Etiket: Universiteit van Stellenbosch

Dan Roodt: Anton van Niekerk: agterryer in die stryd vir Engels

By die artikel van Anton van Niekerk op Netwerk24 waarin hy vandag Engels op Stellenbosch bepleit, is daar net een fout: Van Niekerk verskyn nie op die foto van Open Stellenbosch se betoging teen Afrikaans (sien hier bo) wat deur die blanke dr. Kylie Thomas van die Engelse departement, omring deur haar swart studente, gelei word nie. Waarom was Van Niekerk nie ook daar nie? Hy is dan nie ‘n voorstander van Engels nie? Of volg hy maar die stroom en is vandag ‘n stoere ondersteuner van ANC- en EFF-beleid téén Afrikaans, nes hy in die verlede ‘n NP-sikofant op Stellenbosch was?

Soos by alle volkere wat vir lang tye deur vreemdelinge oorheers is, is die tema van verraad besonder bekend onder Afrikaners. Jaap Steyn se postmoderne roman uit die laat sewentigerjare, Dagboek van ‘n verraaier, het skerpsinnige vrae oor lojaliteit teenoor die eie volk en taal gestel, in die lig van ‘n Breyten Breytenbach-agtige figuur wat verraad pleeg en hom by die ANC skaar. Verder terug was daar die joiners en hensoppers van die Tweede Vryheidsoorlog waaroor daar nou nog geskryf word.

Om soos die ietwat naïewe en dweperig godsdienstige hoofkarakter Anton in Dagboek van ‘n verraaier uiteindelik teen Afrikaners te draai, oorskry ‘n grens wat iewers in die boek só verwoord word:

“Jy sal baiekeer in jou lewe nie mooi weet wat om te doen nie, jy sal nie altyd weet of is iets reg of verkeerd nie, maar dan sal jy tog op een of ander manier weet: ‘n Afrikaner maak nie so nie.” (bl. 94)

Wesentlik is daar geen verskil tussen dít wat Van Niekerk in die linkse Netwerk24-media bepleit en die EFF se standpunt wat juis vandag in hul mediaverklaring oor die triomf van Engels by Kovsies verwoord is nie. “Afrikaans must fall.” Dit is die EFF se standpunt en dit is insgelyks Van Niekerk s’n. So pas het die EFF ‘n verklaring uitgereik waarin die aanvaarding van Engels as enigste taal aan die Universiteit van die Vrystaat verwelkom word:

Nothing marks the step towards transformation at UFS than this decision to abandon Afrikaans as a medium of instruction. This is because within the institutions of higher learning, as well as in many public schools in South Africa, Afrikaans has maintained segregation and racial privileges. As an institutionalised language, it has kept alive white supremacist cultural practices and given license to white right-wing groups to think it is legal and legitimate to be racist.

We commend all the students whose protests have brought the question of the language policy sharply into the university agenda such that it could not be postponed any more. We further call on universities of Stellenbosch, Pretoria and UNISA to heed to the call that Afrikaans Must Fall as a step towards transformation of the university.

In addition, all colonial and apartheid statues in our campuses across the country must be removed, including symbols such as names and insignia. Our campuses must be freed from being centres that celebrate colonialists, mass murderers and their associated racist ideas. The insistence to keep Afrikaans as a medium of instruction, along with colonial statues and symbols, is a direct legitimisation of white supremacy and anti-black racism.

Ek beskou my as ‘n Afrikanerdissident of iemand wat in weerwil van die groteske verwarring, propaganda, etniese konflik en politieke geknoei in ‘n land soos dié nog altyd gepoog het om te dink en te handel volgens daardie vae, verskuiwende lyn wat in bogaande paragraaf van Steyn verwoord word: te midde van die verwarring en propaganda moet ons standpunt inneem en handel, en tog moet ons iewers weet dat daar grense bestaan wat nie mens durf oorskry sonder om jou aan afskuwelike verraad skuldig te maak nie.

Nou die dag vertel die uitgeweke digteres Annesu de Vos my dat die Afrikanerterroris, Hein Grosskopf, op ‘n stadium in ‘n ANC-opleidingskamp in Zimbabwe beland het waar een van ZANU PF se instrukteurs met smaak vertel het van die wreedhede wat hy en ander teen blankes gepleeg het. Grosskopf het toe blykbaar besef dat sy verraad hom nou in ‘n situasie laat beland het waaruit geen terugkeer meer moontlik was nie. Weier hy om voortaan mee te doen, sou hy self as verraaier deur sy ANC- en ZANU PF-makkers doodgemaak word. Volhard hy op sy ingeslane weg, bevind hy hom uiteindelik in ‘n wêreld van terreur en sinnelose geweld teen burgerlikes, een van die “vryheidsvegters” vir wie wreedheid self die enigste sin van hul opstand teen alle beskaafde norme is. In sy boek Negrologie, noem die Franse joernalis Stephen Smith van die linkse koerant Le Monde, dit “die vryheid van die wolwe” binne die “paradys van wreedheid”.

‘Tans sien ons egter hoe die brandende buiteband, met die swart rook wat daaruit opstyg, die simbool van Matiedenke – of gebrek daaraan – geword het.’

Hein Grosskopf se verraad het tot ‘n bom in Johannesburg gelei. Anton van Niekerk s’n lei tot die ondergang van Afrikaans aan die Universiteit van Stellenbosch. Net soos Grosskopf in sy opleidingskamp wat nie meer oor die wil of die moed beskik het om “nee” te sê vir die drukgang waarin hy hom bevind het nie, volhard Van Niekerk ewe willoos op sy ingeslane verraaierstrajek. Beide Grosskopf en Van Niekerk beskik oor ‘n intense, anomiese dislojaliteit teenoor die Afrikaner as volk en as gemeenskap waaruit hulle na vore gekom het, en waarin hulle, soos die spreekwoord lui, gebore en getoë is.

Dog verraad is verleidelik, vermoed ‘n mens. Suid-Afrika is ‘n sadistiese land. Net ‘n paar dae gelede is ‘n Afrikaanse dogtertjie, Kayla Meyer, en haar hele gesin op Randfontein deur vier nihilistiese “vryheidsvegters” uitgewis. Só word wreedheid en die oorheersing van die wolfmens elke dag in ons land gevier. Swakker en dommer tipes soos Van Niekerk voel aangetrokke tot die krag en mag, die primitiewe heerssug wat ‘n Afrikadiktator-in-wording soos Julius Malema uitstraal. Soos Stephen Smith in sy opmerkings oor “die paradys van wreedheid” insgelyks aandui, speel die tropgevoel ‘n groot rol.

Die trop is Engels, daarom moet hy gevolg word. In sy burokratiese prosa skryf Anton van Niekerk:

Ek self doseer tans ’n module vir ongeveer 115 derdejaarstudente. Uit herhaalde navrae wat ek reeds tot hierdie studente gerig het, blyk dit dat daar nie een onder hulle is wat Afrikaans as onderrigmedium verkies nie (hoewel daar waarskynlik ’n paar is wat opstelle en eksamens in Afrikaans sal doen).

Dr. Kylie Thomas, die Boerehater-Engelse-dosent roep haar trop op om Engels by Stellenbosch te laat oorheers. Noem haar dan ‘n Engelse taalstryder, waarvoor ons as Afrikaanse taalstryders seker respek moet hê. Al doen sy dit om imperiale redes of om haarself in haar beroep te bevoordeel, is daar tog – hoe afskuwelik ons sulke Engelse ook al mag vind – by haar sprake van ‘n wíl. By Van Niekerk is daar geen wil, geen sweem van ‘n keuse te bespeur nie. Hy is die blote agterryer van Kylie Thomas en die Open Stellenbosch-gepeupel wat sy vanuit haar kantoor in die Engelse departement opgetower het, soos die dorpie Combray uit Proust se koppie tee te voorskyn kom as die madeleinekoekie daarin gedoop word.

Is dit nie ironies dat iemand soos Van Niekerk ‘n dosent in die wysbegeerte is nie? Kan jy nou meer! Hy het nog nie eens daardie gewilde werke van Sartre en Camus wat ons geslag as tieners verslind het en waarin die problematiek van keusevryheid so intens aan bod kom, gelees nie. Of indien hy dit gelees het, het hy dit met sy uiters middelmatige intellek nie begryp nie. Of as hy dit begryp het, beskik hy nie oor die morele moed om dit ter harte te neem nie. Hy is bloot ‘n willose hensopper, ‘n joiner, ‘n agterryer vir ‘n polities korrekte Engelse vrou.

Kierkegaard, die Deense filosoof wat juis in Deens geskryf het – daardie klein ou Skandinawiese taaltjie, wat seker vir tropmense onbenullig moet wees, net so onbenullig soos Afrikaans – behandel iewers die problematiek van “nie te kies nie” as juis óók ‘n keuse. Van Niekerk, die slaprugslungel, die willose, die volger, die na-aper van ‘n middeljarige Engelse dame in jeans en tekkies – ai, die smaakloosheid van Engelse vrouens! – is soos Kierkegaard se bootsman op die rivier wat moet kies maar net die stroom volg, dieselfde stroom wat hom oor die afgrond gaan voer.

Noem my dan ‘n Deen, of ‘n Afrikaner, wat onder Afro-Saksiese heerskappy deesdae ‘n vloekwoord geword het, maar ek kies juis vír Afrikaans. Na my ervaring voel jong Afrikaners deesdae ewe patrioties en lief vir Afrikaans as vorige geslagte. My dogter, wat in ‘n Engelse Johannesburg voor YouTube grootgeword het en dolgraag ‘n tyd lank in Seoel, Suid-Korea wil gaan woon om ‘n “stedelike ervaring” te hê, verbaas my nou die dag toe sy met ‘n Voortrekkerkappie huis toe kom wat sy iewers in ‘n tweedehandse winkel in Pretoria raakgeloop het. Ook het sy opgelees oor die stylvolle kleredrag van die Voortrekkers op Sondae, hul mansmodes, en dergelike meer. Ons kinders word groot in ‘n globale wêreld, maar steeds met ‘n waardering vir ons geskiedenis, asook ‘n sterk hunkering na Afrikanerskap, Afrikaans en ‘n eie identiteit. Hulle vrees bloot die beskuldigende geweld van die marxistiese wolwe wat van die universiteite hul skuilplek gemaak het. Vandaar dus hul versigtigheid om hoegenaamd ‘n voorkeur vir hul taal uit te spreek.

Indien daar vyf dosente aan die Universiteit van Stellenbosch was wat – ‘n mens weet nie hoe om dit te stel nie – oor ‘n paar nanogram testosteroon beskik het, was dit sonder twyfel heel anders. En sou studente nie gehuiwer het om ombeskaamd in Afrikaans klas te loop, eksamens af te lê of proefskrifte te skryf nie.

Helaas, daar heers bloot onderdanigheid aan die nuwe orde, aan Malema se taalbeleid wat die rooihempiebrigade met ‘n brandende buiteband op ons afdwing.

Sekerlik is Anton van Niekerk, soos al die verloopte Broederbond-Afrikaners – nee, die hele FW de Klerk-geslag met hul ellendige verraaiersmanie – ‘n bewonderaar van Winnie Mandela. Mevrou Mandela, soos Die Burger seker sou skryf. Sy het mos gepraat van die land “wat met vuurhoutjies en buitebande bevry moet word”. Tans sien ons egter hoe die brandende buiteband, met die swart rook wat daaruit opstyg, die simbool van Matiedenke – of gebrek daaraan – geword het.

Dit herinner my aan ‘n frase van die ontslape Franse – en ja, ek weet Piet Kopdoek en die res van die universitêre agente meen dat Frankryk ewe onbenullig as Denemarke of selfs die reste van ons Afrikanerdom is – postmodernis, Jean Baudrillard.

In een van sy essays oor die VSA verwys Baudrillard na iemand wat ‘n slang as troeteldier aanhou en die ooreenkoms tussen die baas en die reptiel se breine. Hy gebruik die sinsnede: “die innerlike nag van sy brein”.

Van Niekerk, wat so bedwelm is deur die stink rubberreuk vanuit die EFF-betogers se brandende buitebande, asook die intellektuele erfenis van mevrou Mandela en die hele Afrikaans must fall-beweging… Hoewel om dit ‘n “beweging” te noem, laat dit klink asof ons met iets soos impressionisme of die Duitse Romantiek te make het, wat heeltemal te eurosentries is. Veel eerder dan: Van Niekerk wat so deur die Raka-agtige Afrikaans must fall-instinkte oorweldig word, openbaar deur sy anglomanie bloot die innerlike nag van sy brein.

Hy is net iemand, hetsy Kylie Thomas, hetsy Julius Malema, se troetelslang. Met al die verraderlikheid en lis wat deur die slangmetafoor gesuggereer word.

Maties skors 2 studentes vir pers, nie eens swart gesigte

Die Universiteit van Stellenbosch het sy strewe na kulturele marxisme en politieke korrektheid tot ‘n nuwe hoogtepunt te voer deur twee studentes van die Heemstede-koshuis te skors omdat hulle hul gesigte vir ‘n partytjie pers geverf het, blykbaar om soos wesens uit die buitenste ruim te lyk. In ‘n drakoniese stap is die studentes met onmiddellike ingang geskors terwyl die universiteit vandag die volgende verklaring uitgereik het:

Twee vrouestudente is uit die Heemstede-koshuis van die Universiteit Stellenbosch (US) geskors terwyl ʼn ondersoek aan die gang is na ʼn ‘blackface’-voorval by ʼn verwelkomingsgeleentheid vroeër vandeesweek. Een van die studente is ook van haar rol as studentementor onthef.

Die Universiteit het vinnig opgetree nadat die Bestuur Vrydag (5 Februarie 2016) oor die voorval ingelig is. Die saak is onmiddellik aangemeld by die US se Eenheid vir Gelykwaardigheid wat onlangs gevestig is om alle vorme van onbillike diskriminasie te ondersoek, en dit is ook by Sentrale Dissiplinêre Komitee aangemeld.

Studente het Vrydagaand by ʼn vergadering in Heemstede hul woede, misnoeë en seerkry ná die voorval bespreek. Die geleentheid is bygewoon deur ʼn groot groep studente, die Studenteraad (SR), die koshuis se huiskomitee, inwoners van Heemstede en universiteitspersoneel, onder andere ook prof Nico Koopman, Waarnemende Viserektor: Sosiale Impak, Transformasie en Personeel, en prof Arnold Skoonwinkel, Viserektor: Leer en Onderrig. Gesprekke het tot diep in die nag voortgeduur. Alle huiskomitees van universiteitskoshuise is intussen ook versoek om teen Sondagaand oop en eerlike gesprekke te voer, en om die impak van sulke voorvalle aan koshuisinwoners te verduidelik.

Met verwysing na die Heemstede-voorval, het die Fakulteit Regsgeleerdheid intussen ‘n verklaring uitgereik waarin hulle sê dat hulle met kommer kennis neem van die beweerde betrokkenheid van ‘n Stellenbosse regstudent in ‘n ‘blackface’-voorval op kampus gedurende die week. “Die relevante Universiteitstrukture is tans besig met ‘n ondersoek. Die Fakulteit sal ‘n verdere verklaring uitreik so gou as wat verdere inligting ontvang word,” lui die verklaring.

In die lig van ʼn soortgelyke insident in 2014, sowel as die nasionale debat oor rassisme in ons land, beskou die US-bestuur die situasie in ʼn baie ernstige lig. Die Bestuur veroordeel alle vorm van rassisme en diskriminasie, en erken die ernstige negatiewe uitwerking van die trauma en seerkry op studente, personeel en lede van die publiek.

Leon Lemmer: Universiteit Stellenbosch: Die swanesang van Afrikaans

Max du Preez is glo “keelvol” vir die taaldebat aan die Universiteit Stellenbosch (US), maar hy het onlangs in sy rubriek Skuinskyk (kyk hier onder) weer daaroor geskryf. Ek sal dit na dese waarskynlik ook nie die moeite werd vind om weer oor hierdie onderwerp te skryf nie. My rede is: Die stryd om Afrikaans aan die US is verlore. Ek skryf hier oor die swanesang van Afrikaans; ongelukkig nie net aan die US nie, want Afrikaans sal uiteindelik op veel meer terreine vernietig word. Dit is deel van die bitter vrugte van FW de Klerk en sy meelopers se skandalige en mandaatlose algehele politieke magsoorgawe.

Jan Heunis het die jongste salvo’s oor Afrikaans ingelui met ‘n artikel waarin hy Sandra Liebenberg en AJ van der Walt se skrywe (kyk Praag 23 Desember) deeglik kritiseer; ook vanuit ‘n regsoogpunt (LitNet 20 Januarie; ook Netwerk24, 21 Januarie). Heunis se standpunt is dat Afrikaans, as dit nie meer die primêre US-onderrigtaal mag wees nie, ten minste gelyke status met Engels moet hê. Hy toon aan dat die US-bestuur hom verlede jaar aangematig het om Engels tot die primêre onderrigtaal te verklaar terwyl die taalbeleid na senaatsgoedkeuring deur die US-raad bepaal moet word.

Jean Oosthuizen het onder die opskrif “Quo vadis Maties?” rapporteer oor gesprekke wat hy met Christo Viljoen as voorsitter en Heunis as ondervoorsitter van die US-konvokasie gevoer het (LitNet 20 Januarie). Oosthuizen het ook oor die jaarvergadering van die konvokasie verslag gelewer: “Haal af die Bosch se maskers, vra Maties” (LitNet 27 Januarie). Op die US-webwerf (27 Januarie) is ook verslag oor die konvokasiebyeenkoms gedoen. Met Heunis het Oosthuizen nabetragting oor die konvokasiebyeenkoms gehou: “US-taaldebat: ‘Ons sal luister, maar ons sal nie stilbly nie'” (LitNet 3 deser). Heunis is tot nuwe voorsitter van die konvokasie verkies en hy het hom ook tot die US-raad verkiesbaar gestel.

Wim de Villiers, die US-rektor, het die akademiese jaar op 25 Januarie begin met ‘n boodskap aan die personeel en studente. Vir hom bly transformasie, oftewel ANC-gedienstigheid,* ‘n prioriteit. Hy gaan myns insiens ook voort om nie-uitvoering aan die US-raadsbesluit te gee waarvolgens Afrikaans en Engels gelyke status moet hê. Onderrig in Afrikaans en Engels sal in gevalle waar daar baie studente is in aparte klasse (parallelle-onderrig) aangebied word, maar “kennisoordrag in lesings (kleiner groepe) moet ten minste in Engels plaasvind” (US-webwerf 26 Januarie). Veral van vanjaar af sal Afrikaans in kleiner (dus die oorgrote meerderheid) klasse myns insiens, op inisiatief van De Villiers, in die meeste gevalle (grootliks) verdwyn.

[* Die “pligte en verantwoordelikhede” van die viserektor vir transformasie word soos volg omskryf: “Verseker dat transformasiedoelstellings belyn is met beide die veranderende transformasie-agenda van Hoër Onderwys asook met transformasie-inisiatiewe wat hul oorsprong in die breër universiteitsgemeenskap het” (Sake-Rapport, 10 Januarie, p 6). Aan die US moet daar dus nie onafhanklik gedink en gepoog word om die ANC-kamerade (bv kommuniste soos die minister van hoër onderwys, Blade Nzimande, en sy kommunistiese direkteur-generaal, Gwebs Qonde) uit te oorlê nie. Die viserektor vir transformasie is per definisie of voorskrif ‘n onderdanige ANC-kruiper. Ons het hier ‘n Rut- (US) Naomi- (ANC) verhouding: “Waar u gaan, sal ek gaan” (Rut 1:16). Die neo-US is ‘n bespotting van universitêre outonomie.]

Die lot van Afrikaans is op Dinsdag, 26 Januarie, grootliks verseël toe die US-konvokasie se jaarlikse vergadering plaasgevind het. As sprekers het opgetree Breyten Breytenbach, Lovelyn Nwadeyi en Wim de Villiers. Christo Viljoen het as uittredende voorsitter sy afskeidsrede gelewer. Al vier hierdie toesprake is volledig op LitNet gepubliseer: Breytenbach (26 Januarie), Nwadeyi (27 Januarie), De Villiers (27 Januarie) en Viljoen (28 Januarie). Geredigeerde weergawes is op Netwerk24 gepubliseer.

Breyten Breytenbach

Breyten Breytenbach het ontluik as een van die voorste stryders om die behou van Afrikaans aan die US. Namate hy ouer word, kom die Boer in hom al hoe meer aan die bod. Hy het kritiek op sowel die US-bestuur as die ANC-regering uitgespreek. Die US was “nog altyd … gedienstiglik teenoor die heersers van die oomblik;” eers die NP- en nou die ANC-regering. “Tog opvallend hoeveel van hierdie beleidsbesluite as ‘t ware in donker agterkamers aanmekaargetimmer en dan as onvermydelik en weldeurdag aan die groter gemeenskap voorgehou word. ‘n Mens vra jou af watter klug hier opgevoer word, watter soort swartvoetjiesoekerigheid dit is.” Hy noem dit “voldonge dade van besluitneming agter sluiers.” Breytenbach het ongetwfeld die De Villiers-US se besluit om die universiteit te verengels in gedagte. Later verwys hy na “die gemaskerde ‘bestuurders’ wat kaatjies van die baan wil wees met ondeursigtige mandate.” Dit dui myns insiens op die gekonkel ten koste van Afrikaans wat reeds sedert Chris Brink se rektorskap (2002-2007) plaasvind sonder dat die US-raad na behore ingelig word.

“Ons moet die maskers afhaal en ophou om die verfoeilike Suid-Afrikaanse kuns van dubbelpraat en dubbeldink te beoefen. As ons nie ‘n helderheid bevorder omtrent wie ons is en waarnatoe ons wil beweeg nie, word ons gedwing tot onaanvaarbare en beskamende kompromieë wat almal onbevredig laat.” Breytenbach vra: “Hoe het dit gebeur dat opgeleide mense kon buig voor die Orwelliaanse newspeak om ‘n woord en ‘n begrip soos transformasie uit te hol … tot die slogan van ‘om wit met swart te vervang’?” Hy verwys dan na die US-bestuur (spesifiek De Villiers) se begeerte om “nuwe Afrikane” of “wêreldburgers” te skep “deur die plaaslike te ontken en prys te gee met ‘n saambeweeg in die stuwing na gelykmaking tot die laagste gemene deler.” “Mens soek nie … teelplase vir polities korrekte kuddes selfbeheptes nie.”

Breytenbach kom die ANC-regering by deur te praat van “‘n pseudoversoening waar gedans moet word na die diktatpype van die onbevoegde populiste aan bewind wat nie eens die bedoeling het om vir die gelag te betaal nie.” “Die staat wat … verswelg in die vraatsug en die deurmekaarideologie van die party wat die staat bestuur oftewel kaal stroop asof dit ‘n houvrou is.” Hy sê: “Dat die regerende party klaaglik misluk in die missie om iets positief te maak, vir ál die landsburgers, uit die konstruk ‘Suid-Afrika’ wat op regverdigheid en menswaardigheid en skeppingsvermoë gebou moes word.” Hy verwys na “daardie leierskorps van onbevoegde kaders wat die land gekaap [het] en die mense mislei in die naam van bevryding.”

Teenoor Afrikaans openbaar Breytenbach ‘n positiewe gesindheid, maar daar is soveel digterlikheid in sy spreekwyse dat sy boodskap nie altyd helder deurkom nie. In “die ellende van die hede” is daar “die bruidskat” [“nié ‘soenoffer’ of ‘slagkoei’ nie”], Afrikaans, “ons inheemse taal”. “Indien Afrikaans as omgangstaal, administratiewe taal, onderrigtaal hier sou verketter word en krimp, gaan dit uiteindelik tot ‘n onvermydelike tot niet maak van ‘n kosbare en geskakeerde instrument van bewuswording lei. Dit sal die delegitimering van Afrikaans meebring, en die mense wie se moedertaal dit is, marginaliseer en beroof van erfgoed uit baie kombuise, en dus van die moontlikheid om hulle potensiaal tot almal se beswil te ontwikkel.” “Om te redeneer dat dit nié die taak van ‘n universiteit is om die voortsetting van ‘n taal se skeppingsmoontlikhede en bruikbaarheid te verseker nie, is onsin.” “Dis duidelik dat die beperkte ruimte wat aan Afrikaanssprekendes gegun word, by die dag kleiner word – omdat die mobilisering van etniese vyandigheid teen Afrikaans die maklikste uitweg is om ‘n gefrustreerde bevolking se aandag af te lei van die werklike oorsake van hulle agterstand.”

Breytenbach verwys na US-dosente “al is party van hulle opgeblase paddas wat in ‘n klein dammetjie probeer kwaak soos seekoeie.” Dit wil-wil vir my lyk asof ek weet wie hy tydens hierdie beeldvorming in gedagte gehad het. Daar is ‘n uitdruklike verwysing na Jonathan Jansen: “Net so ook die laakbare Naziagtige uiting van ‘n viserektor [eintlik rektor] aan ‘n universiteit verder noord wat na onnadenkende pavaan in sy versugting na aandag ‘n boek gepleeg het om te beweer rassisme is in die bloed van die witterige Afrikaners.”

