Betway nou in Suid-Afrika beskikbaar

Die bekende aanlynsportweddenskapsblad Betway is nou in Suid-Afrika beskikbaar. Dit bied die heel beste wat aanlynsportweddenskappe betref. Daar is min dinge wat so opwindend is soos om jou gunstelingsokker- of rugbyspan te sien wat hul grootste teenstanders op die sportveld konfronteer. Dit geld natuurlik veral sokker, die gewildste globale sport van almal. Die enigste ding wat die ervaring nog verder kan verhoog sou wees om dít wat op die spel is nog verder te verhoog deur op jou spanne te wed met die doel om die intensiteit verder op te jaag. Plaas ‘n weddenskap en begin jou span ondersteun!

Van sokker tot tennis, rugby tot krieket, is daar niks wat die intensiteit en opwinding kan troef van jou gunstelingspan of -speler te sien speel teen hul aartsvyande in ‘n stryd waaroor mens agterna weke lank gaan spog nie. Die enigste ding wat dit nog beter kan maak, sou wees deur die spel te verhoog deur die span of speler met ‘n goed geplaaste weddenskap te ondersteun en sodoende die spanning van die wedstryd verder op te jaag. Wel nou is dit jou beurt. Plaas ‘n weddenskap met Betway en voel die energie wat net deur die wêreld van sportweddenskappe ervaar kan word.

Betway se enigste oogmerk is om die opwinding wat vanuit sportweddenskappe spruit so eenvoudig en toeganklik as moontlik vir al sy kliënte te maak. Deur ‘n reeks sporte aan bied, waaronder elke hoofliga en -toernooi ter wêreld, is Betway daartoe verbind om duisende verskillende keuses vir die sportgeesdrigtige te bied om sy hartstog uit te leef.

Om op jou gunstelingsport te wed, is maklik

Met Betway beskik klante oor die vryheid om vinnig en maklik te wed met watter metode ook al vir hulle die gemaklikste is. Of dit nou deur die maklik navigeerbare webblad of deur hul fone is, is Betway se aanlyn- en mobiele platform ontwerp om sportweddenskappe so eenvoudig as moontlik te maak. Gretige sportgeesdriftiges kan ‘n deposito maak en sodoende hul weddenskappe oral inkry, te eniger tyd, sodat hulle voortdurend nader aan die aksie as ooit tevore is.

Dit maak nie saak of Betway se klante nou versot is op die tradisionale manier van enkel- of veelvoudige weddenskappe, of belangstel om bietjie verskeidenheid by hul weddenskappe te voeg deur die Korrekte Telling, Dubbelkans of Eerste-span-punte-aan-te-teken nie, Betway bied alle markte aan, met die beste wedverhouding waarvan enige sportgeesdriftige kan droom.

Vir diegene wat op soek is na iets wat selfs meer opwindend is, bied Betway intydse weddenskappe deur Live-in-Play aan, wat jou toelaat om te verwed soos wat die spel intyds ontvou.

Raak deel van die pret met sokkerweddenskappe, rugbyweddenskappe of enige van die ander opsies wat beskikbaar is.

Standaarde en veiligheid

Betway is gelisensieer en word deur die Wes-Kaapse Dobbelraad gereguleer (Beroepswedderslisensienormmer: 10181496-003), en ondersteun redelike dobbelary. Alle aanlyntransaksies met Betway word deur ondringdeurbare digitale enkripsietegnologie beveilig, wat ‘n veilige en gereguleerde arena skep waarin ‘n mens gemaklik kan verwed.

Ondersteuning

Betway bied in-diepte-kliëntediens vir ons klante 24/7 en 365 dae per jaar, en verwelkom enige vrae van belangstellendes.

Elma Potgieter: Ja, opstand is noodsaaklik

‘n Kort brief na aanleiding van Suidpunt se artikel op die Praag-blad oor NP van Wyk Louw se Lojale Verset: “Opstand is net so noodsaaklik in ‘n volk as getrouheid. Dit is nie eens gevaarlik dat ‘n rebellie misluk nie; wat gevaarlik is, is dat ‘n hele geslag sonder protes sal verbygaan.”

Dit is natuurlik absoluut waar.

Die punt is egter, Suidpunt, sonder selfbeskikking, al is dit sonder landsgrense, maar met absolute soewereine beheer oor “eie sake” het ons eintlik nie ‘n hoop op “opstand in eie geledere” nie. Ons is te besig met oorlewing binne ‘n vyandige staat.

Ek het die volgende op 10 Julie vanjaar aan dr. Pieter Groenewald gerig na aanleiding van sy deelname aan Praatsaam (RSG) oor etnisiteit in die politiek. Hy was ‘n stem van verstand en redelikheid te midde van ‘n gerondvallery om politiek korrek te bly.

Ons is as volk in so ‘n stryd gewikkel om te probeer oorleef dat die skep van Groot Kuns tans heelwaarskynlik grootliks agterweë bly.

Soos NP van Wyk-Louw dit al in November 1938 in verskeie essays* bespreek het:

Hy beweer dat Groot Kuns uit die intellektuele aristokrasie van die volk tot stand kom terwyl hy terselfdertyd maan dat dié aristokratiese denkwyse nie verwar moet word met verwaandheid nie. Ek haal hom aan:

“Die aristokratiese lewenshouding is altyd iets weerbaars en soldaatagtigs – dit is nooit ‘n jag op vooruitkom nie… In die kuns en die wetenskap is die hele hoër geestelike lewe, die aristokratiese lewenshouding, dié wat hom die strengste tug oplê, wat alleen die wette van die skoonheid en die waarheid eerbiedig… Die massa is met baie minder as die volmaaktheid tevrede, desondanks staan die aristokratisme nooit vreemd teenoor die volk nie. Daar is geen verwaandheid nie… ‘n Volk kan nie ‘n groot hoop mense wees wat leef, verdien, paar en doodgaan nie. So iets bloot-biologies – ‘n bredie mensvleis, ‘n biosfeer om die aarde – sou iets ontsettends en aanstootliks wees, iets soos ‘n pak slange wat agter glas deurmekaar gekrul lê… Die mens word enkeld, helder, mooi en waardevol alleen in soverre as hy aan die geestelike lewe deelneem, en ‘n groep word volk en waardevol, kry die reg om te bestaan, alleen in soverre as hy geestelike lewe voortbring… Ons mag nie en ons hoef nie te vrees dat ons as volk te klein in getalle is om groot kuns voort te bring nie; toe Athene sy beste werk geskep het, was hy so groot soos een van ons Afrikaanse dorpe, maar hy het geestelik vry soos ‘n jong man gestaan teenoor die miljoene-ryke van Egipte en Persië waar die enkeling in die massa soos in welsand versink het.”

Daar is geen groter argument ten gunste van etniese selfbeskikking as bogaande nie.

Ons móét ‘n groot mate van selfbeskikking bewerkstellig om moedertaalonderwys as een voorbeeld te kan waarborg.

Ek wil hier iets byvoeg. ‘n Mens kan onder huidige deurmekaar toestande heelwaarskynlik dan ook nie profetiese kunsprodukte verwag nie – iets wat die grootse NP van Wyk-Louw met Raka, ‘n DJ Opperman met “Edms Bpk” en ‘n Uys Krige met “Die Soldaat” wel aan ons nagelaat het.

– Elma Potgieter

* Die essays is vervat in ‘n bundel opgestel deur wyle dr. Elize Botha.

Leon Lemmer: Horisontale Nêrensmense en vertikale Êrensmense

In Suid-Afrika is leesstof feitlik uitsluitlik in twee tale, Engels en Afrikaans, beskikbaar. Die gebruik van Afrikaans neem af. Engels word al hoe meer gebruik, onder meer omdat die ANC-regering Afrikaans vyandig gesind is en swartes nie hulle moedertale aktief bevorder nie. Ek verkies om Afrikaanse boeke te lees, maar in die praktyk lees ek gewoonlik Engelse boeke. Dit is omdat die leesstof in die onderwerpe waarin ek belangstel meesal in Engels en geredelik beskikbaar is. Die literatuur wat ek lees is gewoonlik Amerikaans van oorsprong; nie dat ek dit só verkies nie. In 2017 was die Amerikaanse bevolking 326 miljoen teenoor 66 miljoen in Brittanje. Met ‘n bevolking wat vyf keer meer is, is dit te verstane dat meer boeke in Amerika (305 000 in 2013) as in Brittanje (184 000 in 2011) gepubliseer word. In 1995 is 5 418 boeke in Suid-Afrika gepubliseer. Op grond hiervan is dit duidelik waarom ek hoofsaaklik Engelse boeke lees en hulle daarby gewoonlik van buitelandse (meesal Amerikaanse) oorsprong is.

As gevolg hiervan is ek beter ingelig oor toestande in Amerika (bv die politiek) as in Brittanje. Massa-inligtingsmedia soos televisie speel uiteraard ook ‘n rol. Ek het die publikasie van David Goodhart se boek verwelkom omdat hy gesaghebbende inligting oor huidige toestande in Brittanje verskaf, hoewel ek my bespreking tot sy hooftema beperk. Die titel is: The road to somewhere: The new tribes shaping British politics (Penguin, 2017, 304p; Amazon Kindle $14.46). Dit gaan hier nie om die tradisionele onderskeid tussen die Konserwatiewe Party en die Arbeidersparty in Brittanje (of tussen die Republikeinse Party en die Demokratiese Party in Amerika) nie. In albei lande is daar talle kleiner politieke partye. In Brittanje is die oorheersende tweepartystelsel ná die stigting van die Liberaal-Demokratiese party in 1988 in groter mate as in Amerika afgebreek.

Die twee groepe wat deur Goodhart onderskei word, is die Anywheres (die wêreldburgers) en die Somewheres (die outentieke Britte). Ek vertaal hierdie twee benamings met Nêrens- en Êrensmense, met eersgenoemde (“Nowheres”) as die ietwat oordrewe benaming vir enige-plek-mense. Daar bestaan nie iets soos wêreldburgerskap nie, al wil misleide mense soos Wim de Villiers dit hoe graag hê, want die wêreld is nie ‘n staat of land nie. Die tweevoudige onderskeid wat Goodhart maak, kan met vrug op Suid-Afrika toegepas word, soos ek hier onder aantoon.

In die konteks van Goodhart se boek skryf Tim Marshall: “Britain’s Labour Party, the traditional party of the working class, is increasingly that of middle-class ‘progressives’, many of whom will lean towards the Anywheres’ world view. In the 1966 general election Harold Wilson’s Labour Party won power with approximately 11 million working-class votes and 2 million from the middle classes; in 2015 the figures stood at about 4.2 million working-class votes and 4.4 million middle-class ones. This changing pattern is down to a range of factors, not least the decline in traditional working-class jobs, but it is also because the party that traditionally concentrated on matters of vital importance to the working class – jobs, housing and crime – has appeared to focus more on other issues, including identity politics” (Tim Marshall, Divided: Why we’re living in an age of walls, London: Elliott and Thompson, 2018, 272p; Amazon Kindle $14.36, 2993).

Die Britse Arbeidersparty kan dus deesdae nie sonder meer met die laer klasse en die Konserwatiewe Party met die hoër klasse geassosieer word nie. Goodhart skryf: “Class cross-dressing between the two main parties continued, underlining one of the main arguments of the book that we are seeing greater political convergence between classes and value groups on economic issues and greater divergence on ‘security and identity’ cultural issues … Overall, better-off voters still tended to back the Tories [Conservative Party] but … the Tory working class vote rose dramatically from 32 per cent in 2015 to 44 per cent in 2017 which was higher than Labour’s share (42 per cent)” (Goodhart, Kindle 98). Dít het die ja-stem vir Brexit moontlik gemaak. “If there is a paramount reason for Britain’s shock decision to leave the EU it is the seething discontent of a large slice of public opinion created by twenty years of historically unprecedented immigration and the insouciant response of the Anywhere-dominated political class to this change – a change that never appeared in an election manifesto and was never chosen by anyone” (2350). “Attitudes to immigration have probably become the single biggest litmus test of Anywhere/Somewhere difference” (695).

Goodhart is ‘n joernalis wat ‘n lid van die Arbeidersparty en linksgesind was. “For most of my adult life I have been firmly in the Anywhere camp” (511). Anders as in Suid-Afrika, waar groot getalle blankes sedert 1994 in gewaande eiebelang en weens lafhartigheid hulle al hoe meer links voordoen, is daar in die Westerse wêreld, onder meer weens die intog van nie-Westerse inkommers, ‘n duidelike neiging tot konserwatisme en na regs. Goodhart het in lofwaardige mate polities tot inkeer gekom, veral vanweë die navorsing wat hy oor immigrasie gedoen het. “I … began to detach myself, intellectually, from orthodox liberalism” (511). “Liberalism … is stupid about culture … and belonging” (526). “While colour-blind liberalism demands, rightly, that everyone be treated the same, that does not mean that everyone is the same” (2520). “I became convinced that the left had got on the wrong side of the argument on mass immigration (too enthusiastic), and integration of minorities and national identity (too indifferent)” (519). “One persuasive anti-integration argument runs like this: given how important ethnicity evidently remains to both minorities and majorities (look at the extent of white flight) what is wrong with some degree of separation?” (2555). “We need to become more ‘integration literate’ and learn to talk about ethno-cultural differences in the same way that we talk about social class differences” (2660).

Nêrensmense is diegene wat geen sterk identiteitsaanvoeling het nie en vir lief met massa-immigrasie neem. Goodhart skaar hom in groot mate by Êrensmense wat etnies-kulturele groepsgebondenheid koester. Die twee groot gebeure in 2016 wat sy teks beïnvloed, is die verkiesing van Donald Trump as Amerikaanse president en Brexit, die referendumuitslag waarvolgens die Verenigde Koninkryk uit die Europese Unie gaan tree (72). “Illegal Mexican immigration into the US started as a tickle in the late 1970s and in another twenty years the US will be one third Hispanic – one of the factors behind the rise of Donald Trump. As Paul Scheffer has put it – we in Europe tend to underestimate our ability to control our borders and vastly overestimate our ability to integrate people into our complex, liberal, modern societies” (1763).

“My explanation in miniature ran like this. A large minority group of the highly educated and mobile – the Anywheres – who tend to value autonomy and openness and comfortably surf social change have recently come to dominate our society and politics. There is also a larger but less influential group – the Somewheres – who are more rooted and less well educated, who value security and familiarity* and are more connected to group identities than Anywheres. Somewheres feel that their more socially conservative intuitions have been excluded from the public space in recent decades, which has destabilised our politics and led to the Brexit and Trump backlashes” (72).

[* “Familiarity”: nie in die sin van familiariteit (vrypostigheid, opdringerigheid) nie, maar eerder in die sin van die soort vertroudheid of gemeensaamheid wat in bv gesins- en familieverband ervaar word terwyl kulturele marxiste juis hierdie verankerdheid wil vernietig. Dit sluit direk aan by massa-immigrasie: “the over-dependence on immigration, because of the economic and cultural bias against larger families” (162).]

Naas Goodhart se eie opsomming van sy boek (voorlaaste paragraaf hier bo) is daar die volgende bruikbare samevatting deur Tim Marshall: “‘Anywheres dominate our culture and society. They tend to do well at school and then usually move from home to a residential university in their late teens and on to a career in the professions that might take them to London, or even abroad for a year or two.’ The Anywheres can feel at home wherever they go, whether that’s Berlin, New York, Shanghai or Mumbai. On the other hand the Somewheres tend to have a much more clearly defined sense of identity. Like the majority of people in Britain, they live within 20 miles of where they grew up and identify with locality, region and country – they are more ‘rooted'” (Marshall 2979).

Marshall gaan voort: “Among the Somewheres are many whose jobs have slowly disappeared as a result of the economic changes linked to globalization and whose working-class culture has recently been marginalized, especially in national discourse. The word ‘cosmopolitan’ comes from Greek roots meaning ‘citizen of the world’. We are indeed all one people, but it is a challenge indeed to persuade someone who lives near where they grew up, has a strong local identity and does not possess work skills that are transferable across continents that they are ‘cosmopolitan'” (2986)

Marshall skryf: “Goodhart suggests that up to 25 per cent of the UK population are Anywheres, about 50 per cent Somewheres and the rest Inbetweeners. These are approximations and rough definitions, but they are useful in understanding modern Britain through the prism not just of class but of world view. Many ‘progressive’ Anywheres might be embarressed about expressing love of country, Somewheres less so – their world was an accepted ‘fact’ in British society until at least the late 1970s, but the rise of the multicultural society, parallel cultures [societies] and the spread of higher education has challenged it” (2986).

Marshall: “These different identities – whether global or more rooted – have been brought into conflict with one another in debates about identity, nationalism and, yes, immigration before and after the Brexit vote. For decades this was in many ways a hidden discourse, as political and media circles seemed to refuse to engage with it. But nevertheless, huge numbers of the population were discussing it the length and breadth of the land” (3000). (Verdere plekverwysings is na Goodhart se boek; nie Marshall s’n nie.)

“Anywheres regard society as a shop, while Somewheres regard it as a home” (262). Hiervolgens gaan dit by eersgenoemdes uitsluitlik of hoofsaaklik om rasionele oorwegings terwyl emosiebelaaide redes, soos kultuur en identiteit, by ander mense ‘n groter rol speel. As mense emigreer én vreemdelinge terselfdertyd op groot skaal ‘n land onassimileerbaar binnestroom, soos in die nuwe Suid-Afrika, vind daar etniese verandering en ‘n verlies aan kultuur plaas (288), bv by Afrikaners. Kruipsug by die ANC en ‘n afkeer van Afrikaans is verskynsels wat sedert 1994 op groot skaal hulle verskyning onder opportunistiese, blanke Afrikaanssprekendes gemaak het. Dit is soortgelyk aan baie Duitsers wat hulle van ‘n gediskrediteerde verlede probeer distansieer: “It is true that German Anywheres in politics and the media remain wary of normal national feeling and tend towards post-national political correctness, as we saw in the 2015 refugee crisis” (261). Goodhart verwys ook in ‘n ander konteks na winkels: Die tradisionele inwoners/ingesetenes “do not want to lose a sense of ownership of their area, a sense that people like them set the tone in the kind of shops and the way of life” (2380). Dink aan hoe veral die aard van plattelandse dorpe in Suid-Afrika die afgelope twee dekades getransformeer is met die baie (afsigtelike) winkels wat deur mense afkomstig uit bv Somalië, die Indiese subkontinent en China bedryf word.

Verskille tussen Europese lande lei tot spanning wat tot die aftakeling van die Europese Unie kan bydra. “The leading countries often have different priorities: Germany’s is privacy, France’s is preserving the national culture and the UK’s is security” (252), wat ernstig deur “home-grown terrorists” ondermyn is. “Smaller European countries like Ireland or Denmark have preserved a national intimacy that prevents Anywheres pulling away too far” (252). Ivan Krastev besin oor die onsekere toekoms van die Europese Unie (EU) in sy boek, After Europe (University of Pennsylvania Press, 2017, 128p; Amazon Kindle $10,33). Die opbloei van bv nasionalisme, aangevuur deur veral massa-immigrasie, kan die EU se verbrokkeling veroorsaak. Dit is ‘n fragmentering wat baie wyer as die EU kan strek, soos die ekonoom Stephen D King aantoon in sy boek, Grave new world: The end of globalization, the return of history (Yale University Press, 2017, 304p; Amazon Kindle $17,24).

Die soort politieke stelsel wat ‘n land het, beïnvloed die mate waarin inwoners tuis voel. Byvoorbeeld, in Duitsland “the Länder system gives many people a strong regional identity and even a local dialect to go with it” (Goodhart 257). In Suid-Afrika is daar geen sprake van federalisme nie. ‘n Eenheidstaat sonder enige groepsregte is aan ons opgedwing. Boonop word die staatshoof deur die grootste politieke party gekies en nie deur al die kiesers soos in bv Amerika nie. Dit is ‘n resep om ons plaaslike blankes te verander van Êrensmense tot Nêrensmense, oftewel emigrante.

In Brittanje voel die meeste inwoners, soos die Afrikaners, vervreem van hulle land. “Nearly 60 per cent say that a neighbourhood that is one quarter ethnic minority or more would make them feel uncomfortable” (1001).”For several years now more than half of British people have agreed with this statement (and similar ones): ‘Britain has changed in recent times beyond recognition, it sometimes feels like a foreign country and this makes me feel uncomfortable.’ Older people, the least well-educated and the least affluent are most likely to assent, but there is quite widespread support from other groups too” (298).

In die literatuur is daar die neiging om die linkses, die kulturele marxiste, as oopkop te beskryf en die konserwatiewes of regses as toekop. “Much of the British commentariat see an ‘open vs closed’ divide as the new political fault-line” (305). “Anywheres … have portable ‘achieved’ identities, based on educational and career success which makes them gradually comfortable and confident with new places and people. Somewheres are more rooted and usually have ‘ascribed’ identities … based on group belonging and particular places, which is why they often find rapid change more unsettling” (314). Afrikaners het steeds nie werklik tot verhaal gekom na die verraad in 1990/94 nie.

“I have assembled a loose Anywhere ideology that I call ‘progressive individualism’ … Anywheres are comfortable with immigration, European integration and the spead of human rights legislation, all of which tend to dilute the claims of national citizenship” (342). “By contrast, the Somewheres are more socially conservative and communitarian by instinct … They are moderately nationalistic, and if English quite likely to identify as such. They feel uncomfortable about many aspects of cultural and economic change – such as mass immigration … and more fluid gender roles” (349). “They still believe that there is such a thing as Society” (403). “Most traditional societies are ‘sociocentric’, meaning they place the needs of groups and institutions first” (754). Êrensmense begeer “a more stable, ordered world” (410). “A better globalisation is possible and a world order based on many Somewhere nation states cooperating together is far preferable to one big supranational Anywhere” (448).

Kritiek is uitgespreek op Goodhart se “simplifying, binary Anywhere-Somewhere divide. It was certainly a useful simplification … But there is, in fact, plenty of light and shade in my more detailed description of the main value groups inside and I also describe a large Inbetweener group” (135) van 25%, soos hier bo genoem.

Goodhart se binêre benadering kan in talle opsigte voortgesit word. Lewende en nie-lewende voorwerpe/dinge kan onderskei word. Lewende dinge kan in plante en diere verdeel word. By diere kan mense en nie-mense onderskei word. Mense kan in blankes en nie-blankes verdeel word, maar deesdae klink heftige besware op as ‘n onderskeid op grond van velkleur gemaak word, asook as pogings aangewend word om sulke groepe fisiek/liggaamlik uitmekaar te hou. By plante is daar dié wat in skaduwee en ander wat in sonlig floreer. By mense is daar sommige wat in die duister en ander wat in die lig wandel. Sommige plante het baie water nodig en ander min. By mense is daar dié wat skaamteloos op aalmoese aangewese is terwyl ander trots daarop is om vir hulleself te sorg. Verskille by plante en diere (mense uitgesluit) mag uitgewys word. In die geval van mense is die hedendaagse kultuurmarxistiese gebod dat ooreenkomste beklemtoon en verskille geïgnoreer moet word. “Paradoxically, then, it would seem that we can best limit intolerance of difference by parading, talking about, and applauding our sameness” (805).

In Suid-Afrika word 1994 dikwels ons jaar van “bevryding” genoem; oënskynlik bevryding van apartheid, maar in werklikheid gaan dit uitermate oor bevryding/ontslaeraking van die blanke politieke bewind; dus entoesiasme vir en omarming van swart mag. Dit is nie (heeltemal) vreemd in Brittanje en die res van die Westerse wêreld nie: “The ‘great liberalisation’ of the past forty years [is] in attitudes to race, gender and sexuality” (396).

Op dieselfde manier as Goodhart kan Nêrens- en Êrensmense ook in Suid-Afrika onderskei word. Daar is diegene wat nie aan die land geheg is nie en hulle maklik elders kan tuismaak. Dink bv aan Jode wat hulle skynbaar met gemak van een land na ‘n ander versit as die plaaslike vooruitsigte minder belowend is. Andersyds is daar mense wat hier vasgegroei het en nie sal weggaan nie, selfs al laat die omstandighede veel te wense oor. Seker die onuitroeibaarste is die Afrikaners. Swartes beskou swartes in die res van Afrika as hulle broers en susters en sal dus nie so vreemd in ‘n ander swart Afrikaland voel nie. Engels-, Nederlands-, Duits-, Frans-, ens, sprekende blankes kan geneig wees om te dink dat hulle elders ‘n tuiste het, maar dit geld nie vir Afrikaners nie. Afrikaners is van hier en is hier om te bly. Hulle is in Afrika maar kultureel nie van Afrika nie.

‘n Mens is ‘n individu maar ook deel van ‘n groep, bv gesin, familie en in breër verband geheg aan ‘n bepaalde etnisiteit en kultuur, bv wat afkoms, geskiedenis, nalatenskap, tradisies, gewoontes, taal en religie betref. Groepbehorendheid het nie in 1994 verdwyn toe ons as Afrikaners ons groepsregte ontsê is en tweedeklasburgerskap aan ons toebedeel is nie. In 1994 en sedertdien is die Afrikanerdom in twee geskeur. Enersyds is daar die horisontales, die verloopte kruipsugtiges, die nieu-hensoppers, wat die nuwe Suid-Afrika “wil maak werk”, al word hulle verguis en geminag. Hulle het Nêrensmense geword wat hulleself nie meer herken nie, onder meer omdat daar geen duidelik band meer met hulle voorgeslagte is nie. Andersyds is daar die vertikales, die ongeboë Afrikaner- en Afrikaansgetroues wat koersvas ons tradisionele waardes aanhang en handhaaf. As konserwatiewes bly ons getrou aan die ideale van ons voorvaders en weet ons dat ons wesenlik altyd Êrensmense sal bly.

Sowel die Verenigde Koninkryk (VK) as Suid-Afrika het elk ‘n bevolking van sowat 60 miljoen. Daar is egter ‘n fundamentele verskil. In die VK is meer as 80% van die inwoners blank terwyl meer as 80% van die Suid-Afrikaanse bevolking swart is. Dit is vir blanke, Britse Êrensmense baie makliker om in die VK tuis te voel en lojaal aan hulle land te wees as wat dit vir blankes in Suid-Afrika is. Vir Afrikaners is die voorwaardes vir tuisvoel en lojaliteit enersyds selfbeskikking en andersyds ‘n eie vaderland. Daardie vaderland kan so klein soos Armenië of Israel wees, maar dáár sal dit moontlik wees om in vryheid Afrikanerskap uit te leef en sonder parasiterendes voorspoedig te wees.

Hierdie visie of utopie sal deur kulturele marxiste as rassisme afgemaak word. “Racism is a highly politicised and much abused term that has come to refer to any kind of racial stereotyping or mild partiality towards an in-group” (834). Die frase “any kind of racial stereotyping” is egter oordrewe. Polities korrek mag blankes as (fundamenteel) sleg gestereotipeer word terwyl swartes as goed, benadeel, uitgebuit, gepynig, ens, uitgebeeld moet word. Afrikaners behoort onkreukbaar ongetransformeerd te bly deur gesonde weerstand teen sulke misleidende retoriek en propaganda te bied.

“If it is wrong to discriminate within a nation [country] on the basis of the accident of race, why is it not equally wrong to discriminate in favour of one’s fellow nationals on the basis of the accident of nationality? … if the nation state is an illegitimate expression of bigotry, like racism, then the legitimacy of democracy and the welfare state, which today exist only in national forms, is also thrown into doubt” (2133). “The moral equality of all humans is taken by many Global Villagers to mean that national borders and boundaries have become irrelevant and that any partiality to one’s fellow nationals is morally flawed. But this is to conflate two separate things. It does not follow from the idea of human equality that we have the same obligations to all humans. Somewheres and Inbetweeners and even many Anywheres believe that this universalist ethos must be tempered by moral particularism: all humans are equal but they are not all equally important to us; our obligations and allegiances ripple out from family and friends to stranger fellow-citizens in our neighbourhoods and towns, then to nations and finally to all humanity” (2203). Dit is ‘n geval van “specialness but not superiority” (2246).

Hierdie etnies-kulturele eie identiteit word in die VK al hoe meer in eksklusiewe woongebiede uitgeleef, bv “white Londoners … have an identity they want to retain” (2860). “There is … a reality of ‘sundown segregation’ with many Londoners returning home to live in parallel, monocultural communities … Schools everywhere tend to be more segregated than the neighbourhoods” (2809). Gedagtig aan sy kolonies kan ‘n mens sê die Britte het rasse-segregasie uitgevind, hoewel dit eintlik nie ‘n uitvinding is nie maar bloot die vergestalting van ‘n hoogs natuurlike menslike ingesteldheid. Apartheid was ‘n voortsetting en verfyning van die Britse beleid van rasseskeiding. Ná die afskaffing van apartheid in Suid-Afrika het die VK toenemend multikultureel geword en rassesegregasie herontdek.

Teen die einde van sy boek probeer Goodhart op ‘n halfhartige of onoortuigende manier om ‘n Anywhere/Somewhere-sintese te bewerkstellig: “The philosopher Isaiah Berlin [1909-1997] said that people generally want many of the same things: security, recognition, love, meaningful work, sufficient wealth and freedom to live a good life in the many ways that can be conceived. And to achieve those things for the greatest number of people requires politics to be informed by aspects of both Anywhere freedom and Somewhere rootedness” (4400). Dit lyk asof Berlin hier poog om ‘n geykte Westerse siening universeel geldig te probeer maak.

Suidpunt: ‘Lojale verset’ in ‘n neutedop. Deel I.

Opstand is net so noodsaaklik in ‘n volk as getrouheid. Dit is nie eens gevaarlik dat ‘n rebellie misluk nie; wat gevaarlik is, is dat ‘n hele geslag sonder protes sal verbygaan.

Hierdie woorde begroet die leser in Lojale verset. Ek vind dit vreemd dat PRAAG nog nie ‘n uitvoerige mening oor hierdie boek van N.P. van Wyk Louw gegee het nie. Moontlik omdat ons nie hoef nie: die geesstraal immers uit al ons artikels. Aangesien hierdie boek nog geen resensiegekry het op Goodreads.com nie, en nog minder in die Wes-Kaapse openbarebiblioteke uitgeneem word, het ek dit goedgedink om hierdie boek van 1939 tegaan afstof. Ek gaan elke hoofstuk (lees: opstel, brief) enetjie vir enetjie behandel.En so uitvoerig moontlik, juis omdat ek weet hierdie boek is sedert 1975 nieweer herdruk nie. Ek gaan hierdie werk in twee helftes behandel, waarvan diestuk wat jy nou lees, Deel 1 is. Ons spring weg met die eerste hoofstuk. Diebladsynommers strook met die herdruk van 1975.

SUID-AFRIKA AS OU LAND (Desember 1938)

N.P. van Wyk Louw glo glad nie in die tipiese “opgaan, blinken, en verzinken” van kulture en samelewings soos Oswald Spengler glo nie. So iets is te oorvereenvoudigend.

Af en toe kan daar ‘n volk of ‘n kultuur wees wat ,,opkom, bloei en vergaan”; maar ‘n volk kan ook baie jeugde hê, en lande soos Italië of Ierland, van die oudste beskawings van Europa, kan bloedjonk wees, wanneer Suid-Afrika, met sy driehonderdjarige geskiedenis as blanke staat, ‘n middeljarige geesteslewe toon. Alles is by ons gevestig, en oral sien ons ou, gevestigde manne aan die hoof. ‘n Mens kan maar na elke gebied van die volkslewe kyk – oral is dit dieselfde. Dertig jaar gelede wat ons ‘n nasie van jongmense. Op elke draai was daar jongmense wat gelei het, in die politiek: die jong kwaai nasionaliste, die jong generaals van die oorlog; in die taalstryd: die jonger kwaaieres. (p. 2)

Die skrywer glo hierdie revolusionêr opstand het onder die jeug juis ‘n heersersreg getoon – en al het hulle die oorlog verloor, was hulle nog lank nie uitgewoed nie – hulle sal hul regte stormenderhand verower. En die tweede opstand volg skaars 14 jaar later. En skaars 8 jaar later nog ‘n keer.

