Kategorie: Rubrieke

Leon Lemmer: Chinese indringing in Australië en elders

In my jeug het Australië algemeen as “wit Australië” bekend gestaan. Die Australiese federasie is in 1901 gevorm en in 1931 is die land se onafhanklikheid deur Brittanje erken. In 1851 tot 1861 was daar goudkoors in Australië, soos ietwat later in Suid-Afrika. Soos in Suid-Afrika is Chinese mynwerkers en Indiese suikerplantasiewerkers in die 19de eeu in Australië ingevoer. By die blankes was daar teenstand teen veral immigrante uit China en die eilande in die Stille Oseaan, soos die naby geleë Melanesië, waarvandaan Australië se oorspronlike inheemse bevolking gekom het. Hierdie inheemses is tans minder as 3% van die bevolking van sowat 25 miljoen. In 1967 is volle Australiese burgerskap aan hulle toegestaan.

 

Anders as grootliks monokulturele Australië was Nieu-Seeland, soos Suid-Afrika, ‘n multikulturele Britse kolonie. Nieu-Seeland se Maori’s kom oorspronklik uit Polinesië en is tans byna 15% van die bevolking van sowat 4,9 miljoen. Asiate is bykans 12% van die bevolking (Chinese sowat 100 000 en Indiërs bykans 70 000), met blankes se dalende meerderheid op 73%. In 2013 was daar 54 279 Suid-Afrikaanse inwoners in Nieu-Seeland. Nieu-Seeland skyn (amptelik) minder begaan oor Chinese indringing te wees, onder meer omdat Australië se grondgebied 28,7 keer groter as dié van Nieu-Seeland is en daardie land dus meer potensiële leefruimte aan massas Chinese immigrante kan bied.

 

Juis vanweë Australië se eertydse bekendheid as ‘n blanke land is dit moeilik om te bepaal watter persentasie van sy huidige bevolking blank is. Die blankes is steeds stewig in die meerderheid maar as persentasie van die bevolking verswak hulle posisie voortdurend. Daar is bykans ‘n miljoen Chinese inwoners met ietwat minder immigrante uit die Indiese subkontinent. Daar is ook sowat ‘n kwartmiljoen Filippyne en ietwat minder Viëtnamese. Teen 2016 het 162 449 Suid-Afrikaners hulle in Australië gevestig. Soos die Britse koningshuis onlangs het Australië sedert 1973 ooreenkomstig die mode doelbewus al hoe meer multikultureel geword.

 

Toe ek met leeswerk vir hierdie rubriek begin het, het ek die volgende publikasie bestel: Clinton LeFort, White Australian policy (2014, 12p; Amazon Kindle R3,44). Daar is dosyne publikasies van hierdie outeur op Amazon beskikbaar, maar hierdie een is sekerlik die swakste waarde vir geld wat ek by Amazon ervaar het. Anders as wat ek gehoop het, bied die teks geen kernagtige opsomming van die onderwerp nie. Slegs enkele feite word in ‘n swak geformuleerde teks genoem en selfs herhaal. Daar is ook drukfoute.

 

“In 1901 in order to safeguard a higher standard of living and to maintain a unified nation of British influence a White Australian Policy was enacted” (Kindle 8). “The significant contribution of the White Australian Policy referred to the unity of one people and one nation … At first sight the White Australian Policy could be understood as a racist expression. The commonwealth [federation of Australia] had far more lofty ideas than racism. The White Australian Policy had for its sole purpose to unify the ethnic unity of the entire Australian nation; this was particularly true for the British population influence. White Australian [Policy] meant a share[d] commonality among those of the same ethnic background” (29). “Its aim was to consolidate those elements of national interest that unified British influence, while at the same time ridding itself of elements of national disunity” (45).

 

“Following the need to allow British and other European countries preference of immigration status over … non-European countries, the Australian Government between the years 1901-1973 developed a White Australian Policy. This preference was later dismantled over several years to allow other Europeans as well as non-Europeans equal status of immigration” (14). Met die Japannese het die Australiese blankes destyds ‘n beter verhouding as met ander Asiate gehad (50). Chinese immigrasie is reeds in 1855 deur wetgewing beperk (57), nadat sowat 25 000 Chinese immigrante in 1854 tot 1857 as goudmynwerkers in Australië aangekom het (62).

Oor hierdie onderwerp verskaf ‘n Wikipedia-artikel, “White Australia policy,” vollediger inligting as LeFort. Dit is veral die blanke arbeiders wat teenstand teen nie-wit immigrante gebied het. Aanvanklik is by voorkeur net Britse immigrante toegelaat omdat kulturele eensoortigheid nagestreef is en daar gepoog is om die nadele van multikulturaliteit, bv etniese wrywing, te vermy. Daarna is ander Europeërs ook as immigrante toegelaat. In 1973 is afgesien van ras as ‘n toelatingskriterium, wat in 1975 opgevolg is deur wetgewing wat rassediskriminasie verbied (‘n stadium wat tot op hede nog nie in Suid-Afrika bereik is nie). Vanaf die 1850’s was die sterkste besware deurgaans teen die Chinese immigrante. Sedert 2009 word meer Chinese as enige ander etniese groep egter as immigrante toegelaat.

In die vorige eeu is vier Statebondslande – Australië, Nieu-Seeland, Kanada en Suid-Afrika – erken as gebiede waar daar ‘n gevestigde Europese bevolking woonagtig is. In 1994 het Suid-Afrika as dié Afrika-bakermat van Westerse beskawing op ‘n verraderlike manier ondergegaan. Ons eertydse vaderland word deesdae glad nie meer as ‘n beduidende blanke enklave gereken nie. Terselfdertyd is oordrewe multikulturaliteit in Kanada nagestreef. In die bevolking van 37 miljoen is daar in Kanada meer as ‘n miljoen Chinese. Meer as 60% van die immigrante is deesdae Asiate, veral Chinese en Indiërs. Ek het voorheen verwys na wat Ricardo Duchesne oor hierdie onderwerp geskryf het (Praag 24.02.2018).

Australië is tradisioneel beskou as ‘n “outpost of the British race.” Dit is heeltemal verstaan- en regverdigbaar dat Australië ingevolge sy Wit Australië-beleid aanvanklik sodanig wou bly. Sy geografiese ligging in die Ooste, ver verwyderd van die oorwegend blanke Weste, het egter die voortsetting van hierdie immigrasiebeleid aan bande gelê. Daar is geswig voor die politieke byderwetsheid van multikulturaliteit. Australië het ‘n diverse en “oop” samelewing geword, met die noodwendige gevolg dat sy tradisionele blanke kulturele identiteit al hoe meer verwater word. Die nabyheid van China, die land met die grootste bevolking ter wêreld (meer as 1,4 biljoen), hou rasioneel (eerder as rassisties) ‘n wesenlike kulturele bedreiging vir blanke Australiërs in. Sake word verder gekompliseer deurdat sowel die in- as uitvoer van hierdie twee lande wedersyds van mekaar afhanklik is; van Austalië se kant in groter mate as van China se kant. Sy geografiese ligging veroorsaak dat Australië ingevolge sy handelsbande ‘n Oosterse land is terwyl hy ingevolge sy kultuur tradisioneel ‘n Westerse land is.

Soos in Brittanje, Wes-Europa en Kanada is daar in Australië (en Nieu-Seeland) deesdae die neiging om die gevare wat nie-wit immigrante vir die blankes se kultuur inhou, te onderskat en selfs te ignoreer; veral in politieke geledere asook in die hoofstroom-inligtingsmedia. Teen hierdie tendens in is die volgende boek van Clive Hamilton, ‘n Australiër (gebore in 1953), gepubliseer: Silent invasion: China’s influence in Australia (Richmond, Victoria: Hardie Grant Books, 2018, 376p; Amazon Kindle $11,49). Allen & Unwin sou aanvanklik die boek gepubliseer het, maar het besluit dit sou beter wees om liewer nie die Chinese regering aanstoot te gee nie (Kindle 109). Hierdie soort sensuur kan ‘n algemene tendens word. “One might expect that Cambridge University Press (CUP) would be one of the fiercest defenders of academic freedom, yet in August 2017 it buckled to pressure from Beijing and blocked 300 online articles from its respected journal China Quarterly, articles red-flagged by the Chinese censors for dealing with issues like the Cultural Revolution and the Tiananmen Square massacre” (3737).

Hamilton is ‘n dosent wat spesialiseer in toegepaste etiek. Hy gaan uit van die standpunt dat geestelike of kulturele welstand (“wellbeing”) belangriker as ekonomiese voorspoed is. “Since the 1980s, we have set economy before everything else and put power in the hands of those who tell us we must sacrifice everything to it, including our sovereignty as a free country” (5129). “There is a … reason for our sensitivity to economic pressure: the enormous influence of free-market thinking whose unspoken assumption is that the economy must come before everything else, including our freedom. China apologists repeatedly downplay or evade the importance of freedom and the threats to it. Or they insist that economic growth is the best way to guarantee freedom, as if money can buy the rule of law rather than corrupt it” (2555). “The perception of our economic dependence gives China immense influence over Australia” (2561).

Die outeur is besorg oor die toenemende houvas wat China op Australiese aangeleenthede kry; dermate dat die land se soewereiniteit al hoe meer bedreig word (169). “We have been allowing it to happen under our noses because we are mesmerised by the belief that only China can guarantee our economic prosperity and because we are afraid to stand up to Beijing’s bullying” (179). “China is the second-ranked economic power in the world (first by some measures)” (136). “Around a third of our exports go to China” (2101). Daar is “the belief (much exaggerated) that only China saved us from the 2008 global recession and has been the main source of our prosperity ever since” (184). “In addition to being our largest tradingpartner, China is ‘our largest source of immigrants, our largest source of overseas students and our largest source of international tourists'” (1384). “Australia ranks second behind the United States as a destination for the massive capital outflow from China” (2123). Maar benewens Chinese eienaarskap van Australiese bates is daar “the substantially larger amount owned by American and Japanese companies” (2118).

Aan die begin van sy voorwoord noem Hamilton dat “a handful of very rich Chinese and Chinese-Australian businessmen had become the largest donors to our major political parties. They had bought a lot of influence” (105). Daar is diegene wat beweer dat die nuwe Chinese dissipelskap vir Australië nie gevaarliker as die tradisioneel oorheersende Amerikaanse invloed is nie. Hamilton dink anders: “There is a world of difference. Australia may have sacrificed some of its independence, mainly in defence policy, to be in an alliance with the United States, although the degree is open to debate. But after decades of ‘American colonialism’ do we really feel that our daily lives or democratic freedoms are constrained by this foreign power?” (120). “The United States hasn’t attempted to erode the rule of law. Nor has it attempted to mobilise a diaspora to oppose Australian policy” (125). Hamilton verwys hier na bv die protesoptogte wat Chinese in Australië hou en die aandrang van die Chinese regering dat Chinese Australiërs lojaal aan China moet wees. China wil Amerikaanse invloed in Australië neutraliseer: “China must wean Australia off Uncle Sam’s tit” (2284). Weens die toegeeflikheid teenoor China in amptelike geledere kan hierteenoor geredeneer word: “No need to wean as this kangaroo will hop to where there’s plenty” (2284).

“The CCP [Chinese Communist Party/Chinese Kommunistiese Party – CKP) adopts a cynical attitude towards international law – use it when convenient, ignore it or denounce it otherwise” (959). “China’s Supreme Court has rejected the principle of independence of the courts from the political system as ‘erroneous western thought'” (985). “China’s legal system is not independent but a tool of the state” (985). In ‘n mate is dit ook waar van Suid-Afrika, soos bv Hermann Giliomee uitgewys het. Die CKP “condemns academic freedom as a ‘polluting’ Western idea” (1832), soortgelyk aan die Suid-Afrikaanse universiteite wat geen poging aanwend om akademiese vryheid te handhaaf nie. Dit is nie net aan anti-Westerse en pro-Afrika-sentiment te wyte nie, maar ook aan kruipsug. “Academic freedom is not only the ‘moral foundation of the modern university’ but is at the very heart of free speech in Australian society” (3737).

In Suid-Afrika word vryheid van uitdrukking egter al hoe meer aan bande gelê en daar is van owerheidsweë dreigemente om dit te vererger. Die ANC sou myns insiens hartstogtelik graag vryheid van denke (veral van Afrikaners) aan bande wou lê, soos in China: “The party’s program of ‘thought management’ sets the political and ideological rules that constrain the relationship, rules that no university in Australia would accept for its own staff and students” (3742). Soos in China word “interventionist academic policing” (3652) deur die ANC-regering sonder gesonde weerstand deur al die plaaslike universiteite toegelaat. Van Australië word gesê: “Our universities ‘have substantially withdrawn their capacity for sustained, genuinely independent analysis of contemporary China or of Chinese history'” (3674). Anders as tydens apartheid, klink daar bitter min kritiek uit die plaaslike universiteite op teen die ANC-regime.

“The rate of immigration from China is too fast to allow assimilation, so that parts of Sydney no longer feel like Australia. Chinese-heritage (and other Asian) students are monopolising places at highly desirable selective schools [and universities]” (189). “There are five times more Chinese students in Australia than in the United States” (4171). “Nearly half of the students had overstayed their visas” (591). Dit is soortgelyk aan wat in Suid-Afrika gebeur. Veral aan die eens Afrikaanse universiteite word voorkeur aan swart studente uit sub-Sahara-Afrika bo blanke studente gegee sodat daardie inrigtings hulle rasprofiel ingevolge transformasie kan “verbeter”; dus sodat die kampusse so vinnig en soveel moontlik verswart kan word. Baie van hierdie buitelandse swartes vestig hulle in Suid-Afrika, onder meer omdat universiteite en ander instansies onder regeringsdruk verkeer om eerder swartes as blankes in diens te neem en te bevorder.

Daar is Chinese Australiërs wat hulleself as Australiërs beskou en eerder Taiwan (“Republic of China” – ROC) ondersteun. “They have watched with dismay and a sense of foreboding as new waves of Chinese have arrived – billionaires with shandy histories and tight links to the party [CCP], media owners creating Beijing mouthpieces, ‘patriotic’ students brainwashed from birth (but still seeking residency), and professionals marshalled into pro-Beijing associations set up by the Chinese embassy. And among many, a pervasive sentiment that ‘their hearts lie in the Chinese motherland’, as the CCP likes to put it” (194). Die CKP gaan uit van die veronderstelling dat “overseas Chinese have the potential to become politicized and mobilized as a highly coordinated ethno-nationalist force with transnational loyalties to influence political, economic, diplomatic, and military outcomes” (1057).

Die Chinese inwoners wat lojaal teenoor Australië is, “are deeply worried about the growing influence of the Chinese Communist Party in the million-strong [“over one million” – 547, 5180) diaspora in this country. They are worried about the coming backlash, when Anglo-Australians wake up to what is happening” (199). “They can see that as each year passes the number and influence of Chinese-Australians loyal to Australia are being swamped by the number and influence of Chinese in Australia loyal to Beijing and who regard the PRC [People’s Republic of China] motherland as their true home” (214). Waarna China streef is “to counter and eliminate dissent and critical voices. But this ‘negative’ goal has a positive counterpart – to use the diaspora to transform Australian society in a way that makes us all sympathetic to China and easy for Beijing to control. Australia will then assist China to become the hegemonic power in Asia and eventually the world” (553). “It’s for this reason that … the CCP now promotes emigration of Chinese nationals” (563). ‘n Ander rede is: “There are more migrants leaving China illegally than legally” (563).

‘n Kernoorweging is dat China ‘n kommunistiese land is; dat die Chinese regering en die CKP identies is. Daardie party “is engaged in a systematic campaign to infiltrate, influence and control the most important institutions in Australia. Its ultimate aim … is to break our alliance with the United States and turn this country into a tribute state” (140). Die CKP het in 2004 in Beijing op hierdie strategie besluit: “Henceforth Australia should be included in China’s ‘overall periphery'” (147) – soortgelyk aan Amerika se Monroe-leer, wat uit 1823 dateer, waarvolgens sowel Noord- as Suid-Amerika die VSA se invloedsfeer is. “Its recent occupation of islands, and the building of military bases on them, brings China’s southernmost border close[r] to [Australia]” (153).

“The first objective of including Australia in its overall periphery … was to secure Australia as a reliable and stable supply base for China’s continued economic growth over the next twenty years. The longer-term goal was to drive a wedge into the America-Australia alliance” (153). Besonderhede word deur die CKP uitgewerk oor hoe “China could most effectively attain … ‘comprehensive influence over Australia economically, politically, culturally, in all ways’ … China would also use economic measures to force Australia to make concessions on a range of matters, including military affairs and human rights” (158). “Australia (along with New Zealand) was seen as the ‘weak link in the western camp’ and has been the site for the Chinese party-state to test its methods of infiltration and subversion … Australia’s openness, relatively small population, large number of Chinese immigrants and commitment to multiculturalism have weakened our capacity to recognise and defend against this threat” (169).

“New Zealand has shown itself to be more responsive to Beijing’s demands than Australia” (941). “China plans to dominate the world, and has been using Australia and New Zealand as a testing ground for its tactics to assert its ascendancy in the West” (2205). “As the CCP sees it, Australia has three advantages as a testing ground for its expansion into the Western world. The first is our geopolitical position, which actually makes us ‘the weak link in the western camp’. The second is our very large community of ethnic Chinese, ‘people who have intimate and diverse links with the PRC, have often been ideologically trained, and a majority of whom have a strong sense of Chinese chauvinism’. And the third is our multicultural policies, which permit Chinese loyal to Beijing to promote ‘Chinese values and customs’ as excuses for advancing the positions of the CCP” (2642). Australië betaal ‘n duur prys vir sy “oopheid”; dus sy versaking van sy eertydse “bunker mentality” (2094) weens sy omarming van multikulturaliteit.

Hamilton toon met talle voorbeelde aan hoe sommige Australiese politici, wat hy by die naam noem, met oorgawe aan die Chinese regering se verwagtinge voldoen (bv 474). Ook hoe aktief die Chinese ambassade-personeel met inmenging in die Australiese politiek is, bv onder die dekmantel van frontorganisasies. “Trade unions number among the organisations in this country targeted for infiltration by the CCP’s agencies” (382). Waaroor Hamilton veral besorg is, is dat ‘n Chinese biljoenêr beheer oor die hawe van Darwin, in die noorde van Australië, verkry het (411). Dit is juis van daar af wat indringing in Australië veral in ‘n oorlogsituasie kan geskied. “A 99-year lease of Darwin Port was sold to a Chinese company with close links to the CCP in 2015. In 2014 China Merchants, a state-controlled conglomerate, paid $1.75 billion to buy the Port of Newcastle, the world’s biggest coal export port and close to the air force base at Williamstown. When the Port of Melbourne was sold to a consortium of investors in 2016, the Chinese state-owned sovereign wealth fund CIC Capital grabbed a twenty per cent share” (2344). “The United States government has learned to be more guarded. It has noticed, for example, Chinese companies attempting to buy land, ports and industrial facilities in close proximity to military installations” (2289).

Die boodskap wat amptelik deur die Chinese regering versprei word, is ‘n hervertolking van hulle geskiedenis – soortgelyk aan die manier waarop die ANC die Suid-Afrikaanse geskiedenis vervals. “It was no longer an internationalist story that united the oppressed of China with the oppressed around the world but a nationalist story that set the Chinese people against the rest of the world” (278). Daar word op die uniekheid (“exceptionalism” – 327) van die Chinese nasionale identiteit en “a strong sense of chosenness” (440) aanspraak gemaak. “No longer victims, they would be victors” (294). “The century of humiliation that ended in 1949 [when the Communists were victorious] was succeeded by a hunderd-year marathon in which China will resume its place at the centre of the world” (411). Dit is nie bloot ‘n voorstelling van China se “regaining its past glory as a great nation” nie (272) maar ‘n aanspraak dat China “the world’s greatest civilisation” is (278), wat as “socialist” (322) – en nie as kommunisties nie – gekarakteriseer word.

Die 21ste eeu toon na bewering “the great rejuvenation of the Chinese nation” (411). Terselfdertyd sal dit glo die “post-American era” wees (422). “China aims to achieve global dominance not by direct military confrontation with the United States but by pursuing economic domination” (451). Oorheersing deur handel en kulturele indringing deur migrasie word “China’s soft power” genoem (671, 722). “To be Chinese is to belong to a race” (761). Die Chinese regering bevorder ‘n “common ethnic consciousness” by alle Chinese (795). Dit is in skrille teenstelling met die identiteitsontkenning wat polities byderwets in die Weste gepredik word: dat alle mense wesenlik eenders is, dat ras bloot ‘n konstruk en eintlik ‘n illusie is, dat kultuurverskille oorbrugbaar is, dat assimilasie en integrasie van almal in die samelewing moontlik is, ens.

Teen hierdie dwaasheid in het Brittanje vir Enoch Powell gehad. In Australië is daar bv Pauline Hanson: “She made her name in the 1990s by warning darkly of Australia being swamped by Asians … ‘The Chinese are the most racist people in the world'” (817). Hanson is teen Asiate, swart Afrikane en Moslems as immigrante, asook teen multikulturalisme (kyk die Wikipedia-artikel oor Hanson). In hierdie konteks is daar die volgende kompliment: “The right is more consistent in its scepticism towards China. The right has always held a knee-jerk hostility to anything that has the word ‘communist’ attached to it” (998). Blankes wat as groep hulleself as meerderwaardig beskou, word polities byderwets veroordeel maar “Chinese historically have seen themselves as superior to other Asian people” (822). Dieselfde kan van die Japannese gesê word. Vandaar die bitterheid waarmee die Chinees-Japannese Oorlog (1937-1945) geveg is. “Accusing China critics of racism and xenophobia is an effective tactic because it builds on white Australia’s deplorable [?] history, including anti-Chinese sentiment going back to the goldfields” (2262).

In China “from the early 1990s every child who began school became the subject of an intense and unrelenting program of patriotic education” (294), wesenlik “anti-Western nationalism” (299). Die CKP word identies met die Chinese nasie verklaar (305, 327), wat herinner aan die ANC wat homself graag as die enigste verteenwoordiger van die plaaslike swartes beskou (het). “Controlling people’s thoughts obviates the need to control their behaviour and the party has striven constantly to implant patriotic thoughts into the minds of the people” (310). “Monuments, memorial halls, historical relics and museums have sprouted, all reinforcing the new narrative” (317), wat ewe-eens aan die nuwe Suid-Afrika herinner. Die Chinese party-staat “values order over freedom, ethics over law, and elite governance over democracy and human rights” (428). “The CCP line [is] that economic progress trumps abuses of human rights” (1003).

“One Belt, One Road (OBOR) – also known as the Belt & Road Initiative (BRI) – is a grand strategic agenda designed to link China as well as Africa and Oceania. Inspired by the ancient Silk Road, and first mentioned by President Xi Jinping in 2013, it now has two routes, one over land and one across the seas. The driving force behind the strategic initiative is the vast sums of cash China has in reserve for investment and foreign aid. One powerful motive is to sustain China’s economic expansion by sending Chinese money, businesses and labour overseas, with a view of diversifying energy supplies, stimulating underperforming home provinses, and cultivating outlets to fill China’s huge industrial overcapacity for steel and other building materials. Yet its ambitions go well beyond economic ones”(2371). “OBOR has found more immediate acceptance in New Zealand [than in Australia], with the National Party government willingly signing up to it” (2489).

“Ports are particularly valued because of China’s dependence on sea trade and for their strategic functions in times of peace and conflict” (2422). “In July 2017, Sri Lanka found it necessary to sell a seventy per cent stake in the [Hambantota] port to China in a bid to recover from the heavy burden of repaying a Chinese loan obtained to build the facility. The creation of crippling indebtedness is a powerful Chinese tool under OBOR. Other nations, particularly those with a history of conflict with China, like Vietnam and India, are far more sceptical, seeing the New Silk Road as a formidable means for China to advance its stategic as well as its economic dominance. An Indian scholar has argued that China is using OBOR as ‘the silk glove for China’s iron fist’. China already dominates some small and poor nations in Southeast Asia (such as Cambodia and Myanmar) and Africa (Namibia, Angola). Its growing influence in Latin America prompted the head of Mexico’s trade agency to say, ‘We do not want to be China’s next Africa'” (2410). “It would be naïve to try to separate the flow of OBOR investment funds to countries like Malaysia and Indonesia from China’s commitment to controlling the South China Sea” (2422). Hou in hierdie konteks ook in gedagte daar is “the Chinese maritime militia, a vast reserve army of military-trained civilians working in the fishing industry and ports” (2432). “It would be only a matter of time before China sent its armed forces abroad to protect Chinese owned facilities and Chinese citizens” (2444).

Oor Chinese imperialisme skryf Hamilton: “I felt fearful, afraid for Australia’s future being stolen from us by an overwhelmingly powerful force” (1086). “While a number of countries (such as Brazil and Argentina) have taken measures to stop Chinese firms buying up their arable land, Australia’s free trade agreement with China is removing barriers and global banks are lining up to facilitate the buy-up” (2134). Daar is ‘n groot wanbalans: “Australia’s import barriers are virtually non-existent while China’s remain formidable” (2609). ‘n Soortgelyke wanbalans kom by immigrasie voor: “China has very restrictive immigration policies” (4352) – soos ook Japan. Van Westerse lande soos Australië, daarenteen, word egter verwag dat hulle hulle vir ongebreidelde immigrasie moet oopstel.

“Real estate has generated more anxiety than any other China-related issue” (4415). “In 2016 overseas buyers, eighty per cent of them Chinese, snapped up twenty-five per cent of all new housing in New South Wales, and sixteen per cent in Victoria. The percentages would be higher for Sydney and Melbourne” (4432). ‘n Koerantberig verwys na “Chinese developers ‘roaring back into Melbourne’ in the second half of 2016, with three-quarters of available development sites sold to mainland Chinese investors” (4454).”Cities around the world, led by Hong Kong and Vancouver, have taken measures to severely limit real estate investment from the Chinese mainland” (4437).

Hamilton stel maatreëls teen Australië se buitensporige afhanklikheid van China voor, bv Australië “[should] embark on sustained efforts to diversify our economy so that we become less reliant on China … we should build a more balanced alliance with the United States by pursuing an Alliance of Asian Democracies, bringing together the democratic states of India, Japan, South Korea, Indonesia, New Zealand and Australia” (5155).

China is nie net besig met die “bullying of its neighbours” nie (1003) maar ook met extending its new form of imperialism in places like Africa” (1008). Naas handel, gaan dit vir China sekerlik ook om “non-commercial goals” (2156). “China is a dictatorship that controls much of the economy and uses this control to pursue political influence and regional strategic dominance” (2622) met wêreldoorheersing as sy uiteindelike doel. Kulturele indringing word met onder meer “Confucius Institutes” vermag (935). “Confucius Institutes are ‘an important part of China’s overseas propaganda set-up'” (4029). “Today there are over 500 Confucius Institutes around the world. Publicly, their tasks are to teach Chinese language, promote Chinese culture and encourage advanced China studies” (4035). Die geld vir hierdie institute “is actually provided by the CCP’s External Propaganda Department and is ‘laundered’ through the Ministry of Education” (4040).

“China must make the requirements of the socialist core values system permeate every aspect of cultural undertakings” (4104). “In the United States, the conservative National Association of Scholars (NAS) called for them [Confucius Institutes] all to be closed down. It was echoing the conclusions of the American Assosiation of Professors, which in 2014 characterised the institutes as ‘an arm of the Chinese state’, denouncing them as an arrangement that ‘sacrificed the integrity of the university'” (4064). “Several universities have closed their institutes in response to these concerns, including the University of Chicago, Pennsylvania State University and a number in Canada” (4080). Dit is amper onnodig om by the voeg dat die Universiteit Stellenbosch, wat deesdae ‘n toevlugsoord vir bykans enige euwel (insluitende kommunisme) is, ‘n Konfusiaanse Instituut huisves.

Suid-Afrika is kwesbaar vir Chinese indringing, onder meer weens die ANC-regering se onkundigheid, gebrekkige toewyding en misdadige neigings, soos korrupsie. Die ANC-regering is nie bedag op die Geel Gevaar (“Yellow Peril” – 4804) nie, net so min as wat hy hom steur aan die wesenlike gevare wat die Swart Gevaar en die Rooi Gevaar vir die land inhou. ‘n Enkele familie, die Indiese Guptas, het plaaslik in ‘n merkwaardige mate met staatskaping geslaag. Die CKP kan sekerlik baie erger en meer as die Guptas in Suid-Afrika vermag. Die ANC-regering het (anders as Botswana – 2689) bv reeds geswig deur op Chinese aandrang nie die Dalai Lama in die land toe te laat nie (2684). Naas Botswana is daar ook ‘n mate van weerstand teen Chinese invloed in Zambië: In 2007 “the opposition leader in Zambia, Michael Sata, was expressing it bluntly: ‘We want the Chinese to leave and the old colonial rulers to return … At least Western capitalism has a human face; the Chinese are only out to exploit us'”(2717).

Waar sal Afrikaners tuis voel? In Afrika wat reeds deur sosialistiese swart Afrikane oorweldig is of in Australië wat al hoe meer deur Chinese ingeneem word? ‘n Moontlike antwoord is: Ware tuiskoms vereis dat Afrikaners ‘n eie tuisland moet hê, ‘n heenkome vry van brutaliteit, maak nie saak op watter kontinent nie (met die moontlike uitsondering van Antarktika).

 

Video: Vanaf die Brandburghek in Berlyn

Dan Roodt berig vanuit Berlyn oor PRAAG se pas afgelope Europese Vriendskapstoer. Hy is bemoedig deur die groot steun vir die Afrikanerstryd in Suid-Afrika veral onder jong Europeërs.

