SA se kernplanne glo reeds goedgekeur

Die dagblad Business Day het Maandag berig dat die kabinet verlede Woensdag in die geheim die kernkragplanne goedgekeur het.

Suid-Afrika beplan om tussen 6 en 8 kernkragreaktors van 9 600 MW op te rig teen ‘n geraamde koste van tussen R500 miljard en R1 000 miljard wat sowat ‘n kwart van die land se krag teen 2030 sal voorsien.

Die DA het sy kommer uitgespreek dat die Parlement gesystap is in die besluit om voort te gaan met ‘n kernkragprogram.

Die minister van Finansies, Pravin Gordhan het Maandag egter by ‘n mediakonferensie belowe dat die regering met fiskale omsigtigheid te werk sal gaan in die tenderproses.

Hy het gesê dat daar ‘n formele verkrygingsproses sal wees.

Die DA-woordvoerder, Gordon Mackay sê die besluit is kommerwekkend in die lig van die ekonomiese nagevolge van die afdanking van Nhlanhla Nene as minister van Finansies.

Mackay sê gegewe die omvang van die projek moes die kwessie in die Parlement bespreek word.

Gordhan wou nie nadere besonderhede oor die kerntender gee nie en dit wil voorkom asof besluite steeds in die geheim geneem sal word.

Daar is glo nog geen uitsluitsel oor die ligging van die sentrales nie.

Die DA vrees dat die Russiese Rosatom voorkeur kry sonder dat daar duidelike tenderspesifikasies bekend is.

In September 2014 het Tina Joemat-Pettersson, minister van energie, ‘n ooreenkoms in Wene met Rosatom onderteken wat Rosatom toestemming gee om te tender.

Die regering het daarna aangekondig dat ‘n onderneming onderteken is om agt kernreaktors op te rig, maar weens kritiek teruggekrabbel en gesê daar sal ‘n tenderproses wees.

“Die tesourie het volgens ons inligting reeds ‘n koste-ontleding gedoen en bevind die program is onbekostigbaar, maar hulle is aangesê dié bevinding is polities onaanvaarbaar en dat hul model herontwerp moet word,” sê Mackay.

Die tesourie wou glo nie die kostebepaling amptelik bekendmaak nie om die kabinet te keer om met die tenderproses te begin.

Dit is klaarblyklik hoekom Nene afgedank is.

SA reg vir nuwe kernbouprogram sê Necsa

Suid-Afrika sal sy kernbouprogram, wat groot kapitaalbeleggings in kernkragsentrales beteken, met behulp van sy bestaande vermoëns uitbrei.

Die Suid-Afrikaanse Kernenergiekorporasie (Necsa), sê hulle is gereed om die nuwe kernbouprogram vir Suid-Afrika te steun.

Die adjunk-direkteur-generaal van die Departement van Energie belas met kernkrag, Zizamele Mbambo, het dit bevestig tydens ‘n besoek saam met die portefeuljekomitee rakende energie wat die Suid-Afrikaanse Kernkorporasie naby Atteridgeville in Pretoria besoek het.

Die komitee wil die gereedheid van die korporasie vasstel voor die inwerkingstelling van die kernbouprogram.

Die bodproses vir die transaksie, wat honderde miljarde rand kan beloop, sal die maand nog begin.

Mbambo sê die regering se kernkragplanne word vervat in die kernenergiebeleid van 2008 waarvolgens die land beoog om selfonderhoudend ten opsigte van kernkrag te wees.

Necsa het gesê dat die nuwe kernbouprogram sal nie alleen bydra tot energiesekuriteit nie, maar ook ekonomiese groei, die ontwikkeling van infrastruktuur, asook die ontwikkeling van vaardighede en werkskepping.

“Die belangrikste is, en in lyn met die huidige wêreldwye konsensus, dat kernkrag sal bydra tot die vermindering van Suid-Afrika se koolstofvoetspoor. Kernkrag is die sleutel in die stryd teen klimaatverandering.”

Rusland se regering sê hulle is gereed om Suid-Afrika se nuwe kernkragsentrales te help finansier – wat na raming soveel as $100 miljard kan kos – indien die staatsbeheerde Rosatom die konstruksietender kry.

Rosatom het reeds verskeie befondsingsmodelle voorgestel, het Viktor Polikarpof, die streeksvisepresident vir Suidelike Afrika, vroeër gesê in ‘n onderhoud in Kaapstad. Een voorstel is ‘n Russiese lening.

Die lening sal oor 20 jaar afbetaal kan word en Suid-Afrika sal eers begin terugbetaal wanneer die eerste aanleg in bedryf is, het hy gesê.

