Die kredietgraderingsagentskap Moody’s het aangekondig dat hulle Suid-Afrika se kredietgradering gaan verlaag.
Volgens die Tesourie is die kredietkoers is van BAA1/P-2 tot BAA2/ P-2 aangepas.
‘n Woordvoerder van die Tesourie, Phumza Macanda sê die kredietvooruitsig het van negatief na stabiel verander.
Sy sê die regering neem kennis van Moody’s se besluit weens die verlangsaming van ekonomiese groei.
Macanda sê inisiatiewe wat groei sal bevorder, is nou onontbeerlik.
Die ekonoom Mike Schüssler sê die huidige ronde van beurtkrag sal ‘n ernstige uitwerking op die Suid-Afrikaanse ekonomie hê.
Eskom het aangekondig dat beurtkrag regdeur die land hierdie week sal geld.
Dié stap is geneem nadat ‘n silo wat tonne steenkool bevat, gekraak het en voorrade aan al ses eenhede van die Majuba-kragstasie in Mpumalanga geraak is.
Die kragstasie voorsien 10% van elektrisiteitkapasiteit.
Schüssler sê terwyl huishoudings ook verontrief sal word, gaan swaar nywerhede en klein besighede die hardste getref wees.
Hy sê hulle vra elke besigheid om terug te sny op hul kragverbruik wat weer in die vervaardigingsuitset weerspieël sal word.
Dit sal matriekeksamens waarskynlik raak sowel as verkeersvloei met baie verkeersligte wat buite werking sal wees.
“Dit kom op die ergste tyd vir ons net wanneer ons pas opgetel het vir ‘n herstel,” het hy bygevoeg.
Intussen het Andrew Etzinger, Eskom se woordvoerder verwys na die beurtkrag-skedule sodat inwoners hul beplanning kan aanpas.
Die skedule is beskikbaar by loadshedding.eskom.co.za. Mense kan ook die oproepsentrum by 0860037566 skakel.
Die statistikus-generaal Pail Lohohla, het gister Suid-Afrika se droewige indiensnemingsyfers bekendgemaak. Nie net is werkloosheid hoog nie, maar vele mense is ook al baie lank sonder werk, wat van strukturele werkloosheid getuig.
“Die verhaal in Suid-Afrika is dat ons in ‘n hoëwerkloosheidstoestand verkeer, oor ‘n baie lang tydperk, vanaf 2008, maar dit strek tot 2001 terug,” het hy tydens die vrystelling van Statistiek Suid-Afrika se kwartaallikse indiensnemingsopname in Pretoria gesê.
“Hierdie toestand duur reeds vir geruime tyd. Diegene wat in nie-permanente werke verkeer, is regtig kwesbaar… As jy nie werk nie, verloor jy jou vaardighede en jy verloor jou vermoë om te presteer, en dan raak jy minder diensbaar.”
Diegene wat nie werk nie bevind hulle in ‘n afwaartse siklus en as gevolg daarvan voel hulle die naderende uitwerking van armoede.
Lehohla sê dat langtermynwerkloosheid ‘n probleem is wat beleidmakers in die gesig staar as hulle sou poog om werkloosheid op te los.
“Ons sien dat 1,4 miljoen mense reeds langer as vyf jaar sonder werk sit. Die vraag is: kan sulke mense gerehabiliteer word?” het Lehohla tydens sy aanbieding gevra.
“Beleid behoort nou te fokus op diegene wat reeds langer as vyf jaar geen werk het nie. Is daar ‘n klein tree’tjie na redding of is jy (tot werkloosheid) gevonnis?”
‘n Totaal van 1,1m mense is reeds vir een tot drie jaar sonder werk, 1m vir drie tot vyf jaar, 739 000 vir ses maande tot ‘n jaar, en 737 000 vir minder as ses maande.
“Wat behoort ons te prioritiseer? Plaas ‘n mens die klem op diegene wat oor die kort termyn werkloos is of op diegene wat reeds oor die lang termyn geen werk het nie?” vra Lehohla.
