Skrywer: Dan Roodt

‘n vervolgverhaal deur Gustav Venter

Lees eers Bodem 25 en alle vorige episodes.

Daar is – was; dit is nou seker nie meer daar nie, nie na die Chaos alles verspoel het nie – ʼn foto van Don van der Merwe in ʼn silwer raam bo die driebeenmuurtafeltjie in die elegante marmerteël- en- persiese-tapyt-ingangsportaal van sy dakwoonstel in Rosebank, Johannesburg. Dit is ʼn onselfbewuste foto van Don soos hy homself sien: Op ʼn rots in die Hooglande van Skotland, so in die mis, met ʼn dik diepblou wolhemp aan, bruin koordferweelbroek, leerstapskoene met dik rubbersole en ʼn geruite keps op sy kop. Maar dis die trui, die trui wat die een stukkie aanvoeling is wat hom so aangegryp het in ʼn portret van homself: ʼn Silwerwit trui wat agter hom van sy skouers af hang, moue voor hom oormekaar gevou, ʼn duursame, soepel trui, fyngebrei met ʼn kabelpatroon en dit hang so vormbaar soos ʼn nertspels oor sy skouers. Wil jy weet wat elegant is? Dít is elegant.

Daardie trui, daardie man op die rots op die geruite piekniekkombers met die peperduur kristalfles enkelmout-whisky sigbaar in die diggeweefte rottangmandjie en die newelgevulde vallei aan sy ander kant. Dít is Don van der Merwe. Aards dog gesofistikeerd. ʼn Korporatiewe regsadviseur wat homself vind in die natuur. Don van der Merwe, jazz-luisteraar, poësievoorleser, huldiger van ʼn buigbare mensgedrewe liberale politieke bewussyn, raconteur en somtydse agent provocateur, terggees van verkramptheid, sjef met die Nederlands-Javaanse rijstafel as sy spesialiteit, wynkenner en Gerard Sekoto-versamelaar, skiër van mediumgraadhellings by St. Moritz.

Dít is Don van der Merwe, nie die bewende wrak wat sonder oogknip in die spartaanse kajuit van die kru Land Cruiser-trok sit met die druppende urinekol regoor die voorkant van sy broek – ironies genoeg dieselfde bruin koordferweelbroek van die foto – nie.

Hoe het hy van sy wêreld – dáárdie fynsmaakwoonstel – tot hier gevorder, hier op die klipperige koppie langs die N3 in die reënnag, hier te midde van ʼn geweldkarnaval wat deur kranksinnige gode gelas en bloedmal barbare gereël is? Dit was so ʼn kort verskuiwing, so ʼn vinnige, holderstebolder tuimeling deur een of ander kosmiese wurmgat in, van die dag wat hy deur ʼn peperduur privaatsekerheidsmaatskappy in ʼn konvooi van koeëlvaste motors uit Johannesburg ontruim is na die duplex-woonstel van sy huidige vaste vriendin, Lilian Vermeulen, in Dawnview Park. En toe daardie tien geesverwerende dae toe sy omtrent elke dag deur haar halfbeskaafde eks-man geterroriseer is om die een of ander halsoorkopkonvooi na moontlike veiligheid mee te maak.

Hier sit hy nou nadat sy blaas padgegee het met die aanvanklike stormloop van die demone uit die nat langgras. Hy het eers die dofswart Glock oor die donker, uitdyende kol gehou, maar, met die vae gedagte dat die noodlot hom sal toelaat om vir sy lewe te pleit, het hy dit onder die sitplek ingestop. Swart Afrika sal nie vergewensgesind wees as hulle ʼn pistool op jou natgepiste skoot vind nie.

JP sou nooit weet hoe hy by sy bebloede vriend gekom het nie. Daar was ʼn oomblik in die nag toe hy op sy sy op die grond gedraai en agtertoe gekyk het en vir Jack geskree het om homself nie bloot te stel nie. Daar is ʼn ander oomblik wat hy met sy vriend se roggelende liggaam oor sy skoot getrek sit. En niks tussenin nie.

“Kyk nou net, kyk nou net!” huil hy. “Jy luister áltyd vir my, altyd, maak nie saak watter fokken onnosel idee ek volgende het nie. Hoekom nie  nou nie? Hoekom nie nou nie?”

“Broeders en susters,” sê Jack. Die laaste lettergreep word versteur as hy in sy eie dik bloed gorrel.

“Jack! Jack, Ouboet, ek is jammer oor jou ribbebeen, ek is, ek was nog altyd…”

“Broeders,” sê Jack. “Broeders!” En dan, sag, ratellend: “Behou die geloof!”

“Behou die geloof? Behou die geloof! Wat beteken dit, Jack, wat beteken dit? Jy weet ek gaan kerk toe…”

Jack se lyf trek ʼn sidderende boog, soos ʼn stoeier wat brug om sy skouers van die krytmat af te hou, en dan trek die vreeslike slapte van sy voetsole af op en deur hom, laat hom saf en weg, daardie verskriklike verweg. JP trek die bolyf teen om vas, styf, stywer en stywer, op sy allerstyfste asof hy ʼn laaste gloed van Jack in homself kan intrek en bewaar.

