Die Universiteit van Kaapstad sal ablusiegeriewe inrig met die internasionale geslagsneutrale teken asook ‘n ander teken wat verklaar “die toilette is vir almal, ongeag van geslag, identiteit of uitdrukking”.
Dié stap is met ontsteltenis begroet by dames- en swart studente.
Soortgelyke fasiliteite is beskikbaar by verskeie universiteite in die VSA en het onlangs aan die Rhodes Universiteit in Grahamstad ook goedkeuring ontvang.
Jessica Breakey, die transformasieverteenwoordiger op die studenteraad, het gesê:. “Daar is baie fokus op transformasie op UK, met ons toelatingsbeleid, maar ons wou iets tasbaar doen. Transformasie is byna altyd oor ras, skaars oor geslag of oor seksualiteit.”
Drie afskortings in die Sosiale Wetenskappe-gebou is aangewys vir die geslagsneutrale toilette.
Breakey sê die moeilikste deel is die hantering van die gemengde reaksie van studente.
“Sommige mense dink dit is die beste nuus ooit, maar ander het gekla [dit is] geldmors en pas nie by Afrika nie”.
Een Twitter gebruiker het ontsteld geskryf sy sal liewer koshuis toe hardloop en sulke geriewe op die kampus vermy.
Die afkorting vir die Universiteit Pretoria is steeds UP; ook in sy webadres. Onlangs het iemand in Die Burger geskryf dat hy al hoe meer die afkorting SU (Stellenbosch University) pleks van US (Universiteit Stellenbosch) teëkom. In die US se webadres word die afkorting SUN gebruik, wat ook in die naam van die US se uitgewery opduik: SUN PReSS, wat in wyer verband AFRICAN SUN MeDIA word. Wat ons hier sien, is die doelbewuste uitwissing van die US se eens trotse Afrikaanse verlede.
Gestel iemand wil aansoek om ‘n pos by die US doen. In die LitNet-nuusbrief (24 deser) word ‘n medeprofessoraat in Afrikaans en Nederlands geadverteer. In hierdie voorbeeld gaan dit dus nie om ‘n pos vir iemand wat nie Afrikaans ken nie. “Kliek vir meer inligting.” Jy kry twee bladsye inligting. Dit handel oor ‘n “Job” met ‘n bepaalde nommer in die “Job Basket”. Dan volg ‘n “Description” met die volgende hoofde: Job Title/Posbeskrywing, Location/Area, Organization/Organisasie, Department Description/Departement Beskrywing, Duties/Pligte, Job Requirements/Pos Vereistes, Recommendation/Aanbeveling, How To Apply/Hoe Om Aansoek Te Doen, Enquiries/Navrae. By elke hoof word verdere inligting in sowel Afrikaans as Engels gegee. By die voorlaaste hoof staan in die Afrikaanse teks: “Doen aanlyn aansoek deur op die ‘apply now’ skakel te kliek.” Die e-pos-adres is: “vacancieshuman@sun.ac.za”.
Na die laaste van bogenoemde hoofde raak die US se Afrikaans op: “Currency ZAR, Commencement Date 01 Jan 2015, Closing Date 14 Aug 2014.” Daarna volg ‘n evalueringsvorm waarvan die besonderhede uitsluitlik in Engels is.
Enigeen wat deesdae by die US aansoek om ‘n pos doen, sal dus onder die indruk gebring word dat eerder Engels as Afrikaans die instansie se administratiewe taal is. Myns insiens is dit ook ‘n feit dat Engels voorgraads die hoofonderrigtaal is en dat Engels nagraads feitlik uitsluitlik die klasonderrigtaal geword het. Die voorsitter van die Afrikaanse Taalraad, Michael le Cordeur, is ‘n dosent op die US-kampus. Wannie Carstens, ‘n oud-voorsitter en direksielid van die Afrikaanse Taalraad, dien in die US-raad. Wat doen hulle om hierdie onverkwiklike situasie te verbeter? Le Cordeur het om etniese en politieke redes tot dusver nog net lof vir die Botman-US se verengelsingsbeleid gehad.
By die hoof “Hoe om aansoek te doen” staan daar in die Afrikaanse teks onder meer: “Die Universiteit hanteer alle aansoeke in terme van sy Diensbillikheidsplan wat erkenning verleen aan die behoefte om die demografiese samestelling van die personeelkorps te diversifiseer, veral met die oog op die aanstelling van geskikte kandidate uit die aangewese groepe.” Dit gaan dus vir die US om sosiogeniëring ooreenkomstig die ANC se resep. Diensbillikheid beteken dat indien enigsins moontlik akademies onbillik teen blanke kandidate en veral mans gediskrimineer word. Nie-wittes word dus aangemoedig en wittes, veral mans, ontmoedig om aansoek te doen.
Op hierdie manier word die nie-akademiese ideaal van demografie-weerspieëling aan die US nagejaag. Moet dus niemand glo wat beweer dat dosente aan die US primer ingevolge akademiese bekwaamheid (bv formele kwalifikasie, ondervinding, publikasies) aanstel word nie. Dit volg dat akademiese uitnemendheid aan die transformerende US al hoe meer ‘n hersenskim word.
Gister het ongeveer 3000 PUK-studente op die kampus betoog (blykbaar die eerste keer in die geskiedenis!) ten gunste van Afrikaans en nie-inmenging deur Beeld se Melville-linkses of die kommunistiese minister van hoër onderwys, Blade Nzimande.
Studente was versigtig om hul verbintenis tot “nie-rassigheid” en “nie-seksisme” te verklaar terwyl hulle terselfdertyd die behoud van hul grondwetlike reg om in Afrikaans onderrig te ontvang, bepleit het. Die gebrek van ‘n institusionele versetskultuur was egter taamlik helder aangesien die minderheid swart studente wat saam betoog het, meer gemaklik was om te toitoi en te sing.
Die multikulturele aanskyn van die betoging was egter nie nie genoeg die etiket van “regs” af te weer nie. ‘n Groep bekend as die Transformasienetwerk vir Hoër Onderwys (Higher Education Transformation Network) het vooraf ‘n verklaring uitgereik waarin die “regse betoging” verwerp word.
Volgens die Transformasienetwerk verteenwoordig die studente se memorandum:
“…’n treurige aanklag teen die vlak van indoktrinasie by NWU Potchefstroom. Dit is amper ondenkbaar dat regse studente hul onkunde, onsensitiwiteit en vooroordeel so openlik kan openbaar. Gegewe die berg getuienis wat van die teendeel spreek, klink hul bewering van steun vir grondwetlike waardes soos gelykheid, vryheid en menseregte hol. Dis helder dat dié eienaardige dokument nie van ‘n studenteliggaam met geldige besware afkomstig is nie.”
Die Transformasienetwerk vir hoër onderwys het in Junie ‘n hofsaak teen Willie Spies en die alumnusraad van Tukkies gewen waarin hulle beweer dat daar diskriminasie by die UP bestaan omdat daar nie genoeg swart gesigte op die alumnusraad bestaan nie. Die saak sal nou verder in die gelykheidshof voortgesit word. Dit wil voorkom asof die Transformasienetwerk, wat uit ‘n groep swart regsgeleerdes meesal met staatsdiensposte bestaan, van elders befonds word om Afrikaners by die oorblywende Afrikaanse universiteite vanuit alle bestuurs- en ander poste te verdryf om sodoende geheel en al die mag op sulke kampusse oor te neem. Daarom verkeer die PUK ook in hul visier.
Die Transformasienetwerk spits hom op universiteite toe, terwyl Section 27, wat deur George Soros befonds word, hofsake teen Afrikaanse skole maak of swart studente by sulke skole opsweep om klagtes van rassisme teen Afrikaneronderwysers te maak.
Die PUK-studente se memorandum word hier onder volledig geplaas soos dit op die Studenteraad se Facebook-blad gepubliseer is:
MEMORANDUM
OORHANDIG AAN DIE VISEKANSELIER VAN DIE NOORDWES-UNIVERSITEIT
DEUR DIE STUDENTERAAD VAN DIE POTCHEFSTROOMKAMPUS
OP 24 JULIE 2014
Vir té lank is daar besluite geneem oor ons, maar sonder ons.
Vir té lank word aantygings soos: “diskriminerend”, “pro-ontgroening” en “onvermoë om te verander” aan die lewe gehou deur stilswye of deur uitlatings van Bestuur sonder om ons in die saak te ken. Ons word daarvan beskuldig dat ons instinktief ʼn verdedigende houding inslaan wanneer hierdie aantygings om ons nekke gehang word. Hierdie poging om ons monde te snoer, sal nie verder slaag nie; ons sal nie langer swyg oor onwaarhede oor ons nie!
Studente by gister se betoging op die Potch-kampus
Ons verteenwoordig die studente van die Potchefstroomkampus en almal vandag hier bymekaar. Ons staan vir ʼn aktiewe en deelnemende studentelewe en waarborg studentiteit aan elkeen van die nagenoeg 20 000 kontakstudente van die Potchefstroomkampus. Ons voetspoor in die plaaslike gemeenskap getuig van ons gesindheid en toewyding – met meer as 80 projekte en die insameling en effektiewe toedeling van ʼn miljoen rand per jaar maak ons ʼn wesenlike verskil in ons gemeenskap.
Besef eens en vir altyd dat ons die Grondwet van RSA steun – nie ontgroening nie! Ons koester ʼn samelewing geskoei op die grondwetlike waardes van gelykheid, vryheid en menswaardigheid. Ons bevestig dat ons hierdie waardes onderskryf, en dat ons wil ervaar dat Bestuur dit ook teenoor ons uitleef.
Dit is vir ons as studente ʼn belediging dat daar – sonder die nodige korreksie – meer aandag geskenk word aan eensydige berigte in die media, en die dagblad Beeld in besonder, as dat die Bestuur na die NWU se eie studente se stem luister en ondersoek instel na wat werklik onder ons leef en wat ons proaktief dóén.