Wat werklose swartmense betref, bevind 67,3% hulle in langtermynwerkloosheid, asook 64,8% van werklose Indiërs en Asiërs, 59,9% van werklose kleurlinge en 50,1% van werklose blankes.
Wat provinsies betref, beskik die Vrystaat oor die hoogste werkloosheidsyfer, op 34,6%, gevolg deur die Noord-Kaap (29,7), Oos-Kaap (29,5), Mpumalanga (29,3), Noordwes (26,8), Gauteng (24,6), Kwazulu-Natal (24,1), Wes-Kaap (23,6) en Limpopo (15,9).
Die potensiële arbeidsmag van Suid-Afrika bestaan uit 35,5 miljoen mense wat tussen die ouderdom van 15 en 64 verkeer. ‘n Kleiner totaal van 20,3m maak egter volgens Statistiek Suid-Afrika die werklike arbeidsmag uit. In totaal het 15,1m mense tydens die derde kwartaal van 2014 oor werk in Suid-Afrika beskik, terwyl 5,2m werkloos was.
Uit die 15,1m wat in diens was, het 10,8m in die formele sektor gewerk en 2,4m in die informele sektor. ‘n Totaal van 670 000 was in die landbousektor in diens terwyl 1,29m in privaat huishoudings gewerk het.
Die arbeidsmagdeelnamekoers, wat uit die totale arbeidsmag gedeel deur die bevolking van werkende ouderdom bestaan, was 57,1%, wat ‘n daling van 0,2% vanaf die tweede kwartaal verteenwoordig.
Die opnamekoers, wat die aantal werkers gedeel deur die bevolking van werkende ouderdom verteenwoordig, was 42,6%, wat ‘n daling van 0,1% vanaf die tweede kwartaal verteenwoordig.
Só lyk die persentasies werknemers in verskillende sektore:
Gemeenskaps- en maatskaplike dienste: 23,2%
Handel: 21,1%
Finansiële dienste: 13,4%
Vervaardiging: 11,5%
Boubedryf: 8,5%
Privaat huishoudings: 7,8%
Vervoer: 6,2%
Landbou: 4,5%
Mynbou: 2,9%
Nutsmaatskappye: 0,8%
Uit die bevolking op werkende ouderdom, was 27,8% van vroue amptelik werkloos, wat ‘n daling van 0,3% vanaf die tweede kwartaal verteenwoordig, terwyl 23,4% van mans werkloos was.
Die definisie van ‘n werklose is diegene tussen 15 en 64 jaar wat aktief na werk op soek is of wat gepoog het om ‘n onderneming in die weke voor Statistiek SA se opname te begin.
As die uitgebreide definisie van werkloosheid gebruik word, is 39,9% van vroue en 32,3% van mans werkloos.
African Bank Investments vorder maandeliks sowat drie miljard rand se skuld in, sê die lener se toesighouer, Tom Winterboer.
Die instelling het om ‘n nuwe banklisensie aansoek gedoen as ‘n stap tot sy hertoelating tot die bedryf.
African Bank het in Augustus ‘n reddingsboei van die Reserwebank ontvang nadat die bank weens swak skuld ondergedompel is.
Die bank het voortgegaan om lenings toe te staan, terwyl hul kernmark van swart lae-inkomste leners nie hulle lenings terugbetaal het nie.
Onder die toesig van ‘n senior amptenaar van Pricewaterhouse Coopers, Tom Winterboer, is die bank onder kuratorskap geplaas.
Winterboer is deur die Reserwebank as kurator aangestel om die bank se hersiening te bestuur en hy het voortgegaan om slegte skuld in te vorder.
Die Reserwebank het aanvanklik gesê R17 miljard se slegte skuld sal vir R7 miljard gekoop word.
Winterboer is egter nou van mening dat die lenings wel ingevorder kan word.