ʼn Stormlopende groep mense is soos water: Hulle momentum word in die weg van die minste weerstand gekanaliseer en vloei in waar hulle nie weerstaan word nie. In die laer se geval is dit in die eerste plek tussen die twee Land Rovers deur waar Chris Lourens gestaan het.

Aan die ander kant, regs van sy Defender en links van Andreas Vermeulen se Land Cruiser is Fred Bakkes, effe vooroorgehurk in ʼn klassieke Weaver-houding, Beretta voor aan ʼn stokstywe regterarm met sy ander hand oor die regterhand en ʼn geboë linkerarm wat terugrem teen die pistoolhand. Hy doen dinge volgens voorskrifte en daarom dubbelpot hy, sarsies van twee vinnig opeenvolgende skote, BLAM!-BLAM!, BLAM!-BLAM!, BLAM!-BLAM!

Hierdie weerstand maak ʼn indruk op die aanvallers en die stroom verdeel na die anderkant van die Toyota waar dit ook weg skil, want in die gaping staan Lilian Vermeulen, rooi van haar, mildelik van kurwes, en skiet dubbelskootsarsies met haar eks-man se Beretta-bo-en-onderdubbelloophaelgeweer.  Dis ʼn wapen wat sy goed ken. Sy en Andreas het vir drie jaar hulle eie gastewildsplaas bestuur en kleiduifskiet was een van die afleidings daar. Sy het die baan behartig en self ʼn entoesias van die sport geword.

Die eerste twee skote het sy trompop op drie aanvallers, wat hulleself woedend met vertrekte gesigte en kappende-stekende-swaaiende handgevegimplemente na haar geslinger het, afgevuur. Sy het effens gesukkel met die herlaaislag; vingers wat bewe, hande wat onbeplande bewegings maak, ʼn gestel vol angs en adrenalien, maar sy het haarself tot ʼn weergawe van kalmte vermaan, die nek van die haelgeweer geknak, seker gemaak die leë doppies is werklik uit, twee vars rondtes uit haar kakie-onderbaadjie se sak getrek, hulle in die vuurkamers se oop bekke ingeglip, die geweer toegeklap en sonder om te mik uit die skouer gevuur.

Die stroom het geswenk van haar en sy het nog twee sarsies geskiet voor sy, tot haar ontstelde verleentheid, besef het haar patrone is op.

Die tweede bres is geslaan tussen Bart Kolver se Chevrolet en die Stetner-Patrol waar die middeleeuekundige en sy vrou ná net twee pyle uit sy boog voor die geweldsimpetus moes wegval. Atta het toe wel een skoot met Bart se Boito-haelgeweer geskiet, maar toe is dit ʼn maalkolk van liggame om haar en haar man in die donker.

Agter die voertuie vloei die strome bymekaar. Houe val, manne en vroue brul en liggame bots.

Te midde van dit alles maak Lilian Nel-Vermeulen twee goeie besluite: Sy maak die deur van Bart se Chevrolet oop en sy rand vir Don van der Merwe aan.

Daan-Dirk staan en skyn met Brian se koplampie op JP wat met Jack se liggaam oor sy skoot op die grond sit.

“Nee!-nee!-nee!” skree Daan-Dirk. “Nie Jack nie! Nie Jack nie!”

Die reën wat in strepe van JP se kop afstroom, trek bleekvelvoortjies deur die bloed en modder op sy gesig.

Hy hou sy kop agteroor, en omdat daar nie woorde in enige formele taal vir sy ontsteltenis is nie, brul hy soos ʼn ondier in ʼn fuik.

“Kom!” skree Daan-Dirk. “Kom! Hier kan nog land! Ek help jou. Ons sleep hom agter die rots in!”

JP hou op skree, kyk na Daan-Dirk en daar is ʼn trek van onversagte woestheid op sy gesig en sy oë staan styf.

“Die mortier!” sis hy hees. “Die donnerse mortier! Ek gaan hom stukkend maak! Stukkend!”

Hy stoot die lyk van hom af en kom rukkerig orent, strompel teen die helling van die koppie af.

“Stukkend!” skree hy. “Stukkend!”

Daan-Dirk draf agter hom aan en die reën giet op sy kaal bolyf neer en verdun die bloed deur sy verband tot ʼn waterige pienk. Hy kry ʼn handvol van JP se hemp beet, maar die man stamp sy greep met groot venyn weg.

“Stukkend! Stukkend!”

JP gaan staan net om die skietlamp op te tel en hy skakel dit aan. Die lig is ʼn wit, beskuldigende vlam wat ver oor die veld deur die gaas van reënstrale tas.

Hy trek sy Ruger-rewolwer en peil weg in die rigting van die veld. Wanneer hy by Andreas, hurkend agter sy rots, beweeg, skree dié: “Waarheen nou!”

“Stukkend!” sis JP. “Stukkend!”

“Hy gaan die mortier soek!” skree Daan-Dirk uit die donker.

