumente,” het Jaco Kleynhans, uitvoerende hoof, Woensdag aan Beeld gesê.

“Ons is geensins daarby betrokke nie en ondersteun dit glad nie. Sou daar ’n T-hemp wees wat ons laat maak het, dan is dit moontlik een wat iemand hier gekoop het, maar dit moet nie beskou word as steun van ons kant af vir wat ons as ’n futiele oefening beskou nie. Ongelukkig het party mense ons slagspreuk, ‘Ek is Jan’, gekaap en misbruik dit,” het hy gesê.

Flip Buys, uitvoerende hoof van Solidariteit, het ook aan Beeld gesê dié vakbond was nie daarby betrokke nie.

“Ek dra nie kennis van presies wat daar gebeur het nie, maar verskillende organisasies het verskillende style en standpunte.”

Hy het gesê hoewel die organisasie sterk standpunte ondersteun, moet daar wedersydse erkenning en respek wees. “In jou optrede moet jy dit weerspieël.”

Volgens Buys het hulle die Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge (FAK) genader om die moontlikheid van ’n beraad te bespreek. “Daar moet dringend nasionale dialoog oor die saak plaasvind,” het hy gesê.

Daar is niks verkeerd daarmee om ’n ordelike en vreedsame protes te hou nie, maar mens moet só optree dat ’n gees van wedersydse verdraagsaamheid bevorder word, het hy gesê.

By voorbaat beklad Jaco Kleynhans sy mede-Afrikaners wat in hierdie krisisuur hul vir die behoud van ons kosbaarste simbole bewil as “ekstremiste en rassiste”. Hierdie is natuurlike naamskending in die ergste graad vir die organiseerders. Nietemin, kom ons fokus op wat Kleynhans se gewraakte woorde impliseer. Wel, by die eerste lees daarvan is mens sommer gewalg. Gewalg daarin dat iemand dermate sy eie mense wat die eerbare moed het om op te staan, probeer neerslaan grond toe. En as u liewe leser, nie ook gewalg is nie, glo my Kleynhans se perverse stelling sal u absoluut walg as u die res van hierdie rubriek lees.

Uit die Beeldartikel lyk dit asof “Soliforum” en die OB gesamentlik genader is vir ‘n verklaring. Regtig? Hoekom sou Beeld dit doen? Die een is immers in Lyttleton en die ander in die Karoo. Nee, u sien ek glo dat hierdie twee, wat mos deesdae bedmaats is, gesamentlik met aller yl hul na Adderjan Basson se koerant gehaas het om goedkoop politieke punte aan teken. Soliforum, wat sigself nie as ‘n Afrikanerorganisasie sien nie en dus geen langtermyn- strategiese plan vir Afrikaners het nie, floreer op die status quo waaruit dit miljoene, indien nie miljarde nie, maak. Nou kan u begin sien hoekom Orania, wat despreraat is om te groei, deesdee met herdie massale debietordermasjien bevriend is. Hierdie klub sluit ook die FW De Klerk-stigting, die DA, FAK en Gebroeders Mulder (VF Plus) in. Dis ‘n losse “federasie” van beroepspolitici, vakbond-miljardêrs, ‘n oud-volksverraaier (in eie reg ‘n multimiljoenêr), liberale, Karoo-maplotters en ander beginsellose trogvarke.

As iemand wat deurgaans die Oraniaprojek in beginsel ondersteun, is dit vir my werklik ‘n steen des aanstoots dat Kleynhans sulke goedkoop punte by Naspes probeer aanteken het. Ek volg die Noordwes-Kaap-ideaal al sedert die SABRA-dae en was en bly ‘n groot aanhanger van afgestorwe prof. Carel Boshoff. Ek kan in my wildste drome nie dink dat prof Boshoff geneë met Kleynhans se afskuwelike stelling sou wees nie. Hoe op aarde kan hy die inisiatief as ekstremisties en rassisties afmaak nog voor dit gebeur het? O ja, nou onthou ek. Dis mos juis deur “rassis!” te skree dat Soliforum die ondersteuning van die liberale establishment gekry het. En met OB wat klaarblyklik wag dat krummels van die vakbond-oligarge se tafel moet afval, blaf hierdie skoothondjie nou na sy baas se bevele. Kleynhans se persverklaring erodeer die legitieme eis van diegene wat die monumente in ere wil behou, en dit gaan verder. Deur hulle met die “rassisme”-teerkwas by te dam, speel hy nie net in die hande van die Soligargie, DA, en Naspes nie, maar veral in dié van die ANC en die EFF. Uiteindelik is Jaco Kleynhans onbewustelik ‘n pion van die aartsrassis, Julius “Hitler” Malema self. Is u nog nie gewalg nie? Lees verder…

Maar, dis eers wanneer mens Kleynhans se Oraniablog-rubriek lees dat die smerige gulsigheid van hierdie opportunis se onderrok onbeskroomd deur die modder sleep. Janee! Hier kom dit. Kleynhans verkondig met groot tevredenheid dat Orania gereed is om Afrikanermonumente vir bewaring te huisves. As u vertroud is met die sukkelende groei van Orania (oor 21 jaar het die dorp nog net iets oor ‘n duisend inwoners) dan sal u ook verstaan dat hulle alles moontlik nodig het om hul profiel en legitimiteit sodanig te verhoog dat dit kan uitstaan as Afrikanervesting en natuurlik toerismebestemming. Hiermee kan die vermoënde miljarde van die Soligargie en skitterende trots van Afrikanersimbole sommer baie help. Dit maak nie saak of die verwydering ook die aspirantvolksmoordenaar, Julius Malema, se agenda dien nie. Nou ja, ek wil ook hê Orania moet groei, want nog steeds dink ek dat dit ‘n uitstekende poging bly. Nietemin, ek wil nié hê daardie groei moet ten koste van die veiligheid en voorbestaan van my volk in die res van SA gebeur nie. Orania is nié die Afrikanerdom nie, dis slegs ‘n dorpie van 1000 mense, al is dit ‘n bewonderenswaardige poging. Kleynhans se taai vingers is een te veel vir my!

Laat ek verder verduidelik. Ons móét nóú die streep voor Oom Paul se beeld in Kerkplein trek. As ons ‘n “laat dit maar na Orania verhuis word”-houding inneem, dan is dit nog ‘n wins in die swart rassiste se sak, en sal nog meer momentum gevoeg word by hul uiteindelike doel teen ons. Nadat al die monumente verwyder is wat dan? Nadat die volkseiendom uitgewis is, wat is dan hul volgende teiken? Ek kan u waarborg dit gaan op die minste u persoonlike eiendom wees. Die aanslag gaan kom teen u plaas en u stedelike woonhuis. Kort na die Bolsjewiste Rusland oorgeneem het, het hulle die Russiese middelklas se huise genasionaliseer. Nes in SA was daar in Rusland enorme armoede en ‘n behuisingstekort. Middelklasgesinne mag aangebly het in die huise wat voorheen aan hul behoort het, op voorwaarde dat hulle vir elke vertrek wat daar in die huis is ‘n ekstra gesin moes inneem. Jou huis raak dus ‘n kommune. Hierdie sal nogal ‘n goeie uitkomste wees, want die erger scenario is iets meer soos Rwanda.