Hou die webblad dop oor die volgende paar dae vir nog inligting, foto’s en video’s aangaande ons Europese toer, asook belangrike aankondigings en nuus oor hoe grondonteiening in Suid-Afrika gestuit gaan word.

Leon Lemmer: Die onmin tussen Indië en Pakistan

Namate ‘n mens ouer en jou oorblywende dae min word, is daar onder meer twee dinge wat jou bybly. Die een is ‘n al hoe groter waardering vir dinge wat lewe, hetsy plante of diere. Dit geld nie alle lewende dinge nie omdat party van hulle ongewens is, bv peste. Toe hy hulle stemme wou werf, het Nelson Mandela beweer dat Suid-Afrika se mense die land se grootste bate is. Ek, daarenteen, dink dat ons dit buitengewoon ongelukkig getref het; dat daar heeltemal te veel mense is wat hulle aan anti-sosiale gedrag skuldig maak maar nogtans nie (permanent) uit die samelewing verwyder word nie. Plaaslik is daar waarskynlik ook meer mense wat op die staat parasiteer as wat werk, waarvan sommige sonder teenprestasie (gewelddadig en dikwels suksesvol) eis wat hulle ook al wil hê. Dit is ‘n onfeilbare resep vir ‘n chaotiese, mislukte staat.

‘n Ander gewaarwording van bejaardes is dat hulle dit al hoe moeiliker vind om by die vinnig veranderende werklikheid aan te pas. Daar is die onverkwiklike dwaasheid van 1990/94, wat plaaslik toenemend katastrofiese gevolge het. “The price for peace is at times higher than the price of conflict” (Asad Durrani, bron hier onder, Kindle 1305). Daar is te veel aan buitelandse druk toegegee. “When we invite outsiders to mediate our disputes, the settlement would be in their favour and on their terms” (3864). Ek kan as ‘n ongetransformeerde organisme geëtiketteer word omdat ek geen heil nie, of bitter min, in die huidige staatkundige opset sien. “If people start believing there is a bridge, then even if there’s no bridge it’ll serve the purpose” (AS Dulat, dieselfde bron, 1345). ‘n Ander faktor wat baie bejaardes vervreem, is tegnologie-gedrewe verandering. Almal kan die voordele ervaar wat bv rekenaars en selfone gebring, maar baie bejaardes vind dit moeilik om die vaardighede te ontwikkel sodat hulle self sulke tegnologiese hulpmiddels met gemak en ten volle kan benut.

Die wonder van bv elektroniese publikasie en vinnige wêreldwye telekommunikasie is onlangs weer by my tuisgebring. Op 29 Mei is in ‘n RSG-nuusbulletin genoem dat ‘n nuwe boek opslae in Pakistan maak, soortgelyk aan die invloed wat Jacques Pauw se The president’s keepers plaaslik gehad het (Praag 11.11.2017). Ek het die volgende e-boek by Amazon bestel en dit binne ‘n minuut of twee op die skerm van my Kindle gehad: AS Dulat, Aditya Sinha en Asad Durrani, The spy chronicles: RAW, ISI and the illusion of peace (Noida: HarperCollins, 21.05.2018, 344p; Amazon Kindle $6,89). Voor die nuusbulletin verby was, kon ek begin lees. Dink aan hoe dit voorheen was: As ek in die vorige eeu ‘n boek by ‘n bekende boekhandelaar bestel het, moes ek vooraf dubbel die uitgewersprys betaal* en daarna die boek na verloop van meer as ‘n maand, nadat ek ‘n kennisgewing ontvang het, by die boekwinkel gaan haal. [* Ek verwys na die tyd toe daar pariteit tussen die rand en die Amerikaanse dollar was.]

Dulat (gebore in 1940) was die hoof van die Research and Analysis Wing (RAW) van Indië se Intelligence Bureau (IB). Durrani (gebore in 1941) was die hoof van Inter-Services Intelligence (ISI), die Pakistanse geheimediens. Sinha is ‘n Indiese joernalis wat hierdie twee bejaardes ondervra het. Die teks word aangebied as ‘n dialoog tussen hierdie drie met Dulat en Durrani as die primêre sprekers. Dit blyk dat al drie baie goed oor sowel Indiese as Pakistanse sake ingelig is. Die gesprekke is op ‘n buitengewoon hoë vlak deur drie intelligente mense gevoer. Daar is diegene wat kan neig om hierdie intellektuele verfyndheid toe te skryf aan die Ariërs wat van 1500 tot 1200 vC vanuit die noorde die Indiese subkontinent binnegekom het en hierdie gebied die bakermat van onder meer die Indo-Germaanse tale (bv Afrikaans) gemaak het. Sinha het die twee oud-veiligheidshoofde ongetwyfeld vooraf ingelig oor die onderwerpe waaroor hulle gaan praat, want dit is (bykans) onmoontlik om uit die vuis so sistematies en in besonderhede oor gebeure, soms van jare gelede, te praat. Dit is ook hoogs waarskynlik dat die teks voor publikasie aangevul en ook in ander opsigte verander is. Sinha verwys bv na “the second thoughts of each participant at different points” (93).

Wat opval, is dat die gespreksgenote ‘n onwikkelde aanvoeling vir die betekenis en gevoelswaarde van woorde het; die soort bedrewenheid wat die studie van die linguistiese wysbegeerte by ‘n mens kan tuisbring. Durrani sê: “India … will continue to manage [Kashmir] on most occasions, it can contain whatever happens, it can suppress Kashmiris, appease them, accommodate them” (1372). Ook: “Kashmir is a major problem without calling it [a] ‘core issue'” (1453). Oor Kasjmir vra Dulat later: “Why do you want to use this word dispute?” (2577). Hy verkies die woord “issue” (2577). Ook: “Why do you use the word ‘compromise’ when we are talking of cooperation?” (3041), ens.

Ek het die teks baie interessant gevind, deels omdat ek min van die politiek op die Indiese subkontinent weet. Vir Westerse lesers is die boek nie sonder uitdagings nie. Eerstens is daar die waarskynlike vreemdheid van die onderwerp. Die eindnotas verskaf gelukkig waardevolle oriënterende inligting. Tweedens is daar die oorvloedige gebruik van letterwoorde; woorde wat dalk op die Indiese subkontinent bekend is, maar nie in die Weste nie. Derdens is daar woorde en sinsnedes in plaaslike taal, soos Poenjabi of Kasjmiri, wat in baie gevalle onvertaald gelaat word. Durrani word dikwels as “General Saheb” (‘n Arabiese woord vir “vriend”) aangespreek.

Die Indiese subkontinent het vanaf 1651 (Jan van Riebeeck se tyd) stelselmatig in die besit van die Britse Oos-Indiese Maatskappy gekom en was ‘n Britse kolonie (“the Raj”) vanaf 1858. In 1947 is die land in twee verdeel (“the Great Divide” – 179): Indië met ‘n hoofsaaklik Hindoe en Pakistan met ‘n hoofsaaklik Moslem bevolking. In daardie stadium is daar dus nog amptelik erkenning aan verskille in kultuur/lewenswyse gegee. Dulat sê: “Partition has … left wounds” (1945). Die onafhanklikheidverklaring van hierdie twee lande het met grootskaalse bloedvergieting en bevolkingsverhuising gepaard gegaan. Dit is die grondslag van die wedywering en bitterheid wat daar steeds tussen Indiërs en Pakistani’s bestaan.

Kasjmir is as ‘n deel van Indië verklaar terwyl die bevolking hoofsaaklik Moslems is. Anders as in Suid-Afrika is Kasjmir in Indië en Pakistan die K-woord (1431). In 1965 en in 1971 het Kasjmir tot oorlog tussen Indië en Pakistan gelei. Daar was ook ander gewapende konflikte (bv in 1990 en 1999). Dulat het die volgende boek oor hierdie onderwerp geskryf: Kashmir: The Vajpayee years (Noida: HarperCollins, 2017, 376p; Amazon Kindle $4,57). Atal Bihari Vajpayee was die eerste minister van Indië van 1998 tot 2004. Tans beset Pakistan 37%, Indië 43% en China 20% van Kasjmir se grondgebied. Die meerderheid van Kasjmir se bevolking wil van Indiese beheer ontslae raak deur óf inlywing by Pakistan óf onafhanklikheid. Durrani sê: “Kashmiris’ heart is with us, so an independent Kashmir should gravitate towards us. I have no problem with independence” (1596). Hoe kan die huidige onbevredigende opset verander word? Durrani stel voor: “Instead of saying we want a divided or jointly administered Kashmir … I suggest an indirect and incremental approach, starting with little steps” (1856).

‘n Ander gevolg van die 1971-oorlog was dat Indië gehelp het om Oos-Pakistan as Bangladesj (die bevolking is hoofsaaklik Moslem) onafhanklik van Wes-Pakistan (voortaan Pakistan) te laat verklaar. ‘n Verdeelde Pakistan hou uiteraard ‘n mindere bedreiging vir Indië in. Hierdie drieledige verdeling het veroorsaak dat die Poenjab in Noord-Poenjab (Pakistan) en Suid-Poenjab (Indië) en Bengale (waar die Britte in 1651 met hulle besetting begin het) in Wes-Bengale (Indië) en Oos-Bengale (Bangladesj) verdeel is. “Punjab … is three-fourths of Pakistan” (2722).

Indië word sedert 1947 gekenmerk deur ‘n demokratiese staatsbestel en Pakistan en Bangladesj deur militêre beheer en diktature. Durrani erken: “We are not fond of the democratic ways of doing things” (924). ‘n Ander belangrike faktor is dat Indië en Pakistan sedert 1998 kernmoondhede is. Hulle kan kwaklik waag om in ‘n (kern)oorlog betrokke te raak. Dit word die “nuclear overhang” of “Cold Start doctrine” genoem (3233), asook “a stable stalemate” (4075). Durrani sê: “The nuclear assets are primarily political and psychological weapons” (3388), dus nie gebruiksartikels nie. “That’s why they [generals] preach: be so prepared that the other side thinks many times before they take you on. Plans are based on deterrence, avoidance of war, minimum use of force” (3420). ‘n Ander faktor is: Weens die Russiese besetting van Afganistan in 1979 het miljoene vlugtelinge hulle in Pakistan gevestig. “Karachi has been the world’s largest Pushtun city for many years and is now the second largest ‘Afghan’ city with maybe 2.5 million Pushtuns” (3563). Om hierdie en ander redes wil Pakistan hê dat Amerika, wat ná 1989 Rusland se plek ingeneem het, sy troepe aan Afganistan onttrek (3602).

Dat ons in ‘n (neo)multikulturele era lewe, blyk uit die boek. Sinha se ouers het in Engeland gewoon (14) en sy dogter het aan New York University studeer (63). Durrani het opleiding in Duitsland ondergaan (204). Sy seun woon in Duitsland en is aldaar die medestigter van ‘n maatskappy (441).

Voorheen, toe dit ‘n enkele land was, het baie mense ‘n tyd lank in Indië en daarna in Pakistan gewoon, of andersom, of familie en vriende in die ander land gehad. Op hierdie tradisionele vriendskapsbande wou hierdie gesprekke en dus die gepubliseerde boek voortbou. Dulat en Durrani het voorheen saam twee artikels gepubliseer (264). Die amptelike betrekkinge tussen Indië en Pakistan is egter so delikaat dat hierdie gesprekke in ander lande gevoer is: Istanboel (Turkye) in 2016, Bangkok (Thailand) in 2017 en Kathmandoe (Nepal) in 2017. Dulat sê: “The basic problem between India and Pakistan … is distrust” (1929). “It has grown over the years because Partition happened and Pakistan was not happy with Kashmir going to India, the invasion of Kashmir, and its bifurcation. We had … the war of ’65, then the ’71 war” (1945). “Militancy hasn’t ended in Kashmir. Terrorism has become a part of Kashmir’s landscape” (3080). Soos ons in Suid-Afrika ervaar, vewys diegene wat hou van die opstandelinge in Kasjmir na “freedom fighters, not terrorists” (3090). Vorige “freedom fighters became terrorists” vir die Amerikaners ná 9/11 (3859). Dulat sê: “Radicalism is growing” (3112).

Sinha skryf oor die Dulat/Durrani-dialoog: “Their conversation goes to the heart of the India-Pakistan relationship” (82). Dulat sê: “We have tried to stay as close to the truth as we believe it to be” (162). Durrani sê: “One can give perspective on some matters. If one would say one’s piece as frankly and honestly as possible, without being defensive or offensive, then this was a project worth pursuing” (264). Ek het die indruk dat die gespreksgenote grootliks eerlik met mekaar was en gepoog het om nuut oor die verhouding Indië-Pakistan te besin ten einde die dooiepunt te probeer oplos. Oor al drie se lojaliteit teenoor hulle land behoort daar nie twyfel te wees nie.

In Pakistan het die publikasie van die boek dadelik ‘n beroering veroorsaak. Durrani is verbied om Pakistan te verlaat en gelas om sy uitlatings aan die owerheid te verduidelik. Sy uitgangspunt tydens die gesprekke was dat “we were prepared to concede our faults” (218). Duranni het sekerlik nie hierdie reaksie van die Pakistanse owerheid verwag nie. “Whatever I said and wrote, never once was I cautioned … After being liberated from service constraints, I have written joint papers with a former RAW chief [Dulat] and given my assessment on the killing of Osama bin Laden, not quite in line with official versions. No one has ever accused me of indiscretion” (1078).

Daar is veralgemenende uitsprake van Durrani wat in Pakistanse regeringsgeledere aanstoot kon gee, bv: “We hardly see any cooperation between our agencies” (871). “In Pakistan, cooperation between government departments, civil-military, and generally is far from desirable” (877). “The weakness is it’s the military holding Pakistan together” (914). “Institutionally, the military in Pakistan is not anti-India” (2020). “Our gang does not know how to make use of developments in Kashmir, or for that matter, any development” (2031), wat Sinha laat opmerk het: “You seem to be cynical about your political leadership” (2031). Durrani reageer soos volg: “I don’t like politicians at all, they may come up with something at the last moment that has no chance, just to save face” (2042), wat Sinha laat vra: “Are politicians less keen about the national interest and more about image management?” (2052). Durrani antwoord: “In the long run the national interest can be served … But in the short term, or for their political tenure or for their image management, these people did well for themselves. For themselves” (2057). Oor Pakistan: “It’s an illusion that the State is everywhere; we are not a terribly efficient State. Our apparatus does not reach even those against us, leave aside others” (3070).

Vir die Pakistanse regering is die sensitiefste aangeleentheid waarskynlik die dood van Osama bin Laden in 2011, toe hy in sy skuilplek in Pakistan opgespoor is. Durrani sê: “At some stage the ISI probably learnt about it and he was handed over to the US according to a mutually agreed process. Perhaps we are the ones who told the Americans … [but] we are going to feign ignorance. If we denied any role, it may have been to avoid political fallout. Cooperating with the US to eliminate a person regarded by many in Pakistan as a ‘hero’ could have embarrassed the government” (520). Soos in Suid-Afrika kan terroriste dus in Pakistan as helde of ikone beskou word omdat hulle valslik as moreel meerderwaardig voorgestel word. Later sê Durrani: “Pakistan offered to take out Osama bin Laden, given time, so that the US wouldn’t have to come and attack. But that would not have satisfied the Americans” (3399).

Durrani herhaal: “I think Pakistan has cooperated. Without cooperation the operation would have been risky” (3462). “It will not go down well in Pakistan that we cooperated with the US to eliminate someone many Pakistanis considered a hero” (3467). Dulat sê: “Our assessment is the same. That he was handed over by Pakistan” (525). Daar word baie gespekuleer oor wat werklik tydens bv 9/11 en die dood van Bin Laden gebeur het. Die amptelik-vrygestelde CIA- [die Amerikaanse Central Intelligence Agency] inligting word nie sonder meer geglo nie. Durrani sê: “The 9/11 report has 28 pages missing because of sensitive information, or because of American inefficiency, or because of possible complicity; some persons had been released as they had business connections or links to the Bush family. It helps the US avoid unpleasant action” (2847). “The USA’s great success is its ability to control the narrative” (3112). Later: “The US control of this narrative and the media was marvellous” (3472).

Durrani sê ook: “We never know what [the] USA was up to in this region” (1988). In die konteks van bv Afganistan verwys hy na “the people who have done so much wrong and damage to Pakistan: the US” (2857). Daar is reeds verskeie boeke oor 9/11 en Osama bin Laden gepubliseer. Ek wil nog die volgende boek lees, van outeurs wat reeds ‘n boek oor Kasjmir gepubliseer het: Cathy Scott-Clark and Adrian Levy, The exile: The flight of Osama bin Laden (London: Bloomsbury, 2017, 640p; Amazon Kindle $24,15). Volgens Durrani het dr Afridi, ‘n geneesheer, hom voorgedoen as iemand wat ‘n opname oor polio by kinders maak. Hy het Osama bin Laden se skuilplek ontdek (3509). “I have no doubt that a retired Pakistani officer who was in intelligence walked in and told the Americans. I won’t take his name because I can’t prove it and also I don’t want to give him any publicity. How much of the 50 million dollars he got, who knows. But he is missing from Pakistan” (3515). Dr Afridi, daarenteen, is in ‘n tronk in Pakistan (3509, 3521).

Dulat en Durrani het eerstehandse kennis van ander lande se intelligensiedienste. Durrani “said his opinion of the CIA was that it is a great organisation but it is a third-rate intelligence agency” (833; ook 964). Hy sê verder: “The CIA, State Department [Foreign Affairs], Pentagon [Department of Defence], and the military-industrial complex make political leadership helpless” (515). Amerika se voorspoed is in substansiële mate van die ontwikkeling, vervaardiging en verkoop van wapens afhanklik. Durrani sê: “What does America sell, more than anything else? Weapons” (3370). “Many intelligence agencies have been called the Deep State … It’s a term denoting an establishment which runs the affairs of state behind the scenes” (511). “Deep State … is … making life miserable for President Donald Trump, preventing him from improving relations with Russia or fulfilling his election promises to disengage from foreign military ventures” (520). Sowel Dulat as Durrani verkies Trump bo Hillary Clinton. Durrani sê: “I considered Hillary Clinton a known disaster” (3754).

Durrani sê: “The Americans and the British do this the best: Manufacturing facts, creating an environment for when you go to war, these people do it with the help of the media” (964) – dink aan Bosnië en Kosovo (Praag 12.05.2018). “I never rated CIA assessments highly. Never. They don’t believe they have to carry out good assessments. Because in any case they are going to set the place on fire. Bomb it. Essentially they rely so much on technology. It’s only a fascilitator, ultimately the assessment is made by human beings” (978). “I don’t hold them high when it comes to human intelligence (humint) or analysis … they got it wrong for both the Gulf wars [Kuwait (1991), Iraq (2003)]. They were just providing an excuse for the US military action” (986).

Dulat dink “the Brits are pretty good. They talk least, do their job quietly” (1030). “The chiefs of MI6 and MI5 have access to their prime minister whenever they want” (1037). Hy stem saam met Durrani: “CIA assessments have not always proven correct. There’s a lot of wishful thinking” (992). Durrani sê: “It is the president who picks the CIA chief” (1066), vandaar die vermoede dat die CIA die sittende president help in sy herverkiesing of sy party se nominasie vir die presidentskap.

“The KGB [Russian secret service] is tougher [than the CIA], but they have their crudeness. They’re not the most sophisticated. KGB people have gotten into trouble in various countries. People say Mossad [Israel’s secret service] is the most professional, but I don’t know. It is so tight and they’re only concerned with their own agendas. It’s difficult to say. But there have been some great Mossad chiefs” (997). Van die KGB sê Durrani: “It’s … a system where dissent is not appreciated” (1008). Dulat sê: “KGB’s problem was that it was elitist” (1014). Durrani dink “the German BND works methodically, seriously … But their product is sometimes not up to the mark. BND is a victim of their own desire to be perfect” (1014).

Durrani se evaluering van die RAW is: “At least as good as we [the ISI] are” (725). “Generally we regard the Indian system as more effective [than the CIA]” (833). Dulat sê: “The best intelligence organisation because of its influence is the ISI” (1140). Verder: “Moles are easier to have than defectors” (755), maar blykbaar kon nóg die RAW nóg ISI daarin slaag om iemand te werf om die ander geheimediens te infiltreer en ondermyn. ‘n Mens kan jou afvra hoe die Suid-Afrikaanse geheimediens van weleer met ander vergelyk. Ek het die twee boeke van Niël Barnard gelees: Geheime revolusie (2015) en Vreedsame revolusie (2017). Die indruk wat hierdie boeke by my gewek het, is dat die amptename hulle doeltreffendheid sonder afdoende rede baie hoog aangeslaan het en dat hulle hulle allerhande luukses veroorloof het. Die huidige geheimediens is deur Jacques Pauw in The president’s keepers aan die kaak gestel.

Pakistan het in onguns by Amerika verval omdat hy goeie betrekkinge met Iran (2975, 2981) en China nastreef. In hierdie verband troos Durrani hom met ‘n waarheid wat Henry Kissinger in ‘n oomblik van helderheid kwytgeraak het: “Being enemies with the US is dangerous, being friends is fatal” (3869). Daar is ‘n plan om ‘n gaspyplyn van Iran na Pakistan aan te lê (3009, 4320). Durrani sê: “Jumdallah is a Sunni group that was targeting Shias in Balochistan [part of Pakistan and Iran]. It was supported by the US to carry out sabotage and subversion in the Iranian province of Siestan” (2998). “If Balochistan remains unsettled they [the Americans] can rationalise their military presence in the region a bit better” (3003). Amerika “bribe and arm people, whether it was Afghanistan even after the Soviets were kicked out, or Balochistan, or lately the Middle East. It is by no means a benign power” (3014). “There are so many instances of unfulfilled commitments. It’s in their DNA” (3486).

Daar is die TTP: “Tehrik-i-Taliban, Paktistan: a pro-Taliban umbrella [“of 40 different groups – 3128)] group of anti-State terrorists operating along the Afghanistan border” (4659). Durrani sê: “The Afghan Taliban told us to keep the ‘Punjabi Taliban’ away from them” (3118). Die TTP “sided with the US against their fellow tribesmen, some for a variety of other reasons” (3128). Daar is klaarblyklik heelwat tweespalt. “The label that Pakistan gets is of ‘terrorism’ but it is in fact due to our inadequate policies, our Faustian dealings with the US, and indeed our relationship with India” (3133). Faust is die legendaries towenaar wat sy siel aan die duiwel verkoop het. Indië het die guns van Amerika ten koste van Pakistan probeer wen. Hierop volg (feitlik) noodwendig: “Examine how Russia, which was once India’s best friend, is now cosying up to Pakistan” (3448).

Durrani sê: “India made that famous offer [to America], Pakistan is part of the problem, we’d be a better ally in Afghanistan” (3293). Hy noem NAVO “a war organisation … After the Warsaw Pact dissolved, NATO was expected to follow suit, but it kept inventing new missions to rationalise its perpetuation. Initially it was to keep peace among the Europeans, but after its failure during the Bosnian crises, as well as with the ‘Partnership for peace’ by some of the states of the former Soviet Union, NATO is now breathing easy because it found employment in the unending wars in Afghanistan and elsewhere” (3355). Amerika wil sy teenwoordigheid in Afganistan behou omdat hy daar militêre basisse het waarmee hy gebeure in die hele omgewing kan beheer (3673). Dulat sê: “The Talibs are prepared to take everyone on board provided the goras [white people] get the hell out” (3719).

Reeds in 1963 is die Trans-Karakoram-ooreenkoms tussen Pakistan en China gesluit waarvolgens ‘n deel van Kasjmir aan China oorgedra is. Dit het die weg geopen vir die huidige “China-Pakistan Economic Corridor (CPEC)” – histories die “Wakhan corridor” wat sedert die antieke tyd China en Afganistan verbind (828). Durrani sê: “One could see a new axis emerging: Pakistan, Iran, Russia and China … I could see these countries closing ranks on coordinating policy on Afghanistan” (3619; ook 3946). Dulat se reaksie is: “The obvious thing is the Indian side cosying up to Trump to countervail against this Gang of Four” (3624).

Dulat sê: “The old Soviet Union went out of its way to support India, like in the ’71 war” (3883). “We’re not too good when it comes to a relationship … You’ve screwed up your relationship with the Russians, there is none with the Chinese, and there’s no great relationship with any neighbour … what the Americans have in mind is that India will provide a counterbalance to China” (3790). Naas die genoemde “Gang of Four” is daar “the Shanghai Five … created in April 1996 comprising China, Russia, Kazakhstan, Kyrgyzstan and Tajikistan. In June 2001 it became the Shanghai Cooperation Organisation, of which India and Pakistan became full members in June 2017” (4698).

Daar is sprake dat Pakistan kan opbreek (1403, 3166), bv Baloetsjistan het min met Poenjap gemeen. ‘n Samevoeging van Afganistan en Baloetsjistan as Pastoenistan is ook moontlik. “There are twice the number of Pastuns in Pakistan than in Afghanistan” (4386). Durrani sê: “I’ve always believed there were more chances of an Af-Pak confederation than an Indo-Pak one” (4386). Seker vandaar die pogings van Indië en Amerika om die Afgane wys te maak dat Pakistan Afganistan as hulle vyfde provinsie wil inpalm (3646).

Daar is ook sprake dat Indië kan opbreek (1410, 3172). Voor onafhanklikheid in 1947 is “maximum autonomy for the regions with a Muslim majority” voorgestel (4315). Die Indiese Kongresparty (soos die ANC in Suid-Afrika) wou egter beheer oor die hele Indiese subkontinent uitoefen. Dit het hewige onluste en bloedvergieting tot gevolg gehad. “Partition [1947], or trifurcation [1971], led to many problems” (4315). Die Indiese subkontinent kan in die vorm van ‘n konfederasie herenig (1416); ‘n losser samevoeging van state as ‘n federasie, dus die behoud van ‘n groter mate van selfbeskikking vir elke staat. Selfs ‘n konfederasie van Suid-Asia is moontlik (4336), bv van Iran tot by Indonesië (4363).

Les bes is daar hierdie insigvolle waarneming van Sinha: “China has ambitious plans for the future. Putin is merely trying to recapture past glory” (3974).

Leon Lemmer: Die Universiteit Stellenbosch se Eeufees

“As hulle stilbly, sal die klippe uitroep!” (Lukas 19:40). Omdat hulle swyg, moet ek skryf. Die Universiteit Stellenbosch (US) vier vanjaar sy Eeufees. My skrywe val saam met die herdenking van die US-stigtingskenker, Johannes Henoch Marais (8.09.1850-30.05.1915), se sterfte 103 jaar gelede. Ek het al dikwels geskryf oor die toestand waarin die US verval het – ‘n inrigting wat histories ‘n uitnemende Afrikaner- en Afrikaanse universiteit was. Die huidige rektor, Wim de Villiers, se herhaaldelik uitgesproke ideaal is dat die nie-wit studente en nie-wit personeel (veral die dosente) teen vanjaar in die meerderheid moet wees. Met die oog hierop is die US se akademiese keuringsnorme verslap. Soos sy voorganger, die ANC-aktivis Russel Botman, gee De Villiers as die uitvoerende hoof van ‘n akademiese inrigting vrye teuels aan sy linkse politiek ten koste van die akademie. Sy passie is dat die beeld van die US dié van ‘n nie-wit (dus swart) Afrika- en nie-Afrikaanse (dus Engelse) universiteit moet wees.

In Mei het ons belangrike herdenkingsdatums beleef, vandaar hierdie skrywe. Dit is ‘n vervolg op my “Ope brief aan Wim de Villiers” (Praag 21.02.2018), wat op Moedertaaldag gepubliseer is en waarop De Villiers hom nie verwerdig het om te antwoord nie. In hierdie rubriek gaan ek, afgesien van enkele bladsyverwysings na vyf bronne, nie soos gebruiklik talle bronverwysings verskaf nie. Wat ek skryf kan gestaaf word met die bronverwysings wat ek in vorige rubrieke verskaf het, asook met die inligting wat op die US-webtuiste beskikbaar is.

Gaan na die US-webwerf en soek: “Jan Marais”. Die jongste verwysing, maar nie die teks nie, is na ‘n toespraak wat Ton Vosloo in 2015 by die Woordfees gelewer het. Maar Vosloo het eerder oor die ontstaan van Nasionale Pers en Die Burger as oor die US gepraat. By vanjaar se Woordfees was daar nie ‘n enkele byeenkoms ter huldiging van Marais nie. In 2015 is Marais ‘n eeu na sy dood gedenk; nie deur die US nie maar deur Het Jan Marais Nationale Fonds (HJMNF). Op 30 Mei 2015 het HJMNF in die oggend ‘n kranslegging by Marais se graf teen die hang van Papegaaiberg gehou. De Villiers het hierdie geleentheid bygewoon. Dieselfde aand het HJMNF ter huldiging van Marais ‘n onthaal in sy eertydse woonhuis op Coetzenburg aangebied. By daardie geleentheid het die genooide gaste elk ‘n eksemplaar van ‘n pragpublikasie, Nalatenskap sonder einde: Die verhaal van Jannie Marais en die Marais-broers, geskryf deur die historikus Pieter Kapp (216p, R290), ontvang. Hierdie gedenkboek is deur HJMNF gepubliseer; nie deur die US nie. In sy toespraak het die uittredende voorsitter van HJMNF, oud-US-rektor Andreas van Wyk, geen melding van Marais se US-stigtingsvoorwaarde gemaak nie. Hierdie verswyging is myns insiens laakbaar omdat Afrikaans toe (soos tans) onder groot druk aan die US verkeer het.