Lovelyn Nwadeyi

Lovelyn Nwadeyi is ‘n doktorale student in politieke wetenskap aan die US. Sy is ‘n Nigeriese uitlander/inkommer wat verlede jaar haar mening oor bv Suid-Afrika, die US en Afrikaans op LitNet (3 September) gelug het. Dit was na aanleiding van ‘n optog wat US-studente saam met soortgelyke elemente van die Universiteit Kaapstad en die Universiteit van Wes-Kaapland gehou het. Sy noem die US ‘n “enclave of systematically privileged whiteness”. Sy skryf van “the untouchable sacred cows of language and its interactions with race and power in Stellenbosch University.” Sy verwyt haarself dat sy haar tyd aan die US aanvanklik gebruik het om te studeer (soos dit hoort) pleks van politieke aktivisme te bedryf. Sy en ander nie-wit studente is deur die rektor (Russel Botman) en ander bestuurslede toegelaat om oor hulle US-ervarings te praat. Tee en koffie en koekies is aan hulle bedien. Maar nou word hierdie dinge deur haar tot griewe getransformeer. Haar hoofgrief teen die US is: “White Afrikaans-ness is the norm.” Later formuleer sy haar hoofgrief as: “white/male/Afrikaans.” “An academic space that facilitates exclusion through language needs to be eliminated.” Oor Afrikaans se geskiedenis skryf sy:”Afrikaans was appropriated [stolen?] from the non-white slaves.” Sy wil hê die US moet by haar aanpas: “Am I against forcing others to learn in Afrikaans? Yes.” Sy dink soos Wim de Villiers: “English is indeed our best compromise in academic spaces to maintain our international standing as graduates.”

In daardie uitbarsting het sy haar by uitnemendheid as ‘n swartmagaktivis bewys. Dit is blykbaar op grond daarvan dat sy genooi is om aan konvokasielede die leviete voor te lees. Waarom nie eerder die voorsitter van die pro-Afrikaanse Adam Tas-vereniging as spreker nooi nie? ‘n Moontlike rede waarom Nwadeyi gevra is, is omdat die paneel sprekers daarmee eensklaps as multikultureel, divers en inklusief reggestel word. Die waarde van wat sy te sê het, word polities korrek oorskat. Sy het haar konvokasietoespraak begin met verwysing na die gebruik van “jy” en “u”. Sy wil hê dat nie-wittes nie ge-jy word nie. Die punt is dat almal deesdae ge-jy word omdat almal in die nuwe Suid-Afrika gelyk verklaar is. Ek hou egter by die gebruik van “u” as aanspreekvorm vir diegene wat ek hoog ag, juis omdat almal nie gelyk is nie.

Haar ideaal is dat die US deel moet wees van die nuwe Suid-Afrika en ook so moet lyk. Sy praat van 52 jaar van apartheid en van “ons lelike geskiedenis”. Klaarblyklik moet sy haar kennis van geskiedenis opknap. Ook oor wat in 1994 gebeur het: “Black South Africans had to give foregiveness in 1994 simply to get a vote.” Twak. In werklikheid verneder sommige blankes hulle sedert 1990/1994 sonder ophou met ‘n verskoningvraery. Die jongste is dat telkens gesê word dat die verskonings nie goed genoeg is nie en daarom onaanvaarbaar is. Het swartes sedert 1994 opgetree asof hulle blankes al iets vergewe het? Hoeveel erkentlikheid en dankbaarheid openbaar swartes vir alles, insluitende die US, wat danksy blankes tot stand gebring en uitgebou is?

Oor Afrikaans sê sy dat dit nie die funksie van die US is om Afrikaans en Afrikanerkultuur te beskerm nie; dat dit dinge is wat sonder die US sal oorleef. Dit is die deuntjie wat anti-Afrikaanse en anti-Afrikaner-elemente graag sing. Soos in haar vorige skrywe het sy dit teen diegene wat pleit vir ‘n Afrikaanse US omdat daar bruin studente met Afrikaans as moedertaal is. Dit is omtrent die enigste punt waarop ek haar gelyk gee. Blankes het die US gestig en uitgebou en daarom behoort Afrikaners die onvervreembare reg te hê om daar in Afrikaans te studeer. Inkommers, daarenteen, het geen reg hoegenaamd om aan te dring op die onderrigtaal van hulle keuse nie. Dan kom sy met die storie van Afrikaansvariëteite, wat die situasie van Afrikaans aan die US verder sal beduiwel. Geen woord word oor Engelsvariëteite gerep nie. Standaardafrikaans is die aangewese en eintlik enigste Afrikaans wat as US-onderrigmedium geskik is, of sy daarvan hou of nie.

Sy matig haar aan om te gelas: “2016 is the year in which white South Africans must listen and take the back seat in conversations about race, power and privilege.” Hoekom? Omdat swartes beter weet? Die reaksie op haar toespraak was oorwegend positief. Sakkie van Sonstraalhoogte skryf: “Dít is mos die soort kwaliteit wat ‘n mens in ‘n president soek!” (Die Burger, 2 deser, p 10). Feitlik net Eikestadnuus (28 Januarie, p 8) het in sy hoofartikel hoogs omsigtig bedenkinge uitgespreek: “‘n Mens wonder onwillekeurig oor een van die sprekers se stelling dat wit Suid-Afrikaners nie werklik besef wat rassisme is nie en nou terug moet staan en ‘vir ‘n slag’ moet luister … om Afrikaans gelyk te stel aan rassisme, en om witwees dan daarmee in verband te bring, is seker ‘n oorvereenvoudiging van die situasie en dalk nie heeltemal so versoenend of aanvarend as wat verwag kan word nie.” Desnieteenstaande was daar selfs by die konvokasiebyeenkoms applous vir haar toespraak en is sy byna tot ondervoorsitster verkies. Baie mense het nie die vermoë om krities te luister na wat gesê word nie. Oor die jongste gebeure swyg Die Burger redaksioneel soos die graf.

Wim de Villiers

Wim de Villiers herhaal in groot mate sy gewone storie. Ek gaan probeer om onnodige herhaling te vermy. Hy noem dat die US teen 2020 50% nie-wit eerstejaars wil hê en dat die nagraadse studente reeds bykans 50% nie-wit is.* Hy gaan dus voort om etnisiteit pleks van akademiese gehalte ‘n deurslaggewende faktor by studentetoelating te maak. “Ons beskou diversiteit as ‘n voorvereiste vir uitnemendheid.” Hier verwys hy sekerlik eerder na politieke as akademiese uitnemendheid. Wat hy eintlik by implikasie valslik wil beweer, is dat die US van weleer, waarvan hy ‘n produk is, nie op akademiese uitnemendheid aanspraak kan maak nie. Hy gaan selfs sover om te beweer dat die huidige US, insluitende sy mediese fakulteit, akademies beter is as wat die US in die vorige eeu was. Die waarheid is egter dat juis daardie mediese kwalifikasie waarna hy verwys, die graad MBChB wat hy in 1983 verwerf het, tans baie minder as voorheen in die buiteland erken word.

[* Nie-witheid is iets wat De Villiers koester. In die weergawe van sy toespraak wat in Die Burger (2 deser, p 11) gepubliseer is, sê hy van sy tyd as student in die jare tagtig: “Destyds was ons so te sê leliewit.” Daar is ‘n snedigheid in daardie “leliewit”. Waarom word swartheid nooit aangedik deur van bv steenkoolswart as teenhanger vir leliewit te praat nie?]

Hy beweer voorts dat die US se missie onder meer gelyke geleenthede vir almal insluit. Dit geld sekerlik nie die blankes, hetsy studente of personeel (bv dosente),* nie, want rasteikens plaas blankes doelbewus in ‘n erg benadeelde posisie, bv by toelating tot MBChB-studie. My persepsie is dat die US in die vorige eeu akademies voortrefliker was as wat die huidige een is en veral die toekomstige een sal wees as voortgegaan word om politieke oorwegings hoër as akademiese norme te ag. De Villiers etiketteer die US van weleer as ‘n “‘volksuniversiteit’. Hierdie idee was duidelik te eng. Dit was ‘n uitsluitende blik na binne, in plaas van ‘n inklusiewe uitreik na buite.” Watter etniese groepe in hierdie proses voordele inboet en watter baat, word deur hom verswyg. Blankes en veral Afrikaners trek ongetwyfeld aan die kortste end. De Villiers kom met die oproep van “Vorentoe!/Forward!” maar dit is ‘n koerskies na ‘n gewaande politieke ANC-hemel en terselfdertyd na die akademiese afgrond.

[* Nie-meriete aanstellings en bevorderings is aan die orde van die dag, want polities gebaseerde rasteikens moet gehaal word. Die soort ondersteuning wat De Villiers hiervoor van sommige dosente kry, is verbasend. Chris Jones, ‘n entrepreneur-teoloog van dieselfde kaliber as André Bartlett, beweer meriete aanstellings beoog “om wit bevoorregting te beskerm” (Netwerk24/Rapport 3 Januarie).]

De Villiers gee voor dat diversiteit die studente aan ‘n verskeidenheid van idees blootstel. Maar dan is dit juis hy wat verpligte indoktrinasiekursusse vir alle studente en alle personeel wil instel sodat hulle transformasie met oorgawe onkrities moet indrink en bedryf. Waarom begin De Villiers nie met ‘n oop gesprek oor transformasie of Afrikaans of Jannie Marais se US-stigtingsvoorwaarde nie? Pleks daarvan propageer hy telkens dogmaties sy eie geykte standpunte, wat glad nie sprekend van ‘n openheid van gees is nie.

Hy beweer dat daar verlede jaar die eerste keer meer Engelse as Afrikaanse studente aan die US was en dat hierdie neiging sekerlik sal voortduur. Ja, sekerlik as voortgegaan word om ten gunste na nie-wittes en teen blankes te diskrimineer. Sy politieke gesindheid blyk uit sy verwysing na Martin Luther King jr se stelling: “The time is always right to do what is right.” King was ‘n toonbeeld van iemand wat gedoen het wat nie reg is nie. Hy was bv versot op drank en buite-egtelike seksuele avonture. Die rede waarom King se naam glad nie in akademiese geledere genoem moet word nie is die onomstootlike feit dat hy plagiaat met sy doktorale proefskrif gepleeg het. Dit is dié akademiese doodsonde by uitnemendheid. Dit sou dus goed wees as De Villiers verwysings na King vermy terwyl hy veronderstel is om ‘n leidende akademiese pos te beklee.

Christo Viljoen

Christo Viljoen was ‘n US-viserektor (1993-1998) wat as voorsitter van die konvokasie dit wys geag het om die stryd om die behoud van Afrikaans buite die openbare oog te hou. Sodanige standpunt is vir my heeltemal onaanvaarbaar omdat daar tydens die rektorskap van sowel Chris Brink (2002-2007) as Russel Botman (2007-2014) die onverkwiklike neiging was om agteraf ter benadeling van Afrikaans te konkel (kyk Pieter Kapp se boek, Maties en Afrikaans, 2013). De Villiers sit hierdie tradisie voort. Dit is waarom sy verengelsingsbeleid uit die bloute op die US-senaat en -raad en die publiek afgekom het. Daardie gekonkel is die maskers waarvan Breytenbach gewag gemaak het.

In sy afskeidstoespraak vertel Viljoen hoe ingerypend die US in ses dekades verander het. Hy spreek geen kritiek uit teen duidelik anti-akademiese neigings nie. Hy ondermyn die Afrikaanssaak deur Engelse elemente uit die US-verlede op te haal. Hy stel vertroue in die ANC-regering en die US-bestuur. In werklikheid was dit die ideale geleentheid om Wim de Villiers se manteldraaiery oor Afrikaans (deur wat hy voor sy aanstelling as rektor belowe het te kontrasteer met wat hy as rektor doen – Praag 28 November) in die openbaar aan die kaak te stel. Viljoen haal Amanda Gouws (kyk hier onder) goedkeurend aan. Hy vra vir ‘n “Kodesa-tipe taalberaad”, asof die vorige Kodesa’s (net) heilsame gevolge gehad het. Gelukkig verwys hy darem uitdruklik na Jan Marais (iets wat Wim de Villiers soos die pes vermy) en bepleit gelyke status vir Afrikaans en Engels. Hy dink ‘n wen-wen uitkoms is moontlik. “Dit is haas tyd om halt te roep vir die taaldebat.” Terwyl Afrikaans se ondergang aan die US daagliks duideliker word, wil hy hê dat die stryd om Afrikaans tot ‘n einde moet kom. Sy toespraak is die versugting van ‘n ou man wat moeg gestry is; bowenal van ‘n ingenieur wat politiek, ideologie, taal en kultuur nie grondig verstaan nie.

Max du Preez

Max du Preez het die vermoë om my grenseloos te irriteer met sy moedswillige dwarsheid. In een van sy rubrieke (Die Burger, 30 Januarie, p 11) word die US-konvokasievergadering hiervoor ingespan. Hy verskuif die klem van Afrikaans na “hoe wit mense en Afrikaners hul rol in ons snelveranderende samelewing moet verstaan.” Hy haal uit Breyten Breytenbach se voordrag aan waar die spreker toegeeflik teenoor ons huidige situasie is; nie waar Breytenbach bv pro-Afrikaans of anti-US-bestuur is nie. Heel voorspelbaar wil Du Preez eerder Nwadeyi se voorbarige uitlatings ophemel en invryf.

Wat Du Preez vir beklemtoning uitsonder, is Nwadeyi se aanstootlike oproep dat blankes “moet luister en terugstaan.” Swartes is glo in 1994 verplig om te vergewe. “As swart Suid-Afrikaners in 2016 met dié mantra moet voortgaan, sal dit met deernis en aktiewe vorme van herverdeling beloon moet word.” Dus, blankes moet met hulle eiendom vergiffenis by swartes koop. Du Preez skryf waaragtig: “Dit klink nie onredelik nie” [!]. Daar is glo “kollektiewe pyn” by swartes. Du Preez onderskryf Nwadeyi se oordrewe mening dat apartheid en kolonisering (dinge waarvan sy geen eerstehandse ervaring het nie) swartes “ontmenslik” het en dat hulle nou hulle “menslikheid” terugeis. Swartes begeer afsluiting/”closure” en dit kan van blanke kant met (verpligte) aalmoese bewerkstellig word.

Nwadeyi glo “wit mense … moet nou in die agterste gestoeltes gaan sit en eerder luister; hulle moet proaktief meegevoel en begrip vir die swart meerderheid toon; hulle moet hul welvaart begin [!] deel.” Dit alles vreet Du Preez vir soetkoek op. Nwadeyi se voorbarige voorskrifte is klaarblyklik nie op hom van toepassing nie. Blankes moet hulle bekke hou, maar Du Preez kan en sal voortgaan om soos gebruiklik lawaai teen bv Afrikaners en Afrikaans te maak. By woongebiede is die situasie soortgelyk: Du Preez hiet en gebied dat wittes tussen swartes moet gaan bly, maar Du Preez mag maar in Riebeeck-Kasteel woon. Hy hoef nie na Khayelitsha te trek nie. Hy is verlig genoeg. Hy hoef niks meer te bewys nie.

Jan Gerber

Dit is moeilik om te glo, maar op dieselfde bladsy as Du Preez se genoemde rubriek is daar ‘n selfs onverkwikliker standpunt; dié van Jan Gerber, “‘n parlementêre verslaggewer van Media24” (Die Burger, 30 Januarie, p 11). Hy noem dat Blade Nzimande magtiging in wetgewing verlang om ‘n universiteit se taalbeleid te bepaal. Dit sal glo in oorleg met universiteitsrade gedoen word. Dit kom seker daarop neer dat die minister aan die rade sê wat hy wil/gaan doen en dan doen hy dit, of hulle daarmee akkoord gaan of nie. Dit is nog ‘n voorbeeld van die ANC-regering se berugte sentralisering van mag, wat so kenmerkend van kommunistiese bewinde is. Bygesê, geen plaaslike universiteit het al uitgemunt in sy aandrang op outonomie nie; allermins die De Villiers-US.

Dan kom Gerber met sy bedenklike standpunt. “Die pas waarmee die universiteite in dié tydperk [sedert 1994] verander het om die volle Suid-Afrikaanse samelewing te weerspieël is bloot te stadig.” Daar moet vinniger “vorentoe” beweeg word, soos De Villiers wil hê. Hier dink Gerber klaarblyklik aan die eens Afrikaanse universiteite, wat in werklikheid ingrypender as die ander universiteite getransformeer het. Die tradisioneel swart universiteite het nie naasteby sulke radikale veranderings ondergaan nie. Gerber se insig is dat daar geen weerstand teen ANC-druk mag wees nie: “En dan is daar gereeld pogings deur drukgroepe om te verseker dat dinge voortgaan asof dit 1964 is.” Dit is ‘n gemene, lae hou, afkomstig van ‘n jong blanke outjie.

“Die Universiteit van die Vrystaat [UV] het verlede jaar met sy nuwe taalbeleid waarskynlik genoeg gedoen om erge regeringsbemoeienis te vermy, en dalk die Noordwes-Universiteit [NWU] se Potchefstroom-kampus ook.” Ja, want die UV het ‘n “swart” rektor en van vanjaar af is dit eentalig Engels. En die NWU het ‘n egte swart rektor gekry, wat die Potchefstroom-kampus so vinnig moontlik soos die res van die NWU wil verswart en verengels. Al drie die NWU-kampusse gaan verplig word om dieselfde “institusionele kultuur” te hê.

“Maar nadat Stellenbosch se taalbeleid, wat inklusiwiteit sou bevorder [De Villiers se ideaal van Engels as primêre onderrigtaal], laat verlede jaar gefnuik is [toe die US-raad die (teoreties) gelyke status van Afrikaans en Engels herbevestig het], vrees ek [Jan Gerber] dat hy hom kan bevind in ‘n situasie waar die regering gaan sê: ‘Goed, as jy nie gaan verander nie, gaan ek dit vír jou doen’.” Hoe behoort hierop gereageer te word, volgens die Afrikaanse joernalis, Jan Gerber? “‘n Mens kan nie teen die toekoms baklei nie.” Dus, enigeen wat aan verset gedink het, moet gaan lê en berus. “Dit is verkieslik dat die universiteite … self verander, eerder as wat die regering dit vír hulle doen.” Dit gaan hier by uitstek om die transformasie van die eens Afrikaanse universiteite. Gerber beveel per slot van sake aan dat ‘n universiteit (soos die US) nie net alle opdragte van die ANC-regering sonder meer moet uitvoer nie. Nee, universiteite moet proaktief wees en sommer ANC-besluite vooruitloop. Teen die tyd dat kameraad Nzimande gelas dat die US eentalig Engels moet wees, moet Wim de Villiers trots kan sê: Dit is reeds gedoen (al weet die US-raad dit nog nie). Ons het die amptelike taalbeleid stil-stil (met selfs Christo Viljoen se seën) gerysmier.

Swanesang

Dit is my oortuiging dat die swanesang van Afrikaans aan die US reeds aangehef is. Hiervoor is daar talle redes.

  • ANC-regering: Die ANC-regering is Afrikaans vyandig gesind. Dit geld in uiterste mate die kommunis-deurdrenkte departement hoër onderswys. Die era van Afrikaanssprekende kommuniste (bv Edward/Eddie Roux en Bram Fischer) is lankal verby. Indien nodig, sal Afrikaans as universiteitstaal deur wetgewing vernietig word.
  • Studentekorps: Die etniese samestelling van die US-studentekorps word al hoe meer nie-blank weens ‘n politiek-geïnspireerde kwotastelsel, wat blanke studente, insluitende Afrikaanssprekendes, progressief uitsluit. Die aanvraag vir Engels as onderrigmedium neem dus toe, terwyl die aanvraag vir onderrig in Afrikaans afneem. Die situasie word vererger deur bruin Afrikaanssprekende studente wat veral na hulle eerste studiejaar verkies om Engels te probeer wees. Sover ek weet, het daar nie van ‘n enkele bruine (binne of buite die US) beswaar teen De Villiers se voorgestelde verengelsing opgeklink nie.
  • US-konvokasie: Namate al hoe meer nie-wittes aan die US afstudeer, sal die samestelling van die konvokasie en sy uitvoerende komitee progressief ontwit word. Die US-raadsverteenwoordigers wat deur die konvokasie benoem word, sal dus al hoe meer anti-Afrikaans gesind wees. Michael le Cordeur is pas tot ‘n lid van die konvokasie se uitvoerende komitee verkies terwyl dit bekend is dat hy De Villiers se verengelsingsbeleid steun.* Sonja Loots is nou ook ‘n lid van die uitvoerende komitee terwyl sy ‘n uiters laat bekeerling tot die stryd om Afrikaans is. In vergelyking met vorige uitvoerende komitees is dit moeilik om dieselfde vertroue in die huidige komitee te hê.

[* Le Cordeur se standpunt is heeltemal strydig met dié van Jan Marais en Het Jan Marais Nationale Fonds (HJMNF). Desnieteenstaande is Le Cordeur ‘n trustee van hierdie fonds. Ek het by twee geleenthede aan die HJMNF geskryf en die aandag op hierdie anomalie gevestig. Daar was geen reaksie hoegenaamd nie; selfs nie beleefdheidshalwe ‘n ontvangserkenning nie. ‘n Mens sou dink dat die HJMNF steun vir, tewens enige gesonde belangstelling in, Jan Marais se nalatenskap sou verwelkom. As kampvegter vir Afrikaans ervaar ek die ongeërgdheid van die HJMNF as uiters ontmoedigend.]

  • US-raad: Die US-raad staan op ‘n piesangskil. Verlede jaar, in die De Villiers-era, is heeltemal onnodig en dwaas toegelaat dat die minister van hoër onderwys meer verteenwoordigers in die raad benoem. Terselfdertyd sal vorentoe al hoe minder pro-Afrikaansgesindheid by die konvokasieverteenwoordigers in die raad aangetref word. ‘n Vorige raadslid, Hermann Giliomee, noem dat dit tot ongeveer 2006 nog moontlik was om meerderheidsteun in die raad te kry vir ‘n Afrikaanstalige US wat meertaligheid bevorder. Sedertdien het dit onmoontlik geword (Eikestadnuus, 21 Januarie, p 10); dus, die meerderheidsteun hel al hoe meer oor na Engels. Die gelyke status van Afrikaans en Engels is einde verlede jaar skynbaar deur die US-raad bevestig. In werklikheid geld dit hoogstens voorgraadse onderrig, want nagraadse onderrig word meesal in Engels aangebied. Die afskaling van Afrikaans is vererger deur die raadsbesluit dat bv koshuise self oor hulle taalgebruik kan besluit, wat die deur vir Engelse eentaligheid geopen het (Praag 5 Desember). In ‘n brief kla Ontstelde Ouer dat sy “erg ontsteld [is] oor die uitsluitlike gebruik van Engels by die verwelkoming van eerstejaarstudente” van ‘n US-dameskoshuis (Eikestadnuus, 28 Januarie, p 8). Sal die US-raad of die rektor hierdie saak regstel? Natuurlik nie, want dit is in ooreenstemming met die amptelike, raadsgoedgekeurde taalbeleid.
  • US-dosente: Die uitgesproke beleid, wat met oorgawe toegepas word, is dat die dosentekorps so vinnig moontlik ontwit moet word. Vermoë om in Afrikaans se doseer word, danksy Russel Botman se bemoeienis, glad nie meer vereis nie. Al hoe minder dosente is Afrikaans magtig en al hoe meer verkies om Engels te probeer wees. Selfs dié wat onmiskenbaar Afrikaans is en ‘n beperkter vermoë in Engels het, verkies in baie gevalle eentalig Engelse klasse, bv omdat dit kruipwaarde by die ANC en die rektor het, dus polities korrek is, en veral omdat dit dosente se lesingdrag verminder. Die ANC het as immorele beleid dat owerheidsubsidie net vir een onderrigtaal toegeken word. Die ANC se voorkeur- (en al hoe meer verpligte) taal is Engels.
  • US-studenteraad: Die voorsitter van die studenteraad is swart en in hierdie raad is die gesindheid oorwegend pro-Engels. Wim de Villiers se verengelsingbeleid word openlik en sterk deur hierdie raad gesteun, by monde van sy voorsitter en veral sy Engelssprekende woordvoerder, James de Villiers. Sterk kritiek word bv in eentalige Engelse persverklarings teen die konvokasie en die samestelling van sy uitvoerende komitee uitgespreek (US-konvokasielid se brief, Die Burger, 2 deser, p 10).
  • US-bestuur: Die kern van die probleem van die voortbestaan van Afrikaans aan die US is tans veral sy hoofuitvoerende beampte, die rektor, Wim de Villiers. Sy uitgesproke beleid is dat die US moet verengels; bv dat Engels die primêre onderrigtaal moet wees. Hy het hom nog nooit daartoe verbind (soos Jonathan Jansen se holle belofte in sy intreerede) dat hy sal sorg dat Afrikaans in sy dienstermyn as onderrigtaal behoue bly nie. Dit is waarom hy ook nie sy historiese en morele verantwoordelikheid aanspreek oor Jan Marais se stigtingsvoorwaarde nie. Die US-raad doen dit ook nie. Weens sy verknogtheid aan Engels sal De Villiers nie studente aanmoedig om hulle skripsies, magisterverhandelings en doktorale proefskrifte in Afrikaans te skryf nie. Nog minder sal hy by dosente aanbeveel dat hulle hulle professorale intreeredes in Afrikaans lewer. Dit is vir my baie duidelik dat Afrikaans en De Villiers nie saam aan die US kan floreer nie. Dit is óf Afrikaans óf De Villiers.

Maar De Villiers weet dat die meerderheid in die US-raad moontlik nie so sterk oor Afrikaans voel dat ‘n besluit om van hom ontslae te raak, deurgevoer sal word nie. In die uitvoertende komitee van die US-raad is De Villiers ‘n bietjie kortgevat oor sy opportunistiese aankondiging dat Engels die primêre US-taal gaan word. Maar daar was nog geen skerp kritiek teen hom op die kampus of daarbuite nie; allermins in Media24-koerante. Daarom gaan De Villiers eintlik grootliks ongesteurd voort met die verengelsing van die US. Hierin word hy deur al hoe meer dosente gesteun en ook deur ‘n groepie militante studente teen wie hy nie dissiplinêr optree nie. Die rektor (met die ondersteuning van die res van die US-bestuur), sommige dosente en sommige studente vorm ‘n onheilige drie-eenheid ten koste van Afrikaans. Die klimaat wat reeds geskep is, is dat Engels as onderrigtaal gewens en Afrikaans ongewens is. Sodra ‘n dosent Afrikaans in die klas praat, bevind hy hom in ‘n omstrede situasie. Dit is nie die geval met die koloniale en ANC-gesalfde Engels nie.