Tydens die opkoms van die Nazi’s het baie Jode gelag vir Hitler soos ons lag vir Hanswors Malema se manewales (hoewel ek nou al minder mense sien lag). Toe Hitler aan bewind kom het hulle hom probeer paai. Vir mekaar het hulle gese, “alles sal uitwerk, ons moet die Duitsers net tevrede hou”. Sommmige Jode het die insig gehad om te sien wat kom en het betyds pad gegee na die VSA, SA, ens. Hul familie in Duitsland het aanvanklik vir hulle gesê dat hulle oorreageer en selfs vir hulle gelag. ‘n Jaar of wat gelede het dr Gregory Stanton, hoof van International Genocide Watch vir my aanbeveel om my familie uit SA te kry terwyl ek nog kan. Die meeste Afrikaners wat nog in SA is, is daar vasgevang. Dis nie nou tyd om swak te wees en die strydperk nader na u voorhuis te bring nie. Hou dit ver weg, daar by Oom Paul. As die ZAR-staatshoof uit konteks van Kerkplein na ‘n Karookoppie geskuif word, raak dit bloot ‘n misplaaste kunswerk.

As Kleynhans dink hy kan hierdie krisis misbruik om Orania in ‘n “Temapark van Afrikanersimbole” te verander dan sê ek vir hom: “Wees versigtig, meneer. As ons nie nou vasstaan nie, sal die aanslag wel nog soos ‘n warrelwind oor die Karoo Orania van die kaart afvee. Dan is u Temapark bloot ‘n begraafplaas van beelde en meer… Maak oop u oë! As u dink dat hierdie dapper volkslede wat ‘n optog na Kerkplein onderneem het ekstremistiese rassiste is, verduidelik dan vir my hoe die afsondering van uself in ‘n gehuggie in die middel van die woestyn, in ‘n poging om van swartmense te ontsnap, nie ekstreem rassisties is nie? Mense wat in glashuise woon…

Voordat Kleynhans al my kommentaar op die OB-blog verwyder het, het hy aan my beweer dat dierdie aanslag op ons simbole niks nuuts is nie aangesien dit ook voorheen in die onlangse verlede gebeur het. Hier lees hy die situasie geheel en al verkeerd. In die onlangse verlede het ANC-beheerde stadsrade wel ontslae geraak van standbeelde van apartheidsleiers, maar hierdie is iets geheel anders. Wat ons nou sien, is woedende populistiese en gewelddadige vandalisme van simbole van alle wittes, ongeag die era. Hierdie is die koorsige simptoom van ‘n nasionale raserny wat aan die oplaai is. Ek kan die OB waarborg dat hierdie vandalisme bittermin met die beelde as simbole van apartheid of kolonialisme te make het, maar wel alles met swart-op-wit haat. Die beelde is maar net ‘n voorspel vir groter dinge wat kom en daarom moet ons alles in ons vermoë doen om dit hier te stuit en nie een duim toegee nie. Ek sal eerder sien dat ons die geveg om die simbole voer al verloor ons dit. Ja, selfs al kap hulle dit stukkend en smelt vir Oom Paul af tot kombuiskrane, dan sal ek liewer dat hý in die spervuur van die frontlinie is as Afrikanerlewens. Dan het ons ten minste tyd gekoop, ons die vyand se spoed gebreek, en meer belangrik, ons eie mense weer geïnspireer om ruggraat styf te maak. Laat hierdie drama eerder op Kerkplein en in die howe afspeel, as wat dit straat af na na wit woonbuurte toe kom.

Tans is die rassesituasie in SA so erg gepolariseer dat die middelgrond wat voorheen deur liberale sentriste gevul is vinnig aan die verdwyn is. Orania probeer saam met die Soligarge en kie. nou ook hierdie middelgrond beklee. Die probleem vir hulle is dat hulle ideologiese kontinent soos die mitiese Atlantis aan die wegsink is. Sonder hierdie middelgrond sal Orania nooit d.m.v. enige vorm van onderhandeling ooit onafhanklikheid ontvang nie. Die venster vir daardie geleentheid het ná die Volkstaatsraad reeds grotendeels toegemaak, maar ek beweer dat dit nou heeltemal toe is. Dis sleg vir alle Afrikaners. Ons beweeg nou ‘n volgende fase in waar selfbeskikking nie meer die doelwit is nie, maar wel oorlewing. Dit sal die moeite werd wees vir almal om spoedig hiermee verlief te neem. Die tyd vir saamstaan is nou hier. Die fokus moet nou wees om enige verdere aanslag op ons leefruimte te beveg, wat ons simbole insluit.

Terug by Solidariteit: Dis juis die wegkalwe van die middelgrond en die eksponensiële opkoms van Steve Hofmeyer se gewildheid wat die vakbond-oligargie angstig maak. Daar is ‘n nuwe gety onder Afrikaners en die Soligargie skip het gesink. Ten minste het hulle nog die debietorders…

Leon Lemmer: Die eienaardige ondergang van blanke politieke mag in Suid-Afrika

In die vorige eeu was dit veral die ANC wat hom daarvoor beywer het om die politieke mag van blankes in Suid-Afrika te beëindig. Hy wou self daardie mag hê. Die instrumente wat hy gebruik het, was om onrus te saai, die massa op te sweep en geweld te pleeg. Die land moet onregeerbaar gemaak word. Propaganda het verseker dat die ANC nie net binnelands nie, maar ook in die buiteland, groot steun geniet het. Die vernietiging van wat opgebou is, was iets waarmee die gepeupel sonder afrigting weergaloos behulpsaam was (en is).

Toe FW de Klerk in 1989 die staatshoof geword het, het hy besluit om ‘n einde aan “die spiraal van geweld” te maak. Sy visioen was ‘n vreedsame, voorspoedige, nie-kommunistiese nuwe Suid-Afrika. De Klerk het uitnemend daarin geslaag om die ondergang van blanke politieke mag te bewerkstellig. Sy ideale het egter in die slag gebly. Suid-Afrika het ‘n regering met sterk kommunistiese neigings gekry. Die massa het die ANC se geweldskultuur (waarvan Nelson Mandela ongetwyfeld die vader is) as ‘n suksesresep omarm. [Op kenmerkende wyse dink Jacob Zuma egter dat apartheid en dus blankes vir die geweldskultuur verantwoordelik is (Die Burger, 28 April, p 1)]. Die gepeupel het agtergekom dat geweld iets is waarmee hulle omtrent alles kon kry wat hulle begeer. Kontrasteer dit met die “lasting peace” wat Mandela belowe het (Barnard, bron hier onder, p 268). Owerheidsondoeltreffendheid het verseker dat die nuwe Suid-Afrika in toenemende mate onregeerbaar gebly het. Wet en orde, stabiliteit en voorspoed het die status van hersenskimme verwerf.

Hoe het ons in hierdie situasie, die wrede werklikheid van vandag, beland? In sy boek, Geheime revolusie: memoires van ‘n spioenbaas (Kaapstad: Tafelberg, 2015, 289p, R250), vertel Niël Barnard opnuut die aanvang van hierdie verhaal. Let daarop dat die boektitel suggereer dat die herskikking sonder die medewete en instemming van die blanke kiesers plaasgevind het. “In die geheim is die eerste saadjies geplant vir ‘n vreedsame revolusie wat die geskiedenis van Suid-Afrika vir altyd sou verander” (p 227). Die miskenning van die instemming, beheer of vetoreg van blanke kiesers sou inderdaad ‘n deurlopende kenmerk van die gebeure bly. Die beloofde magsdeling, waarvoor die meerderheid blanke kiesers in 1992 te vinde was, is teen 1994 omskep in algehele politieke magsoorgawe sonder dat die blanke kiesers (verdere) inspraak daarin gegun is of toegelaat is om dit goed of af te keur.