“Seun!” sê Andreas en hy en Rattus staan op en volg vir JP die veld in, hy met sy jaggeweer van die regterskouer af diagonaal voor sy borskas ondertoe en die rifrug met die gemaklike gang en die oop kake eie aan sy ras, elke molekule dié van ʼn mensvreterhond.

Die menslike brein hanteer ʼn akute bedreiging deur alle onderliggende indrukke af te skakel sodat die persoon op die gevaar voor-die-hand kan konsentreer. Periferale visie word sonder meer afgeskakel sodat dit nie kan indring nie.

Na haar laaste tweeskootsarsie kan Lilian vir ʼn oomblik op niks anders konsentreer as die feit dat sy geen ammunisie meer oor het nie. Haar hele werklikheid bestaan uit die gapende bekke van die dubbellope se vakante vuurkamers. Sy skud haar kop, kyk op, van links na regs, op en af en haar visie kring uit. Sy word bewus van ʼn geskud en ʼn gehamer langs haar en draai haar kop. In die dowwe lig wat van die veld weerkaats, sien sy die bonkige figuur van Bart Kolver se teefhond wat haarself waansinniglik teen die ruit werp, oor en oor, terwyl sy tjankgrombrulknorblaf soos ʼn hele demoniese koor uit die onderwêreld. Sonder enige oorweging van gevolge gryp Lilian die deurhandvatsel en trek dit oop.

Vicegrip tref die opening met die krag van ʼn koekepan teen ʼn steil afdraande, val op haar sy op die grond, skiet op en streep vorentoe, na die ligkol voor die groot bakkie toe.

ʼn Swartvrou is in aantog, ʼn donker, snelwaggelende figuur met ʼn ysterheiningpaal in die hand, karig geklee in ʼn besmeerde romp en met massiewe pap borste wat pendulumswaai in ʼn wit buustelyfie bo ʼn groot maag wat met elke tree skud. Haar gesig is verwring, is dié van ʼn besetene, van ʼn mens wat innerlik oor die kruin getuimel het tot in die donga van dierlikheid.

Sy het die hond nooit eers sien kom nie en Vicegrip tref haar van onder af met ʼn volle lading geweld. Vrou en teef versmelt in ʼn getol van arms, bene en kappende kake. Die hond byt, skud haar groot kop in ʼn warrel, ruk ʼn bekvol vet en vleis uit, skud dit een kant toe, byt en skud weer; trek, skeur, verwoes. Nog ʼn ruk en die prooi is stil. Die hond gluur op, die goue pels om haar bek besmeer met die aaklige lipstiffie van vars bloed. Sy sien ʼn swartman wat skuins voor haar verbyhardloop en sy trek weg op kort, kappende bene, stert wat agter haar tol. Daar is nuwe vleis voor haar.

Gielie kom handeviervoet oor die kant van die koppie, en, voor hy orent kom, val sy flits se ligkol reeds om ʼn korf van swartes rondom die worstelende Chris Lourens. ʼn Oomblik later is die seun teenaan die geveg en hy swaai sy byl, bofbalkolfstyl voor hom. ʼn Aanvaller val weg. Gielie ruk die byl terug in ʼn rughandhou en dit laat ʼn aanvaller terugsteier. Dié se skedel splits hy van  bo tot amper onder.

Hy swaai en kap en kap en ruk en swaai met die groot byl totdat, binne sekondes, maar lang, lang sekondes, alles verby is en Chris Lourens op sy hande en knieë staan en op ʼn stuiptrekkende lyk langs sy Lee Enfield opgooi. Teen die tyd is Gielie reeds by die geveg van die Stetners en hy kap en swaai en ruk en swaai en kap en kap en kap…

Vlak voor Andreas en die snouende JP, net links van hulle, doem die hol knalgeluid op en Andreas hoor duidelik hoe die projektiel oor hulle koppe woer-woergeluide maak en iewers ver agter hulle teen die koppie bars. JP swaai die lig skerp na links en dit val op ʼn swarte met ʼn kamoefleerbroek, weermagstewels en geel T-hemp aan, skaars vyftig meter van hulle.

Hy staan vir ʼn oomblik en staar verskrik na die skel lig. ʼn Oomblik later vlieg hy om, laat val ʼn skouerwapen wat soos ʼn baie kort haelgeweer met ʼn baie dik loop lyk en nael weg met arms wat maal en bene wat vir maksimum spoed pomp.

JP hou op skree, steek vas, rig sy rewolwer, trek die hand terug en die groot knal stamp teen die nag. Die voortvlugtende hou aan hardloop. Nog ʼn knal. Weer mis. Knal. Mis.

“JP!” skree Andreas en trek die stywe arm met die rewolwer ondertoe. “Los!”

Hy draai sy kop na Rattus wat van snoet tot stert in afwagting vibreer.

“Rattus!” sis Andreas. “Ziem-zam!”

Voor die “… am!” is die groot hond reeds weg, ʼn lae streep deur die nag.