Gaan na die US-webwerf en soek: “Afrikadag”. Daar is talle verwysings na hoe Afrikadag (25 Mei) deesdae jaarliks deur die US gevier word. Dit blyk dat Afrikadag deur die US selfs tot Afrikamaand opgegradeer is. In 2015 het De Villiers by die viering van Afrikadag deur die US se Fakulteit Geneeskunde gesê: “Ons is Afrika.” Vanjaar is Afrikadag weer op 25 Mei by daardie fakulteit gevier met voordragte uitsluitlik in Engels. Die vorige dag het Jonathan Jansen ‘n Afrikadaglesing by die Fakulteit Teologie gelewer. Toe het De Villiers gesê: “Ons is ‘n Afrika-universiteit.” Elke jaar op 12 November vier die US Afrika-universiteitsdag. Op 12 April vanjaar was Jansen ‘n spreker by die US se jaarklikse Nelson-Mandela-kollokwium. ‘n Ander spreker was Wilhelm Verwoerd, wat sy oupa, Hendrik Verwoerd, se politiek verfoei. Hy is ‘n navorsingsgenoot in die Beyers Naudé-sentrum van die US se Fakulteit Teologie. By daardie geleentheid het De Villiers gesê dat die doel van die kollokwium is om Mandela se “waardes en nalatenskap” te bevorder.

Vanjaar is ‘n berig gedateer 24 Mei op die US-webwerf gepubliseer oor ‘n gesprek wat die US-museum oor “ikoniese struggle-liedere” aangebied het. Die sing van sulke liedere word aangemoedig; nie CJ Langenhoven se pragtige “Die Stem” wat vanjaar ‘n eeu gelede geskryf is nie. Die eerste drie strofes is op 30 Mei 1918 voltooi (JC Kannemeyer, Langenhoven: ‘n Lewe, Kaapstad: Tafelberg, 1995, p 376). Dieselfde Langenhoven het sy “hoofskedel” aan die US bemaak. Die US het nie sy aanspraak hierop dertig jaar na Langenhoven se dood uitgeoefen nie (Kannemeyer, p 18). Maar dit toon onmiskenbaar Langenhoven se lojaliteit teenoor hierdie universiteit. Tog word nóg Langenhoven nóg “Die Stem” deur die De Villiers-US gehuldig.*Langenhoven is een van baie Afrikaners wat deesdae deur die getransformeerde US verloën word. Onder hierdie miskendes is eerste ministers Malan, Verwoerd en Vorster. Herinneringe aan hulle is sedert 1994 stelselmatig op die US-kampus uitgewis. Op 24 Mei vanjaar is ook berig dat die US se Departement Afrikaans daardie maand twee konferensies oor tolking en vertaling aanbied. Dit is “so beplan dat dit met die US se Eeufeesviering sowel as Afrikadag saamval.” Soos in 2015 wend hierdie Afrikaansdosente egter geen poging aan om Marais te huldig nie. Daar is by hulle ook geen daadwerklike openbare weerstand teen De Villiers se verengelsingsbeleid nie.

[* “Langenhoven se visie van die groei van Afrikaans as pilare in ‘n snelstygende boog” het argitek Jan van Wijk se ontwerp van die Afrikaanse Taalmonument in die Paarl geïnspireer (Jan van Wijk, Taalmonument, Tokai: Historical Media, 2014, p 6). Nogtans wend die Afrikaanse Taalmuseum en -monument (ATM) geen poging aan om Langenhoven en “Die Stem” te huldig nie. Michael Jonas, die direkteur van die ATM, skryf: “Die Monument se fokus is tans op die miskende variëteite en geskiedenisse van Afrikaans” (Rapport, Weekliks, 28.01.2018, p 10). Niks word dus deur die ATM gedoen om bv Langenhoven en NP van Wyk Louw (die ander skrywer wie se werk die ontwerp van die Taalmonument geïnspireer het) te huldig nie.]

Vroeër vanjaar is die US se geskiedenis lank prominent op daardie webwerf verwoord. Daar is darem verwys na Marais se skenking, die reuse bedrag van £100 000, wat die stigting van die US in 1918 moontlik gemaak het, maar nie na die ruim finansiële ondersteuning wat die US sedertdien deurlopend uit twee Marais-fondse ontvang nie. Oor die ander Marais-fonds, Het Jan Marais Fonds (HJMF), skryf Kapp: In sy geheel beskou sou dit “nie onbillik wees nie om te beweer dat die fonds … tussen sewe en 10% van die staat se subsidie tot die Universiteit se inkomste bygedra het” (Kapp, p 174). Myns insiens is daar in die genoemde historiese oorsig doelbewus ook geen woord gerep van die uitdruklike stigtingsvoorwaarde wat Marais gestel het nie: Onderrig moet aangebied word “in en door middel van de hollandse taal in zijn beide vormen (dat will zeggen Afrikaans zowel als Nederlands) en wel te dien einde dat in sodanig onderwijs de hollandse taal in zijn beide vormen als voormeld geen mindere plaats dan de andere officiele landstaal zal innemen” (Kapp, p 9; ook p 167).

Aan die begin van die US se eeufeesjaar is die eerstejaarstudente op 25 Januarie uitsluitlik in Engels verwelkom. Dit het heftige kritiek ontlok omdat dit (tereg) vertolk is as openlike uittarting deur De Villiers; dat hy wou demonstreer dat die US nie ‘n Afrikaanse universiteit is nie. Hy het immers in sy intreerede op 29 April 2015 meerdere kere gesê: “Stellenbosch is nie ‘n Afrikaanse universiteit nie.” Daarna het De Villiers hierdie gewraakte stelling by ander geleenthede herhaal. Toe die US se aanstellingskomitee, voor sy aanstelling as rektor, ‘n onderhoud met De Villiers gevoer het, het De Villiers beweer dat die posisie van Afrikaans aan die US ingevolge sy oortuiging “ononderhandelbaar” is (Eikestadnuus, 19.11.2015, p 1). Voor die einde van sy eerste jaar as rektor, op 12 November 2015, het De Villiers egter, met die ondersteuning van sy bestuurspan, aangekondig dat hy Engels met ingang 2016 “die primêre taal van kommunikasie en administrasie” aan die US wil maak. De Villiers wou hiermee die voorkeurtaal van die minderheid op die kampus dié onderrigtaal van die US maak ten koste van die meerderheid, te wete die Afrikaanssprekendes en ander wat Afrikaans (goed) magtig is. Die US-raad het vir ‘n wyle weerstand gebied maar versuim om De Villiers se gedrag as blatante kontrakbreuk te takseer.

Op 23 Maart vanjaar is ‘n eeufeesherdenkingsdinee in die Paul Roos-saal gehou. Soos hy in sy intreerede en telkens daarna gedoen het, het De Villiers verskoning gevra vir “die onregte van die verlede.” Soos hy ook by ander geleenthede gesê het, vind De Villiers dit verkwiklik dat die jaar waarin die US sy eeufees vier, saamval met die herdenking van Mandela se geboorte ‘n honderd jaar gelede. Die huidige US vier Mandela-dag elke jaar op 18 Julie. Na verwagting sal vanjaar se Mandela-viering die voriges oortref, al het Mandela geen daadwerklike verbintenis met die US nie. Desnieteenstaande het die US in 1996 ‘n eredoktorsgraad aan hom toegeken. Die US se Mandela-manie vergestalt kruipsug in sy suiwerste vorm. Die kontinuum beskaaf – onbeskaaf het die akademie by die beskaafde en terrorisme by die onbeskaafde pool. De Villiers en diesulkes poog om hierdie uiterstes bymekaar te bring.

Jan Marais se geboorte- en sterfdag word nie deur die US gedenk nie; selfs nie in 2015 ‘n eeu na sy dood nie. Sover bekend is geen byeenkoms ter huldiging van Marais in 2015 of vanjaar op die US-kampus gehou nie. Die US het selfs nog nooit amptelik erken dat Marais se skenkingsvoorwaarde nie in sy huidige taalbeleid nagekom word nie. Alle lesings moet deesdae ten minste in Engels wees. Dieselfde vereiste geld nie vir Afrikaans nie. Oor die mindere plek wat Afrikaans tans in vergelyking met Engels beklee, kan daar geen twyfel wees nie. Dat De Villiers die hooflaksman van Afrikaans aan die US is, is myns insiens ook baie duidelik. Mandela en Afrika word deesdae elke jaar in buitensporige mate deur die US gedenk. Dieselfde geld nie vir Jan van Riebeeck (6 April), Afrikaans (14 Augustus) of Jan Marais nie. As iets met Afrikaners of Afrikaans te make het, word dit dikwels verdag gemaak deur dit as verdelend, uitsluitend, nie-inklusief, nie-divers, monokultureel, rasgegrond (selfs rassisties) en dus as ongewens af te maak.

Onlangs is ‘n koshuis van die US se Fakulteit Geneeskunde na die vigslyer Nkosi Johnson vernoem. Voor dit is ‘n koshuis op die US-hoofkampus na die vorige rektor, Russel Botman (die eerste “swart” US-rektor), vernoem. Botman het deurlopend ‘n reuse rol in die afskaling van Afrikaans gespeel. Aan die US is daar geen teken van erkentlikheid teenoor of huldiging van Jan Marais nie, behalwe die standbeeld van die beeldhouer Coert Steynberg, wat op 10 Oktober 1950 (dus op die destydse Krugerdag) onthul is. Marais se standbeeld staan op die Jan Marais-plein, maar dit word eerder die Rooiplein genoem sodat Marais se (eens) kosbare nalatenskap ook in hierdie opsig verdoesel word. As daar erkentlikheid teenoor Marais was, sou daar ten minste jaarliks ‘n amptelike US-kranslegging by sy standbeeld gehou word en sou sy naam prominent op die kampus gewees het, bv as gebou- en selfs as universiteitsnaam.

As ‘n universiteit om nie-akademiese (naamlik politieke) redes na kwaaddoeners soos Nelson Mandela en Walter Sisulu vernoem kan word, waarom nie ook na ‘n voortreflike Afrikaner en weldoener soos Jan Marais nie? Marais is beskryf as ‘n “Afrikaander van den ouden, echten stempel – een waardige burger, een ware patriot … hij [was] een navolgenswaardig voorbeeld voor zijn volk en hun nageslacht” (Kapp, p 120). Jan Marais se vrou, Elizabeth (1867-1953), en van die ander Marais-broers het die US en filantropiese projekte in ruime mate ondersteun, maar hulle ontvang geen erkenning meer nie. Pleks daarvan verkies die huidige US om eerder mense soos Mandela, Desmond Tutu, Beyers Naudé, Russel Botman en selfs Nkosi Johnson te huldig.

Na aanleiding van die voorafgaande kan minstens sewe vrae gestel word:

  1. Daar was heelwat genooide gaste by die genoemde HJMNF-onthaal in 2015 en die US-eeufeesonthaal in 2018. Waarom is daar klaarblyklik nie ‘n enkele van daardie eters en drinkers wat vir Jan Marais in die bres tree weens die verregaande miskenning van sy nalatenskap deur die huidige US-bestuur (en by name Wim de Villiers) nie?
  2. Waarom spreek nie ‘n enkele van die ses trustees van HJMNF hom/haar luid en duidelik teen hierdie wanpraktyk uit nie?
  3. Waarom teken Afrikaansinstansies soos die Afrikaanse Taalraad, ATM, ATKV, FAK en die Suid-Afrikaans Akademie vir Wetenskap en Kuns nie beswaar aan oor die manier waarop hierdie eeufeesjaar ingeklee word nie?
  4. Die oudstudente van die US het voorheen dikwels sterk besware teen die afskaling van Afrikaans geopper. Waarom klink daar geen besware uit die US-konvokasie op teen die bogenoemde selektiewe voorstelling van die US-geskiedenis nie?
  5. Die US-raad is veronderstel om oorhoofse beheer oor al die bedrywighede van die US uit te oefen. Waarom sorg die voorsitter en die talle raadslede nie dat drasties teen enigeen opgetree word wat op hierdie myns insiens hoogs onetiese manier die skenkingsvoorwaarde van Marais ignoreer nie?
  6. Die uitgelese Anton van Niekerk is op die US-kampus. Hy gee graag hoog op oor sy kennis van etiek. Hy doen hom voor as ‘n openbare intellektueel wat hom geroepe voel om onreg reg te stel wanneer en waar dit voorkom. Ongelukkig soek hy onregpleging by uitstek by blankes en veral Afrikaners. Waarom is hy tjoepstil oor die flagante immoraliteit aangaande Marais?
  7. Les bes is daar die Afrikaansdosente op die US-kampus. Dit is myns insiens onmoontlik om hulle absolute onaktiwiteit oor Marais in 2015 en ook in 2018 te regverdig. Waarom is nie ‘n enkele van die huidige US-Afrikaansdosente prominent betrokke by die stryd ter behoud van Afrikaans nie? – nie aan die US of in breër verband nie.

Daar is min sake wat my meer met wrewel, droefheid, bitterheid en wanhoop vervul as die Jan Marais-aangeleentheid. Dit is onwaarskynlik dat enige ondersteuning uit die hoofstroom-inligtingsmedia, bv die redaksies en rubriekskrywers van Afrikaanse koerante, sal kom. Hoe is dit moontlik dat Afrikaners sedert 1994 in so ‘n mate kollektief apaties geword het? Waar is (al) die eens fanatieke Afrikanerbroeders heen? Myns insiens verkies hulle om eerder hulle (skyn)transformasie ten toon te stel.

Dan Roodt: Praat saam, Lynette Francis se marxistiese sekte

Soms gebeur dit dat ek soggens op die pad is en hoewel ek oor 32 gigagrepe se klassieke musiek op ‘n geheuestokkie in my motor beskik, skakel ek dikwels in op RSG. Dis seker die mees nasionale radiostasie in Suid-Afrika, want dit vebind die Afrikaner bo in Louis Trichardt met sy eweknie aan die Weskus. En op ‘n manier verskaf dit ‘n lewende portret van, soos Gustav Venter dit ook reeds gestel het, “die skrander Afrikaner” in sy ryke verskeidenheid, van boer tot stedelike prokureur, van dieetkundige tot sterrekundige wat sinvol en in suiwer Afrikaans oor voedsel of die heelal die rede kan voer.

Maar natuurlik verteenwoordig my eerste paragraaf hier bo ‘n geïdealiseerde prentjie van RSG. Die genadelose revolusie van die ANC-terroristebewind beteken ook dat ons daagliks met afskuwelike propaganda oorspoel word. Onderliggend aan die volksmoord op ons boere is die haat en nyd wat daagliks oor die eter uitgesaai word en die gepeupel bedek of onbedek tot geweld teen ons aanhits.

Sekerlik is daar ten minste twee vorms van propaganda: een spoor mense tot oorlog of optrede aan, soos reeds genoem, maar ‘n ander breinspoel hulle sodat hulle apaties, verward, moedeloos, passief en vol skuldgevoelens bloot die geweld en onreg van die aggressiewe groepering verduur.

Vandaar dus die rol van Lynette Francis en haar openlik propagandistiese program, “Praat saam”, wat soggens tydens deel van die spitsuur uitgesaai word. Enkele weke gelede het ek ‘n klag ingedien teen die eensydigheid en ideologiese eenogigheid van veral die program oor die “verafrkanisering en dekolonisering van hoër onderwys” wat op 18 April 2018 uitgesaai is. Nodeloos om te sê, het die Uitsaaiklagtekommissie my klag van die hand gewys. Marxistiese revolusionêre wat ons universiteite wil omvorm tot sentra vir indoktrinering en Afrosentriese “wetenskap” beskik oor vryheid van spraak, terwyl ons as luisteraars en belastingbetalers aan die SAUK oor geen regte beskik nie. Intussen probeer ek teen die bevinding appelleer.

Vanoggend het Lynette Francis weereens drie van haar gunsteling- marxistiese propagandiste uitgenooi om ons te vertel “hoe universiteite gaan en moet verander”. Die meeste SA universiteite is reeds so links dat Mao Zedong of Pol Pot sou meen dit gaan al bietjie ver, maar kennelik is die revolusie maar nog in sy kinderskoene wat dit betref.

Die drie werfbobbejane wat Francis vanoggend aan hul kettings teen die Afrikaanse luisteraars ontplooi het, was “professore” Hein Willemse, Elmien du Plessis en Rudi Buys. Ek skryf deesdae die term “professor” in aanhalingstekens, want geen akademikus wat in die onlangse tyd iewers in ons land aangestel is, het sy pos op meriete bekom nie. As hy nie tot die marxistiese sekte behoort het nie, sou hy nooit die titel bekom het nie.

Hein Willemse is ‘n “professor” van Afrikaans wat dié taal by een van die oudste Afrikaanse tydskrifte, die Tydskrif vir Letterkunde, afgeskaf het. Hy gaan ook elke dag op sy knieë en dank die Here vir apartheid wat hom as “kleurling” geklassifiseer het, want daarsonder sou hy nooit verder as miskien ‘n pompjoggie by die vulstasie of ‘n kelner by Spur gevorder het nie. Regstellende aksie en kleurlingskap kan wondere vir jou loopbaan verrig. Sover ek weet, verwerp Willemse ook die Afrikaanse letterkunde waarvan hy in elk geval nie veel kennis dra nie. As ek ‘n kleurling was en ek het die mediese wetenskap verwerp, sou hy hulle my seker ook as “professor” van medisyne aangestel het.

Nog dommer as Hein Willemse, as so iets moontlik is, is Elmien du Plessis, die “medeprofessor” van regte aan die Noordwes-Universiteit. Soos wat Hein Willemse in die verwerping van Afrikaans spesialiseer, is Elmien ‘n deskundige op die gebied van grondonteiening sonder vergoeding, dus die verwerping van eiendomsreg en waarskynlik die
reg tout court.

Ek het voorheen al getwiet dat dit vir my moeilik is om te glo dat sy ‘n “professor” kan wees, aangesien sy nóg Afrikaans nóg Engels werklik magtig is. Dalk het sy grootgeword in ‘n fanagalô-omgewing, ek weet nie. Vanoggend het sy vir my twee grade beter gepraat, miskien omdat iemand haar van my twiet vertel het — sy het my al lankal op Twitter versper, kom ek gister agter, want sien: lede van die marxistiese sekte glo nie aan “dialoog” of sulke “bourgeois” praktyke nie. Jy moet jou net bekeer, Karl Marx of een van sy dissipels op jou hart skryf, en dan gló jy. Dan probeer jy alle nie-marxiste uitwis, in die tronk smyt of, les bes, sensureer.

Op ‘n stadium het ek probeer inbel RSG toe, maar kennelik het hulle my selnommer op hulle stelsel herken, want niemand tel op nie. Een van die dinge wat ek aan die drie horingdom, pseudo-intellektuele werfbobbejane sou wou tuisbring, is dat sensuur in die Nuwe Suid-Afrika veel erger is as in die ou dae. Die Nasionale Party, soos koning Lodewyk XVI wie se kop afgekap is, was nie baie goed met sensuur nie. Hulle het ‘n paar van hul eie mense die swye opgelê, maar hul vyande het vrye teuels gehad. Synde marxiste, is die ANC baie slimmer met sulke dinge. Alles word agteraf en in die geheim gedoen. “Ons maak asof ons ten gunste is van spraakvryheid, maar intussen sorg ons dat geen fascis of teenrevolusionêr naby ‘n koerant of radiostasie kom nie.”

Terloops is “pseudo-intellektuele” die verkeerde woord. Skrap dit. Nie een van die drie hansworse wat — dis regtig baie snaaks — aan die luisteraars vertel dat hulle “oor meer komplekse idees as gewone mense beskik”, kan as “intellektueel” getipeer word nie. Want, daar is geen intellek nie. Vir intellek het jy bietjie IK nodig. Al twee die here en dame — as sy ‘n dame is, want ek dink nie sulke terme is toelaatbaar vir ‘n marxistiese sektelid nie — stamp hulle koppe so half teen die plafon van domheid en middelmatigheid.

Iemand soos die Fransman Bernard-Henri Lévy sou ek as ‘n “pseudo-intellektueel” beskryf; hy misbruik eintlik bepaalde begrippe vir sy eie geldgierige of politieke doeleindes. Maar ten minste is hy bewus van daardie begrippe. Helaas, buite die dampkring van ongekunstelde, bevooroordeelde, sektaries marxistiese vooroordele, is hulle salig onbewus van 3000 jaar se Westerse denke.

Destyds toe ‘n mens nog in Hillbrow kon rondloop sonder dat jy beroof of doogemaak is, was daar sulke lede van die Hare Krisjna-sekte wat kaalvoet en met pastelkleurige gewade soms op die sypaadjie rondgeloop en geteem het: “hare, hare krisjna”. Dis blykbaar ‘n mantra. Trouens, ek het dit so pas op die internet opgekyk en dit lyk so:

Hare Kṛṣṇa Hare Kṛṣṇa
Kṛṣṇa Kṛṣṇa Hare Hare
Hare Rāma Hare Rāma
Rāma Rāma Hare Hare

Die werfbobbejane van die agterlike plaaslike marxistiese sekte beskik ook oor so ‘n mantra:

Verandering verandering transformasie
Transformasie verander verander
Verandering transformeer transformasie
Ens.

Tydens Lynette Francis se propagandasessie oor RSG vanoggend, kon ‘n mens nouliks verstaan waaroor die drie agterlike regstellingsprofessore praat, so deurmekaar en sinneloos is dit, behalwe dat universiteite die plig het om die samelewing “te verander”.

Nou daar het jy dit: die marxistiese mantra van die werfbobbejaan: revolusie, en nogmaals revolusie. Marx en Engels se doktrine van maatskaplike omwenteling deur geweld en ontwrigting. Mens sou dit ook Trotski se “permanente revolusie” kon noem. Dit maak nie saak of die universiteite in duie stort, afgebrand word of terug na die toordokter en sy dolosse van Oerafrika “gedekoloniseer” word nie, solank dinge “verander”, is dit goed. Pol Pot of Mao of Robert Mugabe selfs, sou dit hiermee eens wees.

Sedert ek as tweedejaarstudent by Wits destyds ‘n lesing met die titel “Marx is dead” georganiseer het, verkeer ek in opstand teen die marxisme. Dit loop so half in my familie, want my pa wat in die 1940s by Wits was, het my as kind vertel hoe hy gepoog het om die twee aartskommuniste Joe Slovo en Harold Wolpe se idees op die kampus te bestry.

Die ongelukkige is nou: Daniel Roodt snr. en ek, Daniel Francois Roodt, het misluk en die Slovo-Wolpe-Mandela-faksie het gewen. Maar dis nie te sê ons behoort die Muur van Propaganda wat in ons land met ons eie belastings gebou is te aanvaar nie! Daardie Muur is bedoel om ons in te kerker in ‘n klein wêreldjie van vooroordele, anglisismes en linkse slagspreuke. Ons word gesensureer, afgedank en deur die Menseregtekommissie (watter Orwelliaanse benaming is dit nie!) gejag. Óf jy konformeer en aanvaar die Rooi Geloof, óf daar sal met jou gal gewerk word.

Iewers in die toekoms gaan elke vuige “professor” wat plaasmoorde, grondonteiening, antiwit rassisme, kortom totalitêre kultuurmarxisme, in ons land afgedwing of bevorder het, strafregtelik vervolg en ná die uitdiening van hul vonnis, van hul burgerskap gestroop en deporteer word. Slegs wanneer ons geliefde Republiek — oor drie dae is dit juis Republiekdag en vive la république! soos die Franse sê — van lae-IK-fanatici ontslae geraak het, sal ons weer vordering as die mees welvarende en ontwikkelde staat in Afrika kan maak.

Intussen moet ons ons verset teen die huidige oorheersing, veral deur werfbobbejane wat hulself “professore” noem. Lynette Francis behoort summier in die pad gesteek te word, want met haar onverdunde en aanstootlike propaganda oortree sy elke uitsaaikode wat daar mag bestaan. Sy dra niks by tot enige debat of beter begrip nie. Ons betaal haar salaris wat sy en die korrupte kaders van die ANC-terroristebewind elke dag uitmors.

Om “professor” Rudi Buys se sektariese linkse geteem uit een of ander Sowjeteggokamer aan te hoor, is genoeg om jou jou ontbyt in die naaste lugsakkie te laat verloor. Wie gee ‘n sot soos hy die reg om ons met sy gebrek aan insig en goeie Afrikaans oor die lug te kom terroriseer, van die Limpopo tot by Kaap Agulhas?

Dit is tyd dat die skrander Afrikaner begin om sy stem dik te maak teen die dommes, die gekooptes, die verraaiers en verlooptes. Al moet ons ‘n klag by die Uitsaaiklagtekommissie lê oor elkeen van Lynette Francis se programme, petisies met tienduisende name aan die SAUK stuur, of selfs internasionale organisasies betrokke kry om dié afskuwelike propaganda te laat end kry, moet ons dit doen.

Daar bestaan deesdae ‘n hele paar lande in Europa met regerings wat ons moontlik behulpsaam kan wees met so ‘n internasionale aksie rondom RSG en die libdiote se ystergreep op ons nasionale radiostasie. Ná alles, selfs al is ons deur die ANC-SAKP verower, soos hulle so dikwels spog, verkeer hulle steeds as veroweraar en besetter van ons land onder die verpligting om ons toe te laat om ons taal en kultuur uit te leef.

Lynette Francis twiet net in Engels. Sy verkies Engels. Eintlik ís sy Engels. Dieselfde geld elkeen van haar onnosele ekstreemlinkse gaste met hul mantra oor revolusie, transformasie, verafrikanisering, dekolonisering en verandering.

Ons is siek en sat vir oorheersing. Lynette Francis moet bedank en sy moet haar hele bende, Piet Croucamp, Christi van der Westhuizen en ander malles wat sy aan ons opdring, saam met haar vat. Hulle moet sommer vroegtydig landuit voetsek, terug na hul geliefde Engeland toe. Of dalk Kuba. Moontlik word hulle Spaans beter as hul Afrikaans; dit maak in elk geval nie saak nie. Ons gee nie om nie. Dis nie ons mense nie. Soos Koos Kombuis, het hulle uit die volk bedank. En die Here weet, ons het hul bedanking met vreugde aanvaar!

Ons stel nie belang in jul psigiese of spraakprobleme nie. Ons wil opgevoede, wellewende, belese, ingeligte mense wat sprankel van idees hoor.

Skrander Afrikaners, nie vulgêr-marxistiese werfbobbejane nie.

Leon Lemmer: In verkeerde geselskap

Jeremy Vearey (gebore in 1962) roem daarop dat hy ‘n MK-vegter (oftewel terroris) was wat tronkstraf op Robbeneiland uitgedien het. In ‘n normale samelewing sou sy misdadige verlede hom gediskwalifiseer het om enige hoë pos te beklee. Sedert 1994 word diesulkes egter as helde vereer en het sommige van hulle tot in die hoogste pos, dié van staatshoof, gevorder, met katastrofiese gevolge. ‘n Mens sou dink dat veral die polisiediens nie ‘n geskikte terrein vir die ontplooiing van oudmisdadigers is nie, maar dit is juis in die polisie waar Vearey deur die ANC-bewind in hoë poste aangestel is. Daar word blykbaar onder meer geredeneer dat diegene wat eerstehandse ondervinding van misdaad het, misdaad ten beste kan bestry. Dit kom neer op die mistasting dat ‘n blinde die geskikste persoon is om ‘n blinde te lei. Soos Samuel Johnson (1709-1784) dit gestel het: “Who drives fat oxen should himself be fat” (James Boswell, The life of Samuel Johnson, London: Everyman, 1992, vol 2, p 527).

Ek skryf na aanleiding van Vearey se boek, Jeremy vannie Elsies (Kaapstad: Tafelberg, 2018, 182p, R275; Amazon Kindle $23). Elsies verwys na Elsiesrivier, tradisioneel ‘n woonbuurt vir bruin mense in die Kaapstadse metropool. Daar word ook verwys na die naby geleë en eens blanke woonbuurt Tiervlei (deesdae Ravensmead) se Connaught-straat (Kindle 147), waar ek my eerste twee lewensjare in my ouers se huis gewoon het. In ‘n onlangse rubriek het ek na hierdie boek verwys toe ek vertel het hoe die Britse M16-geheimediens die lyfwagte van Nelson Mandela opgelei het en hulle daarna toegelaat is om openlik en ongehindered wapens, ammunisie en ander toerusting, wat in terreur gebruik kon word, die land in te smokkel (Praag 13.05.2018). Dit het in 1990 gebeur. Die vraag is dus in hoeverre daar reeds in hierdie vroeë stadium van grondwetlike onderhandelinge deur die blanke politieke bewind aan swart mag oorgegee is.

Die soort verkeerde (of slegte?) geselskap waarin die lesers van hierdie boek hulle bevind, blyk van die begin af uit die onkiese taal wat gebruik word, bv wanneer vertel word hoe Vearey as “sesjarige kaalvoet klonkie” (8) die duikweg vir blankes by Parow-stasie wou gebruik, deur ‘n blanke (polisieman) verhoed word om dit te doen en hierdie blanke deur Vearey se ma en medebruines uitgeskel word. “As jy hom nie nou los nie, steek ons jou vrek, jou fokken Boer!” (21). “Het djy gesien hoe haloepe daai fokken Boer! … Soek kak met ôs vandag en jhulle is amal witbene!” (26); dus die blankes, bv die Portugese vishandelaars wat die blanke (polisieman) wou help, word met die dood gedreig. Vearey se ma was later ook hardegat met die blanke bestuurder van die klerefabriek waarin sy gewerk het (52). Geen wonder dat sy mettertyd haar werk verloor het nie (341).

