Die huidige onrustigheid in die tersiêre onderwyssektor is wat gelei het tot die totstandkoming van “NWU-Pukke Breek die Stilte”, ‘n groep studente wat die belange van die Noordwes-Universiteit Potchefstroomkampus op die hart dra.
Dit is volgens SR-voorsitter, Paul Maritz, wat vanoggend ‘n nuusverklaring uitgereik het waarin hy onder meer sê dat studente op die Potchefstroomkampus “moeg is vir politiekery” en “vals beskuldigings van rassisme” asook “onderdrukking onder die vaandel van transformasie”.
Dit volg nadat ‘n ander groep, Reform PUK, verlede week ‘n memorandum van griewe aan visekanselier Dan Kgwadi oorhandig het waar hulle onder meer die behoefte aan transformasie op die kampus beklemtoon.
Maritz sê studente sal Vrydag in die Sanlam-ouditorium op kampus geleentheid kry om hul menings rondom hierdie en ander sake te lug.
‘n Klag van aanhitsing tot geweld is by die polisie ingedien teen die swart vise-kanselier van die Noordwes Universiteit
Dan Kgwadi het glo aan studente tydens ‘n openbare vergadering gesê om te veg.
Die universiteit sê sy woorde “Ek moedig julle aan om te veg” [I’m encouraging you to fight] is verkeerd geïnterpreteer.
Kgwadi het Dinsdag met studente van die Reform PUK vergader.
Die woordvoerder vir Afriforum Jeug, Ian Cameron beweer Kgwadi het studente aangemoedig om te veg, nadat hulle blykbaar geëis het dat daar weggedoen word met Afrikaans en ‘n standbeeld op die Potchefstroom-kampus.
Cameron sê Kgwadi se politieke agenda veroorsaak rassespanning op die kampus.
Kgwadi se woordvoerder, Johannes Froneman sê dit is onverantwoordelik om Kgwadi se woorde te interpreteer as aanmoediging om geweld te pleeg.
Die universiteit sê Kgwadi het studente aangemoedig om standpunt in te neem, met mekaar te praat en te probeer verstaan, en hul vir geregtigheid te beywer.
Volgens Froneman is Kgwadi hoegenaamd nie onpartydig nie want hy is teen die reste van “ou en nuwe apartheid” omdat hy “inklusiwiteit en maatskaplike geregtigheid” wil bevorder.
Die tugverhoor van die DA-LP, Dianne Kohler-Barnard begin vanoggend by die DA se kantore in die Parlement, het RSG berig.
Die DA se federale voorsitter, James Selfe sê ‘n paneel van die party se federale regskommissie sal die verhoor lei, terwyl Kohler-Barnard haar eie regsverteenwoordiging sal hê.
Kohler-Barnard staar tugstappe in die gesig nadat sy ‘n plasing op Facebook gedeel het waarin die apartheidspresident, PW Botha se terugkeer gevra word.
Kohler-Barnard is reeds verwyder as die party se woordvoerder oor die polisie.
Saterdagmiddag se treurmare in Brighton gaan ongetwyfeld vir weke nog die hoofpunt van bespreking onder rugbygeesdriftiges in Suid-Afrika wees. Die eens magtige Bok word soesji, afgeslag deur die Japannese.
Veral een akteur in die Japannese tragedie staan vierkantig in die beskuldigdebank: Heyneke Meyer. Al wat ‘n cliché is word aangewend om hom mee te beswadder. Meyer se keuse van ‘n kaptein, Jean de Villiers, asook sy spanmaats soos Victor Matfield, is te oud vir die Springbokke. Meyer is na bewering ‘n groot Bloubul-ondersteuner, en is glo die consigliere van een of ander Loftus-Mafia, wat saamsweer om soveel as moontlik ou kranklikes in die span in te sluit, en verkieslik ou, kranklike Bloubulle.
Soos altyd die geval maar is met sulke massahisterie, raak die feite iewers langs die pad verlore. Ek bemerk ook ‘n sterk anti-Afrikaner inslag by baie van hierdie histerie.