Die ligkol bly op die een wat hardloop en dan is die  hond reg agter hom. Die rifrug trek noodremme en dit is asof sy agterlyf die voorlyf inhaal en die lyf trek konsertinakort en dan tref hy die swarte. Die man val volle lengte voor en die hond wemel oor hom, hap en gryp totdat die swaar tande die nek vind en diep daarin sluit.

Andreas en JP draf tot by die hond se vangs waar Andreas die grommende Rattus skerp moet aanspreek en met sy skoensool moet wegstoot voordat hy sy rukkende prooi los.

JP gaan staan twee meter van die verskeurde swarte op die grond en, met groot doelbewustheid, skiet hy die laaste drie .44 Magnum-koeëls in die rukkende lyf vas.

Andreas kniel langs die warm lyk en draai hom om. Skuins oor die skouer is daar ʼn bandelier met nog vier gevulde lussies. Hy trek ʼn dik, kort patroon met ʼn ronde, donker punt waarom twee dun blougroen strepies geverf is en hou dit op na JP.

“40-mil granaat,” sê hy.

“Snotneus,” beaam JP skor, draai om en skyn met die skietlamp na waar hulle die aanvaller aanvanklik gesien het. “Kom ons kyk of ons dit kry.”

Voor die geveg losgebars het, het Fred Bakkes beveel dat vrouens en kinders onder die voertuie moet wegkruip. Marnu Möller was een van die laaste om te reageer, eerstens omdat hy besig was om met toegespitste konsentrasie seker te maak die drommagasyn vol .22-koeëltjies is reg in posisie op die bokant van die Voere AM180 wat hy by hom het, maar ook deels omdat hy traag was om onder ʼn kar te lê terwyl daar ʼn kans is om deel te neem aan ʼn regte, egte skietgeveg.

Uiteindelik was dit nie soseer Fred se gefrustreerde gebulk nie, maar sy ma se histerie wat hom genoop het om ʼn voertuig te gaan uitsoek. Daar was vroue en/of kinders onder elke kar, behalwe Tannie Alba se Patrol heel op die punt. Marnu het daar sy ronde tienerlyf ingewurm en tot onder die vooras op sy maag geseil.

Die hewige geskietery het agter hulle losgebars en eers was dit opwindend en toe vreesaanjaend. Hy het elke geluid probeer identifiseer en ontleed, gepoog om die wendings van die geveg te volg, meteens intens dankbaar dat hy uit die hitte daarvan is. Vrees het hom daaronder die Patrol gevind, die groot, intense Wil-Nie-Dat-Dit-So-Wees-Nie en, waar hy eers vir sy pa en toe vir Brian en toe die res gebid het, het sy vurige gebed naderhand net om homself gewentel. As die Here tog net nie dat die geveg oorspoel na hulle hier bo op die koppie nie.

Die honde het begin blaf, daar was uitroepe en toe kom die Patrol se ligte aan. Marnu het eers sy oë toegeknyp, probeer om nie asem te haal nie, homself gekasty om onsigbaar en onhoorbaar te wees. Toe sy oë oopgaan, was al wat hy kon sien die lang gras in die reën en, hier en daar, oral, swart, bewegende bene daarin. Die as van die stasiewa, vlak bo hom, het verhoed dat hy verder kon opkyk. Vrees was nog daar, maar dit was nou stil en ordentlik.

Marnu het gewriemel, die kort geweer se spangreep teruggetrek en vorentoe laat spring en toe vorentoe gekyk. Hy het begin om kort sarsies outomatiese vuur in elke swart maermerrie wat hy gesien het vas te skiet. Liggame het begin val en hy het in hulle ook ingeskiet. Party het bly lê. Ander het met groot haas weggekruip.

Lilian ruk die bakkie se deur oop op soek na ammunisie. Dis eers wanneer sy die donker buitelyne van Don sien sit wat sy van hom onthou, van hom en sy kort, dofswart Glock kompakte pistool.

“Don!” sis sy, die skote en krete van die geveg om haar. “Wat maak jy? Hoekom is jy hier? Jy moet kom help!”

“Nee,” sê hy in ʼn kermstem. “Nee. Los my. Nee.”

“Kom! Kom! Is jy ʼn blerrie bangbroek? Is jy ʼn moffie! Kom!”

“Los my, los my, los my!”

Lilian strek vir die dakliggie en skakel dit aan.

Don sit ineengetrek op die bank van die kajuit, sy arms om sy knieë, wiegend-wiegend, vorentoe en agtertoe, soos ‘nvroedvrou wat ʼn baba aan die slaap sus. Sy sien hoe droog sy klere is. Hoe kan dit wees? Is daar nog enige iemand in die hele, hele wêreld wat droë klere aan het? En dan sien sy die donker kol op sy broek.

Haar eerste instink is simpatie en dit word vinnig vervang met walging.

“Waar is jou pistool?”

“Los my, los my net.”

Sy manlikheid en selfrespek het van hom afgegly soos ʼn baadjie van ʼn gebuigde draadhanger af. Dis net sy kermende mantra – “los my, los my” – wat oorgebly het.

“Ek los jou! Ek los jou…

Waar is jou pistool?”

