Begrotingsyfers laat ekonome verward

Die kans op belastingsverligting vir besighede en individue volgende Februarie lyk bitter skraal.

Dit is volgens ekonoom André Mellet en volg nadat die Minister van Finansies, Nhlanhla Nene, Woensdagmiddag in die parlement sy aansuiweringsbegroting ter tafel gelê het.

Volgens Mellet verskil die syfers wat Nene in sy Februarie begrotingsrede vanjaar verskaf het, hemelsbreed met díé wat hy vandag voorgelê het, met die inkomste wat hy voorsien R119 miljard laer as voorheen gaan wees.

Verder, sê Mellet, verskil sy beramings van uitgawes vir die huidige boekjaar met R105 miljard.

Mellet meen met dit alles inaggenome, sowel as die druk vanaf die regering om gratis onderwys te verskaf en die gesondheidsektor te finansier, is kanse op belastingsverligting volgende jaar hoogs onwaarskynlik.

R200 miljoen is opsygesit vir die regering se kernkragprogram omdat elektrisiteitsvoorsieningsprobleme die jaarlikse bruto nasionale produk tot een persentasiepunt aan groei kos, het die minister gesê.

Nene het gesê Medupi, wat reeds 800 MW aan die elektrisiteitsverskaffingsnetwerk voeg, het die druk intussen verlig.

Hy het gesê die tesourie en die departement van energie bekyk voorstelle en finansieringsopsies om bykomende kernkragkapasiteit te bou.

‘n Samewerkingsooreenkomste is vanjaar met onder meer Rusland se Rosatom gesluit vir kernaanlegte.

Wetgewing is nodig om voorsiening te maak vir die bestuur van staatsondernemings soos SAL wat in die moeilikheid is, het Nene gesê.

Die SAL moontlik eers oor 5 jaar winsgewend wees al word al die tesourie se huidige maatreëls om die lugdiens te verbeter suksesvol toegepas.

Die staat het ’n waarborg van R14,4 miljard aan SAL toegeken waarvan R11,4 miljard reeds opgebruik is.

Plastieksakheffing bring R1 miljard in

Die totale omvang van geld wat ingesamel is sedert die bekendstelling van die plastieksakheffing in 2003 tot Augustus vanjaar is R1,1 miljard, het die minister van finansies, Nhlanhla Nene die parlement verklaar.

Tot dusver vanjaar is R42 miljoen ingesamel.

Die minister het erken dat slegs ‘n fraksie van die geld wat ingesamel is na die departement van omgewingsake gekanaliseer word. Oor die afgelope 10 jaar R215 miljoen aan die departement gegaan.

Hy het verduidelik dat alle geld wat deur die nasionale regering ingesamel word – insluitend alle belasting inkomste – word gedeponeer in die Nasionale Inkomstefonds, soos vereis deur die Grondwet.

Die heffing is ingestel op 3 sent per sak in 2004, betaalbaar deur plastieksakvervaardigers en invoerders. Dit het tot 4 sent per sak in April 2009 gestyg en aan die begin van April 2013 het dit gestyg tot 6 sent per sak.

Die plastiekinkopiesakheffing is ingestel deur die destydse minister Valli Moosa in 2004 as ‘n meganisme om die probleem van plastieksakke te bestuur, wat as die wind waai, heinings, bome, of in die oop veld ontsier en as rommel rondwapper.

‘n Artikel 21 nie-winsgewende maatskappy Buyisa-e-Bag is gestig om plastieksakherwinning te bevorder.

Hierdie maatskappy het is gelikwideer in 2010/11 en en die departement van omgewingsake het die projekte en programme oorgeneem.

Die ingrypings het die gebruik van plastieksakke van tussen 45 en 75% ingekort. Voorheen is ongeveer 10 miljard sakke as rommel gestort.

Minister waarsku dat belastinglas gaan verhoog

Die ANC het die minister van Finansies, Nhlanhla Nene se eerste begrotingsrede vir die mediumtermyn verwelkom en gesê die regte balans is getref tussen die behoeftes van die armes en die noodsaaklikheid om staatsbesteding in te perk.

Nene het sy toespraak afgeskop met ‘n waarskuwing dat beleidsveranderinge ‘n nog swaarder las op belastingbetalers kan plaas.

Nene het die land se groeivooruitsigte beduidend afgeskaal met ‘n voorspelling van slegs 1,4%.

Volgens Nene is dit te wyte aan faktore soos stakings, hoë elektrisiteitskostes en ‘n afname in privaatbeleggings.

Hy het voorts die regering aangeraai om groeiende skuld te verminder en sy fiskale sake reg te ruk.

Die minister het ook beleërde staatsbeheerde instellings soos die Suid-Afrikaanse Lugdiens en die Poskantoor gewaarsku dat hulle geen regeringshulp moet verwag nie.

Nene het gesê hulle sal nie verdere reddingspakette ontvang nie, maar sal herstruktueer word om hulle finansieel volhoubaar te maak.

Hy sê enige kapitalisasie sal deur middel van die verkoop van oortollige bates geskied.

Daar sal na verwagting sowat R1,1 miljard rand oor die volgende drie jaar aan nuwe grondeise bestee sal word, het Nene aangekondig.

Kenners meen dié bedrag is nie voldoende nie.

Die departement van landelike ontwikkeling en grondhervorming sal die fondse daarvoor in sy bestaande begroting moet vind.

Die nuwe vyfjaar termyn vir eise sal teen 31 Junie 2019 ten einde loop.