Kom ons neem Meyer se beweerde Bulle-vooroordele as ‘n voorbeeld. (Is die Bulle ‘n metoniem vir Afrikaanse spelers?) Daar was slegs twee huidige Bulle in die beginspan Saterdag. Die ander 87% van die beginspan kom van ander provinsies af, of vanaf oorsese spanne. Wat moet ons hieruit aflei? Het die Bloubul-senter, Kriel, en die Bloubul-slot, Matfield, se blote teenwoordigheid die ander 13 spelers heeltemal van al hulle vorige afrigting by ander provinsies or oorsese klubs soos die WP, Montpellier en die Haaie maak vergeet, en hulle ook besmet met die stampkarrugby wat kennelik voorheen die Bulle se spel gekenmerk het? Meyer word in die een asem gekritiseer omdat sy span te veel op skoppery staat maak, maar Saterdag verkies die Springbokke om 15 punte op die veld te laat, omdat hulle juis nie pale toe wil skop nie.
‘n Goeie voorbeeld van hierdie irrasionele haat vir Afrikanerspelers is die jong, Engelssprekende losskakel van die Haaie, Pat Lambie. Lambie word weekliks deur Engelssprekendes soos Peter Bruce, Business Day se redakteur, opgehemel, terwyl hy dikwels teen Afrikaanse spelers te velde trek in dieselfde asem. Bruce het selfs die dag voor die rampspoed op Brighton in sy rubriek in Business Day ‘n fantasie beleef oor hoe Lambie vir Richie McCaw uit die pad sou veeg oppad na die doellyn toe tydens die RWB se eindstryd. Lambie het egter vir Bruce en sy ander aanhangers egter Saterdag doodstil gespeel, so vrotsig was hy. Dit was eers toe die Afrikaanssprekende Handré Pollard op die veld gekom het dat dinge so ‘n ietwat verbeter het agterlangs. Nou is Pollard skielik weer die antwoord op nommer 10, volgens die media. Daardie selfde media wat gemeen het Lambie loop op water.
Ek vreet dus nie sulke simplistiese “verklarings” vir die ramp op Brighton vir soetkoek op nie, en veral nie die kwalik bedekte haat vir Afrikanerspelers nie. Die sade van SA rugby se ondergang kom al van vêr af. Dit het beslis nie skielik met Meyer begin nie, alhoewel Meyer dit waarskynlik bespoedig het. Sy voorgangers wat egter nie juis veel beter as hy nie.
Jake White was weliswaar ‘n Engelssprekende afrigter, maar mens kan selfs nie eens White se aandeel in die Springbokke se wen van die RWB 2007 ernstig opneem nie. ‘n Vorentoe-aangee deur die Franse het die All Blacks uit daardie toernooi verwyder, en die Springbokke ‘n maklike pad na die eindstryd gegee. Tweedens was die kern van daardie span die suksesvolle Bulle-span, wat die Super 15 gewen het, en toevallig deur die einste Meyer afgerig was. Wie was White se hulpafrigter in 2007? Ene Eddie Jones, die Japannese se afrigter wat die Springbokke Saterdag ‘n les geleer het. Vóór die RWB 2007 het Jake White se Springbokke ook maar beroerd in wedstryde teen die All Blacks en Australië vertoon.
Nog ‘n luide en skril stemmetjie van veroordeling teen Meyer, is die koddige klein Piet Snorre, die hansworsagtige voormalige kwota-afrigter van die Springbokke. Was dit egter nie die einste Piet Snorre, hy wat graag die kat in geparkeerde motors geknyp het, wat ook self deurgeloop het omdat hy nog ‘n bejaarde speler, John Smith, ipv Bismarck du Plessis in die 2011-halfeindstryd laat speel het nie?
Kyk: Ek sê geensins dat Meyer nie bygedra het tot sy eie ondergang nie, of dat Saterdag se uitslag aanvaarbaar was nie, maar Suid-Afrika se rugby is al jare lank in ‘n staat van agteruitgang, en Meyer is maar bloot ‘n gerieflike sondebok. Ons raak bly oor verdwaalde oorwinnings teen die All Blacks, maar hulle rekord teen die Springbokke spreek vanself. Ons provinsiale spanne wen byna nooit die Superrugby-toernooi nie. In 2015 kon geen van ons spanne eens naby die einstryd van die Super 15 kom nie. Was dit ook Meyer of die oumanne se skuld? Gee dus gerus vir Meyer die trekpas, en stuur gerus al die oumanne na die ouetehuis – ons gaan nog steeds ons gate sien in volgende jaar se Viernasies en in die Super 15 van 2016.
Ek sou eerder die jarelange verval in Sprinbokrugby aan politieke faktore toeskryf, en spesifiek aan rassistiese transformasie.
Geen ander span wat deelneem aan hierdie toernooi, die Viernasies of die Super 15, word gedwing om een-derde van sy groep met kwotaspelers vol te maak nie.
