Dan Roodt lewer kommentaar op die bykomende R59 miljard wat die staat aan Eskom beskikbaar gestel het en verwys na die plundery wat reeds by dié instelling plaasgevind het. Kort ná hierdie opname het verskeie kredietgraderingsagentskappe, waaronder Moody’s Investor Service en Fitch Ratings, aangekondig dat hulle Suid-Afrika se vooruitsigte betreffende kredietgradering vanaf “stabiel” na “negatief” aanpas, as gevolg van die reddingsboei wat deur die staat aan Eskom beskikbaar gestel is.
Etiket: kredietgradering
Moody’s gradeer agt instellings af
Die graderingsagentskap Moody’s, het ‘n aantal kredietafgegraderings voorgesit met Eskom, Sasol, MTN, die Lughawensmaatskappy van Suid-Afrika en sewe ander maatskappye wat afgegradeer word.
Dit volg op die land se kredietafgradering Vrydag tot die kerf bó rommelstatus, met negatiewe vooruitsigte. Moody’s het Maandag ook die vyf vernaamste banke en versekeraars afgegradeer meestal tot die kerf bó rommelstatus.
Eskom is van B-A-1 tot B-A-2 afgegradeer met negatiewe vooruitsigte. Dit is twee kerwe onder beleggingsgraad.
Moody’s sê sy negatiewe vooruitsigte vir Eskom weerspieël sy negatiewe vooruitsigte vir die regering. ACSA is van B-A-A-2 tot B-A-A-3 ook met negatiewe vooruitsigte afwaarts aangepas.
MTN is afgegradeer, maar sy negatiewe vooruitsigte is na stabiel aangepas. Sasol is van B-A-A-2 na B-A-A-3 afgegradeer met ‘n negatiewe vooruitskouing.
S&P waarsku dat nog afgradering kan kom
Suid-Afrika se kredietstatus kan tot selfs laer vlakke afgegradeer word indien die politieke onsekerheid voortduur.
Die onsekerheid is glo meegebring deur die onlangse afdanking van die voormalige Minister van Finansies, Pravin Gordan, en sal hervorming aan bande lê.
S&P Global Ratings se uitvoerende hoof het Woensdag dié waarskuwing gerig.
“Daar is risiko’s dat potensiële groei-uitkomste verswak kan word, veral met onsekerheid wat in ‘n jaar kom waar daar nie sterk besluite geneem kan word vir sterk hervormingsprogramme nie,” het mnr. Gardner Rusike, die mede-direkteur en hoofontleder van Suid-Afrika by S&P gesê. .
Dit kan hoër brandstof- en voedselpryse meebring.
Suid-Afrika se droogte-geteisterde boere kan onder druk kom nadat die geldeenheid verswak het weens ‘n kredietgradering na rommelstatus wat ook voedselpryse kan opstoot, het kundiges in die bedryf gesê.
Die rand se swakheid sal ook boere wat geleen het ná die droogte van 2015, onder druk plaas. Dit was die streek se ergste droogte op rekord.
“Ons het alreeds ‘n reaksie op die swakker wisselkoers gesien met pryse wat optik,” het ‘n senior landbou-ekonoom van die ENB, gesê. “As die wisselkoers verder verswak, sal daar beslis ‘n verdere styging in pryse wees.”
Die rand sal volgens die Reuters-data teen Maart volgende jaar tot 14 teenoor die dollar depresieer.
Maar vanjaar se rekordmielie-oes, wat 84 persent hoër was as verlede jaar, kan prysstygings verhoed.
“Voedselpryse sal in die volgende paar maande bly afneem, maar dit kan vroeg volgende jaar verander,” het die ekonoom gesê.
Insetkoste soos kunsmis en landbouchemikalieë, wat blootgestel is aan die wisselkoers en 60 persent van graanproduksiekoste uitmaak, sal ook na die afgradering styg, wat winsmarges verder sal laat daal.
“Die afgradering is soos ‘n stadige dood, jy gaan dit nie dadelik sien nie, maar met verloop van tyd maak dit jou dood en maak jou swakker en minder mededingend,” het Jannie de Villiers, uitvoerende hoof van die bedryfstakgroep GraanSA, gesê.