Jongste verwikkelinge

Pieter Kapp toon in sy boek, Maties en Afrikaans (2013), aan dat Amanda Gouws haar reeds jare lank teen ‘n Afrikaanse US verset. Tans pas sy (dalk) haar eie taalbeleid toe: Sy vind uit hoeveel studente in haar klas Engels en hoeveel Afrikaans verkies en dan bied sy haar lesing blykbaar in daardie taalverhouding aan (Die Burger, 1 Desember, p 12). Dit is strydig met die raadsgoedgekeurde amptelike taalbeleid, maar sy weet dat die pro-Engelse US-rektor nie teen haar sal optree nie. Wolf word immers toegelaat om skaapwagter te wees. Die hele taalsituasie aan die US word tans in navolging van De Villiers eentalig ten gunste van Engels gerysmier. Twee fakulteite, ingenieurswese en regte, het reeds besluit om onderrig eerder in Engels as Afrikaans aan te bied (Die Burger, 1 deser, p 4).

Anton van Niekerk praat hierdie miskenning van raadsbesluite goed. Aan diegene wat wil hê dat die US “Afrikaans word” (dus, die US is nie meer Afrikaans nie), vra hy: “Gaan ons ‘n polisiebeampte in elke klas sien wat streng gaan kontroleer of daar Afrikaans gepraat word?” (Die Burger, 3 deser, p 8). Van Niekerk weet dat baie polisiebeamptes deesdae net so min Afrikaans (wil) verstaan as sommige van die US-dosente en -studente. Hy weet ook dat dit nie die polisie se plig is om US-raadsbesluite ten uitvoer te bring nie. Dít is die plig van die rektor, viserektore, dekane en departementshoofde. Is Van Niekerk bloot moedswillig of is hy oorryp vir aftrede? Daar is geen akademies-wetenskaplike heil in ‘n filosoof wat só redeneer nie.

Dan vra Van Niekerk of diegene wat vir Afrikaans aan die US in die bres tree “besef watter enorme skade hulle die Afrikaanse taal aandoen deur te probeer om met dominansie en afdreiging mense te dwing om Afrikaans te praat aan ‘n universiteit waarvan die minderheid studente Afrikaanssprekend is en waarvan die meeste studente nie in Afrikaans in die klaskamer belangstel nie?” Geen student word gedwing om Afrikaans te praat nie. Dit gaan om die behoud van Afrikaans as onderrigtaal. Juis daarom behoort (alle) dosente Afrikaans magtig te wees of te word. Engelse dominansie is vir Van Niekerk aanvaarbaar. Sodanige dominansie doen die aansien van Engels, anders as Afrikaans, blykbaar geen skade aan nie.

Dit is De Villiers wat beweer die meerderheid studente is Engelssprekend. Chris Brink het destyds dieselfde laai uitgehaal deur te beweer dat hy tog so baie Engels op die kampus hoor. Albei neem waar waaraan hulle voorkeur gee. Onder daardie Engelsprekende meerderheid tel baie (bruin) Afrikaanssprekendes wat voorgee om Engels te probeer wees. Die (oorgrote) meerderheid studente sal in werklikheid gee (groot) probleme hê as onderrig deur die medium van Afrikaans geskied nie. Verengelsing is ‘n politieke spel wat ter benadeling van Afrikaans gespeel word. Van Niekerk doen reeds jare lank aktief hieraan mee. Hy bou sy beeld as oorverligte (gewetenloos) ten koste van Afrikaans uit.

Jan Heunis vertolk die taalsituasie aan die US soos ek, dus dat klasse veral van vanjaar af in groot mate uitsluitlik in Engels aangebied word. Dit geskied met die seën en selfs aanmoediging van die US-bestuur en in weerwil van die US-raadsbesluit van 30 November. Heunis skryf dat Van Niekerk hom skuldig maak aan “‘n wanvoorstelling. Wat aan die orde is, is die toepassing van die taalbeleid en gelyke beregtiging tussen Afrikaans en Engels as die primêre tale van onderrig” (Die Burger, 4 deser, p 14). Ek dink dit sal vir De Villiers ‘n verleentheid wees as hy die rektor moet wees van die enigste universiteit wat aan Afrikaans reg laat geskied.

Die voorsitter van die US-raad, George Steyn, en die ondervoorsitter, PW van der Walt, het met De Villiers en die viserektor vir onderrig, Arnold Schoonwinkel, vergader en daarop aangedring dat die raadsbesluite oor taal uitgevoer moet word. “Bestuur het ons verseker dat hierdie kwessie tans hul dringende aandag geniet” (US-webwerf 3 deser; Die Burger, 4 deser, p 6). Ek mis ‘n ondubbelsinnige onderneming van De Villiers dat hy hom streng aan raadsbesluite onderwerp en hulle na die beste van sy vermoë uitvoer.

Die Afrikaanse Taalraad het ‘n nuwe hoofuitvoerende beampte in die persoon van Conrad Steenkamp. Vir die eerste keer is dit ‘n voltydse betrekking. Dit lyk asof daar nou doeltreffender funksionering sal wees. Steenkamp het sy kommer uitgespreek oor die “onbestendige toepassing” van die US se amptelike taalbeleid (Die Burger, 4 deser, p 6). “Hoe moet belanghebbendes die US-bestuur se onbestendigheid en stilswye oor kritieke beleidskwessies verstaan?” Byvoorbeeld, absolute stilswye oor Jan Marais se US-stigtingsvoorwaarde.

Dit is Afrikaanssprekende blankes (De Villiers, Van Niekerk, Gouws, Liebenberg, AJ van der Walt, ens), potensieel Afrikaners maar eintlik hanskakies, wat die leiding in die vernietiging van Afrikaans neem. Aan die chaotiese taalsituasie aan die US is daar blykbaar geen keer nie. Daarom sê ek: Ons beleef die swanesang van Afrikaans aan die US. Dit is nie ‘n voorspelling nie. Dit is ‘n (geldige) waarneming.

Leon Lemmer: Universiteit Stellenbosch: Afrikaans as HOP-huis

Op 12 November het Wim de Villiers, die rektor van die Universiteit Stellenbosch (US), met die ondersteuning van sy bestuurspan, aangekondig dat hy Engels met ingang volgende jaar “die primêre taal van kommunikasie en administrasie” van die US wil maak. Op 15 November het die uitvoerende komitee van die US-raad De Villiers se verengelsingsvoorstel verwerp en aangekondig dat die taalbeleid, waarvolgens Afrikaans en Engels veronderstel is om gelyke status te hê, in 2016 onveranderd gehandhaaf sal word. Daar is uitdruklik verklaar dat Afrikaans nie “verwater” sal word nie. Op 30 November is sake tydens ‘n sitting van die volle US-raad op die spits gedryf.

Ek het voorspel dat die waarskynlikste uitkoms sal wees “dat die ondergang van Afrikaans aan die US ietwat uitgestel word” (Praag 28 November). Elke keer as die US-raad deesdae oor die taalbeleid besluit, is dit ‘n afskaling van Afrikaans; ook hierdie keer, soos ek hier onder aantoon. Tom McLachlan beaam dat die jongste besluit “net tydelike grasie” vir Afrikaans is (LitNet 3 deser). Andries Visagie skryf tereg: “Die nasionale afskaling van die oorblywende spatsels Afrikaans is deel van dié golf van destruksie wat elke ooreenkoms net as ‘n tydelike ruspunt beskou” (Die Burger, 18 November, p 10).

In hierdie rubriek poog ek om ‘n oorsig van die afgelope week se gebeure te gee.

Voor die US-raadsbesluit

Voor die US-raadsvergadering het Die Burger (30 November, p 1, 4) berig dat die US-senaat, dus die professore, op 27 November met ‘n “oorweldigende meerderheid” De Villiers se verengelsingsvoorstelle gesteun het. Dit was klaarblyklik ‘n poging van De Villiers om steun vir sy anti-Afrikaansgesindheid te werf. Dit gaan lynreg in teen die jongste besluit van die US-raad se uitvoerende komitee. Ook om daarmee die US-raad vooraf sag te probeer maak; dus te intimideer. Enersyds kan die houding van hierdie meerderheid US-professore dui op die mate waarin die wesenlike aard van die tradisionele blanke, Afrikaanse US reeds met etniesgebaseerde aanstellings op die hoogste akademiese vlak getransformeer en kultureel vermurwe is. Andersyds is dit die resultaat van die ANC-regering se beleid om by die vasstelling van owerheidsubsidies net een onderrigtaal in ag te neem. Dit is hierdie bose regime se manier om Afrikaans as onderrigtaal aan al ons universiteite uit te wis. Die dosente wil nie hulle werklading vermeerder deur onderrig in twee tale aan te bied sonder die aanstelling van ‘n afdoende getal ekstra doserende personeel nie. Die US-senaat het dus ten gunste van die aanbieding van minder akademiese onderrig gestem sodat dosente meer tyd vir hulleself (en hopelik ook meer tyd vir navorsing) kan hê.

Op 12 en 27 November is die US-senaat byeengeroep blykbaar sonder om die nodige dokumentasie oor die taalbeleid ruim voor die tyd te versprei, gevolglik kon daar nie vooraf deeglik oor De Villiers se voorstelle besin word nie. Volgens sommige berigte is daar by die eerste byeenkoms nie formeel gestem nie. Die klimaat is bloot getoets. By die tweede byeenkoms is ‘n minder radikale taalkoersverandering voorgestel, wat aanvaar is, maar ‘n verteenwoordigende getal senaatslede was nie teenwoordig nie (Lektor, Stellenbosch, se brief, Die Burger, 3 deser, p 17). Dit lyk asof De Villiers proseduregewys die mening van senaatslede ten gunste van sy verengelsingsmanie probeer manipuleer.

Op 28 November is ‘n landswye Afrikaanse Alumni-vereniging, met Johann Rossouw as voorsitter, op Stellenbosch gestig; nie net om Afrikaansbelange te bevorder nie, maar ook bv akademiese vryheid. Die US-studenteraad het by monde van James de Villiers, nog ‘n De Villiers-hanskakie, hom ten gunste van Wim de Villiers se beoogde verengelsing uitgespreek. Open Stellenbosch (OS) het (soos gebruiklik seker sonder vooraf goedkeuring) ‘n nagwaak voor een van die administrasiegeboue gehou om die US-raadslede te probeer intimideer. Die studentevereniging Adam Tas, wat pro-Afrikaans is, het op 30 November, sonder veel publisiteit, ‘n memorandum aan die US-bestuur oorhandig. Die Afrikaanse Taalraad (ATR) het hom ook in ‘n mate ten gunste van Afrikaans uitgespreek. Die probleem is dat sowel Adam Tas as die ATR meertaligheid propageer pleks van kompromisloos pro-Afrikaans te wees. Dieselfde geld die US se Departement Afrikaans en Nederlands, wat in hierdie late stadium wakker geskik het deur uiteindelik te erken dat die Afrikaansdosente “bekommerd [is] oor die potensiële [!] verskraling van Afrikaans as akademiese en administratiewe taal” (LitNet 30 November). Daar is reeds jare lank werklike, maklik sigbare verskraling, sodat “potensiële verskraling” sekerlik erg eufemisties is.

Die Burger het op 30 November, toe hy vroegoggend met ‘n sterk geformuleerde mening ‘n verskil ten gunste van Afrikaans kon maak, redaksioneel geswyg. Daar is selfs verder gegaan. André le Roux, die dwars Sarie-joernalis, is toegelaat om in die rubriek Maandag Aktueel (p 8), onder die opskrif “Ons muf in dié klein dampkring”, sy stem dik teen Afrikaans te maak: “dat die gesprek oor die toekoms van Afrikaans nie veel wyer strek as ‘n selfkwetsende bekgeveg onder wit Afrikaners nie … As ons as liefhebbers van ons taal nie tred hou met en ‘straatslim’ aanpas by die snelle politieke en ekonomiese omwentelinge wat nou ná 21 jaar eers regtig momentum en vastrapplek kry nie, skakel ons onsself vinnig uit as pleitbesorgers van Afrikaans se regmatige belange.”

Le Roux hou van Wannie Carstens se taalkompomieë (bv ophemeling van Afrikaansvariëteite pleks van Standaardafrikaans, (oor)beklemtoning van die rol van bruines eerder as dié van wittes, bevordering van veeltaligheid en versoening pleks van Afrikaans en Afrikanerkultuur). Vir Le Roux gaan dit klaarblyklik om assimilasie met die verswelgende swart meerderheid; dus Suid-Afrikanerskap pleks van Afrikanerskap. Daarom het hy dit teen “taalbul-heethoofde”. Afrikaners moet blykbaar eerder sonder slag of stoot oorgee op pad na ‘n vergesogte, vae utopie: “Afrikaans het genoeg gravitas om in die komende dekades te gedy, mits hy op elke vlak en funksie tot die groter inklusiewe Suid-Afrika hertoetree.” Moontlik volg hieruit gebooie soos die volgende. Moenie vir Afrikaans veg nie, oftewel moenie ‘n taalbul wees nie. Moenie Afrikaans beskerm nie. Moenie weerstand bied teen die magte van die bose nie. Dan sal alles wel wees.

Le Roux skryf voorts: “Adam Small verwys verlede Woensdag diplomaties na NP van Wyk Louw se beskrywing van Afrikaners se ‘kleinburgerlikheid’. Louw, wat meer as enigiemand anders Afrikaans se ‘hoër funksies’ verpersoonlik het, was egter blatanter. Hy het dit ‘n ‘kleindorpse’ mentaliteit genoem … Met ‘n genetiese neiging tot ‘kleindorpsheid’ bedreig ons ons eie taalgoed deur te wil leef in ‘n land waarop ons verniet wens eerder as dié een waarin alle Suid-Afrikaners bestaan.” Le Roux hef dus eintlik ‘n loflied vir die kulturele oorgawe van Afrikaners aan. Hy veroordeel nie Small se ondersteuning vir De Villiers se voorgestelde US-verengelsing nie. Verder boor hy Afrikaners dieper as Small in die grond in. Small gebruik Van Wyk Louw graag selektief ter bevordering van sy eie politieke agenda. Small, wat in Londen nie hond haaraf met sy doktorale studie onder die leiding van die beroemde filosoof, Karl Popper (1902-1994), kon maak nie, wanskat Van Wyk Louw as denker.

Hoe misplaas Le Roux se instemming met Small is, blyk uit Peter Louw se brief op dieselfde bladsy in dieselfde koerant. “Adam Small se mening … dat my vader, NP van Wyk Louw [1906-1970], geen probleem met die verengelsing van die Universiteit Stellenbosch (US) sou gehad het nie, is vergesog en onbegryplik … in die lig van Louw se lewenslange en intense betrokkenheid by die Afrikaanse taal en letterkunde, sou ek egter presies die teenoorgestelde wil beweer: dat hy bitter omgekrap sou gewees het oor wat tans by die US gebeur … daar is oorweldigende aanduidings … dat Louw heel tuis sou gevoel het by hedendaagse taalverdedigers … Eintlik is ek vir sy onthalwe bly dat hy nie meer hier is om die pynlike afgang van Afrikaans in die afgelope dekades te beleef nie.”

Ek vind dit interessant dat WEG Louw (1913-1980, die broer van Van Wyk Louw) se seun ook juis nou op die US-taalstryd gereageer het. PC Louw, Stellenbosch, skryf dat hy ten sterkste aanstoot neem omdat ‘n woordvoerder van OS beweer dat gelyke status vir Afrikaans en Engels gelykstaande aan rassisme is. Louw voel seker dat sy vader so ‘n rassisme-aanklag as ‘n drogredenasie sou verwerp het. “Ek wonder of hy, indien hy nog geleef het, sy letterkundige en dokumenteversameling aan die Universiteit Stellenbosch sou wou bemaak het” (Die Burger, 3 deser, p 16).

Die US-raadsbesluit

Die aand van die 30ste is die US-raadsbesluit op die US-webwerf gepubliseer. Die mosie is glo met ‘n “oorweldigende meerderheid” aanvaar. Die vroeëre mosie van die uitvoerende komitee (15 November) is ook aanvaar. Die raad bly dus verbind tot die taalbeleid wat op 22 November 2014 aanvaar is. Van De Villiers se verengelsingsvoorstel is bloot “kennis geneem” pleks van dit ondubbelsinnig te veroordeel en te verwerp. “Die Raad verklaar onomwonde dat taal nooit [!] enige hindernis mag wees vir enige [!] student wat voorgraads of nagraads [!] aan die US wil studeer en nie óf Afrikaans óf Engels magtig is nie.” Letterlik is dit sekerlik ‘n oordrewe stelling, maar die implikasie is dat die US-raad se ideaal is dat alle studente hulle volledige leergang na eie keuse in Afrikaans of Engels moet kan voltooi. Dit gee uitdrukking aan die taalbeleid waarvolgens Afrikaans en Engels veronderstel is om gelyke status te geniet. Die verwysing na nagraads is interessant, want in die praktyk word eenvoudig aanvaar dat nagraadse onderrig aan die US mos (by voorkeur) in Engels is. In ten minste daardie sin is daar reeds geen gelyke status vir Afrikaans en Engels nie. Daar is myns insiens ook nie ‘n kat se kans dat die De Villiers-US hieraan ten gunste van Afrikaans sal verander nie. Hou deurgaans in die gedagte dat die uitvoering van die taalbeleid tans in die hande van mense soos Wim de Villiers en Nico Koopman, die viserektor vir transformasie, is. Hulle is die onwilligs denkbare mense om Afrikaans te bevorder.

Voorts versoek die raad “die Bestuur om met die oog hierop [die vorige aanhaling] die nodige meganismes verder uit te bou en deurlopend te monitor. Indien dit sou beteken dat die Engelse akademiese aanbod die gestelde teiken oorskry, sal dit die ondersteuning van die Raad geniet.” Hiermee word die veronderstelde gelyke status van Afrikaans en Engels ook voorgraads ongelyk ten gunste van Engels getrek. Teoreties word na ‘n 100% Afrikaans- en 100% Engels-aanbod gestreef, met 75% vir albei teen 2020, maar onder druk van OS mag die Engels-aanbod maar gouer as die Afrikaans-aanbod vermeerder word. Die US is/word dus onteenseglik ‘n oorwegend Engelse universiteit, teenstrydig met Jannie Marais se skenkings- en stigtingsvoorwaarde dat Afrikaans nie ‘n mindere plek as Engels mag beklee nie.

“Tergelykertyd verklaar die Raad dat dit [die oorskryding van die gestelde teiken vir Engels] nie ten koste mag wees van die ooreengekome minimum teiken vir die Afrikaanse aanbod nie.” Hier het ons dus ‘n situasie waar die Engelse aanbod gemaksimaliseer kan word, terwyl daar in die geval van Afrikaans bloot by die minimum teiken gehou hoef te word.* Die ewewig tussen Afrikaans en Engels word dus met raadsgoedkeuring verder versteur. Om hierdie pil te versuiker, word bygevoeg: “Die Raad versoek dat óók die Afrikaanse voorgraadse akademiese aanbod nog verder verhoog sal word.” Nagraads word die verengelste status quo hier egter sonder meer aanvaar. [* Dit herinner aan wat reeds in 2009 gesê is: “Stellenbosch het dus gekies vir ‘n minimale posisie vir Afrikaans en ‘n maksimale posisie vir Engels” (Pieter Kapp, Maties en Afrikaans, 2013, p 195).]

“Die Raad bevestig hiermee dat die Universiteit se meertalige aanbod as ‘n strategiese bate vir US beskou word en as ‘n kompeterende voordeel uitgebou moet word.” Dit weerspreek De Villiers se versugting vir ‘n verengelste US baie duidelik; dus sy poging om “gelykberegtigde toegang tot leer- en onderriggeleenthede vir alle studente te verseker” deur die US te verengels. Soos die ANC hou die US-raad egter van groeiende diversiteit (eintlik: ontwitting) en demografiese verswelging: “Die Raad beskou die groeiende diversiteit in die studente-demografie aan die US as ‘n groot bate vir sowel die akademiese as persoonlike vorming van die studente … Die Raad sal daarom saam met Bestuur kreatief wil bly dink hoe onderlinge begrip en waardering vir almal verbonde aan die US bevorder kan word, en die verrykingspotensiaal van die diversiteit maksimaal ontsluit kan word.”

“Wat die administratiewe en kommunikasie-taal aan die US betref, besluit die Raad dat taal nooit [!] uitsluitend mag wees vir studente en personeel nie. Die Raad aanvaar dat, soos tans, amptelike dokumente en kommunikasie daarom in Afrikaans sowel as in Engels beskikbaar sal wees.” Dit is in direkte teenspraak met De Villiers se standpunt: “Die primêre taal van kommunikasie en administrasie van die Universiteit Stellenbosch sal Engels wees.”

“Wat die voertaal van vergaderings en byeenkomste aan die US en in universiteitskoshuise betref, versoek die Raad dat dit onderling gereël word met die oogmerk om niemand uit te sluit nie.” Pleks van daarop aan te dring dat Afrikaans en Engels hier gelyke status moet geniet, speel die US-raad hier in die hande van hanskakie De Villiers. Wat in die praktyk waarskynlik sal gebeur, is dat Engels tot die (enigste) taal van nie-uitsluiting verklaar sal word (“almal verstaan mos Engels”) en Afrikaans dus hier taboe sal wees. Die resultaat sal dus in ooreenstemming met De Villiers se voorgestelde opdringing van Engels wees: “In koshuise en ander leefomgewings behoort studente Engels as omgangstaal in huisvergaderings en ander amptelike funksies [te] gebruik.”

Ten spyte van die duidelike leemtes in hierdie kompromisbesluit van die US-raad is dit allerweë as ‘n oorwinning vir Afrikaans bestempel. Onvolmaak soos die besluit is, is dit nogtans ‘n duidelike repudiëring van De Villiers se voorgestelde verengelsingsbeleid. Desnieteenstaande is geen mosie van wantroue in De Villiers gestel nie, terwyl daar ruim rede is om hom by die uitvoering van hierdie US-raadsbesluit te wantrou. Dit is nie sinvol om van wolf skaapwagter te maak nie. Afrikaans en De Villiers kan nie saam aan die US voortbestaan nie. Vorentoe sal ‘n keuse gemaak moet word. Die aanduidings is dat die toekoms aan die kant van De Villiers en ‘n eentalig Engelse US is. Alle OS-manewales en ander onrus sal waarskynlik voortaan na die US-raad afgewentel word, want mense soos De Villiers en Koopman is blykbaar eendragtig van dieselfde oortuiging as die destruktiewe magte op die kampus.

Die situasie waarin Afrikaans hom aan die US bevind, laat my dink aan ‘n HOP-huis met ernstige strukturele probleme. ANC-goedgekeurde kontrakteurs, soos De Villiers en Koopman, gebruik te min Afrikaanse sement en te veel growwe Engelse sand. Die leefruimte vir Afrikaans het verstikkend min geword. Maar diegene wat die US-HOP-huis op pad na Engelse eentaligheid verniet op ‘n skinkbord kry, juig daaroor. ‘n HOP-huis is immers ‘n leefruimte vir swartes, geskenk deur swartes, maar in groot mate gefinansier deur wittes. (HOP verwys na die ANC-regering se Heropbou- en ontwikkelingsprogram. Waarom heropbou? Dus, wie het afgebreek wat opgebou was? Die UDF/ANC en PAC met bv oproer, vandalisme en terrorisme.)

Na die US-raadsbesluit

Op die US-webwerf (1 deser) het die US-raad se voorsitter, George Steyn, die besluit toegelig en bygevoeg: “Ek beskou die Raad se mosie as ‘n baie sterk sein vir alle belangegroepe van die Universiteit Stellenbosch dat ons verbind is tot inklusiwiteit en die uitbreiding van onderrigtale aan die instelling. Meertaligheid is vir ons ‘n strategiese bate; dit maak ons uniek en gee ons ‘n kompeterende voordeel bo ander instellings.” Steyn se verduideliking is aangebied onder die opskrif: “Raadsmosie steun transformasie aan US.”

Op dieselfde dag en plek het die US-bestuur, myns insiens taamlik druipstert maar met ‘n goeie skeut hardegatheid, ook van hom laat hoor, onder die opskrif: “Raadsmosie versterk US as meertalige Suid-Afrikaanse universiteit – US Bestuur.” De Villiers se verengelsingsvoorstelle word ‘n “gespreksdokument” genoem en die US-raadsbesluit ‘n “riglyndokument”; dus nie voorskrifte waaraan die US-bestuur teen wil en dank uitvoering moet gee nie. Daardie riglyne versterk glo “bestuur se onmiddellike planne vir beter taalimplementering.” Een van die beginsels wat met ingang 2016 deur die US-bestuur toegepas gaan word, is:”kennisoordrag in lesings (kleiner groepe) moet ten minste in Engels plaasvind.” Dit is (grootliks) ‘n toepassing van De Villiers se verengelsingsvoorstel: “In kleiner klasgroepe sal alle inligting in Engels oorgedra word.” Wat ‘n groot en wat ‘n klein klasgroep is, word nêrens gespesifiseer nie. Die meeste onderrig vind waarskynlik in sogenaamde klein klasgroepe plaas. Deur sulke klasse by voorkeur te verengels is sekerlik opsetlik strydig met die jongste US-raadsbesluit.