Die Studentestem word blatant geïgnoreer!
In die lig van die bogenoemde eis ons:
Die daarstelling van ‘n Forum vir gesprekvoering tussen die Visekanselier en die verteenwoordigende studente van die Potchefstroomkampus en wat spesifiek daarop fokus om wanpersepsies te identifiseer en uit die weg te ruim. Hierdie Forum moet onder andere bestaan uit politieke organisasies wat op progressiewe liberale beleid gemik is. Die Forum moet binne 10 dae ná ontvangs van hierdie skrywe gevestig word.
Effektiewe transformasie wat die voortbestaan van Afrikaans as onderrigtaal op die Potchefstroomkampus sal verseker, binne ‘n meertalige en multikulturele konteks, met inagname van die demografie van die Afrikaansprekende bevolking van Suid-Afrika in die geheel en wat ook verteenwoordigend is van die breë Suid-Afrikaanse samelewing. Duidelike teikens moet teen einde November 2014 vir die volgende 5 jaar opgestel word wat transformasie binne hierdie konteks in die breë studente- en ook koshuislewe sal verseker.
Transformasie soos hierbo gestel moet dan by uitstek nie fokus op ‘getalletransformasie’ soos meestal in politieke retoriek aangevoer word nie, maar moet fokus op die verandering van denkwyses, weerlê van wanpersepsies en die skepping van ‘n multikulturele eenheid op die kampus, waarbinne verskeidenheid dog die andersheid van elke individu waardeer en gerespekteer word. Daar word vereis dat akademiese sowel as sosiale programme in plek gestel word wat hierdie kwessie sal aanspreek, om sodoende ‘n studentemassa te vorm wat ‘n verskil kan maak in Suid-Afrika. Hierdie eis moet ook deel uitmaak van die gesamentlike teikens en plan wat teen einde November 2014 gefinaliseer moet word.
Toegang vir alle studente tot die NWU-Potchefstroomkampus as ‘n meertalige kampus, met behoud van die grondwetlike reg om Afrikaans as onderrigtaal te behou terwyl toegang bevorder en Engels en Setswana ontwikkel word.
Fermer optrede deur Bestuur teenoor die media ten opsigte van onbillike beriggewing ten einde ons studente se integriteit en die geloofwaardigheid van ons kwalifikasies te beskerm.
Dat Bestuur die onwetenskaplike werkwyse staak om uitlatings te maak oor die studentelewe en oor studente sonder om hulle van die nodige feite en inligting by die studente as primêre bron hieroor te vergewis.
Die Universiteit van die Vrystaat se wit studentedekaan vir transformasie moet sy pos ontruim nadat hy klaarblyklik nie daarin geslaag het om die rektor se swart agenda deur te voer nie.
Dit is bevestig deur Lacea Loader, UV-woordvoerder.
Loader het egter ontken dat die besluit verband hou met Buys se planne om “fundamentele en volledige transformasie” oftewel verswarting van die Kovsie-kampus onder aanvoering van die rektor Jonathan Jansen deur te voer.
Buys het op gebruiklike wyse naakte Boerehaat ingespan om die inwoners van die JBM Hertzog-manskoshuis tot sy “kulturele hernuwingsproses”, te bekeer.
Groot ongelukkigheid heers onder studente en alumni van dié universiteit daaroor.
Klaarblyklik het Jansen se plan om soos gewoonlik ‘n witte te gebruik vir sy verswartingsprojek, nou gesneuwel.
Gedenkwaardighede, onder meer persoonlike items wat aan die Boere-generaal JBM Hertzog behoort het, is uit die koshuis verwyder as deel van Jansen en Buys se kultuurslopingprojek teen Afrikaners.
Die voormalige voorsitter van die Kovsie-alumni-trust en oud-inwoner van JBM, wat homself as “pro-transformasie” beskryf, se oë het blykbaar nou effens oopgegaan nadat die ANC-aanslag nader tuis beweeg het.
Jonathan Jansen, die rektor en aanstigter, wat openlik teen wit Afrikaners agiteer, het voorheen die “proses van hernuwing” verdedig, maar dit lyk asof Buys se dae getel is en Jansen van hom ontslae geraak het om sy verleentheid te verberg na heftige teenstand.
Jansen het oudergewoonte die ontstoke betrokkenes tot leuenaars verklaar en ontken dat gedenkwaardighede uit die koshuis verwyder is. Hy het gesê die naamsverandering van die koshuis “is deel is van ’n konsultasieproses”.
Rapport het egter ’n opname bekom van die toespraak wat Buys op 19 Februarie by JBM gemaak het. Hieruit is dit duidelik dat die studentedekaan onder aanvoering van Jansen, verklaar dat die sogenaamde “konsultasieproses” pure oëverblindery is.
Buys, ‘n NG-predikant wat deurgaans altyd Engels praat, het voor studente verklaar: “Ek wil dit duidelik stel: Hierdie koshuis sál verander. In elke opsig. Die naam van die koshuis sal verander. Die museum (in die voorportaal van die koshuis) met materiaal wat aan JBM Hertzog behoort het, sal verwyder word.
“Ek wil dit duidelik maak, of julle saamstem of nie, die goed moet dié jaar verander. Vanjaar is die jaar wat hierdie koshuis fundamenteel en volledig verander.”
Daar is groot ongelukkigheid oor die bestuurstyl van die Kleurlingrektor, wie se termyn pas verleng is: “Wanneer hy met ons op vergaderings praat, klink hy erger as ’n diktator. Hy praat soos ’n skoolhoof wat met laerskoolkinders praat, behalwe dat ’n laerskoolhoof nie sal vloek voor sy leerlinge nie.”
Vlaminge wat van Jansen se optredes voor ‘n buitelandse gehoor bygewoon het, het voorheen aan Praag gesê gehore was ook geskok deur die man se gebrek aan opvoeding, verwysings na seks met jong vroulike studente en onbeheersde gekruide taal.
Jansen het reeds in sy talle Beeld-opiniestukke sy minderwaardigheid met giftige anti-Afrikaanse en anti-wit ywer verklaar. Dit manifesteer voorts in sy skollie-gedrag en ongeskunstelde maniere.
Studente sê hul rektor se gereelde gebruik van die woorde “fok” en “my God” in die openbaar gee veral aanstoot.
Volgens ‘n voorbladberig in die Kaapse koerant, Die Burger, gaan “transformasie en die sentrum vir inklusiwiteit by die Universiteit Stellenbosch (US) na verwagting vanoggend vir groot spanning by ’n US-raadsvergadering sorg”.
Hoewel die huidige US-raad nie ten gunste van die radikale transformasie van die universiteit is, het die rektor, prof. Russel Botman, blykbaar ander planne. Soos Leon Lemmer in sy rubrieke op die praag-webblad gereeld berig, bedryf Botman ‘n vorm van universitêre politiek wat meer met linkse aktivisme as met akademie te make het.
Volgens bronne by die universiteit is ‘n “transformasieplan” wat van die blanke dosente en studente ontslae sou raak, asook die universiteit nog verder sou verengels, verleder jaar deur die universiteitsraad afgekeur. Maar Botman beskou nie die goedkeuring van die raad as noodsaaklik om in elk geval die plan uit te voer nie.
Sedert 2013 bestaan daar ‘n “Transformasiesentrum” op die kampus wat ten doel het om die US finaal van sy Afrikanerwortels en -erfenis te suiwer en daarvan ‘n Afrika-universiteit te maak.
Die sentrum beskik oor ‘n Facebook-blad waarin sy doelstelling omskryf is as “om transformasie op die kampus te bestuur, te ondersteun en te monitor”, dog dié missiestelling is intussen van die blad verwyder.
Ná die Universiteit van die Vrystaat met sy Reitz-huis-debakel en die Noordwes-Universiteit waar die sogenaamde “nazi-armgebaar” van damestudente tot ‘n nasionale polemiek gely het, is die Universiteit van Stellenbosch nou die derde Afrikaanse universiteit wat deur ‘n transformasie-aanslag in die gesig gestaar word, dié keer van binne die rektor se kantoor self.
Volgens Botman is die “breë trekke” van sy transformasieplan reeds aanvaar as deel van die US se Institusionele Voorneme en Strategie 2013 - 2018 waarvoor die raad op 29 April 2013 gestem het. Die“transformasieplan” was een van sewe aanvullende dokumente wat ook aan die raad voorgelê is.
Botman het teenoor Die Burger verklaar: “Die sentrum is gevestig as deel van ’n strategie ‘om ’n instelling te skep waarin ’n verwelkomende kultuur, gelykheid, diversiteit en transformasie floreer’.”
Die sentrum rapporteer regstreeks aan Botman en daarom voel hy hom nie gebonde aan die raad se sienings wat van meer “oorsigtelike aard” is, terwyl die transformasiesentrum deel van die “operasionele bestuur” van die kampus uitmaak.
Van die sentrum se personeel het reeds in die openbaar die Matie-alumni en donateurs as “struikelblokke vir transformasie” bestempel. Een van die aanbevelings van die transformasiesentrum is dat die naam van die DF Malan-sentrum verander moet word. Die sentrum bestempel ook die US in ‘n dokument as “hoofsaaklik wit, heteroseksueel, manlik, Afrikaans en met belang in die sieninge van die alumni en die konvokasie en sieninge in die Afrikaanse media”.
Mnr. Piet le Roux, een van die raadslede met ‘n pro-Afrikaanse siening en wat voorheen as nagraadse student ‘n video-onderhoud met praag gevoer het, sê: “My vertroue in die US-bestuur hang af van die antwoorde wat op my vrae verskaf gaan word. Ek is glad nie tevrede met die sentrum en sy aktiwiteite nie.”
Prof. Christo Viljoen, voorsitter van die US-konvokasie, het hom soos volg daaroor uitgelaat: “Dit hou ernstige implikasies vir die konvokasie in indien sy lede deur ’n amptelike US-afdeling as struikelblokke vir die uitvoering van die raad se beleid vir diversifisering en inklusiwiteit beskou word.”