“Die rentekoers wat die [Russiese] regering bied, is nie baie hoog nie, en dit is regtig winsgewend,” het Polikarpof gesê. “Mens sal nie hierdie rentekoers op enige ander plek, by enige ander bank kry nie.”

Suid-Afrika beplan om 9600 megawatt se kernkrag te voeg by die nasionale netwerk en wil die eerste reaktors teen 2023 in werking stel, ‘n teiken wat Polikarpof sê haalbaar is.

Rosatom ontken dat kerntender toegeken is

Die Russiese staatsenergiekorporasie Rosatom het ontken dat ‘n Suid-Afrikaanse tender in die geheim reeds aan hom toegeken is.

Rosatom se streeksvisepresident, Victor Polikarpof sê dit is net gerugte dat die kernkragtender aan Rusland gegee is.

Polikarpof neem aan ‘n energieberaad in Kaapstad deel.

Die departement van Energie het Dinsdag aangekondig dat die tenderproses vir agt kernreaktors teen die einde van die jaar afgehandel sal wees.

Vyf lande, Rusland, Frankryk, Sjina, die VSA en Suid-Korea ding mee om die kontrak.

Daar is hardnekkige gerugte dat president Jacob Zuma se noue bande met die Russiese president Wladimir Poetin reeds daartoe gelei het dat die transaksie ten gunste van Rosatom beklink is.

Russiese kernfisici vergader met SA amptenare in Drakensberg

‘n Span van 20 Russiese kernfisici het vandeesweek met 50 Suid-Afrikaanse amptenare in die Drakensberg vergader, volgens ‘n berig in die Johannesburgse dagblad Beeld. Die groepie vergader blykbaar by die Champagne Sports Resort, wat as ‘n “luukse oord” beskryf word.

Ingang van die Champagne Sports Resort. Foto: drakensberg.biz
Ingang van die Champagne Sports Resort. Foto: drakensberg.biz

Die Suid-Afrikaanse groepering word aangevoer deur Zizamele Mbambo, adjunk-direkteur-generaal van energie, terwyl die Russiese span almal vir die staatskernkragmaatskappy Rosatom werk.

Volgens Beeld “verskyn Rosatom se naam egter nêrens in die hotelregister, op die Russe se naamkaartjies of op die plekaanwysings vir die verskillende konferensielokale nie”.

Ons het vroeër berig oor Rosatom se “verklaring… waarin bekendgemaak is dat hy ‘n ooreenkoms ter waarde van R100 miljard met die Suid-Afrikaanse regering gesluit het vir die toevoeging van ‘n kernkrag-vermoë van 9 600 megawatt”.

Wiktor Polikarpaf het blykbaar vandeesweek se byeenkoms in die Drakensberg bygewoon, aangesien sy naam in die hotelregister by chalet 27 verskyn. Hy staan aan die hoof van Rosatom se Suid-Afrikaanse kantoor in Sandton.

Beeld se verslaggewers, wat volgens die berig die hotel “geïnfiltreer het”, het twee Russiese gaste in “gholfhemde met Rosatom se naam daarop” by die ontbyttafel opgemerk.

Volgens Mbambo is dit bloot ‘n inligtingsessie waartydens die verkoopspan van Rosatom geleentheid gegee word om hul toerusting aan te bied. Ander lande se kernbedrywe sal ook so ‘n geleentheid gegun word. Frankryk en China sal volgende aan die beurt kom.

“Ander genooide lande, insluitend Suid-Korea en Amerika, sal hul voorleggings betyds reg moet hê as hulle vir die program oorweeg wil word,” het Mbambo gesê.

Die Russiese voorleggings was “omvattend”, het Mbambo gesê. Volgens hom is die geheimhouding nodig “om hierdie maatskappye se eiendomsreg” te beskerm. Toekomstige verkrygingsprosesse sal heeltemal deursigtig wees, het hy gesê.

Van die ander kernkragvervaardigers het egter gekla dat hulle nog nie genooi is nie.

‘n Fotograaf van Beeld, Rowan Philp, het hom as ‘n genooide amptenaar voorgedoen en vir 15 minute een van die werksessies bygewoon. Tydens die 15 minute is heelwat vrae oor die veiligheid van die reaktors vanaf Suid-Afrikaanse kant via ‘n tolk gevra. Die woord Foekoesjima, setel van die Japanse kernramp ná die tsoenami van 11 Maart 2011, is verskeie kere gehoor, maar soms nie getolk nie. Volgens die Russe is veiligheid ‘n hoë prioriteit by die ontwerp van Rosatom se kernkragsentrales. “Ons ontwerp verwyder hitte; ons hoofdoel is om veiligheid te verskaf”.