De Villiers word soos volg aangehaal: “Dit is nie die rol van Bestuur om alle oplossings te probeer verskaf nie. Bogenoemde beginsels sal met fakulteitsrade bespreek word. Ons akademiese personeel sal ten beste weet hoe om meertaligheid in verskillende omgewings te implementeer, en Bestuur sal die nodige ondersteuning verleen.” Wat De Villiers hier sê, het uiters ernstige implikasies. Myns insiens is ‘n redelike vertolking dat aangesien sy oplossing vir die taalprobleem, naamlik verengelsing, nie deur die US-raad aanvaar is nie, die US-bestuur nie (noodwendig) verdere oplossings gaan probeer soek nie. Pleks van die voorskrifte van die US-raad te aanvaar en uit te voer, gaan De Villiers blykbaar toelaat dat die dosente (vryelik) volgens eie voorkeur oor die taalaanbod besluit. As hy hiermee wegkom, sal dit finaal die dood in die pot vir Afrikaans aan die US wees.

Uit Pieter Kapp se dokumentering van die US se taalgeskiedenis, Maties en Afrikaans (2013), is dit baie duidelik dat as besluite oor die onderrigtaal aan die US se dosente oorgelaat word, verengelsing vinnig intree. Dit het in die Fakulteit Lettere gebeur toe tweetalige klasse sonder raadsgoedkeuring goedsmoeds in die tweede en derde studiejaar ingestel is, pleks van Engelse onderrig tot die eerste studiejaar te beperk. Die Fakulteite Teologie en Gesondheidswetenskappe het toe dieselfde gaping gevat (p 109, 118, 139, 147). Na Russel Botman se diensaanvaarding as rektor in 2007 het hy Engels bevorder met: “Elke omgewing, hetsy fakulteit of administrasie-afdeling, bepaal sy eie taalplanne in ooreenstemming met die beleid” (p 159), terwyl daar geen duidelike begrip was van of bekommernis oor wat die taalbeleid behels nie. Toe is al gesê: “Nagraads word die taal deur die bepaalde onderrigomgewing bepaal” (p 160). Die sprekende resultaat hiervan is die huidige grootliks Engelse onderrig op nagraadse vlak. Die US-konvokasie het teen die desentralisering van die taalbeleid beswaar gemaak met die oproep dat geen ruimte in die taalbeleid toegelaat moet word wat “deur dosente en Bestuurslede gemanipuleer” kan word nie (p 160). Voorgraads het tweetalige klasse egter spoedig die reël en Afrikaanse klasse die uitsondering geword. Leopold Scholtz het geskryf: “Die T-opsie [tweetalige klasse] bly ‘n halfwegstasie na Engels en nou word dit nog verder vergemaklik deur die besluit oor die onderrigtaal na dosente af te wentel. Eikestadnuus het dit teleurstellend genoem, want die beleid is eintlik ‘n verswakking van die posisie van Afrikaans deur die besluite oor onderrigtaal te desentraliseer” (p 160). Die uitvoerende komitee van die US-raad het hierdie vergrype, wat Afrikaans ernstig benadeel het, later gekondoneer (p 163). Teen 2009 is gesê: “Dit het duidelik geword dat fakulteite en individuele dosente die vryheid wou hê om enige taalbeleid te volg wat hulle pas” (p 168).* “Wat nodig is, is spesifieke waarborge wat Afrikaanse onderrig uit die hande van die willekeurige besluite van dosente neem” (p 176). Teen die einde van 2009 het die voorsitter van die US-konvokasie gesê: “Dit is hierdie deurlopende gebrek aan ‘n spesifieke en duidelike beleid wat die deure oop laat vir dosente om Afrikaans te ignoreer” (p 200). [* Die militante Amanda Gouws is blykbaar ‘n sprekende voorbeeld hiervan: “In my tweejaarsklas van ongeveer 300 studente het ek in die eerste lesing gevra hoeveel in Engels onderrig wil word. Dit was ongeveer 80%, alhoewel net 60% Engelssprekend was. Die studente het gekies” (Die Burger, 1 deser, p 12).]

Wat die voorafgaande toon, is dat sodra die US-raad nie ‘n duidelike taalbeleid neerlê en ook verseker dat dit toegepas word nie, gedesentraliseerde, ongekoördineerde, arbitêre besluite aan die orde van die dag is, met chaotiese gevolge. Die gemeenskaplike kenmerk is dat die posisie van Afrikaans deurlopend verswak. “Daar is min simpatie en begrip by die dosente vir die [Afrikaanse] studente se taalsituasie. Afrikaanse studente is skugter om te protesteer omdat hulle vir drie dinge bang is: diskriminasie deur die dosent, groepsdruk van veral nie-Afrikaanse studente maar ook Afrikaanse studente om nie ‘n skouspel te maak nie, en om as nie vaardig in Engels nie gestereotipeer te word” (Kapp, p 221).

Kapp se studie toon dat die praktyk in groter mate verengels het as wat aan die US-raad gekommunikeer is. Dit is ‘n terrein waarop daar sedert 2002 ten koste van Afrikaans listig gelieg en bedrieg is. Dit geld die era van Chris Brink, Russel Botman en Wim de Villiers, drie rektore met ‘n anti-Afrikaanse ingesteldheid; direk strydig met wat hulle voor diensaanvaarding plegtig belowe het. Nou wil De Villiers blykbaar juis desentralisasie van taalbesluite toelaat sodat sy ideaal van ‘n verengelste US werklikheid kan word. Sy standpunt behels myns insiens ‘n doelbewuste en uittartende reaksie op die jongste US-raadsbesluit. Kortom, die Afrikaanse aanbod sal ingevolge daardie raadsbesluit myns insiens nie uitgebrei word so lank De Villiers die rektor is nie. Die Engelse aanbod sal egter sekerlik met geesdrif uitgebrei word.

Ten slotte

Dit is prakties onmoontlik om alles te berde te bring wat die afgelope week oor hierdie onderwerp gepubliseer is. Die res van my skrywe is dus baie selektief en oorsigtelik.

Amanda Gouws het die kans gebruik om propaganda teen Afrikaans te versprei. Hierdie gesindheid by haar kom van ver af, soos Kapp se teks bevestig. Dit gaan vir Gouws glo om sosiale geregtigheid en nie identiteit nie. Blankes word glo reeds op skool onregverdig bevoordeel omdat hulle in Afrikaans kan studeer. Verder: “Afrikaans is verpolitiseer.” (Die Burger, 1 deser, p 12). Gouws kritiseer Sonja Loots omdat sy nou as ‘n “selfaangestelde polisievrou” ontpop het. Dit kan interessant wees om te kyk hoe susters baklei. Joan Hambidge het Gouws teengespreek deur te ontken dat Afrikaans aan die Universiteit Johannesburg sonder noemenswaardige teenstand vernietig is. Gouws se beswaar dat die geveg aan die US eerder om kultuur as taal gaan, laat Hambidge vra: “Presies waar word taal en kultuur ooit van mekaar geskei?” (Die Burger, 3 deser, p 16). Hambidge wys ook op die verpolitisering van Engels. Uitheemse taalmodelle is volgens Gouws uit die bose. Afrika-modelle moet seker gesoek word. Hambidge meen daardie “uitheemse” modelle is plaaslik toepaslik. Afrikaans hoort in elk geval hier. “Waarom dit verpand vir Engels?” Hambidge neem tereg “standpunt in teen diegene wat ‘n sterk inheemse taal met ‘n lang skryftradisie probeer verloën.”

Die US-studenteraad kan weens die buitengewoon lae stempersentasie tydens sy verkiesing glad nie daarop aanspraak maak dat hy namens die meerderheid US-studente praat nie. Nogtans het hy die jongste US-raadsbesluit veroordeel. Dit geld ook Open Stellenbosch. ‘n Woordvoerder van OS beweer: “Die raad is onbevoeg en verstaan nie transformasie nie” (Die Burger, 1 deser, p 1). Vorentoe sal OS misbruik kan maak van Die Burger se sinspeling dat die US-raad demografies nie die samestelling van die US-studentekorps weerspieël nie (Die Burger, 28 November, p 12). Van die eienaardigste reaksies het gekom van Anne-Marie Beukes, die voorsitster van die Afrikaanse Taalraad: “Dit is bemoedigend dat Engels nie voortydig die verstektaal van die US sal wees nie” (Die Burger, 2 deser, p 3). Impliseer sy dat die tyd vir De Villiers se voorgestelde verengelsing weldra ryp gaan wees?

Leopold Scholtz is die enigste joernalis wat met ‘n pro-Afrikaansgesindheid in Die Burger skryf. Hy het kennis geneem van die gebrek aan steun uit bruin geledere in die US-taalstryd. Polities korrek pak hy die skuld daarvoor op die blankes. “Ons Afrikaners het ons bruin taalgenote, om dit sag te stel, baie stief behandel” (Die Burger, 3 deser, p 16). “Dit is een rede waarom bruin stemme in die openbare gesprek oor Afrikaans tot dusver oorwegend so terughoudend was.” Dit klink vir my erg eufemisties. Uit die geledere van ontwikkelde bruines is daar in werklikheid ‘n pro-Engelse golf. “Die tyd het aangebreek dat die wit, bruin en swart Afrikaanssprekers regtig hande vat.” Ek wonder soms hoe Scholtz dit regkry om skynbaar nie moeg te word vir sy eie holruggeryde, tam stories nie. Dit lyk vir my asof dit beter sou wees as Afrikaners hulle hande vry hou sodat hulle vir Afrikaans kan veg, want uit die geledere van ander etniese groepe sal geen hulp opdaag nie.

Tot en met Donderdag het Die Burger redaksioneel nog nie ‘n piepgeluid oor die US-raad se jongste besluit laat hoor nie. In die redaksionele Vryburger-rubriek, wat guitig probeer wees, is daar egter ‘n aanduiding gegee van die mate van erns waarmee hierdie groepie joernaliste die US-taalstryd betrag deur skuins te verwys na “hierdie ou taalsakie by Maties” (Die Burger, 3 deser, p 17).

Teen die einde van die week, Vrydag, is ‘n hoofartikel, onder die opskrif “Bou Maties nou as ‘n uitnemende, meertalige bate,” uiteindelik aan die saak gewy (Die Burger, 4 deser, p 14). Naïef-idealisties word beweer dat die US-raad se jongste besluit stabiliteit op die kampus gaan bring. Hoewel die raadsbesluit wesenlik as ‘n voortsetting van die status quo aangebied word, reken Die Burger dat daar “‘n aanvoelbare verskil” gaan wees. Die instelling van parallelmediumonderrig in die groter klasse word blykbaar as ‘n deurbraak beskou. Enersyds word die verengelsing van die kleiner klasse gerieflikheidshalwe verswyg. Andersyds word die waarskynlike weerslag van aparte klasse as apartheid (hoofsaaklik wittes woon die Afrikaanse en hoofsaaklik nie-wittes woon die Engelse klasse by) nie verreken nie. Dan volg hierdie twak: “‘n Meertalige kampus is eerder die vergestalting van die bedoeling van ons grondwetskrywers.” Wil Die Burger hiermee te kenne gee dat net die enkele universiteite wat in ‘n (afnemende) mate nog in ‘n mate Afrikaans is die grondwettoets slaag; dus dat die oorgrote meerderheid plaaslike, uitsluitlik Engelse universiteite, insluitende De Villiers se verengelsingsprojek, die grondwettoets druip? Myns insiens is uitsluitlik Afrikaanse universiteite in dieselfde mate as uitsluitlik Engelse universiteite grondwetlik regverdigbaar. ‘n Uitsluitlik Afrikaanse universiteit is en bly dié ideale oplossing vir al die US se huidige taalprobleme.

Pierre de Vos het die US met sy soort grondwetkennis probeer verengels, maar hy is op ‘n uiters bekwame manier deur die regsgeleerde Koos Malan tereggewys (Netwerk24, 4 deser). Piet (Kopdoek) Croucamp het teen diegene wat vir Afrikaans veg te velde getrek as mense wat “Afrikaans met vlakliggende slagofferskap verdedig” en wat “Afrikaans se toekoms wil afdwing” (Netwerk24, 3 deser) terwyl dit juis Engels is wat aan Afrikaanssprekende opgedring word. Charles Smith, daarenteen, kom deesdae met sterk pro-Afrikaanse uitsprake (Netwerk24, 3 deser). Les bes kan kennis geneem word van Ernst Conradie se artikel oor die aard van die universiteit (Netwerk24, 3 deser).

Stellenbosch: status quo word gehandhaaf met ‘gelyke status vir Afr en Eng’

Die snelle verengelsing van die Universiteit van Stellenbosch is vir die oomblik gestuit nadat ‘n raadsvergadering gisteraand besluit het om die rektor en Engelssprekende dosente se voorstel om Engels die “hooftaal” te maak met ‘n “oorweldigende meerderheid” van 21 stemme teen drie verwerp het. Twee lede van die raad het buite stemming gebly. Die status quo sal gehandhaaf word met Afrikaans en Engels wat albei as doseer- en voertale behou word. Die volledige mosie lui soos volg:

1. Die Raad van die Universiteit Stellenbosch het kennis geneem van die konsep-dokument van die Bestuur van die Universiteit Stellenbosch wat op 12 November 2015 bekendgemaak is. Verder bevestig die Raad sy ondersteuning ten opsigte van die mosie van die Uitvoerende Komitee van die Raad – UK(R) – aangeneem op 15 November 2015.

2. Vir sover die konsep-voorstel en verklaring van die Bestuur die amptelike Taalbeleid van die Universiteit Stellenbosch (US) raak, verklaar die Raad die volgende:

2.1 Die Raad bly verbind tot die Taalbeleid soos aanvaar op 22 November 2014 en die interpretasie daarvan deur prof Wim de Villiers in sy inhuldigingsrede: “Stellenbosch is nie ‘n Afrikaanse universiteit nie; Stellenbosch is nie ‘n Engelse universiteit nie; Stellenbosch is nie ‘n isiXhosa universiteit nie; Stellenbosch is ‘n meertalige Suid-Afrikaanse universiteit – een van min in hierdie kategorie, wat bitter nodig is in ‘n land met 11 amptelike tale”.

2.2 Die Raad verklaar onomwonde dat taal nooit enige hindernis mag wees vir enige student wat voorgraads of nagraads aan die US wil studeer, en nie óf Afrikaans óf Engels magtig is nie. Daarom versoek die Raad die Bestuur om met die oog hierop die nodige meganismes verder uit te bou en deurlopend te monitor. Indien dit sou beteken dat die Engelse akademiese aanbod die gestelde teiken oorskry, sal dit die ondersteuning van die Raad geniet.

2.3 Tegelykertyd verklaar die Raad dat dit nie ten koste mag wees van die ooreengekome minimum teiken vir die Afrikaanse aanbod nie. Die Raad versoek dat óók die Afrikaanse voorgraadse akademiese aanbod nog verder verhoog sal word. Die Raad bevestig hiermee dat die Universiteit se meertalige aanbod as ‘n strategiese bate vir US beskou word en as ‘n kompeterende voordeel uitgebou moet word.

2.4 Wat die administratiewe en kommunikasie-taal aan die US betref, besluit die Raad dat taal nooit uitsluitend mag wees vir studente en personeel nie. Die Raad aanvaar dat, soos tans, amptelike dokumente en kommunikasie daarom in Afrikaans sowel as in Engels beskikbaar sal wees. Studente, personeel en die publiek sal steeds aangespreek word in die taal van hul voorkeur, hetsy Afrikaans of Engels en indien moontlik ook isiXhosa.

2.5 Wat die voertaal van vergaderings en byeenkomste aan die US en in universiteitskoshuise betref, versoek die Raad dat dit onderling gereël word met die oogmerk om niemand uit te sluit nie.

3. Die Raad beskou die groeiende diversiteit in die studente-demografie aan die US as ‘n groot bate vir sowel die akademiese as persoonlike vorming van die studente wat kies om aan die US te studeer. Die Raad sal daarom saam met Bestuur kreatief wil bly dink hoe onderlinge begrip en waardering vir almal verbonde aan die US bevorder kan word, en die verrykingspotensiaal van die diversiteit maksimaal ontsluit kan word.

Intussen gaan die pro-Engelse agitasie op die kampus egter voort. In vandag se Media24-koerante verskyn ‘n rubriek van prof. Amanda Gouws waarin sy haar steeds uitspreek ten gunste van die aanvaarding van Engels as enigste doseertaal. Sy beweer dat studente wat in Afrikaans studeer, “Afrikanerbagasie” het en die eerste is om die land te verlaat waar hulle elders geredelik verengels:

Die kinders van ouers wat so op Afrikaanse onderrig aandring, is die eerstes wat die land verlaat as hulle afstudeer het en skielik in die openbare en die privaat sektor agterkom dat hul Afrikanerbagasie (let wel, nie die taal nie) hul kniehalter. In ’n ander land is hulle bereid om hul taal op te gee.

Ons moet ons kinders vir ’n globale wêreld grootmaak. Dit is ’n wêreld waarin almal ten minste in Engels moet kan funksioneer.

Gouws hou ook, strydig met die amptelike taalbeleid, informele opnames in haar klasse om te bepaal of die meerderheid ten gunste van Engels is, waarna sy in Engels klas gee. Sy skryf:

In my tweedejaarsklas van ongeveer 300 studente het ek in die eerste lesing gevra hoeveel in Engels onderrig wil word. Dit was ongeveer 80%, alhoewel net 60% Engelssprekend was. Die studente het gekies. Die res het die tolkdiens slegs een week gebruik. Wat die studente wil hê, is gehalteonderrig wat hulle vir ’n globale wêreld – hier ter lande of oorsee – voorberei.

PRAAG het gister ‘n petisie met 455 name van skrywers, kunstenaars, sportmense en lede publiek wat ten gunste van Afrikaans as voertaal is, aan die rektor en die raad van die Universiteit van Stellenbosch gestuur om in ag te neem by sy besluit. Dít, asook ander insette, het waarskynlik die deurslag gegee – in weerwil van die rektor en meer as 200 Stellenbosse dosente wat die universiteit wil verengels.

PRAAG sal later vandag ‘n verklaring uitreik waarin die besluit verwelkom word, maar op die herverafrikaansing van dié instelling aangedring word.

Kas Landman: Fees van die taaljakkalse, -krankebedroewers, -sieketroosters en ‘freeriders’

Aangeheg is Sonja Loots in Rapport 29 November 2015 se “Wees eerlik oor wat op die spel is in die taaldebat”. …halwe waarhede, politieke leuens en wanpersepsies…

Kan dit werklik `n ‘taaldebat’ genoem word as die kommunis Blade Nzimande voor hardloop in die vernielingsproses van die Afrikaanse denkwêreld – met `n horde taaljakkalse, -krankebedroewers, -sieketroosters en freeriders* wat agter hom aanstert?

Wanneer reageer die Raad van die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns? Die oprigtingsdoel van die SA Akademie was immers “om na die ontwikkeling van die Nederlandse (insluitende die Afrikaanse) taal, letterkunde, kuns, geskiedenis en oudheidkunde in Suid-Afrika om te sien en leiding in hierdie sfere te gee.”

Dit gaan nié nét oor die afskaling en uitskakeling van Afrikaans nie. Vandag is die SA Akademie vir Wetenskap en Kuns `n multidissiplinêre organisasie en juis daarom moes die liggaam al gereageer het. Dit raak die wese en die essensie van wat `n universiteit is en moet wees – maar die SA Akademie vir Wetenskap en Kuns is swygsaam soos `n Egiptiese sfinks!

*freeriders – die sg. Afrikaanses wat self niks tot stand gebring het nie maar wysneusig en grootbek ry op wat voor en tydens die sg. apartheidsera ontwikkel en tot stand gebring is: mense soos die vise-kanseliers (bruin en Engelsgesind van elders), Danny Titus(ATKV) en Adam Small** wat nog onlangs ten spyte van sy Hertzogprys die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns aan die gat gebyt het.

**Ontvang die Hertzogprys met oënskynlike grasie maar het duidelik geen begrip vir die ontstaan, geskiedenis en simboolwaarde van die Hertzogprys nie!

Met besorgdheid en ontsteltenis

Kas Landman

Leon Lemmer: Jannie Marais, die Stellenbosse weldoener

As Suid-Afrika en die Universiteit Stellenbosch (US) voortgegaan het om wesenlik te wees wat dit was, sou vanjaar ‘n gloriejaar vir Johannes Henoch (Jannie) Marais (8.09.1850-30.05.1915) gewees het. ‘n Eeu na sy dood word Marais doelbewus misken deur die US, wat sy ontstaan in 1918 aan ‘n Marais-skenking van ₤100 000 te danke het, uit ‘n boedel wat ‘n kontantwaarde van ₤405 000 gehad het (bron hier onder, p 166). Dié miskenning kan direk in verband gebring word met die diensaanvaarding van Wim de Villiers as US-rektor op 1 April vanjaar.

Ter huldiging van Marais het die historikus Pieter Kapp ‘n goed nagevorste teks geskryf wat as ‘n pragboek gepubliseer is: Nalatenskap sonder einde: Die verhaal van Jannie Marais en die Marais-broers ([Stellenbosch]: Het Jan Marais Nationale Fonds, 2015, 216p, R290). Binne ‘n jaar na sy aankoms in die Kaap in 1688 is die Marais se Hugenote-stamvader, Charles, dood omdat ‘n Khoi-Khoi hom met ‘n klip gegooi het (16). (Dalk verklaar hierdie historiese feit waarom Jannie Marais, anders as Wim de Villiers, nie eksklusiewe studiebeurse vir klipgooiers, soos dié van Andringastraat/Die Vlakte, ingestel het nie.) Naas Jannie, die jongste van nege kinders uit ‘n latere geslag, word daar in die boek aandag aan die volgende broers van hom gegee: Charles Pieter (1834-1905), Frederik Ryk Rudolph (Frikkie) (1836-1917), Petrus Johannes (Pieter) (1839-1912), Abraham Johannes Benjamin (1846-1899) en veral Christian Ludolph (1849-1934). Die vier jonger broers, Pieter, Abraham, Christian en Jannie, het hulle in 1870 na die diamantvelde aan die Vaalrivier en by Kimberley en Delportshoop begewe en finansieel baie suksesvol gewees; dermate dat hulle mettertyd talle plase besit het.

By die delwerye het Jannie as John bekend gestaan (37). Hy het in 1891 na Stellenbosch teruggekeer (64) en ‘n suksesvolle sakeman en politikus geword. Naas Jannie was van sy ander broers ook ryk en finantropies. Een van Jannie se ideale was “om den roem van Stellenbosch als schitterend middelpunt der Zuid-Afrikaansche opvoeding te handhaven” (98). In die politiek het hy aansluiting by Jan Hendrik (Onze Jan) Hofmeyr, die Afrikanerbond en JBM Hertzog gevind en weerstand teen Cecil John Rhodes gebied. Die koerant Die Burger dank sy ontstaan en sy oorlewing in die moeilike aanvangsjare aan die finansiële ondersteuning van Jannie Marais. Hy het gesê: “So lank as Jan Marais leef, sal De Burger nie sterf nie” (115). Die bedoeling met die koerant was om “in de eerste plaats naar de belangen en rechten van ons eigen land en volk” om te sien (114). Toe die eerste uitgawe van die koerant op 26 Julie 1915 verskyn, was Marais reeds oorlede. In De Kerkbode is hy gehuldig: “Als Afrikaander van den ouden, echten stempel – een waardige burger, een ware patriot, een liefhebbende echtgenoot, een getrouwe en oprechte vriend – was hij een navolgenswaardig voorbeeld voor zijn volk en hun nageslacht” (120).

Vir studie aan die Victoria Kollege, die voorloper van die US, het Frikkie, Christian en Jannie studiebeurse beskikbaar gestel, wat “te eniger tyd teruggetrek kon word as die gedrag, hardwerkendheid en vordering van die student nie na wense was nie” (131). Vergelyk dit met die gedrag van sommige hedendaagse US-beurshouers, wat skotvry daarvan afkom as hulle chaos op die kampus saai en selfs wanneer ernstige skade aan eiendom aangerig word. Aangrypend is die geskiedenis van Jannie Marais se US-nalatenskap. By minstens twee geleenthede is hy genader om die universiteit finansieel moontlik te maak, maar hy het dit toe nie gerade geag nie (140). Later het hy die versekering gegee dat hy binne 10 jaar ₤100 000 sou skenk. Sy testament is opgestel maar hy het dit nie onderteken nie. Die dag voor hy en sy vrou na Montagu sou vertrek sodat hy behandeling vir sy artritis kon ontvang, het twee vriende hom op 20 Maart 1915 oorreed om sy testament te teken (141). Hy is skaars twee maande later op Montagu oorlede.

Die US se “natuurlijke bestemmingh” is beskryf as dié van “een Hollands-Afrikaansche universiteit” (142). Die enigste rede waarom Engels as ‘n moontlike mede-onderrigtaal genoem is, is omdat die politieke klimaat op daardie stadium sodanig was dat ‘n eentalige Hollands-Afrikaanse universiteit waarskynlik nie deur die regering goedkeur sou word nie (167). “Op sy eerste vergadering het die senaat van die pas gestigte Universiteit ‘n toekomsvisie gestel wat Jannie Marais tevrede sou laat glimlag het. Hulle het hul daartoe verbind dat die Universiteit hom ‘in de ondersteuning van het Afrikaanse volk moge blijven verheugen'” (142). Hier is daar duidelike tekens van niks anders nie as “‘n Afrikaanse nasionale bewussyn” (143); spesifiek Afrikanernasionalisme. Dit is in ooreenstemming met Jannie en die ander Marais-broers se politiek. By Jannie Marais se graf is soos volg hulde aan die oorledene gebring: “Stellenbosch zou haar rechterhand moeten vergeten als het vergeten zou wat Jan Marais voor haar was” (143). Honderd jaar later matig Wim de Villiers hom aan om sowel daardie regterhand as die Afrikaner Jannie Marais gewetenloos te misken. ‘n Mens moet ‘n dik, polities-korrekte, ANC-gedienstige vel hê om so iets te kan doen.