Daar is sprake van ‘n mosie van wantroue wat by vandag se vergadering ingestel mag word. Die universiteit weier egter om die gewraakte “transformasieplan” beskikbaar te stel, aangesien dit “slegs ‘n beleidsdokument is” en daarom nie vir openbare insae nie.
Hierdie dames (30 Augustus 1963 in Johannesburg) is soos rolbalspeelsters aangetrek, maar dit was eintlik vir pistoolskiet, want hulle was bekommerd dat swartes uit die res van Afrika die land sou aanval en wou paraat wees. Tussendeur was daar ‘n pouse vir tee en toebroodjies.
deur Leon Lemmer
Tydens apartheid het die Indiese regering jaarliks in die Verenigde Nasies oor Suid-Afrika se rassebeleid gekla en strafmaatreëls voorgestel. Later het onafhanklike Afrika-lande saam in dié koortjie gesing. Plaaslik was die verweer dat Indië met sy kastestelsel nie die vinger na ons moet wys nie, want hier is geen onaanraakbares nie. Verder is Afrika-lande se binnelandse ellende en agterlikheid met die (relatiewe) voorspoed van en ontwikkeling in Suid-Afrika gekontrasteer.
Die onaanraakbares (Dalits) was die laagste van die laes in die Indiese kastestelsel, wat ruim voorsiening vir uitgeworpenes (“outcasts”) gemaak het. Die Indiese subkontinent was lank ‘n Britse gebied (die Raj, 1858-1947) wat so belangrik geag is dat die regeringshoof die status van onderkoning (“viceroy”) gehad het. Met onafhanklikheid in 1947 is diskriminasie teen Dalits verbied, maar hierdie gevestigde praktyk het uiteraard nie dadelik tot ‘n einde gekom nie. Regstellende aksie het gevolg, wat van die onaanraakbares bevoordeeldes gemaak het. Meer as 16% van die kolossale Indiese bevolking is Dalits en ‘n half miljoen van hulle het ‘n heenkome in Brittanje gevind.
‘n Vorige Britse Konserwatiewe Party eerste minister, John Major (1990-1997), het ‘n boek geskryf, More than a game: The story of cricket’s early years (London: Harper, 2008, 433p). Die boektitel is ontleen aan Thomas Hughes (1822-1896) se roman, Tom Brown’s schooldays (1857), waarin Tom van krieket sê: “It’s more than a game. It’s an institution” (p 174). Soos dit ‘n politikus betaam, beweer Major: “Of all empires, the British was the most benevolent and bequeated the most enduring legacies” (p 357).
Robert Mugabe het in 1991 van krieket gesê: “It civilises people and creates gentlemen” (p 8). Mugabe het óf nooit krieket gespeel nie óf sy stelling is vals. Samuel Johnson (1709-1784) het krieket in sy woordeboek (1755) gedefinieer as “a sport of which the contenders drive a ball with sticks in opposition to each other” (p 66). Vanweë die tradisionele Britse beleid van rassesegregasie kon Indiërs voor onafhanklikheid nie lid van ‘n krieketklub vir Europeërs word nie (p 194).
Indiërs was self nie vry te pleit van rassediskriminasie nie. “Inter-racial rivalry was fierce … Both Parsees [Zoroasters/Mazdaists] and Hindus restricted membership of their clubs to the upper-classes. Low-caste Indians were not welcome. Snobbery and exclusivity were not solely the prerogative of the British” (p 195). ‘n Uitsondering is met Palwankar Baloo (1876-1955), ‘n onaanraakbare, gemaak omdat hy ‘n uitstekende draaibalbouler was. Hy is as lid van ‘n Hindoe-klub toegelaat, “although caste taboos meant that he was left to eat and drink outside the pavilion. Indian caste restrictions mirrored Victorian social exclusion in an extreme form” (p 198). Baloo is nooit toegelaat om kaptein van ‘n span te wees nie.
In die Wes-Indiese Eilande is krieket van die begin van die 19de eeu deur klubs gespeel wat eksklusief vir wittes was (p 204). ‘n Kritikus het dit “illiberalism” genoem (p 206). Hulle eerste buitelandse kriekettoer was na die VSA en Kanada in 1886. Die Wes-Indiese span het uitsluitlik uit wit spelers bestaan (p 205). ‘n Aktivis, Pelham Warner, het daarop aangedring dat “any touring side going to England must include ‘four or five’ black players” (p 206). In 1900 is vyf swartes (p 207) en in 1906 ses swartes (p 208) in die toerspan ingesluit. Deesdae is die span heeltemal swart en geen aktivis opper beswaar nie. Major veroorloof hom die volgende opmerking: “Warner’s brave and far-sighted advocacy of racial inclusion is a refreshing example of the kind of enlightened attitudes that allowed Britain to rule its Empire with dexterity, and to give up its colonial possessions so deftly when the time arose” (p 206).
Wat in die Wes-Indiëse Eilande gebeur het, word in die nuwe Suid-Afrika vordering met transformasie en met die toepassing van die kwotastelsel genoem. In volgende rondtes moet daar elke keer meer (en in elk geval nie minder nie) nie-wittes in die span wees, anders word dit as ‘n terugwaartse stap beskou. Demografie word gou bygesleep, wat in die nuwe Suid-Afrika beteken dat alle sportspanne eintlik 80% (of minstens Fikile Mbalula se 60%) swart moet wees. Hieruit moet nie afgelei word dat spanne 20% nie-swart moet wees nie. Die openingswedstryd in die plaaslike 2010 Wêreldbeker-sokkertoernooi is gespeel sonder ‘n enkele wit Suid-Afrikaanse speler op die veld. Daar word suiwer rassisties verwag dat die getal nie-wit (en veral swart) spelers in ‘n sportspan progressief meer en die getal wit spelers al hoe minder moet word. As ‘n span een keer ‘n nie-wit (en veral swart) afrigter gehad het, moet die volgende een ook nie-wit (en verkieslik swart) wees, anders word dit as ‘n terugwaartse stap en as ‘n transformasieramp bestempel.
Die blanke Ray Jennings, wat jare lank as paaltjiewagter en kolwer met eer in die nasionale krieketspan diens gedoen het, het minder as twee maande gelede as afrigter groot sukses behaal deur die Suid-Afrikaanse onder-19-krieketspan tot sege in die Wêreldbekertoernooi te lei. By sy terugkeer was sy vergoeding nie, soos verwag kon word, dat hy outomaties in sy pos heraangestel is nie. Nee, hy is aan die vernedering onderwerp dat hy heraansoek om sy pos moet doen. Erger, sy aansoek was nie suksesvol nie.
Immer transformerend het Krieket Suid-Afrika (KSA) Lawrence Mahatlane as afrigter aangestel; ‘n mens wat slegs pigmentasiegewys bo Jennings uitgestyg het. Daarby het KSA die grenselose vermetelheid gehad om amptelik te verklaar “dat dit heeltemal onregverdig sal wees om te sê dat politiek ‘n rol daarin gespeel het” (Die Burger, 24 deser, p 28). KSA sou dit myns insiens nie waag om ‘n swarte te behandel soos met Jennings gedoen is nie. Van blankes word eenvoudig verwag om na die groter prentjie te kyk. Daardie prentjie is nie swart-en-wit nie. Daar word veronderstel dat wittes daarmee vir lief mee moet neem dat die prentjie eintlik net swart is.
Christo Buchner onderskei hom van ander sportjoernaliste deur nie altyd polities korrek te wees nie. Oor Jennings se ontslag skryf hy dat dit “verregaande is … om te wil beweer politiek het geen rol in die besluit gespeel nie .” Buchner lys dan sommige van Jennings se afrigtingsuksesse. “Sou die gerug ook waar wees dat Jennings uitgewerk is omdat hy enkele jare gelede nie die seun van ‘n senior krieketadministrateur, wat deel is van die sogenaamde Kaapse kabaal, gekies het vir die o.19-span nie, sal dit net nóg ‘n aanklag wees teen administrateurs wat eie belang bo dié van die spel plaas” (Die Burger, 25 deser, p 19).
Mahatlane is die soort afrigter wat KSA behaag, want “hy wil die ontwikkeling van die spel ‘n prioriteit maak … ‘Ek kan identifiseer met die uitdagings wat daar is om swart spelers na vore te bring'” (Die Burger, 25 deser, p 20). Opvallend is Mahatlane se gebruik van die geliefkoosde ANC-woord “uitdaging.” In sport word die term “ontwikkeling” met swartes geassosieer. Dít word ‘n prioriteit gemaak pleks van om te wen. Mahatlane se aandag is op swart spelers toegespits. Wit spelers word glad nie genoem nie.
Die gewraakte Engelse krieketspan uit 1968 waarvan die toer na Suid-Afrika afgestel is. Die gekleurde speler Basil D’Oliviera sit voor, heel links.
Na die oorlye van Basil D’Oliveira (1931-2011) is tot vervelens toe melding gemaak van hoe sleg hy deur die “apartheidsregime” behandel is. Hy was van Indies-Portugese oorsprong, het in Kaapstad krieket gespeel, maar in 1960 na Engeland uitgewyk. In 1968 is hy as ‘n plaasvervanger vir die Engelse toerspan na Suid-Afrika gekies. Die Vorster-regering het hom egter toegang geweier en die Engelse het toe die toer afgelas. In die nuustydskrif Time (4.12.2011) het Trevor Manuel na D’Oliveira se dood uitgevaar teen die “oppressive apartheid regime” en die UDF/ANC-slagspreuk herhaal: “No normal sport in an abnormal society.”