Soos by Jonathan Jansen word sulke beweerde insidente heel moontlik versin of ten minste aangedik. Blankes word deesdae ingeprent dat hulle hulle moet skaam oor (alles in) die verlede en veral apartheid. Die blanke (polisieman) “vaar benoud terug die donker duikweg in” (21). “Die Portugese draai om en kruip verslae terug na Station Fisheries” (26). Na hy uitgeskel is, “vou en prewel” die bestuurder van die klerefabriek “heel bedaard” (52). Die bedoeling is blykbaar om blankes van weleer as bang, skuldige mense voor te stel.

“Klonkie” is volgens die HAT ‘n rassistiese woord. Soos “kaalvoetklonkie” word “treinstasie” as twee woorde geskryf (12), ens. Onkiese Kaapse taal kom algemeen voor: kak (26, 47, 182, 196, 201, 239, 387, 1278, 1283, 1287), hol (332), poep (220), pis (120, 239, 1278), fok (220), fokken (21, 26, 391, 899), fokol (157), befok (239), knaters (414), ballas (682), moer (506, 682, 709, 1911), ens. Vearey verwys self na sy “platvloerse taalgebruik” (446). Hier volg nog ‘n moontlik aangedikte staaltjie ten koste van die (rassistiese) Afrikaners: “Ma [het] altyd gesê … dat hierdie skoene gemaak is met die bloed en sweet van ander ma’s wie vir baie min geld in fabrieke slaaf en waar hulle rondgeorder word deur Boerelaaities” (32). Die gebruik van “wie” pleks van “wat” is een van die irriterende kenmerke van hierdie publikasie, soos blyk uit sommige van die aanhalings wat hier onder volg. Afgesien van die swak taalgebruik is daar talle drukfoute. Die taalkundige en redaksionele versorging van hierdie teks laat veel te wense oor.

“Êrens in haar antwoorde kon ek optel dat daar so ‘n ding is soos ‘n werkersklas wat dubbel onderdruk word deur wit mense onder iets genoem apartheid en dat die unies, gelei deur shop stewards soos Ma, eendag in opstand sal kom en almal bevry” (62). Naas die Boere (die Afrikaanssprekende blankes) is daar die “Limeys” (die Engelssprekende blankes) (62), wat (omtrent) net so sleg is. “Die Limeys en die Boere [het] oor goud en diamante baklei … hulle het dit alles saam met die land geroof” (62). Later beweer Vearey dat die blankes “die land gesteel het” (2326). “Ma is seker een van daardie … shop stewards wat die onderdrukte [Jehova] Getuies in die fabriek gaan verlos van die bose Boere en Limeys en ‘n koninkryk van [kommunistiese] werkers in Suid-Afrika gaan bou” (90).

Vearey se pa sê oor ‘n woonbuurt vir bruin mense: “Daar [is] niks special aan hierdie skiem … nie, dis ‘n fancy dumping ground vir die government se weggooimense” (147). “Pa het my eendag vertel … hoe die Galant- en Vearey-families hulle djaart en huise probeer herbou het nadat hulle onderskeidelik deur die Boere uit Goodwood en Constantia gegooi is” (182). “Pa het my leer vuisslaan, messteek en bylkap” (213). “Ek [het] eendag met ‘n passer en vulpen my weg deur hulle [skoolkinders] gesteek” (492). Sy pa sê: “As djy dit kan help, moet djy nooit vir ‘n Boer of ‘n Limey gaan werk nie, want hulle vat net” (272). Boeta Frank voeg by: “Dié sleg goed hoef nie eens … rêrig te werk nie. Hulle witgeit is mos ‘n standerdtiensertifikaat en ‘n pay slip” (277).

Hierdie aanhalings gee ‘n aanduiding van die soort opvoeding wat Vearey tuis en in die woonbuurt ontvang het. “As jy my vandag vra vanwaar my politieke komvandaan, dan lê dit nie in die teorie van my formele, radikale bewuswording in die tagtigerjare nie. Dit is die groot gidse [sy ouers, familie en vriende] van Elsiesrivier se loopstories wat my deur my komvandaan gelei het” (162). “Hier was dit definitief Ma se werkersklas-vakbondpolitiek en my blootstelling aan Marxisme op hoërskool in die laat sewentigs” wat Vearey ideologies gevorm het (282). Een van Vearey se onderwyseresse was “lid van die Unity Movement se Teachers League of South Africa … en dié se Trotskisme [het] sterk aanklank by Ma se werkersuniepolitiek gevind” (295). Vearey verlustig hom skynbaar in die verwoesting van 1976 “toe Elsiesriver en Tiervlei se strate woes aan die brand is onder verlate busse en afleweringstrokke met gebreekte vensters terwyl polisie se Land Rovers en Ford-vangwaens tevergeefs die onskuldiges [!] probeer vastrek” (502).

“Die 1980-skoolboikot was my 1976” (605). Vearey het toe Marx en Engels se Communist Manifesto gelees (622), asook boeke deur bv Lenin, Trotsky en Fanon (636). Dit is “hier waar ‘n beduidende Marxisties en Afrikanistiese ideologiese inslag saam met my politieke gewaarwording ontkiem het” (641). “Onder al die klip- en petrolbomgooiery by die skool was dit die politieke inhoud van die alternatiewe leerplan, gesamentlik aangebied deur die leerlingraad en verligte leerkragte, wat by my die meeste aanklank gevind het. Hierin het ons ‘n alternatiewe geskiedenis van ons land en die stryd teen kolonialisme en apartheid geleer. Afrikaans se slawe- en inheemse wortels is beklemtoon en Engelse literatuur van Afrika gebore skrywers soos Peter Abrahams en Jimmy la Guma, en ander op die vasteland soos Chinua Achebe en Ngügï Wa Thiong’o is bo dié van Westerse skrywers bevorder om swart trots te koester. Dis in hierdie milieu van Black Consciousness waar ek geleer het van Steve Biko se ‘White racism and black consciousness’-manifes van 1972, van die Unity Movement en hul Declaration of Unity and The Ten Point Programme van 1943 en, tot in minder mate, van die ANC en van die Freedom Charter van 1955” (627). “Ek het my maar wat praktiese verset en politieke mode betref, by Black Consciousness-geledere geskaar. Daar kon ek ten minste my militante self op straat uitleef” (631).

Sport is verpolitiseer, soos wat tot op hede die geval is. “Die South African Council of Sport (SACOS) het die Zozan Skaakklub beheer … ook skool- en klubrugby. Die meeste SACOS-steeksbeheerliggame van sportkodes het ‘n beduidende Trotsky-georiënteerde, Marxistiese inslag gehad vanweë die leierskap se gevestigde Unity Movement-bande. Gevolglik was die engere Trotsky/Unity Movement-leuse wat non-collaboration met die system [met die “Herrenvolk” – 735, 877] gehuldig het, rigied toegepas met SACOS se slagspreuk ‘no normal sport in an abnormal society'” (718). Sedert 1994 lewe ons myns insiens in ‘n hoogs abnormale samelewing waarin sportspanne nie na verdienste nie maar op ‘n rigiede manier en deurslaggewend op grond van ras – ter benadeling van blankes – saamgestel word. Van die gewaande en beloofde “nie-rassigheid” (735) het nog niks tereg gekom nie.

Vearey is van huis uit ‘n Kaapsspreker, maar hy het (tipies) ‘n Engelsonderwyser geword (282). Later vertel hy hoe sy familielede in die nuwe Suid-Afrika verengels het en hulle kinders na Engelse skole stuur (2470). “Ek [het] die wêreld buite Elsiesrivier in suiwer Engels asook in Elsies-spreektaal verken” (290). Dus, anders as in die geval van Engels, kan daar maar met Afrikaans gemors word. Polities byderwets is dít wat deesdae sonder ‘n enkele prominente uitsondering deur Afrikaanstaal- en -letterkundiges en Afrikaansinstansies (soos die Afrikaanse Taalraad en die ATKV) gepredik word. Skynbaar sonder bedenkinge vertrou hulle die toekoms van Afrikaans toe aan die brouseltaal wat deur bruines gepraat word. Hulle gee klaarblyklik voorkeur aan kruipsugtige politiek bo taaloorwegings. Pleks van Standaardafrikaans word meertaligheid deur hierdie elemente bepleit, onder meer omdat Kaaps nie sonder kennis van Engels verstaan kan word nie. LitNet het ontpop as seker die sterkste pleitsbesorger vir Kaaps. Kaaps as geradbraakte Afrikaans funksioneer as uitdrukking van die dislojaliteit teenoor Afrikaners wat in bruin geledere gekoester word en dikwels ook as uittarting van Afrikaners wat ordentlike Afrikaans koester.

“Issie dieselfde Afrikaans vannie Boere nie. Ôs afrikaans is original” (506). “Ma … [het] gemeen … Afrikaans is deur die Boere van ons gesteel en in ‘n vreemde apartheidstaal verander om ons te forseer om die wêreld deur hulle woorde te verstaan en aanvaar. Sy het ons manier van [deurmekaar] Afrikaans en Engels praat as ‘n vorm van rebellie teen hierdie apartheidsafrikaans beskou” (511). En die horisonaal kruipende Afrikaanskundiges onderskryf hierdie houding en karakteriseer Afrikaans as ‘n kombuistaal eerder as om daaraan as ‘n studeerkamer- en voorkamertaal erkenning te gee. Die klem word doelbewus verskuif van die ontwikkeling, uitbouing, vestiging en amptelike en algemene erkenning van Afrikaans (wat feitlik uitsluitlik deur blankes vermag is) na die mistieke en spekulatiewe oorsprong van Afrikaans wat dan polities byderwets aan die Khoi-San en die slawe toegedig word.

Vearey skryf oor drank, dwelms, bendes, smokkelhandel en die “hipermacho geweld” (660) wat daarmee gepaard gegaan het, bv “buitengewone mesvaardigheid” (669) met “Puma-messe of switchbladespringmesse” (669), asook pangas of Okapi’s (665). Vearey was “veglustig” (674, 713), bv “alles het toe in ‘n bloedorgie van steekwonde met skryfpenne, gemoerde blou oë en ballasskoppe ontplof (682). Hy drink buitensporig baie en sit sy dranksug as student aan die Universiteit van Wes-Kaapland voort. Vearey noem homself ‘n “hedonistiese Marxis” (722). Hy het vir die Laer-sekondêre Onderwysdiploma geregistreer omdat hy nie matrikulasievrystelling het nie. Sy studie word moontlik gemaak deur ‘n staatsdiensbeurs. Sover ek weet, is hy die eerste (redelik) bekende bruin mens wat erken dat hy danksy ‘n studiebeurs van die Departement Kleurlingsake naskoolse onderrig ontvang het (691). Die ander bekende anti-blanke elemente in bruin geledere swyg soos die graf hieroor. Hulle verkies om geen erkenning aan die barmhartigheid van die “apartheidsregime” te gee nie, terwyl hierdie studiegeleenthede grootliks deur die blanke belastingbetalers moontlik gemaak is.

In die sosiologie-lesings maak Vearey kennis met die marxisme van die Frankfurt-skool (793). Professor David Atwell vereer en loof hom met 89% “vir my Marxistiese, literêre analise van Charles Dickens se Hard Times” (793). In die wysbegeerte-lesings word hy “intellektueel bekoor” deur die Franse marxiste (797). Hy maak kennis met Van der Poel, Malan en Malan se Afrikaanse 1937-vertaling van Marx en Engels se kommunistiese manifes (802). Dit het hom “tuiser laat voel … in die Marxisme” (797). Vearey maak ook kennis met Paulo Freire se radikale onderwysidees, waarop Russel Botman later as rektor van die Universiteit Stellenbosch sy Pedagogie van Hoop en sy HOOP-projek gegrondves het, sonder dat ‘n haan daaroor gekraai het. Besoeke aan die biblioteek van die South African Committee for Higher Education (SACHED) in Mowbray het Vearey se progressiewe ideologiese ingesteldheid verder gevoed (859).

Vearey was by die Elsies River Youth Movement (ERYM) betrokke waarin die Morawiese Kerk ‘n leidende rol in opstoking teen die blanke regering gespeel het (739). Sy betrokkenheid by hierdie kerkgenootskap “was nie noodwendig die gevolg van geloofsoortuiging nie” (765). “Dit is hier waar ek vir die eerste keer van vryheidsteologie [bevrydingsteologie] gehoor het” (770). “Alan Boesak [is] soms profeties uitgebeeld as ‘n hedendaagse Moses … wie die massas na die beloofde land van die Vryheidsmanifes sal lei” (774). “ERYM was van 1982 tot 1983 die bakermat van waar ek as voetsoolaktivis die breër stryd teen apartheid betree het” (752). In 1983 het Vearey die stigtingsvergadering van die United Democratic Front (UDF) in Mitchellsplein bygewoon (757). Sy militante ongeduld het hom in 1984 ontvanklik gemaak “om gewerf te word vir die MK, die militêre vleuel van die ANC” (757).

“Ek is deur Dawid Fortuin vir MK gewerf ná ‘n Morawiese jeugkamp op Clarkson in die Oos-Kaap” (815). Vearey is blykbaar in Suid-Afrika as MK-terroris opgelei: “Die klem vir ons [het] berus op die bou van MK as ‘n binnelandse people’s army en nie net ‘n struktuur wat in opleidingskampe in ballingskap bestaan nie. Selopleiding in stedelike guerrillavegkuns was dus grotendeels plaaslik en skietoefening met handwapens het in afgeleë, beboste gebiede geskied. Dit was nou behalwe AK47-aanvalsgewere, F1-handgranate, MPM- en SPM-kleefmyne en tuisgemaakte plofstof” (824).

Sy didaktiekdosent het tereg gesê dat Vearey “meer van ‘n aktivis as ‘n onderwyser is” (845). “Meneer Vearey die leerkrag … het reeds aanvaar dat die onderwys ook as dekmantel gaan dien vir sy ondergrondse, revolusionêre werk” (841). “Die onderwys was nie net vir my ‘n beroep en salaris nie, dit was ook ‘n middel tot ‘n revolusionêre doel” (908). “In Januarie 1985 betree ek my eerste onderwyspos by Valhalla Senior Sekondêre Skool in Elsiesrivier” (904). “In die tweede kwartaal word hierdie kritiese bewussyn die dryfveer vir ‘n klasboikot en militante versetaksies op straat onder die slagspreuk ‘liberation now, education later'” (913). “Dit dra by tot die onregeerbaarheid van die apartheidstaat” (917). “Ek word een van daardie geteikende onderwysers wie in die teenwoordigheid van ‘n gewapende melkbaardsoldaat en ‘n polisieman onder dwang moes klasgee” (936).

“Ek werf my eerste matriekkader by Valhalla Sekondêr wie verrassend handig met ‘n pistool is” (940). “As onderwyser ontgin ek ook nou my toegang tot die meer militante skoliere. Dit lewer straatprotes op … Ek was nog altyd sterk oortuig en is dit steeds dat dit die jeug se plig is om in opstand te kom in belang van hulle toekoms” (975). ‘n Blanke Engelse onderwyseres wat in Observatory gewoon het, het Vearey gehelp om “MK-wapentuig wat aan my toevertrou is te versteek” (958). “Binne geledere voel dit soms asof die ANC ons nie vinnig genoeg van wapens, ammunisie en plofstof voorsien nie. En waar dit kort, vul ons dit maar aan met tuisgemaakte plofstofkonkoksies, asook ammunisie uit die polisie en simpatieke kriminele geledere” (980).

Voor die einde van 1985, sy eerste jaar van klasgee, word Vearey as onderwyser geskors (984). In 1987 word hy toegelaat om in ‘n tydelike pos by West End Primêre Skool in Mitchellsplain skool te hou (1020). Na sewe maande word Vearey egter deur die veiligheidspolisie weens terrorisme gearresteer (931, 1043). Verhoorafwagtend in die Pollsmoor-tronk het hy ‘n mes om homself mee te beskerm (1099). Daar word darem op die ystersaaglemme beslag gelê nadat daar reeds met die afsaag van die tralies gevorder is (1215). Enige kos wat Vearey as gevangene verlang, kon uit die tronkkombuis na hom gesmokkel word (1181). Vearey word tot sewe jaar tronkstraf, waarvan vyf jaar opgeskort is, gevonnis en na Robbeneiland oorgeplaas (1247).

Op Robbeneiland skaar Vearey hom by die kommunistiese gevangenes (1310). “Daar is … vir my net een lyn: die ortodokse een van … Marx, Engels en Lenin wat altyd beduidende antwoorde vir onsekere tye bied” (1332). Die soort regering waarmee die ANC in 1994 begin het, is volgens die meningswisseling onder die gevangenes bloot ‘n “oorgangstaat” totdat die Nasionale Demokratiese Revolusie voltrek word (1345) – ‘n mening wat ook deur John Kane-Berman gehuldig word (Praag 23.06.2017). Die ANC sou grondwetlike onderhandelings aanknoop maar (ten spyte van valse beloftes) terselfdertyd die gewapende stryd voortsit: “Wat MK en die gewapende stryd betref, beklemtoon die Harare-deklarasie [1989] dat onderhandeling met die regering nie die teenpool van die gewapende stryd is nie; beide was buitendien altyd as taktiek en nie as doelwitte beskou nie” (1354). Op Robbeneiland was daar ‘n “gemaklike verhouding tussen ANC- en die PAC-kaders” (1314).

Die gevangenes op Robbeneiland het FW de Klerk se berugte toespraak op 2 Februarie 1990 op televisie gevolg (1433); ook die vrylating en toespraak van Nelson Mandela op 11 Februarie 1990 (1442). Op 9 Junie 1990 word Vearey en ander Robbeneilanders vrygelaat (1515). Hulle ontvang toe geld van die International Defense Aid Fund en gratis genees- en sielkundige dienste van “‘n netwerk mediese aktiviste” (1555). Die ANC-aktivis Jakes Gerwel het hulle as rektor hartlik by die Universiteit van Wes-Kaapland verwelkom (1605). Dieselfde is deur die Morawiese Kerk in Elsiesrivier gedoen. Daar is “gepas [!] van ons gepreek as Gideon se geseënde krygers vir geregtigheid wie onstuitbaar voort sal veg om die onderdruktes finaal van die bose magte van apartheid te verlos” (1609). Vearey begin dadelik met die werwing en organisering van lede vir die Suid-Afrikaanse Kommunistiese Party (1613). Hy word ‘n lid van die ANC se Departement van Intelligensie en Sekuriteit (DIS) en toegerus met ‘n pistool en AK47-geweer (1627). In 1990 ontvang hy lyfwagopleiding in Zimbabwe, aangebied deur die Britse M16-geheimediens (1631). By sy terugkeer word hierdie Britse instrukteurs toegelaat om openlik en ongehinderd wapens en ammunisie die land in te bring (1640 – Praag 13.05.2018). In 1993 ondergaan Vearey verdere opleiding in Portsmouth, Engeland (1737) en in 1994 in Zimbabwe (1747).

Dit was gewoon dwaas van die NP-regering om die funksionering van die terroristiese UDF as binnelandse vleuel van die ANC toe te laat: In 1990 word daar “meer programmaties besin oor die leidende rol van die UDF op voetsoolvlak, as oorgangsvoorhoede om die momentum van massamobilisasie vir die laaste, deurslaggewende offensief teen die vyand te rig. Hierdie offensief sou dan as werwingsbron ontgin word om die ANC se binnelandse infrastruktuur uit te bou en sodoende ook die mag van die nou herbevestigde, sigbare ANC as hernieude bogrondse voorhoede ten toon te stel” (1461). Vearey verwys na die “politieke geweld tussen Inkatha en die ANC, georkestreer deur die veiligheidsmagte” (1831), met laasgenoemde as die duiwelse derde mag. Dit is grootliks ‘n valse aantyging omdat dit bekend is dat die ANC in 1990/94 onverminderd voortgegaan het om sy politieke teenstanders sover moontlik gewelddadig uit te wis.

In 1992 het Vearey as lid van die ANC se intelligensiediens Kanada besoek. “In Ottawa het ek vir die eerste keer van die begrip gemeenskapspolisiëring gehoor” (1902). “‘n Trotse ‘aboriginal’-amptenaar [het] ewe gemaklik aan my verduidelik dat die ‘aboriginal Indian reservations’ elk hulle eie polisiemag het en dat lede daar uit die spesifieke stam gewerf word, kultuurbelynde polisieopleiding ontvang en dan daar ontplooi word. Volgens hom verseker dit dat stamme die beste diens in hul eie taal, en in lyn met hulle unieke kultuur en stamtradisies, ontvang van beamptes wie beter daar aard. Behalwe dat dit vir my te veel na apartheid se tuislandpolisiemagte gelyk het, was dit die growwe veralgemening dat inheemse beamptes beter in daardie posisies sou aard wat my veral ontgogel het” (1911). Waar ek woon, was daar tradisioneel net blankes en bruin mense. Die polisiestasie het sedert 1994 ontaard in ‘n plek waar daar net (onbekwame) swart beamptes is wat skynbaar net Engels wil verstaan. Die tradisionele inwoners het geen vertroue in hulle nie. Die genoemde Kanadese en die apartheidsopset was vir ons as plaaslike inwoners baie meer aanvaarbaar, maar nie vir Vearey as ANC-aktivis nie.

“Die alledaagse normaliteit [!] van lewe in die Nuwe Suid-Afrika van 1994 vang my heeltemal onkant.* Ek is nou ‘n gewone staatsamptenaar op die nuwe Nasionale Intelligensiediensagentskap (NIA) se betaalstaat” (2042). In 1995 word hy na die polisiediens oorgeplaas (2050). Oud-MK’s soos Vearey word deur die ander (behoorlik opgeleide) polisielede uitgekryt omdat hulle voorkeur by bevordering geniet. “Die onbekaamde rassisme van die onversoenbares kon ek nog hanteer omdat hulle ten minste eerlik hieroor was en jy ten minste wis waar jy met hulle staan. Maar hierdie versluierde skynheiligheid van dié wie saam met die wolwe sowel as die hase gehardloop en nou wil voorgee dat hulle ons altyd in die gees ondersteun het, ontroer diep” (2085). “In 1996 … doen ek ‘n speuderskursus vir spesialiseenhede by die polisiekollege in Paarl … Dis my eerste kursus in die nuwe SAPD” (2203). Daarmee bevestig Vearey eintlik dat hy in ‘n (hoë) pos in die polisiediens op grond van sy MK-“status” aangestel is, sonder dat hy die nodige opleiding in polisiëring ondergaan het. Die kursusse in polisiëring wat in die Paarl aangebied word, is “alles in Engels” (2212). Dit toon hoe radikaal die polisiediens, wat tydens die blanke bewind oorwegend Afrikaans was, deur die ANC-regering getransformeer is. In die boek Menseregte vir die polisie beweer die (kruipsugtige Afrikaanse) outeurs, Francisca Nel en Jan Bezuidenhout, dat die polisiediens tot 1994 “‘n tipiese koloniale polisiemag” was (2224).

[* Dit laat my dink aan Arno Gruen se boek, The insanity of normality: Toward understanding human destructiveness (Berkeley: Human Development Books, 1992/2007). Volgens Gruen, ‘n sielkundige, voed selfhaat mense se gewelds- en vernietigingsdrange. Hierdie haat kan uiteraard op ander mense gerig word. Geweld en vernietiging is (histories) inherent aan die ANC, gevolglik kan daar kwalik van hom verwag word om ‘n normale samelewing tot stand te bring.]

Helen Zille het in haar outobiografie die aandag gevestig op hoe die polisie deesdae ANC-politiek openlik bevorder en die bedrywighede van die opposisie doelbewus belemmer (Praag 13.05.2017). As polisiebeampte is Vearey deel hiervan: “Bendegeweld op die Kaapse Vlakte en bande tussen bendeleiers en plaaslike politikusse en lede van gevestigde politieke partye pla, veral [!] in gebiede waar bendelede ANC-aktiviste doelbewus teister en ANC-verkiesingswerk belemmer” (1951).

Vearey skryf oor die Shoprite-bomontploffing in Worcester in 1996 waarby ‘n blanke bomplanter betrokke was (2229). Hy swyg egter oor die talle soortgelyke dade en erger wat deur die UDF/ANC gepleeg is. Hy lys ook nie die terreurdade waarby hy betrokke was en op grond waarvan hy tronkstraf uitgedien het nie. Wanneer Vearey oor sy lewenswyse in die jare tagtig tot 1994 besin, dink hy dat sy “keuses en dade geregverdig was” (2036). “Ek bly ‘n onvoltooide tapisserie waarin die goed, die sleg en die grys ewewigtig [!] in my wording saamgevleg is” (2494).

Leon Lemmer: Madeleine Albright oor fascisme

Madeleine Albright (gebore in 1937) was die Amerikaanse minister van buitelandse sake (1997-2001). In ‘n vorige rubliek het ek geskryf oor haar skandalige inmenging in die sake van Bosnië, Kosovo en Serwië, wat bombardering deur NAVO ingesluit het (Praag 12 Mei). Vandag skryf ek na aanleiding van haar jongste boek, Fascism: A warning (London: William Collins, 2017, 283p; Amazon Kindle $17,24).

“Fascisme” word graag as ‘n skelwoord teen konserwatiewes en regses gebruik. In werklikheid is die betekenis van die term so plooibaar dat dit ook op linkses, insluitende ANC-lede, van toepassing gemaak kan word en in selfs groter mate op die EFF. Albright gaan nie verhelderend met haar gebruik van die term om nie, gevolglik skenk ek eers aandag aan die betekenisse wat aan fascisme geheg word.

William Ebenstein

In my jeug was William Ebenstein* se boek, Today’s isms: communism, fascism, capitalism, socialism (Englewood Cliffs: Prentice Hall, 1954/1965, 248p) een van die aanbevole handboeke. Wat opval, is dat die teks oor fascisme baie korter as dié oor die ander drie ismes is omdat dit moeiliker is om fascisme in duidelik eiesoortige besonderhede te karakteriseer. Ebenstein skryf: “Stripped to its essentials, fascism is the totalitarian organization of government and society by a single-party dictatorship, intensely nationalist, racialist, militarist, and imperialist” (p 100). Hy noem dan vier lande wat fascisties geword het: Italië in 1922, Duitsland in 1933, Japan paaiementsgewys in die 1930’s en Argentinië in 1943. Hierby kan Portugal (in 1933) en Spanje (in 1939) gevoeg word.

[* Ebenstein beïndruk nie deurgaans met sy kennis of insig nie. Oor die voor-1994 Suid-Afrika skryf hy: “Democracy as known before no longer exists in South Africa, for example: racialism and democracy just do not mix. The racialism that started out in South Africa to be directed solely against the Negroes later turned against the Indians, and finally took in the whole English-speaking part, nearly one-half, of the white population” (125). Die ANC-bewind is egter ‘n sprekende voorbeeld van die vermenging van rasbeheptheid en demokrasie. Verder, tydens die blanke bewind het die blanke kiesers in groter mate die voordele van demokrasie geniet as tydens ons huidige sogenaamde “jong demokrasie”, waarmee daar deesdae geïmpliseer word dat daar voor 1994 plaaslik geen demokrasie was nie. Apartheid is ook nie ten koste van Engelssprekende blankes bedryf soos Ebenstein te kenne gee nie.]

Ebenstein klassifiseer “communism and fascism on the totalitarian side, capitalism and socialism on the democratic” (v). In die praktyk kan sosialisme egter baie van die kenmerke van kommunisme aanneem, soos tans in Suid-Afrika. In sowel Italië as Duitsland het fascisme uit sosialisme ontwikkel. Kommunisme word dikwels as uiters links en fascisme as uiters regs gekarakteriseer, maar dit volg nie dat hulle heeltemal verskillend is nie omdat talle ooreenkomste uitgewys kan word: “The fascist theory and practice … are not so different from those of communism” (117). Daardie vier ismes van Ebenstein is vloeibare begrippe, soos bv Jonah Goldberg aantoon in sy boek, Liberal Fascism: The secret history of the Left from Mussolini to the politics of meaning (Penguin, 2009, 492p; Amazon Kindle $15,69): “It is modern progressivism – and not conservatism – that shares the same intellectual roots as fascism.”

Wat plaaslik nodig is, is dat ons nie net bedag moet wees op die ANC-regering se sosialisme wat neig om kommunisme te wees nie, maar dat ons ook die fascistiese kenmerke van die ANC moet waarneem. Let bv op na die rol wat “the personal magic of one man” (Ebenstein 101) – Mussolini, Hitler, Mandela – kan speel. Hiervoor is “mass support (not necessarily majority support)” (101) nodig. Die meerderheid kiesers se stemme kan met propaganda, intimidasie en geweld verkry word, dus: “A small minority … is capable of understanding what is best for the whole community” (112). “The objective of the corporate [fascist] state is the power of the state rather than the welfare of the individual” (118). “The very existence of an authoritarian mass movement like fascism depends on the desire of many persons to submit and obey” (106).