Op 10 Oktober 1950, Krugerdag, is Coert Steynberg se standbeeld van Marais onthul (145), presies 25 jaar voor die Afrikaanse Taalmonument in die Paarl. Die standbeeld staan op Marais-plein (dikwels Rooiplein genoem) in die sentrum van die US-kampus. Dit is waar Marais vanjaar gehuldig moes gewees het. Dit is nie gedoen nie onder meer omdat Wim de Villiers pleks van wet en orde te handhaaf, toegelaat het dat boewe die wel en wee van die US bepaal. Open Stellenbosch misbruik die Rooiplein dikwels vir demonstrasies, sonder om vooraf die nodige verlof te vra. Op 17 deser het brandstigting, vandalisme en algehele chaos hoogty op die kampus gevier. ‘n Buiteband is aan die voetstuk van die Marais-standbeeld aan die brand gesteek. Pragtige, wit damesstudente het agterna, te midde van die uiterste uittarting van swartes, met emmers en besems die gemors probeer opruim. Die Burger het ‘n foto van die brandende buiteband gepubliseer maar nie van die vroue wat spreekwoordelik kaalvoet oor ‘n hedendaagse Drakensberg geloop het nie; klaarblyklik omdat die koerant nie simpatie vir Afrikaans wil wek nie. Foto’s van dié damesstudente, toonbeelde van beskaafdheid, is op die internet gepubliseer. Wim de Villiers het geen goeie woord vir die damesstudente gehad nie en ook geen slegte woord vir die boewe se onbeskaafde gedrag nie. Daar is geen sprake van die vervolging of skorsing van die vandale nie. Nog minder dat die boewe verskoning moet vra en die skade moet vergoed. In ‘n neutedop illustreer dit die situasie waarin die US hom bevind.

Die duidelike bewoording in Jannie Marais se testament lui soos volg: “Een honderd duisend ponden Sterling … aan een kommissie van negen trustees … ten behoeve van de inrichting in verband met het hoger onderwijs te Stellenbosch bestaande, en tans bekend als het Victoria College, of enige Universiteit die later te Stellenbosch moge worden gevestigd … doch meer biezonder van het onderwijs in en door middel van de hollandse taal in zijn beide vormen (dat will zeggen Afrikaans zowel als Nederlands) en wel te dien einde dat in sodanig onderwijs de hollandse taal in zijn beide vormen als voormeld geen mindere plaats dan de andere officiele landstaal zal innemen” (9; ook 167).

Victoria Kollege is die Engelse Stellenbosse onderwysinrigting waaruit die US ontwikkel het. Na die Anglo-Boere-oorlog (1899-1902) en Uniewording (1910) was daar ‘n sterk opbloei van Afrikanernasionalisme, soos vergestalt in die Rebellie (1914) en aangehelp deur bv die Afrikanerbond. Hoofsaaklik Afrikaanssprekendes het aan die Victoria Kollege studeer. Hierdie kollege het in 1874 ontstaan en is in 1887 na koningin Victoria vernoem. Daar was toenemende maar vreedsame aandrang op Hollands/Afrikaans as voertaal. In 1912 is daar van owerheidsweë beswaar aangeteken omdat die kollege se registrateur ‘n brief in Hollands aan die onderwysminister gestuur het. “Waarop die registrateur geantwoord het: Waarom moet hy alles dubbel doen ter wille van Engels as die raad van die Universiteit van die Kaap Goeie Hoop waarvan hy as registrateur lid was alles net in Engels kan uitstuur” (100-101).

Reeds in 1912 was daar dus al dubbele standaarde enersyds vir Afrikaans en Engels en andersyds vir die Victoria Kollege en die Engelse Universiteit Kaapstad. Deesdae hou Wim de Villiers sy toesprake by voorkeur in Engels en het hy sy voorstel vir die verengelsing van die US op 12 deser uitsluitlik in Engels aan die US-senaatslede gestuur. Die verklaring waarin 226 mense De Villiers se verengelsingsinisiatief steun, is ook uitsluitlik in Engels. Sedert die US in Maart 1918 begin funksioneer het, het dit tot die einde van die 20ste eeu progressief verafrikaans (170). Fanie Cloete, wat die allerbedenklikste rekord van teenstand teen Afrikaans en Afrikaners aan die US het, beweer egter dat die US nooit Afrikaans was nie (Netwerk24, 17 deser).

Daardie bemaking van honderdduisend pond word deur die nege trustees van Het Jan Marais Fonds (HJMF) geadministreer. Die geld kon na goeddunke maar verkieslik in huislenings vir huiskopers belê word. Die rente op die belegging is aangewend om by uitstek die US te bevoordeel (167). Op 1 Julie 2013 was die waarde van die HJMF R13 miljoen (171). In sy geheel beskou sou dit “nie onbillik wees nie om te beweer dat die fonds … tussen sewe en 10% van die staat se subsidie tot die Universiteit se inkomste bygedra het” (174).

Die restant van Jannie Marais se boedel, ₤40 000, is ook in ‘n trust, Het Jan Marais Nationale Fonds (HJMNF), omskep. Hierdie fonds het ses trustees en die beleggingvoorskrif is soos dié vir die HJMF, maar die aanwending van die opbrengs verskil. Die rente-opbrengs moet aangewend word “voor en ter bevordering van de nationale belangen op welk gebied ook al van de Hollands-sprekende bevolking van Zuid-Afrika in enig deel van de Unie doch bij voorkeur op het dorp en in het district Stellenbosch” (171). Die HJMNF se opdrag strek dus veel wyer as die HJMF se toespitsing op die US. Op 1 Julie was die waarde van die HJMNF R1 145 184 267 (171). Metteryd is daar in bv effekte, aandele en effektetrusts belê (180-181), met skouspelagtige resultate. Interessant is die feit dat AB de Villiers, Wim se pa, as egte Afrikaner van 1977 tot sy dood in 1992 een van die trustees was (184, 186). Hy sou geen behae hê in die bv anti-Afrikaansgedrag waaraan sy verwende jongste kind hom vanjaar as US-rektor skuldig gemaak het nie.

Aanvanklik was daar sterk voorvleueling by die HJMF se nege en die HJMNF se ses trustees. Mettertyd het die HJMF “sy onafhanklikheid van die US afgestaan en is sy rekening … na die US se interne rekening oorgeplaas. Die aandeleportefeulje is ook na die US se beleggingsportefeulje oorgedra” (175). Die HJMNF is ook van tyd tot tyd deur die US om hulp genader. “Wat die Universiteit met dié hulp gedoen het om die ander doelstellings van die testament te verwesenlik, is nie bekend nie” (177). Sedert Chris Brink die US-rektor was (2002-2007) en veral sedert die dienstermyn van Russel Botman (2007-2014) is daar tereg groeiende kommer oor die status van Afrikaans aan die US. Hierop het Wim de Villiers op 12 deser die seël gesit met sy voorstel vir die blatante verengelsing van die US.

Die HJMNF het van die US-verwikkelinge kennis geneem. Reeds in 2002 het die trustees dit oorweeg om steun aan die US in te kort (188). Die voertaal van die US is deur Brink ondergeskik aan die diversiteitsbeleid gemaak (188), wat sedertdien meesal “transformasie” genoem word. “In sy voorsitterverslag van 2004 het prof Andreas van Wyk verklaar dat die druk op Afrikaans aan die Universiteit dit nodig maak om die klem te verskuif van ondersteuning van verskeie projekte aan die Universiteit na projekte wat Afrikaans bevorder. Die trustees het op sy aanbeveling ‘n beginselbesluit geneem dat die fonds voortaan sal konsentreer op die bevordering van Afrikaanse belange in die land as geheel” (188). Hiermee word die HJMNF in selfs groter mate as voorheen ‘n fonds wat werklik nasionaal of landswyd finansiële ondersteuning bied.

“Toekennings aan die US sou in die toekoms net oorweeg word indien dit aksies vir die direkte bevordering van die Afrikaanse taal en kultuur of van die materiële en geestelike welsyn van die Stellenbosch-gemeenskap ten doel het en ten beste deur die Universiteit uitgevoer kon word. Dié standpunt is in 2009 herbevestig, met die klem daarop dat geen organisasie of projek wat Afrikaans uitsluit, ondersteun sal word nie” (189). Hierdie besluit dateer uit die Botman-era. In 2010 het Botman sy kommunisties-geïnspireerde Hoop-veldtog van stapel gestuur. Hy het dit as deel van die US se herposisionering beskou waarin die universiteit van sy “language roots” wegbeweeg. Die bevordering van Afrikaans en Afrikanerkultuur is doelbewus van die Hoop-projek uitgesluit. “Die [HJMNF-]trustees het hulle … [in 2012] duidelik uitgespreek teen enige pogings van die Universiteit om die fonds se bydraes as deel van sy HOOP Projek-fondsinsameling te hanteer” (189).

Op 30 Mei vanjaar was daar ‘n kranslegging op Jannie Marais se graf in die Onderpapegaaiberg-begraafplaas. Dieselfde aand is ‘n onthaal vir genooide gaste in Marais se eertydse huis in Coetzenberg aangebied. Die verrigtinge is deur die HJMNF gereël. Die uittredende voorsitter, Andreas van Wyk, het die aanwesiges toegespreek. Die teks is op LitNet (1 Julie) gepubliseer. In die toespraak is geen melding van Marais se stigtingsvoorwaarde vir die US gemaak nie. Volgens Van Wyk is dit ‘n saak vir die HJMF, waarvan hy nie eens weet wie die voorsitter is nie. Die situasie van Afrikaans aan die US is so benard dat dit myns insiens noodsaaklik is dat enigeen wat die belange van Marais se nalatenskap op die hart dra, die US-stigtingsvoorwaarde herhaaldelik moet opper. Ook moet die De Villiers-US se doelbewuste versuim om Marais vanjaar te huldig, verdoem word. Sekerlik ook De Villiers se moedswilligheid om juis vanjaar sy hoop uit te spreek dat die US eerder primêr ‘n Engelse universiteit moet wees.

Dit is duidelik dat die HJMNF-trustees bewus is van die radikale wesensverandering wat die US veral sedert 2002 ondergaan; bv van ‘n Afrikaanse na ‘n Engelse universiteit. “Met die koue winde wat die afgelope twee dekades vir Afrikaanse organisasie[s] en die Afrikaanse taal waai, is die bydraes van Jannie Marais se nalatenskap ‘n fondament waarop die toekoms gebou kan word” (195). Maar dan is daar minstens drie stappe wat dringend gedoen moet word.

Eerstens is in 2012 voor die mode geswig en het die HJMNF multikultureel geword met die benoeming van Michael le Cordeur as een van die trustees (184). Ek het reeds by talle geleenthede op Praag kritiek teen Le Cordeur uitgespreek, bv sy linkse politiek en sy eienaardige gesindheid jeens Afrikaans. Wim de Villiers se begeerte om die US te verengels het die geleentheid gebied om te sien waar Le Cordeur werklik mbt Afrikaans staan. Op LitNet (13 deser) het Le Cordeur onomwonde verklaar dat die voorgestelde verengelsing van die US by hom “geen hartseer” wek nie. Daar kan geen twyfel wees dat so ‘n houding lynreg teen Jannie Marais se wense ingaan nie. Polities korrek is daar die neiging om in so ‘n geval dubbele standaarde toe te pas; dus ‘n nie-witte te laat wegkom waarmee geen witte sal wegkom nie. Desnieteenstaande is daar by my geen twyfel nie dat Le Cordeur onverwyld die trekpas as HJMNF-trustee moet kry. As daar nie van hom ontslae geraak word nie, bestaan die gevaar dat mettertyd al hoe meer Afrikaansdislojales hulle in die geledere van die trustees bevind, bv tot op die punt waar die trustees die demografie weerspieël. Dan, of lank voor dit, kan dit gebeur dat ‘n Afrikaansdislojale die HJMNF-voorsitter word. Dan is dit nag en sal daar glad nie gevolg aan Jannie Marais se wense gegee word nie. Smoor dus liewer hierdie ongerymdheid in die kiem. Die 226 mense wat De Villiers se verengelsingsvoorstel gesteun het, het hulle almal gediskwalifiseer om trustees van die HJMNF te word.

Tweedens is daar ‘n groter en moeiliker taak wat op veral die nuwe HJMNF-voorsitter, Niel Krige, wag. Die HJMF het onder die hiel van die US beland en daar versand. Waarvoor Jannie Marais se geld deur die US aangewend word, is glad nie duidelik nie. Wat seker is, is dat die US nie meer met die heil van Afrikaans vertrou kan word nie; selfs al sou die US-raad op 30 deser die De Villiers-voorstelle afkeur. Die US se versaking van Afrikaans is reeds sedert 2002 duidelik. Aangesien net die HJMNF steeds poog om Jannie Marais se wense te vervul, rus daar die ere maar dure verantwoordelikheid op hom om die nodige maatreëls te tref sodat die HJMF uit die kloue van die US bevry word en dit weer streng volgens die testamentêre bepalings bedryf word; desnoods deur die HJMF by die HJMNF in te lyf, want die Marais-geld behoort toenemend eerder aan enigiets anders as die US bestee te word.

Derdens is die twee HJM-fondse nie die enigste pro-Afrikaansdonateurs van die US nie. Wim de Villiers haal dieselfde laai as Russel Botman uit deur te weier om ‘n afvaardiging van die US-konvokasie met sy 129 500 lede, oud-Maties wat ‘n belangrike bron van donateurs is, te woord te staan. Die ANC-regering misbruik die beheer wat hy oor staatsgeld het om universiteite met die weerhouding van owerheidsubsidies af te dreig en na sy bose wil te buig. Die oplossing vir die US-konvokasie, met Christo Viljoen as die sterk pro-Afrikaansvoorsitter, is dat hy ‘n besluit aanvaar waarvolgens die US-rektor verplig word om hom op versoek binne ‘n redelike tyd (sê ‘n maand) te woord te staan anders sal die donateurs deur die US-konvokasie versoek word om finansiële steun aan die US op te skort of selfs te beëindig. Die US-konvokasie kan nie toelaat dat De Villiers groot meneer speel en hom so openlik minag nie.

John White: James de Villiers het ‘n wanbegrip oor Afrikaans en ‘inklusiwiteit’

Die artikel op Netwerk24 “Maak Afrikaans vry” waarin James de Villiers, ondervoorsitter van die Stellenbosse studenteraad Engels as akademiese taal bepleit, verwys. Ek is as medestudent werklik teleurgesteld in jou poging om die aanslag op Afrikaans, onder die dekmantel van “inklusiwiteit”, te reduseer tot “paranoia” en dit nog boonop te regverdig in die lig van “transformasie”.

Die reusehoeveelheid denkfoute en onwaarhede in jou artikel maak dit vir my onmoontlik om op alles te reageer.

Eerstens was ek geskok toe jy na Afrikaans as ‘n “minderheidstaal” verwys het. Is dit dan hoegenaamd moontlik dat iemand in jou posisie nie bewus is van die feit dat Afrikaans die tweede mees gesproke taal in Suid-Afrika is nie?

Matthews Phosa skryf op die 9de November:

“In short‚ the results from the 2011 census indicated that Afrikaans is spoken at home by 13‚5 percent of the population‚ second only to the 22‚7 percent of the population that speak isiZulu at home.”

Nie net is Afrikaans ‘n meerderheidstaal in dié land nie – Afrikaans is ook tans een van die nege internasionale tale ter wêreld!

Jy skryf:

“Afrikaans sterf nie as gevolg van instellings wat dit nie meer beskerm nie; dit sterf omdat dit ’n taal is wat vir die massas onaantreklik word.”

Jy praat van “massas” asof jy die ANC-doktrine dat die “massas” meer regte as minderhede behoort te geniet, ondersteun. Jou sienswyse bepaal dat daar in ons demokrasie altyd na die “massas” se pype gedans moet word en dat hulle tog nooit ontstel of bedreig moet word nie. As ‘n blanke of kleurling, moet jy doodeenvoudig aanvaar dat enige gebaar, of volgens jou selfs die teenwoordigheid van jou taal, eers deur die “massas” goedgekeur moet word. Dit is ‘n ware selfmoordresep vir enige minderheid.

“Want sien, toe apartheid val en Afrikaans sy beskermde status verloor, het Afrikaners nie net tralies gebou om hulle van die ‘swart gevaar’ te beskerm nie, maar Afrikaans het ook tussen hom en sy naaste mure opgerig.”

Ek sien dat jy mooi geleer is dat apartheid altyd ‘n lekker stok is om Afrikaans mee te slaan. Ek aanvaar dat jy nie die terme “Afrikaanses” en “Afrikaners” verwar nie, aangesien die meerderheid Afrikaanses bruin is en nie eers Afrikaners is nie. Dit is ook ‘n vreemde groep mense wat in 1992 in ‘n referendum “ja” stem vir integrasie, met die wete dat hul taal sy “beskermde status” sal verloor, maar dan summier daarna “tralies bou” om hulle te beskerm teen die einste “swart gevaar” met wie hulle d.m.v. hul “ja”-stem wou integreer?

Jou paradoksale siening poog dus bloot om Afrikaans op bedrieglike wyse aan rassisme te koppel.

Jy skryf verder:

“In plaas daarvan dat Afrikaans gehelp het om brûe te bou, ander tale te bevorder en aan Suid-Afrika te timmer, het vele Afrikaners verkies om eerder rugby te kyk, vleis te braai en oor ons politiek te kla.”

Weereens is dit onverstaanbaar dat jy “Afrikaans” en “Afrikaners” as een entiteit in een sin gebruik. Baie kleurlingmense en swartmense is tog ook Afrikaans?

Dit is ook ironies dat jy noem dat Afrikaans (of bedoel jy Afrikaners?) nie “brûe help bou” nie en “ander tale bevorder nie”. Dit is trouens ‘n lagwekkende siening.

Dit is Afrikaners wat ‘n 1992-referendum tot stand gebring het om ‘n brug te bou tussen die ou en nuwe bedeling. Dit is Afrikaners wat die nuwe grondwet geskryf het en daarna die ANC se vuilwerk gedoen het, vandag Nelson Mandela se nalatenskap lewendig hou (dink aan Zelda le Grange en meelopers) en heeltyd “jammer” bly prewel oor hul witheid. Dit was toevallig ook Afrikaners wat Afrika-tale soos Xhosa en Zoeloe op skrif gestel het sodat hulle insgelykse woordeboeke en geskrewe stories kon geniet.

Verder skryf jy oor “ons” wat “ongemaklik” geraak het met ander kulture. Ek wil graag noem dat wanneer jy praat van “ons”, jy kwalik namens ‘n groot groep jong Afrikaners praat.

As Afrikaner is ek heel gemaklik daarmee om mense van ander kulture in my dorp, kerk of selfs koshuiskamer te verwelkom. Ek word wel ongemaklik wanneer daardie selfde mense aan my voorskryf oor hoe ek moet omgaan met my kultuur en erfenis, en white privilege opper wanneer ek sukses bereik. Of wanneer diegene mense soos ek uitvloek en verneder wanneer laasgenoemde poog om eersgenoemde se gemors skoon te maak.

Dit is ook ooglopend dat jy die enorme white privilege-denkfout maak.

James, witmense is nie kapitaalryk a.g.v. white privilege nie. Witmense is privileged a.g.v. hul kapitaalrykdom wat hul deur harde werk oor dekades opgebou het.

White privilege is ‘n mite wat effektief aangewend word om mense soos ek en jy te laat twyfel aan die meriete van ons sukses, om ons en ons ouers as’t ware van ons verdiende erkenning te beroof en te laat verstaan dat alles waarvoor ons gewerk het op onregverdige wyse verkry is. White privilege is derhalwe ‘n bedrieglike sinoniem vir harde werk, toewyding en vooruitstrewendheid, en trek ons aandag af van die werklike bevoorregdes – die “massas” waarvan jy so praat. Dit is tog hulle wat met veel laer matriekpunte as minderheidsleerlinge keuring tot kursusse en koshuise geniet? Dit is tog hulle wat eksklusiewe beurse losslaan deurdat maatskappye weier om beurse aan wit studente toe te ken omdat hulle ‘n gunstige BEE-telling najaag?

Wanneer jy die stelling dat witmense “makliker as ander rasse werk kry en ’n mate van veiligheid in Suid-Afrika ervaar” uiter, wil ek eerstens vir jou vra wat hierdie mening met die taal Afrikaans te make het? Jy kon nie genoeg skietgoed opper om Afrikaans swart te smeer nie, en toe dwaal jou artikel geriefliksheidhalwe af na die onderwerp van white privilege en die kapitaalrykdom van witmense? Dit is werklik ‘n lae hou.

Die feit dat witmense makliker werk kry as ander kan, soos kapitaalrykdom, ook toegeskryf word aan die feit dat witmense geweldige vooruitstrewendheid ervaar het in die verlede en dat hul steeds baat by die spoedige proses van nywerheidsontwikkeling wat hulle destyds van stapel gestuur het.

Dit is nie witmense se skuld dat daar ‘n werkloosheidsprobleem en armoede in Afrika is nie. Alles behalwe.

“En nou, wanneer Suid-Afrika transformeer, wonder ons hoekom Suid-Afrika ons nie wil saamneem nie.”

Jy praat van transformasie by universiteite en dat dit ons (ek neem aan jy praat van ons voorouers) eie skuld is, maar as dit nie vir die “ons”, waarna jy so neerhalend veryws, was nie, was daar nie vandag universiteite om te transformeer nie. Dit is die polities onkorrekte waarheid wat mense soos jy nie wil aanvaar nie.

Daarom is ek gekant teen transformasie. Al ooit gewonder wat sou gebeur as Suid-Afrika ophou om te transformeer, en begin om te bou? Suid-Afrika moet Engelse universiteite en Zoeloe- en Xhosa-universitiete bou, nie Afrikaanse universiteite “transformeer” en hul van hul taal en kultuur stroop nie.

Terloops, waarom beskou jy “ons” en “Suid-Afrika” as apart, en impliseer jy boonop dat dit ‘n onverdiende vergunning sou wees as “Suid-Afrika ons saamneem”? Ons is deel van Suid-Afrika, James, self al wil sommige mense jou indoktrineer om te glo dat ons “wit setlaars” is.

“Al wat dit vra, is dat ons eerste in Engels moet praat sodat almal verstaan. Is dit regtig te veel gevra? Ja, dit neem ’n bietjie van ons white privilege weg, maar wil ons ten koste van ander studente eksklusiwiteit behou?”

James, dit is vir my onverstaanbaar dat mense wat hoegenaamd nie Afrikaans verstaan nie, by die Universiteit van Stellenbosch aansoek doen. Daar is twee top Engelse universiteite in die Wes-Kaap waar daar nie ‘n enkele Afrikaanse woord gerep word nie.
Weereens aanvaar jy ook doodeenvoudig dat alle Afrikaanssprekendes wit is. Daar is baie bruinmense wat uit suiwer Afrikaanse gemeenskappe kom, wat nie by die beoogde taalbeleid sal kan aanpas nie. Wat het nou geword van daardie mooi woord, “inklusief”, waarmee mense soos jy transformasie propageer?

Beteken “inklusief” dat in ‘n meerderheid Afrikaanse provinsie, Engels as hoofvoertaal by die laaste deels Afrikaanse universiteit in die land aanvaar moet word, terwyl daar reeds ‘n klomp suiwer Engelse universiteite in die land is? Dit is kwalik inklusief – dit is ‘n poging om Afrikaans finaal by universiteite in Suid-Afrika te ontwortel en jy behoort dit te besef. Jy is ook duidelik naïef as jy glo dat daar slegs “eerste in Engels gepraat gaan word”. As dit maar so was!

“As Afrikaans sê dat hy omgee, hoe kan hy dink dat dit regverdig is dat studente nie in koshuise kan deelneem nie omdat die kommunikasietaal hulle nie insluit nie? Hoe kan Afrikaans sê hy gun almal hul plek indien my mede-Matie druip omdat sy nie die klasse verstaan nie?”

James, die kommunikasietaal van die universiteit is sekerlik bekend aan diegene wat aansoek doen by die universiteit? Iemand wat nie Engels kan verstaan nie, sal tog nie UCT toe gaan en daar eis dat die kommunikasietaal verander nie?
Terloops, Afrikaans is nie ‘n mens nie, en kan dus nie “sê dat hy omgee” nie.

Dit bekommer my dat iemand in jou hoë posisie slegs die geluide eggo wat die ekstreemlinkse Blade Nzimande en sy meelopers maak oor Afrikaans. Jy het duidelik ‘n wanpersepsie oor wat inklusiwiteit behels en behoort verder te kyk as Stellenbosch. Inklusiwiteit beteken nie dat ‘n universiteit vir almal toeganklik moet wees nie (dit is onmoontlik), maar dat elke landsburger binne die grense van Suid-Afrika in ‘n taal kan studeer wat hy/sy akademies kan verstaan. Dit is hoekom daar baie Engelse universiteite is vir diegene wat Engels as huistaal en tweede taal praat. Daar moet egter ook voorsiening gemaak word vir die 7,1 miljoen mense wat Afrikaans as huistaal praat, en die 10,3 miljoen mense wat dit as ‘n tweede taal praat. Daarom is een deels Afrikaanse universiteit allermins onbillik en “eksklusief”.

Linkse akademici by Stellenbosch steun taalmoord op Afrikaans

‘n Aansienlike groep van “meer as 220” linkse, marxistiese en feministiese akademici aan die Universiteit van Stellenbosch het in ‘n verklaring hul steun vir die afdwing van Engels aan dié universiteit uitgespreek.

In ‘n verklaring wat slegs in Engels uitgereik is, sê die groep dat Afrikaans tot ‘n mindere posisie saam met Xhosa afgetakel moet word en dat Engels tot die hooftaal verhef moet word:

“Die keuse van Engels as die hooftaal van onderrig met ondersteuning vir Afrikaans en IsiXhosa is gegrond op die beginsels van sosiale geregtigheid en inklusiwiteit.