Maar dit het met ons gegaan soos met alle revolusies – die bereik van die onmiddellike doel (wat altyd te naby gestel word) het die konserwatisme meegebring. (p. 2)

Die jonges van gister sit in Louw se tyd nou aan die hoof. En uit hierdie revolusioniste is te gou ‘n kanon geskep deur kultuurorganiseerders en op ‘n voetstuk (die “klassieke”) geplaas. (p. 3)

Dit is moeilik vir die jonger geslag om by ons aan die woord te kom. Miskien is dit oral moeilik, en dit sal vir hom sleg wees as hy sommer dadelik die profetemantel omgehang kry. Maar baie dikwels word sy mooiste woorde eenvoudig doodgeskreeu dat een van die gevestigdes kan praat. (p. 4) […] Ek het hier die letterkunde as voorbeeld genoem, omdat dit die naaste aan my staan; maar op elke gebied gaan dit so: ons kultuurwêreld is soos ‘n staatskantoor op die beginsel van langer dienstyd opgebou… en juis die kultuur erken geen voorrang buiten die bekwaamheid nie. (p. 4)  […] Die jeug moet by ons op alle gebiede aan die woord kom, nie omdat hy die wysheid sou besit nie (die wêreld kry dit nogal reg om sonder die wysheid te beweeg), maar om die lewe vir homself te kry. Dit is geen jeugverheerliking nie, geen Messias-verwagting uit die jeug soos die kommunistiese heilsverwagting uit die proletariaat en die Nazi se heilsverwagtinge uit die boerestand nie. Dit is geen singery van enige Giovinezza-lied nie. Ek weet maar alte goed dat ‘n groot deel van ons Afrikaanse jeug onder die heersende invloede oud gebore is, dat hy sonder ‘n enkele fanatisme of oordrywing leef, en direk van die kindsheid na die middeljarigheid oorgaan. Maar ‘n sterker lewe is nog by hom moontlik en nie by die oueres nie. (p. 4) […] Die pad moet nie vir die jeug gelyk gemaak word nie, maar hy moet ten minste die geleentheid kry om te kan “veg”. Sy stryd uit te veg, en nie dié van ‘n vorige geslag nie. […] Die jeug moet die kans kry om meer lewe onder ons te bring – die jeug met al sy verwarring, sy soek en sy onsekerheid. Hy kan dit doen, want sy lewensvorm is dié van die lewe self. (p. 5)

Hier is my siening:

1. Die meeste Afrikaanse skrywers begin daadwerklik eers op 40 skryf. Dalk omdat die skoene nou goed ingetrap is, genoeg belasting betaal is, genoeg lewenservaring opgedoen is, of omrede mens nou gatvol raak vir dieselfde deuntjie van die ou ingesete ooms (die muise met die megafone op die TV) wat glo hulle het, op hul gevorderde ouderdom, al die wysheid en pag. Dan sal hierdie “jeug” (soos diegene uit die Grensoorlog) effens uit irritasie die waarheid op papier begin neerskryf. Jy kan seker soos Lauren Southern op 21-jarige leeftyd met borrelende selfvertroue [“Barbarians: How Baby Boomers, immigration, and Islam screwed my generation“] ook begin skryf, maar weer: is daardie werk van 90 bladsye regtig goed genoeg afgerond?

Anders is daar miskien net ‘n genre wat ontbreek in Afrikaans en jy besef bloot: indien ek nie hieraan iets gaan doen nie, gaan niemand nie. Party begin al vroeër, en sommige skrywers, soos Jaco Jacobs, skryf sy eerste boek (Pretpark) reeds aan die einde van matriek (1998?), maar is veel later (2003) uitgegee. Sy eerste gepubliseerde boek, Troetelgedrog, verskyn in 2001, op 21-jarige ouderdom.[http://web.archive.org/web/20140724000538/oulitnet.co.za/youngwriters/jaco_jacobs_a.asp Hyself sê êrens in 2004]:

Vergeet geriefshalwe van teorieë oor die aard en funksie van letterkunde. Die feit is, die Afrikaanse letterkunde sien op die oomblik goed middeljarig, selfs bejaard, daar uit. Ek is nie besig met ‘n geringskatting van ons ouer skrywers nie, maar daar is besig om ‘n groeiende gat in ons letterkunde te ontstaan, ‘n black hole waar ‘n hele generasie nie saampraat in die gesprek wat die letterkunde veronderstel is om te wees nie. […] Uitgewers van Afrikaanse boeke moet dringend aandag gee daaraan om jong Afrikaanse stemme, oor die wye kulturele spektrum van Afrikaanssprekendes heen, aan te moedig om van hulle te laat hoor. Ja, dit gaan geld kos. Dit gaan moeite en beplanning verg om jong stemme se aandag te trek en uiteindelik publiseerbare manuskripte uit hulle te kry. Dit gaan bemarking verg om hierdie boeke by die regte mark uit te bring. Dit sal beteken dat die Afrikaanse boek meer bewus moet word van sy omgewing, van die wêreldletterkunde en van ander mediavorme soos die internet, rockmusiek en tydskrifte. En nee, dis sekerlik nie so eenvoudig soos dit klink nie.

Andersins is daar die kitsloon (kompetisies, kitsroem) wat deur die uitgewers as wortel voor die neus van die voornemende skrywers gehouword.  Want verlede jaar (27 November2017) skryf RSG oor sy [https://www.rsgplus.org/kuns/drama/twee-eerstepryse-rsg-sanlam-dramakompetisie/Sanlam Radiodramakompetisie]:

Volgens Kobus Burger, RSG se uitvoerende regisseur: drama, is dit die toename in jonger skrywers verblydend. “Dat ‘n derde van die top15-finaliste vir die Jong Skrywer-prys gekwalifiseer het, dui daarop dat al hoe meer jonger skrywers inskryf. Dit is die meeste aantal Jong Skrywers-inskrywings wat ons tot nog toe ontvang het.”

Die “jong skrywers” verwys hier na enigiemand van tussen 16 tot 30 jaar. Van ‘n werklike “beweging” en “vernuwing” onder die Afrikaanse jeugskrywers as geheel, is daar, wat my betref, allermins sprake.

2. Die jeug kan waarskynlik nuwe lewe inblaas, maar weer – wie is die lesers? Wie is die kritici? Persoonlik het ek twee jeugromans al teëgekom wat sterk Jungiaanse ontwikkeling by die intrige betrek – Groete van die Hiëna en Die hart van Zeebak (albei nou wel deur “ouer” skrywers, maar laat ek my sin voltooi): albei is boeke waar die hoofkarakters in hul eie onbewuste beland en met karakters te doen kry wat letterlik argetipes is. Nie literêre trope nie, argetipes. Jungiaanse argetipes. Die karakter verkry uiteindelik individuasie omdat hy deur hierdie argetipes in sy onbewuste rondgejaag word na “die volgende vlak van bewussyn”. En dan wakker word. Maar nêrens word die woord “Carl”, “Gustav” of “Jung” in hierdie tekste eksplisiet genoem of teëgekom nie (daarvoor is die boeke gans subtiel geskryf), en juis daarom weet die resensente nie wat om daarmee te maak, of hoe om die boek te benader en waardeer nie. Op die ou einde kry die werk net ‘n swak resensie. In die land van die eenoog.

Het die jong studente wat die boeke resenseer het enigiets verstaan? Nee. Het die professore dit begryp? Nog minder. Nou met alle respek, moet hierdie tipe boeke elke keer vergesel word met ‘n handleiding? Want klaarblyklik is nóg die publiek, nóg die akademici, nóg die kritici daarvoor opgewasse?

3. Juis weens hierdie onvermoë vermeld by punt nommer 2, sou jou jeugdige eerder verkies om sy opstand in Engels uit te woed, nie weens (self)sensuur in die Afrikaanse leefruimte soseer nie, maar moontlik om meer internasionale lesers te betrek met meer pampoenpitte tussen die ore. Die deursnit  skrywer soek erkenning en begrip. As hy werklik vindingryk is, en ‘n renons in Engels as die taal van die establishment het, sal hy seker Frans of Duits oorweeg.

KULTUURLEIERS SONDER KULTUUR (Februarie 1939)

Ek is verheug om ‘n geesgenoot te vind – want duidelik sien N.P. van Wyk Louw ook ‘n gevaar in Afrikaanse kultuurorganisasies. [http://praag.co.za/?p=44075  Vir my is dit die geld wat vermors word op vakansieweelde ], terwyl ons nou nog sedert 1950 wag op ‘n TWEEDE, HERSIENE Afrikaans-Franswoordeboek. Vir Louw is dit iets soortgelyk: jy hoor dikwels net die ganse blaas in die brouery. Kultuurorganisasies het reeds in die 1930’s vorm sonder inhoud geword.

Vir hom is kultuurorganisasies eintlik onprakties in Suid-Afrika waar die inwoners so yl verspreid is – dit is nie Wes-Europa hierdie nie. Tog erken hy ook hierdie organisasies is noodsaaklik om kultuur te help versprei [sy opstel is natuurlik ‘n goeie 56 jaar voor die internet geskryf]. (p. 6)

Die eerste gevaar is stagnering – kultuurorganisasies het dikwels vooropgestelde idees [of ‘n puntekaart?] wat enige ontwikkeling verstar. Volgens Louw kan die Afrikaner nie wil stagneer bloot om byvoorbeeld ‘n “Voortrekker” van die gelyknamige beweging te word nie. Ons lewensuitkyk is nie meer dié van die Voortrekkers uit die 1800’s nie, en selfs die taalvraagstukke van 1925 sien reeds verouderd daaruit (uit sy perspektief in 1939). Nee, elke geslag het die voorreg EN PLIG om te kan skep soos enige voorafgaande geslag. As hierdie kloppende lewe van daardie vryheid deur enige organisasie of staat geknel word, sal die kultuur self sterwe, of hy sal na baie jare eers daardie bande verbreek [soos die Middeleeue eenmaal verbreek is] (p. 7- 8).

Jou tweede probleem is die “kultuurmens” [wat die kultuur weliswaar ontwikkel] vs. die “organisasiemens” [wat op al wat ‘n raad is wil dien vir die roem en die skyn op sy CV]. Die kultuurmens hou hom dikwels nie op met kultuurorganisasies nie, want hy sit met ‘n verantwoordelikheid op die blanko papier reg voor hom. En hy weet hoe sulke organisasies van binne lyk.

Die kultuurorganisasies spits hom weer toe op die hoi polloi: ‘n organisasiemens is dol op vergaderings, debatsaandjies, administrasie, reël, possies en baantjies, kaartjiesknip – maar hy/sy lees nie eens nie. Of, indien wel, nie indringend nie. Bid jou aan hierdie persoon word ‘n (KULTUUR)LEIER of voorsitter van ‘n kultuurorganisasie! (p. 9-10).

Ek gaan hard probeer om nie aan die ATKV te dink nie.

Louw glo ook:

By professore, onderwysers en ander manne van die vak moet u ook onthou dat hul vak – Afrikaanse literatuur, wysbegeerte of kuns – vir hulle ‘n werktuig is soos die boer se ploeg vir hom is; en om billik te wees, moet u by sulkes dan vra: “Het hy ander gebiede van die geesteslewe buitekant sy vak om (bv. ander literature) waarin hy belang stel, leef hy dieper of wyer as wat sy broodwinning vereis, of het die amp en die toeval hom ‘kultuurmens’ gemaak? ” Daar bestaan nie so ‘n ding as ‘n professionele “kultuurmens” nie. (p. 11)

En, mens kan ‘n goue draadjie deurtrek – KUNSTEFEESTE!

In die organisasie van die kultuur het die ‘organisasiemens’ ‘n voorsprong en kry hy eerder die leiding in die hande. En dit voer uiteindelik daarheen dat die kultuur glip uit die nette van wie hom van buite af wou vang; dat die verrigtings en feeste van daardie organiseerders niks met die kultuur of die skoonheid te doen het nie; en dat die “bestes” van die volk hulle daarvan begin afwend of die verrigtings bywoon nog alleen omdat hulle dit as plig beskou om die “saak” te ondersteun. Maar hierdie sekondêre soort ondersteuning, uit plig, nie uit behoefte nie, sal uitsterf by ‘n volgende geslag wat nie die Afrikaner se stryd om erkenning meegemaak het nie. […] Maar as ons die dag sover gekom het, sal ons die “kultuurmense”, ‘n volk se natuurlike aristokrasie, vir ons saak verloor, en dan sal geen hoeveelheid massapropaganda ons van ondergang red nie. (p. 12)

Wie dra die skuld? Die kultuurmens self, omdat hy nie by sulke klugte betrokke wil raak nie. Maar sy onbetrokkenheid is ook met rede: dit voel vir die kultuurmens dikwels asof hy moet redeneer met die grotbewoners in Die Staat deur Plato. Die grotbewoners het net die skadubeelde teen die muur gesien – die kultuurmens was buite in die sonlig – en om nou te kibbel en te twis met onkundiges is tydverspilling en nutteloos. Maar juis omdat hy die fakkeldraer is van die kultuur, moet hy tot die stryd en kryt toetree en nie van die organisasie onttrek nie. (p. 13)

Nee, dankie Oom Louw. Ek wil nie soos Dr. Dan Roodt by die Woordfees in 2005 as persona non grata geweier of weggejaag word nie. Mens wil nie, soos Loeloeraai gesê het, jou adel verwerp en verraai om jou diens aan wilde barbare te verkoop vir skulpies en klippies wat hulle om jou nek kon hang nie (Langenhoven, 1941-druk:50).

Daar is ander maniere. Ek kan eerlike resensies lewer op Goodreads.com (sodat mense leer hoe om krities en oplettend te lees!), ‘n Wikipedia-artikel uit Frans of Duits of Russies [wat ook al] in Afrikaans probeer vertaal, en bydra tot PRAAG.

DIE ARISTOKRATIESE IDEAAL (April 1938)

As daar een ding is wat ons kultuur vandag nodig het, dan is dit die wedergeboorte van die aristokratiese ideaal. Die kenmerk van ons tyd is die opkoms van die massa en massawaardes. Alles dreig om gepeupel te word. Die moderne nywerheid verskaf kos en geriewe in hoeveelhede wat geen vroeër eeu gehad het nie, en die mediese wetenskap hou aan die lewe wat maar enigsins nog kan asemhaal. Hierdeur het die negentiende eeu ‘n ongekende toename in die bevolking in alle lande gesien. Geboortebeperking by die intelligentste deel van die mense het hierdie bevolkingstoename hoofsaaklik ten gunste van die vrugbare massa minder intelligentes laat plaasvind. Stoflik en in getalsterkte het die massa dus ‘n voorsprong gekry soos nog nooit tevore in die geskiedenis nie. Toe het die algemene skoolplig en die algemene stemreg van die negentiende eeu hom nog die geestelike en politieke wapens in die hand gegee. Hy word koning, keiser, nog meer as keiser: die stem van die massa word werklik die stem van God. Die stemme van die leiers: van die profeet, van die boetprediker, van die groot enkelinge, die kultuurskeppers, klink klein en verlate in daardie gedurige dreuning op. (p. 15)

Louw wys onder meer na die koerante en tydskrifte wat ‘n beroep op die massawaardes en -intelligensie doen. Die gemiddelde mens “sien” in hierdie blaaie SY leiers, SY kultuur, SY smaak, SY insig, SY begeertes. Die kultuur word massakultuur, en die meerderheid van die mensdom, selfs baie van die bestes, word, in ‘n nuwe sin van die woord, massamense. (p. 15)

Hoe lyk die massamens (p. 16)?

* die persoonlikheidsideaal is om “die lekker kêrel” te wees, die allemansvriend

* die egte demokraat

* die man wat nooit anders as die res is nie en juis orals wil inpas

* hy haat die grense wat tussen mens en mens staan (wat hy beskou as trots en afsydigheid)

* gewildheid is die enigste maatstaf – ‘n gedig/boek/liedjie wat almal geniet, is “mooi”.

* iemand met die ewige soeke na goedkeuring en aanprysing van almal

* iemand wat glo “die wil van die massa” moet seëvier

* iemand wat glo in die vooruitboer van die massa

* hy is met baie minder tevrede as die volmaaktheid

Dus, ‘n adolessent wat voor die groepsdruk geswig het? Iemand wat nooit sy tienerskoene ontgroei het nie? Geen wonder die Afrikaanse hoofstroommedia het so ‘n pueriele aanslag nie.

Die Egte Aristokrate lyk so (p. 16-17):

* vir hulle gaan dit nie om trots of bloot dwars te wees nie

* hulle het ‘n egte verantwoordelikheidsgevoel teenoor ‘n mens self

* hulle koppel nie hul selfwaarde aan wat mense van hulle dink nie

* hulle probeer die hoogste geestelike skatte veilig deur die massa dra

* daar is geen “Streben” soos by die massamens nie, want die Aristokraat is reeds sy tyd vooruit.

* hulle steur hulle nie aan kitssukses of die tydelike sukses onder die menigte nie, maar wel of die werke enige pit het aldan nie

* hulle het geen rus voordat volmaaktheid binne die grense van die taak self bereik is nie

* hulle is nie verwaand nie, want hul werk is (“binne”) volksgerig [uit liefde vir die volk], hoewel hul geestelike waardes “buite” die massa staan. Ek dink die skrywer het met “buite” eintlik “verhewe” bedoel.

* hulle is die sintese en die versoening van die gemeenskapslewe en individualisme.

Nou het Suidpunt ‘n vraag: Wat maak mens dan van die utilisme of die nutsbeginsel wat aanvoer “die grootste geluk/nut aan die meeste mense”? Hoe diensbaar is ‘n Aristokraat as hy aan die verwagtinge van die massa nie slegs voldoen nie, maar ook oorskry? As iemand ‘n webwerf sou begin waar skoolkinders in Afrikaans gehelp word, wat onderwerpe so deeglik en so wyd moontlik bespreek, maar tog in eenvoudige taal geskryf, wat tienvoudig beter sou wees as die Encyclopædia Britannica, is die persoon nou ‘n Massamens of ‘n Aristokraat? Want hy wil tog die vooruitgang van sy mense sien. En “sy mense” is meestal nog in “die menigte” vasgevang. Is hy nou veel beter as ‘n Louw wat hom hoofsaaklik by die lettere bepaal?

‘n Aristokraat sou egter ook kon terugkap: “Nee, ek is nie in ‘n ivoortoring vasgekeer nie, en nog minder kraai ek koning op my eie mishoop. Waarom moet Latyn byvoorbeeld geskrap word as die menigte dit nie wil neem nie? Besef mense nie hoeveel eeue se kennis, wysheid en skatte is in daardie taal opgeneem nie? Nee, ek skryf vir die 0,001%, en basta. Latyn sal weliswaar nooit gesonke kultuurgoed word nie, maar die hoop beskaam nie. Eendag sal iemand terugkeer.”

Maar my liewe magtig, oom Louw, het oom nog nooit van geld gehoor nie? Het oom nie geweet tydskrifte en skrywers kan hul siele vir geld “soos sakkies suiker” verkoop en van daar die nivellering nie? Klaarblyklik het u tog, want…

GELYKMAAK EN RANGORDENING (Januarie 1939)

Die 19de eeu in Wes-Europa en die Wes-Europese kultuurkring was die eeu van gelykmaak. Dit het begin met die leuse van die Franse Revolusie: vryheid, gelykheid en broederskap. Die vryheid, só het gou geblyk, was vryheid vir die grootkapitalis om sy eie werksaamheid grensloos te ontplooi en vryheid vir die gewone mens om in daardie wêreld van onbeteuelde konkurrensie, geldmag en massapropaganda rond te val of in te pas soos hy kon; die broederskap was maar alte dikwels dié van Kain jeens Abel, in ‘n eeu wat die masjien- en snelvuurgeweer, gifgasse en duikbote uitgevind het en wat die kanonne van Europa op die verste uithoeke van die aarde laat bulder het – o.a. om Sjinese broers te dwing om die invoer van opium “vry” te stel. Maar uit die gelykheid, die enigste van die groot drietal wat wesenlik onwaar is, het daardie eeu ‘n waansin laat ontstaan waarvan die wêreld baie stadig sal genees. (p. 18)

Hy benadruk: “Die mens en alle menslike sake ken alleen die ‘ongelykheid’” (p. 18).

Vir N.P. van Wyk Louw is dit onmoontlik om gelykheid te regverdig: nie alleen is daar die natuurlike hulpbronne en natuurrampe wat die mens op een of ander stadium van mekaar ongelyk maak nie, maar ook die agterlike vs. skeppende volke, idiote vs. bomenslike genieë, die temperamentverskil, verskil van belangstelling, van kultuurmoontlikhede, maar ook van rypheid (jeug en ouderdom). Dan is daar ook bloot iets soos kans en geluk: soos iemand wat reeds in ‘n ryk familie gebore word, of iemand wat weet hoe om met geld te woeker, of ‘n arm boer wat heel toevallig op ‘n klont goud of petroleum op sy plasie afkom.

Hy stel dit eksplisiet: van vroueregte en ‘n klaslose stelsel wil hy nie weet nie: “Hulle is almal broers, die liberale demokrate, “filantrope”, kommuniste en pedagogiese gelykmakers, en almal kinders van een vader: die 19de-eeuse gelykheidsgedagte.” (p. 19).

Oor die hele Kommunistiese petalje stel hy die volgende: “Die uitwis van die “standsverskille” binne die fabriek sou nie ‘n uitbuiter nie, maar die werk self vernietig” (p. 19). Ek meneer, jy meneer, en wie gaan die wa smeer?

Ook wonder N.P. van Wyk Louw of “die verskil in funksie die maatskappy egter ekonomiese verskille regverdig”. Hy vind dit onmoontlik om die beloning tussen ‘n bankier, ‘n hoofamptenaar, ‘n Beethoven te bepaal. “Die bankier en die hoof sou dalk hier ‘n bietjie naby aan die ongeskoolde werkers wees” (p. 19).

Hy vind die eensydige “idealisme” van Hegel, maar ook die materialiste van La Mettrie tot by Moleschott en Haeckel, toon almal “die neiging om alle verskeidenheid in die wêreld te negeer en sy rykdom tot ‘n enkele soort te probeer herlei. Dit is vorme van die neiging om gelyk te maak: gelykmaak na ondertoe of na boontoe, maar tog gelykmaak” (p. 20).

Die skrywer verwerp die nivelleringsdrang en stel eerder nuwe stelsels voor wat altyd nader aan die innerlike rangordening van die mensdom sal kom. Daar moet eerder ‘n suiwerder en sterker bouwerk (hiërargie) ontstaan van die polêre verhoudings: Leierskap en volgelingskap, aristokrasie en volk. Hy sien in die wetenskap reeds ‘n wegbeweeg van die radikale oorvereenvoudigings van die 19de eeu (dus, spesialisering), en om die verskillende range van die werklikheid (stof, lewe, psige en gees) in eie reg te erken en te ondersoek. Waarom nie ook in die kultuur nie? (p. 20-21)

Die nasionale kultuur beskik ook oor ‘n piramidevorm: die breë basis van die menigte, tot by die skerp toppunt van die hoë skoonheid wat bo uitglans. Volgens hierdie skema is die dagbladpers HEEL ONDER. Bo-op volg die tydskrifte vol ligte leesstof – “die kinders se prentstories, die versmade en populêre moordverhale, ens., daarna die knap, deeglike of vermaaklike romans; en dan die beste en blywendste wat in die volk geskrywe word.” (p. 21) Die basis en die toppunt en die middel van die piramide het mekaar almal nodig.

Dit is hierdie “geheel” wat al die leesstof waardevol maak. Maar ook hier het die massamensskrywer met sy groot oplae probeer, weens gewildheid as enigste literêre maatstaf, om sy werk die kroon van die Afrikaanse letterkunde te maak. Onder die vaandel “volkskuns”. Daarteenoor het die estetici populêre geskrifte weer as waardeloos geag. Dit is vir Louw verkeerd: sowel die massalektuur as aristokratiese kuns het sy eie plekkie. Want gewilde lektuur kan taalbelangstelling prikkel.

Ook hier moet grense bewaar word en die waarde van die verskeidenheid erken word. Ook ‘n volkskultuur word in organiese rangordening opgebou.

Dit wil my voorkom of die skrywer tussen April 1938 (die vorige hoofstuk) en Januarie 1939 (wat jy tans lees) ‘n veel minder dichotomistiese wêreldbeeld gekry het. Maar nou: wat van die Aristokratiese ideaal van die vorige teks? Vir al die kwaad wat die Afrikaanse hoofstroommedia die Afrikanerdom aangedoen het, moet ons eenvoudig hierdie prulpers maar verduur? Ek dink glad nie so nie.

‘N TONEELOPVOERING IN KAAPSTAD (Maart 1937)

Louw was hoogs geïrriteerd deur die uitgevrete hoëlui wat vermaak by die teater gesoek en hul daar wangedra het. Die uitgesoekte gehoor, uitgesoek volgens geld, stand en geleerdheid, kon hul nie vereenselwig met die tragiek op die verhoog nie. Vir hierdie pyn en lyding het hulle geen begrip nie. Hul banaliteit spreek uit die lag op die verkeerde plekke, ‘n geproes, ‘n gestamp in die ribbes. Die ernstige stuk is ‘n spottery van gemaak, moontlik uit vrees dat hul “rus deur die smart aangetas [sou] word.” (p. 23)

Diegene wat smart ken, rusteloos is, leeg, of honger, of soekende siele, weduwees en wewenaars, iemand wat om iets onbereikbaar treur: daardie mense VERSTAAN wat op die verhoog aangaan. Waarskynlik juis diegene wat ‘n kaartjie nie kon bekostig nie. Dit is vir hulle wat die werk eintlik geskryf is. (p. 23)

C. Louis Leipoldt het êrens in sy een digbundel (Uitgesoekte gedigte vir Jong Suid-Afrika, aan skole voorgeskryf) gesê dit is lewenservaring (“ondervinding”) wat mens kuns werklik laat waardeer. Skoolkinders is daarom nog nie almal ryp genoeg om sy digkuns te verstaan en waardeer nie. Intelligensie alleen is nie goed genoeg nie. N.P. van Wyk Louw is dit duidelik mee eens.

REKLAME VIR DIE LITERATUUR (September 1936)

Jy sal miskien onthou hoe ek by my skryfstuk [http://praag.co.za/?p=45656 “Ek is nou klaar met Afrikaanse tydskrifte”] die volgende stukkie van Aucamp (7 Oktober 1987) aangehaal het:

Dis ook Uys [Krige] wat voortdurend waarsku teen die onoordeelkundige gebruik van die kwalifikasie “groot” binne die Afrikaanse kritiek. ‘n Mens hoor te dikwels van boeke wat ”briljant”, ”verbluffend”, of  ‘n ”kragtoer” is, waar hierdie boeke hoogstens verdienstelik is. Die Afrikaanse boek mag uiteindelik hieronder ly – ‘n publiek wat keer op keer mislei word, gaan ophou koop. ‘n Hollandse vriendin wat ál die pieke in Afrikaans meegemaak het, weier om langer Afrikaanse poësiedebute te koop of selfs te lees. Elke keer die ”fanfare”, sê sy, en as jy die bundel oopmaak, dan maar weer ‘n ”pubergeklodder”.

Trompetgeskal: September 1936 (ja, 51 jaar en 1 maand tevore!) was nie veel anders nie. 2016 en 2026 weliswaar ook nie veel anders nie, want dieselfde geykte verkooptegniek werk vir die massamens al die afgelope dekades. Of, eeue. Selfs vandag nog.

Ek bedoel, dit voel asof daar van elke Afrikaanse boek doelbewus ‘n “Limited Edition” gemaak word – doelbewus sodat almal die gedrukte weergawes moet gryp terwyl dit nog in voorraad is [en die pryse onbekostigbaar duur is] en nooit weer herdruk sal word nie. Maar elektroniese boeke en tweedehandse boekwinkels is mos geduldig, so waarom die haas?

Wat wel vreemd[?] opval is N.P. van Wyk Louw se teenkanting van die advertering van Afrikaans, soos die goeie woordjie wat Prof. dr. T.J. Haarhoff by Oxford gedoen het, IN DIE BUITELAND. Vir Louw is dit onvanpas:

Hulle vergeet dat die buitelander ook kritiese vermoë het, ook agteraf glimlag oor komieklike geesdrif – as hy baie beleefd is. Laat ons bly wees oor wat by ons in ‘n kort tyd gedoen is, maar erken dat ons nog min vir die uitvoerhandel het. (p.26)

Vergelyk hierdie “advertensie” met die volgende scenario (p. 27-28):

Gesteld hier kom nou in ons land ‘n geleerde wat een van die minder bekende tale en letterkundes, sê maar die Turkse of Hongaarse, wil adverteer; hy vertel ons iets van strominge en persone daar, lees vir ons stukkies vertalings voor wat in ons eie taal geen literêre waarde het nie, bring ons niks nader aan die taal self nie as deur te sê dat dit mooi is vir dié wat dit verstaan… dan gaan ons ook maar met ‘n ongestilde honger of met ‘n jammer hart huis toe. Sy eie mense moet net nie glo dat die Turke of Hongaarse saak veel by ons bevorder is nie.   Van dieselfde aard is die bewuste ywer om boeke uit ‘n mens se taal in ander tale oorgesit te kry. Ook ander klein lande ken dit. (Greshoff het êrens een van sy beste opstelletjies oor hierdie soort gedoente in Holland geskrywe.)* Die beste werk is meestal onvertaalbaar. En of ‘n swak boek nou in twee of drie tale gelyk doodgaan, in plaas van in die oorspronklike alleen, verhoog ook nie die prestige van die land so baie nie.   [http://historisch.groene.nl/nummer/1932-01-09/pagina/18#4/-2.46/-72.42 Jan Gresshof. 1932. Staatsgevaarlijk comité. De groene Amsterdammer. 9 Januari: 18 ]  

So iets het Jan Rabie (1989. Buidel. Kaapstad: Human & Rousseau, bl. 83-86) ook aangeraak:

5. Party werke is moeiliker om te vertaal; daar is selfs werke wat onvertaalbaar genoem word. […] 8. Traddutore traditore? Is vertaler verraaier? Nee, as die vertaler albei tale goed ken. […] 14. Vertalings van eie werk: Bolandia 3: Waar jy sterwe het maklik in Engels vertaal en had sukses; romantiese, algemene taal. Maar Bolandia 2: Die groot anders-maak, my mees geslaagde roman, was onverstaanbaar oorsee omdat die Hottentot-Afrikaans daarin onverstaanbaar elders is. In Engels bv. bestaan iets soos Rooihuid-Engels, maar Hottentot-Engels nie. Dit is dus ‘n goeie teks wat nie vertaal kon word nie omdat dit té Afrikaans is.   15. En weet u, soms wil ek my teks eintlik onvertaalbaar hê. Ja, dis die gevoel wat ek soms oor my gekastyde taal kry. Om in ‘n oorvol, oorluide, oorveralgemeende wêreld ‘n klein hoekie onvervreembaar my eie te hê.   16. … En las seker ook by toekrampende ouderdom, of seergemaakte trots omdat my boeke nie méér aandag in oorsese vertalings gekry het nie. Hoe ook al, soms voel ek in my ‘n intense behoefte om my Afrikaans vir myself te hou, om my boeke so verinnig, plaaslik, Afrikaans as moontlik te skryf dat hulle eintlik onvertaalbaar moet bly.   17. Miskien ook uit irritasie wanneer die soveelste eentalige neul: “Why don’t you translate your book for Onrast?” Dit is juis op so ‘n oomblik dat ek ook die beneukte blydskappie voel: Goed so, laat my boek so Afrikaans wees dat jy dit in Afrikaans moet lees. Is Poppie Nongena met sy heerlike babelsheid van taalgebruik nie mens-verwarmender as ‘n naastenbye vertaling van ‘n vertaling in een taal nie?   18. Wel, klink dit te negatief? Dalk wil ek maar net sê: Party skrywers hou nie daarvan om hul eie werk in ‘n selfvertaling te herkou nie. Hulle verkies nuwe werk.

Maar 82 jaar ná Louw se opstel en amper 30 jaar ná Rabie s’n, raak mens tog bekommerd as Sweedse, Deense, Noorse en Nederlandse boeke by dosyne oor en weer vertaal word, terwyl Afrikaans steeds êrens in die hoekie van vergetelheid bly lê en stof vergader (soos ‘n boekie deur ene Louw wat ek nou op PRAAG bespreek en verlede maand teen R5,00 by ‘n Hospieswinkel op Hermanus gekoop het!). Ek voel sulke beskeidenheid doen die mensdom ‘n oneer aan. Dan kon mens netsowel oorspronklik in Frans en Duits geskryf het. Of, nou ja, in Engels.