Barnard was vanaf 1980 die hoof van die Nasionale Intelligensiediens (NI) en bied in sy boek heelwat betroubare en dikwels nuwe inligting. Die boek is ook in Engels gepubliseer. Albei weergawes is as ‘n e-boek beskikbaar (bv Amazon Kindle $22.93). Wat ek gaan doen, is om eers Piet Croucamp se resensie te bespreek. Daarna volg opmerkings oor Willie Esterhuyse se 2012-boek, wat oor dieselfde onderwerp handel. Ten slotte word aandag aan Barnard se boek as sodanig geskenk.

Piet Croucamp

Die enigste resensie van Barnard se boek wat ek gelees het, is dié van Piet Croucamp (Die Burger, By, 25 April, p 8). Wat hy skryf, is hoogs misleidend. Daar is seker veral twee redes hiervoor. Eerstens is dit polities korrek om die skryfwerk van ‘n amptenaar van die “apartheidsregime” af te kraak. Tweedens het Croucamp as ‘n dosent in staatsleer blykbaar ‘n sielkundige probleem om erkenning te gee aan die akademies-intellektuele meerderwaardigheid van Barnard, ‘n oud-dosent in staatsleer. Croucamp kla bv oor “die naïwiteit van die politieke narratief.”

Croucamp is beswaard omdat ‘n joernalis, Tobie Wiese, met die teksversorging gehelp het. Die eintlike rede waarom Wiese betrek is, is enersyds waarskynlik om Barnard se akademiese skryfstyl meer vloeiend en leesbaar te maak. Sodanige verteltrant word “journalese” genoem. (Vergelyk bv Dan Roodt se maklik leesbare joernalees met die hardlywige skryftrant in my rubrieke, wat vol aanhalings, hakies en bronverwysings is.) Andersyds was dit blykbaar Wiese se taak om bestaande inligting (in bv verslae en onderhoude) te sistematiseer.

Barnard het regverdigbare waardering vir PW Botha se positiewe eienskappe. Hermann Giliomee maak dit in sy boek, Die laaste Afrikanerleiers (Kaapstad: Tafelberg, 2012, 460p), baie duidelik dat Botha, naas HF Verwoerd, die staatshoof was wat die meeste visie geopenbaar en die meeste hervormings deurgevoer het. Croucamp duld egter geen positiewe woord oor “‘n outokraat” soos Botha nie. Giliomee gee ‘n gunstige relaas van Barnard en sy NI (p 147-148). In die voorwoord van Barnard se boek noem Giliomee dat Botha ‘n sterk leier was maar “hy word vandag eensydig uitgebeeld as ‘n politieke buffel” (p xii). Barnard vertel in sy boek hoe Botha se getrouste ondersteuners, bv sy ministers, na sy beroerte “die een ná die ander … teen hom gedraai” het. “Dit was, wat my betref, skandalig en lafhartig” (p 230).

Esterhuyse se boek is klaarblyklik die werk waarmee dié van Barnard vergelyk moet word, maar Croukamp ignoreer dit en verwys eerder na die boeke van Johan van der Merwe en Jeremy Gordin. Daar is nie ‘n enkele positiewe opmerking in Croucamp se myns insiens hoogs bevooroordeelde resensie nie. Die enkele saak waaroor ek hom gelyk gee, is dat daar ‘n egoïstiese selftevredenheid by Barnard is wat steurend vir die leser kan wees. Die gegriefde oud-diplomaat, Riaan Eksteen, ‘n gekweste Koedoe, hamer hierop (Netwerk24, 30 April).

Willie Esterhuyse

Ek kan nie Willie Esterhuyse se boek, Eindstryd (Kaapstad: Tafelberg, 2012, 367p) hier in sy geheel aan die orde stel nie. [Verwys hiervoor eerder na Johannes Comestor se resensie, “Van Broeder tot kameraad” (LitNet, 14.05.2012) en “Die tirannie van demografie” (LitNet, 15.05.2012).] Ek beperk my aandag tot aspekte wat direk op Barnard betrekking het. Volgens Giliomee was Esterhuyse van November 1987 tot Mei 1990 namens die NI by 12 samekomste met die buitelandse vleuel van die ANC betrokke (p 287). Esterhuyse noem in sy boek dat Barnard “sterk ‘geloofsbriewe’ in die Afrikaanse gemeenskap” het (p 71); hy was bv ‘n Broeder (Barnard, p 5). Esterhuyse sal nie “Afrikanergemeenskap” skryf nie, want hy het ‘n renons in die (tradisionele) Afrikaner. Maar hy is Barnard goedgesind: “Ek vertrou Niel Barnard en sy span” (p 200). [Vir die ruime, eintlik ongelooflike, mate waarin oud-Broeder Esterhuyse anti-Afrikaner en ook anti-Afrikaans gesind is, kyk bv Pieter Kapp se Maties en Afrikaans (2013) en JC Steyn se Ons gaan ‘n taal maak (2014).]

“Barnard het altyd ‘n baie korrekte en professionele verhouding met [PW] Botha gehad, maar tog ook ‘n bepaalde empatie teenoor Botha en sy vrou geopenbaar. Botha het baie respek vir Barnard gehad. Hy het eenkeer teenoor my opgemerk: ‘Barnard is ‘n ordentlike mens'” (p 205). “Persoonlik het ek Barnard leer ken as iemand met ‘n ‘sense of common decency’, om dié Engelse verwysing na beskaafdheid te gebruik – al kon hy soms op ‘n reguit en selfs brutale manier met mense swaarde kruis” (p 208). Komplimente afkomstig van Esterhuyse moet liefs met omsigtigheid benader word. Hy loop oor van lof vir bv Thabo Mbeki. “Daar moes uit ‘n posisie van mag onderhandel word. Dié punt is oor en oor deur Barnard en die NI gemaak” (p 220).

Met verwysing na NI-verslae skryf Esterhuyse: “Barnard het gewoonlik in ons gesprekke oor die Brittanje-byeenkomste alles gekwalifiseer, baie professioneel en korrek, met woorde soos ‘as ons dalk …'” (p 137). Hieruit kan afgelei word dat Barnard sekerlik Wiese se teks vir sy boek voor publikasie baie deeglik nagegaan het. Die formulering in die boek is uitstekend. Daar is baie wat daarop dui dat hier ‘n wyd belese akademikus en intelligente intelligensiehoof aan die woord is. Die Barnard-teks kan gekontrasteer word met dié van Esterhuyse, wat uitmunt in emosionele en selfs opswepende taalgebruik ten behoewe van bv die ANC en veral Thabo Mbeki. Esterhuyse verwys bv graag na die blanke regering as die “regime”. Maar lees veral sy relaas van die ontmoeting op 5 Julie 1989 van “die Groot Krokodil” (Botha) en “die Groot Ikoon” (Mandela) (p 206-210) en let op Esterhuyse se trant en woordkeuse. Dit is myns insiens die beste voorbeeld van die uiterste emosionaliteit en eensydigheid wat Esterhuyse homself veroorloof. Die probleem is myns insiens onder meer dat Esterhuyse hoofsaaklik in Europese/Vastelandse filosofie (bv Nietzsche) geskool is en nie in die (veral Britse) linguistiese wysbegeerte nie. Esterhuyse was nie eens by die Botha/Mandela-ontmoeting teenwoordig nie. Vergelyk sy teks daaroor met dié van Barnard (hoofstuk 21) wat wél daar was.