Wat op dees aarde maak Zane Kirchner in die beginspan, byvoorbeeld? Rudy Paige kan nie eens die gehate Bulle se beginvyftiental haal in die Curriebeker nie, maar daar is hy, deel van die groep. Faf de Klerk van die Pumas is ‘n veel, veel beter skrumskakel as Paige, maar is om politieke redes tuis maak bly. JP Pietersen druk minder as een drie elke derde wedstryd, maar daar is hy op vleuel, want hy is donker genoeg. Bryan Habana is ook ‘n ouman, maar erger nog, ‘n kwota-ouman, ‘n skadu van sy voormalige self. Siya Kolisi word as losvoorspeler ingesluit, maar toe ‘n ander flank, Willem Alberts, beseer word, verkies Meyer eerder ‘n slot as Kolisi, omdat hy duidelik geen vertroue in kwotaspelers soos Kolisi het nie.
Daar is geen twyfel hieroor nie: Politieke inmengery, die wete dat briljante jong spelers soos Jaco Kriel van die Leeus, en Steven Kitshoff van die WP, tuis moes bly omdat hulle wit is, móét ‘n impak maak op die res van die span. Meyer kon nie kies wie hy wou nie; hy moes minstens 30% van sy groep uit die geledere van swart of bruin spelers kies. Sy een hand is agter sy rug vasgebind. Geen ander afrigter by die RWB word so gekortwiek nie. Koppel hieraan Meyer se eie hardkoppigheid en swak besluite oor sy ander spankeuses en taktieke, en die ramp teen Japan was ‘n ongeluk wat bloot ‘n plek gesoek het om te gebeur.
Gisteraand loop die Argentynse spelers se trane toe die Argentyne hul volkslied sing. Vir sestig minute gee hulle die magtige All Blacks kwaai opdraande. Wonder hoekom huil baie jong, talentvolle wit spelers slegs waneer die span aangekondig word?
Die betoging teen die samestelling van die Suid-Afrikaanse Springbok rugbyspan, wat op Dinsdag, 11 Augustus in George plaasgevind het, het volgens ‘n klag wat op Dinsdag, 18 Augustus by die Mosselbaai polisie aanhangig gemaak het, ‘n “rassistiese” nadraai gehad.
Die bruin leier van ‘n drukgroep, Dawid Kamfer van Mosselbaai, beweer ‘n persoon het hom rassistiese goed op Facebook toegesnou na aanleiding van sy groep se aandrang dat die Bokke se breier, Heyneke Meyer, afgedank en ‘n meer verteenwoordigende span gekies moet word.
Kamfer het ‘n rugby-drukgroep, SARRA (Supporters Against Racist Rugby Associations), wat voor Outeniquapark vreedsaam betoog het, onlangs tot stand gebring.
Kamfer het in sy klagte beweer dat ‘n persoon, wie se naam bekend is, maar nie openbaar gemaak kan word totdat die persoon voor die hof gedaag is en gepleit het nie, het die afgelope Sondag op Facebook op vernederende wyse na hom verwys en dat die persoon se boodskap haatspraak verteenwoordig.
Die Mosselbaai polisie se kommunikasiebeampte, Ao Pieter Koekemoer, het bevestig dat ‘n klagte by die polisiestasie ingedien is en dat dit aan Ao Briel vir ondersoek toegewys is.
Die groep het intussen oor die naweek ‘n groen Springboktrui aan die brand gesteek met ‘n Sasol-borgskapteken duidelik sigbaar.
Hulle sê ‘n bruin afrigter het gesorg dat Suid-Afrika hoër op die wêreldranglys as wat die wit bokbyer kon regkry.
Die taalbeleid van die Universiteit van die Vrystaat het Woensdag vir die tweede keer ‘n draai in die Vrystaatse provinsiale wetgewer gemaak.
Dit volg nadat ANC hoofsweep Neels van Rooyen die UV tydens ‘n vorige sitting geloof het vir sy strewe na transformasie en verwys het na die instansie se taalbeleid.
Tydens vandag se sitting het die Vryheidsfront Plus se Wouter Wessels gesê transformasie behels nie die uitsluiting van Afrikaans as ‘n onderrig-medium nie.
Vrystaatse Onderwys LUR Tate Makgoe het egter terruggekap en gesê Wouter moet nie die publiek mislei nie. Hy sê die UV was oorspronklik ‘n enkelmedium-skool en dit het later verander as gevolg van sy studenteprofiel, maar die jongste aanduidings is dat dié profiel weer verander het, met 75% van studente wat swart en Engelssprekend is.
Die DA het in hul afwesigheid geskitter.