Wat die BINNELANDSE REKLAME BETREF, is ek met die volgende veel meer eens (p. 28):

Maar heelwat ouer as die buitelandse propaganda vir die literatuur is die binnelandse. So gans en al sonder werklike waarde soos die vorige is dit nou nie. Wanneer dit ‘n volk moet leer om sy eie te begryp en te waardeer, is dit gewone opvoeding. Maar nêrens staan die opvoeding so naby aan die sonde nie. By geeste van die tweede rang word dit gou net verheerliking van wat die eie volk gemaak het, en by die derde en laer range verheerliking van vriende en boeties, die kwaksalwery van klieke. […] En hierdie sonde is tog so maklik. Wanneer ‘n groepie skrywers saamspan om wederkerig mekaar aan te prys en elke woordjie van mekaar as wysheid en skoonheid voorstel – kan hulle dan nie, wanneer hulle eenmaal die openbare aandag getrek het, so met ‘n los skrum die onsterflikheid bestorm en verower nie? Die publiek self lees mos nie noukeurig nie, stel nie soveel belang in skrywersgedoentes nie, is maar meestal bly om van ánder presies te hoor wie “die beste skrywer of digter” is – al is dit maar vir die saampraat. En mettertyd kan pers, radio, tydskrif en boek dieselfde storietjie herhaal; niemand vra waar dit oorspronklik vandaan kom nie, en almal glo dit omdat “almal” dit sê. Baie reputasies is al so opgebou. Dit is waar dat geen reklame ‘n slegte werk lank hoog kan hou nie, en dat alleen dinge wat deur lang jare die bestes in ‘n volk bevredig werklik bly leef.

Wat Louw hierbo skryf, is werklik niks nuut nie:

Illud autem lepidissimum, cum mutuis epistolis, carminibus, encomiis sese vicissim laudant, stulti stultos, indoctos indocti. Hic illius suffragio discedit Alceus, ille huius Callimachus: ile huic est M. Tullio superior, hic illi Platone doctior. Nonnumquam etiam antagonistam quærunt, cuius æmulatione famam augeant. Hic scinditur incertum studia in contraria vulgus, donec uterque dux re bene gesta victor discedit, uterque triumphum agit. Rident hæc sapientes, ut, veluti sunt, stultissima. Quis enim negat? Sed interim meo beneficio suavem vitam agunt, ne cum Scipionibus quidem suos triumphos commutari. Quamquam docti quoque interim dum hæc magna cum animi voluptate rident, et aliena fruuntur insania, non paulum mihi debent et ipsi, quod inficari possunt, nisi sint omnium ingratissimi.

Overgesetsynde (J.L. de Villiers, 2002-vertaling, pp. 96-97)

[oor Digters, dus, skrywers]

:

Maar die grootste grap is hulle wedersydse briewe, verse en lofprysinge; een dwaas wat ‘n ander dwaas ophemel. So sê A dat B ‘n Alkaios is, terwyl B sê dat A Kallimagos is, of B dink dat A ‘n beter skrywer as Cicero is, daarom sê A dat B geleerder as Plato is. En soms soek hulle na ‘n opponent vir ‘n kragmeting waardeur hul groter naam kan maak. Die weifelende skare is in vyandige kampe verdeel, tot albei leiers selftevrede vertrek om hul oorwinning te gaan vier. Verstandige mense lag hieroor, want niemand sal ontken dis nie die toppunt van dwaasheid nie. Intussen maak ek dit vir hierdie mense moontlik om ‘n heerlike lewe te lei, en hulle sal dit nie eens vir die triomftogte van die Scipio’s wou verruil nie. En die ander, geleerd soos hulle is, het die plesier wat hulle hieruit en uit hulle makkers se waansin put, grootliks aan my [Dwaasheid] te danke – ontken hulle dit, is hulle die ondankbaarste mense op aarde.

Knap gedaan, Desiderius Erasmus (‘Encomium Moriae (Tot lof van Dwaasheid)’, gepubliseer in 1511, dus, ruim 425 jaar vóór Louw se opstel. Wat vir jou sê: deur die eeue heen word mense steeds met dieselfde slenter gevang).

Dis presies wat LitNET is; trouens, die meeste Afrikaanse letterkunderedaksies is. Dis ‘n gepraat-praat-praat, gekibbel, omkopery, gestryery, bakleiery, repliek op repliek, en op die ou einde gaan dit maar eintlik oor watter boeke die meeste geld uit die meeste gepraat maak wat op daardie oomblik relevant is of wat aandag sal trek op Google Trends. Dit gaan daaroor om mense aan die kyf te hou, dit gaan suiwer om publisiteit.

Die beste medisyne wat Louw kan voorskryf (p. 29), is kritiek (WAT? NOG?!) wat skerp en streng moet bly, en jaloers moet waak oor die intellektuele status van ons nasie. Verder: “Die hoogste geestelike lewe van ‘n mens of van ‘n volk is heeltemal onafhanklik van erkenning.” (vergelyk: Die Aristokratiese ideaal)

Verder moet die skrywer ook nie geboelie en in ‘n blik gedruk word om stukke te skryf in die styl wat die publiek of uitgewer van hom verlang nie. Die skrywer sal dan nie ryper kan word nie (p. 29).

Louw sluit sy betoog af met die woorde:

Laat ons bly wees dat die loon by ons kuns maar klein is; dan bly die makelaars daarvan af weg. Maar ook deur geen ander voordeel hoegenaamd mag ons tot ophemeling verlei word nie. Laat liewer dan alles buiten wetenskaplike studie stilbly. (p. 29).

DIE EWIGE TREK (Oktober 1938)

Daar bestaan twee dwalinge volgens Louw rakende die Voortrekkers (pp. 30-31):

1. Soms word die Trekkers tot onnavolgbare heldegestaltes gemaak. Heel gerieflik word die nakomelinge (weens hul selfopgelegde ‘onvermoë’) dan van die plig onthef om self heldhaftig te wees.

2. Ons is net soos die Trekkers, en as ideale modelbeeld moet hierdie innerlike en uiterlike kenmerke bestendig word. Soos in die stuk “Kultuurleiers sonder kultuur” (Februarie 1939) staan hier reeds:

Ons kan nie dinge wat tydgebonde aan die Voortrekkers was, aanvaar as die les wat hulle vir ons te leer het nie, en ons sal nooit weer in hierdie land in alle opsigte soos Voortrekkers kan dink, voel en handel nie. As ons dit kón doen, dan het húlle nie hul historiese sending in hierdie land voltooi, d.w.s. ons pionierstadium laat afloop nie.

Louw bedoel hier nie die herdenking van die Slag van Bloedrivier nie. Dit is ook nie die punt van sy opstel nie.

Louw sonder die “waagspel” en die “volkome ewewig van die argumente wat in albei rigtings gevoer kon word” uit. Agterna beskou lyk dit altyd tog so eenvoudig hoe die Groot Trek, die Tweede Vryheidsoorlog, en die keuse tussen Afrikaans en Nederlands as voertaal en kultuurtaal sou inslaan en verloop het. Stel jy egter jouself voor hierdie vraagstukke, op daardie tydstip, is dit glad nie meer so vanselfsprekend of eenvoudig nie (p. 32).

Ek gaan nie die laasgenoemde beweging, die taalbeweging behandel nie – ek het dit reeds in drie artikels op PRAAG behandel. Maar kortom: “die wysheid van die dwase en vermeteles het geseëvier en die dwepers het weer die geskiedenis gemaak” (p. 33).

Oor die Anglo-Boereoorlog: “Vandag kan ons insien: as ons nie geveg het nie, sou die Afrikaanse volksgevoel van slapheid en feitlik van skaamte gesterf het, want wie behoort dan graag tot ‘n volk wat sy nek buig as dit nuttig is om nederig te wees? Maar uit die trots van die driejarige stryd teen ‘n wêreldmag is die nuwe Afrikaanse nasionalisme gebore wat nie langer te kere was nie.” (p. 34)

Wat die Groot Trek aanbetref, kon almal as keuse in die Kolonie gebly het om ‘n verenigde mag te vorm teen die Engelse; of, die geskiedenis kon verloop het soos dit wel aan ons bekend is (p. 35).

Die meeste mense kies selde redelik.  En dikwels uit fanatisme – oor taal, oor vryheid.  Jy sou dit ook so kon insien. Of, dit is ‘n hele komplekse sameloop of samevatting van al die individue se keuses wat op daardie stadium gemaak is; ook diegene wat in Kolonie agtergebly het [en later tog ‘n rol sou speel] (p. 36-37).

Nou bly die vraag oor – vra Louw – moet mens altyd die ekstremiste, die dwepers aanhang, want hulle maak tog die geskiedenis? Kan ons die irrasionale rasionaliseer? Nie altyd nie – want by verskeie keuses is daar aan alle kante dwepers. Dwepers [wat geplant is?] kan egter ook ‘n volk verdeel (p. 38).

Maar mens kry ook die verantwoordelike ‘sieners’ wat die hele waagspel (en verantwoording) ten volle besef, maar ook die hele aaneenlopende proses in sy geheel in oënskou neem. En die ewewig van die argumente (die ‘pro’ en die ‘contra’) in die krisis van die volk sterk en ten volle begryp (p. 39).

BURGER EN KUNSTENAAR (Mei 1939)

N.P. van Wyk Louw het nou eenmaal ‘n gly in politieke gatkruipers, of “strewers” wat die hoogste sport van die amptenary stertswaaiend probeer bereik op welke maniere ook al. En die kuns dan op hul manierlike/fatsoenlike/doodse/verstokte wyse as sodanig probeer ondermyn.

As die leser tussen die reëls kyk, is sy brief (wat ironies genoeg, afgekeur is!) nie alleen ‘n skimp op sensuur van die owerhede nie, maar beslis ook op die polities-korrektheid van die kripvreter [sal mens die privaatsektor ook hierso byvoeg?]. En op wat nie in die openbaar se belang is nie. Enigiets in die kuns wat die “strewer” kan laat twyfel in sy doelwit [om die hoogste sport te bereik deur oor lyke te loop], of wat sy gewete aankla, word sover moontlik vermy, of selfs geteiken. Hierdie brief vind ek uiters relevant in die huidige Suid-Afrika – van hoogleraars tot amptenare wat teen hul beterwete die staatskultus aanbid.

Die bourgeois gaan resloos op in die georganiseerde lewe, vrees vir die kolle krag van die emosie; geestelike versigtigheid; vashou aan die bekende, aan die menings van erkendes en aansienlikes (p. 44). ‘n Burgerlike sê vir homself (p. 44):

Ek ken my krag; ek kan vooruit kom, hoog klim, en iets geniet – al kan ek ook niks anders nie; al sal my onsterflikheid dan net wees dat my naam op ‘n aantal hoekstene in ons land staan of aan ‘n sleepboot in Tafelbaai gegee word.

Dus, eiebelang vs. volksbelang.

Want jou tipiese “burgerlike” (lees: gatkruiper) se waardeoordeel word deur titulatuur beïnvloed:

Dit spreek dan vanself dat die burgerman ewig en altyd ‘n “streber” is, dat hy vooruit wil kom. Na almal bó hom sien hy as moontlike helpers op; na mense onder hom kyk hy met ‘n bietjie minagting (as hulle self nie vooruitkom nie) of met vriendelike aanmoediging. En daardie rangordening van die posisies word ‘n soort Jakobsleer waarlangs engele van vreugde neerdaal of verdwyn. Kyk maar na ‘n groot staatskantoor: as die minister die môre binnekom en glimlag, dan glimlag die sekretaris, en die ondersekretaris lag… en die glimlag daal af totdat die seuntjie wat posseëls opplak, fluit-fluit sy spuutjies saamsuig; of anders daal die donkerheid van bo af, en uiteindelik skop die loopjongens die brakkies van die waterbakke in die gange af weg. Dis soos ‘n ry spieëltjies wat een straal voortplant. Om nie eens te praat van die moeitevolle klassifiseer van uitnodigings in “dié wat ‘n mens moet aanneem”, of “kan aanneem” of “nie durf aanneem nie”. Hierdie soort “strewe” is die antitese en die dood van die geestelike rusteloosheid. Dit is hierdie burgerlikheid wat vir ons ‘n blou-potlood-kultuur aan die gee is; en dit gee ook aan ons hele geestelike lewe daardie kleindorpse voorkoms. (p. 42) […] Wanneer hy [die burgertipe] tussen twee opinies moet kies, is die opinie van die hoër geplaaste vanselfsprekend die ‘waarste’.  (p. 41)

Ons sien hierbo dus weer ‘n verwysing na houtgeruste “Suid-Afrika as ou Land” (Desember 1938) – waar daar gerustheid is, is daar geen vooruitgang in die kuns nie. Maar ook sien ons dat die besluite/opinies hoegenaamd nie gegrond op die redelikheid of die rede is nie. So asof die hoeveelheid inkomstebelasting wat jou meerdere betaal iets met ervaring te make het. Ons ken daardie denkfout: Argumentum ad verecundiam [beroep op gesag].

‘n Mondvol. Boonop haat die bourgeois (wat streef na DIE ORDE) die kuns, juis omdat hy die geobjektiveerde kultuurwaarde nie het nie, en die kuns amper soos ‘n Rorschachtoets is van sy eie booshede. En die pseudo-kunstenaar weet net watter knoppies om keer op keer te druk om sensasie uit te lok (p. 43). Dink maar aan die (onsmaaklike) kaalgat-skilderye van Jacob Zuma.

DIE ONSTERFLIKHEID VAN DIE KUNS (Oktober 1938)

Vita brevis, ars longa. Of nie?

Louw glo nie in die onsterflikheid van die kuns nie. Moontlik is hierdie verskynsel/strewe bloot simptomaties wanneer klassieke boeke/kuns weer verken word, soos tydens die Renaissance. Daar kom ook tye wanneer die mens hom kragdadig radikaal onhistories voel en hom volksvreemd van die verlede losmaak – en nie die “onsterflike” kuns kan waardeer nie. Onsterflikheid word ook gekortwiek as jou werke deur die eeue heen deur mot en roes middeldeur gehap word. En dan die volk: wat as die lesers en sprekers van die taal eenvoudig net soos mis voor die son verdwyn? (p. 45-46).

Tog is hierdie onsterflikheid [eerder: tydloosheid!] van die kuns ‘n mite wat die kunstenaar kan besiel/opsweep/aandryf. Politieke heersers soek dikwels kuns wat in hul ryk/land as voorbeeld vir ander moet dien. Totdat die ryk saam met die standbeelde tot ‘n val kom (p. 46).

Maar die onbereikbare word tog as die moeite werd beskou om na te streef. Dikwels sterf hierdie kunstenaar sonder roem, om eers na hul dood bekendheid te verwerf. Maar steeds is dit hierdie MITE wat die mens buite sy eie grens dryf (p. 46-47).

Dit is ook onwaar dat jy die publiek bloot hoef te oortuig (belieg?) jou perdedrolle is sitroene. Jy kan hard probeer om jou werk op te vysel, ‘n koerantman omkoop, asook ‘n toegewinkie hier en daar deur invloedryke kritici afbedel, die destydse en hedendaagse voorskryfmark probeer beïnvloed, maar ook vriende kan hard probeer [soos oorle’ Koos Prinsloo († 1994) wat deur ‘n vriendin steeds kunsmatig aan die lewe gehou word], maar êrens gaan die volk tog kort voor lank van jou werke moet vergeet. In die geskiedenis sal dit maar net as nog ‘n vergeefse kantaantekeninkie geskribbel word. Volgens Louw het so iets trouens gebeur met Robert Montgomery, wie se The Omni-presence of the Deity nie minder nie as 11 keer herdruk is – vandag is hy vergete, en niemand ken selfs meer sy naam nie (p. 29, ‘n terugverwysing na “Reklame vir die Literatuur”).

Ook vraag en aanbod tussen die eietydse volk, uitgewers, resensente en die skrywer kan nie onsterflikheid waarborg nie (p. 49; en wéér ‘n terugverwysing na “Reklame vir die Literatuur”) – dit is te veel onderworpe aan die aktuele grille en geite en verouder vinnig. Hier is nie sprake van tydloosheid nie, maar wel van ‘n TYDPERK.

Die enigste rigsnoer wat dus oorbly is SKOONHEID (p. 50).

Of die versteekte kosmos (en verantwoording) binne die kunstenaar wat ontwaak  (p. 51).

En tog, wil Suidpunt in die jaar 2018 vra: Hoe word ons onthou van die strominge en skrywers van die Dertigers? Die Sestigers? Die Grensliteratuur? Die Multi-Kulti-1990’s? Die betrokke letterkunde? Die postmoderne herbesoek van die Anglo-Boereoorlog teen die millenniumwending? Die Postkoloniale Desillusie? Die Distopiese Romans? Gayliteratuur? Depressiewe-polssny-wroeg-en-oopskryf-probleemboeke-vir-niksvermoedende-prikkelbare-pubers-sedert-1980-tot-op-heden-der-dagen?

Baie maklik, ek het pas die antwoord hierbo gegee: deur die kunsmatige kategorisering deur die letterkundiges self. Die naamgee aan elke “letterkunde epog” en die gevolglike etikettering. Een enkele benaming ruk sommer al die betrokkenes (skrywers en hul apologete) soos ‘n koeksel hare uit ‘n stinkende afvoerpyp op.

[Word vervolg.]

DA se hoë prestasiepunt aan Lesufi wys dié party se minagting vir Afrikaans

Hoe harder Panyaza Lesufi teen Afrikaans veg, hoe hoër is die prestasiepunt wat die DA aan dié omstrede Gautengse LUR vir onderwys en kampvegter téén Afrikaans toeken.

Solly Msimanga, die DA se premierskandidaat vir Gauteng, gee aan Lesufi byna ʼn onderskeiding met ʼn punt van 75% nadat die DA hom in 2016 met 60%, en in 2017 met 70% ‘beloon’ het.

Luidens mediaberigte gebruik Msimanga selfs die heuningkwas om Lesufi se ‘deugde’ mee te beskryf. Volgens hom het Lesufi ʼn ‘duidelike visie’ oor waarheen hy met Gauteng se onderwysdepartement op pad is en hy speel ʼn ‘groot rol’ om onderwys in Gauteng te ‘moderniseer’.

Die VF Plus “vind dit verstommend gegewe Lesufi se onverbloemde stryd teen Afrikaans en Afrikaanse skole in Gauteng en beskou dit as ʼn klap in die gesig van elke Afrikaanssprekende persoon in dié provinsie”.

“Wit en bruin Afrikaanssprekendes moet kennis neem van die DA se steun aan Lesufi,” meen adv. Anton Alberts van die VF Plus. “Dit dien as bewys hoe belangrik dit vir kiesers is om ʼn party te steun wat opkom vir hul belange en om nie bloot vir ʼn groter opposisieparty te stem wat selfs die ANC se siening oor sekere sake deel nie.”

Die probleme by die Hoërskool Overvaal vroeër vanjaar, wat ook die maaksel van Lesufi was, het daartoe gelei dat die VF Plus ʼn privaatlid-wetsontwerp ingedien het om protesoptogte en -aksies binne 500m van skole en ander instellings waar minderjariges teenwoordig is, te verbied.

Dit is reeds in die Staatskoerant gepubliseer en is verlede maand by die parlement se portefeuljekomitee oor polisie ingedien vir bespreking.

Beyoncé se ‘Global Citizen’-konsert by FNB-stadion eindig in misdaadchaos

Die Amerikaanse popster Beyoncé en ‘n beweerde 58 staatshoofde wat ‘n konsert van die organisasie “Global Citizen” bygewoon het, het ‘n voorsmakie gekry van die anargie wat in ANC-beheerde Suid-Afrika gedy toe honderde skreeuende konsertgangers van bendes diewe en gewapende rowers weggehardloop het. Die polities korrekte gebeurtenis, wat op 2 Desember as ‘n liefdadigheidskonsert aangebied is “om die nalatenskap van Suid-Afrika se eerste demokratiese president Nelson Mandela te vier”, het by die groot FNB-stadion in Nasrec, net suid van Johannesburg, plaasgevind. Die stadion is amper binne loopafstand van Soweto, die land se grootste stedelike konsentrasie van swartes waar bendes straffeloos te werk gaan en waar 93 persent van elektrisiteit gereeld van die munisipaliteit gesteel word. Volgens Stadionbestuur Suid-Afrika het die Mandela 100-leërskare van die Wêreldburgerfees bekendes soos Naomi Campbell, Bonang Matheba, Sir Bob Geldof, Gayle King, Tyler Perry en Forest Whitaker ingesluit.

Beyoncé en die Afro-Amerikaanse rapper Jay-Z is omstreeks 19:00 saam op die verhoog gesien. Maar toe die konsert geëindig het en Beyonce met helikopter na die luukse Saxon-hotel in Sandton weggeraap is, het geweld en rooftogte uitgebreek met konsertgangers wat nie van die toneel kon wegkom nie. Selfoonkommunikasie het ook misluk en die meeste kon nie bel of teks nie. Vele het by ‘n Sasolvulstasie naby die stadion begin saamdrom waar Ubertaxi’s beskikbaar was om hulle weg te vervoer.

Maar die Sasol-garage het die toneel geword van die ergste aanvalle en rooftogte. Een jong swart video-woernaler van Johannesburg, bekend as Lasizwe, het die konsert bygewoon. Na afloop daarvan het hy ‘n YouTube-kommentaar opgelaai met die titel “I almost got killed at Global Citizen”. In die video by ongeveer 5:17 bevestig hy dat “… te midde van al hierdie dinge, was die Suid-Afrikaanse Polisiediens nêrens te vinde nie.”

Nog ‘n ooggetuie het op Twitter gesê: “the police did nothing”.

#GlobaCitizenFestivalSA so heart broke by what was happening at sasol garage and outside the stadium I even tripped and fell. Thank God no one fell on me. Witness so many robberies. Police did nothing. — Anele (@AneleBethuna) December 3, 2018

Die amper volledige afwesigheid van die polisie het ‘n absurde of selfs komiese aanskyn aangeneem toe top-polisiebeamptes op media-navrae gereageer het deur te sê dat daar nie genoeg senior lede was wat by die Wêreldburgerfees by die FNB-stadion aan diens was om junior lede te beveel om te reageer op die hulpkrete van die publiek nie”. Dit is so: in Suid-Afrika sal ‘n polisieman net reageer op ‘n hulpkreet van ‘n slagoffer as ‘n senior beampte hom opdrag gee om dit te doen.

PRAAG het met lede van die Suid-Afrikaanse Polisie, sowel as die Johannesburgse Metropolitaanse Polisiedepartement, gepraat. Terwyl hulle verkies om anoniem te bly, het hulle ons vertel dat hulle streng bevele gehad het om bloot “sigbare polisiëring” vanuit hul voertuie te beoefen.

“Ons is aangesê dat ons om die stadion moet ry om sigbaarheid te toon,” het hulle gesê. Maar toe die rooftogte en gevegte uitbreek, het hulle nie bevele ontvang om uit hul voertuie te klim en iemand te help nie.

Aangesien daar nie “senior amptenare” op die toneel was om hul bevele te verander nie, het hulle binne hul motors en vragmotors gebly. Een van die polisiewaens is heeltemal deur vreesbevange konsertgangers oorval wat voor die aanvallers gevlug het, en desperaat die veiligheid van die onaktiewe polisie wou opsoek.

Die Suid-Afrikaanse minister van polisie, Bheki Cele, het in die loop van vandeesweek erken dat “die polisie op Sondagaand beter op misdaad rondom die stadion kon gereageer het”. Hy het beweer dat vyftig klagtes by die polisie gelê is, wat tot vyf sake gelei het wat reeds voor die howe gedien het. Ses mense was glo Sondagaand na die konsert in die polisieaanhouding op aanklagte wat verband hou met die rooftogte.

‘n Verskoning wat deur die polisie aangebied is om nie by die Sasolvulstasie te reageer nie, was dat die gebied “nie deel was van ons veiligheidsplan nie”. Cele het erken dat polisiëring nie met so ‘n beginsel doeltreffend kan geskied nie.

“Dit is waarom ons poog om te sê dat ons beter moes opgetree het, asook meer tydig. Maar om te sê dat daar ‘n gebied is waar die SAPD nie oor die verantwoordelikheid beskik om te polisieer nie, kan nie die geval wees nie,” het die ANC-minister tydens ‘n mediakonferensie gesê.

Global Citizen, die organiseerders van die konsert, het gesê hulle is “erg ongsteld” deur die gebeure. “Die veiligheid van ons gaste is altyd vir ons van die uiterste belang, en ons verstaan ​​en word diep geraak deur hul seer en woede,” het Andrew Kirk, wêreldwye direkteur van openbare betrekkinge vir Global Citizen, in ‘n verklaring gesê.

Leon Lemmer: ‘Afrikaans: ‘n Visie vir 2030’

Danny Titus is tans die hoof van korporatiewe aangeleenthede by die Afrikaanse Taal- en Kultuurvereniging (ATKV). Voorheen was hy die ATKV se hoof van kultuursake. Blykbaar het die besef deurgedring dat Titus geen werklike begrip van of simpatie met Afrikanerkultuur het nie. Hy kon hom nie namens die oorgrote meerderheid ATKV-lede, naamlik blanke Afrikaanssprekendes, sinvol oor hulle kultuur uitlaat nie. Wat opval, is dat die ATKV deesdae met oorgawe wroeg oor transformasie, oftewel ANC-gedienstigheid.

Dit herinner aan die Afrikaanse Handelsinstituut, wat ná 1994 verkies het om eerder die AHi te wees, dus sy Afrikaansheid weg te steek, en daarna om liewer sy naam (in die meeste gevalle) te verander na SBi – Small Business Institute. Hermann Giliomee noem dat die AHi “nie die bevordering van Afrikaans as een van sy funksies beskou nie” (Die Afrikaners, Kaapstad: Tafelberg, 2004, p 627). Giliomee haal ‘n oudpresident van die AHi, Franklin Sonn, soos volg aan: “Ek is nie ‘n Afrikaner nie, ek was nog nooit een en ek wil ook nie een word nie” (627). Ek kan Sonn verseker dat Afrikaners dit met hom roerend eens is. Hierdie ANC-aktivis en -kameraad kwalifiseer glad nie vir Afrikanerskap nie. ‘n Ander AHi-president wat ‘n wig tussen hierdie instituut en Afrikaners en Afrikaans ingedryf het, is die oorverligte Stef Coetzee (1949-2018), wat as rektor van die Universiteit Vrystaat (1997-2002) hom buitensporig passievol vir transformasie beywer het.

Insgelyks verkies die ATKV hierdie verkorting as sy naam, blykbaar nie bloot omdat dit korter is nie, maar omdat sy historiese Afrikaansheid daarmee verdoesel word. In die praktyk bevorder die ATKV deesdae by voorkeur die mengeltaal Kaaps en nie ordentlike of suiwer Afrikaans nie. Die ATKV is veral nie ‘n uitgesproke ondersteuner van Standaardafrikaans nie. Hierdie instansie weerhou hom deurgaans van wat absoluut noodsaaklik vir die sinvolle voortbestaan van Afrikaans is, naamlik pleidooie en veldtogte vir groter taalsuiwerheid in Afrikaans. Sy polities korrekte strategie is om nie sy nuwe hoofsimpatiegroep, die bruin mense met hulle voorliefde vir hulle brouseltaal Kaaps, aanstoot te gee nie.

Sedert Augustus 2013 is Karien Brits, wat ‘n magistergraad oor die Tswana-taal voltooi het, die ATKV se bestuurder van taalaangeleenthede. In ‘n radio-uitsending oor Afrikaans (30.09.2018) het Brits die indruk gewek dat sy polities selfs meer radikaal links as Gerda Odendaal is. [Oor hierdie radiogesprek, lees Leon Lemmer se reaksie onderaan sy rubriek oor die Afrikaner-Broederbond (Praag 23.09.2018). Oor Gerda Odendaal, lees die Lemmer-rubriek: “Gerda Odendaal oor die herstandaardisering van Afrikaans” (Praag 2.02.2014).]

Danny Titus

Titus het euwelstatus in Afrikanergeledere (bv Praag 7.10.2015 en 7.09.2017). Onlangs het hy dit gestand gedoen met sy uitlatings oor “Afrikaans: ‘n Visie vir 2030” (voortaan AV30 genoem) (Netwerk24, 5.11.2018). Die opskrif van die artikel is: “Moenie die verlede herhaal.” Dit impliseer dat die verlede sleg was, anders sou herhaling nie ongewens gewees het nie. “Suid-Afrikaners moet ophou om vyande van mekaar te maak.” Vredevors Titus beweer dít is wat AV30 doen. Hy noem dan twee kenmerke van die slegte verlede, wat uiteraard veral aan Afrikaners toegeskryf word: “die vergrype van apartheid” en die (onnodige) destydse waarskuwings oor “die Rooi Gevaar.” ‘n Ander destydse euwel is glo die ontmensliking weens die Veiligheidspolisie, die paswette en die NG Kerk, met as beweerde salige teenvoeters Nelson Mandela en ANC-terroriste.

Toe Mandela in 1994 president word, het die Totale Aanslag van die Rooi Gevaar glo “‘n groot grap geword.” Die wesenlike kommunistiese aard van die ANC word hiermee deur een van die hoofamptenare van die ATKV – en daarby sy luidrugtigste aktivis – ontken. “Die derduisende troepies het gevra of alles nodig was.” Die veiligheidsmagte waaroor Titus hom so neerhalend uitlaat, is dieselfde mense waarvoor hy en sy medestudente destyds so skytbang was dat hulle begin weghardloop het as hulle gehoor het dat die polisie op pad na die UWK-kampus was.

Ons moet glo nie vyande soek nie, al is dit presies wat Titus soos gebruiklik doen. “Die Mandela-era bly steeds die templaat vir talle Suid-Afrikaners oor hoe ons mekaar kon vind en die land uit sy moeras na goeie regering kon neem.” Die moeras van die blanke of Afrikaner se politieke bewind word hier gekontrasteer met die goeie regering van die ANC. Daar is in werklikheid redelike eenstemmigheid dat Suid-Afrika vóór 1994 heelwat beter regeer is as wat sedert 1994 die geval is. Die Mandela-era was oënskynlik beter as wat daarna gevolg het bloot omdat selfs die ANC nie dadelik alles kon verbrou wat sedert 1652 plaaslik opgebou is nie. Daar word graag beweer dat Mandela swart-wit versoening bevorder het. In werklikheid het Mandela bloot die verontwaardigde blankes probeer paai oor die hemelskreiende verraad van magsoorgawe pleks van die plegtig beloofde magsdeling.

“Groot was my verbasing verlede week toe ek ‘n dokument [AV30] lees wat sê vir die Afrikaanse gemeenskap sedert 1994 is die ‘aanpassing om te beweeg vanaf die binnekring van mag na ‘n stand van bykans politieke magteloosheid, ingrypend en selfs traumaties.'” Die onderwerp moes uiteraard die Afrikanergemeenskap gewees het. Oor Afrikaners se trauma het ek reeds geskryf: “Kulturele trauma en die Afrikanerdom” (Praag 13.10.2018). Iemand soos Titus is sedert 1994 buitensporig bevoordeel, gevolglik put hy eerder vreugde en welvaart as trauma uit die nuwe Suid-Afrika. Dat Afrikaners gegrief oor die ANC-owerheid se miskenning van Afrikaans asook die agteruitgang van (ordentlike) Afrikaans is, skeel vir Titus blykbaar min.

Een van Titus se besware teen AV30 is van ‘n kwantitatiewe aard. Soos die ANC so graag doen, verhef Titus kwantiteit bo kwaliteit. “Dit is natuurlik onsinnig, want die meeste Afrikaanssprekendes was nie in die binnekring van die mag nie. Die verwysing na die ingrypende en selfs traumatiese politieke magteloosheid is nie my indrukke van talle Afrikaner-organisasies, kollegas en vriende nie.” Wat Titus hier doen, is om die mengeltaal Kaaps sonder meer as Afrikaans te beskou, sodat dit kan volg dat die meerderheid Afrikaanssprekendes bruin is. Hy maak ook die skuif van Afrikaanse na Afrikaner-organisasies.

Die ATKV wás vóór 1994 ‘n Afrikaner-organisasie wat Afrikaans, insluitende taalsuiwerheid, bevorder het. Die ATKV het weens transformasie ontaard in ‘n Afrikaanse sowel as nie-Afrikaanse organisasie wat taalsuiwerheid nooit openlik bevorder nie; eerder die brouseltaal Kaaps. Soortgelyke ontaarding is ook by ander eens Afrikaner- en Afrikaanse instansies waarneembaar, hoewel dikwels nie in dieselfde buitensporig oordrewe mate as by die ATKV nie.

Ek vra my af: Behoort die ATKV nie eerlikheidshalwe die AHi se voorbeeld te volg deur sy naam te verander en Afrikaans daaruit weg te laat nie? Ek is in my siel oortuig dat die benaming Meertalige Multikulturele Vereniging (MMV) baie duideliker uitdrukking gee aan wat die ATKV sedert 1994 geword het: meertalig, bv Afrikaans en Kaaps; multikultureel, bv christelik en Moslem. Die letternaam MTMKV kan ook oorweeg word. Al is dit langer as MMV, het dit die voordeel dat MK daarin voorkom, wat kan help om die soort medeburgers te lok waarna enige egte ANC-gedienstige instansie behoort te streef.