“The totalitarian fascist state either denies that there are divergent social interests (abhorring as it does the notion of variety, especially in the form of departures from state-imposed uniformity), or, if it half-heartedly concedes the existence of divergent social interests, it resolves such differences by force … communism is the totalitarian way of industrializing a backward society; fascism is the totalitarian method of solving conflicts within an industrially more advanced society” (102). Suid-Afrika huisves sowel onontwikkelde as ontwikkelde sektore. Wesenlike verskille by mense word deur die ANC ontken. Daar is sensitiwiteit uitsluitlik vir die belange van swartes, gevolglik moet bv onderrig feitlik uitsluitlik in hulle voorkeurtaal, Engels, aangebied word. Welvaart moet (sonder teenprestasie) gedeel word, gevolglik kan blankes se eiendom sonder vergoeding gekonfiskeer word, ens. “The fascist economy is … state-controlled” (117); dink aan bv swart ekonomiese bemagtiging. Fascisme (en die ANC) “is totalitarian in its objective: to control all phases of human life” (114). In hierdie sin was daar geen bevryding in 1994 nie.

Adolf Hitler

Ebenstein noem dat “the absence of a universally recognized authoritative statement of fascist principles is not total” (109). Daar is bv Adolf Hitler (1889-1945) se wydlopige Mein Kampf (1925-1927) en Mussolini se bondige The doctrine of fascism (1932). Soos uit die boektitel blyk, is Hitler, soos die ANC, gepreokkupeer met die “struggle”. Nêrens in Hitler se boek word ‘n definisie of kortbegrip van fascisme of naziïsme gegee nie, onder meer omdat sulke begrippe toe nog nie bestaan het nie, hoewel hy reeds in 1919 lid van die Nazi-party geword het. In sy boek blyk Hitler se oordele en vooroordele duidelik en dit skep ‘n bepaalde ideologiese klimaat, wat later al hoe duideliker in sy gedrag neerslag gevind het. Hy was bv sterk teen kommuniste en Jode gekant. Ek het destyds my eksemplaar van Mein Kampf (London: Hutchinson, 1933/1977, xlviii, 629p) van voor tot agter gelees en dit nou weer deurgegaan, maar daar is nie ruimte om hierdie teks hier in besonderhede te bespreek nie. In ander lande is Mussolini se meer gematigde weergawe van fascisme eerder nagevolg. Van belang vir Praaglesers is wat Hitler (“I am no ‘pacifist'”, p 144) van die Anglo-Boere-oorlog skryf: “The Boer War was like summer lightning to me. Every day I waited impatiently for the newspapers and devoured dispatches and news reports, happy at the privilege of witnessing this heroic struggle even at a distance” (145).

Benito Mussolini

Benito Mussolini (1883-1945) word gewoonlik as die grondlegger van fascisme beskou. “Units called fasci di combattimento (combat groups), from the Latin fasces, were originally established to oppose communism. The fascist party, the Partitio Nazionale Fascista, controlled Italy 1922-1943″ (Collins World Encyclopedia, 2003, p 332). Soos kenmerkend van die ANC skryf Mussolini: “Fascism … conceives of life as a struggle” (The doctrine of fascism, 1935/2014, 72p; Amazon Kindle $1.14, 62). In sy boek klits Mussolini Ebenstein se vier ismes heeltemal deurmekaar en daar is baie teenstrydighede. Maar let vervolgens op hoe hy soms dieselfde leerstellings as die ANC aanhang en ander kere die teenoorgestelde. “Anti-individualistic, the Fascist conception of life stresses the importance of the State and accepts the individual only in so far as his interests coincide with those of the State … It is opposed to classical liberalism” (Kindle 93). “Fascism stands for liberty, and for the only liberty worth having, the liberty of the State and of the individual within the State” (99).

“Fascism is totalitarian and the Fascist State – a synthesis and a unit inclusive of all values – interprets, develops, and potentates the whole life of a people. No individuals or groups … [are] outside the State. Fascism is therefore opposed to Socialism to which unity within the State is unknown, and which sees in history nothing but the class struggle. Fascism is likewise opposed to trade unionism as a class weapon” (105). Mussolini raak soms liries-idealisties: “Fascism is … opposed to that form of democracy which equates a nation to the majority, lowering it to the level of the largest number, but it is the purest form of democracy if the nation be considered as it should be from the point of view of quality rather than quantity, as an idea, the mightiest because the most ethical, the most coherent, the truest, expressing itself in a people as the conscience and will of the few, if not, indeed, of one, and ending to express itself in the conscience and the will of the mass, of the whole group ethnically molded by natural and historical conditions into a nation, advancing, as one conscience and one will, along the self same line of development and spiritual formation. Not a race, nor a geographically defined region, but a people, historically perpetuating itself; a multitude unified by an idea and imbued with the will to live, the will to power, self-consciousness, personality” (116).

“It is the State which creates the nation, conferring volition and therefore real life on a people made aware of their moral unity” (125) – dink aan hoe die ANC ‘n nasie probeer bou op grond van gewaande hoë moraliteit, gebaseer op sogenaamde onreg in die verlede, met net swartes in die gedagte. Fascisme “is evidence of a fighting spirit which accepts all risks” (225). “Fascism carries [an] anti-pacifistic attitude” (221). “War alone keys up all human energies to their maximum tension and sets the seal of nobility on those peoples who have the courage to face it” (218) – vandaar struggle-helde, ikone en talle volksvaders en -moeders. “Peace at all costs are incompatible with Fascism” (218).

“Fascism denies that numbers, as such, can be the determining factor in human society … it asserts the irremediable and fertile and beneficent inequality of men who cannot be leveled by any such mechanical and extrinsic device as universal suffrage” (251). “In rejecting democracy Fascism rejects the absurd conventional lie of political equalitarianism, the habit of collective irresponsibility” (273). Fascism word vervolgens gedefinieer as “an organized, centralized, authoritarian democracy” (278). “Fascism is definitely and absolutely opposed to the doctrines of liberalism” (278).

“We are free to believe that this is the century of authority, a century tending to the ‘right’, a Fascist century. If the 19th century was the century of the individual (liberalism implies individualism) we are free to believe that this is the ‘collective’ century, and therefore the century of the State” (319). “For Fascism the State is absolute, individuals and groups relative” (331). “The Fascist State is … not reactionary but revolutionary” (360). “The individual exists only in so far as he is within the State and subjected to the requirements of the State and … as civilization assumes aspects which grow more and more complicated, individual freedom becomes more and more restricted” (543).

Gleaves Whitney

In American conservatism: An encyclopedia (edited by Bruce Frohnen and others, Wilmington: Intercollegiate Studies Institute, 2006, 1000p; Amazon Kindle $11,49) is daar ‘n artikel oor fascisme geskryf deur Gleaves Whitney. “The word ‘fascism’ was coined by Mussolini. It derives from the Latin fasces, referring to the bundle of rods and projecting ax-head that in antiquity was carried before Roman consuls as a sign of state authority. The rods symbolized social unity; the executioner’s ax, firm political leadership” (Kindle 8592). “Fascism is characterized more by a common ethos than a consistent political philosophy … Fascist parties showed implacable hostility toward parliamentary democracy, egalitarianism, and the values of the liberal Enlightenment … To secure control of a people, fascists advocated one-party rule by an elite, the use of secret police to eliminate dissent, strict control over the media and unquestioning obedience to a charismatic leader. To incite enthusiasm for their rule they made appeals to youth and promoted a cult of violence” (8597). Dink aan die rol van bv die ANC-jeugliga en die EFF.

“Scholars have long debated the extent to which fascism was the outgrowth of the Left or Right … [Leon] Trotsky [1879-1940] himself recognized that ‘Stalinism and fascism, in spite of a deep difference in social foundations, are symmetrical phenomena. In many of their features they show a deadly similarity'” (8613). “Indeed, many scholars see not just Stalinism but Marxist-Leninism as a totalitarian cousin to fascism. It would thus be misleading to place Marxism and fascism at opposite ends of the Left-Right political spectrum. Mussolini, after all, began his political career as a socialist, and his mature fascist doctrines bear the unmistakable stamp of Marx, [Georges] Sorel [1847-1922], and Lenin” (8618). “‘Nationalism plus Socialism equals Fascism,’ a formula that reveals fascism’s affinity with the Left. Even the word ‘Nazi’ has a leftist connotation, derived as it is from the full party title, the National Socialist German Workers’ Party (Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei)” (8623).

“Communism would exit the world stage revealed for what it truly was: fascism, without fascism’s ability to make the trains run on time” (Robert D Kaplan, Balkan ghosts: A journey through history, London: Papermac, 1994, p 76).

Madeleine Albright

Albright het reeds ses boeke gepubliseer, maar nie sonder uitgebreide hulp van haar navorsers nie. In haar jongste boek (genoem in die eerste paragraaf hier bo) is dit vir die kritiese leser gou duidelik dat hierdie linkse Jodin die vloeibaarheid van die begrip fascisme misbruik om by uitstek een van haar politieke vyande, Donald Trump, te diskrediteer. “‘Fascist’ was the most versatile of insults” (Kindle 1128). Die waarskuwing in die newetitel van die boek is dus veral teen Trumpisme gemik. “The herd is moving in a Fascist direction” (3408). Fascisme word deur Albright as veral ‘n regse verskynsel vertolk, wat doelbewus eensydig is. Maar dit help haar om die aansien van Trump en ander mense wat sy as polities regs beskou, skade aan te doen deur hulle oortuigings en optrede verdag te maak. “To use the term ‘Fascist’ is to reveal oneself. For those on the far left, virtually any corporate bigwig fits the bill. To some on the not-so-far right, Barack Obama is a Fascist – in addition to being a Socialist and a closet Muslim” (153).

“Why, this far into the twenty-first century, are we once again talking about Fascism? One reason, frankly, is Donald Trump. If we think of Fascism as a wound from the past that had almost healed, putting Trump in the White House was like ripping off the bandage and picking at the scab … we [Americans] have not had a chief executive in the modern era whose statements and actions are so at odds with democratic ideals” (110). “The shadow looming over these pages is, of course, that of Donald Trump … Trump is the first anti-democratic president in modern US history” (3403). “What separates Trump from every president since the dismal [Republican Party] trio of [Warren] Harding [1921-1923], [Calvin] Coolidge [1923-1929], and [Herbert] Hoover [1929-1933], is his conception of how America’s interests are best advanced. He conceives of the world as a battlefield in which every country is intent on dominating every other” (127). “Presidents from Roosevelt to Obama have sought to help allies protect themselves and to engage in collective defense against common dangers” (137). “America, the rock against which Fascism crashed in the last century, may have begun to slide” (1654).

Albright is ‘n dosent aan Georgetown University in Washington DC. Oor fascisme skryf sy: “There are no fully agreed-upon or satisfactory definitions” (159). Volgens haar studente is fasciste “nationalist, authoritarian, anti-democratic” en “almost always considered right-wing, arguing, ‘Stalin was as much a Fascist as Hitler’ … Fascism is often linked to people who are part of a distinct ethnic or racial group” (164). “My students remarked that the Fascist chiefs we remember best were charismatic” (175). “The more painful the grounds for resentment, the easier it is for a Fascist leader to gain followers by dangling the prospect of renewal or by vowing to take back what has been stolen” (180), bv grond/plase.

Albright gebruik haar boek om enersyds haar dade te regverdig en andersyds haar kennis van internasionale sake uit te stal. Oor Suid-Afrika skryf sy: “Nelson Mandela – another prisoner who became president – engendered hopes of a regional renaissance” (98). Sedert 1994 was daar egter nie sodanige oplewing in Suider-Afrika nie en in Suid-Afrika is daar onmiskenbaar agteruitgang. Albright was voorheen die vise-voorsitster en tans die voorsitster van die National Democratic Institute (NDI), gestig in 1983, in Washington DC. “NDI was … present during the historic 1994 election in South Africa that brought down the curtain on apartheid” (1522). “Mandela and many other memorable leaders have found in righteous [!] indignation the psychological edge they needed to endure years of doubt and trial” (1748).

Hoe en wat Albright is, kan uit die volgende passasie oor Mandela afgelei word: “His crime was to oppose the racist oppressors who had secured a monopoly on power and privilege in his country. The courageous dissident had a profound cause for grievance, a legitimate reason for bitterness, and thousands of days behind bars to cultivate hate. Instead he chose to spend time learning about the people who had put him in jail – the Afrikaners. He studied their language, history, resentments, and fears. When the long-awaited day came and he was finally released, Mandela not only understood those who had thrown him into prison; he was able to communicate with them, find common ground with them, forgive them, and – most astonishingly – lead them. As president, Mandela pushed back against the many in his party who wanted immediate justice for the multitude of wrongs done to members of the anti-apartheid movement. He appointed a Truth and Reconciliation Commission that received testimony from all sides. Unlike so many, he found the trappings of high office eminently resistible and refused to stand for a second term … [Abraham] Lincoln and Mandela each fought with monsters [!]; neither became one” (3479). “We cannot, of course, expect every leader to possess the wisdom of Lincoln or Mandela’s largeness of soul” (3497).

Die volgende definisie word verskaf: “To my mind, a Fascist is someone who identifies strongly with and claims to speak for a whole nation or group, is unconcerned with the rights of others, and is willing to use whatever means are necessary – including violence – to achieve his or her goals” (208, ook 3397). Die definisie is so breed of vaag dat sowel die ANC as die EFF hiervolgens fascisties is. Die EFF se rooi klere herinner aan die volgelinge van Mussolini se swart hemde en dié van Hitler se bruin hemde. Wanneer ANC- en EFF-politici van “the people” of “nation” praat, word swartes bedoel en die regte van blankes geïgnoreer. Geweld is skering en inslag van albei hierdie politieke partye.

Albright noem dat daar ná die Tweede Wêreldoorlog “Soviet-style Fascism” in haar geboorteland Tsjeggië was (1182). “The Soviet Union in this period continued to exhibit many of the classic symptoms of Fascism” (1261). Sy besin in meer besonderhede oor die verhouding fascisme/kommunisme: “Fascism and Communism were opposites, but the contrast is more complicated” (1133). Vir die fascis Mussolini “‘the State is all-embracing’ … in so doing, he acknowledged its overlap with Communism … Both Fascism and Communism had utopian aspirations … The Nazis sorted humans based on nationality and race; to Communists, the key determinant was class” (1133) terwyl stamverwantskap ‘n groot rol in die politiek van swartes speel. “Communists insisted that national identity was irrelevant” (1144). Die ANC verwater nasionale identiteit deur die plaaslike swartes se rasidentiteit met die res van swart Afrika te beklemtoon. “Like the Nazis, the Communists sought to shape the minds of citizens by owerwhelming their senses with propagandistic spam” (1155). Insgelyks wil die ANC met propaganda al hoe meer die inwoners/kiesers se denke beïnvloed en hulle uitdrukkingsvryheid aan bande lê.

Oor Mussolin skryf Albright: “Justice, he said, could be obtained only through violent struggle. Revolution was essential” (272). Nelson Mandela het gewelddadige revolusie herhaaldelik bepleit ter regverdiging van sy stigting en aktivering van die MK-terreurbendes. In die plek van Mandela se hooggeligte gebalde vuis het Mussolini “a Roman salute” gebruik (358, 826). Hitler het ‘n soortgelyke arm- en handgebaar gehad: “a stiff-armed salute” (508). Die Mandela-saluut wek egter ‘n meer militante en gewelddadige indruk as dié van Mussolini en Hitler. Mussolini het as “Il Duce” bekend gestaan (359), Hitler as “der Führer” (535) en Mandela as “Madiba”.

Van Mussolini word gesê: “He had not learned which spoon or fork to use at a social dinner”(415). Mandela skryf: “I was still used to eating at home, where we did not use a knife and fork” (Long walk to freedom, London: Abacus, 1995, p 28). “In the [Italian] countryside, Socialist peasants claimed the land they had long been tilling, sometimes murdering estate owners to spread terror and settle personal scores … and seize and redistribute land” (Albright 294). Grondbesetting en plaasmoorde is kennelik nie eers ná 1994 in Suid-Afrika uitgevind nie. Mussolini het Hitler se rasideologie, bv anti-semitisme, aanvanklik verwerp (646). Hitler het in “a master Nordic race” geglo (646), asook in “the racial inferiority of Mediterranean peoples” (663), wat die Italianers ingesluit het. In 1938 is Mussolini tot Hitler se anti-semitisme bekeer (1056). Soos Mandela was Mussolini uiters militant: “War is to a man what motherhood is to a woman” (686).

In 1933 Hitler “assumed power not via popular acclaim but because he commanded the most violent gangs” (448). Toe die ANC in 1994 die politieke beheer in Suid-Afrika oorgeneem het, was dit onder meer te wyte aan die geweld wat hy vanaf veral 1984 tot 1994 gepleeg het. Anders as in Nazi-Duitsland het die ANC aanspraak op meerderheidsteun by die kiesers gemaak na ‘n chaotiese verkiesing waarin bv baie ongeletterdes en oningeligtes geïntimideer is om vir die ANC te stem. Hitler het sy magsoorname “a legal revolution” genoem (552). Die eerlose magsoorgawe aan die ANC is deur Allister Sparks in die titel van sy 1994-boek ‘n “negotiated revolution” genoem. Soos in Suid-Afrika onder ANC-bewind (bv swart ekonomiese bemagtiging) het Hitler spoedig begin met “share-the-wealth measures directed at the rich” (491). Oor die Nazi-gepeupel word gesê: “In the cities, they wanted jobs; in the countryside, land” (569). Hierdie soort bakhandstanery is oorbekend in die nuwe Suid-Afrika. “Hitler told his fellow Nazis, ‘The Constitution only maps out the arena of the battle, not the goal … once we possess constitutional power, we will mold the state into the shape we hold to be suitable'” (1532). Op ‘n soortgelyke manier beskou die ANC die 1996-Grondwet bloot as ‘n manier om onder die dekmantel van demokrasie die politieke mag te bekom en die Grondwet daarna na goeddunke te hervertolk (bv eiendomsreg) en te verander. Die moontlikheid van ‘n eenpartystaat word nie uitgesluit nie.

Albright skryf: “All humans are of equal worth. This generosity of spirit – this caring about others and about the proposition that we are all created equal – is the single most effective antidote to the self-centered moral numbness that allows Fascism to thrive”(933). In werklikheid is die gelykverklaring van alle mense geen teenmiddel teen fascisme nie. Ekonomies is die sakeman of nyweraar heelwat meer werd as die werklose plakker. Mense word op dieselfde manier gebore, maar dit volg nie dat hulle gelyk geskape is nie. Byvoorbeeld, selfs in dieselfde gesin kan kinders hemelsbreed verskil, bv wat intelligensie of ander talente betref. Gelyke stemreg maak nie mense terselfdertyd in ander opsigte gelyk nie – soos Mussolini (251 hier bo) tereg opgemerk het.

Albright spoor fascistiese kenmerke by baie staatshoofde en ander politici op, bv by die Amerikaner Joseph McCarthy (1277), Hugo Chávez in Venezuela (1671), Recep Tayyip Erdogan in Turkye (1889), Vladimir Poetin in Rusland (2128), Viktor Orbán in Hongarye (2355) en Kim Il-soeng, Kim Jong-il en Kim Jong-oen van Noord-Korea (2661). Al die regse politieke partye in Europa (“goose-stepping right-wingers” – 3215) is volgens Albright ‘n teelaarde vir fascisme met “such sentiments as ‘White Europe’ and ‘Refugees Out'” (2536).

Hoofstuk 15 word in die konteks van fascisme gebruik om allerhande besware teen Donald Trump as persoon (bv “his country-club lifestyle” – 3164) en sy beleid te opper, bv “America First is a slogan with a past” (3000). Trump het in die VN gesê: “I will always put America first, just like you, as the leaders of your countries, will always and should always put your countries first” (3011). Dit is immers wat Albright ampshalwe vir Amerika probeer doen het. Barry Hertzog se beleid was: Suid-Afrika eerste – nie Brittanje nie. In soverre die ANC se beleid (swart) Afrika eerste is, is dit onverdunde dwaasheid.

“Trump has attempted to fulfill campaign promises that he should never have made … squandering resources on the Mexico wall; trying to ban Muslim immigrants” (3073). “I continue to believe that the United States banked enough international goodwill in the interval between George Washington and Barack Obama to recover from the present embarrassment” (3078). “Years from now, we may look back on Trump as a onetime oddity who taught us a lesson we will not forget about the quirks of democracy” (3247).

Omdat Albright self ontworteling ervaar het, kom sy met die volgende sinvolle opmerkings vorendag: “The identification we feel toward the places where we live or were born can give us an anchor in a chaotic world and strengthen our connections to family, community, and the generations that preceded and will follow us. At the best, such feelings are a celebration of culture and all that comes with it in the form of literature, language, music, food, folktales, and even the wildlife we associate with our homelands” (1356). Maar het Albright hierdie sensitiwiteit in haar besluite oor bv Kosovo and Serwië geopenbaar? Dit is onwaarskynlik dat Albright enige simpatie met ons as Afrikaners het wat onverdiend en op die allerskandaligste verraderlike manier van ons vaderland beroof is.

Leon Lemmer: Die Britse rol in die ondergang van blank Suid-Afrika

In my jongste rubriek toon ek aan hoe buitelandse (veral Westerse) inmenging die feitlik volledige Islamisering van Kosovo veroorsaak het, met die gepaardgaande ondergang van die Milosevic-bewind en die benadeling van die belange van die ortodoks-christelike Serwiërs. Die vraag wat ek daar in die midde lê, is of iets soortgelyks in 1990/94 in Suid-Afrika gebeur het, dus die ondergang van die blanke politieke bewind en die grootskaalse benadeling van die belange van blankes weens buitelandse (veral Westerse) inmenging. (Ek wou hierdie teks aanvanklik as ‘n reaksie op my rubriek publiseer, maar ag dit van soveel belang dat ek gevra het dat dit liewer onder ‘n eie opskrif gepubliseer behoort te word.)

In die Kosovo-geval was inmenging deur die Amerikaanse regering, veral dié van die oorlogsugtige derduiwel Madeleine Albright, van deurslaggewende aard. In die geval van Suid-Afrika kom hierdie twyfelagtige eer die Britse regering toe. “Robin Renwick roem daarop dat Brittanje, wat buitelandse regerings betref, die hoofrol in die myns insiens skandalige plaaslike revolusie gespeel het (Kindle 45). ‘Great admirer as I am of George Bush senior, he did not make anything like as strenuous an effort as Thatcher did to bombard [!] the South African government with demands for reform and the release of Mandela’ (1461)” (Praag 28.10.2017 – vir meer inligting oor Renwick: Praag 6.05.2018).

In die geval van Kosovo het die Amerikaanse en Britse regerings, afgesien van NAVO-lugaanvalle, wapens en opleiding aan die Moslem-terroriste verskaf. Renwick skryf: “Ná sy vrylating Mandela ‘needed some practical help from us. Not wanting to rely for his security only on the South African police, he asked us to provide training for his personal bodyguards, which we arranged for the SAS [British Special Air Service] to do’ (Kindle 1833)” (Praag 28.10.2017). ‘n Oud-MK-terroris en kommunis, Jeremy Vearey, wat sedertdien deur die ANC ryklik met hoë poste in die polisiemag beloon is, het pas ‘n boek gepubliseer wat interessante lig op hierdie SAS-opleiding werp: Jeremy vannie Elsies (Kaapstad: Tafelberg, 2018, R275; Amazon Kindle $23).

Toe Brittanje tussen Afrikaner-Suid-Afrika en die Sowjet-geïnspireerde ANC moes kies, het sy die ANC gekies.

Vearey is in 1990 danksy die goedertierenheid van FW de Klerk uit die Robbeneiland-gevangenis vrygelaat. Hy het ‘n lid van Nelson Mandela se persoonlike lyfwag geword, in diens van die ANC se Departement van Intelligensie en Sekuriteit (DIS). “My salaris sal direk deur die World University Service … betaal word … Ek word gepas toegerus met ‘n arsenaal op nabye bystand met ‘n Makarov-pistool [en] ‘n AK47-aanvalsgeweer” (Kindle 1627). “In November 1990 word ek … deur die ANC se DIS opgeroep om lyfwagopleiding onder die Britse Special Air Service (SAS) te doen” (1631). “Die opleiding begin in alle erns ‘n maand later in Zimbabwe … buite Harare” (1636).

“Net voor Kersfees [1990] sypel ons en ons Britse instrukteurs Suid-Afrika per Suid-Afrikaanse Lugdiens (SAL) binne en saam met ons ‘n arsenaal persoonlike FN Browning-9mm-pistole, Heckler & Koch se MP5-outomatiese masjiengewere, bokse ammunisie en ander toerusting. Dis ‘n angstige eerste vir my in baie opsigte. Nie net vlieg ek nou met ‘n Suid-Afrikaanse paspoort – sonder ‘n benul hoe die ANC dit bekom het – nie, maar die vlugte heen en weer is my eerste ooit. En dit met ‘n arsenaal wapens. Die SAS-soldate blyk geen probleme te hê om daarmee deur die doeane in albei lande te beweeg nie. Hoe word dit deur die ANC en Britse regering in die onsekere politieke klimaat van 1990 onder ‘n steeds vyandiggesinde apartheidsveiligheidsmag vermag? (1640). “Met ons aankoms by die destydse Jan Smuts-lughawe in Johannesburg wag daar geen Veiligheidspolisielede om ons te visenteer of ondervra nie. Inteendeel, ek kom agter dat die Britte onverstoord met die hulp van hul diplomatiese status saam met ons beweeg” (1645).

Daardie aand het hierdie Mandela-lyfwagte in die Hotel Sandton Sun “gegradueer” met Mandela wat die swierige onthaal bywoon – klaarblyklik deur die Britse regering betaal. Mandela se “onthullings oor ons Britse gashere in sy toespraak beantwoord al my kwelvrae toe hy hulle as lede van hul land se geheimediens M16 bedank vir ons opleiding. Hy meld dat dit die gevolg was van ‘n onlangse ooreenkoms met eerste minister Margaret Thatcher gedurende sy eerste besoek aan Brittanje en dat dit op haar aandrang* geskied het. Hy beklemtoon dat dit die begin van vele ander geleenthede vir intelligensieopleiding deur M16 is” (1658). In 1993 het Vearey verdere opleiding deur M16 in Portsmouth in Brittanje ondergaan (1663, 1737). [* Mandela en/of Vearey lieg waarskynlik hier. Ek is geneig om eerder vir Renwick te glo, dus dat die Britse opleiding van sy lyfwagte op Mandela se versoek was (kyk hierbo).]

Dit is bekend dat FW de Klerk hom van sy voorganger, PW Botha, wou onderskei deur nie sekuriteitsbewus te wees nie. Dit het ANC-terroriste met hulle wapens in staat gestel om in 1990/94 op groot skaal die land binne te sypel. Heel moontlik vandaar De Klerk se kompliment aan homself dat hy deur sy mandaatlose magsoorgawe aan die ANC ‘n burgeroorlog verhoed het. Wat uit Vearey se boek afgelei kan word, is dat De Klerk reeds in 1990 in groot mate aan die ANC en Britse druk toegegee het en toegelaat het dat hulle met wapens en al vryelik die land binnekom. Die wapens wat na sy vrylating in 1990 aan Vearey uitgereik is, toon dat die De Klerk-regering aan die bewapening van ANC-lede meegewerk het. Vearey noem dat hulle almal “wettige vuurwapenlisensies” gehad het (1857). Sekerlik ook wettige paspoorte wat deur die ANC verskaf is (1645). De Klerk het die blanke kiesers jammerlik gefaal. Hoe is dit moontlik dat hy hulle steeds in die oë kan kyk?

Dan Roodt: Onderhoud met Suidpunt

“Op die gevaar af dat ek soos destyds toe dit mode was, ‘postmodern’ klink, meen ek die sin van ons Afrikaanse kultuur is juis in daardie tussen-in-wêreld te vind: tussen Afrika en Europa, maar ook tussen Europese kulture.” In hierdie wydlopende onderhoud oor die Afrikaanse kultuur, media en letterkunde, antwoord dr. Dan Roodt op ‘n hele reeks indringende vrae deur die rubriekskrywer Suidpunt.

Letterkundiges en resensente het die neiging om te sien wat hulle wil sien in ‘n teks. Dikwels sal hulle ook Barthes of Derrida se leerstellinge op ‘n roman probeer maak pas. Pas dit nie, is die boek outomaties ‘n flop. Dit noem ons Hineininterpretierung of inlegkunde. Daarom soek ek by u die waarheid: wat het Dr. Dan Roodt met Moltrein beoog? Is H.P. van Coller korrek as hy sê Moltrein is ‘n parodie van die Sestigersbeweging, en veral Die Ambassadeur en Donkermaan deur André P. Brink? Ek sien tog ‘n bietjie waarheid daarin. Afgesien van die vurige passie, is ons intellektuele hoofkarakter soos in Orgie meer ingesteld op (selfs behep met) werke uit die verlede, maar skep self nie werke nie. Behalwe die boek self.

Ja, ‘n vriend van my het gesê “dit is die laaste Sestigerroman”. Dit bied egter ‘n realistiese en nie-verromantiseerde blik op Parys. Maar dit het ook vir my daaroor gegaan om ‘n tydvak (die tagtigerjare) te beskryf, ‘n tyd toe daar oral geweldige propaganda teen Suid-Afrika en Afrikaners geproduseer is. Origens is dit ‘n roman in die Franse styl, ietwat ironies en vol detail oor Parys, die moltrein en Frankryk self.

Koop Moltrein hier

Die uiteenlopende resensies verstom my. Joan Hambidge het om politieke redes toe pas PRAAG verlaat (as ek dit reg het), maar haar resensie was steeds vleiend en waardig. Jakes Gerwel het beslis nie met u politieke standpunte saamgestem nie, maar het die roman eweneens geloof. Daar was L.S. Venter en Deborah Steinmar wat nie u werk gunstig ontvang het nie. Maar hier kom André P. Brink en skryf ‘n “hatige strydskriffie”, soos u dit stel, op 6 Junie 2004. Eers 6 jaar later (14 Junie 2010) plaas u die repliek op LitNet en toe ‘n maand of wat later op PRAAG. Waarom dan so lank wag?