Makgoe, ook ‘n lid van die universiteitsraad, sê die universiteit gaan in elk geval ‘n proses volg – wat ‘n jaar gaan neem – waartydens verskeie rolspelers geraadpleeg gaan word voordat die taalbeleid van die UV verander kan word.
Prof. Jonathan Jansen, rektor van die Universiteit van die Vrystaat, Donderdag op ’n vergadering van die Kaapstadse Kamer van Koophandel en Nywerheid gesê die verswarting van universiteite moet bespoedig word.
Hy sê die “swart woede” by universiteite is aangevuur omdat daar nie genoeg swart professors op kampusse is nie, en veral geen swart vroueprofessors nie.
Die verlinkse Jansen is besig om steun te verloor onder Afrikaners weens sy idees oor transformasie. Hy het tydens sy toespraak ‘n powere poging aangewend om die middelgrond te probeer beset en gesê hy word “van links én regs geklap” en dis waarom hy “staande bly”.
Hy het die gehoor probeer heuning om die mond smeer met stellings soos “sommige postkoloniale universiteite wat nou leë doppe is” veroordeel en gesê hy sal klem lê op “gehalte”. Jansen het waarskynlik na Zimbabwe verwys.
PRAAG, by monde van dr Dan Roodt, het al meermale voorgestel dat diegene wat aan ‘n hoë transformasiekoors ly gerus by die universiteit van Zimbabwe kan gaan inskryf aangesien hulle transformasie volvoer het.
Daar is ook druk op universiteite van die ANC om meer swart studente op te lei ten spyte van hul swak prestasie en Jansen het gesê hy kan 39 000 teen 2019 inneem, “maar nie ten koste van die gehalte nie”.
“Jy vra my om die samelewing te help ineenstort. Ter wille van die land se arbeidsmag sal ek dit nie doen nie.”
Jansen het reeds aangedui dat Afrikaans in die slag sal bly om sy doelwit te bereik. Hy het ‘n dwarsklap uitgedeel na dosente wat in die Afrikaanse Landbouweekblad publiseer en nie in “gehalte” publikasies nie.
’n Spesiale taakspan is deur die Rhodes-universiteit in Grahamstad saamgestel om te bepaal of dié universiteit hernoem sal word.
Die voorsitter van die universiteitsraad, Vuyo Kahla, sê nadat omstredenheid oor die beweerde gebrek aan transformasie by die universiteit in Maart kop uitgesteek het, het die universiteit se institusionele forum besluit om dié taakspan saam te stel.
Teen 2020, sal Suid-Afrika se 23 universiteite ongeveer 7 000 nuwe akademici benodig, aangesien 50% van professore vir aftrede sal kwalifiseer.
Dit kan lei tot ‘n personeelkrisis by universiteite in die land.
In reaksie het die departement van hoër onderwys en opleiding die Nuwe Generasie Akademici program (nGAP) van stapel gestuur.
Hulle konsentreer daarop om jong swart vroue te finansier.
Nuwe regstudente sal dalk ‘n Afrika-taal as ‘n verpligte vak moet neem indien die minister van Justisie en Korrektiewe Dienste, Michael Masutha alle universiteite kan oorreed om die gedagte te steun.
Die kwessie van die tale wat gebruik word in howe het voorrang geniet tydens die Departement van Justisie se begrotingsdebat Woensdag.
Die minister het planne aangekondig om die talekwessie te ondersoek.
Daar sal na maniere gekyk word oor hoe om die gebruik van inheemse tale te bevorder tydens hofverrigtinge.
Die dekaan van die Fakulteit Regsgeleerdheid aan die Universiteit van die Vrystaat, Professor Caroline Nicholson sê die LLB-kurrikulum is hersien en dit sal voordelig wees vir enige student om ‘n Afrika-taal te leer.
Masutha het vroeër gesê dat hy die verswarting van die regsberoep wil bespoedig.
Die minister van Justisie, Mike Masutha, wil ’n prokureur-generaal aanstel om transformasie in die regsberoep te dryf.
Hy het dié aankondiging vandag tydens ‘n mediasessie by die Parlement gedoen en gesê die prokureur-generaal se statuur, magte en salaris sal gelykstaande wees aan dié van ’n regter.
Masutha het al dikwels in die verlede kritiek gelewer oor die gebrek aan transformasie in die regsprofessie.
Hy het ook die staat en die privaatsektor gekritiseer weens hul voorkeur vir wit manlike advokate en regslui, en die gebrek aan voorheen benadeelde groepe wat as regsverteenwoordigers optree.