AV30 “praat verder van die ‘ingrypendheid van wegbeweeg vanaf die verlede en die eise wat elke dag bring, is so sterk en oorweldigend.’ Daar is nie kans om vorentoe te kyk vir die Afrikaanse taal se behoud en bevordering nie, aldus die dokument. Daarom dan ‘n nuwe visie, ‘n strategie en projekte. Liewe krismis! Wat van al die bestaande projekte? Wat ‘n terugwaartse stap. En dit nogal in die naam van Afrikaans. Die wegbeweeg van die verlede ingrypend? Terug na die vyandsbeelde?”

Wat is dit wat aan Titus se getransformeerde siel knaag en hom so negatief stem oor ‘n opregte poging, soos AV30, om Afrikaans te bevorder? Myns insiens is die kern van Titus se misnoeë dat dit drie Afrikaanssprekende blankes is wat daardie dokument oor Afrikaans opgestel het. Aangesien die meerderheid Afrikaanssprekendes, volgens Titus se siening van Afrikaans, bruin is, moet bruines volgens sy insig vanselfsprekend by enige Afrikaansprojek betrek word. Die bruines moet verkieslik ook in die meerderheid wees, sodat die heil van Kaaps pleks van Standaardafrikaans gedien kan word; dus ‘n opset soos in die raad van die Afrikaanse Taalmuseum en -monument: Naas die direkteur, Michael Jonas, “vyf bruin lede, een swarte, een Indiër en een blanke. Bruin mense oorheers die raad teen ‘n koers van ses uit nege” (Praag 12.08.2018). Daarby is die enigste blanke raadslid nie ‘n taalkundige nie, maar ‘n sosioloog en terselfdertyd ‘n militante ANC-aktivis. Myns insiens is dit die soort opset wat Titus vir Afrikaans verkies bo die drie blanke Afrikaanssprekendes wat AV30 opgestel het. Wat vir Titus ook onvergeeflik is, is dat Kaaps nie as die gesalfde toekoms van Afrikaans in AV30 opgehemel word nie. Trouens, Kaaps word nie eens genoem nie.

Jaco Kirsten

In sy boek, Maties en Afrikaans: ‘n Besondere verhouding, 1911-2011 (Pretoria: Protea Boekhuis, 2013, 261p, R150), skryf Pieter Kapp: “Leopold Scholtz se stelling dat vir bruin mense Afrikaans ‘n instrument is, maar vir Afrikaners ‘n deel van hulle identiteit, is iets wat nie geïgnoreer kan word nie” (p 186). Hiervolgens is Afrikaans vir Titus bloot iets wat soms bruikbaar kan wees, maar andersins opsioneel is, bv as skoolonderrigmedium vir sy kinders. Vir Afrikaners, daarenteen, is Afrikaans ‘n noodsaaklike deel van hulle identiteit; myns insiens die kern van hulle kultuur. Om hierdie rede is daar baie groter erns en opregte besorgdheid oor Afrikaans by Afrikaners as by bruin mense.

Kapp noem: “Die bruin middelklas verengels vinnig” (186). In die AV30-dokument (p 4) word die “vinnige verengesing van die bruin middelklas” ook genoem. Kapp skryf verder: “Min bruin Afrikaanssprekendes is bereid om in die openbaar ongekwalifiseerd standpunt vir Afrikaans in te neem” (186). Bruines maak egter alewig aanspraak op die reg om by alles betrek te word wat met Afrikaans te make het. As blankes dan besorgdheid oor die stand en toekoms van Afrikaans uitspreek, is die kenmerkende reaksie uit bruin geledere dat alles wel met Afrikaans is. Dit geskied in die bruines se klimaat van die opsionaliteit/ontbeerlikheid/versaakbaarheid van Afrikaans en natuurlik ook omdat die bruin elite die ANC as bevryders verheerlik, wat insluit bevryding van Afrikaners se politieke mag asook die prominensie van (ordentlike) Afrikaans.

Jaco Kirsten

Dit bring my by die joernalis, Jaco Kirsten. “Tydens Kirsten se optrede op die Woordfees [in Stellenbosch in 2010] het ‘n bruin joernalis hom dit verkwalik dat hy gesê het dat Engafrikaans [bv Kaaps] hom grief. Dit impliseer [glo] dat suiwer Afrikaans diskriminerend is en deur Afrikaners gebruik word om hul wit bevoorregting te verskans” (186). Dit is die soort substansielose, retoriese twak waarmee ‘n mens deesdae om iedere hoek en draai gekonfronteer word.

Kirsten antwoord: “Wie se skuld is dit dat die aktiviste vir Afrikaans tans oorwegend uit wittes bestaan? Is dit Afrikaners se skuld of diegene s’n wie se vooroordeel opregte bedoelings verdag maak? As mense se agterdog (of is dit afkeer?) jeens Afrikaners groter as hul liefde vir Afrikaans is, moet mens jouself afvra of sulke mense nie self ‘n soort kulturele apartheid wil bevorder nie. Asof hulle ‘n taal die rug sal toekeer eerder as om hande te vat met Afrikaners. Kulturele spiteful-geit, enigiemand? Ek wens opreg dat ‘n paar pro-Afrikaanse bruin kommentators in die openbaar sal vra: ‘Hoe kan ek ‘n bydrae lewer?’ In plaas van: ‘Ag, dis al weer die Boere wat kerm,’ of die al hoe meer verdagte: ‘Dis eintlik ons taal!'” (186-187).

Dit is veral die Afrikaanstaalkundige, Christo van Rensburg (1938-2018), wat sedertdien nuwe stukrag gegee het aan die versinsel dat bruin mense Afrikaans geskep het. Ek moet Van Rensburg se jongste boek nog bespreek: Van Afrikaans gepraat (Pretoria: Lapa Uitgewers, 2018, 155p, R250). Mense soos Danny Titus en Christo van der Rheede word na een Afrikaansbyeenkoms na die ander genooi om “saam te praat” oor Afrikaans asof hulle Afrikaanslojaal is en gesaghebbend tot die gesprekke kan bydra. In werklikheid het hulle doelbewus verseker dat hulle kinders Engelse skole bywoon. Ek noem hulle en ander diesulkes valse profete van Afrikaans. Vir Afrikaans is daar geen heil te vinde as hierdie soort meelopers betrek word nie. Uit wat hier bo oor Titus se artikel gesê is, is dit baie duidelik dat hy, wat AV30 betref, besig met boikottaktiek is; iets wat so kenmerkend van die politiek van bruines in veral die jare tagtig was.

Ander reaksies

Voordat ek die AV30-dokument in besonderhede bespreek, gee ek ‘n aanduiding van die ander reaksies. AV30 is ‘n uitvloeisel van ‘n beraad van Afrikaanse instansies wat in 2017 plaasgevind het. Die AV30-gespreksdokument, gedateer 1 September, is vroeër vanjaar op die internet gepubliseer. Dit is aan die begin van November in Clubview tydens ‘n opvolgbyeenkoms van Afrikaanse instansies bespreek. Wat ontstellend is, is die geringe belangstelling wat die AV30-dokument en hierdie byeenkoms ontlok het. Min nabetragting kan op die internet of elders opgespoor word. Afrikaans as sodanig wek deesdae kommerwekkend min belangstelling in die hoofstroom-inligtingsmedia. Hou gerus dop hoe bitter min berigte oor Afrikaans en nog minder reaksies daar op Netwerk24 is. Wat was die reaksie van die Afrikaanse koerante op AV30? “Ek hou my doof, ek hoor niks, ek hou my stom, ek maak my mond nie oop nie” (Psalms 38:14).

Tydens die Clubview-byeenkoms is tot die gevolgtrekking gekom dat daar slegs in drie van die nege provinsies, naamlik die Wes-Kaap, Noord-Kaap en Gauteng, ‘n groot genoeg konsentrasie van Afrikaanssprekendes is om die oorlewing van Afrikaans aldaar as ‘n realistiese moontlikheid te beskou. Die oorlewing van Afrikaanse skole kan deur privatisering moontlik gemaak word. Afrikaanse skole word nie en sal na verwagting ook nie deur die owerheid bevorder word nie. In hierdie verband is na Namibië verwys, waar die staatskole verengels het en daar min privaat Afrikaansskole voortbestaan.

Die ANC-bewind word tereg gekarakteriseer as sosialistiese staatsnasionalisme. Uit hierdie oord kan geen steun vir Afrikaans verwag word nie. Die ANC-regering is so ondoeltreffend dat hy nie eens in die basiese behoeftes van sy ondersteuners voorsien nie. Afrikaners as nie-ondersteuners van die ANC is dus op eie inisiatief en privaat hulpbronne aangewese vir wat hulle ten behoewe van mede-Afrikaners en Afrikaans wil vermag.

Hierdie gevolgtrekkings onderskryf wat in die AV30-dokument (p 9) staan: “Enige formele staatshulp of staatsfinansiering aan Afrikaanse taal- en kultuurgebaseerde openbare instellings soos skole, aftreeoorde, verenigings en klubs sal die uitsondering of heeltemal afwesig wees” en op bladsy 10: “Gemeenskappe sal toenemend na hul eie belange in hul woonbuurt of dorp moet omsien.”

AV30-dokument

Die AV30-dokument is deur Bertus de Villiers, Deon Geldenhuys en Heinrich Matthee opgestel. Die teks en illustrasies beslaan 16 bladsye. Albei Titus se aanhalings kom van die eerste bladsy en nie een van die twee is akkurate weergawes nie. Baie van die inligting in AV30 het nie direk met Afrikaans te make nie en dien veel eerder as agtergrond of breër konteks. Besware wat geopper kan word, is eerstens dat nie omskryf word wat onder Afrikaans verstaan word nie. Dit is myns insiens noodsaaklik dat die brouseltaal Kaaps uitgesluit word omdat daar geen heil te vinde is in ‘n stryd om die behoud van ‘n taal wat nie duidelik van Engels onderskei kan word nie. ‘n Noodlottige gevolg is dat die noodsaaklikheid van suiwer(der) Afrikaans glad nie in AV30 genoem word nie. Geen pleidooi vir taalsuiwerheid word gelewer nie terwyl dit noodsaaklik is dat Afrikaans uit eie reg, dus as wesenlik ‘n nie-Engelse taal, naas Engels moet voortbestaan.

In AV30 word die potpourri/mengelmoes-benadering van nóg vis nóg vlees gevolg: “Die breë Afrikaanse taal- en kultuurgemeenskap bestaan uit verskeie subgroeperinge aangesien Afrikaans een taal is met vele subkultuurgemeenskappe. Vanweë die historiese uniekheid van die Afrikaanse taal en kultuur is daar ‘n wye verskeidenheid groepe wat elk ‘n eiesoortige bydrae tot die Afrikaanse taal en kultuur maak – byvoorbeeld die Kaapse Klopse, kunstefeeste, AfriForum, Orania en die ATKV se unieke bydraes. Die Afrikaanse taal en kultuur is ‘n model van veelheid eerder as eenheid. ‘n Pragmatiese benadering kan meebring dat verskeie Afrikaanse taal- en kultuurbelangegroepe uit verskeie gedeeltes van die land hul prioriteite rondom die Afrikaanse taal en kultuur kan ontwikkel en nastreef” (p 11). Hierteenoor kan gestel word: Eenheid eerder as verskeidenheid bevorder mag; ook in die geval van ‘n taal wat in ‘n bose omgewing deur ondergang bedreig word.

Tweedens is daar die afgewisselde gebruik van “Afrikaanse” en “Afrikaner-” wat die teks blootstel aan die die soort kritiek wat deur Titus uitgespreek is. Afrikaanse kultuur (in soverre daar so iets is) is meer omvattend as Afrikanerkultuur. Dit kan nie sonder meer aangeneem word dat alle lede van die Afrikaanse kultuur so vreedsaam sal saamleef en saamwerk soos lede van Afrikanerkultuur nie. Daar word in AV30 ‘n eendersheid en harmonie veronderstel wat nie (noodwendig) daar is nie. Veral onder die bruin elite is Afrikaans nie so ‘n belangrike faktor dat dit politieke verskille sal oorbrug en hulle tot “hande vat” met blankes sal aanspoor nie. In AV30 word ‘n ander en myns insiens onrealitiese standpunt gehuldig: “Alhoewel daar verskillende groeperinge binne die algemene Afrikaanssprekende gemeenskap is, moet Afrikaans as ‘n samebindende faktor gebruik word terwyl na verskillende behoeftes omgesien kan word” (p 11).

Wat in die stryd om die behoud van Afrikaans aanvaar moet word, is dat Afrikaners nie op ondersteuning van enersyds die ANC-regering en andersyds bruin mense (veral die elite) kan staatmaak nie. In die konteks van die AV30-dokument sou dit klaarblyklik hoogs funksioneel wees om eeder die term Afrikaner sonder voorbehoude te gebruik en liewer Afrikaners en Standaardafrikaans as uitgangspunte te aanvaar. Dan word ‘n verskerpte fokus en konkreter resultate moontlik.

Die teks begin met die korrekte waarneming dat die land/inwoners in ‘n oorgangsproses verkeer. Van ‘n suksesvolle land wat ‘n sterk Europese aanskyn/inslag gehad het, word sedert 1994 fluks gevorder na die droewige status van ‘n onmiskenbaar tipiese Afrika-land. Swart oorheersing/”supremacism” is nie in die belang van die land en die meeste van sy inwoners nie. “Geeneen kan met enige akkuraatheid voorspel waarheen die proses vir die Afrikaanse taal en kutuurgemeenskappe lei nie” (p 1). Wat myns insiens met stelligheid gesê kan word, is dat die blankes, insluitende die Afrikaners en daarmee saam Afrikaans, tot agteruitgang en uiteindelike vernietiging gedoem is tensy doeltreffende stappe sonder versuim gedoen word.

“Die kern van Visie 2030 is om by te dra tot ‘n gesprek oor ‘n volhoubare toekoms vir die Afrikaanse taal en kultuur, oftewel die versekering van taal- en kulturele vryheid wat mense toelaat om hul taal te kies en te benut en hul kultuur te ontwikkel om sodoende ‘n lewe te lei wat hulle verkies” (p 1). Daar is geen rede om aan die opregte bedoelings van die opstellers te twyfel nie. ‘n Eerlike poging word aangewend om Afrikaans te bevorder. Die uitkoms is gebrekkig, maar dit is baie makliker om die opstellers te kritiseer, soos Titus doen, as om met beter voorstelle vorendag te kom.

Die kernprobleem is die onverkwiklike situasie waarin Afrikaners hulle, sonder hulle eie toedoen, sedert 1994 bevind. Die grondslag waarop die nuwe Suid-Afrika funksioneer, is foutief en verwerplik en saboteer in groot mate pogings om binne hierdie opset ‘n beter bedeling vir Afrikaners en Afrikaans te bewerkstellig. In hierdie stelsel is die enigste heilsame weg blykbaar groter militantheid; om duidelik, kragdadig en konfronterend/hardegat (eerder as versoenend/paaiend) die Afrikaner se saak te stel en op resultate aan te dring; dus om te eis waarop ons geregtig is. Maar omdat die land op ‘n grondig verkeerde en dwase grondslag funksioneer, lê die uiteindelike heil vir Afrikaners buite hierdie stelsel, bv in selfbeskikking in ‘n eie tuisland.

Daar is te veel tekens van politieke byderwetsheid in AV30. In die laaste paragraaf op bladsy 1 is daar ‘n kniebuiging na feminisme, “In haar verskeidenheid”, en op bladsy 3, “in haar breedste”, pleks van “in sy verskeidenheid/breedste.” ‘n Nie-politieke, inklusiewe benadering (“die breedste moontlike spektrum” – p 1) word nagestreef, wat in die praktyk reeds telkens as nutteloos vir Afrikaans bewys is. Die opstellers poog selfs om die “historiese verdeeldheid binne die Afrikaanse gemeenskap te oorbrug” (p 1) deur die modieuse breë weg van inklusiwiteit te bewandel. Dit is fataal, soos later blyk: “Die bevordering en ontwikkeling van Afrikaans as spreek- en onderrigtaal vereis inklusiwiteit” (p 11). Dit word nie van Engels vereis nie. Waarom dan van Afrikaans? Afrikaans kan eksklusief ontwikkel word, veral wat betref die grootste moontlik onafhanklikheid van Engels. Aan tale wat in groter mate aan Afrikaans verwant is, soos Nederlands en Duits, kan, soos voorheen, na goeddunke, met die oog op oorname of aanpassing, ontleen word.

“Visie 2030 rus op twee pilare. Eerstens berus dit op internasionale ervarings wat die erkenning en beskerming van taal- en kultuurgroepe se regte betref en tweedens moet dit vir die verskillende gemeenskappe wat hulle met die Afrikaanse taal- en kultuurgemeenskap vereenselwig prakties en finansieel haalbaar wees … Visie 2030 is dus daarop gemik om ‘n breë visie te ontwikkel wat hopelik algemene steun onder Afrikanerorganisasies, Afrikaanssprekendes en Afrikaanse belanghebbendes kan genereer ongeag hul politieke oortuigings” (p 2). Amptelike internasionale regte, bv minderheidsregte, word egter nie in die ná-1994 Suid-Afrikaanse konstitusionele oerwoud erken nie. Die net word inklusiwiteitshalwe ook so wyd gespan dat sinvolle resultate kwalik behaal kan word. Die ATKV en Praag kan nie in dieselfde keurslyf gedruk word nie. Eersgenoemde is op die breë weg na die verderf terwyl laasgenoemde op die smalle weg na uitmuntendheid is. By AV30 is ‘n minder ambisieuse benadering wenslik deur eerder op onmiskenbaar Afrikaner- en (Standaard)Afrikaanse belange te konsentreer.

Op bladsy 3 toon die samestellers heldere insig in wat die 1990/94-ramp vir Afrikaners en Afrikaans meegebring het (maar let op die steurende afwisseling van “Afrikaanse … kultuur” – te breed – en “Afrikaners”): “Daar is ongetwyfeld ‘n persepsie van uitgesluit word, van onsimpatiekheid en selfs vyandigheid teenoor die Afrikaanse taal en kultuur, en ‘n gevoel dat die waardes waarvoor Afrikaners staan, telkens geminag word. Ons besef dat Visie 2030 nie die politieke klimaat kan verander nie, maar dit kan wel ‘n basis bied vir gemeenskappe om na hul eie behoeftes om te sien ter bevordering van die Afrikaanse taal en kultuur. Ons vertrou dat Visie 2030 hoop en fokus kan bied aan almal wat Afrikaans as hul taal van keuse praat en wat deel voel van die Afrikaanse kultuurgemeenskap.” Daar word dus gepoog om die beste van ‘n slegte saak te maak, wat (prysenswaardige) moed en selfs ‘n mate van optimisme weerspieël.

“Visie 2030 is nie daarop gemik om die Afrikaanse taal en kultuur in opposisie tot ‘n nasionale patriotisme en liefde vir Suid-Afrika te ontwikkel nie” (p 3). Inklusiwiteit word hier dermate aan die orde gestel dat dit selfs by Titus guns sal vind. Ons word aangesê om patrioties en lief vir die nuwe Suid-Afrika te wees al is dit vir Afrikaners onmoontlik. Die opsie van ‘n eie tuisland vir die vrye uitlewing van Afrikanerkultuur word glad nie ter sprake gebring nie. Die Afrikaner is glo “onlosmaaklik deel … van Suid-Afrika … [en] die kontinent van Afrika” (p 3).

“Die moderne wêreldtendens is juis dat state ‘n gemeenskaplike patriotisme bevorder deur taal- en kultuurverskeidenheid te erken … Die erkenning van taal- en kultuur-uniekheid is … ‘n basis om gesamentlike patriotisme te bevorder” (p 3). Maar dit is tog baie duidelik dat die ANC-regering Afrikaans en alles wat met Afrikanerkultuur te make het, minag, gevolglik is dit misplaas om patriotisme en liefde vir die nuwe Suid-Afrika van Afrikaners te verwag. Afrikaners word “ware Afrikane” genoem terwyl Tuisland-Afrikaners hulle nie noodwendig aan Afrika gebonde voel nie. Dit kan vir Afrikaners hoogs bevrydend wees om as etniese groep op ‘n ander kontinent in herwonne vryheid wortel te skiet.

Op bladsy 5 staan: “Die politieke dinamika van die staat is tans nie dié van ‘n gesonde demokrasie nie.” Ons sit met “‘n de facto-eenpartyregering.” In werklikheid is hierdie “demokrasie” fundamenteel ‘n misbaksel. “Daar is wel goeie tekens in die onafhanklikheid van die media.” In die hoofstroom sing almal egter die deuntjie van politieke korrektheid en kulturele marxisme. Daar is glo ook gevalle van “robuustheid van die regbank te sien” maar dan word dit tereg dadelik soos volg gekwalifiseer: “Die regbank was tot dusver nie in die algemeen simpatiek teenoor die behoeftes van taal- en kultuurgemeenskappe nie. Afrikaanssprekendes sal toenemend op hul eie vindingrykheid en hulpbronne aangewese moet wees om hul taal en kultuur in die privaat milieu te bevorder en kan nie berus op politieke steun nie” (p 5).

Op bladsy 11 word gepoog om informele selfbeskikking (maar nie daadwerklike/statutêre outonomie of ‘n Afrikaner-tuisland nie) as ‘n moontlikheid voor te hou. Weer word die (ydele) hoop op internasionale voorbeelde gevestig, terwyl ander maatstawwe in Afrika en veral die nuwe Suid-Afrika geld. Byvoorbeeld, rassediskriminasie, raskwotas en onteiening sonder vergoeding word as algemeen geldige en aanvaarde praktyk ten koste van blankes gepropageer en gewetenloos toegepas. Die sosiale ingenieurswese van die ANC waarvolgens blanke gemeenskappe, bv hulle woongebiede en inrigtings soos skole, tot multikulturaliteit gerysmier word, word glad nie afdoende in AV30 in ag geneem nie.

“‘n Vorm van formele outonome ‘regering’ vir die Afrikaanse gemeenskap of ‘selfbeskikking’ in ‘n formele sin van die woord in 2030 lyk tans onwaarskynlik en die klem sal waarskynlik val op privaat inisiatiewe en die werksaamhede van nie-regeringsorganisasies. Dit is waarskynlik dat Afrikaners en/of ander Afrikaanse gemeenskappe wat belangstel in die praktyk groeiende selfbestuur deur hul gemeenskapsorganisasies sal geniet – of dit nou amptelik erken word, polities aanvaar word of bloot ‘n werklikheid is wat gevestig is. Dit bly egter ‘n moontlikheid (en hoop) dat die grondwetlike beloftes van artikels 185(1)(c)* en 235** ten opsigte van gemeenskapsrade in die Wes-kaap of in ander dele van die land prakties beslag sal kan kry. Daar is veelvoudige internasionale voorbeelde waar taal- en kultuurgemeenskappe informele magte bekom om na hul taal- en kultuurerfenis om te sien. Selfs indien formele gemeenskapsrade nie opgerig word nie, kan die Afrikaanse gemeenskap by wyse van informele plaaslike komitees en verenigings na hul eie taal- en kultuurbelange omsien en in die proses selfs dienste aan die breë plaaslike gemeenskap verskaf. Internasionale gevallestudies bewys hoe self-inisiatief bevorderlik is vir taal- en kulturele oorlewing en ontwikkeling. Verskillende plaaslike gemeenskappe kan met mekaar saamwerk; hulpbronne en fasiliteite deel; en hul eie leefomstandighede verbeter” (p 11). Blankes word reeds toegelaat om soms op eie inisiatief bv paaie te herstel en vullis te verwyder omdat die onbekwame en korrupte owerhede versuim om dit te doen. Dit is heel moontlik die enigste soort “selfbeskikking” wat aan die blankes gegun sal word: om ter wille van (veral) die ander op te offer deur (gedwee en gratis) diensbaar te wees.

[* Artikel 185(1)(c): “to recommend the establishment or recognition, in accordance with national legislation, of a cultural or other council or councils for a community or communities in South Africa.”

** Artikel 235: “The right of the South African people as a whole to self-determination as manifested in this Constitution, does not preclude within the framework of this right, recognition of the notion of the right of self-dermination of any community sharing a common cultural and language heritage, within a territorial entity in the Republic or in any other way, determined by national legislation.”]

Wat AV30 voorsien en bepleit, is selfgefinansierde Afrikaanse kleuter-, laer-, sekondêre en hoërskole (p 13) terwyl ek dink dat sterker druk op die ANC-regering geplaas behoort te word vir genoeg sulke staatsgefinansierde Afrikaanse skole in ruil vir die reuse belastingbydrae wat Afrikaners teen wil en dank lewer. Dit geld ook vir tersiêre onderwys, bv universiteite, wat glad te geredelik toegelaat word om te verengels, met misleide, verloopte Afrikaanssprekende blankes wat die voortou in die onderploeging van Afrikaans neem. Hierdie elemente op eens Afrikaanskampusse word glad nie genoegsaam verguis en gestigmatiseer nie. Daar word in AV30 voorgestel dat sakelui verblyfgeriewe vir bv Afrikaanse leerlinge en studente op ‘n kommersiële grondslag voorsien (p 14). Eksklusief blanke of Afrikaanse koshuise, ouetehuise, ens, word egter nie deur die ANC-regering geduld nie. Verpligte rasse- en taalintegrasie (nie uitsluitlik wit en nie uitsluitlik Afrikaans) word afgedwing. Daar is in AV30 nie genoeg tekens van ‘n duidelik besef van die fundamentele boosheid van die ANC nie.

Daar is glo “meriete om ‘n nasionale Afrikaanse forum te skep waar organisasies en verenigings ten minste jaarliks met mekaar gesels; mekaar ondersteun en bemoedig; kennis uitruil; projekte bespreek, uitstallings hou; uitvoerings aanbied; ensovoorts. ‘n Afrikaanse forum kan selfs saamval met taal- en kunstefeeste wat in streke aangebied word. Die Afrikaanse Taalraad [ATR] kan byvoorbeeld so ‘n funksie vervul” (p 15). Dat AV30 hom daarvan weerhou van die stigting van nog ‘n Afrikaansinstansie aan te beveel, word verwelkom. Om vertroue in die ATR te stel om die funksie van ‘n nasionale Afrikaanse forum te vervul, is egter om ‘n uiters flou perd op te saal.* Wat Afrikaans broodnodig het, is minder maar beter liggame; dus gesuiwerde Afrikaansinstansies. Byvoorbeeld, die ATKV kan ‘n positiewe rol vir Afrikaans en Afrikaners vervul mits hy hergetransformeer word tot die soort instansie wat hy eens was. Daar is tans nie ‘n enkele Afrikaansinstansie wat ‘n veldtog vir taalsuiwerheid voer nie. By hulle almal weeg politieke oorwegings swaarder as die belange van Afrikaans. Polities korrek word nie beswaar teen geradbraakte, Engelsbesoedelde “Afrikaans”, bv Kaaps, gemaak nie omdat dit veral bruin sprekers aanstoot kan gee. ‘n Gesuiwerde Afrikaansinstansie sou eenvoudig van alle Afrikaanssprekers vereis/verwag om Afrikaans so suiwer moontlik te praat en te skryf.

[* Die Afrikanerbond het kommer “uitgespreek oor die feit dat die Afrikaanse Taalraad nie altyd die voorvegter vir Afrikaans is nie … dat van die standpunte soms polities korrek is, sonder dat die belang van Afrikaans bevorder word” (OJO Ferreira, Broederskap: Eeufeesgeskiedenis van die Afrikaner-Broederbond en die Afrikanerbond, 1918-2018, Randburg: Die Afrikanerbond, 2018, p 224 – Praag 23.09.2018). Hierdie kritiek is veral toepaslik op die ATR se oorentoesiastiese bevordering van Kaaps eerder as Standaardafrikaans.]

“Indien ‘n duidelike visie vir 2030 ontwikkel word, kan die Afrikaanse gemeenskap met die regering in gesprek tree om ‘n kultuurakkoord – ‘n kontrak, ‘n verbintenis – te sluit. Die oogmerk van so ‘n kultuurakkoord is enersyds om die Afrikaanse gemeenskap se landsgebondenheid aan en patriotisme vir Suid-Afrika te bevestig en andersyds om regeringsteun en -begrip te kry vir Visie 2030 en die operasionalisering van aspekte van die Grondwet wat dormant gebly het. Een van die oogmerke van die kultuurakkoord kan wees om praktiese beslag te gee aan artikels 185 en 235 van die Grondwet en om die informele aard van selfregering en die voordele daarvan te erken. Die kultuurakkoord kan ook as basis dien vir ‘n jaarlikse finansiële bydrae deur die regering aan Afrikaanse onderwys en ander gemeenskapsdienste wat andersins deur die regering gelewer sou moes word” (p 15).

Hiermee word erkenning aan die ANC-regering gegee terwyl my standpunt is dat die blanke kiesers nooit tot politieke magsoorgawe ingestem het nie. In hierdie sin is die ná-1994-regering onwettig. Daar kan geredeneer word dat al is die ANC-regering nie de jure nie, dit de facto is en dat ons daarom maar vir lief moet neem om dit as ‘n magsfaktor te erken. AV30 is waarskynlik ooroptimisties oor die moontlikheid om ‘n kultuurakkoord met die regering aan te gaan. Of die ANC daartoe instem of nie, het die geskiedenis bewys dat die ANC hom nie noodwendig steur aan wat ook al met wie ook al ooreengekom is nie. Tydens wat eufemisties “die oorgangsproses” (1990/4) genoem word (eintlik die ondergangsproses van die blanke bewind en die land), is by meer as een geleentheid ‘n akkoord met die ANC aangegaan waarvolgens hy sy geweld sou opskort. Die ANC is egter toegelaat om vol te hou om onverminderd geweld te pleeg (sy “People’s War”) en terselfdertyd met grondwetlike onderhandelinge voort te gaan. Dit sou goed en reg wees as Afrikaners die koste van bv privaat Afrikaansonderwys van die staat terugeis. As belastingbetalers is hulle immers op Afrikaans-staatsonderwys geregtig maar hulle word dit grootliks en daarby toenemend ontsê. Daar was egter al talle pogings om bv die reuse bedrae wat instansies en individue aan veiligheid bestee van die hoogs ondoeltreffende owerheid terug te eis, maar sonder enige sukses. Ten behoewe van Afrikaans sal seker nie beter gevaar word nie.

Die Genootskap van Regte Afrikaners (GRA) is op 14 Augustus 1875 in die Paarl gestig. Al hoe meer mense huldig 14 Augustus as Afrikaansdag. AV30 is te polities byderwets om dit voor te stel, maar Afrikaners as bedreigde etniese groep behoort terselfdertyd ook Afrikanerdag te vier. Ons kan dan drink op die gesondheid van die Afrikaner. Hy het dit nodig.

Leon Lemmer: Nasionalisme teenoor globalisme – Lauren Southern en Ricardo Duchesne

Lauren Southern (gebore in 1995) is ‘n aantreklike Kanadees wat haar politieke idees as regs eerder as konserwatief beskryf. Sy is reeds op Praag (14.07.2018) bekend gestel. Tot Maart 2017 was sy ‘n joernalis by Rebel Media, wat deur Ezra Levant (gebore in 1972) gestig is. Sedertdien doen sy onafhanklik joernalistieke werk. Levant was aktief betrokke by die Unite the White-beweging (1996-2003) in Kanada en was daarna die redakteur van die Western Standard (2004-2007) in Calgary, Alberta. In 2006 het hy heelwat opspraak verwek deur die Deense Mohammed-spotprente te publiseer. Levant het naas ander boeke twee uitstekende werke gepubliseer, wat ek nog wil bespreek: Shakedown: How our government is undermining democracy in the name of human rights (2009, 234p; Amazon Kindle $13,79) en Trumping Trudeau: How Donald Trump will change Canada even if Justin Trudeau doesn’t know it yet (2017, 102p; Amazon Kindle $5,74).

Hierdie rubriek handel egter veral oor Southern. As regse aktivis is sy net so bedrywig soos Milo Yiannopoulos (gebore in 1984) (Praag 7.10.2017), maar anders as die homoseksuele Yiannopoulos is Southern se standpunt dat daar net twee geslagte is. Sy is ook teen militante feminisme gekant. In Mei 2017 het sy in die moeilikheid in Italië beland toe sy wou verhoed dat skepe onwettige immigrante of vlugtelinge uit die Middellandse See red. Sy is sterk teen veral Moslem-immigrante gekant en is om hierdie rede hertoelating tot Brittanje geweier. In Julie 2018 was sy in Australië en het sy ‘n T-temp met die bewoording “It’s OK to be white” gedra as teenvoeter vir “Black is beautiful.” In Australië het Southern sowel ondersteuning as teenstand ervaar. Na aanleiding van Southern se T-hemp: Onder die leiding van blankes is Suid-Afrika vóór 1994 tot die voorspoedigste land in Afrika ontwikkel. Ons as blankes moet dus nie toelaat dat skuldgevoelens by ons aangewakker word deur elemente wat openlik verklaar het dat hulle, ten einde die politieke mag te bekom, bereid was om die land tot in die grond af te breek nie; iets wat hulle sedert 1994 eintlik steeds doen.