Ek was aanvanklik nie seker of ek hoegenaamd daarop moes antwoord nie. Dit is seker nie etiket vir ‘n skrywer om op ‘n resensent te antwoord nie. In die ou dae het ‘n mens dit maar gedwee verduur. Gegewe Brink se vooroordele en mistastinge, het ek egter besluit om my eie reëls te maak en wel daarop te antwoord. Brink is nou oorlede, ek wil amper sê gelukkig, en daarom kan ‘n mens nou meer vrylik oor sy rol in die Afrikaanse letterkunde praat. Myns insiens het hy ‘n baie negatiewe rol gespeel. As resensent in Rapport het hy dikwels skrywers om persoonlike redes of uit jaloesie bygekom en geen objektiewe maatstawwe gebruik nie. Verder was hy ‘n soort anglofiele, linkse Bloedsap wat selfs volksmoord oor Afrikaners wou afroep, ten minste in een van sy onderhoude met ‘n Franse TV-span. Hy kon nie vir homself dink nie, het nie veel van filosofie en ander dinge geweet waarna hy dikwels verwys het nie en het maar net die anti-Afrikaanse, anti-Suid-Afrikaanse stroom gevolg, hopende om die buiteland te beïndruk. Waarskynlik het hy gehoop om deur verraad teen sy eie mense die Nobelprys te verwerf; die Swede is seker mal genoeg vir so iets. Daarom is dit seker nie verbasend dat hy nie van Moltrein met sy meer onafhanklike, ironiese perspektief op ons politiek gehou het nie.

In “Volksblad” van 5 Oktober 1985 is daar die berig getiteld: “Skryf Brink blitsverkopers?”. Daarin staan nog op bl. 7: “Die verwoede jong akademikus en skrywer Dan Roodt gaan selfs so ver om Brink se ‘Kennis van die aand’ saam met Ena Murray se ‘Sluiers van wierook’ in ‘n kursus oor triviaal-literatuur by die Universiteit van Durban-Westville aan te bied. “In albei boeke word ‘n morele stryd uitgebeeld – ‘n eienskap van triviaal-literatuur. Baie stereotipes kom ook voor, veral in die uitbeelding van die vrou. Sy is of ‘n madonna of ‘n hoer”, sê mnr. Roodt. Hy gee toe dat daar by Brink ‘n literêre aanbod is. “Maar dis ‘n ooraanbod. Die boek het byvoorbeeld sewe motto’s”.

Ja, dis waar, ek het so ‘n kursus aangebied destyds. Daar was ‘n sentimentele, soetsappige element by Brink, iets uit Die Huisgenoot of Ena Murray waarvan hy nooit ontslae kon raak nie. Hy wou hom ook as ‘n groot intellektueel aanbied, vandaar die oordadige motto’s en aanhalings om ons van sy erudisie te oortuig.

Dink u Brink het sy kans afgewag om wraak te neem of was hy maar net in sy gewone sorgelose bui? Of was dit miskien oor sy naam genoem word op bl. 99? Langs “Ingrid Jonker”, “wat in ‘n gestig opgeneem is”, juis oor hul verhouding wat op die rotse beland het? “Wat haar miskien vir altyd geknak het”?

Ja, dit het moontlik ‘n rol gespeel. Toe ek die boek geskryf het, was ek nie so bewus van al die fynere besonderhede rondom Ingrid Jonker en Brink se verhouding nie. Later toe die biografieë eers verskyn het, het ek daarvan bewus geraak. Dus het hy moontlik aanstoot geneem.

Weet u min of meer hoeveel gedrukte boeke (of miskien e-boeke) van “Moltrein” al verkoop is? By die Wes-Kaapse openbare biblioteke was daar destyds ‘n besonder groot aanvraag – daar is vandag so 160 eksemplare op die biblioteekrakke oor (dié wat nog nie voete gekry het nie). Is dit wel moontlik om ‘n syfer en ‘n datum te gee?

Sover ek onthou, het ons 2500 boeke gedruk en daar is seker so 300 oor, dus het daar 2200 verkoop oor die jare. Ek het ook gehoor dat daar by die Engelse meisieskool Roedean in Johannesburg voortdurend eksemplare daarvan uit die biblioteek en klaskamers gesteel word. Daar is ook heelwat Afrikaanssprekende meisies in die skool, dink ek. Op ‘n manier is dit nogal ‘n eksotiese roman in Afrikaans, gefokus op Parys, maar tog met allerlei soort klassieke verwysings na Balzac en die hedonistiese eet- en drinkgewoontes van die held en heldin.

Driehonderd bladsye skryf mens nie op ‘n enkele Sondagmiddag klaar nie. Hoe lank het die skrywe van hierdie roman geduur?

Ja, dit was nogal vreemd, want ek het jare gelede in Parys daaraan gewerk en dit toe weer in Suid-Afrika voltooi. Maar soveel tyd het eintlik verloop dat dit nie meer tydsgebonde was nie. Dit was eers meer onmiddellik en daarna ‘n soort herinnering, ‘n terugskouende blik. Ek wou egter doelbewus iets Proustiaans ook daarin verwoord… ‘n soort terugreik en herskepping van die verlede. Die eintlike skryfwerk het my miskien nie so lank geneem nie.

Moltrein vind ek geen “regse” boek nie – eerder op dieselfde politieke niveau as “Om na ‘n wit plafon te staar” deur Jaco Kirsten (2009). As ek na Z.B. du Toit se boek “Die nuwe toekoms” kyk, verbaas dit my hoe hierdie boek nog in 1999 deur die voorganger van LAPA, J.P. van der Walt en Seun, gepubliseer is. Maar reeds in die Wes-Kaapse staatsbiblioteke is min sulke “uitdagende leesstof” (sic) vir “groter biblioteke” (sic) oorweeg, hoewel “What if there were no whites in South Africa?” (2015) vandag in byna elke lokasiebiblioteek te vinde is. Terloops, die vertaling “Negrologie” se lot is bepaal op grond van ”Die Burger” se resensie van 13 Februarie 2006 – “Ongunstige resensie. Los eerder.” Wanneer sou u sê het die aanslag op sogenaamde “regse” boeke begin?

Weereens dink ek die verlinksing van die Afrikaanse letterkunde het met Brink en waarskynlik met Breytenbach reeds in die sestigerjare begin. Brink se negatiewe resensies in die vroeë sestigerjare oor F.A. Venter se boeke het reeds op sy verskuilde anti-Afrikaner-ingesteldheid gedui. Enigiets wat histories of nasionalisties van aard was, het hy verwerp. Die ander Sestigers was gewoon nie in staat om hom teë te gaan nie. Ek vermoed Etienne Leroux was nie so links nie, maar hy sou dit nie gewaag het om dit te sê nie, want Brink en ander sou hom onmiddellik daarvoor gestraf het.Nou onlangs lees ek iets raak wat Etiennie Leroux oor die (myns insiens patetiese) bruin skrywer Adam Small kwytgeraak het, in Kannemeyer se biografie oor Leroux. Kortom, Small het Leroux daarvan beskuldig dat sy mitologies geïnspireerde, sardoniese boeke eintlik ‘n verskuilde “affiniteit met apartheid” had. In Leroux se notaboek teken hy  volgens Kannemeyer (Leroux: ‘n lewe, bl. 482) aan:

“As ek nie wit was nie, en hy nie so kleurbewus was nie, sou ek Adam Small al lankal onder sy gat geskop het.”

Duidelik het Etienne Leroux teen die prikkels geskop. Maar die polities korrekte Brink het bloot die Engelse Suid-Afrikaners soos Nadine Gordimer en Alan Paton nagepraat. Dan was daar “betrokkenheid” oftewel engagement wat aan Jean-Paul Sartre ontleen is. Daar was egter nooit werklik ‘n debat oor politiek en letterkunde in Afrikaans nie, of enige nuanse en verwikkeldheid soos dit in Europa gedoen is nie. Dis eenvoudig maar net ingevoer soos wat ons deesdae Chinese skoene invoer. En almal het dit klakkeloos begin napraat. Teen die tagtigerjare was die Afrikaanse letterkunde feitlik marxisties. Ampie Coetzee, wat by Wits ‘n dosent van my was, het so ‘n barbaarse klein boekie, Marxisme en die Afrikaanse letterkunde, geskryf wat so min of meer die kroon op dit alles gespan het. Deesdae sien ons eintlik maar net die voorsetting daarvan: almal verkeer nog in ‘n soort dwaal en het nog nooit uit die tagtigerjare wakker geskrik nie. Daar is nie nuwe idees nie. En natuurlik: enige kritiek op die huidige bestel of op Afrikaregerings word as “regs” en selfs “verregs” deur akademici en letterkundiges gesien. Vandaar dus die negatiewe resensies vir Negrologie wat deur ‘n liberale, dog Afro-realistiese joernalis geskryf is. Nog iets wat ek intussen vir myself uitgewerk het, en intussen bevestig het, is dat die Swede tydens die tagtigerjare ook geld aan die linkerkant van die literêre spektrum ingepomp het by wyse van ‘n skenking aan die uitgewery Taurus. Nie te lank gelede nie het ek ‘n e-pos aan John Miles geskryf en hom direk daaroor uitgevra, waarna hy dit erken het.

Dis nogal uiters ironies. Tans het ek ‘n taamlike belangstelling in Swede en veral die regse beweging aldaar. Selfs die Sweedse ambassadrise in Suid-Afrika volg my op Twitter. Op ‘n vreemde manier sien ek ‘n lotsverbondenheid met Swede, wat ons deur hul kranksinnige inmenging en steun vir die ANC oor die afgrond gestoot het, maar nou self weens Islamitiese immigrasie ondergang in die gesig staar. Die punt is egter: net so min as wat die gemiddelde Afrikaner ‘n marxis is, iets wat ‘n mens vanuit die Afrikaanse hoofstroommedia en akademie sou kon aflei, net so min is die gemiddelde Sweed so waansinnig links soos hul huidige regering met sy oordrewe feminisme en etnomasochisme.

Ek het ‘n sterk vermoede u het voor u verblyf in Frankryk op hoërskool reeds Frans geleer. Kyk, ek het nou al baie grammatikaboeke, woordeboeke en klaswerkboeke in Afrikaans oor die Duitse taal gevind en gekoop, maar slegs één tweetalige Afrikaans-Franse woordeboek uit die 1950’s wat nooit herdruk is nie. Hoe op dees aarde kon mens Frans op skool in Suid-Afrika destyds leer? Daar was immers nie die geriewe wat ons vandag het nie. Ook nie YouTube, Larousse Online en Duolingo nie.  Was daar byvoorbeeld Bescherelle vervoegingsboekies (“La conjugaison pour tous”) beskikbaar? Hoeveel woorde kon mens dan nou leer? En watter voorgeskrewe werk het leerlinge gekry?

Ek het destyds op skool so effens Frans gedoen, maar dit was eintlik meer op universiteit en in Frankryk self waar ek blootstelling aan die taal gehad het. Ek weet egter by Helpmekaar hier in Johannesburg, asook by verskeie hoërskole in Pretoria en elders word Frans steeds gedoseer. Daardie woordeboek is beslis verouderd en ons kort ‘n nuwe, meer uitvoerige weergawe. Bescherelle het my gehelp met vervoegings van werkwoorde en deesdae kan mens sommer sulke dinge op die internet opkyk. Vir vertaling help die Frans-Nederlandse woordeboeke ook taamlik, want Afrikaans is mos maar naby aan Nederlands.

Aan Stefanie Niewoudt het u op 15 Junie 2004 oor u verblyf in Parys geskryf: “Veral in Frankryk was die anti-apartheidsbeweging ‘n blote afdeling van die Franse Kommunistiese Party, en dit het my laat besef dat hulle ‘n eie agenda gehad het om Afrikaners te beswadder in reaksie op hul eie morele probleme as gevolg van die kritiek op die kommunisme en die uiteindelike heengaan van die stelsel in Oos-Europa.” Daarnaas het u ook geskryf: “Dit is nodig dat ons belangrike internasionale werke ook in Afrikaans lees en ontslae raak van die filistynse luiheid om Engels as ons venster op die buiteland te, beskou.”  Is daar nog iets wat u vandag sou wou byvoeg wat die Franse taal u geleer het? Hoe het Frans u lewensuitkyk andersins ook verander?

Sjoe, ja, dit is nogal ‘n ingewikkelde en taamlik persoonlike vraag. Toe ek jonk was, het ek ‘n soort frankofiele fase beleef toe alles wat Frans was vir my wonderlik was: Franse letterkunde, filosofie, voedsel, klere, sjampanje en wat ook al. Mettertyd het ek egter ook meer realisties of krities na Frankryk begin kyk en vandag voel ek my meer aangetrokke tot Noord-Europa, die Lae Lande en selfs Skandinawië. Daar is egter bepaalde dinge in Frankryk wat uniek is en ‘n sekere soort intellektuele onverskrokkenheid wat ‘n mens net kan bewonder. Alain de Benoist, wat seker die grootste onbeskaamde regse denker van ná die tweede wêreldoorlog in Europa was, is iemand wat vir my heelwat perspektiewe geopen het, oor hoe ‘n mens denke en taaltrots of volkstrots met mekaar kan laat rym. Ek staan ook by die gedagte dat ‘n mens eerder Europese tale as Engels moet lees, want dit sluit nouer by Afrikaans aan. Nederlands en Duits, wat naby aan Afrikaans is, maar ook Frans en selfs Italiaans. In die vroeë twintigste eeu het baie Afrikaanse skrywers noue kontak met Europa gehad en was ook Europese tale magtig. Nederlands is ‘n taal wat onderskat word: mens kan die meeste dinge ook in Nederlands of Nederlandse vertaling lees. Ongelukkig is Nederlandse boeke nie so beskikbaar by ons nie, maar in e-boekvorm kan hulle seker wel bekom word.

Rue Meslay in Parys se 3de arrondissement, waar die Roodts destyds gewoon het.

Was die egpaar Roodt dus voorbereid op Frankryk? Mense soos Jan Rabie is op 27-jarige ouderdom soontoe sonder om ‘n woord Frans te ken. Inteendeel, hy moes sukkel-sukkel met ‘n woordeboekie om verblyf vra; en het wel blyplek in ‘n chambre de bonne gekry. Het u miskien later (soos Rabie) in Frankryk klasgeloop by Alliance française? Of was dit onnodig?

Ons het aanvanklik ook maar gesukkel, want mense praat nie op straat soos in die boeke nie, maar ná so ‘n paar maande het ons darem goed reggekom. Ek het elke dag die koerant gelees en TV en radio het ook baie gehelp. Ek het nooit eintlik formeel die Franse taal in Frankryk bestudeer nie, wel Franse filosofie waarin ek ‘n soort pre-doktorsgraad behaal het. Agterna het ek ook vir ‘n doktorsgraad in Franse filosofie geregistreer, maar dit nooit voltooi nie, anders as my Ph.D. in Afrikaans natuurlik.

Party mense glo die beskrywing van geslagsomgang hoort nie eens in mediese vaktydskrifte nie, laat staan nog op maagdelik reine papier in letters rangskik om in Afrikaans verwoord te word. Maar seks in u boek kry uiteenlopende simboliek en dit verskil van karakter tot karakter. Soos die daad voor die setel van die Europese Gemeenskap wat volgens die boek self as middelvinger dien. Maar veral die “wisselwerking” tussen Anton du Preez en Madame de Laisné herinner my in die besonder aan ‘n ou veteraanmotor wat onder die stof met die eerste sleuteldraai die V12-enjin laat brul. Versinnebeeld dit miskien ou tradisies (of ou Frankryk) wat bietjie meer lewe ingepomp moet word? Of is hierdie herlewingspoging, soos in die geval van die onvrugbare, verraaide en bejaarde Madame de Laisné, vrugtelose tydverdryf wat spot met die eksistensialisme? Of was dit maar net ‘n doodgewone ruiltransaksie soos die boek dit stel? ‘n Guns vir ‘n guns?

Ja, terugskouend het dit miskien nie in ‘n Afrikaanse boek gehoort nie. Ek respekteer die norme en waardes van Afrikaners en dat hulle dikwels meer konserwatief oor sulke dinge as byvoorbeeld Franse is. ‘n Mens word egter afgestomp deur al die seksbeskrywings in soveel Franse romans sodat heelwat daarvan ook hul weg na Moltrein gevind het. Dit was ook ironies bedoel, as ‘n soort antwoord op die kitsch van Brink en die Sestigers waarin daar altyd ‘n jong meisie met “appelborste” teenwoordig is.

Dit val my onmiddellik op u gebruik die ouer Gänsefüßchen-aanhalingstekens. Is dit met opset so gedruk (tradisie vs. Naspers se Engelse “aanhalingstekens”), of volg u slegs die definisie uit die WAT van 1970 letterlik: Leesteken bestaande uit dubbele kommas – soms ‘n enkele komma – wat in Afrikaans, Nederlands en Duits voor onder die reël geplaas word (,, _____ “)[…]

Ek hou nogal van daardie aanhalingstekens en wonder waarom hulle nie kan terugkom nie. Oorspronklik het die Afrikaanse drukwese oorgeskakel na die Engelse tipe aanhalingstekens in die vroeë dae van elektronika toe meeste stelsels in Suid-Afrika net vir Engels voorsiening gemaak het. Maar deesdae bied tegnologie mos ‘n legio moontlikhede. Dit was my poging om ons ou Afrikaanse aanhalingstekens te laat herleef; dit lyk net soveel mooier.

Is die Parysenaars werklik so afsydig en geslote soos in die boek uitgebeeld word? Of is dit maar ‘n eienskap van alle Europese hoofstede wat deur “indringers” bedreig voel?

Ek dink Parysenaars is nogal afsydig, anders as op die Franse platteland byvoorbeeld, waar mense vriendeliker is, op voorwaarde dat jy Frans kan praat. Ander stede wat ek met Parys sou kon vergelyk, sou Amsterdam of Stockholm wees, waar mense oor die algemeen baie hofliker en behulpsamer is. Self was ek egter lanklaas in Frankryk, hoewel ek later vanjaar vir ‘n hele paar weke wil teruggaan. Dalk sal ek dan beter kan sê of die Parysenaars steeds afsydig is!

Waarom het die land Frankryk vir Afrikaners soveel meer bekoring in die letterkunde as byvoorbeeld Duitsland, Holland en België? Dink die Germaanstaliges te veel dieselfde of is daar ander mites waarvan ons onbewus is? Of is dit miskien omdat die Franse kultuur so versluier is met paradokse, soms skynheiligheid, geringstellings en mooi woorde, terwyl die Germaanse stamme amper barbaars reguit is? Of is dit die ancien regime, of die magtige Franse Ryk (onder Napoleon), vooruitgang, dekadensie en geskiedenis wat steeds mense na Parys toe lok? Of lyk die Franse taal op die oog af net eksoties?

Ja, dis nogal ‘n interessante vraag. Ek vermoed dat die ontdekking van Parys deur Amerikaanse skrywers soos Hemingway of Norman Mailer heelwat hiermee te make gehad het. Dit was met ander woorde ‘n mode in die Engelse of Angel-Saksiese wêreld, wat noodwendig ook na Afrikaans oorgewaai het. Maar u is reg oor die eksotiese: omdat Frans as Latynse of Romaanse taal so ver van Afrikaans verwyder is, vind mense dit eksoties en daarom interessant. Aan die ander kant meen ek dat vele Afrikaners ‘n band met Frankryk voel vanweë die Hugenote-geskiedenis. Daar is soveel Afrikaners met Franse vanne en selfs Franse voorname — terwyl hulle natuurlik self geen woord Frans kan praat nie! Dis daarom ook ‘n geval van bloed is dikker as water. Dan is daar die groot hoeveelheid publisiteit wat die geslag Franse skrywers wat as “eksistensialiste” bekendgestaan het, ontvang het, regoor die wêreld. Ek onthou dat selfs van my Engelstalige medestudente aan Wits destyds intens hierin belanggestel het. En dan seker Franse kultuurbemarking: die Franse maak op een of ander manier seker dat ander van hul kultuur te hore kom!

Daar word gereeld in die media geskryf Frankryk is gebou op ‘n elitêre samelewing: van die skoolvakke wat jy neem, tot die handelsmerk van jou plakkies – dit maak alles saak. Is dit nie maar ‘n mite wat deur die Franse regering self geslagtelank aan die lewe gehou word nie? Nou die dag kom ek op ‘n Franse regeringsverslag af wat (steeds!) aanvoer Latyn word slegs deur “kinders uit bevoorregte gesinne” geleer (om hul glo van onderpresteerders af te sonder). Dit is ‘n voorstelling uit die 1800’s wat beslis nie in Duitsland en Nederland geldig sou wees nie; daar is Latyn net nog ‘n taal soos C++ vir ‘n programmeerder.

Ja, dis nogal ironies. Die Franse het die aristokrate se koppe tydens die Revolusie afgekap, maar die aristokratiese of elitêre norm geld steeds. Franse is geneig om snobisties te wees en as jy deftig aangetrek is, behandel mense jou beslis beter en meer beleefd. Latyn en ou-Grieks word steeds as skoolvakke aangebied; nie almal neem dit nie, maar ‘n bepaalde elite seker wel. Frans en wiskunde is egter die twee vakke wat werklik saak maak. En skoolkinders moet omtrent vyf honderd jaar se letterkunde onder die knie kry en eksamens daaroor skryf.

Ek kan nie verstaan waarom Suid-Afrikaanse skrywers soos Rabie en Brink destyds gereeld boeke by boekekraampies (bouquinistes, p. 17) gekoop en dan vir ‘n ander boek ingeruil het nie. Niemand skryf oor Parys se gratis openbare biblioteke vir brandarm reisigers nie. Wat maak hierdie boekhandel so besonders? Waarom die groot bohaai?

Ja, die Franse dorpsbiblioteke of stedelike biblioteke in Parys is heel goed. Persoonlik het ek hier en daar ‘n boek by die boekekraampies langs die Seine gekoop, maar oorwegend tyd in boekwinkels deurgebring. ‘n Franse boekwinkel is nogal spesiaal, moet ek sê en geen twee is presies dieselfde nie. En in min ander lande sal filosofiese essays seker ooit blitsverkopers word.

Sonder u besoek aan Frankryk sou Moltrein nie kon bestaan het nie. Maar, in ‘n alternatiewe geskiedenis, waar sou u anders destyds wou wees op daardie tydstip?

Miskien in Japan? Op ‘n stadium was ek ‘n Japanofiel, en my jongste seun leer knaend Japannees en kan dit selfs lees. Daar is iets aan die minimalistiese estetiek van die Japannese wat my aantrek. En dan is dit ook so ‘n inherent nasionalistiese en homogene land. My vriend Jared Taylor in die VSA, wat in Japan grootgeword het, se sin vir ‘n homogene blanke of Westerse kultuur is sterk daardeur beïnvloed, dink ek.

Hoe sou u sê stem die Franse kultuur die meeste en die minste met die Afrikanerkultuur ooreen? Nou, meer as 13 jaar na u skrywe van “Moltrein”?

Die eerste en ooglopende verskil is dié van godsdiens. Frankryk is van oorsprong ‘n Katolieke land terwyl ons weer Protestants of Calvinisties is. Al is tagtig persent van Franse vandag ateïste of agnostici, merk ‘n mens tog die Katolieke waardes in Frankryk sterk op. Dis nou nog afgesien van die groot hoeveelheid indrukwekkende katedrale waarmee die land besaai is. Franse is sekerlik meer intellektueel en verfynd as Afrikaners, maar ons aan die ander kant is meer gesteld op persoonlike higiëne en meer gedissiplineerd. ‘n Ooreenkoms wat Andŕe P. Brink en ander nooit sou raaksien of toegee nie, is dat sowel Franse as Afrikaners baie nasionalisties is, veral natuurlik taanasionalisties! Kyk maar na die groot hoeveelheid Franse vanne tydens die Eerste Taalbeweging in Afrikaans. Dan het ons dít in gemeen dat ons histories dikwels nogal oorlog teen Engeland gemaak het. In die negentiende eeu was dit net ons, Napoleon en Tsaar Niklaas I wat dit gewaag het om militêr met Brittanje op die kruin van haar mag slaags te raak. Nog ‘n ooreenkoms dink ek, is dat sowel Afrikaners as Franse baie op kookkuns gesteld is. Ek dink selfs dat Afrikanervroue beter kokke as Franse vroue is, hoewel ons natuurlik nie oor so ‘n groot tradisie van restaurant-kookkuns beskik nie, anders as die wêreldberoemde Franse.

Gepraat oor taal. Die gebruik van stringe Franse sinne in u boek het my vrééslik geboei (dit kon netsowel esoteriese Latyn gewees het); ons is al so uitgekuier met die Engelse slêngwoorde. Ek het in die WAT van 1970 opgemerk hoeveel Franse leenwoorde en verwaarloosde Afrikaanse woorde daarin opgeneem is wat ons so te sê nooit in die hoofstroommedia lees of hoor nie. Soos bête noir. Raadpleeg mens Nederlandse bronne, is juis die teendeel waar – die een joernalis probeer meer geleerd en voorbarig as die ander lyk. Waaraan kan mens hierdie Suid-Afrikaanse tendens toeskryf? Verstandelike isolasie? Of probeer die hoofstroommedia die taal so eenvoudig hou om die maksimum gehore te trek? Vir meer geld? Of is dit sprekend van onkunde of laksheid, soos die AWS wat in die 2002-uitgawe (p. 528) van “babasitter” gebruik maak, al is “babawagter” reeds in die 1950’s in die WAT opgeneem?

Dit kan seker maklik as pretensieus opgeneem word om soveel Franse sinne in ‘n boek in te sluit, maar my bedoeling daarmee was juis ‘n “vervreemdingseffek” by die leser, iets soos Bertolt Brecht se fameuse Entfremdungseffekt. Die leser behoort te ervaar dat dit juis ‘n vreemde wêreld is, wat heelwat aanpassing verg.

Self het ek natuurlik ‘n broertjie dood aan Engelse slêngwoorde. Dis ook waar wat u sê aangaande al die Franse leenwoorde in Afrikaans wat natuurlik via sewentiende- en agtiende-eeuse Nederlands na ons toe gekom het. Baie Afrikaners gebruik “mushroom” in plaas van die korrekte “sampioen” wat uiteraard aan die Frans champignon ontleen is. Ek skryf dit aan die Engelse verpakkings en restaurantspyskaarte toe. Dit maak egter my ore seer! Trouens, daar is niks wat my dag so kan bederf as om die woord “mushroom” te hoor nie.

Wat die onnoselheid van ons joernaliste betref, dink ek juis dis ‘n gebrek aan enige Europese blootstelling wat tot hul verdomming lei. Dis nie soseer IK of ‘n gebrek daaraan nie, maar hulle leef heeltemal in ‘n Engelse wêreld, lees net Engels of sien die wêreld vanuit ‘n Brits-Amerikaanse perspektief, sonder veel nuanse of begrip. Dan is die eenvoud van die koeranttaal ook in nabootsing van die Londense tabletkoerante wat poog om so wyd as moontlik te hark. Trouens, sedert 1994 is daar feitlik geen verskil tussen die Britse poniekoerante en Beeld of Die Burger nie; hulle wy insgelyks ewe veel aandag aan die Britse koningsgesin! Pleks dat hulle oor die Nederlandse koningsgesin skryf, as hulle dan móét.

“Babawagter” is beslis ‘n mooier woord. Ek is bevrees daar vind ‘n verrotting by die AWS en selfs by die WAT plaas. Hoe kon Gerda Ondendaal, wat volstrek vyandig teenoor Standaardafrikaans staan, ooit ‘n aanstelling in die Woordeboekkantoor bekom? Dis mos waansin!

In die Taalgenoot van Somer 2016 kom ek op ‘n gedig (Getiteld: “Eie in sy soort”) af met die volgende drie inleidende verse: “Dit is beter as Spaans / En selfs beter as Frans / Dit is Afrikaans.” Die gediggie lys dan ‘n klomp Afrikaanse skrywers en genres. Dat die digter, ‘n tydskrifleser, seker niks van die Franse of Spaanse taal, letterkunde, wysheid of Franse aanhang deur Brusselaars weet nie kan ‘n blinde met ‘n stok aanvoel. Soos die dwangrym. Dit is wat nié in die gedig staan nie wat my pla. Die digter het onbewustelik haar onderdanigheid aan die superieure Engels bely. Of moet ek dankbaar wees sy het nie Nederlands, Duits en Russies saamgesleep nie? Hoe prik mens iemand se Anglo-Saksiese borrel?

Ja, in dié opsig kan ‘n taamlik uitgebreide besoek aan Frankryk waarskynlik wondere verrig, om net ‘n klein bietjie aan die omringende Engelse heelal te ontsnap! Ek vind werklik globale Engels benouend; dit maak mens kloustrofobies, want daar is tog soveel meer as Hollywood en imperiale politieke korrektheid. Selfs Duitsland of Nederland kan ‘n tonikum wees vir sulke mense wat werklik niks anders ken nie.

“Moltrein” is intertekstueel deurspek van Franse skrywers en titels. Ek is ook seker u het tot vandag toe beslis veel meer anderstalige boeke gelees wat nie in die boek opgeneem is nie. Watter van hierdie ou boeke (verkieslik voor 1900) sou u vir die opkomende geslagte ten sterkste aanraai om te lees?