Die besluit sal die universiteit die geleentheid bied om ‘n waarlik Suid-Afrikaans universiteit te word wat oop en toeganklik vir al die land se studente en personeel is, asook vanuit ander dele van Afrika en elders.”

Die groep, waaronder verskeie dosente met Afrikaanse name, meen dat Afrikaans polities besmet is en dat Engels ‘n beter voertuig vir hul linkse ideologie is. Volgens hulle, sal die volslae verengelsing van Stellenbosch “die universiteit in staat stel om sy (Afrikaner-)verlede te bowe te kom”.

Die groep sal op 30 November met die Stellenbosse Universiteitsraad vergader om sy voorstelle vir die snelle en onherroeplike verengelsing van die kampus te bespreek.

Blykbaar is daar 62 professore en 60 doktore wat die verklaring ten gunste van versnelde verengelsing onderteken het. Onder hulle is prof. Magda Fourie-Malherbe, prof. Amanda Gouws (rubriekskryfster van Die Burger) en prof. Mohammad Karaan.

 

Univ. van Stellenbosch krabbel (voorlopig) terug oor verengelsingsplan

In die lig van oplaaiende verset en kritiek vanuit Afrikanergeledere het die Universiteit van Stellenbosch besluit om voorlopig sy onmiddellike verengelsingsplan op te skort. Tydens ‘n vergadering van die uitvoerende bestuur wat Sondag gehou is, is verklaar dat “ten minste die goedgekeurde minimum-taalaanbod in Afrikaans en in Engels in 2016 aan die Universiteit Stellenbosch (sal) geld. Die Afrikaanse aanbod sal nie afgewater word nie. Indien veranderinge aan die Taalbeleid in die vooruitsig gestel word, sal die proses volgens statutêre voorskrifte geskied.”

Die georkestreerde veldtog teen Afrikaans aan Stellenbosch en alle ander universiteite is egter nog nie verby nie. Die enkele geluide wat die DA se Belinda Bozzoli gemaak het oor die “grondwetlike reg van Afrikaanssprekendes om onderrig in die taal van hul keuse te ontvang” is hewig deur sowel die EFF se Julius Malema as die anti-wit kleurlingmeningsvormer Eusebius McKaiser aangeval. In sy rubriek in die Independent-groep se koerante en op iol.co.za, vaar McKaiser teen Afrikaans uit en sê:

“Afrikaans has a horrible history in our country, still labelled as the language of the oppressor by many people – even though it is the mother tongue of some of us who are black… This new language policy for Stellenbosch truly opens up the possibility of Afrikaans liberating itself from an odious socio-linguistic and political history.”

Ook Max du Preez bepleit steeds die verengelsing van sy almal mater, die Universiteit van Stellenbosch, terwyl die renegaatakademikus en Boerehater Fanie Cloete op Netwerk24 beweer dat “Stellenbosch nog nooit Afrikaans was nie”.

In die verklaring van die Universiteit van Stellenbosch wat gister uitgereik is, word daar gepraat van ‘n “versnelde Engelse aanbod” aanstaande jaar, asook onheilspellend vermeld:

“Die feit dat die Taalbeleid as gevolg van statutêre riglyne nie voor die einde van 2015 verander kan word nie, moenie gesien word as ʼn instrument om Engelssprekende studente te benadeel nie.”

Oor die benadeling van Afrikaanse studente word geen woord gerep nie. Die volledige verklaring van die universiteit se mediakantoor is hier te lese.

Alles in ag genome, sal die Matiestaalstryd dus aanstaande jaar voortduur met die ekstreemlinkses van Open Stellenbosch wat nou bloed geruik het en ‘n volledig Engelse US wil sien. Hierin word hulle deur die Engelse media en die vernaamste Naspers-rubriekskrywers gesteun.

 

Dan Roodt: Afrikaans moet enigste ampstaal buite Natal word

Soveel mense is besig om hulle tans oor die Afrikaanse taalkwessie uit te laat, wat blykbaar van die standpunt uitgaan dat alles in Suid-Afrika Engels moet wees. Selfs Julius Malema sou volgens Netwerk24 gesê het “dis PW wat uit die graf uit praat”, verwysende na pleidooie vir die “grondwetlike regte van Afrikaanssprekendes”. ‘n Aggressiewe, luidrugtige minderheid van politici en marxistiese akademici soos Kylie Thomas van Open Stellenbosch poog tans om Engels as universiteitstaal op die hele land af te dwing, net soos Engels die afgelope tweehonderd jaar as aaklige koloniale taal op ons almal afgeforseer is.

Stel dit so: Ek is gatvol vir Engels. Hiermee wil ek nie sê dat Engels nie ook onder sekere omstandighede ‘n mooi en ‘n bruikbare taal kan wees nie. Hier op my rak het ek leeruitgawes van die versamelde werke van die meeste Engelse Romantiese digters soos Byron, Shelley, Keats en Wordsworth wat ek by my oorlede vader, ‘n stoere Afrikaner, geërf het. In Engeland en in die VSA is Engels ‘n nasionale taal en daar bestaan vele mense in daardie lande met wie ons goeie verhoudinge het. Hulle baklei kliphard teen dieselfde soort tirannie – anti-wit rassisme en politieke korrektheid – as ons, daarom is ons bondgenote.

In Suid-Afrika het Engels egter ‘n onding geword wat mens met DDR-Duits of Sowjet-Russies moet vergelyk. Soos ek al dikwels gesê het: die Berlynse Muur het nog nie in ons land geval nie. En daardie muur van totalitarisme is ‘n Engelse muur, ‘n Milnermuur…

Soos Leon Lemmer ook oor die naweek geskryf het:

In werklikheid word Afrikaans deur baie meer mense as Engels as hulle moedertaal beskou. Afrikaans was (en is dalk steeds) in veel groter mate as Engels die verstaanbare gebruikstaal tot in die verste uithoeke van die land. Die taalsituasie was/is plaaslik soortgelyk aan dié in Namibië: die koloniale taal Engels is dié amptelike taal maar Afrikaans is die landstaal.

Daarom is die korrekte en logiese reaksie op die huidige poging om Engels op die land af te dwing nie om “meertaligheid” – wat dit ook al mag beteken – te bepleit nie. Dis Engels teen Afrikaans, oftewel ‘n Engelse Suid-Afrika teenoor ‘n Afrikaanse Suid-Afrika. ‘n Minderheid radikale, kommuniste en koloniale veroweraars is besig om Engels as amptelike én landstaal op ons af te dwing, op kampusse, skole en elders, in die naam van hul meerderwaardigheid en heerssug. So dikwels verwys hulle na white supremacy of “wit heerssugtigheid” soos dit in Afrikaans vertaal word, maar hulle vergeet van Engelse heerssugtigheid wat ons al sedert 1806 ervaar en wat sedert 1994 ‘n siekte erger as MIV/Vigs geword het.

Wim de Villiers en die Universiteit van Stellenbosch het 12 November ‘n absurde verklaring uitgereik waarin die volgende in die eerste paragraaf gesê word:

Aangesien Engels die omgangstaal in Suid-Afrika is, sal alle onderrig by die Universiteit Stellenbosch in ten minste Engels gefasiliteer word om geen uitsluiting op grond van taal te verseker. Die Universiteit bly verbind tot die verdere ontwikkeling van Afrikaans en isiXhosa as akademiese tale.

Kan ‘n universiteit, waar mense kwansuis in die praktyk van “navorsing” en ‘n ewewigtige omgang met feite opgelei word, so ‘n leuen versprei? Feit is: buiten Natal, is Afrikaans die “omgangstaal van Suid-Afrika”. Taalkundige studies bewys dat méér mense in die land Afrikaans as Engels verstaan. As Natal, wat tradisioneel ‘n Engelse kolonie was – maar selfs in Noord-Natal waar daar nog Voortrekkergrond bestaan, word Afrikaans gepraat – buite rekening gelaat word, is Suid-Afrika oorwegend Afrikaans! In groot dele van die ou Transvaal en Vrystaat, asook Noord- en Wes-Kaap, is Engels ‘n vreemde taal waarin geen onderrig of kommunikasie kán plaasvind nie.

Ons beleef tans die ineenstorting van die Engelse onderwysstelsel wat ná 1994 met soveel fanatieke ywer deur die Kommunisteparty in ons land ingestel is. Slegs ‘n paar duisend Afrikaanse leerkragte wat in die vorige stelsel opgelei is, hou die land se onderwys nog min of meer aan die gang. Die tekens is egter daar dat die totale onderwysstelsel, sowel op skool as op universiteit, besig is om in duie te stort. “Leerlinge” verkry matriek sonder dat hulle kan lees of skryf of basiese maalsomme kan doen. “Studente” word van grade voorsien, sonder dat hulle eens ‘n behoorlike brief kan skryf, wat nog te sê om in die beginsels van logika en debat, asook die breë tradisie van beskaafde redevoering opgevoed te wees. Ons “graduandi” is “barbare met ‘n stuk papier” en die meeste van die tyd gedra hulle hul soos barbare deur openlike intimidasie en geweldpleging, brandstigting en vandalisme op dieselfde kampusse waar hulle veronderstel is om hul “Engelse opvoeding” te ontvang.

Dis besonder gepas dat die minister van hoër onderwys voor wie Wim de Villiers, Jonathan Jansen, Ihron Rensburg en elke ander rektor ellendig kruip, insgelyks leier van die SAKP is. Die verengelsingsprojek in Suid-Afrika is ‘n kommunistiese projek. Al was Engels in die negentiende eeu ‘n Brits-koloniale taal wat in die administrasie en uiteindelik in die konsentrasiekampe van 1900-1902 op ons afgedwing is, het dit in 1994 met die bankkrotskap van Oos-Europese kommunisme die enigste grashalm geraak waarna Suid-Afrika se Rooi Rooinekke angsvallig reik. Engels verteenwoordig vir hulle mag.

As ek praat van Rooi Rooinekke, dan dink ek veral aan daardie verloopte Afrikaners (soos Bram Fischer), Engelse (soos John Harris van die stasiebomfaam) en Lithause Jode (soos Joe Slovo en Ronnie Kasrils) wat geen leuen, terreurdaad of gekonkel sou ontsien om hul nuwe Engelse goelag in ons mooi land tot stand te bring nie.

Daar bestaan geen praktiese oorweging of morele reg vir die voortbestaan van Engels in ons land, buiten in Natal nie. Tydens Republiekwording in 1961 wou Natal afstig en selfs tans sou die land van ‘n groot deel van sy probleme ontslae raak as hy dié koloniale provinsie met sy Engelse, Zoeloes en Indiërs aan hul eie lot oorlaat. Immers is Jacob Zuma en sy uitgebreide familie almal Natallers! Natal is die Engelse parasiet wat minder as 16% van ons Bruto Nasionale Produk lewer, maar tans die land regeer en sy taal op ons afdwing! Naas Wits en die Universiteit van Kaapstad, waar die Lithause invloed tradisioneel sterk was, het die “Britse” Universiteit van Kwazulu-Natal insgelyks sy kwota fanatiese radikale en kommuniste opgelewer. Sedert 1994 verkeer Natalse Indiërs ook op die voorpunt van die oorlog teen Afrikaans, ‘n taal wat hulle as “oorbodig” beskou, synde geen lingua franca in hul tuisprovinsie, Natal, of in hul land van herkoms, Indië nie.

Anders as Engels, is Afrikaans geen koloniale taal wat vanaf Europa op ons afgedwing is nie. Soos wat die Vryburgers aanvanklik in 1657 op hul eie grond begin boer het, het hul volkstaal natuurlikerwys in die Kaap al verder en verder versprei en is merendeels sonder dwang deur ander inheemse groepe soos die Khoi-San as voertaal aangeneem. Later in die negentiende eeu is Afrikaans deur die Groot Trek na die binneland versprei. In die Boererepublieke was Afrikaans die omgangstaal en veral in die Transvaal is geen Engels in die administrasie gebruik nie.

Laasgenoemde is ‘n belangrike punt, want selfs toe ons deur Brittanje in 1902 verower is, het artikel 5 van die Vrede van Vereeniging bepaal dat die “Dutch language” (waarby Afrikaans inbegrepe is) in “openbare skole in die Transvaal en die Oranjerivierkolonie waar ouers dit verkies” onderrig sou word, asook dat dieselfde taal “in die geregshowe” toegelaat sou word.

Dít wat ons nou aanskou, verteenwoordig die terugdraai van die horlosie na tegelykertyd, ‘n soort oerkolonialisme van die vroeë negentiende eeu en die beginsel van “mag is reg”, asook die sosiogeniëring van die Oos-Europese goelag-tipe. Deur dwang en geweld moet “een Engelse nasie” uit die diverse etniese en kultuurgroepe in Suid-Afrika gesmee word.

FW de Klerk is ‘n hond en ‘n verraaier wat net die doodstraf verdien. Pleks van “te onderhandel”, het hy gemeensaak met Joe Slovo en sy fanatieke Oos-Europeërs, Lithauers, Natalse Indiërs en Engelse marxiste gemaak om ons van ons nasionale kultuur te beroof. Nie net ons kultuur nie, maar selfs ons lewens: ons volkslewe wat moeisaam oor eeue hier tot stand gekom het, dog ook: ons fisieke lewens wat daagliks deur moord, verkragting en roof vernietig word.

Die Kaap is in 1806 vir die tweede keer deur Brittanje beset, terwyl die Transvaal en Vrystaat in 1902 weereens deur die Britse Ryk verower is. Gee dit die Rooi Rooinekke die reg om hul taal op ons af te dwing? Nee, en nogmaals nee! Tydens die twintigste eeu het Afrikaners getoon dat hulle geensins hierdie verowering aanvaar nie. Ons was die eerste antikoloniale stryders; selfs Lenin het dit erken. Oor die afgelope eeu het ons Afrikaans as nasionale taal ontwikkel en uitgebou tot die grootste kultuurtaal wat daar nog in Afrika bestaan het, as alternatief vir Engels wat grotendeels in Natal en enkele voorstede van Johannesburg en Kaapstad gepraat is.

Maar steeds word die veroweringsargument en “mag is reg” aan ons opgedwing! Ná FW de Klerk en Roelf Meyer se laakbare kapitulering aan die bebrilde “generaals” van Umkhonto we Sizwe soos Joe Slovo of Ben Turok, word die argument elke dag gestel dat Afrikaners deur die “progressiewe” (‘n eufemistiese term vir “kommunistiese”) magte verower is. Terloops, is ek dalk onbillik om Lithaue die skuld te gee. Turok is in Letland gebore, ook ‘n Oosseestaatjie en voormalige kommunistiese land wat net langs Lithaue geleë is.

Ons is dus drie keer verower: in 1806, in 1902 en in 1994. Daarom moet ons nou Engels as landstaal, asook enigste taal van hoër onderwys – en binnekort alle onderwys – aanvaar.

Sedert die Tweede Wêreldoorlog is die veroweringsreg egter nie meer geldig nie. Die territoriale integriteit van alle state moet eerbiedig word, volgens die Handves van die Verenigde Nasies wat universeel aanvaar is. Net so min as wat Brittanje vandag die reg het om ons in te val en die Engelse taal op ons af te dwing, het Slovo en ander Oos-Europeërs die reg om ons deur middel van terreur – wat in elk geval ‘n internasionale misdaad is – aan te val en agterna Engels op ons af te dwing.

Wat die hele land – met die uitsondering van Natal – betref, was Afrikaans of die vorm daarvan waarna ook in vorige eeue as “Nederlands” of “Kaaps-Hollands” verwys is, die regs- kerklike en opvoedkundige taal. In die noorde van die land is dit maar eers ná 1902 dat Engels hoegenaamd amptelike status verkry het: deur die loop van ‘n geweer en oor die lyke van die kinders en vroue in die konsentrasiekampe.

Net so min as wat die Engelse “taalreg” in dié land deur verowering gevestig kan word, kan dit deur verskeie pogings tot volksmoord – waarvan die huidige maar die jongste in ‘n hele reeks is – gevestig word.

Ek praat namens alle Afrikaners as ek sê dat ons nooit ondergeskiktheid teenoor die Engelsman, die Lithauer, die Xhosa, die Zoeloe, of wie ook al, sal aanvaar nie. Ook en veral nie die ondergeskiktheid van ons suiwer Germaanse kultuurtaal, Afrikaans, teenoor ‘n kreoolse bastertaal soos Engels wat deels Germaans en deels Latyns is nie. Ons gee nie om of die Franse, Duitsers, Nederlanders, Skandinawiërs of wie ook al Engels bo-oor hul eie tale as “internasionale taal” aanvaar nie. As daar een taalgroep op dié planeet is wat Engelse oorheersing totaal en al verwerp, is dit die Afrikaanse taalgroep! Op Stellenbosch, in Pretoria of waar ook al.

Selfs al is dit de facto waar dat ons verower is of deur verraderlike miskruiers van sg. “leiers” tot die status van “verowerdes” verdoem is, verbied die verskeie Geneefse konvensies steeds dat die veroweraar die kultuur van die verowerdes uitwis. Artikel 49 van die Vierde Geneefse Konvensie verbied insgelyks die veroweraar om tot “bevolkingsoordragte” (“population transfers” in die Engelse weergawe) oor te gaan:

Individual or mass forcible transfers, as well as deportations of protected persons from occupied territory to the territory of the Occupying Power or to that of any other country, occupied or not, are prohibited, regardless of their motive. … The Occupying Power shall not deport or transfer parts of its own civilian population into the territory it occupies.

Umkhonto we Sizwe, die SAKP se terreurmag, het ooreenkomste met Robert Mugabe en ander totalitêre leiers gesluit. Verbaas dit daarom dat ‘n deel van die Zimbabwiese bevolking na ons land deur bevolkingsoordrag gebring is, sodat die land verder verengels kon word?

Op ‘n kleiner skaal, is Umkhonto we Sizwe besig met “bevolkingsoordrag” na Afrikaanse universeite met kultuurmoord en volksmoord (daar is geen regstegniese onderskeid tussen die twee nie) as oogmerk.

Die 1996-Grondwet, wat nooit aan ‘n referendum onderwerp is nie, is so swak deur Roelf Meyer en sy idiotiese medeverraaiers onderhandel dat niemand kop of stert kan uitmaak van die taalartikels daarin nie. Suid-Afrika beskik oor “elf amptelike tale”, maar slegs een “omgangstaal” – in die woorde van die Universiteit van Stellenbosch – en slegs Engels word op amptelike dokumente en in wetgewing gebruik. Waarskynlik het Idi Amin se Uganda ‘n meer konsekwente grondwet en taalbeleid gehad!

Aangesien geen Afrikaner, behalwe een of twee “gekooptes” ooit tot die 1996-grondwet ingestem het nie, moet ons ons op die Verdrag van Vereeniging (1902), asook die British South Africa Act (1909) en die Ampteliketalewet (1925) verlaat. Elkeen van daardie dokumente, waarvan twee deur Brittanje opgestel is, gee ten minste gelyke status aan Afrikaans. Waarom sou ons tans met minder tevrede wees? Omdat ‘n klompie Lithauers met die hulp van die Oos-Duitsers en die Sowjet-Russe bomme in ons stede kom stel het, op dieselfde wyse as wat terroriste enkele dae gelede ‘n skrikbewind in die Franse hoofstad, Parys, gevoer het.

Ons verwerp terreur en taaloorheersing met dieselfde mate van minagting. In Suid-Afrika was Engels nog altyd by uitstek die taal van die terroris, die lasteraar, die beswadderaar en volksmoordenaar. Kennelik bestaan daar inwoners van dié land – gelukkig ‘n minderheid – wat Afrikaans en ons nasionale tradisie hartstogtelik haat. In hierdie tye – net soos voorheen in die geskiedenis – het hulle ‘n soort taaloorlog teen Afrikaans verklaar.

Laat ons dit vandag ewe hartstogtelik aan die Rooi Rooinek met sy dik Lithause bril stel: Alvorens u Afrikaans in dié land uitwis, sal u elkeen van ons eers moet doodmaak. Sekerlik broei die obsessie om alle Afrikaners te wil uitmoor in die patologiese geeste van Suid-Afrika se Anglo-kommuniste en “internasionaliste”. Maar anders as die groter Anglo-Amerikaanse Ryk, beskik hulle kwalik oor die vermoë om hul doodsvonnis op ons moedige klein volk te voltrek. Ook nie die doodsvonnis wat die afgelope dae oor Afrikaans by Stellenbosch uitgespreek is nie.

PW Botha se naam eggo die afgelope week of twee deur die land, ironies genoeg. Hy het aan ons die begrip van die “totale aanslag” oorgedra, maar waarskynlik was hy te naïef om te verstaan juis hóé totaal en totalitêr die aanslag uiteindelik sou word, tot hier waar dit elke aspek van ons kulturele en opvoedkundige lewe sou raak.

Die taaloorlog is verklaar. Ons was nog altyd verdraagsaam teenoor elke taal ter wêreld, Engels daarby ingesluit. Dieselfde kan nie van die “Engelse alliansie” in Suid-Afrika gesê word nie. Hulle was nog altyd kwaadwillig, haatdraend, onverdraagsaam. Wanneer Engels soos tans die voertuig vir totalitarisme, asook volks- en kultuurmoord word, moet ons dit verwerp en terugdryf tot in Natal van waar dit oor die Drakensberge gekom het ons te bedreig en te versmoor. Die aggressie kom nie van ons nie, maar van die anglomane wat soos ‘n trop hiënas nou bloed geruik het en finaal alles voor die voet wil doodbyt.

Laat ons teen Engels opstaan soos ons voorouers teen die Britse Ryk opgestaan het en soos ons jong seuns aan die grens teen Kuba, Rusland en Oos-Duitsland geveg het. Die “Engelse mag” wat hom tans in sy oorheersing en sy hegemonie verlekker, mag binnekort verras word deur die staalharde wil van elke ware Afrikaner om geen duim vir sy taal toe te gee nie.

Afrikaans verteenwoordig ons laaste stukkie grondgebied wat ons nie durf prysgee nie. Engels is die dood self, juis daarom word dit ‘n “doodsetertaal”* (killer language) genoem. “Meertaligheid” is ‘n illusie en het nog nooit in Suid-Afrika bestaan nie. Dit was nog altyd net ‘n stryd tussen Engels en Afrikaans, met die oorwinning wat tans deur Engels verklaar word.

Engels hoort in Natal. Of dalk oorsee. Nie langer in u en my aangesig nie. Weens die onverdraagsaamheid van Engels en Engelsgesindes, moet Afrikaans die enigste amptelike taal van ‘n herrese Afrikaanse Republiek word waarin onderontwikkelde minderheidstale soos elders ter wêreld met verdraagsaamheid behandel sal word. Ons is siek en sat vir die selfvoldane aggressie en meerderwaardigheidsindroom van Engels. “Engelse heerssugtigheid”, inderdaad.

Om dit pront te stel: Laat Engels in sy swernoot vlieg!

* Dié neologisme, ontleen aan die Skotse skryfster van die Harry Potter-boeke, sal my vergun word.

Leon Lemmer: Wim de Villiers, die laksman van Afrikaans

Die rektor van die Universiteit Stellenbosch (US), Wim de Villiers, se voorlaaste voorganger, Chris Brink, was van huis uit ‘n Afrikaner en dus Afrikaanssprekend. Brink het egter ‘n aantal jare as dosent in Australië deurgebring en het as ‘n hanskakie na die US teruggekeer: anti-Afrikaner en anti-Afrikaans. Voor sy aanstelling het Brink in 2001 egter plegtige versekeringe aan die US-raad gegee, bv “Ek sien US as sentraal binne ‘n Afrikaanse Renaissance” en “dat Afrikaans veilig in sy hande is” (Pieter Kapp, Maties en Afrikaans, Pretoria: Protea Boekhuis, 2013, p 76-77). As rektor het Brink hom deurgaans vir die afskaling van Afrikaans en die bevordering van Engels beywer omdat hy behep met Engels as internasionale akademiese taal was.

‘n Mens sou dink dat die US-raad met Brink ‘n dure les geleer het. Brink se opvolger, die bruin Russel Botman, was die eerste “swart” US-rektor. Wat Afrikaans betref was Botman se aanstelling ‘n verdere terugwaartse stap, want hy het onder meer moeite gedoen om sy huisgesin sover moontlik te verengels. As militante ANC-aktivis was hy in woord en daad sterk anti-Afrikanergesind. Polities korrek is Botman om etniese redes baie minder as Brink gekritiseer, wat hom in staat gestel het om Afrikaans in veel groter mate te benadeel, soos geboekstaaf deur Kapp. Toe daar na ‘n opvolger vir Botman gesoek is, is deur sowel die voorsitter van die US-raad as die waarnemende rektor te kenne gegee dat ‘n Botman-kloon die ideale US-rektor sou wees.

Teen hierdie agtergrond het Wim de Villiers op 1 April vanjaar sy ampstermyn as US-rektor begin. Hy het voorgraads aan die US van weleer gestudeer. Sy pa, AB de Villiers, was ‘n hoogleraar in die regte aan die US. Wim de Villiers het nagraads in die buiteland studeer en meer as ‘n dekade lank daar vertoef. Soos sy voorganger Brink het hy grondig van sy Afrikanerskap en Afrikaans afskeid geneem, met ‘n huisgesin wat, anders as die een waarin hy grootgeword het, ingrypend verengels het. Sy pa sou sekerlik geen behae hê in ‘n seun wat met ‘n passie vir Engels as internasionale akademiese taal hom geroepe voel om as die laksman van Afrikaans aan die US op te tree nie. Daar is geen rede om te vermoed dat die moontlikheid van ‘n nie-Afrikaanse US ooit by AB de Villiers opgekom het nie. Nog minder het hy besef dat hy baie geld belê het in ‘n kind wat dermate sou ontaard dat hy Afrikaans aan die US sou vernietig. Wim de Villiers moet ‘n baie dik, ANC-gedienstige vel hê.