Die vraag kan gevra word: Is die nuwe Suid-Afrika ‘n normale samelewing? Is dit waar, soos die ANC so graag en so dikwels beweer, dat ons nou ‘n nie-rassige samelewing het? Is swart bevoordeling en die gevolglike wit benadeling normaal? Is sport- en ander kwotas normaal? Is dit wys om die doel van mededingende plaaslike en internasionale sport te verydel deur te verwag dat minder verdienstelike swart spelers suiwer op grond van ras of kleur bo meer verdienstelike wit spelers ingesluit moet word? Dit is ‘n waarheid soos ‘n koei dat mense as indiwidue en as groepe verskil. Waarneming dwarsoor die wêreld toon dat party groepe in sommige sportsoorte beter as ander vaar: swartes in bv hardloop en boks, wittes in bv tennis en swem. Dui die sosiogeniëring van die ANC op normaliteit of ideologiese irrasionaliteit?
Oor die Indiese gene van D’Oliveira is daar meer te sê. In Engeland was daar ‘n Indiese krieketspeler, KS Ranjitsinhji (1872-1933), wat in 1896 uit die Engelse span vir die eerste toets teen Australië gelaat is omdat geredeneer is dat hy nie ten regte Engeland kan verteenwoordig nie (Major, p 318). In hierdie verband was daar ook druk van die Britse regering. Toe hy wel vir die tweede toets gekies is, het hy sportief verklaar dat hy sal speel mits die Australiese span nie beswaar het nie. Hulle was tevrede en hy het vir Engeland gespeel. Hierdie billikheid het in die geval D’Oliveira ontbreek. In 1899 was daar weer ‘n poging om Ranji uit die Engelse span te hou. Major noem die voorsitter van die keurkomitee “pig-headed” (p 328).
Oor die Kaapse afkoms van D’Oliveira is daar ook meer te sê. Charles Lawrence het in 1868 ‘n krieketspan bestaande uit uitsluitlik Australiese inboorlinge na Engeland gebring vir wedstryde teen klub- en graafskapspanne. Hulle “amused spectators with exhibitions of how to throw a boomerang” (p 221). In 1878 het die eerste amptelike Australiese krieketspan Engeland besoek. Die toeskouers was verbaas dat dit ‘n eksklusief wit span was (p 226).
Vir Suid-Afrika se eerste kriekettoer na Engeland in 1894 is Krom Hendricks, ‘n bruin snelbouler, as spanlid gekies. Die Britsgebore eerste minister van die Kaapkolonie, Cecil Rhodes (1853-1902), het Hendricks se insluiting geveto “on the spurious grounds that he didn’t want Hendricks to be subjected to insulting native stereotyping, such as the endless requests for demonstrations of spear-throwing that had beset the Australian Aboriginal tour of England a quater of a century before. He was quoted as saying, ‘They would have expected him to throw boomerangs during the lunch interval’ … Rhodes’s real intention was to enable an all-white team to travel, and Hendricks was excluded” (p 202).
Wit Suid-Afrikaanse rugbyspanne was in die apartheidsera nie in Nieu-Seeland welkom nie, maar eksklusief Maori-spanne word in die nuwe Suid-Afrika toegelaat. Die verskil is glo dat eersgenoemde politiek- en laasgenoemde kultuurgebaseer is. In die vorige eeu het internasionale sportliggame venynig met woord en daad teen wit Suid-Afrikaanse sportspanne te velde getrek. Deesdae is daardie selfde liggame stil oor diskriminasie teen wit sportmanne. Daar word met verskillende mate gemeet.
Die jongste is dat die bruin en gewese Springbok-vleuel, Chester Williams, “glo Suid-Afrika kan transformasie aanhelp met ‘n aparte span soortgelyk aan die Nieu-Seelandse Maori’s” (Die Burger, 23 deser, p 18). Dit is die ou storie: wittes moet inklusief wees en mag nie ‘n aparte span vorm nie. Nie-wittes, daarenteen, mag eksklusief wees deur wittes uit te sluit. Apartheid word ‘n misdaad teen die mensdom genoem as dit wittes bevoordeel. As soortgelyke rassediskriminasie ter bevoordeling van nie-wittes toegepas word, ontvang dit goedkeuring en lof. Dan word na rassediskriminasie met mooi woorde soos “regstelling” en “bemagtiging” verwys. Die gediskrediteerde woord “apartheid” word dan nie gebruik nie.
Die voorafgaande toon dat daar heelwat skynheiligheid in die politiek en sport is, dat rasse-segregasie nie ‘n Afrikaner-uitvinding is nie, dat rassediskriminasie nie net by wittes voorkom nie, asook dat raskwotas in sport en die geval D’Oliveira nie uniek is nie. As aktiviste oor meer agtergrondinligting beskik het, kon hulle verkieslik minder oor ‘n geval soos D’Oliveira gekraai het. In die bedryf waarin aktiviste hulle bevind, word woord en daad egter nie maklik deur feite gekniehalter nie.
Die minister van sport, Fikile Mbalula, het gesê ʼn kwota van 60% swart spelers in sekere nasionale sportspanne waar Afrikaners verteenwoordig is, sal nie voor die verkiesing afgedwing word nie.
Mabalula het nadat hy Woensdag met die vakbond Solidariteit, die burgerregte-organisasie AfriForum en die Vryheidsfront Plus ontmoet het, klaarblyklik begin bekommer oor eenheid in die ANC.
Dit wil voorkom asof die VF+ en Solidariteit sekere toegewings oor transformasie aan die minister belowe het wat hom van plan laat verander het.
Alhoewel Solidariteit tydens die vergadering ‘n petisie met 52.000 handtekeninge aan Mbalula oorhandig het, het vorige petisies weinig invloed gehad om die doelwit van verswarting te keer.
Die VF Plus se parlementêre woordvoerder oor sport Anton Alberts het trouens na die vergadering verklaar dat ontwikkeling die sleutel is tot die verwesenliking van transformasie in sport.
Hy het daarmee die VF+ se verbintenis tot transformasie beklemtoon.
Suid-Afrika is die enigste land ter wêreld waar sportboikotte teen spelers geld en waar ‘n minderheid “uitgetransformeer” word met die volle samewerking van partye wat sogenaamde minderhede verteenwoordig.
Lande waar openlike menseregtevergrype hoogty vier, burgeroorlog woed, diktature heers en kindersoldate opgelei word, neem die afgelope eeu heeltemal ongehinderd deel aan alle byeenkomste.
Die sporte wat in Suid-Afrika uitgesonder word, is veral sporte waaraan Afrikaners deelneem en presteer.
Nie Solidariteit of die VF+ het hierdie onverkwiklike toedrag van sake verwoord of aangespreek nie, maar hul verbintenis tot “ordelike” transformasie bevestig sonder om die belaglike beginsel of die wenslikheid van algehele verswarting in gewilde wit sporte te toets.
Dit is in alle waarskynlikheid die rede waarom Mbalula bes gegee het om die verswarting van sport tot na die verkiesing uit te stel.
“As ontwikkeling behoorlik gedoen is en die regering stort die behoorlike finansiële bydraes in die regte plekke, sal sportsterre natuurlik ontwikkel en daar sal genoeg talentvolle sportlui in die toekoms wees, ongeag hul velkleur,” het Alberts gesê.
In wese het Alberts dus die toewysing van fondse aan blanke kinders ge-veto.
Die vakbond Solidariteit het onderneem om enige kwota in sport in die howe te toets. ‘n Woordvoerder van Solidariteit, sê die partye het ooreengekom het om verdere samesprekings oor kwotas en transfomasie te voer en daarmee het die vakbond ook duidelik die onverkwiklike beginsel van transformasie aanvaar.
Mbalula het voorheen gesê daar moet dringend ’n transformasieplan opgestel word om veral die grootste sportsoorte te verswart.
Prof. Somadoda Fikeni, die voorsitter van ’n spesiale afvaardiging wat handel oor die transformasie in sport in Suid-Afrika, het die voorstel gedoen.
Hy is deel van ‘n afvaardiging van Belangrike Persone wat die transformasie in sport glo ondersoek, maar duidelik op politiek fokus eerder as sport.
Fikile Mbalula, die minister van Sport en Ontspanning, het in 2012 die sogenaamde “afvaardiging” saamgestel om druk toe te pas oor sporttransformasie.
Die afvaardiging het ook in ’n verslag opgestel met redes waarom transformasie nie na wense vorder of toegepas word nie.
Behalwe vir Fikeni, bestaan die afvaardiging ook uit persone soos Ria Ledwaba, ’n sakevrou, Silas Nkanunu, ’n voormalige president van SA Rugbyraad, prof. Tim Noakes, ‘n sport wetenskaplike, dr. Willie Basson, Peter de Villiers, en Sam Ramsamy, die huidige president van die SA Olimpiese Komitee.
Skoppensboer lees ook netnou op praag die artikel oor die nuwe rassekwotas wat die geagte minister van sport, Fikile Mbalula wil afdwing. Daar moet nou 60% swart spelers wees. “Onrealisties!” roep die rugbyskrywers in die koerante uit.
Nou wonder Skoppensboer by sigselwers: Rugby, vriend of vyand? Daai Amerikaanse joernaliste van die Financial Times, Patti Waldmeir, het mos in haar boek Anatomy of a Miracle oor die De Klerk-regering se netjiese kapitulasie aan die ANC geskryf: “Afrikaners swopped apartheid for rugby and they thought they had made a good deal.”
Baie Afrikaners sal seker hul erfgrond, familieplase, voorstedelike huise, asook Versamelde Werk van Langenhoven wat heel bo buite bereik op die boekerak staan, vir rugby verruil. Sommer hul vrouens ook, as dit daarop aankom.
Maar is rugby die prys werd? ‘n Amerikaner het eenkeer vir Skoppensboer gesê om ‘n seiljag te besit, is soos om met ‘n reënjas onder ‘n stort te staan en honderddollarnote op te skeur. Dis ‘n duur plesiertjie.
Is daardie paar oomblikke van gewoonlik drankbenewelde ekstase as die Springbokspan ‘n drie druk of met ‘n skop deur die pale slaag die miljarde rande wat Afrikaners in hul gunstelingsport stort, werd? Want die rugbystadions wat oral in die land pryk en deesdae al hoe meer vir sokker gebruik word, is nie met staatsgeld gebou nie. Nee, dit was kaartjieverkope en skenkings en borgskappe wat dít alles tot stand gebring het.