Dit gaan moeilik wees om te verduidelik hoekom sommiges in Suid-Afrika uitmergelende begrotingsbesnoeiings in die gesig staar, terwyl die presidensie skaamteloos vir ‘n verdriedubbeling van hul eie begroting ruimte laat in die mediumtermynbestedingsraamwerk, van R366 miljoen tot R1 miljard in 2017.
Daarbenewens het staatsdepartemente se onregmatige besteding die afgelope geldjaar meer as R62 miljard beloop.
Die ouditeur-generaal Kimi Makwetu wat die ouditverslae in die parlement bekendgemaak het, sê onregmatige besteding het meer as verdubbel vanaf R26 miljard in die 2011-2012 boekjaar.
Makwetu sê die departement van Onderwys in Limpopo het vier persent van die R62,7 miljard in die water gesmyt. Dit is ‘n bedrag van R2,2 miljard wat vermors is.
Die ANC gaan ook nie terugdeins van die skep van 750 nuwe poste om hul netwerk uit te brei nie.
Dit is duidelik dat regering vrees kiesers sal in ‘n ekonomiese krisis, wanneer hardwerkende mense hul werk verloor, nie meer vir die regerende party wil stem nie.
Behalwe die presidensie se uitspattigheid, is daar geen maatreëls om ‘n groeiende burokrasie terug te snoei nie. Dit het daartoe gelei dat die regering se besteding tot ‘n ongelooflike 45,9% van die BBP toegeneem het.
In 2012 het Ghana se regering die besluit geneem het om die openbare sektor lone met sowat 20% te verhoog. Dit het die salarisrekening laat styg sowat 47%, volgens die Internasionale Monetêre Fonds.
Teen die middel van verlede jaar was Ghana in ‘n fiskale krisis gedompel, met ‘n tekort van 12% en die regering se skuld meer as 60% van die bruto binnelandse produk (BBP).
Nigeria sukkel met oliepryse wat bly daal. Buitelandse reserwes het ‘n maand gelede gedaal met sowat $600 miljoen en met $1 miljard in vergelyking met drie maande gelede.
Buitelandse reserwes is ‘n kosbare fiskale buffer in Nigerië, en tree as ‘n stabiliseringsmaatstaf vir die naira op.
Dit is die soort probleme waarop Suid-Afrika binnekort gaan afstuur te midde van ‘n moeilike ekonomiese wêreldklimaat.
President Jacob Zuma sal nie na die Verenigde Koninkryk reis vir die 3de Jaarlikse Konferensie van InnovaBRICS nie, het die presidensie gesê.
Dié byeenkoms vind op 27 Oktober 2014 plaas.
‘n Diplomatieke herrie het tot die ontrekking van Zuma se besoek aan Londen gelei, het diplomatiek bronne gesê.
Volgens ingeligte bronne was Zuma en sy amptenare ontsteld omdat die Britse premier David Cameron hulle nie te woord wou staan nie.
Die Britse regering kon ook nie ‘n toepaslike vlak van sekuriteit en beskerming aan Suid-Afrikaanse amptenare bied nie.
Die afvaardiging sal gelei word deur die minister in die Presidensie, Jeff Radebe, Rob Davies, minister van handel en nywerheid, Nhlanhla Nene, die minister van Finansies, en Faith Muthambi, die minister van Kommunikasie.
Sakeleiers sal ook die regering vergesel.
Die presidensie wou nie oor Zuma se redes vir die kansellasie uitbrei nie.
Die land se internasionale bemarking word deur die agentskap, Brand South Africa, ‘n sakenetwerkforum, sedert sy ontstaan in 2012, behartig.
Die regering sê hierdie week se beraad in Londen is belangrik om buitelandse beleggings en plaaslike werkskepping te bevorder.
Die beraad oor twee dae is ‘n geleentheid vir Suid-Afrikaanse regeringsverteenwoordigers en Britse sakemense om beleggingsmoontlikhede in Suid-Afrika te bespreek.
Suid-Afrika se medium-termyn vooruitsigte lyk nie rooskleurig nie sê ‘n ekonoom van die Nywerheidsontwikkelingskorporasie.