Niël Barnard

Dat Niël Barnard se hart op die regte plek sit, of gesit het, blyk uit sy eerste perskonferensie as NI-hoof in 1980: Hy het geweier om Engels te praat (p 8). “‘n Liefde vir die Afrikaanse taal, kultuur en geskiedenis het ons met moedersmelk ingekry” (p 10). As student en dosent het hy “‘n konserwatiewe lewensuitkyk gehuldig” (p. 112). “Van die begin af het ek in die gesprekke met Mandela meestal Afrikaans gepraat … hy was gelukkig daarmee dat ek Afrikaans praat” (p 142). Oor die Russe skryf Barnard: “Hulle is net so nasionalities in hulle lewensbeskouing as wat ek is” (p 71). “Ek het groot waardering gekry vir [Mandela se] nasionalisme – wat vir my ook ‘n groot aantrekkingskrag inhou” (p 204). Blankes het uiteraard in dieselfde mate as swartes die reg om hulle nasionalisme uit te leef. Dit sou interessant wees om te weet hoe Barnard in die nuwe Suid-Afrika sy Afrikanernasionalisme tot sy reg laat kom. Dit kan kwalik as Suid-Afrikaanse nasionalisme gedy. ‘n Positiewe standpunt by Barnard is dat hy “nog altyd ‘n sterk voorstander van … voorkomende aanvalle” (p 271) op die skuilplekke van bv ANC-terreurbendes was.

“Hopelik het ek op [Mandela] die indruk gemaak van ‘n Afrikaner wat eweneens trots is op sy groep se agtergrond en kultuur” (p 204). Maar is dit vir Barnard steeds in dieselfde mate as in die vorige eeu moontlik om (byna) oral Afrikaans te praat en sy kultuur uit te leef? Die slotsin in sy boek is: “Ek is die Hemelse Vader oneindig dankbaar dat ek die unieke voorreg gehad het om saam met hom [Mandela] die pad voor te berei vir ‘n politieke skikking in ons vaderland waarvoor ek en hy as patriotte eindeloos lief was” (p 255) – en steeds is?

Barnard toon sy rasioneel-akademiese inslag deur duidelik tussen inligting (soms informasie genoem) en kennis te onderskei. Inligting is buite die gees van die subjek (bv ‘n teks of die weer), terwyl kennis geabsorbeerde en verwerkte inligting in die mens se gees is. “Inligting verskaf kennis en kennis sorg weer vir voorkennis wat ‘n staatshoof in staat stel om, in die ruim sin van die woord, besluite te neem wat sy land laat oorleef en laat wen. Vir die staat is kennis dus deurslaggewend om sy soewereine onafhanklikheid te verseker. ‘Intelligence is truth well and timely told'” (p 55). Inligting kan dus in kennis omskep word en tot bepaalde besluite en handelinge lei. Op hierdie manier kan kennis gebaseer op verwerkte inligting ‘n indiwidu met mag toerus.

Die NI se taak was om tersaaklike inligting in lands- (eerder as regerings-) belang te versamel, vertaal, evalueer, vertolk en saam te vat. Die NI “dien die staat en nie die regerende party nie” (p 141). Daar is regstreeks aan (veral) die staatshoof gerapporteer. Op hierdie manier kon die NI die politieke koers van die land bepaal. ‘n Klein persentasie van hierdie inligting is deur die NI met bv meeluistering, (e-)posonderskepping en veldwerk ingesamel. Ongeveer 80% van die inligting het egter uit openbare bronne, soos die nuusmedia en internet, gekom.

Barnard het na aanleiding van wat in bv Algerië gebeur het (p 144) tot die gevolgtrekking gekom dat Suid-Afrika se probleme nie militêr opgelos kon word nie. ‘n Politieke skikking moet met onderhandeling beding word, veral tussen die NP-regering en die ANC. Ook “dat omvangryke politieke hervormings, wat noodwendig onsekerheid meebring, alleen in ‘n stabiele en betreklik ordelike samelewing suksesvol uitgevoer kan word” (p 130). “Suksesvolle onderhandelinge met blywende voordele vir alle partye moet plaasvind in omstandighede waarin ‘n gesonde magsbalans heers” (p 134). ‘n Ander werklikheid waarmee rekening gehou moet word, is “dat ‘n mens die breë gang van die geskiedenis nie kan stuit nie” (p 132). Daar is ook die “tekens van die tye” (p 132), dus idees en gebeure wat kenmerkend van ‘n bepaalde tydperk is, wat in gedagte gehou moet word.

Daar word na “agternawysheid” verwys (p 51). Dit is moeilik om te bepaal wanneer Barnard sodanige nabaat benut. In Mei 1988 het hy glo aan Botha gesê: “President, ons moet net goed besef waarop ons ons moet voorberei as ons met Nelson Mandela begin onderhandel. Die uiteinde, dis onvermydelik, gaan ‘n meerderheidsregering wees, met hom as president” (p 135). Botha was bekend daarvoor dat “my mense” se belange deur hom op die hart gedra is en hy sou hulle nie “uitverkoop” nie (p 207). Later: “Ek kon sien Botha worstel. Moet hy met die ANC vrede maak ‘en my volk verraai’, soos hy daaraan sou dink, ‘of moet ek deur vrede my volk red?'” (p 176). As daar daadwerklik na magsdeling gestreef is, hoef dit myns insiens nie “onvermydelik” meerderheidsregering tot gevolg te hê nie; veral nie vanaf die begin van die nuwe politieke bedeling nie. Beperkte swart inspraak sou immers reeds magsdeling gewees het. Barnard skryf: “Dit was toe [in Botha se tyd] reeds duidelik dat Mandela na alle waarskynlikheid die volgende staatshoof van Suid-Afrika sou word” (p 155). “Ek het [Mandela] soos die toekomstige president van die land behandel, want dit was duidelik vir enigiemand met ‘n bietjie insig dat hy dit sou word” (p 205).

“Hoe beweeg ‘n land vreedsaam van een politieke bedeling na ‘n ander, veral wanneer dit die oordra van mag [25%? 50%? 100%?] van een kleurgroep aan ‘n ander behels teen die agtergrond van ‘n geskiedenis van rassespanning?” (p 187). My indruk is dat hier aan algehele oorgawe gedink is, of in elk geval dat meer as die helfte van politieke mag aan swartes oorgedra sou word; dus swart meerderheidsregering. Die volgende teks bevestig dit: “Heel vroeg in ons gesprekke het Mandela verduidelik dat ons die beginsel moet aanvaar van meerderheidsregering wat volle politieke regte vir swart mense impliseer. ‘Ons verstaan dit ten volle en aanvaar dit’, was ons antwoord. Dit is ook die standpunt van die president [Botha], kon ons hom verseker” (p 188). In 1989 skryf Mandela: “There will never be peace and stability in this country until the principle [of majority rule] is fully applied” (p 268, 210).

Barnard gaan in hierdie trant voort, maar eintlik baie erger. Tydens sy eerste samesprekings met Mandela op 25 Mei 1988 het Barnard glo gesê dat daar twee uitgangspunte vir die regering is: “Enersyds, die aanvaarding van swart mense se billike en realistiese eis van een mens, een stem in ‘n eenheidstaat” (p 138-139). Dit is presies wat Mandela begeer en as ononderhandelbaar beskou het. In 1989 skryf Mandela van sy en die ANC se “demand for majority rule in a unitary state” (p 269). Was dit ‘n “billike en realistiese eis”? Daar is immers talle minder radikale moontlikhede as een mens, een stem. Selfs as almal stemreg het, hoef elke stem nie dieselfde gewig te dra nie. En: ‘n eenheidstaat pleks van ‘n federale opset? ‘n Eenheidstaat is ‘n resep vir swart oorheersing en sluit die moontlikheid van bv ‘n blanke tuisland en selfs die sinvolle uitlewing van bv Afrikanernasionalisme uit.