Geld uit die volk se sakke. Wat nou onder die heerskappy van Fikile Mbalula ressorteer. En al die brandewyn-en-coke-drinkende, hardebaardrugbybase spin deesdae soos klein katjies rondom Mbalula se voete, nie waar nie?
Wat het rugby-administrateurs en Agri-SA in gemeen? Albei is amper méér ten gunste van rassetransformasie as die ANC self! Agri-SA wíl die boere se grond deur “opkomende boere” laat oorneem. Trouens, hulle bied selfs aan om daarmee te help. Net so bestee die rugbybase miljoene van hul Afrikanerondersteuners se geld om swart skool- en klubspanne op te lei, ten einde rugby binne die afsienbare toekoms te verswart.
Elke rugbyspeler kry trane in sy oë as hy die onderbroekvlag sien wapper. Die draers van die Groen en Goud sing Oom Kosie Sukkel in Afrika met stemme wat van emosie bewe!
Daarom dink Skoppensboer dat ‘n swart Springbokspan met ‘n halwe blanke speler wat die demografie van die land weerspieël, onvermydelik is. Dis dan wat almal uit die diepte van hul harte begeer en al jare lank bepleit.
Laat die Blou Bulle maar dan die Swart Bulle in pienk truie word. En laat die Stormers of die Cheetahs onderskeidelik Xhosa- en Sotho-sprekend raak. Ten minste sal dit ‘n verandering wees ná soveel Afrikanerspelers wat al hul Afrikaans voor die kameras vergeet.
Maar dink net aan die bedekte voordeel vir Afrikaners. Die miljarde rande wat ons stadions en seisoenkaartjies en bier en vervoer en parkeerplek en petrol en wat nog bestee het om Rugby te aanbid, sal skielik ‘n ander heenkome vind. Dalk kan ons daarmee Afrikanerbesighede begin om vir ons mense werk en welvaart te skep. As ons net vyf persent van die fondse wat rugby opslurp aan die Afrikaanse kultuur bestee, sal ons weer operasterre, vol teaters, asook weekliks nuwe Afrikaanse films of boeke hê! Nuwe Afrikaanse media op die internet. Beurse vir studente.
Pleks van die Engelse sport rugby, kan ons gerus weer atletiek begin doen waar mense teen tyd of afstand of hoogte meeding en dit moeiliker is om kwotas in te voer. Of ons kan die skermkuns of skaak of yshokkie begin beoefen. Gholf. Niemand het nog ooit vir Ernie Els of Retief Goosen aangesê om swart te word nie. Sporte waarin die ANC-kaders ewe min as in Afrikaanse kultuur belangstel, want daar is nie groot somme geld wat vloei en in die vorm van salarisse of fooie afgeskep kan word nie. Daar is wel groot geld vir beroepsgholfspelers, maar dié word gewoonlik buite die land verdien.
En wat van ‘n eie Afrikaner- Olimpiese Komitee wat by die IOK aansoek om lidmaatskap kan doen? Dan is ons mos vir goed van Fikile Mbalula en sy politieke inmenging in sport ontslae.
Ook op skool is die rugbykultuur ongesond. Vele middelmatige onnies wat hul onderrig afskeep, het al as amateurrugby-afrigters jare by skole geslyt. En die hoofseun is mos gewoonlik die kaptein van die rugbyspan. Net soos die eerste span een en almal prefekte word en daardie skrander, skraal outjies wat dalk eendag ‘n Microsoft kon begin of die atoombom weer kon uitvind, afgeskeep en ontmoedig word.
En dan: vanaf ouderdom 13 is al die skoolseuns al op stereoïdes, drink proteïenaanvullings, bou spiere en doen kragoefeninge, alles in die hoop om die eerste span te haal.
Jare later gaan hulle vroeg dood, as hulle nie met krukke moet loop van al die knie-operasies wat hulle moes ondergaan nie. En die stampe en skoppe teen die kop wat hulle opdoen, lei in vele gevalle tot harsingskudding, breinskade en wat nog.
Moontlik het breinskade jou in in die verlede vir ‘n politieke loopbaan in die Nasionale Party gekwalifiseer. Was FW de Klerk ooit ‘n rugbyspeler? Of Pik Botha?
Die ANC se planne om sport verder te verswart met hul nuutste kwota-reëls, is steeds op die kaarte, maar sal nie voor Mei gebeur nie.
Die minister van sport hou vol dat hulle sal optree teen “ongetransformeerde” spanne.
Gert Oosthuizen, oud-Broeder en die adjunk-minister, is ‘n lid van die Strategiekomitee in die parlement vir die ANC, en is doodstil oor die jongste anti-wit dreigemente.
Die teiken is ook van toepassing op sportsoorte se bestuurs- en administrasiestrukture.
Fikile Mbalula, die voortvarende minister van sport, en die Suid-Afrikaanse Rugbyunie (Saru) het Maandag kopgestamp oor die persentasieregstelling van swart spelers op nasionale vlak.
Ná ‘n vergadering van drie ure lank tussen die departement van sport by Saskok se hoofkantoor in Olympic House, Johannesburg en die vyf grootste sportbeheerliggame, het die ANC begin terugkrabbel oor die tydskaal.
Maar Mbalula het volgehou dat al vyf unies aan sy transformasieteiken onderwerp word om te verswart.
Mbalula het verlede week gesê nasionale spanne sal uit 60% swart spelers moet bestaan voor die nuwe regering in Mei in werking tree.
Jurie Roux, Saru se uitvoerende hoof, sê hy sal graag saam met die regering werk om transformasie in rugby te bevorder.
Roux weet goed, net soos wit rugby-kykers, dat alhoewel die blokkaartjieverkope by wedstryde deur maatskappye gedek word wat transformasie wil aanmoedig, die DStv-betaalkanaal sal ondergaan as rugby moet verswart.
Wit rugby is die DStv se gans wat die goue eiers lê en Mandela se destydse verskyning in die groen trui was kennelik die enigste verswarting wat Suid-Afrikaanse rugbyliefhebbers in gedagte gehad het.
“Hopelik stem ons almal saam om ’n sinvolle plan te bedink,” het Roux aan Beeld gesê. Die “sinvolle plan” waarna Roux verwys, is duidelik een of ander truuk om die verswarting van rugby effens langer uit te stel om DStv te red.
Mbalula het glo by die vergadering te kere gegaan oor die “mantel van oneerlikheid” van sekere wittes wat beloftes maak, maar te min doen om te verswart.
Hy het verlede week verklaar dat sportsoorte wat weier om te transformeer, verbied sal word om aan internasionale kompetisies deel te neem.
Mbalula het met verwysing na Naspers gesê “die media is ’n spul losers” wat sensasie soek oor transformasie.
Dit lyk dus asof Mbalula nie beïndruk is met Naspers se stadige tempo van verswarting nie, ten spyte van die mediamonopolie se volgehoue verbintenis daartoe.
Penguin is glo “verheug” om aan te kondig dat ‘n boek oor Zelda la Grange se transformasie van ‘n Afrikaner na iemand wat rasvermenging voorstaan, die lig sal sien.
La Grange het jare gelede Mandela se vertroueling geword en vir hom gewerk tot en met sy dood verlede Desember. Sy sal ‘n gedeelte van die tantième van die boek aan die Nelson Mandelastigting skenk.
Good Morning, Mr Mandela is volgens die uitgewers die “verhaal van hoe ‘n jong vrou se lewe en alles wat sy vroeër geglo het, verander is deur die grootste opdrag van haar tyd”, naamlik rasse-integrasie soos deur die Anglo-Amerikaanse marionet Mandela gepredik.
Zelda la Grange is volgens die jongste Britse propagand-aanslag ‘n “wit Afrikaner wat aan die reëls van segregasie geglo het”, maar oorgehaal is om die verdwyning van Afrikaners te ondersteun.
Dit is klaarblyklik “aangrypend en roerend” om oor die transformasie te lees, sê Penguin.
Dié boek sal poog al die ongerehabiliteerde wittes daarvan te oortuig om met swartes te meng, en Afrikaners te laat afsien van enige wettige staatkundige aansprake deur ‘n rooskleurige prentjie van die terroris Mandela voor te hou.
Dit is nie duidelik of die boek ook Le Grange se lesbiese voorkeure en gebrek aan ‘n toekomsblik uitbeeld nie.
Daar is geen verwysings in die boek na die onrusbarende styging in verkragting, kinderverkragting, geweld en misdaad wat deur Mandela se vrylating meegebring is nie, en ook nie na die skerp daling in Suid-Afrikaners se lewensverwagting nie.
Die huidige swart aanslag teen wit boere geniet eweneens geen aandag nie.
Die regering van SA en die Grondwet maak voorsiening vir die inagneming en die bestaansreg van elke etniese groep en volk binne die grense van Suid-Afrika. Die uitbuiting van die blanke Afrikaanssprekende blyk nou weer uit die gedrag van die UV se koshuisbestuur.
Volgens Anell Fourie, woordvoerder vir onderwys van Front Nasionaal, “ontstaan tradisie en kultuur spontaan vanuit gemeenskappe met dieselfde denkwyses en doelstellings en word sodanig gevestig. Om ‘n kunsmatig herskepte “nuwe” tradisie of kultuur af te dwing, is om ‘n situasie te skep waar ‘n kultuur benadeel word ten gunste van twyfelagtige ideologiese oogmerke. Saam met die vernietiging van tradisie in die opvoedkundige konteks, gaan onvermydelik ook die verval van dissipline en respek.”
Front Nasionaal voel dat die verwysing na studente wat tydens ‘n vergadering nie na die rektor geluister het nie, ‘n duidelike bewys is dat die huidige rektor, as gevolg van sy vorige uitlatings en blatante rassisme en weersin in Afrikaners bloot nie meer die die respek van sy studente afdwing nie. Dít, opsigself, is reeds rede tot groot kommer.