Groei lyk nie besonder bemoedigend nie en die ekonomie gaan ernstige probleme tegemoet, sê Jorge Maia. Maia sê dit is omdat Suid-Afrika op buitelandse handel in veral mynbou en vervaardiging steun.
Maia het aan sakelui wat die Suid-Afrikaanse Kamer van Koophandel en Nywerheid se jaarkongres in Johannesburg bywoon, gesê wêreldtoestande sal Suid-Afrika se toekomstige ekonomiese groei beïnvloed.
Hy sê staatsinkomste is onder druk weens swakker ekonomiese groei.
Die minister van Finansies, Nhlanhla Nene het pas aangekondig dat belastings verder sal verhoog word om die armes tegemoet te kom.
Volgens Nene, sal amper 10,5% voorts van volgende jaar se belastinginkomste bestee word om skuld te delg.
Die land se begrotingsbeleid beperk veral nie die groei van die Suid-Afrikaanse welsynstaat nie en skuld bly toeneem. Die wit belastingbetaler beur reeds onder die las weens wanbetaling.
In KwaZulu-Natal alleen skuld staatsdepartemente en belastingbetalers munisipaliteite meer as 10 miljard rand.
Die LUR vir finansies in die provinsie, Belinda Scott wat die munisipale finansies-verslag vir 2013/2014 ter tafel gelê het, sê huishoudings skuld sowat helfte van dié bedrag.
Sy sê staatsinstellings se skuld het meer meer as 30 persent tot 697 miljoen rand toegeneem.
Die Internasionale Monetêre Fonds voorspel dat die groei van Suid-Afrika se Bruto Binnelandse Produk volgende jaar die derde stadigste in Suider-Afrika sal wees.
Die voorspelling is ten spyte van die verwagting dat dit van 1,4% vanjaar na 2,3% sal styg.
Die IMF sê onvoldoende kragvoorsiening, swak arbeidsverhoudinge asook ‘n gebrek aan sakevertroue kortwiek die land.
Die gemiddelde groeikoers vir lande in Suider-Afrika in 2015 sal volgens die IMF sowat vyf persent wees.
In ‘n poging om sy openbare beeld te herstel, gaan Transnet Kersfeesbonusse in die vorm van ex gratia-betalings aan sy pensioentrekkers uitbetaal. Dié betalings geskied egter aan “die begunstigdes van afgetrede swart werknemers”. Die enigste blankes wat daarvoor in aanmerking kom, is diegene “met lang diens en beperkte alternatiewe inkomste”.
Blykbaar gaan die pensioene aanstaande maand uitbetaal word en sal gelykstaande wees aan 8,33% van die pensioenaris se jaarlikse pensioen.
Transnet word tans gedagvaar as deel van ‘n klasaksie weens sy jare lange verwaarlosing van hoofsaaklik Afrikanerpensioenarisse wat hul lewe lank by dié instelling gewerk het. As deel van die “hestrukturering” van Transnet deur Maria Ramos, huidige hoof van ABSA, is ‘n groot deel van die maatskappy se pensioenfondsbeleggings gestroop om vir ander doeleindes aangewend te word.
Jaarlikse verhogings in Transnetpensioene is slegs 2%, wat veroorsaak het dat inflasie die koopkrag van die pensioene grootliks uitgewis het.
In ‘n verklaring sê Transnet dat “pensioentrekkers en begunstigdes van Transnet se Tweede Vastevoordeelfonds en die Transnet-subfonds van die Vervoerpensioenfonds R178 miljoen aan ad hoc-bonusse sal ontvang”.
Dit beteken egter gemiddeld slegs R2 825 per lid, want die twee fondse beskik oor 63 000 lede.
‘n Verdere bedrag van R75 miljoen sal aan “begunstigdes en pensioentrekkers wat kwalifiseer” betaal word, waar die rassekriterium heel moontlik sal geld.