Eskom skakel weer die ligte aan
Eskom het die kragonderbrekings na munisipaliteite wat die kragvoorsiener geld skuld, tydelik gestaak. Die kragverskaffer het Maandag met die kragonderbrekings begin en dit Donderdag laat vaar.
Die munisipaliteite skuld al byna R12 miljard. Die ANC is bekommerd dat Eskom se yslike skuldlas Suid-Afrika se kredietgradering negatief kan raak.
Nadat die minister van Openbare Ondernemings, Lynne Brown, ingegryp het, brand die ligte weer na ‘n duur, nuttelose hofsaak wat haar wou oorreed tot dié stap maar misluk het.
Brown het in ‘n verklaring gesê Eskom, die department van Openbare Ondernemings en die Suid-Afrikaanse Plaaslike Regeringsvereniging het ‘n ooreenkoms bereik om munisipaliteite nog tot die einde van die maand te gun om hul agterstallige rekeninge te betaal.
Sy sê die kragonderbrekings het ‘n moontlike rampspoedige uitwerking op sakeondernemings, wat ook tot werkverliese kan lei. Sy het ook onverwags haar simpatie ontdek vir diegene wat wel betaal.
Drie munisipaliteite in Noordwes – Naledi, Lekwa-Teemane en Kgetlengrivier – en twee in die Noord-Kaap – Ubuntu en Renosterberg – is Donderdag nog aan daaglikse kragonderbrekings van vier ure lank onderwerp weens skuld van miljoene rande aan Eskom.
Nóg 10 munisipaliteite in sentraal-Suid-Afrika, wat ook agterstallige rekeninge het, het voor Maandag se spertyd betalingsooreenkomste met Eskom aangegaan.
Werkloosheid onder swart jeugdiges neem toe
‘n Verslag deur die Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing het bevind dat werkskeppingsprogramme nie veel uitgerig het nie, het RSG berig.
Dié programme was nie doeltreffend genoeg om groot getalle werklose jeugdiges op te neem nie.
Die verslag oor die Aanbod en Aanvraag van Vaardighede is deur die departement van hoër onderwys en opleiding aangevra.
Dit het onder meer ook bevind dat 15 mijoen mense in Suid-Afrika tans werk het, en 7,5 miljoen wat wel voorheen gewerk het, tans nie werk het nie.
Werkloosheid onder die jeug is veral hoog en neem toe.
Ten spyte daarvan hou die ANC-regime vol om arbeid te duur te maak met plaasarbeiders wat reeds byna R3000 per maand verdien en daarmee saam dikwels ook gratis behuising en elektrisiteit ontvang.
Die minister van Arbeid Mildred Oliphant, meen egter dat dit ‘n “morele” besluit is om akute werkloosheid te help skep deur ongeskoolde arbeid te duur te maak, want die “lewenskoste raak hoër”.
Van al die onproduktiewe mense in Suid-Afrika, is negentig persent swart.
Die graderingsagentskap, Standard & Poor’s sê intussen die druk op die Minister van Finansies hou ‘n risiko in vir die land se beleggings-kredietgradering.
Die agentskap se besturende direkteur vir Afrika suid van die Sahara, Konrad Reusson, sê hulle verwelkom die teikens wat die Nasionale Tesourie gestel het.
Reusson het gewaarsku teen die druk op minister Pravin Gordhan by ‘n bankkonferensie in Johannesburg waar hy as spreker opgetree het.
Die agentskap het Suid-Afrika se trippel B gradering in Junie op ‘n negatiewe vooruitsig gelaat.
Maar Gordhan het voorheen verkiesingspraatjies die skuld gegee vir die land se ekonomiese vooruitsigte en in Junie gesê hy sal werkskepping bevorder.
Onder sy leiding is dit kennelik nie besig om te realiseer nie.
ANC probeer batebestuurders kalmeer na hul politieke inmenging
Die Minister van Openbare Ondernemings, Lynne Brown sê die regering voer samesprekings met beleggers en batesbestuurders om hulle te verseker dat Eskom en Transnet betroubare maatskappye is om voor geld te leen.
Dit is in reaksie op twee batebestuurders, Futuregrowth en die Deense bank, Jyske se besluit om weens politieke inmenging nie meer lenings aan staatsbeheerde maatskappye toe te staan nie, het RSG berig.