“Andersyds, die aanvaarding van wit mense se legitieme kommer oor ‘n meerderheidsregering met ongebreidelde mag in ‘n staatkundige bedeling waarin hulle en ander minderheidsgroepe se belange vertrap kan word” (p 139). Wat hier hinder, is dat die swartes se wense eerste, voor dié van die blankes, gestel is; so asof swart belange voorrang (behoort te) geniet. Dit is ‘n uitvloeisel van die ANC se propaganda-oorlog waarin (in die woorde van Giliomee) “die ANC die morele gesagsposisie beklee en die Botha-regering die skurk in die verhaal is” (p xii). Later: “Mandela sê hy verstaan die wit mense se vrese, maar hy meen dat dit ná vyf jaar van gesamentlike demokratiese regering besweer sal wees” (p 163). Maar dan sal die koeël deur die kerk wees. (Die hek is vir Raka oopgelos en hy het gekom om te bly.) As die blankes dan steeds vrese het, is daar vir hulle geen moontlikheid van ‘n terugkeer na die vorige of ‘n ander beter politieke bedeling nie. In sy “politieke testament” van 1989 aan Botha maak Mandela gewag van “strukturele waarborge dat meerderheidsregering nie sal neerkom op oorheersing van die wit minderheid nie” (p 210, 269). Mandela noem “equal rights” (p 262) “equality” (p. 268) en ‘n “non-racial society” (p 269). In die nuwe Suid-Afrika “racial discrimination … will be forgotten” (p 269). Aspekte soos hierdie het later FW de Klerk se berugte wigte en teenwigte geword; iets waarvan daar ook (feitlik) niks tereg gekom het nie. In die nuwe Suid-Afrika is die blankes myns insiens ongetwyfeld tweedeklasburgers, dus mense wat anders/slegter as nie-wittes behandel word, deur bv blatant weens ras teen hulle te diskrimineer. Dit kan tot in die oneindige gedoen word, want geen keerdatum is gestel nie.

Barnard het drie struikelblokke aan Mandela genoem: die ANC se gebruik van geweld, die invloed van die SA Kommunistiese Party (SAKP) in die ANC en die probleem om ‘n aanvaarbare konstitusionele model te vind. Hierop het Mandela die regering die skuld vir die geweld gegee. Daar is glo geen ander opsie as geweld vir die ANC nie. Later het hy beweer dat sodra met onderhandelinge begin word, geweld sou verdwyn (p 145, 218, 262); iets wat glad nie gebeur het nie. In sy “politieke testament” aan Botha skryf Mandela: “Wit Suid-Afrikaners moet dit eenvoudig as ‘n feit aanvaar dat die ANC nie die gewapende stryd sal opskort, wat nog te sê afsweer, voordat die Regering gewilligheid toon om sy alleenreg op politieke mag te beëindig nie” (p 209, 262). Kontrasteer dit met die volgende Mandela-stelling: “There is not a single political organisation in this country … which can even compare with the ANC in its total [!] commitment to peaceful change” (p 260).

Mandela skryf: “No dedicated ANC member will ever heed the call to break with the SACP” (p 264). Voorts het Mandela beweer dat hy nie ‘n kommunis is nie en die ANC se Vryheidsmanifes (1955) nie ‘n bloudruk vir kommunisme is nie (p 139, 179). Dan volg dieselfde manier van ontwyking as met die geweldskwessie: “As formele onderhandelings tussen die Regering en die ANC eers begin het, sal die verhouding tussen die ANC en die SAKP irrelevant raak” (p 182). Later is op albei hierdie punte (geweld, kommunisme) aan die ANC se eise toegegee. FW de Klerk het besluit om onvoorwaardelik met die ANC te onderhandel; dus sonder dat die ANC geweld afgesweer het en kommuniste kon vryelik aan die samesprekings deelneem. Barnard skryf: “Ek glo vandag die ‘geen verstandhouding’-uitkoms was in der waarheid die beste” (p 226); ‘n standpunt waarmee ek my glad nie kan vereenselwig nie. Later skryf Barnard: “Leiers mag immers nooit in die oë van hul ondersteuners toegee nie!” (p 254), maar dit is presies wat De Klerk herhaaldelik gedoen het. Die ANC, daarenteen, het talle items sonder meer as ononderhandelbaar verklaar en daarby gehou, al beweer Mandela valslik “I came here with an open mind” (p 259) en dat sowel die NP-regering as die ANC bereid moet wees om kompromieë aan te gaan (p 269).

Let ook daarop dat Mandela gesê het dat hy nie ‘n kommunis is nie. Selfs “dat hy nooit tot enige ander organisasie as die ANC behoort het nie” (p 154, 266). Dít terwyl daar deesdae algemeen aanvaar word dat hy ongetwyfeld ‘n tyd lank ‘n kommunis en daarby lid van die SAKP was (bv Giliomee, p 332). “Mandela is van die begin af nukkerig om oor die SAKP en kommunisme gesprek te voer … Hy ontken telkemale ten sterkste dat hy ‘n kommunis is” (p 178). “Onlangse navorsing wys dat Mandela in sy later jare afstand tussen hom en die kommunisme geskep het, maar dit is so dat hy in die jare vyftig en sestig baie simpatiek teenoor die kommunisme gestaan het” (p 181). Mandela erken: “I have been influenced by Marxist thought” (p 266). Barnard meen egter: Mandela “is nie … in sy hart en niere ‘n kommunis nie” (p 204).

Terug na die kwessie van magsdeling. “Die regeringspan het van die begin af die standpunt ingeneem dat ‘n tussentydse oorgangsbedeling daargestel moet word, met inspraak en deelname deur al die vernaamste rolspelers” (p 187). “Om wit mense se verset teen ‘n swart regering teen te werk, het Mandela met die interessante voorstel gekom dat die voorgestelde tussentydse regering uit die helfte swart mense en die helfte wit mense bestaan wat die land vir ‘n oorgangstyd van vyf tot tien jaar kon regeer” (p 189). “The term ‘blacks’ is used in a broad sense to indicate all those who are not whites” (p 258). Tydens Barnard se laaste besoek aan Mandela in die gevangenis in Desember 1989 het Mandela “weer die moontlikheid genoem dat die land ‘n tyd lank geregeer kon word deur ‘n tussentydse regering waarin wit en swart gelyke verteenwoordiging het” (p 245). Dit sou bloot ‘n tydelike maatreël wees. Meerderheidsregering bly Mandela se langtermyn vereiste. Van hierdie voorgestelde 50/50-oorgangsregering het niks tereg gekom nie. Die regering van nasionale eenheid wat vyf jaar kon bestaan (1994-1999) en wat ‘n minderheid wit NP-ministers (5 uit 16) ingesluit het, het skaars twee jaar bestaan.

“Hoewel die gesprekke met Mandela wydlopend was en sekere newesake ook ter sprake gekom het, is daar nie in diepte (of wat sommige sake betref, glad nie) gepraat oor ‘n federale staatkundige bedeling, ‘n handves van menseregte, die inhoud van ‘n nuwe grondwet en dergelike sake nie. Oor ander omstrede kwessies soos regstellende aksie en die herverdeling van grond het ons wel lank gesels vanweë ons bekommernis dat sulke stappe doeltreffende landsadministrasie en voedselsekuriteit sou benadeel” (p 192). ‘n Mens sou dink dat die NP-regering dit van die begin af as ononderhandelbare vereistes sou stel dat bv alle rassediskriminasie verbied moet word, dat Afrikaans se posisie verskans sou word en dat daar nie gepeuter mag word aan die kultuurgoedere van blankes, soos monumente, plekname, ens, nie.