November se betalings sal die tweede keer in 2014 wees dat pensioenarisse bykomende uitkerings ontvang. Daar is reeds in April R178 miljoen aan bonusse betaal.
In sy verklaring vermeld Brian Molefe, Transnet se uitvoerende hoof, dat die betalings “getuig van Transnet se vasbeslotenheid om die finansiële posisie van die fondse te verbeter”.
Metropolitan-aftree-administrateurs hanteer die ex gratia-betalings wat op 7 November sal geskied, met die ad hoc-bonusse wat op 21 November uitgekeer sal word. Hul kontaknommer is 011 587 8000.
Die ANC het die minister van Finansies, Nhlanhla Nene se eerste begrotingsrede vir die mediumtermyn verwelkom en gesê die regte balans is getref tussen die behoeftes van die armes en die noodsaaklikheid om staatsbesteding in te perk.
Nene het sy toespraak afgeskop met ‘n waarskuwing dat beleidsveranderinge ‘n nog swaarder las op belastingbetalers kan plaas.
Nene het die land se groeivooruitsigte beduidend afgeskaal met ‘n voorspelling van slegs 1,4%.
Volgens Nene is dit te wyte aan faktore soos stakings, hoë elektrisiteitskostes en ‘n afname in privaatbeleggings.
Hy het voorts die regering aangeraai om groeiende skuld te verminder en sy fiskale sake reg te ruk.
Die minister het ook beleërde staatsbeheerde instellings soos die Suid-Afrikaanse Lugdiens en die Poskantoor gewaarsku dat hulle geen regeringshulp moet verwag nie.
Nene het gesê hulle sal nie verdere reddingspakette ontvang nie, maar sal herstruktueer word om hulle finansieel volhoubaar te maak.
Hy sê enige kapitalisasie sal deur middel van die verkoop van oortollige bates geskied.
Daar sal na verwagting sowat R1,1 miljard rand oor die volgende drie jaar aan nuwe grondeise bestee sal word, het Nene aangekondig.
Kenners meen dié bedrag is nie voldoende nie.
Die departement van landelike ontwikkeling en grondhervorming sal die fondse daarvoor in sy bestaande begroting moet vind.
Die nuwe vyfjaar termyn vir eise sal teen 31 Junie 2019 ten einde loop.
Byna vier uit vyf kantoorwerkers in Suid-Afrika sou nie hul permanente werkruimte by die kantoor met kollegas wou deel nie, volgens ‘n opname wat deur die kantoorontwerpsfirma Paragon Interiors onderneem is.
Aan die ander kant is mense onder 40 meer ontvanklik vir die idee om nomadies te werk. Paragon se navorsing toon dat 80% van kantoorwerkers alleen werk, meesal by hul lessenaars.
Op die vraag of hulle graag van die huis af sou wou werk via die internet, indien hulle die keuse gebied word, het minder as ‘n kwart gesê dat hulle daarvan sou hou.
“Dié bevinding was heelwat laer as wat verwag is, en toon ‘n streng verdeling tussen werk en huislewe,” sê Paragon se bemarkingsbestuuder, Lucy le Roux.
Agri SA en Gugile Nkwinti, die minister van landelike ontwikkeling en grondsake het mekaar gister gevind toe Agri SA grondhervorming heelhartig omhels het. Trouens, Nkwinti was selfs onkant gevang deur die mate waartoe die boere bereid is om die ANC se grondhervormingsplanne deur te voer.
Volgens berigte het Nkwinti sy voorbereide toespraak “opsy geskuif” en gesê:
“Ek het hierheen gekom om julle te oortuig om in te koop in die program van grondhervorming. Noudat ek gehoor het hoe ver julle beplanning al gevorder het, skaam ek my. Ek het niks om vir julle te sê nie.”
”Julle maak my dag. Hierdie is nie politieke praatjies nie, dit is eerlik. Daar is net een ding waaroor ek met julle kan baklei. Hoekom doen julle dit nou eers?”