In Augustus vanjaar is Southern se besoek aan Nieu-Seeland gesaboteer op ‘n manier soortgelyk aan die taktiek wat plaaslik en elders, bv in Nederland, teen Steve Hofmeyr gebruik is: Die eienaars van die lokale waarin sy sou optree, het weens politieke inmenging hulle toestemming vir die byeenkomste teruggetrek. Daar is beweer dat dit in die openbare belang gedoen is terwyl sy aanvoer dat daar geen sprake van haatspraak by haar is nie en dat vryheid van uitdrukking weens sulke optrede ondermyn word. Wat van besondere plaaslike belang is, is dat Southern in Junie vanjaar ‘n dokumentêre video oor Suid-Afrikaanse plaasmoorde en die kwessie van grondherverdeling vrygestel het. Dit is op die internet beskikbaar. Sy is onthuts oor die wrede marteling wat so kenmerkend van plaasmoorde is. Daarenteen laat sy haar positief oor Orania uit. Kort hierna, in Augustus, is Ernst Roets se boek oor dieselfde onderwerp gepubliseer: Kill the Boer: Government complicity in South Africa’s brutal farm murders (2018, 413p; Amazon Kindle $11,49).

Hierdie ronde skryf ek egter oor Southern se boek, Barbarians: How Baby Boomers, immigration, and Islam screwed my generation (Toronto: Rebel Media, 2016, 90p; Amazon Kindle $5,74). Baby Boomers is die Amerikaanse benaming vir die geslag wat ná die Tweede Wêreldoorlog gebore is. In haar erkennings bedank sy haar pa vir sy wysheid en spreek sy die hoop uit dat haar generasie ‘n skild teen barbaarsheid en globalisme sal wees en ‘n bydrae tot die behoud van (Westerse) beskawing sal lewer (Kindle 45). Oor Southern word gesê: “She is an avid reader and lover of liberty, individualism and responsibility” (1184). In sy voorwoord beskryf Ezra Levant die outeur as: “a right wing millennial with a cause” (56).

Southern was in Kanada op skool en universiteit, hoewel sy net die eerste twee jaar van haar graadstudie voltooi het. Soos in Amerika is onderwys in Kanada deurspek met linkse politieke propaganda, soos ook al hoe meer in Suid-Afrika die geval is. “I was completely equal to everyone, which is to say average and mediocre. I was taught that diversity is unity. That to regress is to progress” (114), wat herinner aan die lof vir die nuwe demokratiese Suid-Afrika. Danksy die behoudende opvoeding wat sy tuis ontvang het, kon Southern haar gesonde(r) uitkyk op die werklikheid behou; “correcting my own flawed education … I think I’m slowly gaining on reality. If the rest of my generation are going to follow suit, they’re going to have to reckon with many of the same facts” (126).

Sy lys dan hierdie vyf feite vir haar tydgenote: “[1] They’ll have to accept that they’re not all that special, and greatness is measured in hard-earned victories, not participation trophies. [2] They’ll have to accept that Western ideals have shaped our cultures into some of the greatest, freest, most generous, most decent, most egalitarian, and most peaceful on Earth. [3] They’ll have to accept that it’s not Christian terrorism to push back as hard as possible against Muslim invasion. [4] They’ll have to accept the rights guaranteed by Western ideals exist because our civilization was willing to shed blood in order to shut down its enemies, rather than provide safe spaces to savages. And [5] most importantly, they’ll have to accept that diversity is not a strength; it’s a weakness. Its legacy is not peace and love, but division and hate” (132).

“While pride in the West has been ruthlessly suppressed to the point of being forgotten altogether, the unfortunate fact is that it’s been done with the consent of those indoctrinated by the new system, very much including many millennials” (139). “Dismissing the guidance built for us over thousands and thousands of years in the form of gender roles, traditional lifestyles, hard work, objectivity, and cultural supremacy was, in fact, painfully stupid” (151). “Sure, it’ll be hard for us to dig ourselves out of the pit that the left-wing indoctrination and media machines has dug for everyone our age” (168). Die eerste hoofstuk van haar boek het as opskrif: “The West is dying”, ‘n onderwerp wat ek al dikwels bespreek het. Die Weste gaan agteruit veral weens kulturele marxisme, wat alles wat bv blank en Westers is, ondermyn: “We have experienced an utter dispossession, dilution, and disintegration of the Western soul” (81). In die nuwe dekadente opset, “you won’t find more meaning. You won’t find more belonging. You won’t find more purpose” (74). Sy het ‘n sterk afkeer van jong mense se hedonisme; hulle toegewydheid aan plesier/genot (145).

Southern is nog jonk en sy moet nog heelwat leeswerk inhaal voordat haar insig in alle opsigte sal oortuig. Byvoorbeeld: “Rather than look up to giants of history like Charlemagne, Cecil Rhodes, or John Adams, our generation turns to virtue-signaling idiots like Justin Trudeau and Deray McKesson for moral guidance” (145). Justin Trudeau (gebore in 1971), is sedert 2015 die Kanadese eerste minister. Hy is onvleiend die onderwerp van Ezra Levant se 2017-boek, waarna in die eerste paragraaf hier bo verwys is. Deray McKesson (gebore in 1985) is ‘n swart Amerikaanse Black Lives Matter-aktivis. Maar Afrikaners sal kwalik met Southern oor die historiese grootsheid van Cecil Rhodes saamstem.

Hoofstuk 2 handel oor Southern se ervaring as universiteitstudent in Toronto. In Engels I is van studente verwag om ‘n werkstuk oor die swart Amerikaner, Toni Morrison (gebore in 1931), te voltooi. Morrison het in 1993 die Nobel-prys vir Letterkunde ontvang. Die ontleding van haar Nobel-aanvaardingstoespraak is ‘n tipiese voorbeeld van die soort werk wat van studente aan Kanadese en Amerikaanse universiteite verwag word. Die dosent “started bringing up politics and with each session, his views got progressively more unhinged and radical” (184); dermate dat Southern later nie meer stil kon bly nie. Die oorwegend linksgesindheid van hierdie dosente assosieer sy met die Baby Boomers-geslag. Hulle is gebore in ‘n tyd toe voorspoed en vryheid vooropgestel is. “Which, naturally, led them being absolutely unwilling to absorb the tough-minded values of their parents … Instead, they wanted to start a new generation of love, of peace, and of no mean authoritative figures” (230).

Die meeste van hierdie dosente “fell in love with communism and fell out with religion” (236). Hulle is vaandeldraers van “the New Left” (248). In hierdie konteks verwys sy goedkeurend na die gelowige Rooms-Katoliek, William F Buckley, jr (1925-2008), se boek, God and man at Yale: The superstitions of ‘academic freedom’ (1951/2012, 304p; Amazon Kindle $10,92). Sedertdien het die situasie in die akademie aanmerklik versleg, want die dosente in die middel van die vorige eeu “still believed in classical Western concepts like rationalism, free speech and free inquiry” (242). In Noord-Amerika, soos deesdae in Suid-Afrika, is daar aan die universiteite, asook in die hoofstroom-inligtingsmedia, “bitter and authoritarian suppression of contrary viewpoints” (266). Op universiteitskampusse ontlok behoudende, tradisionele, konserwatiewe of regse menings hewige teenstand: “The protests themselves had never been anything but cover for communist infiltration – and destruction – of Western centers of learning” (266).

Dít is deel van wat die linkse Duitse studenteleier, Rudi Dutschke (1940-1979), “the long march through the [Western] institutions” van mag, waaronder die universiteite, noem (271). Geen wonder dat Herbert Marcuse (1898-1979), ‘n aanhanger van die Kritiese Teorie van die marxistiese Frankfurt-skool, van Dutschke se strategie gesê het: Dit is “‘the only effective way’ to achieve the communist domination required to achieve utopia” (278). Nelson Mandela se outobiografie, Long walk to freedom (1994), is in dieselfde liga weens sy anti-blanke en anti-Westerse ingesteldheid. ‘n Sinvolle boek oor hierdie onderwerp is Roger Kimball se The long march: How the cultural revolution of the 1960s changed America (New York: Encounter Books, 2000, 338p; Amazon Kindle $11,49). Die boektitel is ontleen aan Mao Zedong/Tse-tung (1893-1976) se kommunistiese leër wat Jiang Jie Shi/Chiang Kai-shek (1887-1975) se Guamindang/Kuomintang-magte in 1934/5 oor ‘n afstand van 10 000 kilometer ontvlug het.

Kragtens Marcuse se “repressive tolerance” moet regse idees onderdruk en linkse idees ooreenkomstig “liberating tolerance” bevorder word (285). Lees bv die artikel oor die boek, A critique of pure tolerance (1965), in die Wikipedia. Southern verwys ook na die destruktiewe gevolge van Michel Foucault (1926-1984) se poststrukturele opvattings en Jacques Derrida (1930-2004) se dekonstruksie-idees (299). Volgens Foucault is geestelike gesondheid en rasionaliteit konstrukte “designed by society to keep the oppressed down” (305). “Derrida argued that language itself was a social construct designed by the powerful to keep the oppressed down” (312). Dit is hierdie soort idees wat by voorkeur deur die “Boomer academics” versprei word (317).

In Amerika word tussen allerhande soorte konserwatisme onderskei. In Suid-Afrika is linksheid egter so oorheersend dat ‘n mens geneig kan wees om enige gematigde of behoudende standpunt te ondersteun. Fynere onderskeide word dan as van mindere belang beskou. Dit sou egter ‘n fout wees, soos hier onder duidelik blyk. In hoofstuk 3 noem Southern die verkiesing in 2016 van Donald Trump (gebore in 1946) as die 45ste Amerikaanse president “exhilarating” (370). Sy skryf: “Baby Boom conservatism is definitely dead” (378). Sy verwys hier veral na die aanvanklike onwilligheid en die voortgesette traagheid in die Republikeinse Party om Trump te ondersteun. “With rare, rare exceptions, the anti-Trump ‘conservatives’ were out of touch, boring, lame, ineffective, self-righteous losers without enough flare or original thought” (399).

Southern noem twee konserwatiewes van weleer waarvoor sy respek het: William Buckley en Ronald Reagan (1911-2004) (406). Later noem sy ook die sosioloog, Daniel Bell (1919-2011), wat myns insiens nie genoeg waardering ontlok nie,* en die joernalis, Irving Kristol (1920-2009). Laasgenoemde “coined a cute little definition ..:’A neoconservative is a liberal who’s been mugged by reality'” (424). Die Britse joernalis, Melanie Phillips (gebore in 1951), gebruik Kristol se frase, “mugged by reality”, om haar eie oorgang van linksheid na konserwatisme te beskryf (Praag 18.08.2018). Southern het ook waardering vir Barry Goldwater (1909-1998), wat as Amerikaanse presidentskandidaat in 1964 die weg vir die presidentskap van Reagan (1981-1989) voorberei het (430). [* “Daniel Bell used to say that he was a social democrat in economics, a liberal in politics, and on social and cultural matters somewhat conservative” (David Goodhart, The road to somewhere: The new tribes shaping British politics, Penguin, 2017, 304p; Amazon Kindle $14.46, 268).]

Maar die algemene neiging by neokonserwatiewes in Amerika was al hoe meer “to sanitize the right – to make it more like the old left. In other words, they tried to make it more technocratic, more stuffy, more ‘responsible’, less rebellious, less edgy, less young, and above all, less politically incorrect” (Southern 430). “Let’s be clear: the modern generation of neoconservatives are deeply dangerous to the right because even in the context of a Trump administration, they still have the means to control how young right-wingers learn the history of their movement” (459). Dit is blykbaar veral George W Bush (gebore in 1946, die 43ste Amerikaanse president en die oudste seun van George HW Bush, gebore in 1924 en die 41ste president) wat as neokonserwatiewe nie guns in Southern se oë vind nie (471).

Hoofstuk 4 het as opskrif: “How immigration is ruining everything.” “We’re not going to pretend religious freedom or multiculturalism takes primacy over everything if it permits Jihadists to enter our country” (500). “Before his father was elected, Donald Trump, Jr [born in 1977], got into a lot of trouble for comparing immigration to a bowl of Skittles [± Smarties]. If only a few Skittles in a bowl were poisonous, Trump, Jr, asked, would you still take a handful? This set off a flood of outrage from lefties and cucked ‘conservatives,’ who complained that the metaphor was ‘dehumanizing.’ Which is another way of saying ‘too on-point for our feelings to handle'” (535). “In small numbers, it [immigration] can be fine, and even improve your country’s makeup. But take too many in, and you lose the ability to assimilate them, and everything goes to s–t ” (544). (Southern is ongelukkig geneig om te dikwels op ‘n steurende manier na mense se uitskeidings en seks te verwys.)

Die ekonoom, Milton Friedman (1912-2006), het tereg genoem: “You can’t have open borders and a welfare state” (550), maar dit is ongelukkig deel van die wrede werklikheid van die nuwe Suid-Afrika. “Even if you only consider immigration from an economic perspective, an ‘invite the world’ policy still comes out to an invitation for eventual anarchy” (567). “With the conservatives, you can argue economics and facts. Liberals have no such limitations. For them, immigration is all about playing mommy to the poor, vulnerable immigrant population, who obviously contribute so much to diversity and multiculturalism” (578). “Invite the world” is die frase wat gebruik word om die immigrasiebeleid van Pierre Trudeau (1919-2000) en sy oudste seun, Justin (gebore in 1971) te beskryf. “In 1971, during Pierre Trudeau’s reign, Canada was the first country in the world to adopt state multiculturalism as official policy. If you look [at] his son, Canada’s current prime minister Justin Trudeau, it should be obvious to you at this point that the worm-eaten apple doesn’t fall far from the tree. By now, it should be obvious how cancerous the dedication by both Trudeau’s to a ‘multicultural’ state has been throughout the West” (594).

“In the end the result of mass immigration is the destruction of the economy, of our culture, and of the very moral norms that make those emotional arguments have resonance in the first place” (600). “Unchecked immigration is a moral eyesore. It asks our states to fail their most basic obligation by putting the needs of faceless, dubiously friendly strangers over the needs of the citizens they exist to protect and serve” (605). “The multicultural worldview that promotes unchecked immigration is not about fulfilling the obligation of a government toward its own people. It is instead a recklessly naïve, utopian view of the world holding hands, loving each other, and singing Kumbaya [a spiritual folk song], even though all of history, social science, and common sense militate against that actually happening. Similarly, multiculturalism is not motivated by a desire for integration or assimilation of the best of foreign cultures into Western culture: rather, it seeks to put every culture in its own ghetto-sized safe space while forcing the surrounding country to conform, rather than the other way round” (612).

“They [globalists] say it [mass immigration] means simply being a ‘citizen of the world,’ which sounds great. But behind that contentless phrase are sinister implications. Thus the more wonky defenders of globalism define it as being ‘interconnected by removing cultural and legal barriers,’ or as ‘the pooling of states’ sovereignty into supranational organizations’ … They don’t want your vote to count unless the wise men in Brussels, or on Wall Street, or in the UN building, decide to allow it to count” (669). “Individualism and unique identity is the antithesis of global government. It’s the antithesis of the European Union, of the United Nations, of the World Bank … This is why globalists hold contempt for citizenship, tradition, national culture and religion. These things promote sovereignty of nations – they create unique identities for nations. Destroying those unique identities is the key to submission” (675).

“The first goal of Marxists was to destroy the family and the church because both were foundations for one’s life. You could count on both to support you, you could count on them to give you guidance. But for Marxists and their progressive allies, it was essential that government fill both roles: both as your last line of support, and as the people with the power to set the agenda for your life. Globalism has a similar goal on a larger scale. They don’t want the family, the church or your government to set the agenda – they want to set the agenda from super-national organizations. They want to sweep nationalism, nation states, and national democracy under the rug. They want to leave local communities to pick up the tab for their agenda, and shut out any local voices complaining about the cost. Whether that be financial, criminal, or cultural” (682).

“They use the false flag of ‘diversity’ as cover to mold people into how their balance sheets and Econ 101 textbooks see you – as faceless, expendable consumers, deprived of culture, identity or thought. They’ve had a strong grip on society for the last decade, but Trump and those like him are monkey wrenches thrown into their machine of deceit. Out of nowhere, Trump and his allies spoke up for those who were disaffected by the failure of immigration and had no compunctions about naming the problem. As Trump himself said in a speech, no longer will we listen to the ‘false song of globalism'” (689).

“Whatever libertarian wonks and naïve evangelical missionaries on the right believe, mass immigration is not about the economy or about moral duty. It’s about diversity, and the dilution of what makes our countries recognizable, pure and simple. It’s about dividing the people so that politicians and corporate elites have an easier time picking their pocket” (695).

Hoofstuk 5 handel spesifiek oor Moslem-immigrante wat nie wil integreer nie en die gasheerland volgens hulle behoeftes wil verander. As bedenkinge teen hierdie Moslems uitgespreek word, word dit uit linkse geledere ‘n fobie, ‘n irrasionele vrees, genoem (725). “Western citizens might be justified in being suspicious or hostile toward non-Western culture … as the Dutch politician Geert Wilders has repeatedly stressed, while individual Muslims can no doubt be decent and noble people, just as tame wolves do exist, the fact is that Islam the religion is by its nature dangerous to the West” (737). Daar word teengewerp dat die Bybel ook barbaarse idees verkondig. “Sure, there are parts of the holy books of practically every religion that would offend our modern enlightenment-era sensibilities. But there are also centuries of theology that have been written since those holy books that have rendered the offending passages inoperable in the minds of all but the most fanatical believers … Islam has not had its enlightenment” (743). “Where are the marches on the streets against terrorism by Muslims?” (755). “Islam’s ambition has been the destruction of Christendom – which is to say, not just Christians, but Jews, European Pagans, and everyone else living under the banner of Western culture” (814). Die Moslem-einddoel is “a global caliphate” (989).

In hoofstuk 6 noem Southern dat sy verkwalik word omdat sy blanke bevoorregting ontken (836). Die uitgangspunt van linkse elemente is dat almal gelyk en wesenlik eenders is. As in die praktyk duidelik blyk dat daar ongelykheid is, dat die blankes wêreldwyd neig om welvarend te wees terwyl die nie-blankes dikwels arm is, word beweer dat dit is omdat die blankes die nie-blankes uitbuit. Die punt is dat die uitgangspunt foutief is. Mense verskil, ook binne dieselfde ras en etniese groep. Mense het verskillende talente wat meebring dat hulle in sommige opsigte uitmunt maar nie in ander nie. Sommige groepe kan oor die algemeen meer geskik wees vir prestasie in bv die hedendaagse ekonomies-finansiële werklikheid. Andersyds beleef ons plaaslik die Orwelliaanse werklikheid dat die gebruik van sekere woorde verbode is; dat blankes (anders as nie-blankes) hulle nie mag uiter nie; dat selfs tronkstraf aan blankes opgelê kan word al is geen skade bewys nie. Southern skryf: “Suppressing words doesn’t actually solve problems, and may actually make those problems worse” (896). Mense kan dan verplig voel om hulle gevoelens op te krop en hulle idees te radikaliseer. As ‘n mens teen iets gekant is en dit sê, is dit nie noodwendig haatspraak nie. Dit kan bloot die uitdrukking van meningsverskil wees.

In die laaste hoofstuk staan: “The West is withering away from cancer, and globalism is the cancer … Left-wing globalism is simply Communism Lite, where a Marxist culture replaces a Marxist economy” (971). Teenoor kulturele marxisme stel Southern nasionalisme as “a great, necessary idea … Nationalism is what builds societies” (1028). “Nationalism is more than just not-that-bad. It’s awesome. Particularly … pan-Western nationalism” (1034); dus, blanke solidariteit is nodig omdat die voortbestaan van blankes wêreldwyd bedreig word. Sy is optimisties: “This kind of nationalism has a chance at defining world politics for centuries. Why? Because it conforms to human nature … its superiority to globalism is actually based on one of the most healthy parts of human nature: the preference for a group that supports each other, like a family” (1039). “The West needs to think of itself as a family again, not as a sugar daddy for other people and their families” (1045).

“We need to re-learn that borders are good, necessary things” (1055). Dit is waarom Donald Trump ‘n muur op die Amerikaanse grens met Mexiko wil bou ten einde ongewenste inkommers uit te hou. Maar “he repeatedly talked about the ‘big, beautiful door’ he wanted to build in his wall” (1067). “We need to decide just who we do actually want to let through those doors” (1072). Die probleem is dat die tradisionele immigrasiebeleid in die Weste “simply fails to be remotely meritocratic” (1093). Trump wil dit regstel.

Nog ‘n pro-nasionalistiese ding wat ons moet doen, is “to restore a fair battle of ideas. The only way to ensure this is to ensure that complete free speech and expression triumph, and that those that try to destroy either are denied the power. Today, censorship proceeds not primarily from the government, but from the power of social sanction from a dominant culture ruled by the corporate and media left” (1105). In Suid-Afrika is dit swart mag wat sedert 1994 in beheer is en wyd deur blanke kruipsugtiges gesteun word. “Those of us on the right need to rediscover the capacity to argue against private censorship and the usage of corporate power to stifle dissent” (1105). “A free marketplace of ideas enables us to consider all options” (1110). In die nuwe Suid-Afrika neem selfsensuur en ‘n gepaardgaande gebrek aan durf ongelukkig groot afmetings aan.

‘n Ander euwel “and perhaps most crucially, entitlement culture must be destroyed. In the 60s, the UK and America had a culture that would leave one ashamed to be on the dole, to not have a job” (1110). In Suid-Afrika is daar meer mense wat staatstoelaes ontvang as wat daar betalers van inkomstebelasting is. Die absurditeit is dat hierdie meerderheid bakhandstaners met die stemreg waaroor hulle sedert 1994 beskik, kan verseker dat ‘n simpatieke, pro-welsynsregering in die kussings bly. As daar eerder ‘n kultuur van skaamte oor welsyn bestaan, “a welfare state can work as it was intended: as a safety net for those temporarily on hard times. Only when people treat welfare as an ugly necessity for the temporarily humbled, or for defeated, failed human beings with nowhere else to go, can it avoid becoming a machine for the creation of mass-entitlement” (1117).

In Suid-Afrika is daar egter nie ‘n kat se kans dat die ANC aan die afhanklikes van staatstoelaes sal sê dat hulle selfversorgend moet word nie, dat hulle toelaes afgeskaal of weggeneem sal word nie. Die ANC sal eerder voor verkiesings hoër toelaes aan meer ontvangers belowe. In hierdie opsig is Southern pessimisties. Ietwat oordrewe skryf sy: “I don’t think anyone really wants to succeed anymore, period. They want to do as little as possible … They want to cheat the system and are happy to brag about it” (1123). Die kuur hiervoor is “a cultural revival of the idea that failure should be a source of shame, that losers should be shunned and even mocked” (1123). In Suid-Afrika word ‘n omgekeerde benadering gevolg: Diegene wat suksesvol was en is, word van uitbuiting en oneerlikheid beskuldig en daar word van hulle verwag om hulle oor hulle prestasies te skaam.

Daar is nog ‘n idee wat Southern wil laat herleef: “The idea that success through the power of the human will represents humanity at its best” (1129). “We are the people who will be forced to wake up to the failure of multiculturalism, liberalism and globalism” (1151). “To be on the right today is to want to restore things that have been lost: things like merit, justice, virtue and nationhood. But we have not lost truth, and with truth, all other things can be found” (1157).

Ricardo Duchesne

Southern het dit tereg teen globalisme (‘n ideologie) en nie teen globalisering (‘n proses) nie. Dit is uiters belanglik om hierdie twee terme/begrippe duidelik te onderskei. Hou ook in gedagte dat Southern tussen neokonserwatisme (wat sy verwerp) en regsheid (wat sy onderskryf) onderskei. Robert Locke skryf: “Globalization and globalism are fundamentally different: globalization is an historical process, a fact of how things are, but globalism is an ideology, a set op opinions about how things ought to be. Globalism is the ideology that advocates the liquidation of nations. Its opposite is nationalism. Globalization, on the other hand, is not an ideology at all. Ultimately, it is just the growth of communications and trade, and it has been happening since 1492* … Globalism is a deliberate political choice, no more inevitable than socialism … Globalization can exist without globalism … Japan has based her economy on exports for 50 years without ceasing to be one of the most nationalistic and culturally distinctive nations on earth” (aangehaal deur Ricardo Duchesne, Canada in decay: Mass immigration, diversity, and the ethnocide of European Canadians, London: Black House Publishing, 2017, 374p; Amazon Kindle $7.56, 2797). [* ‘n Verwysing na Christopher Columbus se “ontdekking” van die Nuwe Wêreld/die Amerikas.]

Ricardo Duchesne is, soos Lauren Southern, ‘n Kanadees. Op grond van die duidelike onderskeid wat Robert Locke tussen globalisering en globalisme tref, skryf Duchesne tereg: “Globalization and immigration are not necessarily connected” (2780). Later brei hy hierop uit en maak Duchesne seker die duidelikste en briljantste onderskeid tussen neokonserwatiewes (hier regse genoem) en linkses, bv liberaliste, wat ek in die literatuur teëgekom het: “It has been … in their endorsement of globalism (masquerading as globalization) that the left and right [called neoconservatives by Southern] have really converged in a state of amicable reinforcement, notwithstanding their varying emphasis on different aspects of globalism. The right’s [neoconservative’s] main interest has been the promotion of policies that augment the expansion of global capitalism, deregulation, freer mobility of capital and information at low cost between borders, as well as international labour migration” (5996). “National identities are inefficient, slow moving, inconsistent with the new technologies of communications. They want humans without national identities endlessly seeking pleasures in a ‘homogenized world market’ in which every person in the globe ‘wants products and features that everybody else wants.’ Different cultural preferences, national tastes, production standards and technologies are ‘vestiges of the past'” (6005).

“The Left’s globalist narrative is more complicated and goes something like this: Humans are members of the same species; the racial differences between them are superficial, cultures should not be viewed in ‘essentialist’ terms, but as constructs in a state of continuous change. To be a true liberal, one must allow individuals to express themselves without being tied to pre-given identities, be they cultural, national, or sexual identities. With the ‘freeing’ of humans from identities ‘constructed’ by ‘White males’ and the emergence of new gender and racial identities, humans will learn to become global citizens, identifying themselves as members of an ‘international community’ devoid of hierarchies of dominance and the divisions generated by ‘exclusive’ national identities” (6012). “These new humans will be morally sensitive to the suffering of ‘strangers,’ quick in their responses to violations in the human rights of everyone, assist those threatened by famines in Africa, tsunamis in Asia, floods and earthquakes, while celebrating trans-sexuality en pan-sexuality in an orgiastic state of happiness. With the spread of transnational corporations, IGOs [International Governmental Organizations] and INGOs [International Non-Governmental Organizations], the European Union and other supranational organizations and trade blocks, power has become ‘deterritorialized’ and so there is a need for global governance and the breakdown of nationalism. As members of this increasingly transnational world, Europeans must think of their cosmopolitan responsibility rather than their national interests” (6021).

“The right [neoconservatives] may not be as keen with leftist demands for ‘global social justice,’ but corporate globalists have come to realize that the seemingly humanitarian concerns of the left serve as an excellent moral umbrella for the spread of global capitalism. Corporations love the way leftist causes adorned the narcissistic consumerist culture they promote with humanitarian concerns about transsexual rights, ‘discriminated minorities’ and ‘suffering refugees.’ The left and the right have actually reached a new consensus on the supposed economic benefits of mass immigration. The dominant pro-immigration argument today is really a combination of right and left economic concerns about how the populations of Western countries are set to decline dramatically in the next decades due to continuing below-replacement fertility rates, which is resulting in a shrinking labour force, at the same time as the population is aging, which will bring a decline, so they argue, in both economic growth and in the possibility of financing socialist programs. A decline in population, both sides say, will bring a ‘massive’ crisis which, left to its own, without mass immigration, will result in widespread labour shortages, lower tax receipts, declining welfare supports and lower consumption levels” (6030).

Die samevattende gevolgtrekking waartoe Duchesne kom, is: “Forget left and right – the new divide in politics is between nationalists and globalists” (6036). “The Left and the Right are two sides of the same coin promoting globalism and identifying nationalists as the enemy. In the language of Carl Schmitt [1888-1985], both sides believe that the friend-enemy distinction can be abolished in a world in which there is consensus on basic human rights and economic interdependency. The one obstacle standing in the way of this abolition, they hold, is the tribalism of nationalism and White identity. Mass immigration will result in the mixing of races inside White created countries, and this will result in eternal happiness and endless prosperity” (6286).

Duchesne haal soos volg aan uit ‘n berig in die New York Times (4.03.2017): “Being mixed makes it harder to fall back on the tribal identities that have guided so much of human history, and that are now resurgent. Your background pushes you to construct a worldview that transcends the tribal … President Trump has answered this challenge by reaching backward – vowing to wall off America and invoking a whiter, more homogeneous country … The point is that diversity – of one’s own makeup, one’s experience, of groups of people solving problems, of cities and nations – is linked to economic prosperity, greater scientific prowess and a fairer judicial process” (6286).

Duchesne lewer die volgende kommentaar op hierdie berig: “This article … suffers from a sequence of monumental contradictions. First, it argues against the racist ‘homogeneity’ of whiter America, while insisting that race-mixed individuals are superior in intelligence and overall ability to create better nations. Secondly, it says that increasing racial diversification in the United States has been behind its prosperity, while informing us that ‘multiracials’ today make up only ‘an estimated 7 percent of Americans.’ What about the making of the United States into the wealthiest and most innovative nation in the world by the 1950s when the nation was whiter, and when non-whites were not partaking in the nation’s creative genius? Thirdly, the studies it cites about the superiority of mixed individuals amount to nothing more than ‘demonstrating’ that race mixed individuals tend to be stronger believers in ‘diversity’ and since diversity is good, and thus they are better for the nation’s wellbeing. This is the trashy reasoning they teach at American Ivy Leagues [universities]” (8915).

Duchesne skryf verder: “What the globalists fail to realize is that only Europeans are relinquishing the political, their tribal identity, whereas non-European nations and ethnic groups inside the West are globalizing and playing up to cosmopolitan values while maintaining their ethno-national identities. In the end, non-Europeans, if current trends continue, will win since the political ultimately exists in the context of a national community, and can never become universal. The US versus Them distinction cannot be abolished, for it is part of human nature, human creativity, the very energy that makes life meaningful, gives it colour and real diversity” (6294).

Slegs ‘n enkele aspek van Duchesne se jongste boek is hier bo bespreek. Ek het by ‘n vorige geleentheid oor ‘n ander boek van Duchesne geskryf: “Die kreatiewe, dinamiese ondermeningsgees van Europeërs” (Praag 24.02.2018). Daarin redeneer hy onder meer dat die blanke bevolking in Kanada eerder Europees as Amerikaans is. Die boek van Southern wat hier bo bespreek is sowel as dié van Duchesne toon egter in hoe ‘n groot mate die Kanadese en Amerikaanse werklikheid verstrengel is.

Kovsies raak ontslae van MT Steyn-standbeeld voor hoofgebou

Die Universiteit van die Vrystaat het gister aangekondig dat die historiese standbeeld van MT Steyn, die laaste president van die voormalige Boererepubliek wat in 1902 aan sy einde gekom het, van die kampus “verwyder gaan word”. In onlangse jare was die universiteit geneig tot anti-wit sentiment, waaronder aanvalle op standbeelde wat blankes verteenwoordig.

Volgens ‘n verklaring wat deur die universiteit vrygestel is, het die Raad verder versoek dat die hervestiging in volle samewerking met die familie van president MT Steyn gedoen moet word. Die besluit van die Raad volg op ‘n aanbeveling van die “Spesiale Taakspan” in ‘n verslag aan die rektor en visekanselier, prof Francis Petersen, “dat die standbeeld na ‘n terrein weg van die kampus verskuif moet word.”

Prof Francis Petersen (links) tydens gisteraand se perskonferensie toe aangekondig is dat die Steynbeeld verwyder gaan word

“Die besluit is nie ligtelik geneem nie, maar ek glo dat dit in die beste belang van die universiteit was,” het prof Petersen gesê. Die “Spesiale Taakspan” is vroeër vanjaar deur prof Petersen aangestel “om ‘n raamwerk te ontwikkel en te implementeer om betrokke te raak by ‘n proses om die posisie van die standbeeld voor die Hoofgebou op die Bloemfontein-kampus te hersien.”