Naas die byeenkomste met Mandela (daar was 48 van Mei 1988 tot Desember 1989), waartydens dit dikwels ‘n tweegesprek tussen Barnard en Mandela was, is gesprekke ook met die buitelandse vleuel van die ANC gevoer. Hier het “die gesiene Stellenbosse filosoof prof Willie Esterhuyse” (p 197) as skakelpersoon vir die NI gedien. In sy boek verwys Barnard slegs hierdie enkele keer na Esterhuyse. Op 15 Augustus 1989 het FW de Klerk die staatshoof in die plek van Botha geword. Op 2 Februarie 1990 kondig De Klerk die onvoorwaardelike ontbanning van die ANC en ander politieke partye en die vrylating van Mandela aan: “Die seisoen van geweld is verby” [!] (p 246). In die nuwe Suid-Afrika sou daar glo geen oorheersing wees nie en minderheidsregte sou beskerm word (p 247). Barnard se boek sluit met die vrylating van Mandela af. Toe was daar by Barnard “‘n oomblik van selfvoldaanheid oor die geheime revolusie wat plaasgevind het – dat ons deur die geheime gesprekke die vreedsame skikkingsproses op vaste voet help plaas het” (p 252).

“Ek en De Klerk [het] van die begin af nie ‘n goeie verhouding gehad nie” (p 241). “Hy [het] ‘n gebrek aan strategiese insig en aan die noodsaaklikheid van duidelike doelwitte getoon … gewildheid was vir hom uiters belangrik … Opvallend genoeg het De Klerk en Mandela van die begin af ook nie veel byval by mekaar gevind nie” (p 242). Winnie Mandela het Nelson Mandela gewaarsku dat De Klerk “nie is wat hy voorgee om te wees nie” (p 244). De Klerk het die “NI onder die politieke beheer van ‘n adjunkminister geplaas” (p 243).

Die res van die verhaal van die blankes se politieke ondergang, sal in ‘n volgende boek deur Barnard vertel word (p 274, 278). Giliomee gee in sy bogenoemde boek oor Afrikanerleiers ‘n aanduiding van wat ons kan verwag. Barnard het glo in 1994 gesê: “Ek dink die Ou Man [Nelson Mandela] het vroeg al besluit De Klerk was in ‘n mate ‘n liggewig … ek dink hy het gou aangevoel dat daar dalk iemand aan die ander kant was wat al die tyd pragmaties oor moeilike kwessies sal rondspring en hom nie reguit, helder antwoorde sal gee nie” (p 332).

In onderhoude in 1994 en 2012 het Barnard van De Klerk gesê: “‘Ek het nooit gesien dat hy in moeilike omstandighede baie sterk optree nie. Hy het altyd ‘n kompromis gesoek, die maklikste uitweg … Die punt is: Dit is baie maklik om in jou kantoor in die Uniegebou te sit en opdragte oor moeilike kwessies te gee, maar wanneer jy in die spervuur is en self die besluite moet neem, is dit ‘n ander storie.’ Barnard is oortuig dat ‘n leier sommige sake ‘nie deur kompromis kan hanteer nie’, maar ‘n sterk standpunt moet inneem. Daardie vermoë, volgens Barnard, bepaal uiteindelik die vertroue tussen ‘n leier en sy volgelinge. Barnard glo vas dat Mandela nie so gou kon opgetree het as hy met PW Botha te doen gehad het nie. [De Klerk het toegegee aan Mandela se eis dat massa-aksie vir politieke doeleindes gebruik kan word.] Hy glo nie Botha sou aan Mandela se eise vir die omheining van die hostelle, die verbod op tradisionel wapens [albei gemik teen Inkatha] en die vrylating van [ANC-]gevangenes [en geen Inkatha-gevangenes nie] toegegee het nie. Hy sou dit terugverwys het na die onderhandelaars. Hy glo Botha sou aangevoel het dat Mandela se hoofdoel was om die bande tussen die regering en Inkatha te verbreek en hy sou geweier het om daarby in te val” (p 393).

Tydens die onderhandelings oor die amptelike tale het Barnard, volgens Giliomee, twee amptelike tale voorgestel, Afrikaans en Engels, met nog nege nasionale tale (p 422). Dit sou ‘n veel beter opset gewees het as die elf amptelike tale waarmee ons tans sit, maar dit is wat die ANC wou hê en gekry het.

  • Ek kom nou by die kern van hierdie saak. Volgens die voorafgaande teks was daar reeds in Mei 1988 in regeringsgeledere (Botha, Barnard, NI) en by Mandela eenstemmigheid oor die volgende aspekte van die voorgestelde nuwe grondwetlike bedeling:
  • meerderheidsregering, wat (waarskynlik) effektief swart regering sou beteken;
  • een mens, een stem, gelykmakend, dus sonder gehalte-onderskeid;
  • ‘n eenheidstaat, dus nie ‘n federasie nie;
  • Mandela as staatshoof, dus ‘n ANC-verkiesingsoorwinning.

Hierdie vier aspekte impliseer dat die blankes deur swart mag oorheers sou word. Des te meer omdat daar op Mandela se aandrang geen minderheidsregte mag wees nie. Dus dat daar myns insiens geen noemenswaardige vorm van magsdeling kon wees wat naasteby vir die meerderheid blanke kiesers aanvaarbaar sou wees nie.

Ek besef dat bloot verkennende gesprekke met Mandela tydens sy gevangenskap gevoer is; dat hy nie namens die ANC bindende besluite kon neem nie. Daarby was Mandela onbetroubaar. Barnard het bv aan Mandela kort voor sy vrylating gesê: “Hou asseblief net die eerste paar toesprake beheersd” (p 248). Op die dag van sy vrylating, 11 Februarie 1990, sê Mandela egter op die Kaapse Parade in sy eerste toespraak: “Now is the time to intensify the struggle on all fronts” (p 252). Barnard kan kwalik daarop aanspraak maak dat hy “die vreedsame skikkingsproses op vaste voet help plaas het” (p 252). Die ANC was vry om hom van enige ooreenkoms te distansieer en sy (swart) ondersteuners verder te bevoordeel. Die NP-regering, daarenteen, het homself in baie opsigte klaar gekompromitteer tot (klaarblyklike) nadeel van die blanke inwoners. Geen wonder dat De Klerk gekla het dat sy voorganger(s) hom in ‘n hoek vasgeverf het nie. Maar hoe kon hy in 1992 met ‘n eerlike gemoed ‘n referendum oor magsdeling hou sonder om die ware situasie aan die blanke kiesers te verduidelik? Dit sal interessant wees om te verneem in hoeverre Barnard hom in sy volgende boek tevrede verklaar met die grondwetlike skikking wat bereik is en die daaglikse werklikheid van die nuwe Suid-Afrika wat daaruit gevolg het.

In sy boek, Vereeniging (Kaapstad: Umuzi, 2010, 367p), skryf Leon Wessels: “Die ‘wit saak’ was verlore lank voordat die [Kodesa-]onderhandelings [op 21.12 1991] begin het” (p 59). Het hy, in die lig van die bostaande inligting, nie dalk reg nie? Die blanke kiesers het eers op 17 Maart 1992 na die stembus gegaan om in ‘n referendum vir of teen magsdeling (nie magsoorgawe nie) te stem. Die fundamentele vraag wat ek in die midde wil lê, is of hierdie referendum nie ‘n volslae klug was nie – dat ons as blanke kiesers vir die gek gehou is met bv De Klerk se beloftes van magsdeling, eie woonbuurte, eie skole, niemand sal sy werk verloor nie, ens. Daarby het De Klerk ‘n verdere referendum, wat nooit plaasgevind het nie, belowe. Dus, dat daar in daardie stadium reeds geen sprake meer van effektiewe, sinvolle politieke magsdeling was nie; dat meerderheidsregering en outoritêre swart oorheersing reeds as ‘n voldonge feit in bv De Klerk se geledere aanvaar is. Die uitslag van die 1992-referendum moes blykbaar (bloot) die skyn wek dat die blanke kiesers hiermee gedwee vir lief sou neem.