FN wil hom uitspreek en sy duidelike afkeer bekendmaak van die huidige sogenaamde ‘transformasie’ wat in die JBM Hertzog-koshuis plaasvind. Hertzog se noue, historiese verbintenis met Vrystaatse tradisies is veel meer as ‘n eeu oud en is verhewe bo rassepolitiek en eiewaan. Om sy naam dus van die koshuis te verwyder, verteenwoordig kulturele en opvoedkundige vandalisme.
Me. Fourie het verder gevra: “Waarom moet daar selfs sportgedenkwaardighede van ‘n vorige koshuisinwoner verwyder word? Dit is betreurenswaardig dat sulke blyke van vorige prestasie nie verder vertoon mag word nie.”
Daar word tans ook fisieke geweld op ongekende skaal teen Afrikanerplaasboere en -stedelinge gepleeg, veel meer as wat tot die onlangse afstigting van die Krim vanaf die Oekraïne gelei het. Volgens Fourie, behels “die moord op ‘n volk en ‘n groepering meer as bloot die ontneming van lewens; dit behels ook die ontkenning en ontneming van ‘n eie tradisie, taal en kultuur. Hierteen is ons ten sterkste gekant.”
Afrikaans word uitgesluit uit die samelewing, sê Andries Visagie, dosent aan die Universiteit van Pretoria, maar transformasie sal die taal red.
Prof. Visagie het sy pleidooi nietemin in Engels geskryf.
Volgens die 2011-sensus het die aantal moedertaalsprekers van Afrikaans met 800.000 individue toegeneem sedert die vorige sensus.
Afrikaans floreer as die derde grootste moedertaal in Suid-Afrika en as ‘n gewilde taal van kommunikasie in Namibië.
Die lojaliteit van Afrikaanse lesers wat boeke in hul moedertaal verkies is dikwels ‘n bron van jaloesie vir uitgewers wat fokus op publikasies in ander tale, skryf Visagie.
Visagie bemerk ‘n “interne verdeeldheid binne die Afrikaanssprekende gemeenskap” tesame met ‘n “skynbaar nimmereindigende neiging onder sake- en openbare instellings om sektore waar Afrikaans vrylik gepraat word”, te beperk.
Die vraag is of Afrikaans sal in staat wees om hierdie uitdagings te oorkom en om te floreer as ‘n moedertaal, vra hy.
Meer as 50 persent van Afrikaans se eerstetaalsprekers is bruin, maar voel gemarginaliseer deur die gebruik van ‘n Kaapse dialek van Afrikaans wat steeds “onvoldoende” in die standaard-variëteit van die taal gereflekteer word, volgens Visagie.
Hy is egter bemoedig deur Nathan Trantraal en Ronelda Kamfer wat die legitimiteit van Standaardafrikaans bevraagteken.
Visagie beveel aan dat die besluitnemers by die Taalkommissie van die Suid-Afrikaanse Akademie Vir Wetenskap en Kuns hul reëls hersien en verkieslik nie “agter geslote deure” nie.
Visagie bepleit “noodsaaklike uitgebreide mediadeelname” asook ‘n proses gelei deur “dapper besluite van die belanghebbendes wat op die kommissie dien”.
Volgens Visagie beweeg baie gekleurde sprekers van Afrikaans na Engels as die taal van hul keuse, want hulle voel te ver verwyder van standaard-Afrikaans as ‘n variant van wit sprekers.
Hy meen dat “versoening binne die Afrikaanse taalgemeenskap steeds onafgehandel is weens die rasseverdeling wat samehorigheid onder die meer as 6 miljoen moedertaalsprkers ondermyn”.
Engels geniet steeds massiewe staatsondersteuning ten koste van Afrikaans, sê hy.
Universiteite wat histories Afrikaans as ‘n medium van onderrig aanbied, verkeer onder baie druk van Engels, die lieflingstaal van die huidige regering, kla Visagie.
Hy betreur die sluiting van Afrikaanse taaldepartemente by sommige tersiëre instellings, maar plaas sy hoop daarop dat die staat sal swig voor die sukses wat moedertaalonderrig kan verseker.
Dr. Gerda Odendaal, nadoktorale navorsingsgenoot van die Universiteit van Stellenbosch
deur Leon Lemmer
In sy eerste rede as voorsitter van die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns in 2012 het Wannie Carstens (Praag 17 Nov) getoon hy is ‘n mens van die oomblik deur na uitdagings te verwys en die laertrekmentaliteit af te keur. Hy het genoem dat die Akademie die gehalte van Afrikaans wil bevorder, maar hiervan het nog absoluut niks in bv die Afrikaanse Taalraad (ATR) tereg gekom nie.
Toe hy sy voorsittersrede in 2013 gelewer het, was Carstens meer rammetjie-uitnek. Die Akademie gaan die foute en ongeregtighede van die verlede regmaak en volwaardig deel van die nuwe Suid-Afrika wees. Daarom gaan transformasie daadwerklik bevorder word. Dit sluit teenkanting teen wit mans in deur te buig voor die demografiese profiel wat betref ras, geslag en ouderdom. Die sug na diversiteit en inklusiwiteit word deur hom sonder meer aanvaar. (Die teks van hierdie twee voordragte is op die webwerf van die Akademie beskikbaar.)
Dit is die agtergrond vir die byeenkoms van die Akademie en die ATR wat op 17 deser in Garsfontein, Pretoria, onder die vaandel van “Afrikaans: Almal se taal!” gehou is (Beeld, Die Burger, ATR-webwerf, 18 Jan). Om die ideaal van inklusiewe Afrikaans te bevorder (en om in die proses besorgdheid oor die gehalte van Afrikaans links te laat), was dit natuurlik nodig om die vier sprekers (twee wit en twee bruin) sorgvuldig uit te soek. Suiwer demografies is die Akademie se ideaal sekerlik om vorentoe by sulke geleenthede ‘n oorwig nie-wit sprekers uitsluitsel oor die lot van Afrikaans te laat gee. Daar sal demografies/demokraties seker nie toegelaat word dat hierdie ideaal verwater word deur die veel groter en meer substansiële bydrae wat wittes/Afrikaners tot Afrikaans gelewer het nie.
Die twee bruin sprekers was die opvoedkundige Michael le Cordeur (Praag 26 Jan) en die taalkundige Frank Hendricks. In albei voordragte is Carstens se ideale ondersteun. Die twee wit sprekers was Ernst Kotzé en Gerda Odendaal. Teen Kotzé het ek geen wesenlike beswaar nie. Hy het reeds lofwaardige taalkundige werk gedoen. Ek het gehou van sy skynbare onwilligheid om die nie-akademiese Mandela-naam te aanvaar deur voort te gaan om sy werkplek die Universiteit Port Elizabeth te noem. Die res van my skrywe handel oor Odendaal.
Dit behoort gou duidelik te wees waarom Odendaal (afgesien daarvan dat daar uit vier sprekers demografies eintlik twee vroue móét wees) as spreker genooi is. Haar taalkundige en politieke standpunt pas die Carstens-Akademie en die ATR soos ‘n handskoen. Ek verlaat my op twee inligtingsbronne. Albei is te vinde op die Universiteit Stellenbosch (US) se SLiP (Stellenbosch Literary Project). Hierdie voorkeur vir ‘n Engelse benaming is kenmerkend van die Botman-US. Odendaal se eerste teks is in Engels.
As Praag-lesers na Nelson Mandela se dood na die US-webwerf gegaan het, sou hulle seker nie hulle oë geglo het nie. Afgesien daarvan dat ‘n mens via die Engelse webwerf by die een in Afrikaans uitkom (pleks van andersom), was die heel eerste skakel of naslaankeuse “Madiba”. Dit kon seker niks anders as ‘n Botmanistiese foefie wees nie. Hierdie skakel is intussen verwyder. In die plek daarvan heet Botman op ‘n video die nuwe Maties welkom teen die agtergrond van ‘n prominente Mandela-foto. Russel Botman, die US-rektor, het blykbaar op eie inisiatief Mandela postuum tot die US se beskermheilige verklaar.
Botman klou naïef vas aan die valse ná-1989-beeld van Mandela as “die wyse, versoeningsgesinde, vriendelike oupa van die nasie”. Leopold Scholtz vestig uiteindelik ook die aandag op die vroeëre militante marxistiese Mandela (Die Burger, 31 Jan, p 14). Scholtz kon gerus anti-blank by sy karakterisering van Mandela gevoeg het. As ANC-aktivis sal Botman voortgaan om sy akademiese posisie tot voordeel van sy politiek te misbruik, tensy die US-raad hom, verkieslik met ‘n ultimatum, tot orde roep. Uit sy eie sal Botman nie hoor nie. Hy het die spreekwoordelike haas in sy oor. Sy legkaart bestaan uit net een stuk en dit is die ANC. Die komitee van universiteitshoofde behoort ook sodanige politieke vrypostigheid en absolute gebrek aan ideologiese neutraliteit te verbied, maar dit is ‘n ydele hoop.
Ek het die Madiba-skakel op die US-webwerf gebruik om te lees oor wat Mandela te sê gehad het oor die etniese samestelling van die US (klaarblyklik studente en personeel), naamlik dat dit die demografie moet weerspieël. Ook dat Afrikaans as onderrigtaal afgeskaal moet word: “Die belangrikste uitdaging vir die US is om weg te beweeg van die bevoordeling en bemagtiging van die Afrikaner-minderheid.” Daar kan myns insiens geen twyfel wees nie dat Botman alles in sy vermoë doen om aan Mandela se wens te voldoen.