“Los my.”

So sy klap hom, en omdat sy langs hom is en nie ruimte het om hom op die wang by te kom nie, tref sy hom met die hak van haar oop palm op die neus, ʼn stewige klap wat weerklink, en hy sit terug, geskok, sy oë verskrik soos ʼn haas in ʼn pofadderhok sʼn.

“Jou pistool!”

Nou bly hy stil, want onttrekking in stilte is ook ʼn uitvlug.

Lilian se humeur los soos ʼn wilde knaagdier wat deur die kant van ʼn bruinpapiersak na buite spring. Sy gryp sy agterkop en ruk sy hoof vorentoe en kap dit gewelddadig teen die voorste paneel vas, twee-drie-vier keer, nog ʼn slag.

Hy kerm nou en, vol veragting, deels vir haar eie venyn, maar hoofsaaklik vir sy papbroekigheid, laat los sy hom. Sy vroetel onder die bank van die Land Cruiser en vind die greep van die Glock 23. Sy retireer uit die kajuit van die bakkie, trek die sluitstuk van die Glock terug en laat dit vorentoe kap.

Lilian haas haarself terug in die geveg, maar sy is te laat. Dit is reeds verby.

Alba Verhoef was vroeg reeds seker dat die geveg se tentakels na hulle bo op die koppie ook sou uitreik. Dit was deels gesonde verstand, deels ʼn behoedsaamheid om altyd gereed te wees vir die ergste en deels suiwer voorgevoel. Toe die honde begin blaf, het sy in die Patrol ingeleun, die ligte aangeskakel en teruggestaan.

Voor haar het die vyand verskyn, maar sy was gereed.

Sy het die klein Walther-pistool getrek, die veiligheidsknip afgedruk, die pistool in albei hande voor haar gehou en op ʼn maer swarte voor haar begin skiet. Die skote het geknal en die leë doppies is uitgeskop en daar was vlamstrepe uit die loop van die pistool, maar die aanvaller het wonderbaarlik ongedeerd gebly. Sy het na drie skote besluit sy skiet links van hom verby en het haar vuur na die ander kant verskuif, maar steeds het sy hom ooglopend misgeskiet.

Tog moes dit na genoeg aan hom gewees het, want hy het omgetol en uit die glans van die ligte genael.

Rondom haar het skote geklap en die geveg in intensiteit toegeneem. Alba het die magasyn leeg geskiet en ʼn nuwe een in die pistool se greep gevoer. Een of twee keer het ander figure in haar skootsvak verskyn, en sy het hulle verjaag. Sy het haar tweede en toe derde magasyn leeg geskiet waarna sy geen ander opsie gehad het as om hulle te herlaai met los ammunisie nie. Dié het sy agter die Patrol gaan doen, uit ʼn plastiekkassie wat At voorsien het.

Sy het verbete gekonsentreer om die patrone in die gloed van die Patrol se agterligte teen die magasynvere in af te druk, en toe sy al drie vol het, het sy twee in haar reënbaadjie se sak gegooi en die pistool met die derde een gelaai. Sy het asem in drie skerp hale ingetrek, opgespring, om die voertuig geloop net betyds om ʼn naderende aanvaller te konfronteer.

Trek die sneller. Mis. Ander kant toe. Mis. Regs. Mis. Ondertoe. Mis… Nee!

Die aanvaller staan botstil en voel-voel aan die  kant van sy nek en bekyk dan die bloedsmeersel aan sy hand.

Skiet! Mis. Skiet. Die skoot pof die broekspyp oor sy bobeenspier uit en hy gryp daarna.

Skoot. Mis!

Trek die sneller. Niks. Leeg!

En die aanvaller storm, vol pyn en wrewel.

Alba kyk stip na hom en weet met die sekerheid van wiskunde dat sy nie betyds herlaai sal kry nie. Sy merk nou eers die halwe koevoet in sy hand op. Goeie tuinbou-implement, ʼn koevoet. Swaar, hard, eenvoudig.

Hy kom struikelend vorentoe, sleep sy verwonde been effens. Hy lig die koevoet.

Agter Alba is daar ʼn kort blaasgeluid, soos wanneer iemand ʼn druiwepit van sy tongpunt af spoeg.

Daar is ʼn klap teen die aanvaller se voorkop en hy pluk sy hand daarteen. Die koevoet val op die grond.

Die swartman se oë kyk binnekant toe, asof hy ʼn grapjas is wat vir ʼn foto poseer met ʼn vlieg op sy neus. Hy sug en kantel neer.

Alba Verhoef swaai om. Agter haar staan die onderwyser se ongemaklike seun met sy windbuks in sy hande, sy gesigspiere oopgerek in die breedste glimlag wat ooit deur ʼn Bakkes bewerkstellig is.

Dit was net meer as ʼn halfuur sedert Andreas Vermeulen die eerste skoot van die geveg afgetrek het.

Frekie Bakkes het die laaste skoot daarvan geskiet.

(Lees vervolgens Bodem 27.)

‘n vervolgverhaal deur Gustav Venter

Lees eers Bodem 24 en alle vorige episodes.