Sjoe, ja, daar is natuurlik fantastiese ou skrywers, veral Franse skrywers uit die negentiende eeu. Balzac en Stendhal is sterk aan te beveel. En natuurlik Flaubert, hoewel hy bietjie na links neig. Daar is ook ander, minder bekende figure, soos Joris-Karl Huysmans wat my fassineer. Laasgenoemde was van Nederlandse of Vlaamse afkoms, maar het in Frankryk grootgeword en in Frans geskryf. In Houellebecq se jongste roman Soumission (Onderwerping) is daar ‘n hele rits verwysings na hom.

Wat ek vind, is dat daar in elke kultuur ‘n soort “donker kant van die maan” bestaan wat nooit belig word nie. Baie van die ouer Afrikaanse skrywers moet ons herlees in die lig van wat nóú gebeur. Verlede jaar toe ek in Leeuwarden was, het ek die boekhandelaar Markus de Jong gaan opsoek. Hy was smalend oor Ingrid Jonker, wat byna kinderlik onbeholpe was, sover dit haar poësie betref. Maar volgens hom was haar pa, Abraham Jonker, ‘n goeie skrywer, helaas egter nie-links. Mandela of selfs André P. Brink sou hom nooit aanhaal nie, dus het ons van hom vergeet.

In Frankryk was daar in die vroeë twintigste eeu allerlei figure wat in vandag se taal regs of selfs verregs was. Iemand soos Céline byvoorbeeld, ‘n ongelooflike skrywer wat selfs deur die hoofstroom vereer is, maar anti-Joods en pro-Duits was. Onlangs het ek ‘n essayis ontdek, René Guénon — sy boeke word nou weer deur Gallimard, die grootste Franse uitgewer, uitgegee — wat tradisie teenoor moderniteit bepleit het. Trouens, sy mees bekende boek heet La crise du monde moderne (Die krisis van die moderne wêreld). Dis dalk ‘n boek om in Afrikaans te vertaal. Wat is die huidige ANC-bewind anders as ‘n laaste stuiptrekking van die moderne wêreld?

Anton du Preez is soms baie vaag omtrent sekere skrywers – ek sou graag bietjie meer duidelikheid daaromtrent wil hê. ‘n Mens weet nooit of “Moltrein” eendag voorgeskrewe materiaal word nie. Die Italiaanse strukturalis wat James Bond ontleed het (bl.221) is ongetwyfeld Umberto Eco. Maar op bl. 273 word na ‘n Franse roman verwys wat later “deur ‘n voormalige werknemer van die Suid-Afrikaanse Ambassade in Parys” vertaal sou word. Indien hierdie boek eg is, wat is die titel en wie was die vertaler?

Nou vra u my bietjie vas, ek sal dit weer moet gaan nalees en mooi dink oor wie ek in gedagte gehad het.

Terloops, wat dink u van Nederlands, en Afrikaans se verhouding met hierdie taal? ‘n Ene prof. Erik Van Der Straeten het in “Taalgenoot” van Winter 2016 die tydskrif in Hollands uitgetrap oor hulle in ‘n artikel “Le petit prince” durf/waag in Engels aanhaal – dit moes in Frans of Afrikaans wees. Die Suid-Afrikaanse akademici weet klaarblyklik ook nie wat hulle wil hê nie en die Afrikaanse taalvaders het vir die nakomelinge geen aanwysings gelos wat om met Hollands te maak nie. Langenhoven het wel in sy outobiografie erken: diegene wat Nederlands ken se Afrikaans bly die beste. Nietemin moet ons nie van die Standaardiseringstydperk van die 1930’s tot 1950’s vergeet toe “blootsvoet” verhewe bo “kaalvoet” gestel is nie. Toe ek onlangs by Taaladvies.net gaan kuier het, merk ek egter hoeveel derduisende sinonieme, nuutskeppings en voorsetsels in België en Nederland gebruik en aanvaar word – ‘n spyker vir elke gat – terwyl Afrikaans soos ‘n Reduktionsprache slegs één woord of uitdrukking sal toelaat. Die herkoms en presiese taalgebruik sal in Afrikaans skynbaar altyd in die duister wees of in onsekerheid gehul bly. Nêrens staan daar ‘n reël op klip uitgekap dat mens nie al die nuttige Nederlandse woorde en spreekwoorde mag opneem in jou Afrikaanse woordeboeke nie. EN GEBRUIK NIE. Vind u die woord “Neerlandisme” belaglik? Of is daar ‘n soort sosiolinguistiese minderwaardigheidsgevoel onder Afrikaanssprekendes teenoor Nederlands wat nooit uitgewis sal word nie? En voortdurend doelbewus benadruk word?

Ja, ek weet nie presies wat ‘n Neerlandisme is nie. Ek het al gedreig om die sterk werkwoorde in literêre Afrikaans terug te bring. Vele Afrikaanse skrywers gebruik byvoorbeeld “had” in plaas van “het gehad” in hul vertellings. Dit klink beter en is minder omslagtig. Daar is baie mooi uitdrukkings in Nederlands wat ons gerus kan gebruik, eerder as die uitskot van anglisismes wat die huidige Afrikaans ontsier. Dit kan ook baie nuttig wees om vreemde bronne in Nederlands aan te haal, want die meeste belangrike Franse en Duitse boeke is in Nederlands vertaal.

Die verhouding tussen Afrikaans en Nederlands is kompleks, en het sekerlik met ons gedeelde identiteit te make. Ook al die politieke omwentelinge sedert die tweede wêreldoorlog. Eers was die Nederlanders links en ons regs. Nou geld die teenoorgestelde. Die hele Afrikanerelite is tans so te sê marxisties, terwyl Nederland oor een van die sterkste regse bewegings in Europa beskik. Die meeste jong Nederlandse intellektuele neig na regs. Ironies genoeg, dink ek daar is waarskynlik vandag meer waardering vir Afrikaans en die Afrikanergeskiedenis in Nederland as in Suid-Afrika en selfs onder Afrikaners!

Self beteken “Afrikaner” vir my ook: “Eurokaner”. Veral met die kuberruim, is Nederland of Europa net ‘n muisklik ver. Ek dink daar was ‘n stadium in Afrikaans toe ons Afrika verromantiseer het as ‘n plek vol inboorlinge en grootwildjag, soos by Sangiro, maar deesdae weet ons veel beter watter aspekte van die vasteland ons aanstaan en watter nie. Daarom sal ons verhouding tot Europa en die Weste altyd belangrik bly, veral in die letterkunde. Hoe ouer ek word, hoe meer besef ek dat die hele Sestigerbeweging eintlik ‘n volslae mislukking was, ‘n interessante mislukking, maar nogtans het dit nie geslaag nie. ‘n Vername aspek daarvan was ‘n soort heraansluiting by die Europese problematiek, veral natuurlik dié van Frankryk. Maar ek is bevrees dat dit maar baie oppervlakkig en sonder ‘n blywende uitwerking geskied het. By die eerste, die beste geleentheid het die Afrikaanse skrywers maar weer voor Haar Majesteit Engels geknieval, saam met Die Huisgenoot, Naarpers, FW de Klerk en die res. Dis eintlik tragies, die verwarring van ons tydgenote.

Bekommer dit u hoe vinnig Afrikaans besig is om te verander? Of is dit simptomaties van kleiner taaltjies wat hul vrywillig aan groter tale onderwerp? Ek praat nie noodwendig oor Anglisismes nie (“Ek het skoon vergeet” is so oud soos 1844 volgens Changuion se boekie), maar ons eie Afrikaans. Onlangs by Duolingo loop ek my rieme styf: “Zij zwemt behoorlijk goed” beteken “sy swem nogal/betreklik/soos dit behoort goed” (dus, nie dééglik nie), terwyl “Het is zeker belangrijk” beteken “dit is beslis/sonder twyfel/vir seker belangrik”. “Bombasties” het in Afrikaans ook vernaamlik “onbeskof” geword. Joan Hambidge (wie se uitsprake ek gewoonlik besonder billik vind) het iewers op RSG se “Die tale wat ons praat” van 22 Mei 2015 (ek sien die potgooi is ondertussen verwyder) gesê ‘n taal moet vloei; verbete anglisismejag grens aan skoolvossery. Maar by Versindaba ontplof sy op 26 Junie 2014 om 16:54 oor die hoofstroom-Afrikaanse aanbieders oor RSG wat nie meer ‘n voorsetsel reg kan gebruik nie.

Ja, dit is kommerwekkend. Dis nie soseer ‘n Afrikaanse probleem nie, as ‘n politieke probleem. Ons is soos die Grieke tydens die Turkse oorheersing. Of die Baltiese state onder die Russiese. Dis eenvoudig onmoontlik om staande te bly terwyl jy polities so verskriklik oorheers word. Daar is feitlik geen instelling meer oor wat nie oorgeneem en verengels is nie.

Dan het ek ook ‘n teorie, noem dit die Johannesburgse teorie. Johannesburg was nog altyd die stert wat die hond geswaai het. En natuurlik is die SAUK en ander media in Johannesburg. Die omroepers van RSG woon in die Engelse Johannesburg en verengels gaandeweg in hul uitkyk en taalgebruik. As hulle in Pretoria gewoon het, sou dit soveel beter gewees het. Die soort Afrikaans wat ‘n mens in Johannesburg hoor, is eenvoudig afgryslik.

Op politieke vlak sien mens ook in Johannesburg hoe joernaliste wat uit huis uit Afrikaans is, Afrikaanse skole bygewoon het, ens., binne enkele jare nie net verengels nie, maar ook opperste Boerehaters word. Kyk maar na Adriaan Basson en Pieter du Toit van Beeld. Engelstalige kommuniste sou ons meer genadig wees as hulle.

Selfs die ATKV is in Johannesburg gesetel! Dis geen wonder dit gaan so sleg met Afrikaanse media en organisasies nie.

Gegewe die oordadige getal futuristiese wetenskapsfiksierolprente uit die 1990’s, het die berg in die nuwe millennium ‘n muis gebaar. Of saam met Mark Shuttleworth landuit verdwyn. Nie een van ons dra ‘n stralerpak nie en die puin en rommel van betogers het vertiendubbel. Ook wil dit my voorkom hoe meer intellektueel en uitvoeriger verskillende Wikipedia’s raak, hoe dommer en dunner word die inhoud van die gedrukte media en skoolkinders. Hulle probeer nie eens meer meeding of belangstel nie. Dink u ook die hoofstroommedia mors eenvoudig ons tyd? Waarom lees, kyk en luister dan so baie mense nog daarna?

Ja, dis vir my ‘n raaisel, waarom mense hulle nog aan die hoofstroommedia steur. Maar iewers gaan dit nog oor “die gerug waaroor almal praat”. Al steur jy jou nie aan die gerug nie, lyk jy te veel na ‘n buitestaander as jy nie daarvan weet nie. Ook op Facebook deel mense naarstiglik berigte van News24 met mekaar. Waarvoor? wonder mens.

Aan die ander kant dink ek YouTube is besig om in ‘n baie interessante medium te ontwikkel. Dis veel beter as TV en ‘n groot verskeidenheid selfs intellektuele ondwerpe word daarop bespreek. Die enigste probleem is miskien dat iemand iewers in die toekoms ‘n stokkie daarvoor mag steek. Sensuur deur die groot maatskappye en selfs regerings (soos die Britse regering) is aan’t toeneem. Te veel mense is besig om terug te praat, teenoor die hoofstroommedia en die globaliste.

Ons is reeds bekend met die waarde wat die wetenskapstale Frans, Duits en Latyn bied. Maar gegewe die Weste wat sy eie ondergang nou al sedert Spengler se dae bewerkstelling, moet ons nie maar défaitisties Oosterse tale en kulture begin aanleer nie? Ek dink nou aan redelik konserwatiewe volke soos die pro-Westerse Koreane en Japannese wat veral deur die Europeërs en die Amerikaners verafgod word. Of: is die hele Oosterse ekonomie eintlik maar net gebou op Westerse behoeftes en begeertes? Sonder om Westerse waardes werklik te verstaan? En gaan die Koreane en Japannese kort voor lank maar dieselfde afwaartse kultuurgang toon soos die Weste?

Ek dink daar is ‘n natuurlike proses aan die gang waardeur veral jongmense baie meer in die Ooste belangstel, veral Korea en Japan. Op die oog af lyk hulle beslis minder dekadent as ons. Daar is egter iets aan die Westerse skeppingsdrang wat uniek in die wêreldgeskiedenis is. Ek onthou hoe geskok ek destyds in Parys was toe ‘n Japannese medestudent in die lesingsaal van Gilles Deleuze doodeerlik vir my gesê het: “Maar ons beskik oor niks, geen intellektuele tradisie nie.”

Daarom sou die ondergang van die Weste vir die hele mensdom ‘n groteske ramp wees… Maar ek meen vele mense begin dit so verstaan. En die Afrikaner staar natuurlik hier te lande sy eie “eindspel” in die gesig.

Laaste vraag: hoe moet ons teenoor ander Europese minderheidsgroepe in Suid-Afrika optree? Hoe bewaar mens die Natal-Duitsers se kultuur? Of Portugese wat so hard probeer assimileer, om “Suid-Afrikaans” (wat ‘n onbegrip!) te probeer wees, deur hul eie kultuur af te lê?

Ek sou graag wou sien dat ons veel meer van hul verhale ook in Afrikaans verwoord. Op die vooraand van my besoek aan Pole, verkeer ek intens onder die indruk van hoeveel duisende Pole en Tsjegge na ons land gekom het in die dae toe dit ‘n toevlugsoord weg van kommunisme was. Die Afrikaner, veral die polities korrekte Afrikaner met sy kwasi-Engelse obsessie met die swartman se lot, het hom nooit hieraan gesteur nie. Dis nodig dat ons dit verwoord, al is dit net in die vorm van fiksie.

Op die gevaar af dat ek soos destyds toe dit mode was, “postmodern” klink, meen ek die sin van ons Afrikaanse kultuur is juis in daardie tussen-in-wêreld te vind: tussen Afrika en Europa, maar ook tussen Europese kulture. Vanweë ons geografiese verwydering van die Europese vasteland, kyk ons op ‘n manier vars daarna.

Deesdae, as ek teruggaan Europa toe, voel ek as Eurokaner amper meer Europees as die Europeërs self. Verlede jaar was ek vir die eerste keer in die Rijksmuseum in Amsterdam. Dit was ‘n groot skok vir my gestel. Soveel skoonheid, soveel finesse, alles vanuit Nederland, waar ons vandaan kom.

Terloops, Elsa Joubert is waarskynlik een van ons mees afskuwelik polities korrekte skryfsters, ‘n soort vroulike André P. Brink. Maar haar vroeë roman Ons wag op die kaptein wat in Angola afspeel, is regtig die moeite werd om te lees. Dit tower die hele Portugese wêreld voor jou op, maar ook die donker kant daarvan in Afrika: die praktyk van swart houvroue, die mulat-kinders en hul dilemma tydens die onvermydelike konflik tussen swart en wit. Sy skryf selfs oor Afrika-toorkuns en menslike liggaamsdele wat daarin gebruik word. Ek twyfel of so ‘n boek vandag gepubliseer sou word, en beslis nie deur die NB-uitgewerye nie!

Dit voel soms vir my asof ek nog eintlik niks geskryf het van wat ek voel nie… Maar die probleem van Suid-Afrika is dat mens as’t ware in die donker rondtas, soos ‘n slaapwandelaar. Dit neem jou jare om net sekere eenvoudige werklikhede te verstaan.

Ek sou sê dat daar vandag ‘n baie klein groepie Afrikaners, ook jongmense, is wat te midde van al die swartgalligheid en ondergang, tog vorentoe beur. Ons kort bloot ‘n nuwe idee, of dan die vernuwing van ‘n ou idee. Vir my gaan dit om die herontdekking van ons Europese en Westerse identiteit. Met verafrikanisering, métissage (die Frans klink beter, maar dis eintlik net ‘n mooi woord vir verbastering) en marxistiese nivellering het ons ‘n doodloopstraat bereik. Dis tyd dat ons die ou pioniersgees van ons voorouers herontdek: dié van die Voortrekkers, maar ook van die Nederlandse en Portugese ontdekkingsreisigers.

Leon Lemmer: Madeleine Albright se wanprestasie in Kosovo

Madeleine Albright (gebore in 1937) is die eerste vrou wat as Amerikaanse minister van buitelandse sake – “State Department” genoem – gedien het (1997-2001). Sy is deur Bill Clinton aangestel nadat sy die Amerikaanse ambassadeur by die Verenigde Nasies was (1993-1997). Ons lewe in ‘n tyd waarin daar graag gewag gemaak word van die eerste vrou wat dít vermag het of die eerste swarte wat dát geword het. Lank gelede het vroue vir twee eerstes gesorg, te wete die oudste beroep (prostitusie) en die tweede oudste beroep (moederskap). Albright se aanstelling kan kwalik as ‘n deurbraak vir vroulikheid beskou word omdat haar voorkoms so onelegant soos dié van ‘n dubbeldeur-vrieskas is, waarmee ek ontleen aan hoe ‘n naamgenoot, die Afrikaanse skryfster Madeleine van Biljon (1928-2010), haarself beskryf het. Albright is sedert 1982 ‘n geskeide vrou.

Albright het reeds ses boeke gepubliseer, maar nie sonder uitgebreide hulp van haar navorsers nie. Haar jongste boek is Fascism: A warning (London: William Collins, 2017, 283p; Amazon Kindle $17,24). Soos van Albright as linkse Jodin verwag kon word, is dit eintlik ‘n anti-Donald Trump boek. As onder meer vurige feminis was sy ‘n ondersteuner van Hillary Clinton, Trump se teenstander in 2016 se Amerikaanse presidentsverkiesing. Die gevaar bestaan dat die lesers van hierdie boek onbewus kan wees van die oorlogsugtigheid waaraan Albright haar skuldig gemaak het. Voordat ek oor fascisme skryf (hopelik volgende keer), ag ek dit dus nodig om te verduidelik waarom ek besware teen Albright het. Daar is by uitstek een saak, Kosovo, waaroor ek Albright en twee staatshoofde, Bill Clinton (Amerikaanse president 1993-2001) en Tony Blair (Britse eerste minister 1997-2007), verkwalik. Wat ek my deurgaans afgevra het, is of die blanke bewind in Suid-Afrika nie op ‘n manier soortgelyk aan Kosovo en Slobodan Milosevic deur buitelandse (veral Westerse) regerings, by name hulle staatshoofde, ministers en diplomate, ondergrawe is nie.

Kaart van die Balkanstate waarna in dié artikel verwys word.

In 732 het Karel Martel die indringing van Moslems uit die suide van Europa (Iberiese skiereiland) by Tours in Frankryk gestuit. Die inval van Moslem uit die ooste van Europa is in 1529 en 1683 by Wene afgeweer. Danksy hierdie drie veldslae was Wes- en Sentraal-Europa tot in die 20ste eeu redelik vry van Moslems. Die afgelope dekades het vermurwing ingetree weens Moslems wat hulle op groot skaal eers as gasarbeiders en daarna as onwettige immigrante en (ekonomiese) vlugtelinge in Europa gevestig het. ‘n Mens sou verwag dat Albright, wat weens naziïsme uit Europa (haar geboorteland Tsjeggië) gevlug het, respek vir Europese of Westerse kultuur sou hê deur kant vir Judaïsme en die christelike godsdiens teen Islam te kies.

Sy het die teenoorgestelde gedoen. “Although too much bureaucracy can be annoying, there is an even larger threat to intra-European solidarity. That danger comes from the outside, from the dread that immigration – whether legal or illegal – will swamp countries, drown them economically, and further dilute people’s sense of who they are. The premise of the EU is that individuals should conceive of themselves less as French, Czech, Slovenian, or whatever their etnicity might be and instead subscribe to the idea that they are just plain European … the faces peering back from European mirrors become more diverse” (Kindle 2504). “Since 1975, Europe’s Muslim population has more than tripled; France alone has nearly six million – 9 percent of its people” (2509). “Today, nearly two-thirds of the citizens in EU countries believe immigration has a harmful impact on their societies. Cosmopolitanism, once considered a virtue, is less in vogue than nativism. In 2015, immigration became the paramount political issue in Europe … in the United Kingdom … wariness toward migrants almost certainly spelled the difference between success and failure for the 2016 Brexit referendum, an exercise in economic masochism[!] that Britons will long regret” (2514). Masochisme is ‘n soort sadisme wat seksuele genot uit lyding put.

Hierteenoor is daar Viktor Orbán, die Hongaarse eerste minister, se standpunt: Die doel met Moslem immigrasie is “reshaping the religious and cultural landscape of Europe, and to reengineer its ethnic foundations” (2563). Orbán sê: “We are who we were, and we shall be what we are” (2607). Dit herinner aan die volgende woorde: “‘Hulle het nou alles,’ sê Bart, ‘Net my het hulle nog nie … My kry hulle nooit … Ek is Bart Nel van toe af, en ek is nog hy'” (J van Melle, Bart Nel, Kaapstad: 2004, p 162-163). Afrikaners behoort trots te wees op wat hulle is. Hulle moet hulle nie laat mislei deur prestasieloses wat daarop aandring dat Afrikaners hulle behoort te skaam nie.

Daar is ‘n subjektiewe rede waarom Albright ten gunste van massa-immigrasie in Europa is: “I am a refugee” (2575). Sy wil nasiestate en nasionalisme afbreek en van mense wêreldburgers maak. Van beweerde parogiale, kleinburgerlike agterlikheid moet ons tot kosmopolitisme vorder. Kultuur en identiteit moet afgewater word totdat almal sover moontlik eenders is. Daarom hou polities linkses soos Albright van internasionalisering soos vergestalt in die Europese Unie (EU), Noord-Atlantiese Verdragsorganisasie (NAVO), Verenigde Nasies (VN) en Internasionale Strafhof. Brexit en Trumpisme was twee groot terugslae vir hierdie progressiewes.

Groot dele van die Balkanstate in Suidoos-Europa is bergagtig. “Balkan” is die Turkse woord vir berg (Dennis P Hupchick, The Balkans from Constantinople to Communism, New York: Palgrave, 2002, p 2). In hierdie boek is daar ‘n dosyn landkaarte wat inligting oor die geskiedenis, landsgrense, etnisiteite, tipografie, ens, van die Balkanstreek duidelik uitbeeld. Ek fokus hier op veral vier van die Balkanlande wat voorheen as Joego-Slawië (of Suid-Slawië) bekend gestaan het, maar van 1991 af polities onafhanklik geword het, naamlik Bosnië-Herzegowina (Bosnië in die noorde en Herzegowina in die suide), Kosovo (sy onafhanklikheid word deur veral Serwië en Rusland betwis), Serwië en Montenegro. Laasgenoemde twee is die enigste lande wat in die federasie van Joego-Slawië oorgebly het.

Die ander lande wat voorheen deel van Joego-Slawië was, is Slovenië, Kroasië en Masedonië. ‘n Buurland, Albanië, kom hier ook dikwels ter sprake. Nie-Joego-Slawiese Balkanlande is Roemenië, Bulgarye en Griekeland. “The great ethnic diversity resulting from successive waves of invasion has made the Balkans a byword for political dissension, and the 1990s saw the break-up of Yugoslavia along ethnic lines. To ‘Balkanize’ is to divide into small warring states” ( Collins World Encyclopedia, 2003, p 79). “I travelled through a land green as our own [England], with oaks and beeches and fern, and everywhere the print of war was upon it” (Durham, 1904-boek – kyk volgende paragraaf – Kindle 2287). Maar “it seems … unreasonable to expect the Balkan peoples to be the ones to set an example to the rest of the world by dropping all international jealousies and national aspirations” (3709).

Daar is reisverhale wat dit ‘n aangename ondervinding maak om die Balkanstreek van weleer te leer ken. Mary Edith Durham (1863-1944) het van 1900 tot 1920 daar besoeke afgelê en sewe reisboeke oor haar indrukke geskryf. Haar bekendste boeke is: Through the lands of the Serb (1904; Amazon Kindle $2,29), The burden of the Balkans (1905; Amazon Kindle $5,74) en High Albania (1909; Amazon Kindle $3,45). In my teks verwys ek net na Durham se 1904-boek. Wat opval, is dat sy aanvanklik pro-Serwies (ortodoks-christelik) gesind was maar later haar mening verander het en sterk pro-Albanies (Moslem) geword het. Dit het onder meer beteken dat sy teen die Serwiese bewind in Kosovo was.

Die bekendste reisboek oor Joego-Slawië is Rebecca West (1892-1983) se Black lamb and grey falcon: A journey through Yugoslavia (1941; Amazon Kindle $17,24), wat 1 326 bladsye beslaan. Ek wil hierdie beroemde boek nog lees voordat ek saliger word. Die kern van West se betoog is: “The past has made the present.” Sy het van 1936 tot 1938 daar gereis. Haar gesindheid was sterk pro-Serwies, wat haar in konflik met Durham gebring het. Hoewel West se algemene politieke oriëntasie linksgesind was (sy het die Britse Arbeidersparty ondersteun) het sy sowel fascisme as kommunisme (veral dié van Stalin en Tito) as outoritêre stelsels verwerp, maar sy het die Republikeine in die Spaanse Burgeroorlog teen Franco se fasciste gesteun. In 1960 het sy Suid-Afrika besoek en artikels oor apartheid in die Britse Sunday Times gepubliseer.

Robert D Kaplan haal ‘n Joego-Slawiër soos volg aan: “We would have been even greater than the Italians, were it not for the Turks [Muslims]” (Balkan ghosts: A journey through history, London: Papermac, 1994, p 32). West stem hiermee saam: “The Turks ruined the Balkans, with a ruin so great that it has not yet been repaired” (32). Durham skryf: “Those who love him [the Turk] best do not pretend that he has ever attempted to civilise, cultivate, or in any way improve the conditions of, his subject races. Under the Turk all development is arrested” (1904-boek 859). “The Servians have done more in fifty years for the improvement of the place and the conditions of life than the Turk did in four centuries … a journey from Servia into Turkey is like stepping off the pavement into the sewer” (2221).

Turkye is sedert 1952 ‘n lid van NAVO. Turkye begeer reeds dekades lank om lid van die EU te word. Daar is gesonde weerstand daarteen, maar al hoe meer druk word uitgeoefen. Durham het in 1904 geskryf: “I never cross his (the Ottoman Empire’s) frontier without hoping soon to be able to witness his departure from Europe” (1048). “For centuries ‘government’ in Servia meant ‘the Turk’ and was a thing to be resisted or at least evaded” (2236). In Serwië was Durham beïndruk met “how little it requires to make life worth living, provided there are no Turks about” (2920). “As long as the Turk is permitted to ‘govern’ Christian peoples, so long will there be trouble in the Balkans” (3714).

Weens die Ottomanryk se destydse oorheersing van groot dele van Oos-Europa het die Balkanstaat Bosnia-Herzegowina se bevolking met politieke onafhanklikheid in 1992 uit 44% Moslems, 33% ortodoks-christelike Serwiërs (amptelik pro-Rusland en kommunisties gesind) en 17% Rooms-Katolieke Kroate (histories pro-Nazi-Duitsland gesind) bestaan. Albright beweer valslik dat die Moslems toe reeds in die meerderheid was (1395). In die Balkanlande is ras vloeibaar* maar etnisiteit in die sin van veral godsdiens blyk dikwels ‘n onoorkomelike hekkie te wees. “The state has to protect the interests of the nation, and in the Balkans a nation means one particular ethnic group. Keeping the peace in this region means that every minority has to be completely assimilated into the majority” (Kaplan 215). [* “The race question in the Balkans is so exceedingly complicated that I cannot attempt to unravel it” (Durham 2211). “The whole notion of pure blood is laughable, but that does not stop tribal instincts and their accompanying national mythologies from exercising a powerful sway over behavior” (Albright 2470).]

Die Bosniese burgeroorlog het van 1992 tot 1995 gewoed, waarin die Kroate hulle mettertyd by die Moslems geskaar het. Hierdie soort samewerking dateer ver terug: “Both Mohammedan and Roman Catholic were ready to make common cause against the Christians of the Eastern Church” (Durham 888). Die Kroate “embraced the Albanians [Muslims] the way northern white American liberals in the 60s embraced the safely distant southern blacks” (Brian Hall, The impossible country: A journey through the last days of Yugoslavia, London: Minerva, 1996, p 339). NAVO het in 1995 kant teen die Serwiërs gekies en hulle stellings gebombardeer en sodoende hierdie burgeroorlog tot ‘n einde gebring. Albright was toe die Amerikaanse ambassadeur by die VN. Moslems maak sedertdien die meerderheid van die Bosniese bevolking uit. “The military balance in Bosnia has shifted since the end of the war in favour of the Muslim-Croat Federation, thanks in part to America’s $400m ‘training and equip’ programme” ( The Economist, 13.03.1999, p 39).

In die nabygeleë Kosovo het die Moslemse Kosovo Bevrydingsleër (Kosovo Liberation Army – KLA) sedert 1991 terreurdade teen die Joego-Slawiese owerheid (die federasie van Serwië en Montenegro) gepleeg en (soos die ANC destyds) enigeen in eie geledere wat met die owerheid saamgewerk het, probeer uitmoor. In die Kosovo-oorlog (1998-1999), toe Albright die Amerikaanse minister van buitelande sake was, het NAVO weer die kant van die Moslems gekies en Serwië en Montenegro gebombardeer. Albanië (59% Moslem) het met soldate en wapens die opstandige Moslems in sy buurland Kosovo ondersteun. Voor die oorlog het baie ortodoks-christelike Serwiërs en Montenegryne in Kosovo gewoon. Teen 2011 was die Kosovo-bevolking egter 95,6% Moslem. Wat in Bosnië-Herzegowina en Kosovo weens Westerse militêre ingryping gebeur het, het ‘n hupstoot aan die Islamisering van Europa gegee terwyl dit algemeen bekend is dat Moslems wesenlik onassimileerbaar in die Europese kultuur is.