Gaan gerus ook die huidige personeelsamestelling van die departement Afrikaans en Nederlands op die US-webwerf na. Dit is die departement waarin hoogleraars soos Willem Kempen en Meyer de Villiers in taalkunde en WJ du P Erlank (Eitemal), WEG Louw en Dirk Opperman in letterkunde eens dosente was. In die afdeling Afrikaans van die fakulteit opvoedkunde was daar dosente soos Ernst van Heerden en Hennie Aucamp. Besin oor hoeveel akademiese skade aangerig word as dosente aan die Botman-US in groot mate ingevolge nie-akademiese oorwegings (etnisiteit en geslag) aangestel word. Op die vlak van professor het daar net een wit man as voltydse professor in die departement Afrikaans oorgebly en hy tree eersdaags af. Dit is wat gebeur as geswig word voor die ANC-dogma dat almal wesenlik gelyk of eenders is; dus dat mans en vroue, asook wittes en nie-wittes, sonder skade uitruilbaar is.
In hierdie milieu was Odendaal ‘n student. Die ATKV het in 2010 ‘n studiebeurs van R20 000 aan haar toegeken. In 2012 het sy ‘n doktorale proefskrif voltooi: Die herstandaardisering van Afrikaans: ‘n Praktiese benadering met die AWS [Afrikaanse Woordelys en Spelreëls] as gevallestudie. Odendaal se standpunt stem ooreen met dié van Magdaleen Kruger, die hoof van RSG. Kruger beywer haar vir transformasie, sodat RSG nie ‘n “ou, wit stasie” moet wees nie (Praag 10 Feb). Standaardafrikaans is een van die dinge wat volgens Kruger moet verander. Afrikaans moet glo geherstandaardiseer word; “teruggegee” word aan die eerste praters van hierdie taal, naamlik die bruines.
By sowel Odendaal as Kruger is daar ‘n groot skeut linkse (spesifiek ANC-) politiek. Oor Kruger se politiek het ek voorheen geskryf. Hierdie keer beperk ek my teks tot Odendaal s’n. Sy is blykbaar nou ‘n dosent in die US se departement Afrikaans. Soos haar kollegas sal sy sekerlik ook polities korrek in gebreke bly om Botman se beleid van verengelsing openlik teen te staan. Odendaal se politiek blyk duidelik uit haar huldeblyk aan Neville Alexander en ook uit haar pleidooi vir die herstandaardisering van Afrikaans.
In die nuwe Suid-Afrika het dit mode geword om gewig aan ‘n Afrikaans-argument te gee deur na Alexander se verwys. Sy cv word as onbesproke geag omdat hy ‘n dekade lank op Robbeneiland aangehou is. Niks negatiefs word deur Odendaal oor hom geuiter nie. Dat hy oor Afrikaans in Engels gepraat en geskryf het (soos Jakes Gerwel wat sy intreerede as hoogleraar in Afrikaans in Engels gelewer het), word nie genoem of teen hom gehou nie. Dit is vir Odendaal voldoende dat Alexander pleks van ‘n werklike pleitsbesorger vir Afrikaans veel eerder ‘n voorstander van moedertaalonderrig en meertaligheid was. Wat Alexander betref was Afrikaans maar net een van die tale wat in Suid-Afrika aangetref word en sekerlik nie sy taal van voorkeur nie.
Odendaal noem Alexander ‘n “idol”; as iemand wat die wêreld ‘n bietjie beter agtergelaat het. Hoe het hy dit reggekry? Deur hom met “political activism” via die bevordering van “guerrilla warfare” vir “South Africa’s democratic revolution” te beywer. Alexander was ‘n marxis en ‘n “revolutionary activist” en lid van Steve Biko se radikale Black Consciousness Movement. Met so ‘n getuigskrif het hy ‘n buitengewone professor in die US se departement Afrikaans en Nederlands geword. Dit moet ‘n mens wees wat nie die onbeskaafdheid van die “bevrydingstryd” se bomme en landmyne, van mense wat lewendig verbrand is, ens, beleef het nie, wat vir so ‘n stryder net bewondering kan hê. As Odendaal naasbestaandes weens hierdie misdadigers se optrede verloor het, sou sy ‘n ander deuntjie gesing het. Gelukkig erken sy haar onkunde: “Being part of the ignorant youth …” Hierdie mense word gevoer op ‘n dieet waarvolgens apartheid ongoddelik sleg was en Mandela en sy kamerade nooit ‘n vlieg skade aangedoen het nie. Ek verpes dit ook as iemand van ‘n “so-called Coloured” praat of skryf. Daar is werklik ‘n gekleurde of bruin etniese groep.
Oor taal skryf Odendaal dat Alexander dit teen die “racialisation of Afrikaans as belonging to any group of speakers” gehad het. Soos dat Afrikaans aan die bruines “teruggegee” moet word, soos Magdaleen Kruger wil doen? Alexander wou al die Suid-Afrikaanse swart tale harmonieer (seker tot een taal konsolideer) en Afrikaans omvorm tot “a language of reconciliation, restitution [teruggee?] and nation building”. Lees gerus die teks van Alexander se voordrag wat heel gepas op die webwerf marxists.org te vinde is. Oor Standaardafrikaans skryf hy: Nasionalistiese Afrikaners “fabricated it as a deliberately racially exclusive way of speaking, writing, feeling, thinking and communicating.” Daarteenoor het die aktivis Alexander die gebruik/misbruik van taal vir sy en die ANC se politieke oogmerke bepleit.
Ek kom nou by die kern van Odendaal se taalkundige standpunt, naamlik die herstandaardisering van Afrikaans, soos gevoed deur haar linkse politiek. Ek gebruik Pieter Odendaal se opsomming van Gerda Odendaal se lesing, want dit is heeltemal onprakties om die hele proefskrif hier te bespreek. Die begrip “standaardtaal” word glo deesdae bevraagteken. Taalstandaardisering word na bewering “altyd” deur ideologiese oorwegings gedryf. Die elite verhef glo dikwels hulle taalvariëteit tot die standaardtaal om daarmee ten koste van die res hulle eie belange te dien. Sy erken vervolgens dat ‘n standaardtaal voordele het: “Dit dien as ‘n medium vir bo-dialektiese en geskrewe kommunikasie, hoërvlak-beroepsbeoefening en algemene sowel as tweedetaal onderrig. Dit is ook die taal van die media en besit ook ‘n ideologiseringsfunksie wat help om groepsolidariteit onder ‘n spraakgemeenskap te bewerkstellig.”
Odendaal bepleit ‘n herstandaardisering van Afrikaans en gryp daarvoor terug na Alexander se taalharmonisering om eenheid tussen die variëteite van Afrikaans te bewerkstellig. “Dit gaan gepaard met die demokratisering van ‘n taal, ‘n respek vir taaldiversiteit en die erkenning van die fundamentele gelykheid wat elke taalvariëteit behoort te geniet.” Hier is sy dik in die politiek in. Sy maak gewag van die “demokratiese samelewing … waar die grondwet gelyke mense- en taalregte aan almal waarborg.” Sy noem natuurlik nie dat wittes mindere menseregte as nie-wittes in die nuwe Suid-Afrika het nie, bv dat daar suiwer etnies/rassisties teen wittes (en net wittes) gediskrimineer word. Sy verswyg ook om te meld dat Afrikaanssprekendes in die praktyk nie naasteby gelyke/dieselfde taalregte as Engelssprekendes het nie.
By sowel mense as tale en taalvariëteite is gelykheid myns insiens ‘n gevaarlike mite. Daar is geen noemenswaardige “eenheid tussen die variëteite van Afrikaans” moontlik nie. Daar is ook nie “fundamentele gelykheid” by taalvariëteite nie. Hulle is bloot gelyk in die sin dat hulle almal in die werklikheid aangetref word. Hulle verskil en is fundamenteel ongelyk in die sin dat party net gepraat en ander sowel gepraat as geskryf word. Sommige variëteite is net (of hoofsaaklik) vir laer funksies geskik, terwyl ander ook hoër funksies (bv in die akademie, wetenskap, ens) kan vervul. Hierdie “laer” en “hoër” dui op klipharde feite al is sodanige onderskeid heiligskennis in ons “jong demokrasie”. Nog ‘n duidelike geval van ongelykheid is dat sommige variëteite van Afrikaans (bv Standaardafrikaans) as verskansing teen die ondergang van die taal kan dien, terwyl ander variëteite (soos die mengeltaal Kaaps) die oorheersing van Engels en die ondergang van Afrikaans sienderoë bevorder.
Na Odendaal se beoogde herstandaardisering sal mense steeds verskillende Afrikaanse taalvariëteite praat. Daardie hergestandaardiseerde Afrikaans kan in die praktyk minder geslaagd as die huidige Standaardafrikaans wees om verskille in die variëteite mettertyd af te skaal. Herstandaardisering kan ook onnodige verwarring skep oor wat amptelik aanvaarbaar is en gevolglik sommige Afrikaanssprekendes vervreem. Waarmee Odendaal besig is, is om (soos Alexander in die politiek gedoen het) teen evolusionêre taalverandering te wees en die revolusionêre verandering van Standaardafrikaans te bepleit. Dit geskied met dieselfde destruktiewe en anti-wit- (veral anti-Afrikaner-) gesindheid as bv die verandering van plekname in die nuwe Suid-Afrika.
Dat Odendaal se pleidooi polities gemotiveerd is, is duidelik. Tog beweer sy dat dit nie so is nie; dus dat haar herstandaardisering ‘n “fokusverskuiwing van ideologiese na normatiewe taalbeplanning” is. Hierdie beplanning gaan glo van bo na onder én van onder na bo plaasvind: “taalinstansies en die spraakgemeenskap op voetsoolvlak moet by die herstandaardisering van ‘n taal betrokke wees”. Wat waarskynlik in die praktyk sal gebeur, is dat ‘n paneel van “kenners” saamgestel sal word. Hierdie paneellede sal nie soseer taalkundig opgewasse vir die taak wees nie, maar hulle sal polities korrek (dus volgens die demografie en gevolglik met ‘n “demokratiese” oorwig van nie-wittes) uitgesoek word. Hulle sal dan poog om Standaardafrikaans sover moontlik te ontwit, veral te ont-Afrikaner. Die gepeupel sal, soos in die politiek, hulle deur hierdie “kenners” laat voorsê en manipuleer sonder om ‘n sinvolle voetsoolbydrae te lewer.