Boog op – trek – hou snaar, vingerpunte en pylagterkant teen mondhoek – houuuu… Daar is ʼn ritme in dit alles, ʼn spiergeheue wat molekule vir molekule saamgestel is oor baie jare en ontelbare repitisies. Houuuu… loslaat! Houuuu… ennn… laat sak.

Die boogskutter volg die vlug van die pyl, soos ʼn perdeafrigter wat sy spogmerrie se naelloop na die wenstreep betrag. Die oomblik wat sy wys- en middelvinger die snaar laat losglip het, het hy geen verdere beheer oor die vlug van die elegante koolstofveselstam-pylveer-breëkopkonstruksie nie, maar kyk sou hy kyk waar sy pyl heen flits. Deon Stetner het die Groot Droom van elke pyl-en-boogentoesias beleef: Om ʼn pyl los te laat op ʼn regte, egte mens.

In die wit tregter van die Patrol se hoofligte is dit net ʼn skerfie van ʼn sekonde en die pyl staan in die aanvaller se regterborsspier met meer as tweederdes daarvan buite sig versink. Op twintig meter het Deon Stetner se pyl dwarsdeur die swarte se lyf gesteek. Nie dat dit die aanvaller se bui temper nie. Hy was onstuimig, toe tref die pyl en hy skrik, en nou is hy briesend. Hy gryp die pyl se steel en die ruk daaraan, pluk en pluk weer, maar die wrede weerhake aan die breëkoppyl weerstaan sy pogings. Dit gee vir Stetner die leë oomblik om ʼn tweede pyl uit die koker op die grond te trek, dit teen die snaar te keep, die boog te lig en – trek – hou snaar, vingerpunte en pylagterkant teen mondhoek – houuu…

Die tweede pyl, deur goeie tegniek of blote vloek, raak aan die eerste pyl toe dit ook in die reeds bebloede borsspier wegslaan.

Die aanvaller laat staan die pyle net waar hulle is, hef die ysterstaaf bo sy kop, brul soos ʼn Andalusiese bul voor die picador se skerp stokke en storm.

Stetner het kans om die derde pyl te trek, maar nie om dit teen die snaar te bring nie. Die aanvaller is met lang treë op hom en die boogman lig bloot die pyl soos ʼn rapier voor hom, hou sy arm styf en die swartman hardloop op volle vaart daarin. Die pylpunt tref hom ʼn handbreedte onder die borsbeen en dryf ʼn tonnel diep in sy borskas in voordat dit vasslaan.

In ʼn ommesientjie is die gewonde aanvaller bo-oor Deon Stetner, wat hard agteroor val terwyl dit voel asof die aarde ʼn wilde oseaanbrander om hom geword het en hom onbeheersd rondtuimel. Die swartman kom bo-op hom tot stilstand, wydsbeen oor hom, en slaan na sy kop met die yster, maar dié is te lank en tref die grond iewers aan die bokant van Stetner se skede en, hoewel ʼn deel van die staaf hom hard tref, is dit nie noodlottig nie, want die punt steek vas.

Hy ruk die staaf terug vir nog ʼn probeerslag, maar Stetner kry die pylsteel in die man se middeborskas beet en trek hom vorentoe terwyl sy lyf heen-en-weer en op-en-af flap en beur. Die aanvaller bulk van pyn en woede, stamp sy handpalm in Stetner se gesig en haal die ysterstaaf weer oor.

Atta Stetner se oorloghamerkop – want dit is waarmee haar man haar bewapen het, ʼn langsteelhamer met ʼn kleinerige kop – tref die aanvaller met al die geweld waaroor ʼn lang, verskrikte vrou beskik, reg op sy linker skouerknop, wat onder die vel induik en bars. Hy swaai woedend agteroor op sy rug en sy swaaiende regterbeen tref Atta en stamp haar eenkant toe sodat sy vooroor moet strompel om haar balans te hou.

Deon Stetner ryg homself regop tot op sy voete, bloed- en modderbesmeer. Hy tas na die swaard wat hy aan sy linkersy gehad het, maar in die worsteling het dit tot agter sy rug op die breë lyfband geskuif. Hy strek tot agter sy linkersy met sy regterhand, vind die hef en trek die lang swaard met ʼn lang boogbeweging uit die skede.

Teen dié tyd is Atta reeds weer op die aanval, maar haar volgende hamerhou, gemik vir die aanvaller se kop, tref hom net skrams teen die skedel. Dan is Deon by en hy swaai ʼn magtige kaphou na die swarte en tref hom bo teen die regterskouer. Hy wikkel die lem los, hou dit punt na onder voor hom, leun met sy volle gewig daarop en dryf die swaard in die man se borskas in.

Die swarte se gebrul maak ʼn fuga na ʼn skril, hees gil. Hy gryp die lem met albei hande vas en die skerp staal versnipper sy vingers terwyl hy dit met al sy mag uit sy lyf probeer trek.

Stetner leun met sy volle gewig op die hefknop van die swaard. Die swarte wriemel en flap onder hom, soos ʼn moordvis aan ʼn harpoen.