Nkwinti het gepraat pas ná Agri SA se voorsitter, mnr. Johannes Möller, sy organisasie se “rigtinggewende beginsels en voorstelle” oor grondhervorming bekendgestel het. Ook me. Sandy la Marque, die sameroeper van Agri SA se Tegniese Taakspan oor Grondhervorming, het ’n aanbieding daaroor gedoen.
Möller het gesê dat Agri SA ‘n “holistiese benadering” voorstel waarmee elke grondhervormingsprojek op eie meriete beoordeel sal word.
“Voorstelle vir grondhervorming moet boere en landelike bewoners bemagtig om hulle eie toekoms te bepaal,” meen Möller. “Dit moet lei tot die verbreding van die aantal persone uit voorheen benadeelde gemeenskappe wat eiendomsreg van landbougrond het en bydra tot die voorsiening in die groeiende vraag na voedsel.”
Die Oos-Kaap moet as model vir grondhervorming dien, het Möller voorgestel. Daar werk kommersiële boere en “ontwikkelende boere” in die wol- en pynappelbedrywe saam. Kommersiële skaapboere het beter skeerlokale vir die ontwikkelende boere help finansier en sodoende die waarde van hul wol verhoog. Insgelyks het pynappelboere finansiering vir kommunale boere bekom.
In reaksie het Kkwinti voorgestel dat Agri SA en die departement van grondsake saamwerk om meer blanke boere deur swart boere te vervang, soos wat die ANC se Nasionale Ontwikkelingsplan vereis.
“Die belangrike aspek van hierdie pragtige plan is dat dit uiteensit hoe ons die mense wat op die land bly, se maatskaplike toestande gaan verbeter,” het Nkwinti gesê. “Ek het baie waardering daarvoor want ek weet dit kon nie vir Agri SA maklik gewees het nie, want Agri SA is, soos die ANC, ’n huis met vele kamers.”
Die hele Agri SA-kongres het gestem ten gunste van “volhoubare” grondhervormingsplanne.
Klein wit sake-ondernemings sal benadeel word deur die nuwe reëls vir swart ekonomiese bemagtiging (SEB), want volgens ontleders, sal dit moeilik wees vir die meeste van hulle om te voldoen daaraan.
Die departement van handel en nywerheid het Vrydagmiddag die tweede stel gewysigde bemagtigingskodes vanjaar ingevolge die Wysigingswet op Breë Swart Ekonomiese Bemagtiging vir kommentaar uitgereik.
Die nuwe reëls, wat eers na ‘n jaar in werking sal tree, het die bemagtigingstelkaart wat die bemagtigingsgradering van ‘n maatskappy bepaal, verder teen wit entrepreneurs gelaai.
Maatskappye wat sake doen met die regering, of wie se kliënte sake doen met die regering, streef daarna om ten minste ‘n vlak 4 op die agt-vlak-telkaart te wees.
Terwyl mikro-ondernemings – maatskappye met ‘n omset van R10 miljoen of minder – vrygestel sal word en onmiddellik sal kwalifiseer vir vlak 4, sal klein ondernemings met ‘n omset van tussen R10 miljoen en R50 miljoen erg benadeel word tensy hulle 100% in swart besit is.
Klein ondernemings sal onmiddellik kwalifiseer vir vlak 1 status as hulle 100% in swart besit is en vlak 2 indien 51% in swart besit.
Dit gaan dus onmoontlik wees vir klein wit besighede om hul huidige gradering te handhaaf. Sulke ondernemings sal ‘n dramatiese afname in hul telling ervaar. ‘n Maatskappy wat op vlak 3 was, kan nou daal tot vlak 8 of selfs heeltemal uitval.
Die nuwe teikens wat Swart Ekonomiese Bemagtiging vereis, sal die ekonomie knou aangesien minstens 25% van ‘n wit onderneming aan swart aandeelhouers verkoop moet word.
Om swart “sakevennote” te kry is pure wensdenkery van die departement omdat daar nie genoeg vermoënde en opgeleide swartes bestaan om uitvoering te gee aan sulke onrealistiese teikens nie.