Sy het verbaas gereageer op aankondigings wat impliseer dat batebestuurders nie meer gesjarmeer word deur praatjies oor swart bemagtiging nie.
Die betrokke maatskappye is Eskom, Transnet, SANRAL, die Landbank, die Nywerheidsontwikkelingskorporasie en die Onwikkelingsbank van Suidelike Afrika.
Brown erken dat die inkomste van staatsbeheerde maatskappye negatief geraak sal word. Sy het die batebestuurders se besluite as kommerwekkend bestempel.
Ekonome is eweneens bekommerd oor die verwikkelinge.
Dawie Roodt het vroeër gesê die besluit kan veroorsaak dat die land se kredietgradering negatief aangepas word. Hy sê dit kan `n stormloop veroorsaak wat die Minister van Finansies, Pravin Gordhan in `n moeilike posisie kan plaas.
Lumkile Mondi sê die land kan `n stadium bereik waar hy nie meer sy skuld sal kan betaal nie.
‘Britte moet besluit wie gaan uitrede onderhandel’
Brittanje moet besluit wie die land in onderhandelinge oor uittrede uit die Europese Unie (EU) verteenwoordig, het Frankryk se minister van buitelandse sake, Jean-Marc Ayrault (foto hierbo), voor sy vertrek na post-Brexit solidariteitsamesprekings in Praag gesê.
Ayrault sê dit is nie “outomaties” dat Brittanje soortgelyke toegang as Switserland na die EU-mark sonder die vrye beweging van kapitaal, goedere en dienste sal kry nie.
Tot nou toe het die Britse premier, David Cameron, nog nie artikel 50 van die Lissabon-verdrag in werking gestel nie. Hy wil vir drie maande wag tot sy regerende Konserwatiewe Party ’n nuwe leier aangewys het.
Die graderingsagentskap Standard en Poor’s het Brittanje se kredietgradering intussen met twee kerwe verlaag.
Die afgradering spruit voort uit die besluit om die Europese Unie te verlaat en die daaropvolgende daling in die waarde van die pond.
Standard en Poor’s het gewaarsku dat hy die gradering selfs verder kan verlaag. Die agentskap sê die negatiewe vooruitsigte weerspieël die risiko’s vir ekonomiese groei, fiskale beheer, en die rol van die pond as ‘n reserwe geldeenheid.
Daar is ook ‘n risiko vir die grondwetlike en ekonomiese integriteit indien daar nog ‘n referendum is oor Skotse onafhanklikheid.
Fitch behou Suid-Afrika se kredietgradering
Die Rand het tot sy beste vlak in vyf weke verstrek nadat die graderingsagentskap, Fitch Suid-Afrika se kredietgradering behou het.
Die Suid-Afrikaanse geldeenheid het teen R14,70 teen die dollar verhandel wat die beste sedert 4 Mei is.
Adjunk-president Cyril Ramaphosa het die sakesektor, arbeidsorganisasies én die regering gevra om saam te werk om ‘n rommelstatusgradering in die toekoms ook af te weer.
Hy het in Sandton gesê harde werk en samewerking tussen die verskillende sektore in die land, het tot die Fitch-graderingsagentskap se besluit bygedra.
Ramaphosa sê die samewerking tussen die minister van finansies, sakeleiers en arbeidsleiers vir die eerste maal in die land se geskiedenis, het verseker dat die land nie tot rommelstatus afgegradeer is nie.
Cosatu het Fitch se besluit verwelkom, maar sê dit moet nie slegs die doelwit wees om dié agentskappe gelukkig te hou nie.
Fitch het Suid-Afrika se kredietgradering onveranderd gelaat op BBB-minus met bestendige vooruitsigte. Die agentskap het egter gewaarsku dat die lae groei in die BBP ‘n risiko inhou.
‘n Woordvoerder van Cosatu, Sizwe Pamla sê noudat die agentskappe Suid-Afrika ‘n blaaskans gegee het, moet ‘n werksberaad gehou word om te verseker dat daar nie so baie werksverliese is nie.
Die Rand het vroeër met sowat ses persent toegeneem het nadat Standard and Poor’s Vrydag besluit het om ook Suid-Afrika se kredietgradering te behou.