Die gebeure is des te meer weersinwekkend omdat hierdie aankondiging gedoen is in die jaar waarin die US se groot weldoener, Jannie Marais, se sterfte ‘n eeu gelede herdenk word. Wim de Villiers het vanjaar doelbewus enige huldiging van Marais deur die US-studente en -personeel vermy. Op ‘n skandalige wyse het hy hom nog nooit openlik uitgelaat oor Marais se skenkings- en stigtingsvoorwaarde waarvolgens Afrikaans nie ‘n mindere posisie as Engels aan die US mag beklee nie. Druk word ook nie deur bv die US-raad toegepas sodat De Villiers verplig word om sy gedrag te verduidelik/regverdig nie. Hy kan nie daarvan beskuldig word dat hy as rektor al ooit iets goeds van Afrikaans en Afrikaners gesê het nie.

Die mate waarin De Villiers verengels en veramerikaans het, blyk uit die weergawes van sy toesprake wat op die US-webwerf gepubliseer word. As ‘n leë gebaar kom hy met enkele Afrikaanse sinne vorendag, met die res van sy toespraak in Engels. Dit word gedoen terwyl ek die indruk het dat die meeste US-studente tans nog Afrikaanssprekend is;* ook omdat De Villiers meer vloeiend/gemaklik in Engels is. Op die US-webwerf gebeur dit telkens dat die Engelse weergawe van ‘n De Villiers-toespraak eerste gepubliseer word omdat die enkele Afrikaanse sinne gou vertaal kan word. Die Afrikaanse weergawe verskyn heelwat later omdat feitlik die hele toespraak eers uit Engels in Afrikaans vertaal moet word.

[* De Villiers beweer: “Die meeste studente is Engels en minder as ‘n derde wil in Afrikaans onderrig ontvang” (Die Burger, 14 deser, p 2). In Kapp se boek word aangetoon hoe De Villiers se twee voorgangers doelbewus ter benadeling van Afrikaans gelieg het. Omdat De Villiers sy eie agenda het, behoort sy uitlatings myns insiens nie sonder meer as die waarheid aanvaar te word nie.]

Op 12 deser het De Villiers, met die ondersteuning van sy bestuurspan, op die US-webwerf aangekondig dat hy Engels met ingang volgende jaar “die primêre taal van kommunikasie en administrasie” van die US wil maak. ‘n Jaar gelede het die US-raad besluit dat Afrikaans en Engels voortaan gelyke status sal geniet; glo omdat “gelykberegtigende toegang tot leer- en onderriggeleenthede vir alle Suid-Afrikaners” daardeur moontlik gemaak word. Ooreenkomstig ‘n eis van Open Stellenbosch het die US-raad vroeër vanjaar weer aan die taalbeleid getorring met die besluit dat Afrikaans nie meer beskerm gaan word nie. Die jongste is dat Afrikaans en Engels ingevolge De Villiers se insig vorentoe nie meer gelyke status aan die US sal hê nie; dat Engels in weerwil van Jannie Marais se voorwaarde dié onderrigtaal word, met Afrikaans wat, soos Xhosa, tot ‘n onbeduidende randeier afgegradeer word. Dieselfde argument wat in 2014 gebruik is om Afrikaans en Engels gelyk te stel, word nou gebruik om hulle beoogde heeltemal ongelyke status te probeer regverdig: “gelykberegtigende toegang tot leer- en onderriggeleenthede.” Dieselfde motivering kan onmoontlik sinvol ter regverdiging van twee heeltemal verskillende taalopsette gebruik word.

In die verklaring word ongelooflik slodige logika gebruik. ‘n Mens kan nie glo dat senior akademici so ongesofistikeerd dink nie. Dit is myns insiens duidelik dat hulle nie in daardie hoë poste hoort nie. Engels word dié US-taal “om geen uitsluiting op grond van taal te verseker;” ‘n stokou maar valse ANC-argument. Wat van Afrikaanssprekendes, daardie studente wat tradisioneel aan die US hoort? Is hulle gelyk aan “geen”,’n ronde nul, dus nie-bestaandes? Is dit net Afrikaans wat kan uitsluit en nie Engels nie? Die De Villiers-redenasie is gebaseer op die uitgangspunt dat “Engels die omgangstaal in Suid-Afrika is” en daarom “sal alle onderrig by die Universiteit Stellenbosch in ten minste Engels gefasiliteer word.”

In werklikheid word Afrikaans deur baie meer mense as Engels as hulle moedertaal beskou. Afrikaans was (en is dalk steeds) in veel groter mate as Engels die verstaanbare gebruikstaal tot in die verste uithoeke van die land. Die taalsituasie was/is plaaslik soortgelyk aan dié in Namibië: die koloniale taal Engels is dié amptelike taal maar Afrikaans is die landstaal. Dit is seker net ‘n swart regering wat so ‘n onverkwiklike taalopset vir homself as ‘n verdere “uitdaging” op die hals kan haal. In elk geval bestaan daar geen twyfel dat Afrikaans in die Wes-Kaap baie meer moedertaalgebruikers as Engels het nie. ‘n Hanskakie soos De Villiers word glad nie met so ‘n argument beïndruk nie. Grootdoenerig wil hy van die US ‘n wêreldspeler maak; nie ‘n lokale, parogiale inrigting wat die plaaslike belastingbetalers dien omdat die US met hulle geld onderhou word nie.

Onderliggend is daar myns insiens ‘n groot skeut onregverdigbare Afrikanerhaat en leedvermaak. Weens die ANC-regering se voorkeur vir Engels word dit nou oral, insluitende aan die US, aan almal opgedring. Ooreenkomstig die ANC se skewe voorstelling van die geskiedenis word egter telkens van Afrikaans gesê dat dit nooit weer aan iemand opgedring mag word nie. Die De Villiers-US speel ANC-gedienstig hiermee saam. Maar let op hierdie blatante opdringing van Engels: “In koshuise en ander leefomgewings behoort studente Engels as omgangstaal in huisvergaderings en ander amptelike funksies [te] gebruik.” Afrikaans word beskuldig van opdringing, maar nie Engels nie. Afrikaans sluit uit maar nie Engels nie. Het ons hier voorbeeldige voorbeelde van gelykberegtiging of die doelbewuste, polities gemotiveerde toepassing van dubbele standaarde?

“In hierdie verband wil ons graag erkenning gee aan die beduidende bydrae wat die Open Stellenbosch-kollektief in die onlangse gesprekke gemaak het om te verseker dat taalimplementering aan die US nie ‘n struikelblok vir toegang tot onderriggeleenthede of die suksesvolle voltooiing van akademiese programme word nie.” Afrikaans word op ‘n gemene manier alewig as ‘n struikelblok voorgestel sonder om die voortreflikhede van die taal te besing.

Open Stellenbosch (OS), ‘n klein minderheidsgroep met ‘n sterk nie- of anti-akademiese oriëntasie, se bydrae tot die verheffing van Engels tot hoofonderrigtaal word spesiaal deur De Villiers uitgesonder. Hy en sy meelopers het steeds geen besef van wat OS werklik is nie. ‘n Vorige redakteur van die saketydskrif Finweek, Marc Ashton, het die aandag op ‘n voor die hand liggende waarheid gevestig: “Students go to university because there is no work for them” (Moneyweb Today, 19 deser). Die ANC-regering faal met werkskepping, soos met die meeste ander dinge. Die US help die ANC-regering uit die verknorsing deur tot in Limpopo meesal akademies onbelowende swart skoliere met studiebeurse na die US te lok as onwillige/ongemotiveerde studente. Hierdie skoliere word voor ‘n keuse gestel: óf werkloosheid en krepering tuis óf “studie” aan die US, insluitende gratis akkommodasie en kos. Die US word hiertoe deur nie-akademiese oorwegings gemotiveer, te wete om die rasteikens wat hy onnodiglik vir homself stel, te haal.

Sodra (die meeste) OS-lede in hierdie lig gesien word, word dit duidelik waarom hulle eerder chaos saai as om te studeer, selfs in eksamentyd, en waarom hulle probeer om te verhoed dat egte studente eksamen skryf. Die meerderheid OS-belhamels is waarskynlik US-beurshouers. Die US is in ‘n gunstige posisie om van hulle ontslae te raak deur hulle studiebeurse nie te hernu nie. Maar dit sal die getal swart studente op die kampus verminder, terwyl ‘n so groot moontlike swart komponent om nie-akademiese/politieke redes deur die US gewens geag word.

Onlangs het Rudolf Gouws genoem dat omtrent die helfte van die studiegeld wat ingesamel word aan US-studiebeurse bestee word (Die Burger, 29 Oktober, p 14). Dit is bekend dat hierdie beurse hoofsaaklik aan swartes toegeken word; dikwels op twyfelagtige akademiese gronde, bv om rasteikens te haal. Een van die implikasie is dat daardie blanke studente wat vir hulle studie betaal, die studiebeurse van swart studente subsidieer. ‘n Ander rede waarom studiegeld so hoog is, is omdat hoofsaaklik swart studente aan die wydverspreide wanpraktyk van toe-eiening ly, dus om sonder teenprestasie geregtig op (feitlik) enigiets te voel. Daarom versuim sommige van hulle om hulle finansiële verpligtinge teenoor die universiteit na te kom, wat nog hoër studiegeld tot gevolg het. Ook omdat vandale nie verplig word om die skade wat hulle veroorsaak het aan die universiteit te vergoed nie. In ‘n onderhoud met Jean Oosthuizen het De Villiers die moontlikheid van ‘n “gedifferensieerde fooistelsel” genoem (LitNet 11 deser). Besluit maar self wie gaan bevoordeel en wie gaan benadeel word. Polities korrek word die aandag nie gevestig op die ironie dat dit juis bevoordeelde swart studente is wat teen hoë studiegeld betoog nie. Dink watter chaos op kampusse gaan heers as “gratis” universiteitstudie ingestel sou word.

Oproerige vandale word nie geskors nie. Na die onlangse gebeure het De Villiers die oproerige studente om verskoning gevra omdat hy ‘n hofbevel verkry het om hulle uit ‘n US-administrasiegebou te smyt. In geen opsig het hy hulle gedrag gekritiseer nie. Pleks daarvan is DeVilliers vol lof vir hulle, bv: “Ons studente het getoon hulle is verbind tot beginselvaste meningsverskil en vreedsame protes. Daarvoor gee ek ons studente graag die eer. Ons studente het die denkleierskap getoon was die US juis nastreef” (Jean Oosthuizen-onderhoud). Pleks van die studente te kritiseer het De Villiers namens die US onderneem dat die universiteit sal probeer om te verbeter. Dit is nie ‘n resep vir wet en orde en ‘n doelmatige akademiese milieu nie. Ek vind dit moeilik om gesonde, akademies-gefundeerde rasionaliteit by De Villiers op te diep.

As De Villiers sy sin kry, gaan Afrikaans vorentoe volgens behoefte of op aanvraag aangebied word. Maar hierdie opsie word op allerhande gemene maniere tot onlewensvatbaarheid verdoem. “Dit sal afhang van vermoëns van dosente,” terwyl die internasionaal georiënteerde US Afrikaansvermoë glad nie meer as ‘n vereiste by die aanstelling van dosente stel nie. Verder: “Die addisionele tale [Afrikaans en Xhosa] mag nie gebruik word om enigeen uit te sluit nie,” terwyl die De Villiers-US Afrikaans definieer as ‘n taal wat studente uitsluit. “Dit impliseer dat alle kommunikasie by die Universiteit Stellenbosch minstens in Engels sal wees.” Hoekom? Omdat die dwase wat die voorgestelde nuwe taalbeleid uitgedink het Engels definieer as ‘n taal wat niemand uitsluit nie.

Daar is hierdie leë of valse belofte: “Dosente sal voortgaan om in beide Afrikaans en Engels onderrigmateriaal te verskaf en assessering te fasiliteer. Soos tans die geval is, kan studente toetse, eksamens en opdragte in Engels of Afrikaans voltooi.” Dit is ‘n gemene manier om die Engelse pil te versuiker en kan hoogstens in sommige en progressief minder gevalle ‘n hoogs tydelike Afrikaansopsie wees. Na mate die dosente al hoe meer eentalig Engels word, sal Afrikaans as akademiese taal sekerlik uitgefaseer word.

Die jongste US-verklaring sluit af met die volgende doelbewuste misleiding: Die hersiene taalbeleid “sal taaldiversiteit daadwerklik deel maak van die Universiteit Stellenbosch se wese en toegang vir personeel en studente verseker.” “In kleiner klasgroepe sal alle inligting in Engels oorgedra word.” Dus as daar bv 6 of 12 studente in ‘n klas is, waarvan 5 of 11 Afrikaanssprekendes is, sal die voertaal Engels wees, want aan Engels word voorkeur bo Afrikaans gegee. Dit is in ‘n neutedop Wim-geregtigheid. Dit is juis taaldiversiteit wat in groter mate as tevore ontken word deur tweetaligheid tot eentaligheid te transformeer. Die groter toegang wat vir personeel en studente verseker word, verwys feitlik uitsluitlik na swartes; daardie mense waaraan die US om etnies-politieke, dus nie-akademiese, redes voorkeur gee.

Om Afrikaanssprekendes te sus, beklemtoon De Villiers dat sy nuwe taalbeleid bloot voorstelle is wat nog nie deur die US-raad goedgekeur is nie. In daardie raad is in De Villiers se kort ampstermyn onnodiglik groter verteenwoordiging aan die kommunistiese minister van hoër onderwys, Blade Nzimande, toegestaan. Voorstelle wat anti-Afrikaans en anti-Afrikaner is, kan dus met groter gemak as voorheen goedgekeur word. Dit is ook opvallend dat omstrede voorgestelde veranderings aan die taalbeleid vanjaar, soos verlede jaar, (doelbewus) oorgehou is tot die einde van die akademiese jaar, wanneer daar minder weerstand van die Afrikaanse studente en dosente sal wees. Die punt is dat selfs al sou De Villiers se huidige taalvoorstelle afgekeur word, dit is lae hou teen Afrikaans is en so sal bly; dermate dat Afrikaans as US-voertaal kwalik daarvan kan herstel.

Ek dink dit is die aangewese tyd vir Johann Rupert om as US-kanselier te bedank. Hy en ander Afrikanerdonateurs behoort hulle steun aan die US te beëindig. Rupert het enkele jare gelede die mooi voorbeeld gestel om een van sy maatskappye se advertensies aan ‘n glanstydskrif te onttrek toe daarin ‘n artikel gepubliseer is wat Afrikaans en/of Afrikaners beledig het. Hy het nou weer die geleentheid om sy pa se nagedagtenis met sy optrede eer aan te doen.

‘n Mosie van wantroue behoort myns insiens teen De Villiers en sy viserektor vir transformasie, Nico Koopman, ingestel te word. Vir ‘n akademiese US, asook vir Afrikaans en Afrikaners, is daar geen heil in hierdie twee mense nie. Die ander viserektore, wat blykbaar geen beduidende besware teen die verregaande taalvoorstelle geopper het nie, verdien heel moontlik ook mosies van wantroue. Johann Rossouw verwys na die US-bestuurspan as “bruikbare idiote vir ‘n kortsigtige politieke agenda wat nóg diversiteit, nóg kennis in ons land bevorder … ‘n stem van kritieklose, polities naïewe onnoselheid” (LitNet 13 deser). Breyten Breytenbach sinspeel op iets soortgelyks: “Dit sou al help indien die universiteitsowerhede rondborstig wou erken dat dit nog altyd deel was van die bestaansvesel van die Universiteit Stellenbosch om die politieke hegemonie van die dag na die mond te praat” (Praag 14 deser). Mosies van wantroue kan in die onderrigdepartemente, fakulteite, senaat en raad te berde gebring word; hoe gouer en hoe meer, hoe beter.

Van die studente se kant af, verdien die Studenteraad ‘n mosie van wantroue. Daar is nie ‘n enkele oorspronklike gedagte in hierdie groepie studente se verklaring nie. Hulle herhaal die foute in die De Villiers-evangelie klakkeloos en laat my met wanhoop vir hulle. “‘n Historiese stap is gedoen om die deure oop te maak vir onderrig aan almal.” Geen groep word glo gemarganaliseer nie en alle studente word op gelyke voet geplaas. Die voorgestelde nuwe taalbeleid is glo nie ‘n aanval op Afrikaans nie, “maar ‘n stap vorentoe om ‘n meer toeganklike en wêreldklas universiteit te word” (Die Burger, 14 deser, p 2).

Ek wonder hoe die US se Afrikaansdosente voel oor hulle jarelange versuim om in enige opsig taalbulle ten behoewe van Afrikaans te wees. Hopelik sal hulle skuldig oor Breytenbach se woorde voel: “Dis ‘n skande wat onthou sal word.” Maar hulle sal dalk eerder troos in die kenmerkende Afrikaans- en Afrikaner-dislojaliteit van Max du Preez vind. Let op hoe slinks verskuif Du Preez die klem van die US na (die dorp) Stellenbosch: “Afrikaans gaan nie van Stellenbosch verdwyn nie. Inisiatiewe soos die Woordfees gaan steeds groei” (Die Burger, 14 deser, p 11). Wat op die Woordfees gebeur, weerspieël nie in watter taal onderrig in die US-klaskamers gegee word nie. Orakel Du Preez voorspel groei vir die Woordfees. De Villiers sê egter: “Dit is nie die US se verantwoordelikheid om die voortbestaan van Afrikaans te waarborg nie” (Die Burger, 14 deser, p 2). Hoe lank sal die Woordfees nog op die US se finansiële en ander ondersteuning kan staatmaak as De Villiers agterkom hoe min swartes Woordfees-byeenkomste bywoon? Hy sal daardie US-geld seker eerder na nog studiebeurse vir swartes wil kanaliseer.

Du Preez loof die voorgestelde taalbeleid as iets “in die belang van die universiteit en sy huidige en toekomstige studente” omdat “die onderrigtaal nie langer studente en dosente gaan uitsluit nie. Dit is ‘n voorwaarde vir groei, oopheid en uitnemendheid.” Hy kritiseer Breyten Breytenbach en Leopold Scholtz wat lansies vir Afrikaans gebreek het. Du Preez hoop die US-raad aanvaar De Villiers se waagmoedige voorstelle vir ‘n (grootliks) eentalige US met geesdrif, want die US sal dan “al die mense en kulture van Suid-Afrika waarlik weerspieël.” Afrikanerkultuur kwalifiseer volgens Du Preez blykbaar nie as ‘n kultuur nie. Die “Nuwe Stellenbosch” gaan “‘n Afrika-universiteit” wees; “Suid-Afrika se intellektuele kroonjuweel.” Kan ‘n mens in Du Preez se misleide oë met reg meer verwag van die instansie wat deur Jannie Marais se skenking ‘n werklikheid gemaak is?

Teken die petisie:

[emailpetition id=”6″]
[signaturelist id=”6″]

Leon Lemmer: Vox Day oor ‘Social Justice Warriors’

Veral sedert die aanvang van die nuwe Suid-Afrika kom ‘n mens karakters by byeenkomste en in die massamedia teë wat presies weet wat reg en goed en wat verkeerd en sleg is. Hulle is verslaaf aan die ideologie van die oomblik en verafsku die verlede in soverre dit nie aan hulle huidige verwagtinge voldoen nie. Van diegene (of hulle voorgeslagte) wat dinge gemaak het soos hulle was (bv slawerny, kolonialisme, apartheid), word verwag dat hulle verskoning moet vra en verdraagsaam en versoenend die nuutgevonde salighede moet omarm. Dit is die teelaarde vir bv gedwonge rasse-integrasie, gelykverklaring, inklusiwiteit, diversiteit*, selektiewe bevoordeling/regstellende aksie, menseregte, militante feministiese aktivisme, homo-/transfilo (die hele rits: LGBTQI, 651)** en selfs sosialisme/marxisme/kommunisme/anti-kapitalisme. In ‘n poging om aan aktualiteit te wen, is sommige teoloë aan die voorpunt hiervan, soos blyk uit bv die Kairos-dokument en die Belhar-belydenis. Kortom, dit gaan om politieke korrektheid, wat myns insiens in baie opsigte nie noodwendig of glad nie korrek is nie. Dit is die onderwerp van Vox Day se boek oor “social justice warriors” (besonderhede hier onder). Ten diepste gaan dit om die vernietiging van beskaafde Westerse (veral tradisioneel Europese) waardes (Kindle 2116), spesifiek die belemmering van persoonlike denk- en uitdrukkingsvryheid (2118). “They seek to destroy Western civilization … the goals they seek, Equality, Diversity, and Inclusiveness, are utterly incompatible with personal freedom, societal wealth, and advanced technological civilization” (2122).

[* “Equality and Diversity are mutually exclusive” (2188). Gelykheid hef verskeidenheid op in soverre dit eendersheid is. Diversiteit kan ook as teenstrydig met inklusiwiteit vertolk word en word eintlik slegs gepredik ten einde enige eksklusiewe sosiale witheid uit te skakel. Eksklusiewe swartheid word as voortreflik, as solidariteit, geloof. Diversiteit kan teenproduktief wees (dink aan woongebiede): “Diversity destroys communities by weakening trust, and reducing social capital and engagement levels within them” (1448; ook 2197).
** Dink aan die NGK-sinode se onlangse besluit hieroor. Soos by die hedendaagse Rooms-Katolieke Kerk gaan dit nie meer primêr om die waarheid nie, maar eerder om sekere mense se gevoelens (2296).]

Deesdae word dikwels van “die groter prentjie” gepraat. As ons na daardie prentjie kyk, is dit duidelik dat baie van die mode-idees, soms meme genoem, van Amerika gekom en plaaslik ‘n epidemie veroorsaak het. Daarvolgens behoort blankes, slawerny en apartheid tot die slegte verlede terwyl swartes, vryheid en demokrasie die goeie in die hede kenmerk. Ek het altyd gewonder wat ‘n mens hierdie mode-spesie kan noem. Gelukkig is Amerika nie net die hoofbron van onverkwiklike modes nie, maar ook die fontein van kontra-modes, die voorsiener van teenmiddels waarmee meem-epidemies bestry kan word.

Wanneer ‘n mens in ‘n vergadering sit, is daar die nou reeds bekende verskynsel van die aktivis wat mode-idiologie dogmaties as evangelie verkondig, bv rasse-integrasie is absoluut goed, apartheid is in alle opsigte sleg, ens. Kylie Thomas, die dosent wat leiding aan die opstokers van Open Stellenbosch verskaf, is ‘n toonbeeld van so ‘n mens. Dit is vir my maklik om hierdie soort epidemie te erken waar ek dit ook al teëgekom het. Aanvanklik het ek nie ‘n naam daarvoor gehad nie, terwyl die teenoorgestelde gesindhede reeds geëtiketteer was. Byvoorbeeld, as jy behoudend en taalgetrou is, word jy ‘n taalbul genoem. As jy ‘n Afrikaner is en voorbrand vir jou eie mense maak, is jy ‘n rassis, ens. Maar die Amerikaners het tot my hulp gekom. Kylie Thomas en diesulkes word Social Justice Warriors (SJWs) genoem.

In hierdie konteks dui “social” nie op die openbare lewe of mensdom in sy geheel nie, maar op uitgesoekte sektore, soos diegene wat na bewering die slagoffers, veronregtes of benadeeldes van blanke boosheid is, asook gestremdes, armlastiges, onwettige inkommers, ens. Daar is ‘n voorbedagte selektiwiteit in wie tot hierdie groep van uitverkorenes toegelaat word.

By “justice” gaan dit nie om reg en geregtigheid vir almal nie, maar om die eksklusiewe bevoordeling van sekere geïdentifiseerde (dikwels etniese en geslags-) groepe. Die oogmerk is om sommige mense te bevoordeel en ander noodwendig te benadeel, al word enige benadeling meesal heftig ontken.

“Warriors” dui op diegene wat die kampanje of stryd (“struggle”) voer, die kamerade, kruisvaarders of kampvegters, wat in die praktyk dikwels lasposte, peste, poepholle [poephol: “neerhalende benaming vir ‘n veragtelike persoon” (HAT)], ens, is. Maar hulle veronderstel dat hulle moreel voortreflik is. Hulle teenstanders word (neo-)fasciste, (neo-)Nazi’s, Boere, rassiste, patriagales, (ver)regse ekstremiste, konserwatiewes, grysskoendraers, ens, genoem.

Na aanleiding van die vorige drie paragrawe lyk dit vir my geregverdig om die frase “Social Justice Warriors (SJWs)” as “Selektiewe Bevoordelingsyweraars (SBY’s)” te vertaal. Deesdae beteken “justice” soms glad nie geregtigheid nie (eerder die teenoorgestelde). “Regstelling” beteken dikwels verkeerdstelling/opdondering en “transformasie” verandering, maar geensins verbetering nie. Die deurslaggewende norme waarvolgens mense deur die SBY’s beoordeel word, is etnisiteit/velkleur, geslag (manlik, vroulik, ander) en seksuele oriëntasie. Wat ‘n mens liewer nie moet wees nie, is wit, manlik en heteroseksueel. “Believing that a person’s sex, race and orientation defines the acceptable limits of the opinions they may hold is called ‘identity politics'” (51). Dit is stereotipering by uitnemendheid. Ons lewe in ‘n tyd van omgedopte waardes. Blankes het die openbare status van gevalle engele verwerf. Vir baie blankes word die verlede al hoe mooier en die toekoms al hoe meer duister. Wat goed, mooi, edel en ordentlik (kortom, beskaaf) is, verdwyn sienderoë.