Tensy die sakewêreld wakker skrik en begin optree teen hierdie ongebreidelde hebsug en swak leiding, is die skrif aan die muur.
Die Suid-Afrikaanse IT-miljardêr, Mark Shuttleworth, wat tans in Engeland woon, het so pas sy hofsaak teen die SA Reserwebank op appèl gewen en gaan die R250 miljoen wat die bank hom skuld, in ‘n fonds vir grondwetlike hofsake stort. Shuttleworth het dié aankondiging gister op sy webblad gemaak.
Die R250 miljoen sal in ‘n trust geplaas word wat deur grondwetlike regslui bedryf sal word. Shuttleworth skryf:
“Ek sal die fondse wat vandag deur die Appèlhof aan my teruggee word, aan ‘n fonds toesê wat deur ervare en afgetrede grondwetlike akademici, regters en advokate bedryf sal word. Hulle sal sake selektief namens diegene wat dit nie self kan doen nie, befonds, waar die teenparty die staat is.”
Shuttleworth moes voorheen die R250m aan die Suid-Afrikaanse Reserwebank betaal as ‘n 10%-“uitgangsheffing” toe hy probeer het om sy geld uit die land te verskuif.
Toe Shuttleworth aanvanklik die saak in die Gautengse Hooggeregshof in Pretoria verloor, het hy die saak na die Appèlhof in Bloemfontein geneem. Die hof het gister die vorige bevel van die Hooggeregshof tersyde gestel en die Reserwebank beveel om die skade plus rente te betaal.
Shuttleworth is ‘n Suid-Afrikaans-gebore entrepreneur en IT-miljardêr wat bekend is vir sy welwillende optrede, asook as “ruimtetoeris” wat die Russiese ruimte-agentskap betaal het om hom in ‘n vuurpyl na die ruimte te neem. Hy het ‘n fortuin gemaak deur die maatskappy Thawte Consulting wat ‘n versleutelde metode vir internetbetalings ontwikkel het. Thawte is agterna deur sy vernaamste mededinger, die Amerikaanse reus Verizon, uitgekoop.
Volgens hofstukke wat deur die Hooggeregshof uitgereik is, het Shuttleworth sy maatskappy vir $575 miljoen verkoop en agterna na Man-eiland, ‘n belastingvrye eiland onder Britse beheer, geëmigreer. Met sy emigrasie het die Suid-Afrikaanse valutabeheerstelsel sy bates bevries kragtens die Valutbeheerwet nr. 9 van 1933 en tersaaklike regulasies. Die waarde van sy bevrore leningsrekenings was R4,2 miljard.
Ten einde sy geld los te kry, moes Shuttleworth meer as R250m aan heffings betaal. Hy het dit met beswaar gedoen om sy bevrore bates uit die land te kan neem, maar het aangevoer dat vele aspekte van die huidige valutabeheerstelsel ongrondwetlik is. Vandaar sy aansoek in die Gautengse Hooggeregshof waarin hy die terugbetaling van die heffings eis, asook ‘n breë verklaring dat Suid-Afrikaanse valutabeheermaatreëls ongrondwetlik en onwettig is.
Volgens die opsomming van die uitspraak, het “die Hooggeregshof die terugbetaling geweier maar het sekere bepalings van die Valuta en wisselwet en die Valutabeheermaatreëls gekanselleer. Shuttleworth appelleer teen die weiering van die Hooggeregshof om die terugbetaling te beveel en die Reserwebank, die minister en die president loods ‘n teenappèl teen die bevele wat die maatreëls ongrondwetlik verklaar.”
Die Hooggeregshof het bevind dat die oplê van die 10%-heffing nie met artikels 75 en 77 van die Grondwet strook nie en derhalwe onreëlmatig is, asook dat dit ultra vires is omdat die tesourie nie oor die magte beskik om sulke voorwaardes af te dwing sover dit die uitvoer van kapitaal uit Suid-Afrika betref nie. Daarom het dit die besluit van die Reserwebank om die 10%-heffing in te stel, tersyde gestel.