Woensdag se besluit deur Fitch is wyd verwelkom, alhoewel voorwaardes gegee is dat Suid-Afrika voor Desember hervormings sal moet instel en die ekonomie stimuleer.
SA se kredietgradering onveranderd
Die kredietgraderingsagentskap, Standard and Poor’s het Suid-Afrika se kredietgradering onveranderd gelaat. Die huidige gradering is BBB-minus met ‘n negatiewe vooruitsig.
Die agentskap het nogtans gewaarsku dat enige tekens van politieke omwenteling wat die ekonomiese beleid kan ondermyn, daartoe kan lei dat ‘n afgradering later vanjaar gedoen kan word.
Nog ‘n agentskap, Fitch se gradering word dié week verwag.
Die minister van finansies, Pravin Gordhan het die besluit verwelkom en gesê die besluit toon dat die land se ekonomie veerkragtig is.
Gordhan sê ekonomiese groei moet in die volgende paar maande uitgebrei word om te verseker dat die krediet nie in Desember afgegradeer word nie.
S&P se besluit is soortgelyk aan die van Moody’s wat die land se gradering op ‘n kerf bo rommelstatus met ‘n negatiewe vooruitskatting gelaat het.
Moody’s het Suid-Afrika se gradering verlede maand dieselfde gehou, maar die ekonomiese vooruitskatting na negatief verander.
Die Rand het kort na die aankondiging teen die dollar gestyg wat op ‘n stadium meer as twee persent beter was as die dag tevore se verhandeling.
Ekonome meen die land huiwer op die rand van ‘n resessie en dat ‘n afgradering die ekonomie in ‘n resessie sal indwing.
Die Bankvereniging van Suid-Afrika (Basa) het gesê Standard en Poor’s se besluit is ‘n mylpaal op die weg na sterker ekonomiese groei.
Basa het in ‘n verklaring gesê daar moet nog harder gewerk word om volhoubare groei te verseker en dat fiskale dissipline en beleidsekerheid kritieke voorvereistes vir groei is.
President Jacob Zuma het ook Standard en Poor’s se besluit verwelkom en het in ‘n verklaring die regering, sakelui en georganiseerde arbeid geloof en sê die afgelope maande se samewerking het daarin geslaag om die ekonomie op ‘n herstelpad te plaas.
Zuma sê deur samewerking kan ekonomiese groei aangewakker word, beleggings gelok word en werkskepping verbeter.
Die Kamer van Mynwese het ook die graderingsbesluit verwelkom en sê dit gee die land ses maande grasie om die situasie te verbeter.
Moody’s gradeer SA af van stabiel na negatief
President Jacob Zuma het die besluit van die graderingsagentskap Moody’s verwelkom om nie Suid-Afrika se oorhoofse kredietgradering te verlaag nie.
Moody’s het bevestig dat die land se kredietgradering dieselfde bly, maar egter gesê dat die uitkyk van stabiel na negatief verander is met ‘n Baa2-gradering.
Volgens Moody’s sal Suid-Afrika steeds twee kerwe bokant sub-beleggingsgraad gegradeer word.
Zuma sê die kredietagentskap se besluit toon dat die regering vordering maak met transformasie, maar die rand het weer teruggesak nadat dit aanvanklik effens herstel het toe die nuus uitgekom het.
Die sentiment op die markte was gemeng met vrese dat Fitch en Standard & Poor steeds die land se kredietgradering afwaarts kan aanpas.
Die agentskap het gesê Suid-Afrika is by ‘n keerpunt na ‘n paar jaar van dalende ekonomiese groei.
Die Internasionale Monetêre Fonds het intussen die ANC geloof vir hul verhoogde samewerking met die privaatsektor.
Die IMF sê dit kan die implementering van transformasie aanhelp en ekonomiese groei ondersteun.
Maar dit is nie seker of vertroue in die Suid-Afrikaanse ekonomie by die Wêreld Ekonomiese Forum (WEF) oor Afrika 2016 in Rwanda hierdie week volkome sal herstel nie.
Beleggings in staatsinstellings deur die privaatsektor is Maandagaand op ‘n hoëvlakvergadering in Pretoria bespreek op die vooraand van die Rwanda-byeenkoms.
Zuma en sy adjunk, Cyril Ramaphosa het met bestuurshoofde van maatskappye en vakbondleiers by die Uniegebou in Pretoria vergader oor die kwessie.