“Hy wil nie! Vrek nie!” skree Stetner desperaat.

Atta gaan staan aan die kopkant van die neergevelde swarte, meet mooi, werk die meetkunde net reg uit en, met die hamerkop wat agter haar weggetrek word en in ʼn hoë boog oor haar kop kom, verbrysel sy sy skedel.

Sy staan terug, hyg vir asem, gooi die hamer neer, strompel na die Patrol en daar raap sy die haelgeweer wat Bart aangegee het, op.

Al die motorligte is aan en in die oorvleuelende ligbane storm twee dosyn gillende, vegkoorsige gedaantes van minder as twintig meter af, gewapen met byle, kapmesse, kieries en een of twee vuurwapens op die klein laer af.

Onder die kruin agter die voertuiglaer is daar ʼn fris, stampende ontploffing. En dan nog een.

JP, Jack en die gladdehaarterriër, Flaffus, het pas uitasem verby Bart se voormalige stelling by die Unimog-toneel opgedaag, toe die hond botstil gaan staan en begin lawaai, so ontsteld dat sy voorpote met elke blaf van die grond opgewip het. Die hondekabaal van bo die kruin het nou die mense se aandag ook getrek en toe die bloedversurende gegil van swartes op die aanval.

JP het nie eers kans gehad om ʼn opmerking oor die slagting wat in die lig van die skietlamp onthul is te maak nie en Jack kon nie vra of Daan-Dirk vir hulle ook teikens gelos het nie, toe daar ʼn wapperende gesis in die lug is en ʼn pletteruitbarsting van ʼn vlammebol en vlieënde klipskerwe teen die wand van die koppie agter hulle.

“Wat de moer!” skree JP.

ʼn Sekonde later is daar ʼn tweede ontploffing, dié keer voor hulle. Kluite en skrapnel kletter om hulle soos hael neer.

“Dekking!” gil JP, gryp vir Jack, slinger hom teen die grond vas en slaan vollengte langs hom neer.

“Watse splinternuwe hel is dit dié?” skree Jack met sy gesig teen die grond en sy voorarms oor sy kop gedrapeer.

“Mortiere! Bliksemse mortiere!”

Jack neem sy kreet op: “Mortiere! Mortiere!”

In die onderstebo Unimog ratel die bakwerk in simpatieke frekwensietrillings weens die eerste ontploffing.

“Lê laag!” sê Daan-Dirk en druk Brian teen die dak onder hulle voete vas.

Die tweede ontploffing is ietwat verder van hulle, maar meer ontstellend omdat hulle besef die eerste was nie ʼn verdwaalde voorval nie.

Jack en JP se gille bereik hulle. Mortiere! Mortiere!

Adrenalien pomp yskoud deur Daan-Dirk. Liewe Here! Dít ook nog? Hulle het alles geabsorbeer en op een of ander manier anderkant uitgekom, nie ongeskonde nie, maar darem. Wat is hulle nou veronderstel om teen mortiere te doen? Maar Daan-Dirk kan nie nou, net hier bly nie, kan Daan-Dirk? Daar is geen sin om stokstyf te sit en wag vir ʼn bom in lukrake vlug om te mis óf te tref nie. Hy kom orent en vind sy weg tot by die oop agterdeure en wip uit.

Hy het Brian se koplampie in sy hand en hy skyn daarmee rond. ʼn Derde ontploffing slaan dertig meter regs van die Unimog uit en hy trek sy skouers langs sy kop op. In die koplampie se ligkol lê die lyk van ʼn swartman en voor sy stil, uitgestrekte hand is ʼn kort R5-stormgeweer. Daan gee ʼn paar lang treë tot daar, skep die geweer op en wikkel tot agter die klip waar hy kort tevore sy Leonidas-ding gedoen het.

Die Lee Enfield het geknal sonder dat Chris Lourens besef het dat dit teen sy skouer gekom het, dat sy hand die grendelgreep teruggetrek en ingestoot het en dat hy sommer so losweg oor die loop gemik het. Dis asof dit alles uit sy bewussyn en geheue geredigeer is. Sandy het die ligte van die Land Rover aangeskakel, daar was hierdie figuur wat uit die gras opgestaan en begin storm het en toe bars die skoot los en die gedaante raak ongekoördineer, met sy bene wat vorentoe maal en sy bolyf wat agtertoe gaan.

Daar was tyd vir ʼn tweede skoot, maar nie om te sien of dit tref nie, en toe is die gedaantes in die oopte tussen die twee Land Rovers en op Lourens. Hy doen wat eeue se infanterie voor hom gedoen het as hulle gewere ongelaai is in die aangesig van aanvallers. Hy hou die Lee Enfield hoog voor hom met albei hande. ʼn Piksteelhou daal neer met sieklike geweld en tref die pinkie en ringvinger aan sy linkerhand en hulle punte bars oop soos ryp druiwekorrels onder ʼn stewelhak.