In ‘n Moslem-gedig staan: “The mosques are our barracks, the domes our helmets, the minarets our bayonets, and the faithful our soldiers” (Albright 1889). Oor die bedreiging wat militante Moslems vir die Westerse kultuur inhou, moet daar liefs nie illusies wees nie. Tydens die Suid-Afrikaanse “bevrydingstryd” is moskees en (Engelse) kerke deur die NP-regering en sy veiligheidsmagte verkeerdelik as heilige plekke getakseer en gevolglik nie deursoek nie, terwyl dit bekend is dat sommige van hulle terroriste en hulle moordtuie gehuisves het. Vir ‘n terroris is daar seker niks wat heilig is nie.

Tim Marshall

Tim Marshall het ‘n verslag oor die gebeure in Kosovo en Serwië geskryf: Shadowplay: The inside story of the overthrow of Slobodan Milosevic (London: Bookbaby, 2002, 225p; Amazon Kindle $5,74). As joernalis het Marshall baie van die gebeure eerstehands meegemaak, veral van die kant van die Serwiërs af. Hy dink die Serwiërs moet in groter mate as die Moslems en die Kroate die skuld vir die gebeure dra. Hy het dit veral teen die Serwiese staatshoof, Slobodan Milosevic (1989-2000). Marshall verskaf waardevolle inligting oor die rol wat sowel Albright as buitelandse diplomate in Kosovo en die val van Milosevic gespeel het.

“Kosovo, with its Albanian ethnic majority (at least 80 percent), was conquered by the Serbs in the First Balkan War (1912). Serbian nationalists mythologized the region as the ‘cradle’ of medieval Orthodox Serbia – home of the first Serbian Orthodox Peć Patriarchate and numerous monasteries sporting the best extant works of medieval art and literature and the site of the 1389 battle representing medieval Serbia’s martyrdom. Serbs considered it unthinkable that such a nationalistically important region should be an Albanian ethnic preserve. After acquiring the region, the Serbs consistently conducted anti-Albanian policies in Kosovo – language discrimination, land confiscations, police brutality, and Serb colonization – to either Serbianize the Albanians or make their lives so unbearable that they would leave. Over 100 000 Kosovar Albanians fled to northern Albania, while others carried out persistent anti-Serb guerrilla attacks” (Hupchick 351).

Kenmerkend van die Serwiërs is hulle “fierce … sense of culture, history, and identity” (Marshall Kindle 1841). “Kosovo was where the Serbs had first settled, over a thousand years before. It was where their oldest churches were, it was considered as … a part of Serbia” (2147). Dit is hulle “sacred homeland” (1044). “Kosovo is their Jerusalem” (Hall 312, ook 374). Kosovo is vir die Serwiërs heilige grond, onder meer omdat hulle hulle in die Slag van Kosovo Polje in 1389 by Vidovdan teen die Moslem-invallers verset het. Die Serwiërs het naelskraap die onderspit gedelf (Marshall 200), maar anders as wat FW de Klerk mandaatloos namens die blankes gedoen het, het hulle nooit oorgegee nie. Eers in 1878 sou Serwië sy onafhanklikheid terugkry (203). By die Serwiërs was daar ‘n verstaanbare vasbeslotenheid dat hulle nie Kosovo aan die KLA-terreurbendes kan afstaan nie; net so min as wat Afrikaners Suid-Afrika op ‘n skinkbord aan die ANC wou gee. “In Washington … not everyone was on board for supporting the KLA and getting tough with Belgrade [Serbia’s capital], but central [!] to ensuring it became policy was Madeleine Albright” (716).

Bill Clinton was polities te oorkorrek om hierdie ouer dame kort te vat. “Albright was an interventionist, but the Clinton policy was not to endanger US soldiers” (723). Albright “had been behind the UN’s grand declaration of ‘safe areas’ for Bosnian Muslims” (720). “The joke in the canteens … was that the Americans felt so strongly that ‘they were prepared to defend Bosnia to the last European'” (726). In werklikheid is egter niks gedoen om Bosniese Moslems teen aanvalle te beskerm nie. “The policy should never have been declared without being able to back it up. Srebrenica was made a UN Safe Zone, and 7 000 [Muslim] men and boys were killed [by Bosnian Serbs]” (729). Albright stel hierdie getal op 7 800 (1410). Sy behoort aandadig aan hierdie sterftes te voel.

Dit is waarskynlik Albright se skuldgevoelens oor Srebrenica wat as grondslag vir haar beleid oor Kosovo gedien het, “After the debacle in Bosnia, Albright was determined that the ‘threat of force’, be a policy priority in Yugoslavia. She is on record as saying she felt Kosovo was an opportunity to right historical wrongs” (Marshall 736). “Albright wanted action … she was willing to go out ahead of official policy, with bold statements, sometimes in public. The intention was to thereby influence opinion, leading to her getting her way … It worked, and by October [1998] NATO was ready to bomb” (740). “Albright’s policy was creating facts on the ground. The CIA [Central Intelligence Agency] was training and partially supplying the rebel KLA fighters” (743). “With the US engaged, Albright pressed on. The idea of getting rid of ‘the problem’ [Serbian/Milosevic’s rule in Kosovo] began to gain credence in Washington. Between December 1998, and March 24th 1999 when the bombing began, there is little evidence to suggest that the US State Department, and eventually the Clinton Administration, had any intention other than to get rid of Milosevic” (743).

“On the 24th [December 1998] the KLA announced that the ceasefire was over and that they intended to liberate Kosovo from Serbian rule. Ceasefires were no good to them. They wanted the whole thing: independence” (799). Dit is soortgelyk aan die ANC se gedrag. Daar is ooreengekom dat ANC-geweld opgeskort sou word, maar die geweld is voortgesit omdat ‘n enkele doel nagestreef is: Om die politieke mag in Suid-Afrika te bekom. Daar is talle ooreenkomste tussen Suid-Afrika en Kosovo, asook die ANC en KLA. “From the KLA’s perspective, it is legitimate, and moral, to take up arms against ‘the oppressor’. There was no other choice. It follows, in their minds, that taking up arms includes not just hit and run attacks on the Serb police and army, but also, murdering postmen of either ethnic group, on the grounds that they were helping ‘the oppressor’. All government officials were ‘fair game’. And, if it came to it, Serb farmers or other civilians might have to be kidnapped and murdered.This is what happens when nationalism turns into fanaticism … The KLA behaved appallingly. So did many Serbian units” (803). “The guerrilla war in Kosovo in 1998, while terrible, was low level in comparison to Bosnia” (830). “As late as the spring of 2002, I have heard the Serbs described on national British radio as a ‘pariah people'” (856). Dit klink bekend. Blank Suid-Afrika was glo dié muishondland. Na bewering stink dié land sedert 1994 glad nie meer nie.

In Suid-Afrika is die Boipatong-slagting (17/18.06.1992) in ANC-propaganda op so ‘n manier geplooi dat die Nasionale Party se onderhandelaars daarna deurgaans op die verdediging was. Oor Boipatong skryf Willie Esterhuyse: “Die ANC-leierskap, soos selfs vandag nog, het dit nie moontlik gevind om van die redes vir swart-teen-swart geweld ook in die magswellus van die swart politiek self te soek nie … Dis van dié datum dat die bedingingsmag van De Klerk en sy regering sigbaar op ‘n glybaan beland” (Eindstryd, Kaapstad: Tafelberg, 2012, p 294). Met Nelson Mandela aan die spits is daar doelbewus gelieg dat die veiligheidsmagte van die blanke regering medeverantwoordelik vir die dood van die 45 Biopatong-slagoffers is terwyl daar nooit enige bewyse vir hierdie aantyging gevind is nie. Maar hierdie leuen was die beginpunt van politieke magsoorgawe, dus die ondergang van die blanke bewind.

In Kosovo het die Racak-slagting in Januarie 1999 ‘n soortgelyke frontverandering bewerkstellig. Daar was 54 lyke, nege in KLA-uniforms en die res in burgerlike drag, waaronder twee vroue. “There were more bodies on the ground than spent bullet casings” (Marshall 892). Volgens een van die vertolkings “the KLA came back during the night, removed the uniforms from their dead comrades and re-dressed them in civilian clothes” (895). Dit is nie ‘n nuwe idee nie. Toe die Katyn-massamoord van Poolse soldate, wat in 1940 deur die Russe gepleeg is, in 1943 bekend geword het, “the Russians immediately put out the counter-claim that the atrocity was actually a German one – suggesting, among other novelties, that the bodies were actually those of murdered Jews, dressed in Polish uniforms. To their shame, the American and British governments accepted the Russian version” (Praag 22.01.2017).

In die Suid-Afrikaanse “bevrydingstryd” het dit dikwels gebeur dat die ANC polisie- en weermaguniforms misbruik het om die dade van misdadigers in eie geledere te kamoefleer. In 1999 het die Westerse moondhede eerder die KLA geglo omdat hulle wou. Hulle, veral Albright, het na ‘n rede gesoek om drasties teen Serwië op te tree. Die Racak-insident is as aanleiding misbruik, hoewel van die bekendste Franse en Duitse koerante die KLA se weergawe gewantrou het (895). “It is possible that the KLA set up the situation to bring in NATO” (899). Milosevic “claimed that Racak had been staged” (905).

“Members of a western delegation drew up a proposed partition of Kosovo that would have given most of it to the Albanians. Albright prohibited it from being presented to the Serbs for fear they would accept it” (1051). “Albright was basically trying to find a pretext for bombing” (1051). Haar vertolking van die Racak-insident, dat die Serwiërs Moslem burgerlikes vermoor, was manna vir haar. Die voorstelle wat aan die Serwiërs voorgelê is, het op hulle oorgawe (“a surrender”) neergekom (1041) en was boonop “non-negotiable” (1054). “The Americans were stunned when the Kosovar delegation [KLA] also refused to sign the agreement … The KLA delegates were insisting on a guarantee of a referendum on independence within three years” (1068) – soortgelyk aan die ANC wat bereid was om met FW de Klerk te onderhandel oor die oordrag van die politieke mag; nie of die ANC die mag gaan inpalm nie, maar bloot hoe dit gedoen gaan word.

“Eventually the Americans spelt it out. If the Kosovars signed, the Serbs would be blamed and bombing could commence” (1071). Die boodskap aan Milosevic was: “Look there IS going to be a war, the Russians are now onside and they are not going to save you” (1081). Milosevic het herhaaldelik gesê: “Fuck them all” (1084). Albright kon nou haar ideaal van NAVO-optrede teen Serwië verwesenlik. “Her view won the day. Once the US administration was on board, the British reluctantly signed up to it, bring with them extra leverage inside NATO and the European Union” (905). “Milosevic appears to have known that NATO would eventually bomb from about the same time as Madeleine Albright made up her mind” (942, ook 1065). Hierdie oorlog word soms “Maddy’s War” genoem (945).

NAVO se bombardering het op 24 Maart 1999 begin. “Milosevic expelled the Kosovar Albanians from Kosovo” (1832). “In early April [1999] British Foreign Minister Robin Cook, and US State Department Spokesman James Rubin were making farcical claims of tens of thousands of dead, and 100 000 missing men. Rubin even said that the stadium in Pristina [Kosovo’s capital] contained 20 000 prisoners. His source for this far-fetched idea was the KLA commander Hashim Thaci” (1172). Die KLA het dus met dieselfde oorgawe as die ANC gelieg en Westerse regerings het verkies om die leuens te glo. “The Serbs quickly allowed a TV camera into the empty stadium. By April 19th the State Department went even further, announcing that 500 000 Albanian Kosovars were missing, feared dead … The final death toll will never be known, but the estimates … now suggest that the Serb forces murdered between 3 000 and 6 000 people” (1175).

Die oorlog wat NAVO teen Serwië en Montenegro gevoer het, het 78 dae geduur (1884, 2344). Dit het bombardering uit vliegtuie en die lansering van missiele van skepe in die Adriatiese See behels (1904). “The latest generation of pilotless drone aircraft can fire missiles” (2251). Die KLA het met Westerse hulp as die grondmagte gefunksioneer.

Buitelandse druk, bv sanksies (407), en ondergrawing deur buitelandse diplomate het ‘n deurslaggewende rol in die ondergang van die Milosevic-bewind gespeel. Ek het my telkens afgevra of iets soortgelyks nie ook in Suid-Afrika gebeur het nie, al is daar nog nie omvattend daaroor geskryf nie. Byvoorbeeld, die destydse Britse ambassadeur in Suid-Afrika, Robin Renwick (Praag 6.05.2018), roem daarop dat hy die anti-apartheidskoerant, Mail & Guardian, finansieel ondersteun het (How to steal a country, Auckland Park: Jacana, 2018, p 181). In Belgrado het die Britse ambassadeur ‘n radiostasie, wat teen die Milosevic-bewind gekant was, met bv geld en gesofistikeerde toerusting, wat in diplomatieke possakke ontvang is, ondersteun (Marshall 424, 431). In Serwië het diplomate op dieselfde manier as Renwick te werk gegaan. “The talent spotting took three forms. Which media to back, which opposition politicians to support, and who inside the régime would co-operate” (2617). In Suid-Afrika se geval het by uitstek vier politici, naamlik FW de Klerk, Roelf Meyer, Leon Wessels en Dawie de Villiers, die oorgawe aan swart mag bewerkstellig.

“When the Americans came calling, it wasn’t seen as ‘foreign interference’ but as ‘democratic assistance'” (2787). Bemoeisieke regerings, soos dié van Amerika en Brittanje, hou daarvan om “waarnemers” na ander lande te stuur om die situasie daar te “monitor”. Wat het in Kosovo gebeur? “A hundred elite British military personnel were on their way to Kosovo, wearing civilian clothes and carrying diplomatic passports” (500). Britse soldate is terselfdertyd in die buurland Masedonië ontplooi (568), sodat indien nodig vinnig in Kosovo toegeslaan kon word. Die Amerikaanse CIA het ook “waarnemers” in Kosovo ontplooi (666). “They had a wide interpretation of the task: ‘They weren’t just monitoring. The Americans were doing a bit of low-level training of the KLA and were giving them equipment'” (703). Dít terwyl Amerika self die KLA as terroriste beskou het (397). “There are links running from the KLA to Al Qaeda” (2435).

“Training, money, equipment, and connections to dissidents inside the régime, would all be provided to the opposition” (2623), veral in Belgrado, want die doel was nie net om Kosovo aan die Albaniese Moslems te oorhandig nie, maar ook om van Milosevic as Serwiese staatshoof ontslae te raak. Maar wie sou hom opvolg? Marshall kom dan met hierdie opmerking: “There was no Nelson Mandela or Vaclav Havel – no one person who stood head and shoulders above any other pretender to the throne” (2747). Havel was die Tsjeggiese president van 1993 tot 2003. Mettertyd is Vojislav Kostunica as Milosevic se opvolger geïdentifiseer (2941).

Milosevic se opponente is aktief gesteun. “At least twenty satellite phones arrived through a variety of routes including the diplomatic bags of the embassy of a Scandinavian country. The sat phones had the advantage of being difficult to monitor thus allowing them to be used for sensitive conversations. Dozens of mobile phones were purchased for the young activists … along with desktop and laptop computers” (2968). “The Americans and British would play the major concerted role while the EU and the German government would help with funding” (2626).

Die Duitse regering was uitermate by die ondergrawing van Milosevic betrokke omdat die Duitsers hulle tradisionele bondgenote, die Kroate, teen hulle aartsvyande, die Serwiërs, wou beskerm. “The opposition politicians continued to receive training in campaign techniques and economic practice from the American, British and German specialists” (2852) – soortgelyk aan die hulp wat die ANC voor en tydens die grondwetlike onderhandelinge en 1994-verkiesing in Suid-Afrika ontvang het. Die CIA was by politieke samekomste (3041, 3153) en ander gekonkel teen Milosevic betrokke (3057). Soos destyds in Suid-Afrika was daar in Serwië “a series of high profile and unexplained murders” (2852).

Dit is bekend dat die Amerikaanse regering tydens die blanke bewind die hele Suid-Afrika sistematies uit die lug gefotografeer het. In Kosovo is iets soortgelyks gedoen: “photographic reconnaissance over Kosovo by unmanned ‘drone’ aircraft” (775). “Spy satellites” is ook gebruik (1515). “The KLA were being trained by the Americans, partially equipped by them, and virtually handed territory sitting in the very trenches the Serbs were. They were sitting in the very trenches the Serbs had been forced to pull back from” (796) – ten einde internasionale “monitering” moontlik te maak. “The US agenda was clear. When the time was right they were going to use the KLA to provide the solution to the political problem” (709). In 1999, toe NAVO Serwië en Montenegro gebomdardeer het, is gesê: “NATO was the ‘KLA’s Air Force'” (706).

Wat was die resultaat van Albright en NAVO se bemoeiing? “Kosovo would soon belong to the Albanians” (2150). Op ‘n soortgelyke manier, dus weens kolossale buitelandse druk en FW de Klerk wat graag internasionale aansien wou geniet, het Afrikaners hulle vaderland verloor. “The Serb civilians weren’t waiting for the Kosovars to return … and so tens of thousands were preparing to leave and hundreds were already on their way” (2211). “Some Serbs willfully destroyed their own homes” (2221). “Within weeks the returning Kosovars would fall upon the remaining Serb civilians, shooting some, burning others’ houses, and dynamiting their churches” (2237). “Kosovo’s Serbs were being ‘ethnically cleansed’ by the returning Kosovar Albanians. Now it was the Serbs turn to have their villages looted and burnt, women raped, and men kidnapped, tortured, and shot” (2531). Dit herinner aan die vlaag moorde op blankes en andere op plase en elders in Suid-Afrika.

“The Roma [Jipsies] weren’t spared during the orgy of violence … Kosovar Albanians forcibly expelled 5 000 Roma from the southern part of the town of Kosovska Mitrovica. The KLA had also begun to blow up every church, and every symbol of Serbia it could get to. It wasn’t just trying to remove all the Serbs; it was attempting to obliterate every trace of them from the landscape” (2531). In Suid-Afrika herinner dit aan die verskuiwing en vernietiging van Afrikanerstandbeelde, die verandering van plekname, die herskrywing en vervalsing van die geskiedenis, die miskenning en afskaling van Afrikaans, ens. “NATO had said it bombed Yugoslavia to prevent ethnic cleansing. Now, even with 50 000 troops in the province, it couldn’t stem the murderous wave of criminality which fell upon the Serb civilians causing them to flee” (2534). Op ‘n soortgelyke manier het na bewering meer as ‘n miljoen blankes sedert 1994 Suid-Afrika verlaat, meesal permanent.

Milosevic se gal is soos volg deur Amerikaanse diplomate gewerk. “Tell Slobo not to worry about The Hague War Crime indictment. We’ll make sure that they don’t come after him, but if he doesn’t want to play ball then we’ll keep pushing. All he has to do is call an election [in Serbia], lose it, and then retire gracefully. He can even keep some of the money, but he has to understand that it’s over” (2832). Milosevic het buitelandse inmenging in Serwië se interne sake deurgaans verwerp.”On May 27th [1999] the President [Milosevic] was indicted by the UN War Crimes Tribunal for alleged crimes against humanity” (1990). Suid-Afrika se apartheidsbeleid is destyds ook hoogs oordrewe deur die VN tot misdaad teen die mensdom verklaar.

Op 24 September 2000 is ‘n presidents- en algemene verkiesing in Serwië gehou. Kostunica het 58,67% van die stemme gekry teenoor Milosevic se 33,59%. Die opposisie het ook geseëvier met 52,54% van die stemme (3084). “The outside world called on Milosevic to accept defeat and the British Foreign secretary Robin Cook went so far as to remind Belgrade that the West had a ‘continuing and significant military presence’ near Yugoslavia” (3129) in Masedonië. “The opposition was not about to participate in a second round [of elections] and prepared a campaign of demontrations and civil disobedience” (3132). “Even the Chinese, who had become Milosevic’s closest foreign allies, failed to support him” (3139).

Uiteindelik het Milosevic ook die steun van die Serwiese weermag verloor en het die opposisie op 7 Oktober 2000 die politieke beheer oorgeneem. ‘n Vorige Britse ambassadeur het gesê: “The Milosevic regime imploded. Our help was just useful lubrication and it provided encouragement to people who may not have made the decisions they did” (3360). ‘n Ander Brit, Durham, het egter reeds in 1904 geskryf: “The apathy of England towards the suffering of the Balkan Christians is a bitter thing to all the Serb peoples” (3030). Aan die nuwe Serwiese bewind het die Amerikaners hierdie ultimatum gestel: “Co-operate with The Hague War Crimes Tribunal by the 31st [March 2001] or we will suspend fifty million dollars in aid” (Marshall 3430). Milosevic is op 3 Maart 2001 in die gevangenis in Belgrado toegesluit (3447) en daarna aan die Internasionale Strafhof in Den Haag uitgelewer, waar hy voor die uitspraak op 11 Maart 2006 aan ‘n hartaanval oorlede is. In 2007 en 2016 het hierdie hof bevind dat Serwië en Milosevic nie skuldig aan volksmoord in die Bosniese burgeroorlog is nie. In 2010 het dieselfde hof bevind dat Kosovo se onafhanklikheidsverklaring nie die internasionale reg skend nie. Die Moslems het dus met ‘n eensydige onafhanklikheidsverklaring weggekom – iets wat nie vir die blanke bewind in Rhodesië gegun is nie.

Marshall se gevolgtrekking is: “Albright had not been a great success at the State Department nor as US ambassador to the UN” (716).

Madeleine Albright

Vervolgens skenk ek aandag aan wat Albright oor haar eie gedrag te sê het. Toe sy die Amerikaanse VN-ambassadeur was (1993-1997), het sy in die Koatiese stad Vukovar meer as 200 lyke van Koate gesien wat deur Serwiërs vermoor is. “I met with local Serb leaders. They made no effort to deny that the mass killing had taken place … Didn’t I understand the influence of the past?” (Albright, 2017-boek genoem in tweede paragraaf hier bo, 1377). Die voortgesette invloed van die verlede is ook deur Rebecca West (kyk hier bo) beklemtoon. Albright pak die skuld vir die Bosniese Burgeroorlog uitsluitlik op die Serwiërs. Sy noem voorbeelde van die dood en verwoesting wat die Serwiërs gesaai het, maar swyg oor soortgelyke dade deur die Moslems en Kroate. “Muslim victims accused Bosnian Serbs of ethnic cleansing and genocide, the worst war crimes in Europe since the Fascist atrocities of World War II” (1416).

“Given their earlier crimes, the provocation [Srebrenica – see above] was sufficient that two days later, more than five dozen NATO aircraft, flying from bases in Italy and the Adriatic, pounded Serb positions around Sarajevo [the Bosnian capital]. French and British artillery joined in. It was, to that time, the largest NATO combat operation in history” (1410). “Until NATO finally acted, the years of inept diplomacy made me think of Europe’s inglorious and unavailing attempt to appease Hitler prior to the invasion of Czechoslovakia. On one point only was there consensus. With the fighting finally over, and more than 100 000 killed, we should never again allow the Balkans to be riven by sectarian violence” (1421).

Toe Albright die Amerikaanse minister van buitelandse sake was (1997-2001), het die Kosovo-krisis breekpunt bereik. “The local Serbs … complained of religious discrimination and of being crowded out of their ancestral home by Muslims, with their high birth rate. Milosevic, when he came to power in 1989, revoked the privileges granted to the Albanians, pleasing the Serbs. That, in turn, caused militant Albanians to organize the Kosovo Liberation Army (KLA), a band of resistance fighters who demanded full independence” (1438). Net soos apartheid die skuld vir ANC-terreurdade gegee word, word die KLA se terrorisme aan Milosevic se optrede toegeskryf. Albright noem die KLA-vegters “guerrillas” (1438).

Oor Milosevic skryf Albright: “He exploited the anger born of past defeats at the hands of the Ottoman Turks and Nazis and called for vigilance against such imagined [!] present-day foes as die CIA, Germany, and the Vatican” (1389). Na die Racak-slagting Albright “pressed the Serbian leader to find a peaceful way out of the crisis. For leverage, I warned that, as in Bosnia, NATO was prepared to conduct air strikes to protect civilians. Under the plan we developed, Kosovo would be entitled to autonomy, but the KLA would be required to disarm, and its demand for independence put on hold” (1443). Albright verswyg heeltemal die alternatiewe plan, die verdeling van Kosovo, wat sy nie aan die Serwiërs wou voorlê nie (kyk Marshall hier bo). “The KLA had promised to put down its arms, provided an international force was deployed to prevent further massacres” (1459) – dalk met net so min opregtheid as die ANC wat onderneem het om sy geweld op te skort en toe volstoom daarmee voortgegaan het.

Albright het aan Milosevic gesê: “This is a deal you should be willing to take. Solving Kosovo will end Serbia’s international isolation and allow you to concentrate on expanding your economy and moving closer to Europe” (1459). Dit klink soos Westerse lande se aanbod aan die blanke regering in Suid-Afrika: Onderhandel met die ANC. Sanksies sal opgehef word. Meerderheidsregering sal ekonomiese voorspoed (en nie rommelstatus nie) meebring. Suid-Afrika sal weer deel van die internasionale gemeenskap word, ens. Wat van blanke en Afrikanerbelange sou word, was van geen belang nie.

“Milosevic assured me of his desire for reconciliation and of his allegiance to cultural diversity. He valued pluralism so much, he said, that he couldn’t possibly sign on to an agreement that would leave Albanian Muslims with the upper hand in Kosovo. I noted [exaggerated]* that Muslims made up 90 percent of the population and that the plan we had in mind would protect the Serb minority” (1439) – seker met dieselfde ondoeltreffendheid as die beskerming van Moslems in Bosnia. “Milosevic, however, was in love with an alternative set of facts. He insisted that half or more of the people in Kosovo were not Albanian … and asked if I expected him to stand by and watch the Albanians force them from their homes. Kosovo, he said, had been defending the Christian West against Islam for five hundred years” (1465) – net soos die blanke regering destyds tevergeefs beweer het dat Suid-Afrika ‘n beskaafde, christelike land is wat hom deurgaans by die Weste skaar. [* Volgens die 1991-sensus was die Serwiërs (194 190) in die meerderheid, maar die Moslems het toe (soos die ANC/UDF voorheen in Suid-Afrika) die sensus in groot mate geboikot. Volgens die 2011-sensus was die bevolking 92,9% Albanies met net 1,5% Serwiërs (25 532) (Wikipedia). Ek hoop Albright is trots hierop.]

Milosevic het nie aan Albright se eise en dreigemente toegegee nie en met ‘n voorspringaksie begin. Albright verwoord dit soos volg: “Without warning, he ordered his security forces into Kosovo to burn houses, arrest political leaders and journalists, and sow panic. His goal was to drive Albanians out of the country so that they would no longer be the majority in Kosovo. Within weeks, hundreds of thousands had been compelled to leave” (1470). “As we had threatened, NATO initiated air strikes to force the Serbs to back down. After two and a half months of fighting, the alliance prevailed, Milosevic gave in, the refugees returned, and, with international help, the Kosovars set up their own government” (1475). Albright skryf nie ‘n woord oor die lot van die Serwiërs en ander nie-Moslem minderheidsgroepe in Kosovo nie. Haar boek is myns insiens onder meer ‘n poging om haar gewete te probeer skoonskryf.

“The Nuremberg trials established the principle that neither ‘obeying the law’ nor ‘following orders’ is a sufficient legal defense for those accused of violating basic standards of civilization. In 1948, the Universal Declaration of Human Rights spelled out a framework for holding governments accountable, followed in three years by the Convention on the Prevention and Punishment of Genocide. In the 1970s and ’80s, international sanctions were lodged against racist [!] Rhodesia and South Africa, ultimately transforming [!] both countries” (1480) – geen woord oor die lot van blankes in Suider-Afrika nie. Oor die geskiedenis van menseregte- en volksmoordverklarings lees Praag 29.10.2016. Daarmee is die soewereiniteit van lande ingekort en aan internasionale instansies (soos die VN en Internasionale Strafhof) verkwansel – nie dat daar op hierdie manier maklik teen die groot moondhede opgetree sal word nie.

Madeleine Albright het derduisende dooies op haar gewete. Dieselfde geld vir die struggle-helde van die ANC. Sowel Albright as die ANC is moreel bankrot. Maar Albright komplimenteer haarself soos volg: “By opening the doors of NATO, we created an incentive for countries in Central Europe to strengthen their democracies and prevent the kind of sectarian strife that had made the region vulnerable to Fascism” (1497). “We … worked with African leaders to end wars caused by ethnic and religious differences” (1502). Hierdie bemoeisieke vrou skryf: “In my view, no country has the right to dictate to others how they should be governed; but we all have good reason to speak up on behalf of democratic values” (1625). Dit is ‘n klassieke voorbeeld van die valsheid inherent aan hierdie politikus wanneer sy haar aanmatig om in die interne sake van ander lande in te meng. Uiteindelik kom sy met die waarheid vorendag: “I tell my students that the fundamental purpose of foreign policy is elementary: to convince other countries to do what we would like them to do. To that end, there are various tools at our disposal, which range from making polite requests to sending in the Marines” (2779).