Hy sê die verswarting van die regsberoep beweeg te stadig, want daar is nie genoeg swart regters nie. Swart advokate kry glo nie genoeg ervaring om as regters aangestel te word nie.
Masutha meen verswarting sal die stand van die beroep verbeter en “professionalsime” aanmoedig.
Dit is nodig om te skets wat as agtergrond vir Wim de Villiers se intreerede as rektor van die Universiteit Stellenbosch (US) gedien het. Kort na sy aanstelling het Murray la Vita ‘n onderhoud met hom gevoer (Praag 13 Desember). De Villiers het toe gesê: “Ek moet dadelik ook vra waar die ondersteuning van buite is vir die ontwikkeling van Afrikaans as akademiese taal. Waar is die groot pryse vir akademiese skryfwerk in Afrikaans, waar is die finansiële aansporing vir navorsingswerk in Afrikaans?” (Die Burger, 5 Desember, p 11). Hiermee eggo De Villiers die standpunt van Dan Kgwadi, die rektor van die Noordwes-Universiteit, wat reken dat sy universiteit nie verantwoordelikheid vir die voortbestaan van Afrikaans kan aanvaar nie. Albei wek die indruk dat hulle onsimpatiek teenoor Afrikaans is. Die ergste is dat daar in ‘n hoofartikel in Die Burger (1 deser, p 10) staan: “Die toekoms van Afrikaans nie staan of val na gelang van wat by Maties gebeur nie.”
Die wortel van die kwaad, soos in die geval van baie dinge, is die ANC. Daar mag nie van swart studente verwag word om deur medium van Afrikaans aan ‘n histories Afrikaanse universiteit te studeer nie. Afrikaans word met uitsluiting, oftewel apartheid, geassosieer. Die ANC-regering se beleid is: “Die staat voorsien nie geld vir die verdubbeling van lesings nie” (JC Steyn, Ons gaan ‘n taal maak, Centurion: Kraal Uitgewers, 2014, p 457). Dit is met hierdie slinkse knyptangstrategie dat die ANC-regering universiteite wil verplig om tussen Afrikaans en Engels as onderrigtaal te kies. Willie Esterhuyse was moontlik eerste met die volgende vertolking, waarby De Villiers aansluiting vind. Esterhuyse het “die ryk Afrikaners veroordeel omdat hulle nie geld vir onderrig deur Afrikaans wou voorsien nie” (Pieter Kapp, Maties en Afrikaans, Pretoria: Protea Boekhuis, 2013, p 158). Op kenmerkende wyse veroordeel Esterhuyse Afrikaners en nie die ANC nie.
Hieruit spruit die gevolgtrekking, wat deesdae wyd aanvaar word, dat die ANC-regering net klasse befonds wat deur die medium van Engels aangebied word. As onderrig deur die medium van Afrikaans geskied, is die universiteit op aalmoese, bv skenkings uit die private sektor, aangewese. Uit ‘n hoofartikel blyk dat Die Burger (1 deser, p 10) hierdie propaganda sluk: “Meertaligheid kos geld en moeite. ‘n Deurslaggewende vraag gaan wees of the universiteit die hulpbronne gaan hê om dit behoorlik te doen.” Die koerant bied hiermee aan die US en ander eens Afrikaanse universiteite ‘n verskoning om eentalig Engels te word. Jonathan Jansen, die rektor van die Universiteit Vrystaat, het nie op hom laat wag nie. Twee onderrigtale plaas ‘n dubbele werklading op dosente en afsonderlike klasse in Afrikaans en Engels lei tot rasseskeiding (dit was ook Russel Botman se argument), terwyl die universiteit se beleid dieselfde as dié van die ANC is, naamlik gedwonge rasse-integrasie (Die Burger, 7 deser, p 16).