Swart studente en kommunistiese radikale het so ver terug as 2003 beswaar gemaak teen die MT Steyn-standbeeld en besware teen die “standbeeld van die blanke man” is weer op 28 April 2015 tydens ‘n Universiteitsvergadering geopper.

In Januarie 2018 het die Universiteit se geïntegreerde transformasieplan-werkstroom wat handel oor “Name, Simbole and Ruimtes” begin met ‘n hersiening van hoe ruimte en simboliese voorstelling die sosiale insluiting in ‘n diverse gemeenskap vergemaklik of belemmer. Verteenwoordigings van blanke mense is beskou as iets wat “diversiteit verhinder”, daarom moes die MT Steyn-standbeeld as “‘n prioriteit” verwyder word.

Op 8 Maart 2018 het die swart-oorheerste Verteenwoordigende Studenteraad (VSR) weereens gevra dat die MT Steyn-standbeeld “verwyder moet word”. Prof Francis Petersen, ‘n radikale kleurlingakademikus wat vroeër aan die kultuurmarxisties besmette Universiteit van Kaapstad verbonde was en daarna as visekanselier en hoof van die landelike Universiteit van die Vrystaat aangewys is, “het die dringendheid van die saak erken en het die Spesiale Taakspan aangestel om die posisie van die standbeeld te hersien “.

Volgens prof Petersen, sal die verskuiwing van die beeld na ‘n terrein weg van die kampus die Universiteit se visie vir die toekoms die beste dien. “Dit sluit in om te verseker dat die UV ‘n plek is waar almal welkom voel, waar
diversiteit aangemoedig en gevier word, waar konsepte soos
dekolonialisering  uitgedaag word op ‘n akademiese en realistiese wyse, en waar integrasie op holistiese wyse bereik word — soos weerspieël in die GTP, “het hy gesê.

Die Universiteit se Geïntegreerde Transformasieplan (GTP) is bedoel om die instelling rassig te transformeer in ooreenstemming met die oorhoofse “transformasie”-ideologie van die regerende ANC-terroristebewind van Suid-Afrika. Volgens die universiteit se “werkstroom” van die Geïntegreerde Transformasieplan, moet die universiteit se standbeelde, kunswerke, name en memorabilia in die “Name, Simbole and Ruimtes”-sfeer “die sosiale integrasie in ‘n diverse gemeenskap fasiliteer en ‘n getransformeerde universiteit weerspieël. Visuele en ruimtelike omgewings moet ook inklusiwiteit en nie-rassigheid bevorder. Om die standbeeld in sy huidige posisie te behou — verhef en sentraal, voor die gebou wat die Universiteit se uitvoerende bestuur behou — stem nie ooreen met die kernbeginsels van inklusiwiteit en diversiteit nie. ”

“Trouens, ‘n groot deel van ons studenteliggaam voel onwelkom (ten minste in die spesifieke ruimte voor die hoofgebou), aangesien dit ‘n tydperk in die geskiedenis verteenwoordig waarvan hulle nie deel … voel nie. ‘n Omvattende benadering en samehangende proses sal geïmplementeer word om die ruimte voor die hoofgebou te herkonseptualiseer. Lede van die Spesiale Taakspan sal deel vorm van die herkonfigurasieproses,” het prof Petersen gesê.

Leon Lemmer: Liberië, die eertydse Amerikaanse ‘kolonie’ vir vrygestelde slawe

Liberië is ‘n land aan die kus in Wes-Afrika, met Sierra Leone aan sy wesgrens, die Ivoorkus aan sy oosgrens en met Guinee in die noorde. Die hoofstad is Monrovië, vernoem na James Monroe (1758-1831), wat as Amerikaanse president (1817-1825) $100 000 bewillig het sodat vrygestelde Amerikaanse slawe hulle in veral Monrovië kon vestig. Die land se naam is ‘n vervorming van die woord “liberty”. Engels is die enigste amptelike taal en die land het ‘n bevolking van 4,7 miljoen. In die hoofstad is die christelike godsdiens dominant. Veral Amerikaners het ‘n diepgaande invloed op die land gehad. Anders as in Suid-Afrika is daar tot op hede groot waardering vir blankes omdat Amerikaanse blankes telkens tot die redding van Liberië gekom het, bv met die bou van ‘n diepsee-hawe vir Monrovië ná die Tweede Wêreldoorlog. Dit is gedoen in ruil vir die landings- en hervullingsgeriewe wat Amerikaanse vliegtuie gedurende die oorlog in daardie land gehad het (James Ciment, bron hier onder, Kindle 3224).

Handelaars van die Franse stad Dieppe het hulle tussen 1364 en 1413 aan die Liberiese kus by die hedendaagse kusdorpe Buchanan en Greenville gevestig. Portugese seevaarders het hierdie gebied in 1461 bereik en die latere Monrovië Cabo Mesurado genoem. Engelse en Hollandse seevaarders het spoedig gevolg. Handel is in veral peper, goud en slawe gedryf. Amerikaanse vrygestelde slawe het hulle van 1821 af in veral Monrovië gevestig, hulle land in 1847 onafhanklik verklaar en tot 1980 in Monrovië en ander kusstreke (eerder as die binneland) geheers. Hierna het die inheemse swartes politieke beheer oor die hele gebied oorgeneem en het die land in selfs groter chaos en agteruitgang as voorheen verval.

Die 1980-oorgang in Liberië vertoon ooreenkomste met die 1994-oorgang in Suid-Afrika. In Suid-Afrika was blankes die politieke heersers terwyl dit swartes van Amerikaanse slawe-oorsprong (“Americo-Liberians”) in Liberië was. In albei gevalle is hierdie setlaars deur die inheemse swart meerderheid verswelg en daarna as tweedeklasburgers geminag en aan diskriminasie onderwerp. In Liberië behoort dit veel makliker te gewees het om die swart setlaars met die inheemse swartes te integreer as die blanke setlaars in Suid-Afrika omdat die ras- en kultuurverskille daar baie kleiner as in Suid-Afrika is. By die Amerikaanse Liberiërs was/is daar egter ‘n sterk elitistiese gesindheid, veral by die mulatto’s/basters, wat hulle as die leiers van die setlaars bewys het (131).

Ek skryf hierdie rubriek na aanleiding van veral James Ciment se boek, Another America: The story of Liberia and the former slaves who ruled it (New York: Hill & Wang, 2013, 319p; Amazon Kindle $11,49). Liberië is die eerste land in Afrika wat homself onafhanklik verklaar het, naamlik in 1847. Haïti is die land in die Weste wat reeds die langste deur swartes beheer word; sedert 1804. In albei gevalle heers daar steeds die uiterste agterlikheid. Na beraming leef 85% van die Liberiërs steeds onder die broodlyn. Na aanleiding van 13 mense wat uit die vorige politieke bewind na ‘n staatsgreep in 1980 in Monrovië tereggestel is, skryf Ciment: “I began to think of Liberia as a noble experiment that had ended awfully. Freed slaves, given to govern themselves, had turned out to be no better than the white imperialists who had descended upon Africa around the same time. If there was any lesson to be taken from Liberian history, it was a general one about human nature: an oppressed people could readily become oppressors” (56); ‘n gevolgtrekking wat ook op Suid-Afrika toegepas kan word.

Mettertyd het die volgende in Monrovië en ander setlaargebiede in Liberië gebeur: “Every colonist keeps native slaves (or as they term them servants) about him, varying in number from one to fifteen, according to the circumstances of the master. These poor souls they beat unmercifully, and more than half starve them, and all the labor that is done at all, is done by these poor wretches” (1256). Dit was dus eertydse Amerikaanse slawe wat in Afrika mede-swartes ná 1821 verslaaf het, terwyl slawehandel in 1807 deur Brittanje verbied is.

“Events after 1980, especially the [Liberian] civil war [1989-1997, 1999-2003] … would prove to be one of the most brutal in postcolonial Africa’s bloodstained history, shocking the world with images of drugged child soldiers, costumed as if for Halloween, AK-47s hanging loosely from their skinny brown shoulders … What role did that century and a half of Americo-Liberian rule play in the terror than followed? … what had happened to the descendants of the former American slaves who founded the nation? When a temporary peace came in the late 1990s, I traveled to Liberia to find out” (56). [Suid-Afrika het ‘n soortgelyke geskiedenis. Die land is onder die leiding van blankes ontwikkel maar “bevry” weens geweld gepleeg deur terroriste met onder meer AK-47-gewere. In ons geval is daar egter minder besorgdheid oor die lot van die blankes as wat daar oor die nageslag van die eertydse Amerikaanse slawe is. ‘n Ander verskil is dat FW de Klerk en sy geesgenote beweer dat hulle mandaatlose oorgawe aan swart mag ‘n burgeroorlog in Suid-Afrika voorkom het.]

Dit was vir Ciment moeilik om Monrovië te bereik omdat daar geen gereelde vlugte was nie. “The country’s international airport had been destroyed … Liberia began where the roads ended … Liberia appeared unchanged from Graham Greene’s description of the country sixty years earlier” (64). Greene het Liberië in 1935 besoek. Ek hoop om in ‘n volgende rubriek hieroor te skryf. Ciment skryf: “Monrovia was in ruins, having been the objective, in 1996, of the last great offensive of the civil war … in 1980 Monrovia was home to 100 000 residents. Now it had a million, mostly refugees from the war-torn countryside” (71). “I tried to examine the nation’s archives, but they had been destroyed in the fighting. Fortunately, I found when I returned home [America] that substantial records had been preserved in this country” (86).

“Liberia was born of a white idea: that the burgeoning and unwanted population of free blacks and emancipated slaves in post-Revolutionary America [War of American Independence, 1775-1783] could be sent to Africa … America could rid itself of its most ‘useless and pernicious’ class of people while simultaneously establishing a beachhead from which Africa could be civilized and Christianized” (115). Die vrygestelde slawe wat hulle in Liberië gevestig het, was nie in staat om die land volgens hulle eie idees te transformeer nie. Hulle het die voorbeeld van blanke Amerikaners slaafs nagevolg.

“The early settlers of Liberia brought the mores of their homeland with them. They arrived in West Africa full of entrepreneurial energy but also with a propensity to settle disputes with violence [similar to blacks in South Africa]. Their benevolence was inseparable from their firm conviction that theirs was a superior civilization. In Africa, they endeavored to recreate the only social and political order they knew, that of the antebellum South – with themselves as the master class in the style of plantation mansions and dressed in formal nineteenth-century clothes, despite the equatorial climate … They established familiar institutions … A few of the more well-to-do settlers carved plantations out of the jungle and, from columned porches, sent orders to the natives tilling their cotton, tobacco, and coffee crops. The Americoes by and large equated liberty with the pursuit of money … Most telling, they established a republic but kept it for themselves … The Liberian constitution largely ignored the natives, except as objects of paternalist protection” (93).

Eers in 1904 sou ‘n mate van burgerskap en stemreg aan inheemse swartes gegun word. As hierdie vrygestelde Amerikaanse slawe hulle van vroeg in die 19de eeu af kultureel hoër of meer ontwikkeld as die inheemses geag het, kan dit nie moontlik in selfs groter mate vir die blankes in die 17de eeu en daarna in Suid-Afrika geld nie?

“As in America, the elite had a dynastic quality: politicians begat politicians, and the right last name could mean everything” (108); ook in Suid-Afrika – dink aan die Mandelas en Sisulus. Anders as die blanke bewind in Suid-Afrika, “the Americo-Liberian ruling class had been corrupt, callow and callous, at one time even being accused by an international tribunal of running a slave ring” (93). Dít “leads one to see tragedy, not justice, in their violent demise at the hands of a people they by and large oppressed. Hidebound by their Americanness and surrounded and outnumbered by natives, they could never reconcile their idealism with their pursuit of power and wealth, and with their very survival” (108).

“To the natives, the settlers, though they looked uncannily like themselves, were just another group of outsiders with hostile intentions. They called the newcomers the ‘black white men’ and attacked their settlements. As one early settler explained in a letter to his former master in America, you can try to help the natives but ‘they still will be your enemy'” (123), dus stank vir dank, waarmee blankes goed bekend is. “The very people the Americoes had done so much to co-opt or keep down had had enough and rose up against them. For the Americoes, being in Africa but not of it proved an impossible proposition in the end” (153); ook vir die blanke Suid-Afrikaners, veral Afrikaners?

Die geskiedenis van Liberië as Amerikaanse “kolonie” het in 1816 met die stigting van die American Colonization Society (ACS) begin. Sommige blanke Amerikaners wou van vrygestelde en basterslawe ontslae raak en hulle in Afrika hervestig, maar terselfdertyd verseker dat hulle die christelike geloof aanhang. Daar was ook behoefte aan ‘n heenkome vir slawe wat van slawehandelaars bevry is deur die tussenkoms van Amerikaanse skepe. “Between June 1860 and June 1861, nearly 4 500 recaptives were brought to Liberia” (2116). Onder die Amerikaanse swartes was daar min wat na Afrika wou gaan, wat bevestig dat hulle, selfs as slawe, glad nie so sleg deur die blankes behandel is as wat deesdae voorgegee word nie. Aanvanklik was daar net 88 (of 82) vrywillige emigrante (289) wat na Liberië onder die leiding van drie blanke agente sou gaan (305). Hulle het in 1820 op Sherbro-eiland aangekom maar hulle spoedig by Freetown, Sierra Leone, hervestig en nie in Liberië nie.

In 1821 het ‘n verdere 34 setlaars onder die leiding van twee blankes gevolg, wat hulle op eilande by Cabo Mesurado, gevestig het en later op naby geleë land aan die Mesurado-rivier en hierdie gebied Monrovië genoem. Die nedersetting in Liberië het dus aanvanklik onder die beheer van blanke amptenare van die ACS gestaan. Daarna het die leiding na mulatto’s oorgegaan. Die Amerikaanse swartes het met Monrovië as sentrum gepoog om beheer oor die inheemse swartes in die res van Liberië uit te oefen, maar met beperkte sukses. In 1884/5 het die Europese moondhede ‘n ooreenkoms oor kolonisering bereik, waarvolgens effektiewe beheer oor alle koloniale gebiede uitgeoefen moet word waarop aanspraak gemaak word (2163). Die setlaars in Monrovië het hulle gevolglik verplig gevoel om hulle voortaan vir die “occupation and pacification” van die binneland te beywer as hulle Liberië in sy geheel wou inpalm en behou (2171).

Indirekte regering is ingestel (2325) deur politieke gesag (bv regspleging en die invordering van belasting) aan die binnelandse konings en opperhoofde, bygestaan of oorheers deur regeringskommissarisse, toe te ken (2332). “In the 1920s and 1930s, the government representatives in the hinterland became laws unto themselves, using the troops under their command to humiliate chiefs, seize native property and women, and brutally enforce labor corvées [unpaid labour] and the hut tax” (2340). “Visitors to Liberia, particularly white ones, had long accused the Americoes of mistreating the natives” (2567), bv “It was not the custom in Liberia for any gentleman to carry parcels” (2559). In 1980 het hierdie soort kolonisering geëindig toe die inheemse swartes politieke beheer oor die hele land verkry het.

Daar was aanvanklik groot idealisme oor wat hierdie oudslawe in vryheid op eie inisiatief tot stand sou bring. In 1855 berig ‘n reisiger egter: “No man there has now or ever had, five acres of land cleared and in cultivation” (555). “A large proportion of the emigrants entitled to land, had not drawn it ” (1096). (In die nuwe Suid-Afrika neul die swartes voortdurend oor grond, maar die oorgrote meerderheid verkies geld bo grond.) Aanvanklik “no natives would work for the settlers” (738). “The lack of draft animals and tools didn’t help” (1130). Hoewel die setlaars dieselfde kleur as die inheemses gehad het, is hulle as indringers beskou, ten spyte van ‘n vroeë ooreenkoms met die plaaslike opperhoof oor die besetting van grond. “They paid for the island and took the cape” (800). “Their very presence led to violence” (1181). Soos een van die setlaars geskryf het: “In my present thinking if we have any ancestors they could not have been like these hostile tribes in this part of Africa for you may try and distill that principle and belief in them and do all you can for them and they still will be your enemy” (1264).

Een van die groot oorsake van wrywing was dat die setlaars, dus vrygestelde slawe, teen slawerny gekant was terwyl die inheemse swartes, veral die stamhoofde, ten gunste van die lonende slawehandel was (763, 800). “Their efforts to combat the slave trade provoked chiefs into attacking outlying colonial settlements” (1181). Die eerste ernstige skermutseling het in 1822 plaasgevind (782), waarin vier setlaars gedood is (791), gevolg deur nog ‘n aanval in dieselfde jaar (831). Die swart setlaars het vroeg reeds in opstand teen die blanke ACS-hoof gekom en die voorraadskuur geplunder, waarna die tekort aan kos ernstiger afmetings aangeneem het (873). Hierdie blanke het aan die swartes gesê: “Instead of labouring as you ought to raise food, you would obtain it by plunder” (880). In ‘n latere verslag aan die ACS oor “settler indolence and stupidity” staan: “They have never when in the U States voluntarily laboured for their own support, and now, when the stimulus of the overseer’s lash is removed, cannot be induced to exert themselves sufficiently to procure even a scanty subsistence … most of the people that comes out here by the time they get over the fever they becomes some thing like the native and wont work if they find that they can get along by stealing” (1087).

In 1824 het ‘n verdere 105 Amerikaanse setlaars aangekom (877) en in 1833 nog twee dosyn en ‘n aantal blanke sendelinge (978). “Of the 3 160 colonists who set sail for Africa between 1820 and 1833, more than 1 700 were already free; just over 1 100 had been manumitted for the purposes of emigration. The remaining few hundred were Africans seized by federal authorities in their crackdown on international slave trafficking. Over the next fourteen years, from 1833 through Liberia’s independence from the ACS in 1847, 200 free blacks and 1 500 manumitted slaves, again mostly from the Upper South, left for Liberia. The shift was a product of the dying-off of liberal planters who freed their slaves in their wills for the specific purpose of emigration, and of free blacks being swayed by the news of disease and death in Liberia as well as by abolitionist attacks on emigration as the humbuggery of the age” (978).

“Whereas fewer than 2 000 emigrants arrived in Liberia between the mid-1830s and the late 1840s, nearly 6 000 came in the dozen years leading up to the American Civil War [1861-1865]” (2109). “By 1861 … the Civil War effectively put an end to emigration from the United States” (1776; ook 2109). Daarna “Liberia began to benefit from the arrival of small numbers of highly educated and skilled West Indians” (2109). Die historikus, Eric Burin, “calculates that of the 2 887 African Americans who went to Liberia between 1831 and 1843, fully 42 percent died of disease, war with the natives, accidents, and ‘the sundry dangers of settler life'” (1035). “More than five hundred colonists … left Liberia for other destinations between 1821 and the first colony-wide census in 1843. Most went to the West Indies or joined the ranks of African American seamen … Some even returned to the United States … These failed emigrants drew the ire of those who remained in Africa because they appeared to undermine Liberia’s very reason for existence, as a refuge for the persecuted free man of color” (1333).

Die American Colonization Society het beheer oor sy eie sake, soos sy voorrade, behou maar ander besluite spoedig aan verteenwoordigers van die setlaars oorgelaat (904). Hierdie setlaarsraad is sedert 1825 toegelaat om die hoofagent van die ACS in Liberië te adviseer (1370). Diefstal en opstandigheid het egter voortgeduur (bv 946). Die filantrope in Amerika het hoopvol gebly dat die “moral desert [Africa] should rejoice and blossom as the rose” (954). “White men still ran Liberia” (1341). In 1838 het Liberië ‘n “semi-autonomous commonwealth” geword, maar al hoe meer setlaars het onafhanklikheid van die ACS begeer (1350). In 1847 is onafhanklikheid verklaar met onder meer “dignity” en “honorable ambition” as haalbare ideale. Daar was ook die aanspraak dat die setlaars “susceptible of equal refinement and capable to equal advancement in all that adorns and dignifies man” is (1358).

Die eerste Liberiese president, Joseph Jenkins Roberts (1809-1876, president 1848-1856 en 1872-1876), was “more white than black” (1427). Hy was glo slegs ‘n agste swart, al lyk dit nie so nie. Monrovië was toe ‘n gemeenskap “dominated by the light-skinned, freeborn sons and daughters” van eertydse Amerikaanse slawe (1474). “Mulattoes dominated the higher reaches of political and economic life in early Liberia” (1745). “Mulattoes typically had more money, better skills, and a higher level of education” (1791). In 1846 het die kiesers (10% van die bevolking – 1696) met ‘n klein meerderheid ten gunste van onafhanklikheid gestem, “though it excluded natives, women, and any settler with less than $25 in real property” (1629). “Race outweighed all other considerations in the thinking behind and the writing of the Liberian constitution” (1671), bv “None but persons of color shall be admitted to citizenship in this Republic” (1671) en “only citizens could own land … ‘we the people’ explicitly meant black men and women only” (1679). “In the 1860s, JJ Roberts’s ruling party feared an influx of darker-skinned people from the West Indies” (2621). “By the 1920s, the Americo elite … had become far more selective about whom they let in” (2638). Hulle wou ten alle koste die politieke mag behou. Wie het gesê swartes is nie tot rassediskriminasie/rassisme in staat nie?

Die aandrang op swart mag het ook ‘n oorheersende rol in die formulering van die huidige Suid-Afrikaanse grondwet gespeel, bv geen groepsregte vir minderheidsgroepe (soos in bv Amerika) nie terwyl die swart meerderheid as rasgroep sy wil op alle nie-swartes kan afdwing. Wanneer in die nuwe Suid-Afrika beweer word “the people” begeer die verdeling van rykdom, die oneiening van blankes se plase sonder vergoeding, ens, word uitdrukking aan die wense van swartes gegee. Ciment skryf: “The natives, who outnumbered the settlers by 25 or 50 to 1, depending on how far Liberian jurisdiction actually extended, were strangers in their own land, subject to Liberian law but excluded from citizenship … The country was divided into coastal counties, where Americo residents were citizens, and inland territories with virtually no voice in the government” (1703).

“Disease was part of a cycle of poverty and poor health that crippled initiative among new emigrants. Rather than finding their feet during the six months they were housed and fed by the ACS, recently arrived colonists spent much of the time in bed or wandering the streets in a fever-induced daze. By the end of the half-year, they had often failed to become self-sufficient. Many remained too ill to work, and unable to buy food, they starved, which triggered relapses of malaria … ‘Everybody wants doctors but none can pay them'” (1053). “Monrovia bred ‘drones (loafers) in the community and obstacles to the prosperity of Liberia'” (1139). Die skuld vir swart onvermoë word, soos tans in Suid-Afrika, op die blanke Amerikaners gepak. Soos ‘n swart setlaar dit gestel het: “It is our duty to prove that the mental and other disabilities under which the Negro labors as a result of his service antecedents are not inherent … but that they are solely the result of circumstances, to be altogether removed when those circumstances are altered” (1940).

“In the middle years of the nineteenth century, thanks in part to the settlers themselves, the Liberian hinterland was riven by fighting. The colonists’ expansion into the interior displaced villages and even whole tribes, setting off internecine warfare among the natives” (1181). “As for the wars between natives and settlers, far from having ‘ceased’, they would continue well into the twentieth century, and over much the same things that had always sparked them – trade, land, and settler arrogance” (1299). “Natives displaced by war or famine often had no alternative but to work in the colony. And there is little question that native labor was cheap and readily available” (1256). “When put to work, they had to be watched or they would slack off. They had no respect for property” (1273). “The natives do not like to be governed by a colored man and they do just as they please almost” (1281).

Van ‘n land wat met die uitsondering van ‘n klein groepie Amerikaanse basters steeds oorheersend swart is, word gesê: “The matter of color resonates in every corner of Liberian life” (1745). Dit toon dat rasbewustheid by alle mense voorkom, hetsy wit of swart. In Liberië was daar die ideaal, ten minste by die setlaars, van “a convergence of Africa and the West, a place where the best of each world would foster black self-rule” (1736). Maar nadat die swart inheemses van 1980 af politieke beheer oorgeneem het, is die land ontwesters en al hoe meer verafrika. In Suid-Afrika het die blankes eeue lank in merkwaardige mate daarin geslaag om groot dele van die land die aanskyn van Europa in Afrika te gee. Die mandaatlose oorgawe aan swart mag in 1994 het egter meegebring dat die land toenemend ontwesters en verafrika word. Die groot wenners is die (swart) politici en amptenare en nie die ander inwoners nie; nie die swart massa nie en veral nie die blankes nie.

Een van die geykte besware teen Suid-Afrikaanse blankes is dat hulle hulleself as beter as die nie-blankes beskou (het). Dieselfde kan van die bastersetlaars in Liberië en hulle eweknieë in Amerika gesê word: “After visiting a Methodist church in Charleston, a colonization agent noted that the mulatto congregants ‘utterly refused to sit promiscuously with the blacks; and that, in all relations in life, they maintain the same dignified reserve; that the two classes are as totally distinct as it is possible for them to be’ … One group of mulattoes went so far as to tell the ACS … that they would only go [to Africa] ‘provided they could have a colony to themselves'” (1799). ‘n Swart setlaar het gesê: “The mulattoes discourage all earnest patriotism and enterprise which look to the interior because of their fear of being absorbed by a people [ie Africans] they strangely persist in regarding as a foreign element … They will never succeed here or suffer us [black settlers] to succeed. And they can never be welded into the life of this African nation” (1898).

“Many blacks in turn resented and distrusted mulattoes … as mulattoes they faced not only the ‘prejudice of the white man’ but ‘the deeper hate of our more sable brethren.’ [Alexis] De Tocqueville [1805-1859] picked up on the tension and put it [in] another context, noting that ‘when quarrels originating in differences of color take place, they [mulattoes] generally side with whites'” (1807). “Thus in Liberia, where there were few whites and, after 1847, none in power, the prejudices mulattoes and blacks brought with them became magnified” (1816). Na hulle aanvanklike algemene ondersteuning van die ANC vóór en kort ná 1994 het die bruin inwoners van Suid-Afrika, veral die nie-elite, hulle mettertyd, soos die Amerikaanse basters, polities al hoe meer by die blankes geskaar.

In 1924 het Liberië se ekonomie sy grootste hupstoot gekry; nie vanweë die setlaars nie, maar danksy blanke Amerikaners. Firestone het ‘n ooreenkoms met die Liberiese regering gesluit: “a ninety-nine-year lease for a million acres at the extremely low rent of six cents an acre, per year. (Outright purchase of land by foreigners was prohibited under the Liberian constitution.) There would be no taxes either, other than a 1 percent levy on exports, and that wouldn’t start for six years. Firestone would also be granted a monopoly; no other foreigner could grow rubber in the country … Local natives would be given preferential treatment in hiring and white staff would be limited to 1 500” (2859). Let op die oorheersende rol wat swart rasbewustheid en -bevoordeling in hierdie ooreenkoms speel. Firestone “worried about Liberia reneging, by cutting a better deal with European competitors, for instance. Firestone did not like leaving anything to chance; Liberia would have to take out a $5 million loan if it wanted him [Firestone] to invest in the country as well as grant [Firestone] oversight of the nation’s finances” (2866).

Hierdie voorwaardes is in 1926 deur die Liberiese regering aanvaar sodat die land sy groot skuldlas kon afbetaal (2884). Kritici het die Firestone-ooreenkoms as die “American occupation of Liberia” beskryf (2874). “Three-quarters of a century after a band of free blacks and freed slaves had proudly declared their independence from one American institution, the American Colonization Society, their impoverished and indebted descendants had, out of necessity, capitulated to another. Liberia would remain a virtually wholly owned subsidiary of Harvey Firestone until its economic expansion after World War II” (2892). Firestone “simply paid chiefs for labor recruits” (2980), ens. Ek hoop om by ‘n ander geleentheid vollediger oor die Firestone-sage te skryf.

Oor die Amerikaanse setlaars se amptelike afkeer van slawerny is daar heelwat meer te sê. “Natives were never legally recognized as slaves, as that would have been a violation of every constitution by and for the colony” (1264). Omstreeks die voorlaaste eeuwending was daar ‘n groot oplewing in die kakaobedryf. In die Golf van Guinee, 2000 kilometer oos van Liberië, is daar ‘n eiland wat toe onder Spaanse beheer was en bekend gestaan het as Fernando Pó; tans Bioko genoem as deel van Ekwatoriaal-Guinee. Liberië se “chief export by the end of the nineteenth century was Liberian natives leased out by private Americo labor contractors, sometimes in collusion with local chiefs. Some served in King Leopold’s army of conquest in the Congo, others on plantations in the Gold Coast [Ghana] or Nigeria; a few helped dig France’s ill-fated canal in Panama. But the vast majority, tens of thousands over subsequent decades, were shipped off to plant and harvest cocao on Fernando Pó” (2933).

“By all accounts, conditions on the island were appalling – twelve-hour workdays, nights spent locked in crowded barracks, a few yams and dried fish for sustenance, and for those who stole, shirked, or protested, brutal punishment. There were even reports of overseers flogging men to death. Many others died of disease, malnutrition or exhaustion before their contracts were up” (2941). “And those who survived and returned to Liberia often went unpaid; some planters supposedly held their money in trust for them, while others outright refused to pay them” (2948).

Hierdie stelsel het die beskikbare arbeiders in Liberië verminder en die staat kon ook geen belasting hierop in nie. “To remedy both issues, the legislature issued a series of rules and laws to govern the traffic. In 1903, it required recruiters to pay a $250 licensing fee and a $5 tax on each laborer shipped, along with a $150 bond against their safe return, all of which, of course, gave Monrovia a direct interest in promoting recruitment and, with the bond, a motivation for turning a blind eye to working and living conditions on the island” (2948). In 1913 het die Liberiese president erken dat die stelsel amper soos slawerny is. Hy het ondersoek laat instel; ook na soortgelyke werksomstandighede op die Portugese eiland Sao Tomé (2956). Werktermyne is hierna tot hoogstens twee jaar beperk. Die Amerikaanse regering wou nie toelaat dat hy by hierdie arbeidsgeskil betrek word nie (2965).

“Domestic slavery was woven into the fabric of West African life, where people did not define themselves so much as autonomous individuals but through the sum of the relationships that sustained them – family, village, clan, tribe. Children and adults were regularly ‘pawned’, to use the Western term, to pay debts between families or cement alliances between clans … in the early 1930s … ‘most of the existing domestic pawns [in West Africa] do not wish to be freed, for if they were emancipated their bond to the Chief would be destroyed, and they would lose the protection of tribe. This would make them friendless outcasts and homeless individuals'” (2974).

Daar was die berugte hutbelasting. “Because natives often lacked the hard currency to pay this fee and others, governments imposed corvées. The chiefs would then select men to go off and labor for no pay and sometimes for long periods of time on public works, typically road-building or porterage” (2981). In 1930 Liberië “banned both labor exports and domestic pawning” (3152), hoewel laasgenoemde nog lank in die binneland voortgeduur het. Die Volkebond het dit selfs oorweeg om blanke administrateurs in Liberië te vestig om aanneemliker arbeidspraktyke te bevorder (3208).

In die Suid-Afrikaanse grondwet staan: “No one may be subjected to slavery, servitude or forced labour.” In ‘n land waarin daar op groot skaal nie vir bv munisipale, onderwys- en gesondheidsdienste betaal word nie en daar boonop groot werkloosheid heers, kan ‘n sterk saak, ten minste ekonomies, vir gedwonge arbeid uitgemaak word, bv om paaie te bou en in stand te hou. Die uitsonderlik groot tronkbevolking kan ook hiervoor ingespan word, des te meer omdat hulle, ten spyte van hulle onsosiale gedrag, hulle stemreg behou. ‘n Opsig waarin so ‘n innovasie as onregverdig beskryf sou kon word, is dat daar heel moontlik meer misdadigers buite as in die tronke is.

William Tubman (1895-1971, president 1944-1971) “would do more to bring his country and its political class [Americanoes] into the modern world than all his predecessors combined. Liberia’s days of forced labor and Frontier Force abuses were in the past; a new era of business opportunity – and police repression – would soon begin” (3223). “‘Uncle Shad’ had ushered in an era of unprecedented prosperity and progress, but one that included the repression of labor unions and of political dissenters” (3874). Tubman “presided over the country’s greatest economic boom” (3273). Hy het bv ‘n ooreenkoms, soortgelyk aan dié met Firestone, met die Amerikaner, Landsdell Christie, gesluit “to mine Liberia’s iron ore and pay only 15 to 20 cents per ton to Tubman’s government” (3405). “Tubman did not sell Christie land but the eighty-year lease he agreed to was a sale in all but name, as distasteful to contemporary Monrovia nationalists as the Firestone deal had been to their fathers” (3413).