Maar die Reserwebank, die minister van finansies en die president het in ‘n teenappèl gewen aangesien die Appèlhof bevind het dat daar nie gronde was vir die Hooggeregshof om valutabeheer onreëlmatig te bevind nie.
Hoewel hy dankbaar oor die bevinding is, meen Shuttleworth dat die saak mag voortgaan: “Ons oorweeg dit nou om die saak in die Grondwethof voort te sit, om valutabeheer op grondwetlike gronde te betwis en sodoende te verseker dat die voordeel van vandag se uitspraak na alle Suid-Afrikaners toe deursyfer.”
Volgens Shuttleworth trek die banke voordeel uit valutabeheer, terwyl die ekonomie daardeur geskaad word aangesien produkte duurder is en die armstes daaronder ly. “Dis duurder om oor die Suid-Afrikaanse grense te werk as feitlik op enige ander plek ter wêreld, suiwer vanweë die stelsel van valutabeheer wat ‘n bankkartel skep omdat banke deur die Reserwebank gemagtig word om as sy agente op te tree,” sê hy. “Ons betaal almal ‘n hoë prys vir daardie kartel en verkry geen werklike voordeel deur valutastabiliteit of -veiligheid in ruil vir daardie koste nie.”
Die ondernemer meen dat die saak vir hom ‘n sterk persoonlike element ook inhou, aangesien dit valutabeheer was wat dit vir hom onmoontlik gemaak het om vanuit Suid-Afrika die werk te doen waarin hy die meeste belangstel en wat hom daarom gedwing het om te emigreer.
“Ek gaan voort met dié saak omdat ek hoop dat die volgende geslag Suid-Afrikaners wat klein maar globale maatskappye wil bou, daarby kan baat sonder om die land verlaat. In ons moderne, verbinde wêreld is dit die regte uitkoms vir alle Suid-Afrikaners.”
“Die mandaat van die trust sal tot buite Suid-Afrika se grense strek, ook om die grondwetlike regte van alle Afrika-burgers te verdedig, op grond daarvan dat ons toekoms in Suid-Afrika op elke moontlike manier déél is van daardie groot vasteland.”
Suid-Afrika se tekort op sy lopende rekening maak beleggers bekommerd oor die invloei van buitelandse kapitaal.
China, Suid-Afrika se grootste handelsvennoot, se ekonomiese verlangsaming sal Suid-Afrika negatief beïnvloed, sê ekonomiese ontleders.
Die rand het sy laagste vlak in sewe maande teen die Amerikaanse dollar bereik as gevolg van die swak ekonomiese groei in een van die wêreld se grootste ekonomieë.
Die swak groei in China plaas druk op die geldeenhede van ontwikkelende lande. Die rand het Maandag teruggesak tot R11.18 teenoor die dollar.
Die rand sukkel reeds geruime tyd as gevolg van Suid-Afrika se swak ekonomiese grondbeginsels waar miljarde verkwis word om ‘n bevolkingsontploffing te skep van onderpresteerders.
Die Minister van Energie, Tina Joemat-Petterson, het intussen gesê kernkrag sal ‘n belangrike faktor vir die land se ekonomiese groei wees.
Sy het op die aankondiging van die Russiese atoom-energie-agentskap Rosatom gereageer wat agt kernreaktors aan Suid-Afrika gaan voorsien.
Die direkteur-generaal van Rosatom, Sergei Kirienko, sê die strategiese ooreenkoms van meer as R500 miljard tussen Suid-Afrika en Rusland sal duisende plaaslike werksgeleenthede skep.
Die ooreenkoms wat in die Oostenrykse hoofstad, Wene onderteken is, maak ook voorsiening vir Rusland om te help met die opbou van infrastruktuur in Suid-Afrika.
Kirienko sê dit sal ‘n inspuiting van bykans `n R100 miljard vir die plaaslike ekonomie beteken.