Van foefies en fopspene

Onder die foefiebelonings waarmee die linkses mekaar probeer gelukkig hou, is die ere-doktorsgraad seker die gunsteling. Dis eintlik vreemd dat De Klerk, nuttige idioot by uitstek, nog nie so’n foefietoekenning ontvang het nie. Of het hy dalk waarvan ek nie weet nie? Beslis het hy ‘n fopspeentoekenning in die vorm van ‘n halwe Nobelprys gekry as beloning vir sy rol in die skandelike uitlewering van Suid-Afrika aan ‘n terroristebende.

Maar wat ere-doktorsgrade betref, is dit moeilik om beter te doen as die dwergaap-diktator hier oorkant die grens wat nie ‘n wit gesig wil sien nie. Agt, ja agt, ere-doktorsgrade is oor die jare deur Westerse universiteite aan hom toegeken, ondermeer deur die Universiteit van Edinburg, die Universiteit van Massachusetts Amhurst en die Michigan State University. ‘n Ere-Doktorsgraad is skynbaar ook deur die Anglikaanse kerk aan hom toegeken vir outstanding leadership en in 1994 het mev Windsor die ridderskap Knight of the Grand Cross (KGC) ook aan hom toegeken.

Teen September 2008 kon ‘n honderdmiljoen Zimbabwiese dollar drie eiers koop, na nie eens drie dekades van Mugabe se “uitnemende leierskap” nie.

Nader aan die huis staan gedienstiges, inskiklikes en politiek korrektes ook nie juis terug wanneer dit by fopspeentoekennings kom nie, veral as hulle Afrikanerhaters is (en is hulle nie almal nie !) Die halwedop-Nobelprys toekenning aan leëdop De Klerk is reeds genoem. Maar daar is ook nog die reeks toekennings aan rosyntjiegesig, André P vir sy uitnemende bydrae tot die aftakeling en ondermyning van Afrikaners. Pryse wat bedoel is om jong talent aan te moedig en te beloon, is keer op keer aan die afgeleefde ou pruimedant toegeken, natuurlik uit erkennig vir sy Afrikanerhatery. Onlangs was hy juis weer op pad terug van Europa waar hy ‘n, raai wat, ere-doktorsgraad van die Universiteit van Leuven ontvang het, toe Skoppensboer hom op die vlieguig aantree. Die arme vlugpersoneel wat so-iets moes hanteer!

Maar die eerste prys vir die belaglikste van foefiepryse moet sekerlik gaan aan die Kaapse liberaliste wat onlangs op die gedagte gekom het om ‘n straat na FW (Fopspeen Wenner) De Klerk te vernoem. As hierdie lagwekkende inisiatief enige meriete het, dan is dat die honne minstens voortaan hulle been in styl sal kan lig teen die oubaas se naampaaltjie.

In die onlangse verlede is daar ook heelwat ink bestee aan uitsprake van die “Afrikaner”, rykman Doktor (nog ‘n foefie) Johann Rupert. Tydens ‘n beraad van die Fopspeen Wenner De Klerk-stigting lewer Rupert ‘n relaas oor agteruitgang in die land en sluit dan af met: “Ek dink ons het meer van die gees nodig wat FW De Klerk 25 jaar gelede openbaar het. Mense wat bereid was om te doen wat reg is en onpopulêr te wees.” Droom ek of droom hy? Bid jou aan, “onpopulêr” te wees. De Klerk was bereid om alles in die weegskaal te plaas ter wille van juis wêreldwye populariteit en ‘n foefieprys daarvoor te kry. Maar kan ‘n mens beter denke verwag van Rupert? Hyself het uitgesak in sy studies in ekonomiese wetenskappe aan Stellenbosch en hom toe maar verskeie foefiepryse in die vorm van ere-doktorsgrade laat welgeval, ondermeer een in ekonomiese wetenskappe van die Universiteit van Stellenbosch! Dit as beloning vir die groot prestasie dat hy hom ryk geërf het.

Die regte ding! Hy vra meer van dieselfde medisyne! Herinner amper aan Daisy De Melker wat aangehou het om haar sterwende mans meer en meer gif in te gee. Alles pogings van die linkses en die politiek fatsoenlikes om ontslae te raak van die nare ontnugtering dat die “nuwe” demokratiese Suid-Afrika ‘n mislukking is. Kyk gerus wat sê en skryf Max Du Preez en Tim Du Plessis deesdae. Juis hierdie week moes Du Preez sy lot bekla omdat Edward Zuma, Jacob se seun, hom as rassis uitgekryt het en beveel het om sy bek te hou of pad te gee. Watter demokrasie! En dan R8 miljoen van belastingbetalers se geld vir Ace Magashula se ampswoning en swembad en R156 000 per dag vir fopspeen “koning” Goodwill Zwelithini met sy 6 vrouens en 27 kinders. Hoeveel gesinne in Suid-Afrika moet lewe op R156 000 en minder per jáár? Demokraties né.

Die rookskerm waarmee die linkses die mislukking van die Suid-Afrikaanse demokrasie deesdae probeer kamoefleer is skynbaar nou Jacob Zuma. Dis Jacob Zuma se skuld as die Suid-Afrikaanse demokrasie nie werk nie. Wat hulle gerieflikheidshalwe nie wil raaksien nie, is dat Jacob Zuma die produk is van die Suid-Afrikaanse demokrasie. Hy is nie ‘n soort toevalligheid of ongeluk nie nie. Hy is dit wat die Suid-Afrikaanse kieserspubliek wil hê en wie hulle reeds twee keer ingestem het. Jacob Zuma ís die Suid-Afrikaanse demokrasie.

Hierdie week skryf Henry Jeffreys, voormalige redakteur van die Burger: “Laat ons nou maar in hierdie 21ste jaar van demokrasie erken ons is baie ver van Desmond Tutu se reënboognasie of van Nelson Mandela se droom van ‘n beter lewe vir almal.” Die demokratiese perd wil maar net nie loop nie, maar pleks van af te klim, probeer hulle die ding met foefies aan die lewe hou.

Dis duidelik dat hulle begin verstaan, maar hulle het net nie die moed om dit tot sy volle uiteinde deur te trek nie.

Laat my dit dan maar vir hulle doen: Demokrasie in Suid-Afrika werk nie, sal nooit werk nie en is trouens besig om die land te vernietig. En dit beskou Rupert as die regte ding! As hulle dit tog maar net wil erken: Demokrasie in Suid-Afrika is en was uit die staanspoor die grootste foefie van almal.

Die Bolsjewistiese Rewolusie is nou globaal

Ek hoor nou-die-dag hoe een van M-TV se popafgode, Katy Perry, al singend waarsku dat ons reg moet maak vir die perfekte storm net toe donker stormwolke begin saampak oor Noord-Holland. Nogal toevallig was my gedagtes op daardie tyd, maar ek dink me. Perry se lirieke het ’n dieper betekenis as een of ander puberale liefdesdrama.

In haar musiekvideo sien ons allerlei simbole uit die Egiptiese mitologie, natuurlik met die piramide en sinspeling op die alsiende oog waarmee sy wil aangee dat sy in die binnekringe van die wêreld se skaduregering sit. Die verband tussen Egiptiese mitologie en hierdie okkulte beweging het te make met die feit dat Egipte belangrike genootskappe gehad het waar duistere geheime bespreek was, die sogenaamde mistieke skole.

josephsecreveSodra iemand begin het by hierdie skole so vanaf hul twaalfde lewensjaar moes hulle hul linkeroog met ‘n haarlok afgedek het, en sodra hulle na jarelange studie ten volle ingewy was, kon hulle hierdie haarlok verwyder van hul linkeroog, wat simboliseer dat hulle in die duisternis kan sien. Met die regteroog sien ‘n mens die lig en met die linkeroog die duisternis. Vandaar dat die Oog van Horus, die alsiende oog, die regteroog is, omdat dit goddelike krag en beskerming voorstel. Wanneer Perry en haar kollega-musiekgodinne die linkeroog benadruk in hul musiekvideos, gee hulle hiermee te kenne dat hulle kennis van duistere sake het.