“The government’s annual budget grew from a million dollars when Tubman took office in 1944 to more than $50 million in the late 1960s. Some of this new money served useful ends: paved roads fanned out from the capital … and hundreds of primary and secondary schools were built” (3430); ook klinieke (3498). Een van die groot bouprojekte herinner aan Nkandla: ‘n $20 000 “seaside Executive Mansion … [It] featured ‘an atomic bomb shelter, an underground swimming pool, a private chapel, a trophy room, a cinema and … because of the uncertainty of the city’s public utilities … its own emergency power plant, water supply and sewerage system'” (3438). Nog iets wat bekend klink: “Tubman himself was known for fathering children with at least a half dozen women, though most were of settler lineage” (3531). Daar is gesê nie Tubman nie maar “the Masons ran the country” (3369); soos eens die Guptas in Suid-Afrika?

In 1953 is Tubman se verjaardag tot ‘n openbare vakansiedag verklaar. “By the end of the decade, the birthday festivities had become an expensive traveling circus, as each county sought to outdo the others. Government workers – down to the lowliest elementary schoolteacher – had half a month’s salary withheld to pay for the increasingly lavish gifts. In 1960, Bassa [County] presented Tubman with a Chrysler, Maryland County, Tubman’s home, followed up a year later with a yacht, and in 1962, Sinoe [County] bought him an airplane” (3246). “The yacht was not intended for his personal pleasure, Tubman reasoned, but as a sign of Liberia’s dignity” (3446). “The problem soon became: what to give a president-for-life who had everything. A monument, a cultural center, and a military academy – all with Tubman’s name engraved on them – were erected in his honor” (3254). (Vergelyk dit met wat in die naam van die Nelson Mandela-manie plaaslik gedoen word.)

“Tubman called his efforts to bring twentieth-century civilization to the hinterland and to incorporate natives into Liberia’s body politic his ‘Unification Policy’. It culminated in the 1964 Unification Act, which finally put an end to the second-class citizenship of 98 persent of Liberia’s population: the act reconfigured the hinterland territories as counties and granted their propertied residents suffrage” (3498). “Though largely ignored, the old financial restrictions on voting still applied to the original coastal counties well into the 1970s” (5593). “Tubman understood the demographics of Liberia as well as any member of the settler community, and knew that making possible the full equality of the natives would quickly bring an end to Americo privilege and rule. Despite his strong early record on native matters, Tubman did little in the end to challenge the Americoes’ stranglehold on government” (3582). “He closed his ears to [native] pleas for a reconsideration of official Liberian history” (3590).

“Upon Tubman’s death, William Tolbert, Jr (1913-1980, president 1971-1980) … assumed the office” (3881). “Tolbert immediately moved to distance Monrovia from Washington, voting with the nonaligned bloc at the United Nations, allowing the Soviet Union to set up an embassy in the country, and transferring diplomatic relations from Taiwan to Beijing. He set up a commission to strip triumphant Americo-Liberianism from the nation’s symbols of sovereignty (though it ended up recommending few changes)” (3889). “He eased the political repression of the Tubman years …[and] also relaxed press restrictions” (3896). In 1973 is die Movement for Justice in Africa (MOJA) in Monrovië gestig (3905) met “African solidarity” as oogmerk (3913). ‘n Nagskool is in die hoofstad begin “which offered classes on reading, writing, and politics” (3922), soortgelyk aan die “geletterdheidsklasse” wat die swart bevrydingsbewegings met die ondersteuning van sommige linkse blankes in die vroeë jare negentig in Suid-Afrika aangebied het. Samuel Doe (1951-1990, staatshoof 1980-1986, president 1986-1990), ‘n soldaat in die Liberiese leër, was een van die leerlinge (3922). Amos Sawyer (gebore 1945, tussentydse president 1990-1994) was een van die onderwysers (4108). In 1975 is die Progressive Alliance of Liberia (PAL) deur Liberiese studente in Amerika as teenhanger vir MOJA gestig. “PAL from the beginning espoused ‘black power'” (3922), maar albei “remained elitist operations” (3946).

Dit is egter nie hierdie twee bewegings wat Tolbert tot ‘n val sou bring nie maar die verhoging van die prys van rys, die stapelvoedsel in Liberië (3953). ‘n Kwart van die rys is ingevoer en die prys is vasgestel op $22 per sak van 100 pond (3968). Te midde van inflasie het die minister van landbou voorgestel dat die prys tot $30 verhoog word. “Liberia’s largest importers of rice were companies controlled by the Tolbert family” (3976). MOJA, PAL en ander groepe het geweier om die prysverhoging te aanvaar en in opstand in Monrovië gekom. “It took three days and seven hundred troops from neighboring Guinea … to suppress the rioting. Hundreds of businesses were looted, and by official count, forty-one persons killed, though most suspected the actual total was several times that … The offenders were imprisoned, brutalized, and humiliated, until they offered up apologies, like errant children, and were released” (4026). Tolbert “lowered the price of rice, set up a commission to study the root causes of the riot – the recommendations of which he duly ignored – and eventually pardoned most of the men” (4035), hoewel party van hulle voor die geskeduleerde verkiesings van 1980 en 1981 weer opgesluit is (4083).

Die Armed Forces of Liberia (AFL) is nooit deur die Tolbert-regering as ‘n (ernstige) bedreiging beskou nie. Die soldate was egter inheemses (4092). Een van hulle was sersant Samuel Doe. Op 11 April 1980 het hy en 15 of 16 ander soldate Tolbert se ampswoning bestorm en Tolbert vermoor. Ná die staatsgreep het Doe die voorsitter en hoof van die nuwe regering, die People’s Redemption Council (PRC), geword (4115). Op hierdie manier is die politieke bewind van die Amerikaanse setlaars na 133 jaar beëindig. Dronk soldate het Monrovië op horings geneem. “Anybody with light skin or a settler pedigree was taunted by crowds and then beaten by men in uniform” (4164). Tien dae na die staatsgreep is 13 lede van die vorige bewind op 22 April 1980 op die strand van Monrovië gefusilleer (4179). Baie van diegene met ‘n ligte vel of historiese Amerikaanse verbintenis het uit die land gevlug en hulle in veral Amerika hervestig (4204). Sommige het in Liberië aangebly.

“Americoes have been overrepresented in every government since Doe’s 1980 coup, including the current one.They still own an outsize portion of the country’s lands and businesses, especially now that old property claims have been restored” (4348). Dit lyk asof die inheemse swartes in Liberië groter waarde aan hulle setlaars heg as wat die swartes in Suid-Afrika in die geval van die plaaslike blankes doen. Eers in 2008 is getuienis by ‘n Waarheids- en Versoeningskommissie gelewer, soortgelyk aan wat ons in Suid-Afrika beleef het (4186). “However corrupt, unjust, incompetent, and occasionally brutal the Americo regime had been across its 133-year reign, its crimes paled in comparison with the dictatorships, invasions, assassinations, civil wars, and anarchy that followed” (4193). Is dit ‘n spieëlbeeld van die soort gebeure wat vir ons in Suid-Afrika voorlê?

By ‘n latere geleentheid sal ek oor die geskiedenis van Liberië sedert 1980 skryf.

Trump stel oud-Suid-Afrikaner Lana Marks as VS-ambassadrise in Pretoria aan

Die liberale media in sowel die VSA as Suid-Afrika is boos omdat president Donald Trump ‘n oud-Suid-Afrikaanse vrou, Lana Marks, as Amerikaanse ambassadrise in Pretoria aangestel het. Marks is boonop ‘n blanke en ‘n entrepreneur en wat tot dusver ‘n geslaagde onderneming in die luuksegoederebedryf bestuur het.

Sowel Associated Press as Reuters het haar neerhalend as ‘n “handsakontwerper” bestempel en daarop gesinspeel dat sy ‘n lid is van die eksklusiewe Mar-a-Lago-vakansieoord in Florida. Volgens Associated Press word 30% van Amerikaanse ambassadeurs gewoonlik nie uit die geledere van professionele diplomate aangestel nie en is Marks daarom kwalik ‘n uitsondering.

Dieselfde media het ook geen beswaar geopper toe Barack Obama die Kongolees-gebore Patrick Gaspard, ‘n anti-blanke aktivis en swart nasionalis wat Obama in sy Chicago-dae leer ken het, tot Suid-Afrikaanse ambassadeur benoem het nie.

Mev. Lana Marks is in Oos-Londen gebore en het die Clarendon High School for Girls bygewoon. Benewens Engels, praat sy ook Xhosa en Afrikaans. Daar was voorheen Franse, Nederlandse en Russiese ambassadeurs wat Afrikaans kon praat, maar mev. Marks is die eerste Amerikaanse ambassadrise wat die taal magtig is.

Afgesien van Hollywood-glanspersoonlikhede wat onder haar kliënte vir handsakke tel, was mev. Marks ook met wyle prinses Diana van die Verenigde Koninkryk bevriend, wat insgelyks ‘n Lana Marks-handsak besit het.

Sy het op die ouderdom van 23 jaar vanuit Suid-Afrika geëmigreer, nadat sy met ‘n Britse psigiater, wat by Groote Schuur werksaam was, in die huwelik getree het.

Leon Lemmer: Sierra Leone: Nasiebou so moeilik soos staatsbou

Ek het die logika van bruin mense probeer karakteriseer (Praag 4 en 12 Augustus 2018), waaruit blyk dat veral wat die benadering tot Afrikaans betref daar ‘n groot kulturele gaping tussen die bruin elite en blankes is. Polities en demografies is die karakterisering van swart logika van veel groter belang. Waarby ek eintlik wil uitkom, is Liberië, die “kolonie” wat vir Amerikaanse slawe gestig is. Maar die geskiedenis van Liberië het in Sierra Leone begin, gevolglik moet ek duidelikheidshalwe eers oor laasgenoemde skryf. Aan die kus van Wes-Afrika is daar drie lande wat in die Mano-kom/”basin” of -stroomgebied geleë is: Van noord na suid: Guinee, Sierra Leone en Liberië. Laasgenoemde twee grens aan Guinee en hulle geskiedenis is in verskeie opsigte deur Guinee beïnvloed. Maar Guinee was ‘n Franse kolonie (1849-1958) met ‘n koloniale geskiedenis wat heeltemal van dié van Sierra Leone en Liberië verskil. Ek beperk my aandag dus tot Sierra Leone en Liberië wat onderskeidelik veral ‘n Britse en Amerikaanse verbintenis het. Dit vergemaklik vergelyking met Suid-Afrika, hoewel ek nie elke keer ooglopende ooreenkomste of verskille gaan uitwys nie.

Die naam, Sierra Leone (letterlik leeu-bergreeks), is ‘n omvorming van die oorspronklike Portugese naam, Sierra Leoa, of the Spaanse Sierra Leona. ‘n Portugese seevaarder het reeds in 1462 die Freetown-gebied beskryf. In 1495 is ‘n Portugese handelspos daar gevestig. In die 17de eeu het Brittanje handelsposte op Bunce-eiland, naby Freetown, en York-eiland, oos van Cherbro-eiland, gehad. Sierra Leone se koloniale geskiedenis het in 1787 begin toe sommige swart Amerikaners, wat aan die Britse kant in die Amerikaanse Onafhanklikheidsoorlog (1775-1783) geveg het of Britse bo Amerikaanse gesag verkies het, hulle daar gevestig het. Party was slawe wat gedros het en tydelik ‘n heenkome in Londen gevind het. Hierdie setlaars het aanvanklik uit 400 Amerikaanse swartes en 60 blankes bestaan. In 1788 is die Freetown-gebied vir hierdie doel van die Temne-opperhoof gekoop. Die nedersetting was bekend as Granville Town. In 1792 het nog 1 200 Amerikaanse swartes via Nova Scotia, Kanada, aangekom en is Freetown gestig. Die nedersetting is aanvanklik deur ‘n maatskappy bestuur (1791-1807 – soortgelyk aan die VOC aan die Kaap) maar die gesag oor die 1 871 setlaars (1807) is in 1808 na Brittanje oorgedra.

Die Britte het Freetown hierna as hawe gebruik om slawerny op see te bestry. Onder dwang is slawe van ander lande se skepe na Britse skepe oorgeplaas. Hierdie slawe is “recaptives” genoem. “These were Africans, particularly Yoruba and Igbo people from what is now Nigeria, who had been liberated from Portuguese and Spanish slave ships by the British navy and taken to Freetown. By 1815, over six thousand had landed and in the 1820s and 1830s thousands more arrived each year until the final shipload disembarked in 1863. Some came from as far afield as the Congo” (David Harris, bron hier onder, Kindle 224). In die suide is die groot eiland Sherbro (600 vk km), met Bonthe as hawe, en die naby geleë Turner-skiereiland (110 km lank) van vroeg af ook by die Britse koloniale bedrywighede betrek. In 1815 het 88 bevryde Amerikaanse slawe op Sherbro aangekom; ‘n kleedrepetisie van Liberië se setlaar-voorgeskiedenis. Die water was ondrinkbaar en malaria het sy tol geëis. Die oorblywende sestigtal is spoedig in Fourah-baai by Freetown hervestig. Die Turner-skiereiland is in 1815 deur die Britte beset en Sherbro is in 1861 geannekseer om die Franse te fnuik.

Sendelinge het reeds in 1804 hulle opwagting in Freetown gemaak. Op hierdie manier is die Engelse taal en die christelike godsdiens in Sierra Leone gevestig. Wat ek interessant vind, is dat die setlaars oorwegend swart was, dat sommige van hulle die draers van (‘n mate van) Westerse beskawing was en dat hulle in baie opsigte dieselfde probleme met die inheemses as die blankes aan die Kaap ondervind het. Van die begin af was daar skermutselinge tussen die setlaars en die inheemse bevolking. In 1789 het die Temne Granville Town vernietig. In 1801 is hulle aanval op Freetown afgeweer. In 1800 het ontevrede setlaars in opstand gekom en het die Britte 500 Marone (gedroste slawe) uit Jamaika verskeep om die opstand te onderdruk. Tydens en ná die Napoleontiese oorloë (1803-1815) is Wes-Indiese en swart Afrikane wat aan die Britse kant geveg het in Freetown hervestig. Dit lyk asof die Britte Liberië as ‘n stortingsterrein gebruik het vir swartes wat in oorloë nuttig gebruik is maar nie in Brittanje welkom was nie.

Die kompeterende Franse kolonialisme het ook groot probleme vir die Britte veroorsaak, bv hulle plundering van Freetown in 1794 en die besetting van gebiede in die binneland van Sierra Leone. Die Britse bewind het periodiek meer grond aangekoop en in 1896 die res van Sierra Leone tot ‘n Britse protektoraat verklaar. Dit het gevolg op die Berlynse konferensie van 1884/5 waarvolgens die koloniale moondhede grondgebied daadwerklik moet beset én beheer as hulle hulle aanspraak op ‘n land wou beveilig; dus “effective occupation of the hinterland of coastal claims” (Harris 197, 344). Die verklaring tot protektoraat was enersyds om die Franse uit te hou en andersyds om die stamgevegte onder die inheemse swartes aan bande te lê. Dat swartes in Afrika voor die koms van die blankes (dus voor kolonialisme) idillies en vreedsaam saamgeleef het, is ‘n mite. Om die administratiewe koste te bestry, is ‘n hut-belasting ingestel. In 1898 het die Temne-stam in die noordweste en die Mende-stam in die suidooste hierteen in opstand gekom. Blanke sendelinge, polisiemanne en staatsamptenare is vermoor. Honderde lewens het in die slag gebly.

Om beheer in die binneland uit te oefen, het die Britte gepoog om die samewerking van die stamhoofde te verkry. Spoorweë is van 1896 tot 1914 aangelê, hoewel die koste hiervan steeds nie verhaal was toe die meeste spoorlyne in 1971 gesluit is nie. Hierna het die beloofde verbetering van die padnetwerk egter grootliks agterweë gebly. Skole is opgerig. Slawehandel is verbied, maar tuisgebaseerde/”domestic” slawerny is voortgesit totdat daar eers in 1928 ‘n algehele verbod daarop geplaas is. [In Suidelike Afrika het die Britte die slawe reeds in 1834 vrygestel, dus bykans ‘n eeu vroeër, en in 1838 is hulle inboeking, as oorgangsmaatreël, ook opgehef. Dit was teen Afrikaner-slawe-eienaars gemik, want die Britte het “die Britse setlaars van 1820 verbied … om slawe te besit” (Hermann Giliomee, Die Afrikaners: ‘n Biografie, Kaapstad: Tafelberg, 2004, p 71). Daar is klaarblyklik ‘n reuse verskil tussen hoe die Britse regering blanke slawe-eienaars in Suidelike Afrika en swart slawe-eienaars in Sierra Leone behandel het, terwyl die swart eienaars hoogs waarskynlik hulle slawe (baie) slegter as die blanke eienaars versorg het.] Die meeste slawe het (soos in die Amerikaanse Suide) na vrystelling verkies om in diens van hulle vorige eienaars te bly. Die rede vir die stadige uitfasering van slawerny was dat die stamhoofde en die swart elite in Sierra Leone die grootste slawe-eienaars en -handelaars was en die Britte hulle nie wou vervreem nie. Gedwonge arbeid is deur die stamhoofde as deel van hulle gewoontereg beskou. Wat hier staan, gee ‘n ander perspektief op slawerny as wat deesdae polities byderwets aan ons voorgehou word.

‘n Kreoolse setlaarbevolking, die Krios, het aan die kus, veral in Freetown, ontstaan, met Engels as die amptelike taal en die Engels-gebaseerde Krio as omgangstaal, wat ook woorde uit Yoruba, Portugees, Frans en inheemse tale oorgeneem het. In die noorde en in die land in sy geheel is Islam dominant en in die suide animistiese inheemse godsdienste, asook die christelike religie. (Animisme: Alles in die natuur het ‘n siel.) Freetown in die weste was die koloniale hoofstad en Bo na die ooste toe die hoofstad van die protektoraat. Die Britse regstelsel is in die kolonie gebruik maar by uitstek inheemse stamreg in die protektoraat. Ystererts is in 1926 ontdek en spoeldiamante in 1930, wat onder andere Libanese na die land gelok het. In 1935 het die De Beers-maatskappy die monopolie in die diamanthandel bekom. Dit het tot 1974 voortgeduur. Ten einde smokkelhandel te beperk, is die stamhoofde se vergoeding uitermate verhoog: “A process which did not reduce illicit mining but did serve to further increase chiefly power” (Harris 477).

Die voorafgaande uiteensetting is gebaseer op inligting uit verskeie bronne, onder meer die Encyclopaedia Britannica en die Wikipedia. Maar ek maak voorts gebruik van veral David Harris se uitstekende boek, Sierra Leone: A political history (New York: Oxford University Press, 2014, 245p; Amazon Kindle $16,55). Harris het baie tyd as navorser in Sierra Leone deurgebring. “I have spent fifteen years visiting, researching and living in Sierra Leone” (Kindle 54). Hierdie land is ook die onderwerp van sy doktorale proefskrif. Die teks toon dat hy buitengewoon goed oor toestande in Afrika ingelig is, insluitende Suidelike Afrika. In sy inleiding noem Harris dat Sierra Leone omtrent so groot soos Ierland is en dat dit ‘n bevolking van sowat 6 miljoen mense het. Ook dat dit een van die armste lande in die wêreld is. Dit is ‘n geval van “poverty with rights” (2911). Sowat 60 tot 70% van die staatsbegroting is aan buitelandse finansiële hulp te danke (2431). Die boek handel onder meer oor die “faltering efforts to build a cohesive nation and a functioning state” (61). Sake word bemoeilik omdat daar byna 200 stamme en sowat 16 etniese groepe is. Naas die nasionale is daar dus sterk sub-nasionale identiteite (67). Daar is die kontras tussen die eertydse kolonie (Freetown en die kusstreke) en die eertydse protektoraat, dus die binneland; vandaar die latere pogings tot desentralisering. Daar is die verskil tussen moderne en tradisionele gesag (bv in die regsorde). Naas gekose lede het 12 opperhoofde deesdae sitting in die parlement (2251, 3108).

Die Krios of setlaars van Amerikaanse oorsprong was bekend met die Westerse leefwyse en het dit in hierdie Afrika-kolonie toegepas, bv in die boustyl van die huise en in hulle kleredrag, al was die klere glad nie vir tropiese weerstoestande geskik nie. Die inheemse swartes het die setlaars beskou as “savvy niggers or trousered Africans” (321) en ook as “degenerated and interlopers” (435). Die Krios het as ‘t ware as “interpreters of Western culture to other Africans” opgetree (259). “They saw themselves as socially superior to indigenous Sierra Leoneans and in a paternal sense responsible for educating them in the benefits of more appropriate ways of living … Krios were also seen and saw themselves as ‘the intellectual leaders, the vanguard of political and social advance in West Africa’. In 1853, Colony inhabitants were given British citizenship, which officially put them on a different footing to the bulk of other Sierra Leoneans” (266). Die neiging tot of aanvoeling vir etniese meerderwaardigheid is dus nie tot blanke setlaars beperk nie.

Namate Afrikanisering en “demokratisering” toegeneem het, het die inheemses die koloniale owerheid en die Krios, dus daardie twee groepe waaraan Sierra Leone by uitstek sy ontwikkeling te danke het, al hoe meer geminag en veroordeel. Die eerste staatshoof ná politieke onafhanklikheid in 1961, Milton Margai, het gesê: “The Krios were a handful of foreigners to whom their forefathers had given shelter, who imagined themselves to be superior because they aped Western modes of living but who had never breathed the true spirit of independence” (685). Sedert 1994 ervaar blankes in Suid-Afrika soortgelyke verguising asook snode ondankbaarheid. In Sierra Leone was daar instansies en individue wat onafhanklikheid vir die kolonie apart van die protektoraat bepleit het (685); soortgelyk aan pogings in Suid-Afrika om die Kaapprovinsie, of die Wes-Kaap, of Natal, onafhanklik van die res van die land te maak, of om tuislande vir etniese groepe te stig.

Die Krios was aanvanklik suksesvol in die koloniale staatsdiens en in die professies. Maar hulle was en is ‘n minderheid in die totale landsbevolking. Namate die Britse owerheid voorkeur aan die protektoraat en die stamhoofde bo die kolonie gegee het, is die Krios al hoe meer gemarginaliseer. “The decision to integrate the Colony and the Protectorate initiated a fraught and piecemeal process that lasted from 1922 to 1951 and further changed the political balance, thus undermining the Krios” (547). Ná politieke onafhanklikheid in 1961 is die staatsdiens ont-Krios en met inheemses geafrikaniseer: “Supposedly apolitical civil service posts up to the top echelons were also handed to supporters, thus accelerating erosion of the independence of the civil service” (1013), soortgelyk aan wat in die nuwe Suid-Afrika gebeur.

‘n Hoë prys, bv weens ondoeltreffendheid, word vir die afrikanisering van die staatsdiens betaal. In 2007 is bv vasgestel dat net 125 van die 236 top staatsamptenare by hulle werk was (2457). “Across the board, one can readily find continuing evidence of incompetence, unwillingness to work, deliberate obfuscation, and blatant corruption and intimidation” (2876). In die geval van die polisiediens is daar “bribes at roadblocks and stories of police collusion in robberies and of continued political bias” (2423). Dit klink bekend.

In die nuwe Suid-Afrika is die staatsdiens op ‘n brutale wyse ontwit en oorgetransformeer sodat daar tans heelwat meer as 80% swart amptenare is. Hierdie verswartingsproses, oftewel verkamerading, word meedoënloos en suiwer rassisties voortgesit. In Suid-Afrika, soos in Sierra Leone (1143), is doelbewuste homogenisering aan die orde van die dag, waarin blanke belange, bv Afrikanerbelange soos Afrikaans, nie hulle regmatige plek gegun word nie. Vergelyk die voorafgaande ook met FW de Klerk se belofte in 1992 dat geen blanke sy pos sou verloor nie.

In 1951 was die bevolkingsverhouding 2 miljoen in die protektoraat en 60 000 in die kolonie (580). Daar was bv ‘n tyd toe die inwoners van die kolonie geletterd en eiendomseienaars moes wees om te kan stem (554). In die geval van die protektoraat het slegs die inwoners wat belasting betaal het, stemreg gehad (699). Sodanige kwalitatiewe vereistes sou tot voordeel van die Krios in Sierra Leone en die blankes in Suid-afrika en sekerlik tot algemene voordeel van albei lande gewees het. Pleks daarvan kan alle volwassenes wat asemhaal deesdae in albei lande stem, afgesien daarvan of hulle tot voordeel of nadeel van hierdie lande bestaan. ‘n Gepeupelkrasie bevoordeel die gepeupel maar nie die land nie.

Die stamhoofde is in die Britse administrasie gekoöpteer, “where obedience was rewarded and resistance punished by removal from office” (450). “The extent to which the British were able to shift Protectorate society into Western ways of thinking and doing … was rather limited” (513). Sedert 1948 het die volgende absurditeit ten koste van die Krios bestaan: “Voting rights were … extended to non-Krio Freetonians, a right not held by Krios living in the Protectorate … to pacify the hinterland” (600). Soos in Suid-Afrika was (potensiële) geweldpleging deur die inheemse swartes ‘n instrument vir bemagtiging, dus die bevoordeling van swartes bo ander groepe. Die stamhoofde het hulleself in selfs groter mate as die gepeupel bevoordeel, wat eweneens tot geweld gelei het.

Die volgende klink bekend omdat elemente daarvan ook ruimskoots in die nuwe Suid-Afrika by bv ANC-politici aangetref word: “The riots in 1955 … spread throughout the Protectorate in 1956 … [They] were aimed at the chiefs who had enriched themselves with houses and cars through local tax corruption, tribute including forced labour, and market protection” (712). Nog iets oor stemreg: Aan die Libanese, wat reeds baie dekades lank in Sierra Leone gewoon het, is die reg op burgerskap eers in 2010 toegestaan (3053). Dus: Blanke regerings diskrimineer soms teen nie-blankes, maar as swartes aan die bewind is, word daar soms ook teen blankes gediskrimineer, soos tans in buitensporige mate in Suid-Afrika.

“In many ways it was the colonial period that did most to codify rules, territorially define chiefdoms and solidify and politicise ethnic identities. British notions of scientific classification and the need to parcel people into groups for administrative purposes meant the gradual reifying of ethnicity and chieftaincy” (379). “The British did not subscribe to French and Portuguese notions of assimilation” (477). Hierin lê die oorsprong van rasse-segregasie as politieke beleid. Dit is die Britte eerder as die Afrikaners wat rasseskeiding/apartheid uitgevind het. In werklikheid is rasse-segregasie egter die uitlewing van mense se natuurlike aard; dus dat mense verkies om met mense wat tot hulle kultuurgroep behoort, te assosieer; des te meer as daar groot ontwikkelings- en/of kulturele verskille is.

“It has been argued that ‘tradition’ was invented during colonialism … whilst holding some truth, the idea of inventing ‘tradition’ wholesale is unlikely as the colonial authorities required something legitimate and recognisable on which to build. Perceiving identity as somehow primordial and unchanging is of course fanciful, but it is also important to see the limits of both constructivism and the notion that identity has little other substance than its instrumental use to gain advantage or resources” (385). Deesdae word dikwels beweer dat ras ‘n konstruksie en dus oneg/fiktief is. In werklikheid is rasseklassifikasie (bv blank, bruin, swart, Asiaat) op identifiseerbare liggaamlike en geestelike/kulturele kenmerke gebaseer. Die ANC-regering maak steeds met oorgawe gebruik/misbruik van die tradisionele of apartheidsklassifikasie van rasse, etnisiteite en kultuurgroepe ten einde swartes te bevoordeel en veral blankes, in die besonder Afrikaners, te benadeel.

“Many Colony laws, particularly those pertaining to land tenure and ownership, were not extended to the Protectorate. It was declared that Protectorate land belonged to the people and could not be bought and sold” (526). “African history suggests the reassertion of modified pre-colonial patterns of rule or ‘re-traditionalisation'” (629). Is dit nie dieselfde primitiewe Afrika-benadering wat nou ook in Suid-Afrika toegepas word nie? Die inheemses het nooit die grond gekoop en besit nie; bloot sommige daarvan geokkupeer, soms selfs op ‘n nomadiese grondslag. In Suid-Afrika het ten minste die huidige geslag blankes (maar ook talle vorige geslagte) die grond gekoop en verbeterings daarop aangebring; bv barre grond in produktiewe plase omskep. Ingevolge die ANC se beleid moet die blankes aan die swartes teruggee wat van hulle gesteel is; vandaar die aandrang dat geen vergoeding betaal hoef te word nie.

Die blankes het nie (ontwikkelde) plase van die swartes gesteel nie, gevolglik kan daar geen sprake van die teruggawe van gesteelde eiendom wees nie. Wat ons hier mee te make het, is nie weerwraak nie maar wraak, diefstal en uitbuiting in hulle suiwerste vorme. Wraak is nie versoenbaar met die ideaal van versoening nie. Die kuur vir die beweerde ou wonde van een groep is nie om nuwe wonde aan ‘n ander groep toe te dien nie. Om iets in ruil vir niks te ontvang, is nie ‘n mensereg nie. Wat hier vorm aanneem, is opportunitiese, hedonistiese parasitisme. Onteiening sonder vergoeding is ‘n uiterste pro-swart, anti-blanke maatreël wat deur die blankes tot die uiterste teengestaan behoort te word.

Die jongste politieke geskiedenis van Sierra Leone kan soos volg opgesom word: “Sierra Leone became independent from the United Kingdom on 27 April 1961, led by Sir Milton Margai. Siaka Stevens’ party, the APC defeated the ruling SLPP in the 1967 Sierra Leone parliamentary elections. Stevens ruled Sierra Leone from 1968 to 1985. While in office, Stevens suppressed oppositions and critics of his government. Some senior military and government officials convicted for trying to overthrow his government were executed. In 1971, Stevens abolished Sierra Leone’s parliamentary government system and declared Sierra Leone a presidential republic. Sierra Leone was a one party state from 1978 to 1985, in which Stevens’ APC was the only legal political party in the country. The current constitution of Sierra Leone, that includes multi party democracy was adopted in 1991 by the government of President Joseph Saidu Momoh, Stevens’ hand picked successor.

“In 1991, a rebel group known as the Revolutionary United Front led by former Sierra Leone army Corporal Foday Sankoh launched a brutal civil war against the Sierra Leone government. In 1992 the military toppled Momoh from power. In 1996 Brigadier General Julius Maada Bio returned the country to multi party democracy and the 1991 constitution was reestablished. Bio handed power to Ahmad Tejan Kabbah of the SLPP after his victory in the 1996 Sierra Leone presidential election. In May 1997, the military overthrew president Kabbah. However, in February 1998, a coalition of West African Ecowas armed forces lead by Nigeria removed the military junta from power by military force and president Kabbah was reinstated as president. In 1998, the leaders of the coup were executed after they were convicted and sentenced to death by a court martial in Freetown. Sierra Leone has had an uninterrupted democracy since 1998 to the present. In January 2002, President Ahmad Tejan Kabbah fulfilled his campaign promise by officially ending the civil war as the rebels were defeated by military force with the help and support of Ecowas, the British government, the African Union, and the United Nations” (Wikipedia).

Weens afrikanisering is Sierra Leone se weermag ernstig verswak (Harris 1006). “That the state and armed forces of Sierra Leone were in no condition by the early 1990s to resist any sort of invasion or insurrection is one area of agreement in the debates concerning the civil war. The armed forces had … a ‘practically non-existent ability to respond to threats … The most meagre of incursions into the ill-controlled and forested border areas would have had at least some success” (1527). Die vraag is of sodanige gebrek aan doeltreffendheid nie ook die oorgeafrikaniseerde weermag van die nuwe Suid-Afrika kenmerk nie. Dink aan die stroom onwettige immigrante wat deurlopend en feitlik ongehinderd die land binnesypel. Die huidige Suid-Afrikaanse weermag het Nelson Mandela se terroristiese MK as grondslag. “In military terms MK has to be judged one of the least effective armies in modern history” (Janet Cherry, Umkhonto Wesizwe, Auckland Park: Jacana, 2011, p 141).

“A weak state is always prone to penetration from outside forces in whatever guise” (Harris 1628). In Sierra Leone het ‘n groep Suid-Afrikaanse huursoldate, Executive Outcomes, van 1995 tot 1997 groot militêre sukses behaal. “In exchange for future mining concessions, Executive Outcomes arrived with around 300 men, helicopters, troop transporters, considerable weaponry and experience in fighting for both UNITA and MPLA in Angola … the war was swiftly brought under control” (1897). Let op dat hierdie huursoldate in Angola agtereenvolgend aan albei kante in die burgeroorlog geveg het. In Sierra Leone het Executive Outcomes militêre opleiding en wapens nie net aan pro-regeringsmagte verskaf nie (1897), maar ook aan die rebelle (2097). Huursoldate is per definisie koopbaar. Die punt is: Daar is nie ‘n plaasvervanger vir goed opgeleide, ervare soldate van hoë gehalte nie. Die tragedie is: Executive Outcomes het in bv Angola en Sierra Leone “‘n verskil gemaak” maar nie in Suid-Afrika nie.