Sikhulekile Duma, ‘n tweedejaarstudent wat die Universiteit van Stellenbosch wil verengels en verswart
‘n Ander faktor wat De Villiers se toespraak beïnvloed het, is die aktivis Sikhulekile Duma, ‘n tweedejaar US-student in die sosiale wetenskappe. Dit is Duma wat deur blankes in die dorp “aangerand” is toe hy skoorgesoek het. Daarna het hy geëis dat die US teen rassisme moet optree. Vir hierdie doel het hy valslik voorgegee dat dit wit US-studente is wat hom reggesien het. As ‘n uitvloeisel hiervan is ‘n Menswaardigheidsoptog op die kampus gehou en versoeke en eise is aan die US se tussentydse bestuur gerig (Praag 14 Maart). Op 15 April is ‘n massavergadering op die Rooi Plein op die kampus deur die Duma-groep, wat daarna die naam Open Stellenbosch aangeneem het, gehou. Dit het oor transformasie met toespitsing op kritiek op Afrikaans as onderrigtaal gehandel. Studente van die Universiteit Kaapstad (UK) se Rhodes Must Fall-veldtog het ook by die byeenkoms gepraat. Geen aansoek is vooraf, soos vereis, by die universiteitsowerheid gedoen om die byeenkoms te hou nie. Nogtans het De Villiers die geleentheid bygewoon en gesê “die US is sterk tot transformasie verbind” (Die Burger, 16 April, p 3). Hierna weet die swart studente dat hulle met De Villiers as rektor nie by die reëls hoef te hou nie.
Op dieselfde dag as die Rooi Plein-byeenkoms het die US in ‘n amptelike verklaring gesê: “Voortgesette transformasie [myns insiens wesenlik ‘n nie-akademiese, politieke, ANC-gedrewe saak] is deel van die ‘kernwese’ van die Universiteit” (US-webwerf 15 April). Transformasie gaan glo bespoedig en verdiep word. Dit herinner aan Dan Kgwadi se “deep transformation”. Aan die US is daar glo “taalsoepelheid” – iets wat Kgwadi ook van die Noordwes-Universteit gesê het. Taalsoepelheid maak dit myns insiens moontlik om die Engelse aanbod te verhoog en die Afrikaanse aanbod af te skaal. Die aanwesigheid van UK-studente het die US genoop om te verklaar dat hy reeds lank bewus daarvan is “dat visuele elemente en simbole ‘n voortdurende herinnering is aan ‘n pynlike [!] geskiedenis en dus ‘n onvriendelike omgewing skep.” Hierna is daar berig dat Duma se Open Stellenbosch-groep binnekort ‘n verdere lys griewe en eise aan die US-bestuur gaan voorlê (Die Burger, 18 April, p 6).
In reaksie op aktivistiese druk het die US op 25 April op sy webwerf inligting oor sy personeelsamestelling verstrek. Daarvolgens bevorder die nuwe taalbeleid die werwing van nie-wit dosente omdat vaardigheid in Afrikaans nie meer vereis word nie. “Die doelwit is gestel dat die US se personeelkorps [dus nie net die studente nie] teen 2018 meer as 50% swart moet wees.” Nie-wit dosente word op ‘n “versnelde loopbaanpad” geplaas, wat sekerlik beteken dat hulle vinniger as blankes deur die doseerrange bevorder word. “Strategiese [rassistiese?] werwing vir alle senior posisies, ook professorale aanstellings,” word gedoen. “Diversiteit is ‘n noodsaaklike voorvereiste vir volhoubare akademiese uitnemendheid en juis om hierdie rede en op grond van die morele noodsaaklikheid daarvan, is die Universiteit verbind tot ‘n verdieping en versnelling van sy sistemiese transformasie.”
As iemand nog daaraan getwyfel het of die De Villiers-US hom op ‘n nie-, selfs anti-, akademiese pad begewe het, behoort daar nou geen onseker meer te bestaan nie. Byvoorbeeld, Akademikus, Stellenbosch skryf in Die Burger (1 deser, p 10) oor “waansin” by die aanstelling van dosente: “Die US is ‘n universiteit en derhalwe veronderstel om akademiese verdienstelikheid skaamteloos te onderskryf … Dit is nie ‘n rasse-aangeleentheid nie; dit is ‘n akademiese saak … Al wat die US met ‘n oop gemoed moet kan stateer, is dat by sy aanstellingskomitees geen rasvoor- of -nadeel is nie. Dit is ‘n beginselsaak, en elke aansoeker moet weet hy of sy word suiwer op akademiese verdienste oorweeg.” In werklikheid is daar ‘n voorskrif dat iedere kortlys vir aanstelling die naam van minstens een nie-wit kandidaat moet bevat. Dit stel die US in staat om by elke aanstelling te kyk of hy daarmee kan wegkom as voorkeur aan ‘n nie-witte pleks van ‘n blanke (wat dikwels die akademies beste kandidaat is) gegee word ten einde sy demografie- (dus ANC-politieke-) profiel te “verbeter”.