Sonder om nou heeltemaal op sleeptou geneem te word deur ‘n musiekvideo, kan ons egter tot die gevolgtrekking kom dat daar inderdaad dinge tans in die wêreld gebeur wat besig is om ‘n perfekte storm te skep. Dit is asof ons in ‘n tang geneem is en van alle kante bestook word met vyandigheid.

Suid-Afrika is aan die brand, Europa sit met ‘n ekonomie wat nog sukkel om aan die gang te kom met duisende swart vlugtelinge aan die suidgrens, die Verenigde State word so stadigaan ‘n diktatuur, en een van die laaste “wit” lande in die wêreld, Australië, word ook so sydelings onder druk gesit om meer vreemdelinge – veral Moslems en Indiërs – toe te laat.

Laat staan nog dat bewegings soos IS steeds verder op globale skaal begin opereer, ironies genoeg in lande waar Amerika die vorige staatshoofde verwyder het. ‘n Mens wonder of dit te make kan hê met senatore soos John McCain wat saam met IS gesien was dat hulle samesprekings gevoer het.

Dit wil lyk asof al hierdie gebeurtenisse, globale aardverwarming, die belemmering van produktiewe landbou met belaglike grondeise, geneties gemodifieerde voedsel, oop grense, gewetenloosheid, kringtelevisie, facebook en hoër opgeleide radikales wat ‘n hele geslag studente opgevoed het met vals kennis, iewers tot ‘n punt sal kom waar daar geen vrye ontwikkeling na eie keuse meer moontlik sal wees nie.

Een van die bewegings wat hierdie verskynsel moontlik gemaak het is die ondergang van die nasiestaat. Tot op hede word vanuit allerlei oorde geroep dat nasionalisme, wat die ideologiese dryfveer is agter die nasiestaat, die wêreld se nommer een boosdoener is terwyl dit eintlik die oplossing was vir al hierdie ellende. Hoe meer ‘n mens teen tradisie begin agiteer, hoe groter is die kans dat dit iewers in die toekoms tog weer na vore sal tree en rigting gaan gee aan die vreemdes en verlorenes.

Vandaar meen ek dat die slim wêreldheersers ook hiervan weet en alle moontlike middele nou insit om te sorg dat daar geen ideologiese “tuiste” meer sal oorbly wanner die storm verbygeraas het nie, dat die onderhewige volkere geen keuse sal hê as om die moreel bankrotte en geesdodende lewe te aanvaar wat hulle vir ons uitgestippel het nie.

In die meeste van hierdie wêreldoorheersende ideologieë kom daar voortdurend een bestel na vore, naamlik die Republiek soos voorgestel deur Plato. Of dit nou kommunisme, globalisme, nasionaalsosialisme of fascisme is, albei stelsels streef na ‘n hoër adelstand van geleerdes, gevolg deur verskeie werkers -en soldateklasse onderaan.

Die filosoof Plato het vir dertien jaar lang gestudeer in hierdie mistieke skole. Volgens die geleerde esoterikus Manly Palmer Hall was Plato die hoogste Illuminatus, en dit mag ‘n verklaring bied hoekom die kommuniste en die Verenigde Nasies stilletjies werk om sy Republiek ‘n werklikheid te maak. Die einddoel is dat almal werkers en soldate moet wees, met slegs ‘n klein kliek bo-aan wat weet wat gebeur. Dit klink verdag veel soos Marx se oproep dat die werkers van die wêreld hulself moet verenig.

Selfs hier in Nederland sien ons hierdie tendens hoe kinders in graad 7 die cito-toets moet aflê wat bepaal waarvoor hulle aanleg het, en na watter hoërskool hulle moet gaan. In die hoër beroepslewe is ‘n passie vir jou vak ook ‘n vreemde verskynsel. Alles is afgebreek tot banale nommers en syfers en om dosente aan te tref wat met ywer hulle kennis wil deel aan hul studente sien ‘n mens nouliks. Die enigste wat hier geld is resultate. Oor die meer subtiele aspekte van menswees word geen aandag aan bestee nie, terwyl daar juis die belangrikste prosesse plaasvind wat ons mens maak.

Daarbenewens sien ons in die Europese welsynstate steeds meer ma-dominante en pa-afwesige gesinne. Die kerngesin word kleiner en kinders word al op baie jong leeftye vanaf enkele maande oud in kinderdagverblywe ondergebring.

Soos Marx en Plato wou, word kinders dus steeds minder deur die kerngesin opgevoed, en lyk kinderopvoeding eerder soos ‘n fabriek as ‘n verheuging in hul ontluikende talente soos net ‘n gesonde kerngesin kan waarborg. Die eindresultaat is dat mense nie geleer het om volwasse te word nie, en ‘n samelewing van kleuters ontstaan wat nie meer met wysheid en persoonlike insigte op hul eie bene kan staan nie. Daardeur word hulle afhanklik van die staat en regverdig op hierdie manier ‘n diktatuur.

Ek vermoed dat die kommuniste se obsessie om mense saam te dwing, of uitsprake dat die groep belangriker is as die indiwidu juis te make het om mense tot konfirmiteit te dwing. As hulle te indiwidualisties is, gaan hulle vir hulself leer dink, en dit is die ergste wat die magshebbers kan oorkom. In ‘n konformistiese groepsverband is mense juis geneig om met die groep saam te praat om nie hulself te vervreem nie, soos Solomon Asch se bekende konformiteitseksperiment uitgewys het.

Die ou orde moet vernietig word voordat die nuwe een uit die as kan verrys. Die chaos wat ontstaan gaan verder help om die magtigste titane van die wêreld se greep te versterk en al doende sorg dat die mens geen vrye ontwikkeling het buiten die paaie wat hulle vir ons gebaan het nie. Waar die kommuniste se vlag rooi was, die kleur van bloed en rewolusie, is die kleur van die EU se vlag blou, wat onderduimsheid en subtiliteit voorstel, die stadige, koel rewolusie. Elke land met ‘n Westerse inslag ervaar nou hierdie sluimerende rewolusie op sy eie manier.

Soos Nikita Kroesjof vir Kennedy destyds gewaarsku het, sal Amerika (en die Weste as geheel) een oggend opstaan en besef dat hulle in ‘n kommunistiese staat leef, nie-wetende wat hulle oorkom het nie, en snaaks genoeg het Verwoerd juis hiervoor gewaarsku met die vrylating van Mandela.

Toe Suid-Afrika se eerste swart president – FW de Klerk – aan bewind gekom het, was dit in feite die begin van die einde gewees, en nou moet ons toesien hoe die Weste soos ‘n kaarthuis stadig maar seker instort, terwyl ons geen idee het wat van ons mooi land geword het nie.

Ek dink die volgende stap sou wees om te kyk na wat die groot Joodse vermaaklikheidsfabriek in Hollywood nog vir ons te biede het. Daardie filmtrilogie “The Hunger Games” is een wat ons ter harte moet neem, en dalk kan die argitekte van hierdie Nuwe Wêreldorde ons tog ‘n paar dinge leer hoe om hierdie perfekte storm te oorleef.