‘SA se groeivooruitsigte nie rooskleurig’

Suid-Afrika se medium-termyn vooruitsigte lyk nie rooskleurig nie sê ‘n ekonoom van die Nywerheidsontwikkelingskorporasie.

Groei lyk nie besonder bemoedigend nie en die ekonomie gaan ernstige probleme tegemoet, sê Jorge Maia. Maia sê dit is omdat Suid-Afrika op buitelandse handel in veral mynbou en vervaardiging steun.

Maia het aan sakelui wat die Suid-Afrikaanse Kamer van Koophandel en Nywerheid se jaarkongres in Johannesburg bywoon, gesê wêreldtoestande sal Suid-Afrika se toekomstige ekonomiese groei beïnvloed.

Hy sê staatsinkomste is onder druk weens swakker ekonomiese groei.

Die minister van Finansies, Nhlanhla Nene het pas aangekondig dat belastings verder sal verhoog word om die armes tegemoet te kom.

Volgens Nene, sal amper 10,5% voorts van volgende jaar se belastinginkomste bestee word om skuld te delg.

Die land se begrotingsbeleid beperk veral nie die groei van die Suid-Afrikaanse welsynstaat nie en skuld bly toeneem. Die wit belastingbetaler beur reeds onder die las weens wanbetaling.

In KwaZulu-Natal alleen skuld staatsdepartemente en belastingbetalers munisipaliteite meer as 10 miljard rand.

Die LUR vir finansies in die provinsie, Belinda Scott wat die munisipale finansies-verslag vir 2013/2014 ter tafel gelê het, sê huishoudings skuld sowat helfte van dié bedrag.

Sy sê staatsinstellings se skuld het meer meer as 30 persent tot 697 miljoen rand toegeneem.

Die Internasionale Monetêre Fonds voorspel dat die groei van Suid-Afrika se Bruto Binnelandse Produk volgende jaar die derde stadigste in Suider-Afrika sal wees.

Die voorspelling is ten spyte van die verwagting dat dit van 1,4% vanjaar na 2,3% sal styg.

Die IMF sê onvoldoende kragvoorsiening, swak arbeidsverhoudinge asook ‘n gebrek aan sakevertroue kortwiek die land.

Die gemiddelde groeikoers vir lande in Suider-Afrika in 2015 sal volgens die IMF sowat vyf persent wees.

Plaasuitsettingsbrandpunte deur ANC ondersoek

Plaasuitsettings is ’n menseregtekwessie, sê die minister van landelike ontwikkeling en grondhervorming Gugile Nkwinti en hy gaan ‘n ondersoekspan ontplooi na “brandpunte”.

Nkwinti het gereageer op berigte oor plaasuitsettings in die Wes-Kaap. Hy het aangekondig dat die span die stand van plaasuitsettings in die provinsie sal bepaal.

Die span senior amptenare sal uitsettingsbrandpunte in Suid-Afrika identifiseer. Die Wes-Kaap is een van die brandpunte.

Die onsekerheid oor die Esta-wetgewing (die Wet op die Uitbreiding van Se­kerheid van Verblyfreg) wat strenger verblyfreg vir plaaswerkers voorstel, is glo die wortel van die probleem.

Nkwinti het tydens die parlementêre portefeuljekomitee se vergadering oor landelike ontwikkeling en grondhervorming gesê Alan Winde, Wes-Kaapse minister van ekonomiese geleenthede, en No­sey Pieterse, voorsitter van die plaaswerkersvakbond Bawusa het skrywes in dié verband aan hom gerig.

Winde wou volgens Nkwinti bewyse hê van die 247 plaasuitsettings sedert 1 April vanjaar in die Wes-Kaap waarna Mcebisi Skwatsha, adjunkminister van landelike ontwikkeling en grondhervorming, drie weke gelede ver­wys het. Skwatsha het toe ook ’n moratorium op uitsettings versoek.

Intussen het Costau boere in die Wes-Kaap gedreig met plaasbesettings. Tony Ehrenreich, Wes-Kaapse sekretaris van die vakbondfederasie het gesê plase in die provinsie gaan op groot skaal beset word indien boere nie ophou om werkers van plase uit te sit nie.

Dié dreigemente voorspel ‘n herhaling van oproer soos in 2012 toe arbeidskwessies in De Doorns opgevlam het.

Agri Wes-Kaap sê daar is nog nie genoeg inligting oor die uitsettings beskikbaar nie.

Anargie, geweld, winste as Amcu-staking misluk

amcu3Die komende staking by platinummyne deur die Association of Mineworkers and Construction Union (Amcu) by die platinum- en goudprodusente kan tot geweld lei, skryf ‘n arbeidskenner Jan de Lange in Sake24.

De Lange sê omstandighede by die platinummyne van Anglo American Platinum, Impala Platinum (Implats) en Lonmin, is uniek en verskil van dié by goudmyne.

Die goudmyne waar Amcu gaan staak, is nie marginale myne nie en sluimerende geweld weens ‘n arbeidsgeskil word nie in die vooruitsig gestel nie.

Daarbenewens kan die drie groot platinumprodusente baie baat by ’n uitgerekte staking aangesien dit ‘n geweldige prysstyging op die wêreldmark kan beteken weens die skaarsheid die metaal wat ‘n loondispuut tot gevolg kan hê.

Dit kan selfs die redding vir verliesmakende myne beteken om nie nou te produseer nie omdat ’n staking geen of min lopende koste inhou.

De Lange glo daar is oorgenoeg tekens van ’n “derde mag” wat arbeidsverhoudinge op die platinummyne probeer in die wiele ry en geweld aanhits.

Verskeie sluipmoorde en geïnstigeerde rebellies teen Amcu om NUM se afgang te probeer stuit, kan tot hernieude konflik lei wat die toekoms van die bedryf in die land in die weegskaal kan plaas.

Stakings by platinummyne was lank voor die Marikana-slagting reeds gewelddadig.

Werkers sal waarskynlik nie weer by die NUM aansluit as hulle vertroue in Amcu verloor nie, want die ontnugtering met die NUM is te groot.

Die National Union of Mineworkers (NUM) het ‘n geskiedenis van uitbuiting deurdat hulle werkers by platinummyne al vir dekades lank as kanonvoer vir politieke loopbane en korrupsie misbruik het, skryf De Lange.

Platinummyners voer ’n sukkelbestaan van armoede terwyl hulle een van die waardevolste grondstowwe in die wêreld moet myn.

Amcu eis ’n basiese loon van R12 500 per maand wat deur werkerkomitees ná die Marikana-slagting besluit is.

As Amcu die vertroue van platinummynwerkers verloor, sal dieselfde werkers weer hul eie werkerkomitees vorm, wat tot ‘n bedingingskrisis sal lei.

Werkerskomitees skep anargie want kommunikasie stort daarmee in duie met ‘n kakofonie van stemme en eise wat daaruit opklink.

Die bemiddelaars wat ná die Marikana-slagting met hierdie komitees probeer redeneer het, het dit tot hul skok ontdek. Amcu het juis hierdie anargie gestuit toe hulle op ‘n kritieke tydstip tussenbeide getree het.

De Lange sê ‘n terugkeer na werkerskomitees kan die einde van Suid-Afrika se platinumbedryf beteken.

As Amcu die werkers se vertroue verloor, sal die platinumprodusente ongelukkig ook nie veel slaap daaroor inboet nie. Vir hulle is daar groot winste in die vooruitsig.

Vir die mense in die platimungordel egter, sal dit nag word.