Is Duma en sy Open Stellenbosch hiermee tevrede? Nee. “Daar is 296 wit, 10 swart, 31 bruin en 12 Indiër-professore, asook 24 uit die buiteland by die US. Van 2010 tot 2015 het die getal swart professore van drie tot tien gestyg” (Die Burger, 25 April, p 1 – ja, Duma haal die voorbladsy). Die US se verweer teen die Duma-aanvalle is dat dit ‘n “groot uitdaging [is] om senior akademiese aanstellings uit onderverteenwoordigende groepe te maak … alle Suid-Afrikaanse universiteite ding mee vir dieselfde klein groepie.” Is dit nie ‘n sotlike, anti-akademiese situasie nie? Die ANC se kwantitatiewe demografie-dogma word sonder meer aanvaar.
Op 29 April, kort voor De Villiers se inhuldiging as rektor, het Open Stellenbosch, met Duma wie se naam tot Khule verkort is, ‘n onwettige byeenkoms teen “wit oorheersing” op die Rooi Plein op die kampus gehou. Hulle eis swart studente en dosente. Ramabina Mahapa, van Rhodes Must Fall-faam en die voorsitter van die UK-studenteraad, het gesê “as die universiteit nie wil verander nie, moet julle dit onregeerbaar maak.” De Villiers het hierna op ‘n mediakonferensie, soos die UK-rektor, Max Price, gesê hy ondersteun studentedeelname en -aktivisme (Die Burger, 30 April, p 3). Reeds op 15 April is amptelik op die US-webwerf verklaar: “Vir die US-bestuur is die al hoe sterker kultuur van robuuste debat by die instelling verblydend.” Soos Price doen De Villiers wat die swart studente wil hê. Dit is ‘n geval van “Forward!” na die akademiese afgrond. De Villiers is soos FW de Klerk met sy toegeestrategie.
Na hierdie byeenkoms op die Rooi Plein het die Open Stellenbosch-groep en Chumani Maxwele, wat ontlasting op die Rhodes-standbeeld gegooi het, na die plek van De Villiers se inhuldiging gegaan en daar onwettig met plakkate betoog. Die betoging het in stilte verloop totdat Maxwele en ander studente geskree het: “Down with white power, down!” (Die Burger, 1 deser, p 3). Duma sê: “Ons wou skok … Ons gaan nooit jammer sê vir die wyse waarop ons teen wit oorheersing veg nie.” De Villiers het die uitroepe aan nie-Maties toegeskryf en gesê dat geen optrede teen die betogers beplan word nie.
Waarteen sal die De Villiers-US dan wel optree? Sekerheid hieroor is gou verkry en Duma het daarvoor gesorg. Duma beweer dat ‘n blanke US-dosent aan hom die volgende teksboodskap gestuur het: “Jou swart moer van die wit boer.” (Rapport, 3 deser, p 1 en 2 – ja, die berig haal die voorbladsy). Die US het bevestig dat die saak “in ‘n baie ernstige lig” beskou word en “stappe ingevolge die universiteit se formele dissiplinêre prosesse het reeds begin” (p 2). Die Burger (4 deser, p 5) het grootliks dieselfde inligting gepubliseer. Duma het die vermetelheid om te eis dat die betrokke dosent sonder betaling weens die “rassistiese” teksboodskap geskors moet word.
Die volgende dag het Die Burger (5 deser, p 1 – ja, die voorbladsy) min nuwe nuus gehad, behalwe dat die betrokke dosent voorlopig geskors is, Duma per e-pos hieroor deur die US ingelig is en dat ‘n komitee saamgestel is om Duma se bewerings te ondersoek. Die Higher Education Transformation Network (HETN), wat by elke moontlik geleentheid pro-swart en anti-wit druk op universiteite uitoefen, het ook op die dosent se skorsing aangedring. “Die netwerk sal nie huiwer om in te gryp as die universiteit sy voete met die ondersoek sleep nie.” Rassevoorvalle het na bewering sedert De Villiers se aanstelling toegeneem. Dit is substansielose afdreiging deur die HETN.
Die lesers van Die Burger het sekerlik op die verslegtende US-situasie gereageer, maar net twee briewe met substansiële kommentaar is gepubliseer. Oud-Matie van die Kaap is van mening dat die aandrang op onderrig in Engels “is nie om die universiteit soseer toeganklik vir almal te maak nie, maar eerder om Afrikaans in die grond in te vertrap … Is dit nie ironies nie dat almal teen Cecil J Rhodes se standbeeld gil, maar die taal aanhang wat hy saamgebring het?” (Die Burger, 22 April, p 10). Pieter van der Merwe van Bellville verwys na die Randse Afrikaanse Universiteit wat nou “YouJay” is. “Ek voorspel dat die US teen 2018 ‘YouEss’ sal wees en later die naam van ‘n struggle-held gaan kry. Wat het van voortreflikheid geword in hierdie gejaag na politieke korrektheid? Kies die beste studente en personeel, ongeag uit watter rassegroep hulle kom. Los die kwotas; dis omgekeerde rassisme” (Die Burger, 29 April, p 15).