Die stroom aanvallers tref vir Chris Lourens en dryf hom terug. Hy kry ʼn middellyf met sy linkerarm beet, druk instinktief sy kop teen die swart, nat bolyf vas en hulle rinkink in ʼn groteske wals agteruit.

Andreas Vermeulen was gehurk by die grinnikende Gielie Degenaar, besig om die LMG te bewonder toe die honde op die koppie begin blaf, die rumoer ontstaan en die ontploffing die nag agter hulle ruk.

“Kom!” skree hy vir Gielie, gryp hom aan ʼn T-hemp mou en trek hom na ʼn ry los rotse agter hulle.

“Seun!” gil hy op Rattus en die man, die seun en die hond nael na die rotse en tuimel agter hulle neer.

“Mortiere! Mortiere!” dawer JP en Jack se stemme.

“Mortiere, Oom?” vra Gielie vol belangstelling agter die rotse.

“Miskien. Nee. Ek dink nie so nie. Luister.”

Daar is ʼn hol knal nie ver van hulle af nie in die veld en ʼn voorwerp fladderfluit deur die lug en slaan in ʼn ontploffing twintig meter links van hulle vas.

“Granaatwerper,” sê Andreas.

Hy kry die geweer in die aanlêposisie voor hom en tuur deur die teleskoop.

“Ek kan hom nie sien nie,” sê hy vies.

Bo-op die koppie verhewig die geroesemoes van geluide, gille en skote wat knal.

“Oom!” sê Gielie. “Ek moet boontoe, Oom!”

“Sit waar jy is! Daai granaatwerper weet waar ons is. As hy jou in die oopte vang…”

“Tannie Alba, Oom! Ek moet gaan, ek móét!” kerm Gielie.

“Ons moet daai granaatwerper kry voor hy een bo-op die koppie gooi!”

“Kry Oom hom, ek gaan!”

Andreas dink net ʼn sekonde.

“Jy gaan lig nodig hê.”

“Ek  het ʼn flits, Oom!”

“Gee hom hier!”

Andreas sit die geweer op sy kolf teen die rots neer, sleep sy rugsak van sy rug af, vroetel daarin en vat dan die flits uit Gielie se hand.

“Jou kop!”

“Oom?”

Andreas kry Gielie se kop beet, trek dit vorentoe en druk die flits daarteen, lens vorentoe.

“Hou dit!”

Hy het ʼn rol grys geutband in sy hand.

“Wat is dit, Oom?”

“Duct tape!”

So vinnig as wat hy kan trek hy die kleeflint om en om Gielie se kop en plak die flits langs sy kop vas. Hy skakel die lig aan.

“Gaan!” sê hy. “En vat ʼn wapen.”

Gielie staan op, ongestoor deur die moontlikheid van barstende bomme en swaai sy kop heen en weer en soek vir ʼn wapen op die grond. Daar is onmiddellik verskeie moontlikhede wat sy aandag trek, maar sy oog val op ʼn Z88-pistool. Hy draf daarheen, tel dit op, trek die magasyn en bekyk die lading. Die magasyn is amper vol. Hy trek die Walther uit die skede wat aan die leerband van sy skouer afhang, laat val die leë pistool op die nat grond en stop die Z88 daarin. Hy kyk op en daar, in die lig van sy flits, lê die groot byl wat hy op die Mutt gebruik het. Die wilde vreugde neem weer van hom besit.

In die hardloop raap hy die byl op en storm na die steil, gladde helling wat lei na die bokant van die koppie. Hy tref dit volspoed en skarrel daarteen op, maar dit is steil en glad en sy voete skiet onder hom uit. Hy val hard en sy ken kap teen die rotsplaat, gly ondertoe, val in die modder, spring op en probeer weer. Nogmaals gly hy terug. Met ʼn briesende kreet val hy dit weer aan, en weer kan hy nie vastrapplek vir sy voete en grypplek vir sy linkerhand vind nie.

Vyftien meter agter hom draai Jack dwars en sien hoe die rotswand die desperate seun met die byl in sy een hand afweer.

“Ek kom!” skree hy.

“Bly hier, onnosel!” gil JP op hom en hy probeer ʼn greep op Jack kry, maar sy maat het reeds weggedraai.

Jack kruip ʼn paar treë handeviervoet en kom orent.

Hy draf tot by Gielie.

“Ek help jou!” skree hy.

“Oom!” skree Gielie uitasem in erkenning.

Hy werp homself weer teen die helling. Jack druk sy een skouer teen die wand en wanneer Gielie teruggly kom sy voet op Jack se skouer tot rus. Die seun buig sy been en skiet dit reguit. Hy gaan teen die rotsmuur op. Jack vang die ander voet op sy handpalm en beur al wat hy kan na bo.

Gielie, spartelend, grypend, skoppend seil teen die rotswand op. Sy regterhand vind ʼn nat handvol grasstingels en hy trek homself tot bo.

“Ja! JAAA!” jubel Jack en wanneer hy terugdraai is daar ʼn sug deur die lug en reg voor hom bars die aarde in vlamme oop.

Die slag pluk hom van sy voete en slinger hom teen die rotswand vas.

(Lees vervolgens Bodem 26.)