Die president het van die maatreëls wat beleggersvertroue sal aanwakker, toegelig.
Die regering sê hy bly daartoe verbind om besteding aan energie, infrastruktuurontwikkeling, landbou en die veredeling van minerale te verhoog.
Eskom se kredietgradering na rommelstatus aangepas
Eskom se internasionale kredietgradering is tot sogenaamde rommelstatus afgegradeer.
Die graderingsagentskap Standard en Poor’s wat ook aan die kragverskaffer negatiewe vooruitsigte gegee het, sê die skorsing van die uitvoerende hoof en nog drie senior uitvoerende beamptes het tot minder vertroue in Eskom se korporatiewe beheer en sy kredietprofiel gelei.
Die status van BB+ word volgens S&P as die “hoogste spekulatiewe graad deur markdeelnemers” beskou. Karim Nassif, hoofkredietontleder, het gesê vertroue in die maatskappy se korporatiewe bestuursreëlings en sy kredietprofiel het afgeneem.
Eskom se vorige S&P-gradering was BBB-.
Eskom word ook deur ‘n finansieringstekort van tot 200 miljard rand tot 2018 in die gesig gestaar.
Die agentskap meen daar is ‘n “risiko rakende die regering se ondersteuningsplan, en dat Eskom se bedryfsprestasie nog nie gestabiliseer het nie weens stygende koste en die baie beperkte marge van opwekkingskapasiteit in Suid-Afrika nie”.
Tshediso Matona, Eskom se uitvoerende hoof, Tsholofelo Molefe, finansiële direkteur, Dan Morokane, groepkapitaalhoof, en Matshela Koko, tegnologiehoof, is verlede week geskors hangende ‘n ondersoek.
Sommige ontleders meen egter die agentskap se graderings het meer met politiek as werklike ekonomiese kwessies te make.
Verlede week het Goldman Sachs in New York die aankoop van Russiese effekte aanbeveel ten spyte dat die S&P Rusland se kredietgradering laer aangepas het weens ‘n “sukkelende ekonomie”.
Eskom het intussen vir ‘n bykomende styging van sowat tien persent in kragtariewe gevra. Die Kaapse stadsraad het aan die nuusagentskap Reuters gesê die voorgestelde styging van 9,5 persent sal bykomend tot die 12,9 persent wees wat reeds goedgekeur is.
Indien die tweede styging goedgekeur word, sal dit neerkom op ‘n styging van 22,7 persent in elektrisiteit vir die 2015/2016 geldjaar.
Moody’s verlaag SA se kredietgradering
Die kredietgraderingsagentskap Moody’s het aangekondig dat hulle Suid-Afrika se kredietgradering gaan verlaag.
Volgens die Tesourie is die kredietkoers is van BAA1/P-2 tot BAA2/ P-2 aangepas.
‘n Woordvoerder van die Tesourie, Phumza Macanda sê die kredietvooruitsig het van negatief na stabiel verander.
Sy sê die regering neem kennis van Moody’s se besluit weens die verlangsaming van ekonomiese groei.
Macanda sê inisiatiewe wat groei sal bevorder, is nou onontbeerlik.
Suid-Afrika se semistaatsinstellings bereik maksimumskuldvlakke
Net soos in die Oekraïne en vele ander lande, was een van die oogmerke van die revolusionêre beweging in Suid-Afrika nog altyd om staatsbates te stroop of, altenatiewelik, om hulle gratis tydens “privatisering” te bekom. Die sakekoerant Business Day berig dat die lenings van semistaatsinstellings nou min of meer die maksimum getref het op ‘n totaal van R466 miljard.
Die staat kan nie verder sulke lenings waarborg sonder om sy eie kredietgradering in die gedrang te bring nie. Die staat self skuld reeds R1,4 triljoen rand, wat dus die totale skuldlas op naby aan R2 triljoen te staan bring.
Volgens ‘n tesourie-amptenaar sluit die R466 miljard nie verdere waarborge in wat die regering aan Eskom sal moet verskaf as deel van sy nuwe “befondsingspakket” wat vroeër vandeesweek deur die Tesourie aangekondig is nie. Daardie besonderhede sal eers aanstaande maand bekendgemaak word as die mediumtermynbegrotingsbeleid in die parlement ter tafel gelê word.