Theodore Beale (gebore in 1968) het onder die skuilnaam Vox Day ‘n boek oor SBY’s gepubliseer: SJWs always lie: Taking down the thought police (Kouvola, Finland: Castalia House, 2015, 200p; Amazon Kindle $7.97). Dat SBY’s altyd lieg, volgens die boektitel, is ‘n doelbewuste oordrywing deur die outeur. Soos Aristoteles (384-322 vC) onderskeid Day tussen dialektiek (logiese/rasionele gesprekvoering) en retoriek (emosionele oortuigingswerk waarin die waarheid/feite van geen of mindere belang is). Die outeur is veral as ‘n wetenskapsfiksieskrywer en as die ontwerper van videospeletjies bekend. Hy is in strydlustige aksies teen die Science Fiction and Fantasy Writers Association (SFWA) en leidende indiwidue in daardie geledere betrokke. Dit is veral in hierdie konteks dat hy die SBY-verskynsel bespreek, maar ek vertolk sy teks met die oog op ons plaaslike omstandighede.

Hoewel dit blykbaar met ‘n knippie sout geneem moet word, noem Day homself “an American Indian” (213, 1904) en “a Native-American game developer” (1039), maar hy verwys ook na sy “English and Irish ancestors” (2747). In soverre hy ‘n Indiaan is, is hy etnies goed geplaas om oor SBY’s te durf skryf. Hy kan die rooi kaart speel (1904), net soos ander mense die bruin/brons of swart kaart kan gebruik. Interessant is Day se opmerking dat net so min as wat blankes die wit kaart mag speel, Asiate die geel kaart mag uithaal, want hulle word deur die SBY’s saam met blankes gegroepeer (221, ook 818). Die rede hiervoor blyk bv uit die feit dat algemeen erken word dat Asiate akademies beter as blankes in Amerika vaar. Plaaslik het Asiate, ten spyte van beperkings tydens apartheid, ekonomies en andersins beter as die ander nie-wit etniese groepe gevaar. Terwyl daar baie ontwikkelde bruines is wat in die nuwe Suid-Afrika hulle etnies-kulturele identiteit wil versaak en verkies om as swart beskou te word, word so ‘n versugting selfde uit bv Indiërgeledere gehoor omdat hulle oor die algemeen trots op bv hulle kulturele en religieuse identiteit is.

In sy voorwoord word FA Hayek (1899-1992) soos volg deur Day aangehaal: “Social justice does not belong to the category of error but to that of nonsense, like the term ‘a moral stone'” (73) en “‘social justice’ has in fact become the chief outlet for moral emotion, the distinguishing attribute of the good man, and the recognized sign of the possession of a moral conscience” (2577). Day skryf: “Social justice is not merely a mirage, it is an intrinsic self-contradiction” (2188). In sy teks probeer Day om Hayek se siening te regverdig. Die gelykverklaring van mense voer Day terug tot John Stuart Mill (1806-1873) se Utilitarianism,1861, (225). Vrye denke en die vrye uitdrukking daarvan is onder beleg, in Amerika en myns insiens al hoe meer ook plaaslik. Die SBY’s word gekarakteriseer as selfaangestelde denkpolisie (192), “policing of your every word and thought” (242), deur mense afkomstig uit veral linkse politieke geledere. Die uitgangspunt is: “Oppressors must change, not the oppressed” (209). Die kampanje word teen die sogenaamde bevoorregtes (blankes, mans) gevoer.

“All you need to know is that an SJW is an individual who is inclined to thought-police, speech-police and even race-police everyone around him and will try to marginalize, discredit, and destroy anyone who fails to conform to his thought-policing with sufficient obedience and enthusiasm” (534). Die doel van die SBY’s se aanvalle is om andersdenkendes se reputasie/goeie aansien te vernietig (510): “to make an example of him that will dissuade others from violating the SJW Narrative in a similar fashion” (714). “The violation is always an action, the target is always an individual, and the object is always the casting out of the individual from the organization” (606). Vir hierdie doel word van “creative offence-taking” gebruik gemaak (577). Die Reitz-video-insident aan die Universiteit Vrystaat is ‘n klassieke geval van SBY’s wat ‘n berg van ‘n molshoop gemaak het: “take the inch … and run a marathon” (1581). Die grootste moontlik bohaai word oor ‘n geringe voorval opgeskop, soos oor die teksboodskap wat ‘n dosent aan ‘n onrusstoker op die kampus van die Universiteit Stellenbosch (US) gestuur het. “The squeakiest wheel always gets the grease. And no one is capable of outsqueaking an SJW” (1669). Die US is ‘n voorbeeld van wat Day ‘n “SJW-infested institution” noem (1734).

Day verwys na die geval van James Watson (gebore in 1928), een van die ontdekkers van DNS en ‘n Nobel-pryswenner (1962). Watson het beweer “black people, over all, are not as intelligent as whites” (723). Deesdae mag jy nie intelligensie en ras koppel nie en hierdie verhouding mag ook nie wetenskaplik ondersoek word nie. Maar dit is presies waaroor Charles Murray en Richard Herrnstein in hulle boek The Bell Curve (1994) verslag gedoen het; dat intelligensie, volgens hulle, nie uitsluitlik aangeleer word deur mense wat die regte geleenthede gebied word nie, maar ook aan oorerwing toegeskryf kan word. As jy intelligensie-differensiasie volgens ras predik, selfs net sodanige moontlikheid suggereer, word jy, soos Watson, tot ‘n “unperson” verklaar (726).

Day haal soos volg uit Aristoteles se boek Retoriek aan: “There are people whom one cannot instruct” (2409). Aristoteles “didn’t say it was difficult to get through to them and he didn’t say it would take a long time to instruct them, he concluded that it could not be done” (2409). Day het hier veral die ongeneesbare dogmatisme van SBY’s in gedagte.

Watson is deur SBY’s sosiaal melaats verklaar. Sy lot is soortgelyk aan dié van William Shockley (1910-1989), een van die uitvinders van die transistor en ‘n Nobel-pryswenner (1956). Shockley het die aandag gevestig op die hoë geboortesyfer by wat hy as minder intelligente mense beskou het. Volgens hom kan sodanige bevolkingsaanwas op die lange duur beskawing nadelig beïnvloed. Hy het gevolglik gedink sulke mense behoort vrywillig gesteriliseer te word. Shockley sou ‘n openbare lesing in Amerika hou wat ek wou bywoon, maar swart studente het die byeenkoms gesaboteer op ‘n kampus waar een na die ander swart aktivis toegelaat is om vryelik sy mening te lug.

Tim Hunt (gebore in 1943), ook ‘n Nobel-pryswenner (2001), is ‘n ander slagoffer van ‘n SBY-kampanje waarop Day die aandag vestig. Hunt het tydens ‘n byeenkoms van vrouewetenskaplikes en joernaliste gesê dat drie dinge met vroue in ‘n laboratorium kan gebeur: jy raak op hulle verlief, hulle raak op jou verlief of as jy hulle kritiseer, dan huil hulle. Daarom is dit dalk wenslik dat daar aparte laboratoriums vir mans en vroue moet wees. Al sy verskonings het Hunt niks in die sak gebring nie. Hy is tot ‘n nie-persoon verklaar en uit talle ampte en organisasies geskop.

Day gee die volgende samevatting van wat SBY’s tot stand bring. Dit klink vir my na ‘n kortbegrip van die nuwe Suid-Afrika. “Their corrupted institutions are falling into rapid decline, one after the other, and being replaced by radical new institutions. The public schools can no longer educate, so people are turning to homeschooling* The universities can no longer provide liberal arts educations, so people are becoming technology-assisted autodidacts. The banks no longer loan, the state and local governments no longer provide basic public services, the military does not defend the borders, the newspapers no longer provide news, the television networks no longer entertain, and the corporations are increasingly unable to provide employment. Even as the institutions have been invaded and coopted in the interests of social justice, they have been rendered unable to fulfill their primary functions … The more an institution converges towards the highest abstract standard of social and distributive justice, the less it is able to perform its primary function” (2127).

[* “The state of North Carolina recently announced that more children are being homeschooled than attend private schools … homeschooling is a much more antifragile, much more SJW-resistant alternative to public schools than the private schools are, which is one reason that it is exploding in popularity around the world” (2160).]

Day het ‘n bietjie pret met toestande in Amerika wanneer hy skryf: “The perfect Queen of the SJWs – and she would be a queen, never a king – would be a mixed-race lesbian Swedish immigrant who was abused as a child by a conservative white Republican politician and kept as a sex slave by neo-Nazis with Confederate-flag tattoos prior to writing a bestselling novel about a fictionalized version of her terrible experiences, appearing on Oprah, and starring on a science fiction TV show popular with white nerds” (2524). In Suid-Afrika sou ‘n mens die ideale SBY-kandidaat vir ‘n toppos kon beskryf as swart swarte, vroulik, buite-egtelik, swanger, werkloos, oudstryder/terroris/bomplanter (met WVK-vrywaring), lesbies, vigspasiënt, gestremd (in ‘n rolstoel), US-studiebeurshouer, in besit van vervalste akademiese en ondervindingsertifikate maar funksioneel ongeletterd. Sy het nog nooit vir water, elektrisiteit of televisie betaal nie, is plek in ‘n US-koshuis toegeken (maar is tans paroolafwagtend) en het reeds ‘n luukse motor bestel met die oog op aanstelling in die toppos. Hanlie Retief en Ruda Landman het al onderhoude met haar gevoer (sy is Kaaps magtig).

Maar hierdie twee voorbeelde ondermyn die erns van hierdie saak. Wat aan die gang is, is niks anders nie as ‘n kulturele oorlog. Gelukkig is daar ‘n tegnologiese hulpmiddel, te wete die internet, wat tot ons beskikking is en waarmee eensydige blootstelling aan SBY’s bestry kan word. Daar tree soms anti-SBY-individue op die voorgrond. Kyk bv hoeveel ongenoeë Donald Trump in Amerikaanse SBY-geledere veroorsaak.

Leon Lemmer: Max du Preez, waar val jy uit?

Hiermee ‘n verdere repliek op Max du Preez se “Waar was júlle, Afrikaners?” (Die Burger, 24 deser, p 11). ter ondersteuning en aanvulling van John White se kommentaar (Praag 25 deser). Du Preez wil nie ‘n Afrikaner (genoem) wees nie, maar Afrikaners is sy gunstelingsondebokke. As die orakel van Riebeeck-Kasteel voel hy tuis in die rol van alwetende Afrikanerveewagter. As populis in nie-Afrikanergeledere skaar hy hom ongekwalifiseerd by die studente-onrus. Dit is immers hoofsaaklik swartes wat die chaos saai, al is dit juis hulle wat op ‘n rasdiskriminerende wyse universitêre toelating kry en by voorkeur (dikwels nie-meriete) studiebeurse ontvang. Du Preez sonder die opstandige studente se “opregtheid, welsprekendheid en rasionaliteit” vir bewondering uit. Sy sagte hart is diep geroer, veral deur die vroue. Buitensporige waardering vir en bevoordeling van swartes en vroue is ‘n kortbegrip van ANC-gesindheid.

“Dis ‘n wonderwerk hoe min geweld daar was; dís nou buiten die polisie se oorreaksie by ‘n paar geleenthede.” Du Preez skaar hom by die anargiste. Hy is sekerlik nie aan die kant van wet en orde nie. Sy houding is nog steeds soos tydens die blanke bewind. Hy loof die “People’s Power-opmarse van September 1989”. Volgens Du Preez was dit hierdie keer glo net ‘n “handjievol” wat gewelddadig was, terwyl berigte van ernstige skade in werklikheid daagliks instroom. Soos wanneer vakbondoptogte skade veroorsaak en die skuld daarvoor op ander mense afgeskuif word, word beweer dat dit nie-studente is wat hulle tot vadalisme gewend het. Die studente is blykbaar so onskuldig soos ongebore babas. Soos in die ou Suid-Afrika verkies blankes en spesifiek Afrikaners (en anders as Du Preez) in die nuwe Suid-Afrika steeds wet en orde en die uitlewing van beskaafde gedragsnorme.

“Ons moet vir ‘n oomblik uit ons wit middelklas-Afrikanervel klim en as mense na ander mense luister, as burgers na medeburgers. Ons sal verbaas wees hoeveel empatie ons gaan voel, hoeveel gemene grond daar bestaan.” Wanneer Du Preez Afrikaners in sy rigting wil dwing, gee hy voor om een van hulle te wees. Hy wil hê Afrikaners moet sintuiglik waarneem (kyk en luister) wat gebeur, want dan sal ons glo deernis met die opstandiges hê of ontwikkel. Du Preez vra nie dat ons moet dink/besin nie. Myns insiens is dit selfs sonder veel besinning vir die meeste Afrikaners duidelik dat hulle, ten spyte van hulle huidige status as tweederangse burger, hulle nie met sulke onsosiale en destruktiewe gedrag vereenselwig nie. Wat hier gebeur, is niks anders nie as ‘n voortsetting van die ANC se berugte rollende massa-aksie tydens die “bevrydingstryd”; gedrag wat uiters skadelike gevolge gehad het, die einde waarvan nie in sig is nie.

“As die studente nie kampusse en geboue beset en opmarse gehou het wat verkeer ontwrig het nie, sou die regering en die res van ons hulle bloot geïgnoreer het; sou ons nie dié historiese oomblik belewe het nie.”

Myns insiens verkies die meeste Afrikaners dat universiteite sonder ontwrigting akademies funksioneer. Ook dat paaie sosiaal-verantwoordelik gebruik word; dat diegene wat paaie vir hulle ideologiese agenda’s misbruik van ekonomiese sabotasie aangekla en swaar gestraf moet word. Aan die Universiteit Stellenbosch (US) het studente ‘n administrasiegebou beset. Die eerste keer in sy ampstermyn het die US-rektor, Wim de Villiers, ‘n bietjie durf geopenbaar, ‘n hofbevel gekry en hierdie studente laat uitsmyt. Hierna het hy sy konstruktiewe optrede ongedaan gemaak deur die hofbevel te laat ophef en waaragtig vir die studente om verskoning gevra. Dit sal studente ongetwyfeld aanmoedig om weer dieselfde te doen. Wat gaan De Villiers dan doen? Weer die koste van ‘n hofbevel aangaan, hulle weer laat uitsmyt en weer en nog nederiger om verskoning vra? Die absolute onvermoë om vooruit te dink, verbaas ‘n mens. Dit is ook eienaardig dat ‘n hofbevel verkry word om studente te verbied om skade te veroorsaak. ‘n Mens sou dink dat dit vanselfsprekend is dat saakbeskadiging verbode is en gestraf gaan word. Ook dat die oortreders gevonnis moet word pleks daarvan om hulle tekens met of sonder ‘n tandelose waarskuwing ongeskonde vry te laat.

Nadat toegegee is aan die eis om die Rhodes-standbeeld van die kampus van die Universiteit Kaapstad (UK) te verwyder, het ander eise gevolg; nie net aan die UK nie, maar ook aan ander universiteite en elders, insluitende eise vir die verwydering van ander standbeelde. Toegewings lei tot verdere eise en verdere toegewings. FW de Klerk het die voorbeeld met sy ongeëwenaarde reeks grondwetlike toegewings gestel. Dit het De Klerk se beloofde magsdeling in algehele magsoorgawe laat ontaard. Hy is daarvoor geloof en vereer. Die toegeemodus is egter die pad van vernietiging. Op die studente se anargie bou Du Preez egter sy hoop vir “waarvoor ware demokrate al ‘n dekade lank wag.” Die dwaasheid van algemene stemreg vir volwassenes in ‘n Suid-Afrikaanse eenheidstaat het nog glad nie by Du Preez ingesink nie. Vir hom bly hierdie uiterste vorm van demokrasie voortreflik.

“Ek het lanklaas die kloof tussen Afrikaners en die res van Suid-Afrika so grafies uitgebeeld gesien soos die afgelope week.” Du Preez is ontsteld hieroor, terwyl Afrikaners se wegstaan my tot dankbaarheid stem. In die opstand van hordes/die gepeupel is daar geen heil vir die blankes en allermins vir die Afrikaners nie. Toe die histories blanke Afrikaanse universiteite toegegee het aan ANC-druk om ook onderrig in Engels aan te bied, was hulle dwaas genoeg om hierdie ekstra onkoste aan te gaan sonder om vooraf kompenserende addisionele owerheidsubsidiëring af te dwing. Die gevolg was en is dat universiteite self die uitgawes moet betaal wat deur die aanbieding van meer as ‘n enkele onderrigtaal veroorsaak word. Die oogmerk van die ANC-regering is klaarblyklik om al die universiteite tot eentalige Engelsheid te dwing/transformeer en hiervoor misbruik hy sy subsidiëringsmag.

Die eerste resultaat van die huidige studente-opstand is dat daar volgende jaar geen verhoging van studiegeld gaan wees nie. Weereens het die universiteite versuim om die ANC-regering vooraf te verbind tot volle vergoeding vir die groot verliese wat hulle gaan ly. Waar dink Du Preez en diegene wat so entoesiasties oor die onrus is, gaan die universiteite bespaar om te vergoed vir die mate van kompensasie wat die owerheid nie aan hulle gaan betaal nie? My voorspelling is dat die mindere inkomste sommige of selfs al die histories Afrikaanse universiteite die verskoning kan/gaan bied om Afrikaans as onderrigtaal af te skaal en mettertyd af te skaf. Vir Afrikaners sal dit ‘n ramp wees, maar nie vir die nie-Afrikaner Du Preez wie se kind in ‘n Engelse skool is nie.

“Is Afrikaners só behep met hul taal en minderheidsregte en -voorregte dat aardskuddende politieke omwentelinge hulle koud laat?” Hier het ons ‘n gevierde/erkende politieke kommentator wat blykbaar nie weet dat daar glad nie so iets soos minderheidsregte in die nuwe Suid-Afrika bestaan nie. Daar is wel buitensporige minderheidsregte in Amerika, maar dit is omdat bv swartes tans daar in die minderheid is. Die voorspelling is dat die huidige bevoordelingsregte in Amerika gaan voortbestaan wanneer nie-wittes teen die middel van hierdie eeu die meerderheid kiesers word. In Suid-Afrika is minderheidsregte absoluut taboe al is swartes die allesverswelgende en onontsetelbare meerderheid. Dit is juis in so ‘n situasie dat die blankes, wat plaaslik ‘n bewese prestasierekord van meer as drie en ‘n halwe eeue het, se minderheidsregte beskerm behoort te word. Pleks daarvan is blankes se status onmiskenbaar tot dié van tweederangse burgers afgegradeer. In die huidige opset word blankes progressief ontneem van wat hulle met sweet en bloed tot stand gebring het, bv skole, universiteite, maatskappye, plase, ens. Hierdie bevoordeling van swartes kan/gaan tot in die oneindige voortbestaan omdat dwase, blanke, Afrikaanssprekende, grondwetlike onderhandelaars versuim het om te verseker dat ‘n keerdatum in die grondwet vir rasgegronde bevoordeling (en by implikasie blanke benadeling) gestel word. Dit is verregaande dat Du Preez in hierdie bedenklike omstandighede verwys na Afrikaners se beheptheid “met hul taal en minderheidsregte en -voorregte”. Anders as Du Preez is ek behep met die heil van Afrikaners, die behoud van ons kultuur en die voortbestaan van Afrikaans.

“Ek wil Afrikaanse studente en dosente vra: Stem julle saam dat die staat universiteite verwaarloos terwyl hy toelaat dat korrupsie, vrot regering en ideologie-gedrewe projekte miljarde rande insluk? Stem julle saam dat dit moreel gebiedend en in die belang van stabiliteit is dat soveel moontlik behoeftige swart [!] studente wat akademies kwalifiseer, gehelp moet word om grade en diplomas te kry?” Du Preez was maar ‘n kort rukkie op universiteit. Ek gaan hom ‘n bietjie help om helderheid te kry oor die onderwerp waaroor hy skryf.

  • Die vrot regering waarmee Suid-Afrika sit, is die direkte gevolg van die onvanpaste grondwetlike grondslag waarop die land funksioneer. Al die politieke partye probeer (ten alle koste) die steun van soveel moontlik kiesers werf. Die meerderheid kiesers is swak ingelig, beskik oor beperkte geletterdheid en het min breë insig en is daarom ingestel op korttermynbevoordeling. Dit is waarom sowel die ANC as die DA die studente-onrus steun, naamlik om meer stemme te kry. Die tragedie is dat naas Du Preez sommige van die universiteitsrektore ook in dieselfde koor sing deur die studente se opstandige gedrag te loof.
  • Eenogig bepleit Du Preez dat net swart studente finansieel gehelp moet word. ‘n Nie-rassige benadering vereis dat net twee faktore by die toekenning van studiebeurse in ag geneem behoort te word: bewese akademiese prestasie en finansiële behoefte. Dit is bekend dat die ANC-regering voorkeur aan die toekenning van studiebeurse aan swartes gee en dat kandidate wat Afrikaans as vak wil bestudeer nie vir studiebeurse in aanmerking kom nie. Ingevolge transformasie, wat aan die histories Afrikaanse universiteite primêr verswarting en verengelsing beteken, gee universiteite ook voorkeur aan swart kandidate by die toekenning van studiebeurse. Die afgelope tyd is keer op keer berig dat lede van Open Stellenbosch beweer dat die enigste rede waarom hulle by die US ingeskryf het, is omdat studiebeurse aan hulle toegeken is. ‘n Groot persentasie van diesulkes hoort streng akademies nie op die kampus nie. Myns insiens behoort studiebeurse nooit om nie-akademiese redes (bv ras, geslag, sport) toegeken te word nie. Die US kan van ‘n groot kwota onrusstokers ontslae raak deur beurse uitsluitlik aan akademies bekwame kandidate op ‘n nie-rassistiese grondslag toe te ken.
  • Die ANC-regering het sy subsidiëring van universiteite progressief afgeskaal. Dít terwyl van universiteite verwag word om weens ‘n grootliks disfunksionele skoolstelsel al hoe meer geld aan remediërende onderrig te bestee. Die staat versuim ook in groot mate om oud-studente te verplig om studielenings terug te betaal, asook om grootskaalse korrupsie in die stelsel uit te skakel. Die plundering van die staat en die land se bates het in ‘n mensereg ontaard. Terselfdertyd word van universiteite verwag om al hoe meer (substandaard)studente te akkommodeer. ‘n Mens kon dink anti-akademiese regeringsdruk sou lei tot groter aandrang op outonomie van die kant van universiteite. In werklikheid gebeur die teenoorgestelde. Rektore en ander lede van die topbestuur van universiteite word deur die president, die minister van hoër onderwys en die betrokke parlementêre portefeuljekomitee hiet en gebied. Die US-raad het onlangs die onvergeefbare dwaasheid begaan om in te stem tot die minister se versoek dat sy verteenwoordigers in die raad van drie tot vyf vermeerder word. Die boodskap wat daarmee uitgestuur word, is dat die US geen (of in elk geval ‘n verminderde) premie op sy outonomie plaas; dus dat dit goed is dat ANC-beleid (wesenlik van ‘n on- of selfs anti-akademiese aard) toenemend op hom afgedwing word.
  • Du Preez verwys na die ANC-regering se ideologie-gedrewe projekte. Transformasie is ‘n tersaaklike voorbeeld. Universiteite het darem nog net ‘n enkele rektor, maar hy word bygestaan deur ‘n hele rits viserektore, bv een met transformasie as werkopdrag. ‘n Rektor ontvang ‘n ministeriële salaris (in minstens een geval, KZNU, het die rektor selfs meer as die president ontvang, sekerlik nie “verdien” nie), plus ‘n bonus, ‘n luukse ampsmotor en dikwels ook ‘n luukse ampswoning, luukse reis- en verblyfvoorregte, ens. [Jonathan Jansen, die rektor van die Universiteit Vrystaat (UV), is juis nou op reis in die buiteland. Hy het onlangs gekla dat sy werk as rektor vervelig geword het, want danksy sy besondere bekwaamheid het hy gedink daar is geen probleme op die UV-kampus oor nie.] ‘n Rektor ontvang ‘n ministeriële vergoedingspakket omdat eerder politieke as akademiese oorwegings deurslaggewend by sy aanstelling is. Sommige van hierdie buitensporige rektorsvoordele drup ook op die span vise-rektore. Maar selfs die spandabele Jacob Zuma het net een adjunk. Waarop universiteite moet fokus, is die uitsny van onnodige vet. Sulke besparings kan in laer studiegeld en meer studiebeurse neerslag vind. Ek het al voorgestel dat rektore se salaris aan dié van professore gekoppel moet word; dat rektore nie meer as 50% meer as professore mag ontvang nie. Professore is immers die akademiese kern van ‘n universiteit. Viserektore behoort nie meer as 25% meer as professore te ontvang nie, dekane bv 10% meer, hoofde van akademiese departemente 5% meer, ens. Die ander saak wat aandag moet kry, is die groot universiteitsadministrasies en die talle hoogbesoldigde nie-akademiese poste. ‘n Universiteit bestaan om navorsing te doen en onderrig te verskaf. Die administrasie is bloot ‘n hulpdiens. Die universiteit hoef ingevolge sy akademiese funksie nie sportfasiliteite, behuising, kos, ens, te voorsien nie. Sulke sake kan geprivatiseer word. Naas die vermindering of verkieslik afskaffing van remediërende skoolonderrig moet universiteite waak teen onderrig in mode- of pseudo-dissiplines, soos Swart Studies, Vrouestudies en die jongste sotlikheid, Transformasie. Wim de Villiers wil Transformasie aan die US ‘n verpligte kursus in elk van die eerste vier studiejare maak. Dink vir ‘n oomblik na oor wat die gevolge sou gewees het as die “apartheidsregime” verpligte universitêre indoktrinasiekursusse in die regeringsideologie van destyds ingestel het. Universiteite moet funksiegetrou bly deur navorsing te doen en onderrig te verskaf en in alles akademies korrek pleks van polities korrek op te tree.