“Herstandaardisering is die doelbewuste hersiening van die vorm, funksie en status van ‘n standaardtaal in ‘n poging om ‘n bo-dialektiese taalvorm daar te stel wat verteenwoordigend is van die hele spraakgemeenskap. Die behels gewoonlik dat een of ander ongeregtigheid in die taalgemeenskap reggestel word, deurdat die standaardtaal meer inklusief gemaak word om daardeur diegene wat voorheen benadeel of onderdruk is, te bemagtig.”
Hier is Odendaal se “fokusverskuiwing van ideologiese na normatiewe taalbeplanning” heeltemal afwesig. Dit is ‘n mite dat haar herstandaardisering verteenwoordigend van “die hele spraakgemeenskap” gaan wees, verkeerde dinge gaan regstel, werklik “inklusief” gaan wees en sommer ook gaan “bemagtig”. Dit gaan net so min waar van ‘n nuwe Standaardafrikaans wees as van die huidige grondwet en die nuwe volkslied en landsvlag. Die essensie van die ANC se beleid en van Odendaal se pleidooi is transformasie, dus eerder verandering as verbetering.
Odendaal bevestig dat dit (veral) bruines is wat op die herstandaardisering van Afrikaans aandring; dus dat Afrikaans nog ‘n terrein is waar hulle benadeel is. In hierdie konteks gebruik Odendaal die term “diglossie”. Die betekenis van hierdie woord word soos volg in die HAT verduidelik: “Vorm van tweetaligheid wat daarin bestaan dat daar ‘n hoër en laer vorm van dieselfde taal voorkom, een vir formele en een vir informele gebruik.” Standaardafrikaans is kennelik ‘n hoër en Kaaps ‘n laer vorm van Afrikaans. Maar dit is hierdie onomstootlike werklikheid wat Odendaal wil verander, want alle taalvariëteite word deur haar gelyk geag en hulle moet, indien nodig, gelyk geploeg word.
Sy kom met die argument dat by diglossie die standaardtaal van die omgangstaal vervreemd is; dat die standaardtaal nie meer deur die omgangstaal gevoed word nie. Taaldestandaardisering en taalsterfte kan hierop volg. Die punt is egter dat daar ‘n enkele Standaardafrikaans en verskeie gesproke variëteite is. Daar is altyd gapings tussen ‘n standaardtaal en minstens sommige van sy variëteite. Deesdae hoor ‘n mens die argument dat niemand Standaardafrikaans praat nie. Dit is ‘n uiting van dislojaliteit teenoor Standaardafrikaans. Dit is ook ‘n onjuiste stelling, want ek (en sekerlik ander) poog om altyd Standaardafrikaans te benut. Daar moet ook in gedagte gehou word dat die term “standaardtaal” in die plek van die polities inkorrekte “algemeen beskaafde taal” gekom het. Dit is ‘n feit dat mense individueel en groepgewys in hulle graad van beskaafdheid verskil. In die nuwe Suid-Afrika, anders as in die oue, word die woord “beskawing” egter selde gebruik.
Standaardafrikaans is nader aan sommige van sy gesproke variëteite as ander en word steeds deur hulle gevoed. Maar Standaardafrikaans is ver verwyderd van die mengeltaal Kaaps, wat net deels Afrikaans is. Uit die nie-Afrikaanse deel van Kaaps moet die standaardtaal liefs nie gevoed word nie. Maar Odendaal se teenargument is dat mense wat hierdie mengeltaal praat verwyderd van Afrikaans voel en hulle dan tot Engels wend. Hierop kan ‘n mens antwoord dat hulle hulle ook met vrug tot Afrikaans kon wend, wat uit die moedertaaloogpunt ‘n makliker weg sou wees.
“Odendaal het drie redes vir die diglossiese situasie in Afrikaans geïdentifiseer: die vernederlandsing van Afrikaans tydens die ontwikkeling van Standaardafrikaans in die laat negentiende eeu; die miskenning van die invloed van Engels op Afrikaans; en die miskenning van ander Afrikaanse variëteite.” Ek dink nie die invloed van Engels word misken nie. Dit word erken, maar daar is ook die gesonde besef dat Afrikaans deur Engels oordonder kan word en gevolglik op die lange duur kan uitsterf. Wat nodig is, is dat die gevaar wat Engels (en die mengeltaal Kaaps) vir Afrikaans inhou, ruiterlik erken moet word. Enigeen wat die belang van Afrikaans op die hart dra, sal dit doen. As iemand egter, soos Odendaal, sterk politiek-gedrewe is, sal daar nie wesenlike besware teen die toenemende verengelsing van Afrikaans (en die US) wees nie. Dit is immers in ooreenstemming met wat die ANC begeer.
Dat my karakterisering van Odendaal en haar idees nie onbillik of vergesog is nie, blyk uit haar betoog teen taalsuiwerheid: “Volgens hierdie konsepsie word sekere taalvorme as ‘suiwerder’ of ‘beter’ as ander beskou. ‘n Natuurlike uitvloeisel hiervan is die Stammbaum-teorie (Duits vir stamboom) waarvolgens een taal gebruik word om ‘n sekere ‘suiwerheidstatus’ aan ‘n ander taal te verleen. In die geval van Afrikaans is Nederlands natuurlik gebruik om hierdie funksie te vervul, met die gevolg dat die kreoolse aard van Afrikaans heeltemal misken is.” Ek verskaf ‘n viervoudige teenspraak. Eerstens kan geen taal op absolute suiwerheid aanspraak maak nie. Terselfdertyd is dit gesonde taalkundige praktyk as gepoog word om Engelse invloed op Afrikaans te beperk. Die voortbestaan van Afrikaans hang hiervan af. Tweedens moet gelet word op hoe Odendaal haar opponente met die Nazi’s se eugenetika (rassuiwerheids- en -verbeteringsleer) probeer assosieer. Derdens het Afrikaans ongetwyfeld uit Nederlands ontstaan. Dit volg dat dit sinvol is om by die uitbouing van Afrikaans by voorkeur eerder aan Nederlands en sy verwante taal Duits as aan Engels te ontleen.
Vierdens verkondig Odendaal doelbewus die valsheid dat Afrikaans ‘n kreoolse taal is en dat hierdie kreoolsheid “heeltemal” misken is. “Odendaal meen dat dit vir vroeë taalkundiges om ideologiese oorwegings belangrik was om die kreoolse aard van Afrikaans te versteek deur die Nederlandse wortels van Afrikaans te oorbeklemtoon … hierdie ‘kunsmatige’ worteling van Afrikaans in Nederlands het veroorsaak dat die standaard nog altyd vêr verwyder van die daaglikse gebruik van Afrikaans was.” In die HAT word “kreools” gedefinieer as: “Mengeltaal ontstaan tussen ‘n Europese taal en ‘n taal in ‘n ander wêrelddeel.” Afrikaans het uit Nederlands ontstaan met die tale van die Khoi-San en dié van veral Asiatiese slawe wat saam ‘n geringe invloed op bv die woordeskat gehad het; só gering dat Afrikaans nie sonder buitensporige oordrywing ‘n kreoolse of mengeltaal genoem kan word nie. Die beperkte invloed wat nie-wittes op Afrikaans gehad het, word nie in verantwoordelike taalkundige geledere ontken of misken nie. Byvoorbeeld, die Afrikaanse Taalmonument is in 1975 tydens die hoogbloei van apartheid opgerig en in die struktuur daarvan word objektiewe, sigbare erkenning aan die bydrae van nie-wittes gegee.
Die Anglo-Boere-oorlog (1899-1902) word deur Odendaal die skuld gegee vir die voorliefde om in Afrikaans eerder Germaanse (bv Nederlandse en Duitse) as Engelse en Romaanse (bv Franse) woorde te gebruik, “al was die [Engelse en] Romaanse vorm in sommige gevalle die algemener beter vorm”. (Engels is ‘n Germaanse taal, maar Odendaal hanteer Engels asof dit ‘n Romaanse taal is.) Maar is een van Odendaal se dogmas dan nie dat die etiket “beter” nie gebruik mag word nie? Omdat daar met reg omsigtig met Engelse invloed te werk gegaan word, beweer Odendaal dat Afrikaans as gevolg daarvan verarm is of (onnodig) kwyn.
Odendaal se linkse politiek word al hoe meer sigbaar: “Omdat die standaardisering van Afrikaans ‘n eksplisiete ideologiese affêre [!] was, is die taal van sy ‘slawe’ … -elemente gereinig [!] … Die skepping van Standaardafrikaans het daarom direk bygedra tot die stigmatisering [!] van die ander variëteite en die vervreemding van die meerderheid van die taalgemeenskap.” Odendaal boer hier met halwe waarhede. Dit is algemeen bekend dat baie bruines na die Britse besetting van die Kaap Nederlands/proto-Afrikaans toenemend oorboord gegooi en verengels het. Dit het nie met die standaardisering van Afrikaans te make nie. Verder is ander variëteite as Standaardafrikaans nie in die vorm van ‘n doelbewuste, langdurige veldtog gestigmatiseer nie. Dit is egter presies wat met Standaardafrikaans gedoen is onder die vaandel van anti-apartheidsveldtogte. Hierdie veldtogte teen Standaardafrikaans word tot op hede voortgesit. Pleidooie vir herstandaardisering deur Odendaal en Magdaleen Kruger is deel hiervan. Let ook op na Odendaal se verwysing na “die meerheid” in die ANC/demokrasie-idioom. By Odendaal kry kwantitatiewe oorwegings voorkeur omdat kwalitatiewe verskille (goed en sleg, reg en verkeerd, hoër en laer, ens), wanneer dit haar pas, geïgnoreer word.
Dat Afrikaans op so ‘n wyse geherstandaardiseer kan word dat “alle sprekers ‘n tuiste in hulle eie taal [Jaap Steyn se frase] sal hê”, is ‘n hersenskim.