Moenie dink dat Ecowas ‘n ongekwalifiseerde seën vir Sierra Leone was nie. Sy militêre mag was as Ecomog bekend. Hierdie soldate het hulle aan magsvergrype, insluitende diefstal, skuldig gemaak. In die volksmond is gesê Ecomog beteken: “Every Car Or Moveable Object Gone” (2043). Die Nigeriërs in Ecomog “were digging for daimonds and sometimes selling arms to their opponents” (2097). Demokrasie het dus maar ‘n stamperige geskiedenis in Sierra Leone gehad, met dikwels eerder die weermag as “die mense” in beheer. Toe die land ‘n eenpartystaat was, is geredeneer “that democracy was a luxury that African states could ill afford” (1136). Die vraag is of dit nie ook vir Suid-Afrika voorlê nie. “One would be bound to question the long-term stability of a democratic system built on such foundations as in Sierra Leone and indeed in many other African states” (2785).

Tot die eer van Sierra Leone kan gesê word: “Nationalisation of foreign assets was never considered … Foreign investment was indeed welcomed with tax breaks and mining and farming remained in the private sector” (986). Kan dit wees dat die Krios daarin geslaag het om ‘n groter mate van voortgesette verwestering in Sierra Leone te bewerkstellig as die blankes in Suid-Afrika? Plaaslik word nie net buitelandse beleggings deur nasionalisering bedreig en dus ontmoedig nie, maar selfs ook die eiendomsreg van blankes wat oor 366 jaar voortrefliker bydraes as enige ander groep tot die ontwikkeling van die land gelewer het.

By die nuwe inheemse bewindhebbers in sowel Sierra Leone as Suid-Afrika is daar ‘n skaamteloosheid in die hede (1799, 2118), gebaseer op gewetenloosheid oor hulle verlede. Dit is vir my ‘n steen des aanstoots. Die brutalisering van die daaglikse lewe is die weersinwekkendste kenmerk van die nuwe Suid-Afrika; die wetteloosheid en doodgewone onbeskaafdheid wat hoogty vier. Harris gebruik die woord “brutalisation” telkens as hy toestande in Sierra Leone beskryf (1316, 1635, 1911, 2126, 3140, 3147). ‘n Ander prominente kenmerk van die nuwe Suid-Afrika is korrupsie, oftewel steelsug. In Sierra Leone het dieselfde gebeur. “By the early 1980s Stevens’ non-budgeted discretionary spending was estimated at more than 60 per cent of actual budget” (1423). Hiermee is seker genoeg karakteriserings verskaf, asook ooreenkomste tussen die twee lande uitgewys.

‘Bloedige chaos in Suid-Afrika’ – Europarlementslid

Ná haar besoek aan Suid-Afrika, het die bekende Europarlementslid, Janice Atkinson, die situasie in ons getipeer as “die reënboognasie wat in bloedige chaos verval”.  Sy het in Kaapstad met verteenwoordigers van die Vryheidsfront Plus en TLU SA samesprekings gevoer.

Volgens Atkinson is die Europarlementêre groep, Europa van Nasies en Vryheid (ENV) besig om “bewustheid te kweek oor die gruweldade en plaasmoorde in Suid-Afrika deur vroeër vanjaar die Vryheidsfront Plus en die dokumentêre filmmaker, Lauren Southern, na Bursel uit te nooi en vriendskapsbande met Suid-Afrika te versterk, terwyl die res van die wêreld anderpad kyk”. In Junie vanjaar het Atkinson dr. Dan Roodt van PRAAG ingeslyks na die Europese Parlement in Brussel uitgenooi vir ‘n konferensie oor die situasie van Afrikaners in Suid-Afrika.

In ‘n verklaring waarvan die volledige teks hier op Engels beskikbaar is, sê Atkinson: “Verlede week is ons afvaardiging van die Europese Parlement deur ons Suid-Afrikaanse vriende in die Vryheidsfront Plus-party na Kaapstad uitgenooi om ons vrugbare gesprek voort te sit oor die dringende kwessies wat tans in die land voorkom en om maniere vir verdere en nadere samewerking te vind. Suid-Afrika en sy mense lê my na aan die hart. Nadat ek daardie wonderlike land verskeie kere besoek het, is ek onsteld om te sien hoe die utopiese begrip van die reënboognasie op die rand daarvan verkeer om in bloedige chaos te verval.”

Atkinson voorsien dat, indien die gewelddadige marxistiese Ekonomiese Vryheidsvegters aan bewind sou kom, met grootskaalse nasionalisering, swart bemagtiging deur beslaglegging op grond en bates en geweld teen die blankes en ander minderhede, “kan chaos en vernietiging volg”.

Leon Lemmer: ‘n Manifes vir blanke etniese nasionaliste

Daar is veral twee behoudende, of konserwatiewe, hedendaagse Amerikaanse outeurs wat met hulle skrywes uitmuntende bydraes lewer. Ek verwys na Jared Taylor en Greg Johnson. Dit is asof hulle in boek na boek daarin slaag om hulle insigte te verfyn en dat hulle hulle idees al hoe duideliker formuleer. Van albei is daar ‘n hele aantal boeke in Kindle-weergawes by Amazon beskikbaar. Daar sal ongetwyfeld aksentverskille by hulle voorkom, maar ek het nog nie probeer om hulle opvattings te vergelyk nie. Wat prysenswaardig is, is dat hulle mekaar respekteer en ondersteun. Ek het in vorige rubrieke reeds na albei verwys. Taylor is die redakteur van die tydskrif, American Renaissance. Hy het die plaaslike Suidlanders ondersteun. Ek het al sy boek, Face to face with race (2014), bespreek (Praag 23.11.2014). Vandag kom die volgende boek van Johnson aan die beurt: The white nationalist manifesto (San Francisco: Counter-Currents Publishing, 2018, 159p; Amazon Kindle $4,01). Johnson se tydskrif is North American New Right. In sy jongste boek verwys Johnson by twee geleenthede met waardering na Taylor (Kindle 159, 1012). Waarmee albei besig is, is metapolitiek, dus “creating the conditions necessary for political success” (131). Soos Taylor is Johnson diep bewus van en goed ingelig oor gebeure en toestande in Suid-Afrika. Wat die blankes in 1990/94 mandaatloos en heeltemal onverdiend plaaslik aangedoen is, is die scenario wat albei outeurs ten alle koste in Amerika wil vermy.

“The greatest difficulty I faced in writing this manifesto is the feeling that I was repeating myself. Most of the ideas – and many of the words – in this book will be familiar to the readers of my five earlier books … and various uncollected online writings. But I prefer to think of my earlier works as a rehearsal for this manifesto. The purpose of this book is not to be novel, but to offer a clear, concise, and persuasive synthesis of arguments that I have been developing for more than a decade” (139). Dus, as u een van Johnson se boeke wil lees, is hierdie die aangewese een. “This entire book is an essay in metapolitics” (1520). “Basic metapolitical ideas include questions of identity (who are we, and who isn’t us?), morality (what are our duties to ourselves, our nations, our race, and other nations and races?), and practicality (how can we actually create white homelands?)” (1520).

“Whites have gone from being about 90% of the US population in 1965 to about 60% today, and in many locations and age groups we are already a minority. Whites are projected to slip below 50% op the population around 2042. In a democracy, that inevitably means political disempowerment … If white Americans want to see what life is like as a dispised minority in a majority non-white society, they need only look at South Africa today” (70). In Amerika gun die blanke meerderheid ruim bevoordeling aan minderheidsgroepe, maar hulle besef dat ‘n swart meerderheid in Amerika, soos in Suid-Afrika, nie minderheidsregte aan blankes sal gun nie. In Suid-Afrika geniet die blankes selfs nie eens gelyke regte met swartes nie. Op talle maniere word daar doelbewus en suiwer rassisties teen blankes gediskrimineer. In die veel geprese Grondwet van 1996 word geen voorsiening vir ‘n keerdatum hiervoor gemaak nie. Rassediskriminasie teen blanke Suid-Afrikaners kan dus tot in die oneindige voortgesit word. Hou ook in gedagte dat minderheidsgroepe in Amerika grootliks volgens ras stem. Dit is net in die geval van blanke kiesers dat ‘n beduidende persentasie met hulle stemme uitdrukking aan hulle anti-blanke gesindheid gee. Die Amerikaanse blankes kan dus lank voordat hulle demografies ‘n minderheid word, beheer oor die politieke mag verloor. Dit is waarom Donald Trump se oorwinning in die jongste presidentsverkiesing so onverwags was en so merkwaardig is. Anders as wat die massa-inligtingsmedia voorgegee het, was en is die meerderheid blanke Amerikaanse kiesers hartlik gatvol vir progessiewe of linkse elemente soos die Clintons en Obamas.

Demokrasie is ‘n politieke stelsel wat glad nie tot doeltreffende regering in Suid-Afrika kan lei nie, onder meer omdat daar te veel ongeletterde, swak ingeligte en maklik intimideer- en misleibare kiesers is. Maar hierdie skyndemokrasie bied die sleutel tot swart politieke mag. In Amerika besef mense soos Johnson dat voortgesette demokrasie nie net die blanke politieke mag gaan vernietig nie, maar ook Amerika as die voorspoedigste Westerse en wêreldland: “In the present system, we have no future … Loss of hope for the future is what ties together a whole array of social pathologies afflicting white Americans … the collapse has been spiritual” (79). Ek vra my af: Is die apatie by so baie Afrikaners nie dalk op ‘n soortgelyke wyse toeskryfbaar aan die hopeloosheid van ons huidige en veral langtermyn-situasie nie?

Teen die verwagting in het die winde van verandering die Afrikaner omgewaai. In ‘n groot mate is dít die onontwykbare waarheid: Die Afrikaner het gaan lê en is in sy bed dood. FW de Klerk en sy groepie medepligtiges het met hulle hemelskreiende verraad die Afrikaner die doodskoot toegedien. Die balke en skarniere wat die Afrikanerdom bymekaar gehou het, is in die naam van (mede)menslikheid afgetakel. Dit is gedoen sonder om in ag te neem wat Immanuel Kant (1724-1804) en later ook Isaiah Berlin (1909-1997) gesê het: “From the crooked timber of humanity, no straight thing was ever made.” In ‘n ander bron staan: “The spirited part of the soul is intimately tied to one’s sense of belonging to a political community with ethno-cultural markers. Without this spirited part members of a community eventually lose their sense of collective pride, honor, and will to survive as a political people” (Ricardo Duchesne, Canada in decay: Mass immigration, diversity, and the ethnocide of European Canadians, London: Black House Publishing, 2017, 374p; Amazon Kindle $7.56; 4367).

“The entire political establishment in virtually every white country is committed to the policies that are driving white demographic decline: the destruction of the family* and the denigration of motherhood;** the promotion of hedonism and selfishness;*** encouraging multiculturalism, race-mixing, and race-replacement immigration; and the cult of ‘diversity’, which is just an euphemism for replacing whites with non-whites.**** If whites have no future in the current system, then we will simply have to set up a new one. That is the goal of White Nationalism. To give our people a future again, we need a new political vision and new political leadership … White nationalism is a form of white identity politics. White identity politics, at the minimum, means that whites think of ourselves as members of an ethnic group, with collective interests, and defend those interests against conflicting groups in the political realm” (Johnson 87). Ek is moeg vir die pryssange wat daar vir swart nasionalisme, selfs swart pan-Afrika-nasionalisme, weergalm terwyl daar dadelik helftige beswaar teen Afrikanernasionalisme opklink, asof dit iets uit die bose is pleks van dit as ‘n fundamentele mensereg te erken.

[* Weens kulturele marxisme.

** Weens militante (dikwels lesbiese) feminisme.

*** Dink aan die buitensporige vergoeding, luukse ampswonings en -motors, reis- en verblyfkoste, asook ander byvoordele van (onbekwame) ANC-leiers, wat valslik beweer dat hulle oor die armste van die armes begaan is.

**** Byvoorbeeld aan die Universiteit Stellenbosch (US) deur Wim de Villiers, die laksmannetjie van Afrikaans. Die afskaling van Afrikaans as onderrigmedium bring die inkorting van diversiteit/verskeidenheid mee.]

“White Nationalism, however, is not white supremacism, because we seek to replace multiracial, multicultural societies with racially and culturally homogeneous homelands, which we call ‘ethnostates’. Ethnonationalism is a universal right possessed by all races and peoples. White Nationalism is ethnonationalism for whites. White nationalism simply means the right of all white people to sovereign homelands. We recognize that some peoples might not wish to exercise this right … But if a people chooses national self-determination, nobody has the right to oppose them” (96). Dit gaan nie om ‘n tuisland vir generiese (dus alle) blankes nie, maar selfbeskikking in (potensieel) ‘n eie tuisland vir iedere etniese groep (105). Dus nie ‘n rasgebaseerde tuisland vir alle blanke Suid-Afrikaners nie, maar etniesgebaseerde tuislande, bv onder meer ‘n tuisland spesifiek (en sover prakties moontlik uitsluitlik) vir Afrikaners.

“White extinction is not an alarmist fantasy, but an alarming fact” (167). As dit vir Amerika en op langer termyn selfs moontlik vir die res van die wêreld geld, hoeveel te meer nie vir blankes in Afrika, insluitende die nuwe Suid-Afrika, nie? “Human beings – whites especially – do have an advantage over other species: our intelligence and creativity can help us to discover and defeat the causes of extinction” (195). Blanke egpare moet gemiddeld eerder drie pleks van twee of minder kinders hê sodat blankes as ‘n groep eerder meer as minder word (203). Uiteraard moet rasvermenging vermy word. Anders as voorheen, bv in Suid-Afrika, is daar nie meer ‘n verbod op rasvermenging nie. In die Weste, anders as in bv die Ooste, word rasvermenging in werklikheid aangemoedig (239). “Hybridization”, wat deur mense soos Nico Koopman gepropageer word, word “genetic pollution” genoem (212). Koopman is ‘n voorstander nie slegs van biologiese verbastering nie, maar sommer ook van taalverbastering of -vermenging, bv Kaaps.

‘n Ander faktor wat teengewerk moet word as blankes wil bly voortbestaan, is volksmoord/”genocide” (212); ‘n verskynsel wat die afgelope tyd spesifiek met verwysing na Suid-Afrikaanse blankes druk bespreek is. Johnson onderskei twee soorte volksmoord: “Hot genocide is the quick and violent extermination of a group. Cold genocide is the slow destruction of a group simply by establishing conditions that make its long-term survival impossible” (221). In Suid-Afrika het ons tans met koue volksmoord te make, maar dit sluit nie die moontlikheid uit dat dit al hoe warmer volksmoord kan word nie. Johnson haal uit die Verenigde Nasies se 1948-konvensie oor volksmoord aan (278). Die biologiese voortbestaan van blankes kan verseker (of ten minste verbeter) word deur hulle lewens in reservate, oftewel tuislande, te beskerm, soortgelyk aan dié wat steeds in Amerika vir Indiane bestaan; dus met ras- of etnisiteit as grondslag. Reservate is ‘n bewese manier om die lewens van diere te beskerm (366). Waarom dan nie ook die lewens van die blankes wat sekerlik waardevoller as diere is nie?

Maar naas die voorkoming van biologiese volksmoord, behoort daar ook teen kulturele volksmoord gewaak te word (366). Dit is iets wat buitensporige afmetings in die nuwe Suid-Afrika aanneem, bv die afskaling van Afrikaans, die vernietiging van monumente, openbare herbenamings, die herskrywing van die geskiedenis, ens. Die blankes moet die moed hê om hulle kulturele goedere te bewaar en wat vernietig is, terug te eis. Daarvoor is selfvertroue en selftrots nodig (366) – nie misplaaste skuldgevoelens nie. “As Alain de Benoist pointed out, appeals to white guilt are almost always part of a moral swindle, in which people who have not actually suffered anything demand atonement, money and privileges from people who have not actually wronged them. These uncomfortable facts are concealed by the fact that all whites are collectively held responsible for the acts of some white people, whereas all non-whites claim collective aggrievement because of the suffering of some non-whites at white hands. But if it is legitimate for whites to feel collective guilt for the crimes of some white people, isn’t it also legitimate for whites to feel collective pride in the achievement of some white people?” (384).

“If we start tallying up all the positive achievements of white people in science, technology, medicine, the arts, politics, the fight to save the natural world, etc, they rapidly outweigh all the negatives, leading us to conclude that white extinction would be a great tragedy for the planet. Furthermore, does collective guilt only apply to whites? Do only non-whites have collective grievances? Are only non-whites owed collective apologies and reparations? Are Asians collectively guilty for the Mongol invasions of Europe? Are Muslims collectively guilty for the Muslim invasions of Europe? Are whites collectively owed apologies and reparations? Does the Arab world owe reparations to Africa for their part of the slave trade? Do blacks in Africa owe reparations to blacks in the New World for their role in the slave trade?” (393).

“One of the greatest causes of unsafe breeding environments [for whites] is the presence of non-whites. Just as pandas do not breed well in captivity, whites do not breed well in [racially] diverse environments. In the past, whites had high birthrates while surrounded by non-whites. But these non-whites were enslaved or otherwise subordinate and forced to emulate white standards of behaviour. So whites specifically feel unsafe around free and unassimilated non-white populations, such as we find in modern multicultural societies” (221). Talle kere moes ek aanhoor dat blanke egpare dit onwys ag om kinders in die nuwe Suid-Afrika te hê. Die nie-blanke bevolking, daarenteen, het gewoonlik ‘n hoër geboortesyfer as die blankes. Die situasie word in sowel Amerika as Suid-Afrika vererger deur die invloei van veral nie-blanke immigrante, hetsy wettig of onwettig (230). In Amerika het die verdringing van blankes in 1965 met die ondertekening van die Hart-Cellar-wet deur Lyndon Johnson begin, toe immigrasie oorwegend die invloei van nie-blankes geword het (333).

In Suid-Afrika het FW de Klerk grensbeheer verslap. Onder die ANC-regering het die situasie verder versleg en dít in ‘n era toe die meeste lande grensbeheer verskerp het. Geen veldtog ten gunste van geboortebeperking word van owerheidsweë in Suid-Afrika gevoer nie omdat dit glo indruis teen die tradisionele lewenswyse van swartes. “In the case of white extinction, all of these causes are man-made” (249). Blankes kan dus iets doen om hulle uitwissing te verhoed, bv deur nie-geïntegreerd/apart te woon en lewe (239), in mindere mate geboortebeperking en aborsie toe te pas, ens (257, 289). Dit moet vir blankes lonend gemaak word om meer kinders te hê (297). Dit is immers in landsbelang. “If white demographic decline is not halted, the people who care least about the Earth will be the ones to inherit it” (266).

Wat op blanke Amerikaners as ‘n toekomstige minderheidsgroep wag, kan nie in Suid-Amerika waargeneem word nie: “Those societies are essentially white supremacist” (473) – blankes en mulatto’s/basters is die heersersklas. “To appreciate what life will be like once whites are a hated and powerless minority within a majority non-white, Third World country, we only need to look at the fates of whites in Rhodesia and South Africa” (473). Maar die toestande wat swart meerderhede skep, kan reeds in Amerikaanse stede soos Detroit en Los Angeles en in die Britse hoofstad, Londen, waargeneem word: “We can simply show our people the lawlessness, corruption, anti-white discrimination, alienation, collapsing public services, hellish commutes, blighted cityscapes, shrinking opportunities, and pervasive hopelessness that come with white demographic replacement” (473). “Even if we think of white identity politics as merely a temporary expedient to restore a meritocratic, individualist form of society, we need to remove parasite tribes from our societies and prevent new ones from entering, which requires that we drop the dominant taboo against identity politics for white people” (507). “We practice individualism, they practice tribalism” (490).

Johnson wil Amerika as ‘n blanke land hervestig; indien nie in sy geheel nie, dan ten minste die grootste deel as blanke tuisland of etniese staat. Sy ideaal is “demographic restoration” (691). Oor die deportasie van nie-blanke immigrante skryf hy: “If it was possible for them to come, it is possible for them to leave … In short, there is definitely a way to decolonize white homelands. We just need to have the will” (569). Nie-blanke immigrante kom gewoonlik in ‘n blanke land aan as enkellopende mans. Daarna word gepoog om die familie en uitgebreide familie in die nuwe land te kry. ‘n Skynbaar sterk morele argument wat dikwels gebruik word, is dat dit wreed is om nie die familie te herenig nie. Maar die punt is dat daar ‘n alternatiewe manier is om die familie weer te verenig: die enkelingimmigrant kan teruggaan vanwaar hy gekom het. Naas kettingimmigrasie is kettingrepatriasie moontlik (674), maar dit is ‘n duur opsie. “One of the main tenets of diversity advocates [is] that non-whites who come here enrich our societies … In truth, non-whites come to white societies because we enrich them” (606). Dink aan die onbehaaglike situasie in Europa: “The leadership of the present-day European Union is infected by a [anti-European] memetic virus, and it is doing all it can to flood Europe with non-whites” (791), wat dikwels op staatstoelaes vir oorlewing aangewese is.

“A nation-state is the same thing as an ethnostate, since the English word nation derives from the Latin natio, which refers to a group related by common descent” (712). “We need the ideas of the ethnostate and ethnonationalism, to emphasize ethnicity as the principle of unity of a sovereign state – even though ethnos is just the Greek equivalent of natio” (721). Dit is duidelik dat al die inwoners van Suid-Afrika nie ‘n nasie in etniese sin kan wees nie. Daar kan hoogstens sprake van ‘n Suid-Afrikaanse nasie in burgerlike/”civic” sin wees, bv dat almal in dieselfde land woon, dieselfde burgerskap kan hê, onderhewig aan dieselfde wette is, ens. (721). Swart mag vier hoogty, maar dit sluit blanke etniese nasionalisme uit. Afrikanernasionalisme kan net in ‘n eie nasie- of etniese staat tot sy reg kom.

Johnson skryf: “Some white ethnic groups are more biologically homogeneous than others. Thus what is essential in differentiating white nations are their distinct languages, cultures, and histories” (850). In hierdie verband noem hy spesifiek Afrikaners (859). In Suid-Afrika gaan dit dus nie om ‘n rasgebaseerde tuisland vir alle blankes te skep nie, maar ‘n etnies gebaseerde tuisland vir Afrikaners. Nie dat ras onbelangrik is nie. Met die oog op solidariteit/eensgesindheid: “We must emphasize all the things that Europeans [whites] have in common, and beyond all the differences of language, culture, and religion, the deepest root of European identity and solidarity is racial. All Europeans share common ancestors. We are one extended family” (903). “White people are the aboriginal peoples of Europe and their unmixed descendants around the world” (984). Naas swart mag moet daar ruimte vir blanke mag wees. Naas swart nasionalisme is blanke (insluitende Afrikaner-) nasionalisme ‘n onvervreembare reg wat in verskillende eie tuislande (vir Afrikaners, Anglo-blankes, ens) uitgeleef behoort te word.

‘n Aanklag wat dikwels teen blankes gelê word, is dat hulle ander rasse wil oorheers; dat hulle baas wil speel. Die Engelstalige term hiervoor is “supremacism”. Eintlik is twee sake hier ter sprake: dat blankes hulleself as beter as ander rasse beskou en dat hulle (daarom) oor ander rasse wil heers. Johnson se standpunt is dat blankes in sekere opsigte ongetwyfeld beter as ander rasse vaar. “I am very proud of our people, and we have a great deal to be proud of. In the areas in which we excel, we have done a lot for the world. Our superior achievements in comparison to other races are why so many non-whites are flooding into white societies … even if we were the sorriest lot of people on the planet and had accomplished almost nothing, it would still be natural, normal, and right for us to love our own and to be concerned with the future of our people. And it would still be politically expedient to demand our own sovereign homelands” (1012).

Wanneer ‘n blanke land onverdiend in die skoot van verswelgende swart mag val (soos in die geval van Suid-Afrika), of as die blanke meerderheid weens immigrasie ondergrawe word (soos in Amerika en Europa), dan begeer die nie-blankes “to change things to suit them better” (1031). Hierdie prosesse word transformasie, regstellende aksie, swart bemagtiging, ens, genoem. Dinge word verander (eerder as verbeter) om nie-blankes te pas, wat weens (groot) kulturele verskille noodwendig beteken dat blankes ongedurig in die nuwe opset is en nostalgies na die goeie ou dae verlang. William Blake (1757-1827) het gesê: “One law for the lion and ox is oppression” omdat dié twee hemelsbreed verskil, bv die een is vleis- terwyl die ander een plantetend is (1039). “Blacks … don’t find white civilization comfortable … when we impose our standards of punctuality and time preferences, demand that they follow our age-of-consent laws, or foist the nuclear family upon them … But if we don’t impose white standards upon blacks, we have chaos. We have great cities like Detroit transformed into wastelands” (1039). In die geval van Suid-Afrika is dit die hele land wat in die slag bly. Dit is om van te ween.

“Praising diversity is the civil religion of our time” (1063). Bill Clinton het gesê: “Diversity is America’s greatest strength” (1063). In die nuwe Suid-Afrika moet alles skielik divers en inklusief wees, bv aan die Universiteit Stellenbosch. Wat dit in werklikheid beteken, is dat nie-blankes in eens blanke plekke toegelaat moet word. Maar andersom geld dit nie. Daar word nie druk uitgeoefen dat die tradisioneel swart Universiteit Fort Hare divers en inklusief moet word nie. “Increasing diversity … is always a euphemism for having fewer white people” (1081). “If diversity means white dispossession, then obviously it’s a bad thing for white people … White nationalism is simply the inevitable resistance to the anti-white ethnic cleansing that we call diversity” (1091).

Johnson noem die voorbeeld van die eerste blanke Amerikaanse setlaars wat in 1612 voet aan wal in Jamestown gesit het. “Weren’t they just increasing the diversity of the place?” (1091). Dieselfde kan van die aankoms van Jan van Riebeeck en sy geselskap in Tafelbaai in 1652 gesê word. As diversiteit inherent goed is, waarom word die aankoms van hierdie setlaars nie deur die kulturele marxiste en ander linkses geloof nie? Die antwoord is: Omdat hulle blank is. “Without a relatively homogeneous population, order has to be imposed from the top down. Thus as diversity increases, democracy fails” (1155). “Diversity [is] a source of disharmony” (1163). “Similarity [is] a source of harmony” (1174). In Amerika was die ondervinding met immigrante uit verskillende Europese lande: “It was hard enough to assimilate fellow Europeans” (1199). Die assimilasie van nie-Europese immigrante het geblyk ‘n onbegonne taak te wees. “The happiest societies in the world are also the most genetically homogeneous” (1235).

In Amerika het diversiteit die standaarde of doeltreffendheid van die weermag, polisiediens, brandweerdienste, ens, verlaag of verminder (1063). “Multiculturalism, multiracialism, feminism and the LGBTQ agenda constitute the primary sense of diversity today” (1053). Die waarheid is dat monokulturaliteit, enkelrassigheid en slegs twee duidelik onderskeibare geslagte ‘n samelewing, bv ‘n nasie- of etniese staat, daarstel wat kan uitmunt in harmonie en doeltreffendheid. Maar dit beteken nie dat dit in wyer verband moet geld nie. “We do not want to see the emergence of a homogeneous European man or a white monoculture” (1304). Ras, bv blank wees, kan ‘n samebindende faktor wees, maar dit hef nie die wenslikheid van die behoud van etniese verskeidenheid (bv Afrikaans- en Engelssprekende blanke Suid-Afrikaners) op nie. “The primary cultural marker that sets ethnic groups apart is different native languages” (1329).

‘n Opsig waarin diversiteit ‘n bate is, is ‘n verskeidenheid van idees/opinies (1053), maar dit is wat in byderwetse geledere, bv in skole en aan universiteite, meedoënloos onderdruk word. Andersins: ter wille van ras- en kulturele verskeidenheid word toelatings- en deurlatingstandaarde/-vereistes aan universiteite drasties verlaag (1072), sowel in Amerika as Suid-Afrika. Byvoorbeeld, aan die Universiteit Stellenbosch is dit vir Wim de Villiers* ‘n passie om die tradisionele beeld van die US as ‘n Afrikaanse universiteit vir blankes uit te wis. Diversiteit word nagejaag deur voorkeur aan nie-Afrikaanse en nie-blanke studente en personeel te gee. Op hierdie manier word die blanke en Afrikaanse teenwoordigheid om nie-akademiese (naamlik politieke) redes afgeskaal. Maar die nie-blanke toestroming het toenemende verengelsing meegebring. Omdat die US hom, weer eens om politieke redes, as pro-swart eerder as pro-blank geposisioneer het, word Afrikaans afgeskaal en mettertyd waarskynlik uitgeskakel. Die resultaat is dus, ten minste wat taal betref, ‘n vermindering van diversiteit. Namate die verswelging deur swartes momentum opbou, sal rasdiversiteit ook al hoe meer onbeduidend word.

[* Ek wonder dikwels wat Wim de Villiers se Broederbond-pa van sy seun en die huidige US sou gedink het. De Villiers is besig om deur die US-eeufeesjaar te gaan sonder om enige erkenning aan die stigtingskenker, Jan Marais (1850-1915), te gee. Hy word ook nie deur bv die US-raadsvoorsitter daartoe verplig nie. De Villiers het in 2015 dieselfde laai uitgehaal en daarmee weggekom toe hy en die US versuim het om Marais se dood ‘n eeu tevore te gedenk. De Villiers se grief is dat Marais vereis het dat die US in minstens dieselfde mate as Engels Afrikaans moet wees. Dit is noodsaaklik dat De Villiers kortgevat word.]

Johnson se idealistiese, selfs utopiese, kuur vir die moontlike uitwissing van blankes is, soos in die Suid-Afrika van weleer, “complete separation” ingevolge ras en etnisiteit (1354). “The price of not pursuing white homelands is extinction” (1362). Is dit nie presies wat vir plaaslike blankes in die huidige staatkundige opset voorlê nie? Hy noem Pole en Japan as voorbeelde van bestaande etniese state (1378). Ten einde etniese state vir blankes in Amerika moontlik te maak, noem hy stappe soos die volgende: “First, we need to close our borders to non-white immigrants. Second, we must repatriate all post-1965 immigrants and their descendants to their ancestral homelands. Third, we must deal with pre-1965 non-white populations by offering them, for instance, autonomous reservations, independent ethostates, or resettlement in their ancestral homelands. Fourth, we must create barriers to race-mixing … Fifth, an ethnostate must institute pro-family policies” (1411). “Most Americans enjoyed a de facto white homeland until the 1960s” (1463). Johnson wil dit herstel. “We simply wish to restore every white American’s birthright” (1463). “As long as whites had complete freedom to dissociate with other races, the result would be a de facto White Nationalist society for the vast majority of whites” (1971).

Die blankes se situasie in die nuwe Suid-Afrika is so benard dat niemand hulle behoort te verkwalik as hulle hulle vir beter omstandighede beywer nie. In hierdie verband kan en behoort hulle kreatiewe verbeelding aan die dag te lê, selfs al sou dit terapeutiese, werklikheidsontsnappende drome wees. ‘n Tuisland vir Afrikaners kan utopies, oftewel onbereikbaar, blyk te wees. Samuel Francis (1947-2005) het my oortuig dat ‘n tuisland vir blankes in Amerika moeilik haalbaar is (Praag 24.09.2016). In Suid-Afrika lyk dit selfs nog meer onbereikbaar, al is so ‘n enklave (‘n tuisland, volks- of etniese nasiestaat) noodsaaklik om Afrikaners se oorlewing te verseker. Selfs al sou so ‘n geografiese gebied afgesonder en ontwikkel word, is daar die probleem dat, soos Carel Boshoff (1927-2011) dit in die konteks van Orania gestel het, uitsluitlik “volkseie arbeid” gebruik moet word; iets waaroor Boshoff groot teenstand ondervind het (Praag 19.12.2015). ‘n Afrikanertuisland sal na verwagting hoogs suksesvol wees, maar juis dit sal ‘n verdere probleem skep, naamlik dié van ongewenste inkommers, wat ten alle koste buite gehou moet word.

Meer as ‘n dekade gelede het Francis gedink dat die meeste blanke Amerikaners die verbrokkeling van Amerika teenstaan. Hy het dus eerder ‘n politieke en kulturele herowering van die land deur die blankes voorgestaan. In die jongste tyd word die moontlike opbreek van Amerika in tuislande egter dikwels geopper. Ek het reeds meer as een boek oor hierdie onderwerp gelees en is voornemens om in besonderhede daaroor te skryf.