Die Russiese wetenskaplikes het egter erken dat hul kernkragsentrales slegs langs riviere en nie naby die see gebou is nie. Weens Suid-Afrika se gebrek aan groot riviere, sal seewater noodwendig, soos in die geval van Foekoesjima, vir verkoeling gebruik moet word.

Ander lande by kernbod betrek

Die departement van energie het Woensdag gesê geen bindende kernkragooreenkoms is in Wene met Rusland gesluit nie.

Hulle het egter bevestig dat die Russies-Suid-Afrikaanse verklaring die grondslag sal lê vir die bou van 8 kernkragstasies in Suid-Afrika wat 9 600 megawatt aan die land se kragnetwerk sal lewer.

Dr. Wolsey Barnard, waarnemende direkteur-generaal van energie, het gesê die ooreenkoms vir die oprigting van kernkragstasies met Russiese VVER-tegnologie is onderteken en is deursigtig.

“Geen belangrike inligting hieroor sal van die publiek weerhou word nie, maar die regering gaan voorlopig nie die inhoud van verlede week se ooreenkoms met Rusland openbaar maak nie. Ons sal die inhoud van al die raamwerkooreenkomste bekend maak wanneer almal onderteken is,” het Barnard gesê.

Zizamele Mbambo, adjunk-direkteur-generaal vir kernenergie, sê Suid-Afrika het vroeër ’n soortgelyke ooreenkoms met Suid-Korea gesluit en soortgelyke ooreenkomste sal met Frankryk, China en Japan gesluit word.

Verskafferlande sowel as die kabinet sal besluit watter inligting vrygestel word.

Mbambo het benadruk dat ’n tenderproses vir kernenergie heeltemal verskil van enige ander tenderprosedure.

Kernkrag-tender sluit ander spelers in sê ANC

Die regering probeer ‘n “misverstand” opklaar oor ‘n multi-miljard randse kernooreenkoms met Rusland, het RSG berig.

Die departement van energie sê nou die ooreenkoms met Rusland is deel van ‘n tenderproses wat ander mededingende lande insluit.

Amptenare sê die ooreenkoms met Rusland is nie ‘n kontrak om kernaanlegte te bou nie.

Die Russiese atoom-agentskap Rosatom het Maandagaand ‘n verklaring uitgereik waarin bekendgemaak is dat hy ‘n ooreenkoms ter waarde van R100 miljard met die Suid-Afrikaanse regering gesluit het vir die toevoeging van ‘n kernkrag-vermoë van negeduisend-600 megawatt.

Die bestuurshoof van die Kern-energiekorporasie Xolisa Mabhongo sê die ooreenkoms is in sy kinderskoene. ‘n Regeringsbron sê die Russiese aankondiging was voortydig.

Hy sê daar sal ‘n tenderproses wees voordat enige bindende kontrakte onderteken word. Soortgelyke ooreenkomste sal vermoedelik ook met lande soos Frankryk, Korea, die VSA en Japan gesluit word.

Rand sukkel met tekort op lopende rekening

Suid-Afrika se tekort op sy lopende rekening maak beleggers bekommerd oor die invloei van buitelandse kapitaal.

China, Suid-Afrika se grootste handelsvennoot, se ekonomiese verlangsaming sal Suid-Afrika negatief beïnvloed, sê ekonomiese ontleders.

Die rand het sy laagste vlak in sewe maande teen die Amerikaanse dollar bereik as gevolg van die swak ekonomiese groei in een van die wêreld se grootste ekonomieë.

Die swak groei in China plaas druk op die geldeenhede van ontwikkelende lande. Die rand het Maandag teruggesak tot R11.18 teenoor die dollar.

Die rand sukkel reeds geruime tyd as gevolg van Suid-Afrika se swak ekonomiese grondbeginsels waar miljarde verkwis word om ‘n bevolkingsontploffing te skep van onderpresteerders.

Die Minister van Energie, Tina Joemat-Petterson, het intussen gesê kernkrag sal ‘n belangrike faktor vir die land se ekonomiese groei wees.

Sy het op die aankondiging van die Russiese atoom-energie-agentskap Rosatom gereageer wat agt kernreaktors aan Suid-Afrika gaan voorsien.

Die direkteur-generaal van Rosatom, Sergei Kirienko, sê die strategiese ooreenkoms van meer as R500 miljard tussen Suid-Afrika en Rusland sal duisende plaaslike werksgeleenthede skep.

Die ooreenkoms wat in die Oostenrykse hoofstad, Wene onderteken is, maak ook voorsiening vir Rusland om te help met die opbou van infrastruktuur in Suid-Afrika.

Kirienko sê dit sal ‘n inspuiting van bykans `n R100 miljard vir die plaaslike ekonomie beteken.