Met die groot salarisse en vermorsing wat semistaatsinstellings kenmerk, is die verhouding tussen hul inkomste en skuldvlakke besig om te versleg. Hulle “vreet” aanmekaar kontant en sal daarom nog fondse of waarborge van die staat benodig. Daar word beraam dat die inkomstemarge van staatsbeheerde maatskappye vanaf 3,3% in 2013-14 tot 1% in 2015-16 gaan daal. Die verhouding van hul skuldlas tot inkomste sal na verwagting oor dieselfde periode styg vanaf 69,4% tot 73%.
Terwyl die Suid-Afrikaanse Lugdiens onder die Nasionale Party-bewind altyd ‘n wins gewys het en deur amptenare met middelklassalarisse bestuur is, het die salarisse van ANC-kaders wat sedertdien na dié maatskappy ontplooi is die hoogte ingeskiet en maak SAL of SAA soos dit deesdae eentalig op Engels bekendstaan, verliese van miljarde rande.
Min of meer die helfte van die semistaatsinstellings, waaronder die Suid-Afrikaanse Lugdiens, South African Express en die Suid-Afrikaanse Poskantoor is, soos ‘n Tesourie-amptenaar dit gestel het, “in die rooi”. Ook die Sentrale Energiefonds is blykbaar daarheen op pad.
Die meeste semistaatsinstellings het slegs 60% van hul prestasiedoelwitte oor die afgelope jaar behaal, terwyl die orgie van besteding deur hoë amptenare met vet salarisse en duur Duitse motors toeneem.
In Junie vanjaar het die verkope van Mercedes-Benz, die weeldemotorvervaardiger, in Suid-Afrika met 30% toegeneem, wat ‘n aanduiding is van waarheen sommige fondse gekanaliseer word.
Volgens die tesourie beskik staatsondernemings oor inkomste van R260 miljard per jaar, vergeleke met die staat se belastinginkomste van R810 miljard. Daarteenoor beskik hulle oor rentedraende skuld van R467 miljard teenoor die staat se totale skuld van R1,4 triljoen. Besteding aan infrastruktuur deur semistaatsinstellings beloop R110 miljard teenoor die staat se R104 miljard. Hul totale batewaarde is ongeveer R1 triljoen maar die netto batewaarde is slegs R374 miljard, wat beteken dat die sektor in sy geheel tegnies bankrot is.
Die opbrengs op kapitaal in dié maatskappye is naby aan nul of negatief, wat die druk op die staat om hulle te privatiseer, laat toeneem.
Tydens privatisering kan verwag word dat die oligarge wat reeds die groot maatskappye in Suid-Afrika se privaatsektor beheer, asook buitelanders, die staatsmaatskappye teen ‘n appel en ‘n eie sal bekom. Van die mynmaatskappye wat byvoorbeeld steenkool aan Eskom voorsien, of “konsultante” vanuit Brittanje wat dienste aan die staatsondernemings verskaf, is reeds besig om hulle te melk en sodoende miljarde te verdien waarvoor die belastingbetaler uiteindelik sal moet vergoed.
Gedurende die twintigste eeu het die grootste deel van Afrikaners hul afgesloof om dié staatsondernemings op te bou, wat in 1994 tydens die revolusie aan die ANC en SAKP oorhandig is.
Markte hou asem op vir SA se kredietgradering
Markte hou asem op in die aanloop tot die bekendmaking van die graderingsagentskap Standard&Poor se jongste graderingsvoortuitsigte vir Suid-Afrika, het RSG berig.
Die meeste ontleders verwag dat die kredietgradering afwaarts aangepas sal word teen die agtergrond van trae ekonomiese groei.
‘n Afwaartse aanpasssing van die land se kredietgradering beteken dat die regering en staatsbeheerde maatskappye meer sal betaal vir buitelandse krediet.
Fitch het sy vooruitsig vir Suid-Afrika se ekonomie afwaarts aangepas van bestendig na negatief. Die land se langtermyn-kredietverleningsgraderings is op trippel-B behou.
Die afgradering volg op swak groeivooruitsigte vir die bruto binnelandse produk vir die jaar, nadat die eerste kwartaal reeds negatiewe ekonomiese groei getoon het.