Ek het reeds lank gelede voorspel dat die US die Steve Biko University kan word en dat die US-studentesentrum, die Neelsie (genoem na die Afrikaanse taalstryder, JC Langenhoven, ook bekend as Sagmoedige Neelsie), die Nelson (genoem na Nelson Mandela) kan word. So ‘n kampus sal dan seker een wees waar die mitiese “almal” meer tuis as op die huidige een voel. Dalk is dit die enigste twee voorstelle in my skrywes wat ernstig deur De Villiers oorweeg sal word. Die UK-senaat (‘n liggaam wat tradisioneel uit professore bestaan) het 181 teen 1 ten gunste van die verwydering van die Rhodes-standbeeld gestem. In Bybelse taal (Lukas 11:35) roep ek oor die stand van die akademie in Suid-Afrika uit: Hoe groot is die duisternis nie! Dit is om van te ween.
Gestel die betrokke US-dosent het wel daardie teksboodskap aan Duma gestuur. Gestel verder dat De Villiers primêr eerder op akademiese as politieke leiding ingestel was. Wat sou hy as rektor gedoen het? Hy sou die dosent onvoorwaardelik om verskoning gevra het omdat hy tot dusver sy plig om teen Duma op te tree skromelik versuim het. De Villiers sou onomwonde gesê het dat hy begrip het vir die frustrasie wat daar in die geledere van die ware akademici aan die US opgebou het. Hy sou nie toegelaat het dat Duma verdere ontwrigting saai deur daardie dosent se onderrigaktiwiteite op te skort nie. De Villiers sou begrip getoon het vir die feit dat dit hier gaan om ‘n hoogs intelligente dosent met gespesialiseerde kennis; iemand wat oor skaars vaardigheid in kernfisika beskik. Hy sou diep bewus gewees het van die kolossale kloof wat daar tussen die bewese akademiese prestasie van die dosent en die relatief prestasielose akademiese rekord van Duma bestaan.
As ‘n keuse tussen ‘n onrusstokende, aktivistiese laspos en die akademiese bate wat die dosent vir die US inhou, gemaak moet word, is dit voor die hand liggend dat enige rektor wat, soos dit hoort, akademies geöriënteerd is ten gunste van die dosent sou besluit. De Villiers sou dit eienaardig gevind het dat die beweerde teksboodskap sonder meer as “rassisties” geëtiketteer word en nie as “robuuste debat” nie, terwyl Duma se byeenkoms teen wit oorheersing en die daaropvolgende uitroepe van “Down with white power” glad nie met rassisme geassosieer word nie. Hy sou dit ook eienaardig gevind het dat Duma se pa vermoënd genoeg is om in Amerika te wees terwyl sy kind met ‘n US-beurs studeer. De Villiers is dus in ‘n uitstekende posisie om Duma stil-stil van die kampus te verwyder deur sy studiebeurs in te trek; sy finansiële kragprop uit te trek. Nog beter, Duma moes as student lankal die trekpas gekry het. Sy gedrag is primêr die van ‘n aktivis en nie die van ‘n student wat op die kampus is om te studeer nie. Sy manewales sou nie van ‘n blanke student geduld word nie. Oor hierdie en die vorige paragraaf kan De Villiers gerus nugter en werklik sê: “We can do it.”
Daar is ‘n lighartige, internasionaal bekende studentelied, Gaudeamus igitur (Laat ons bly wees). Vir die Latynse lirieke bestaan daar talle improvisasies; ook in Afrikaans. As akademikus en as Afrikaner is ek uiters teleurgesteld met Wim de Villiers. Hy blyk ‘n epigoon te wees. Ek voel lus om te sing:
Gaudeamus igitur,
nog ‘n universiteit is in sy moer.
‘n Dosent in kernfisika aan die Universiteit van Stellenbosch is geskors nadat hy na bewering ‘n rassistiese SMS-boodskap aan ‘n student gestuur het.
‘n Woordvoerder van die universiteit sê die dosent in kernfisika, Anton Stander is tydelik van sy pligte onthef en daar is met tugstappe teen Stander begin.
Dit volg ná ‘n klagte van ‘n sosiologiestudent en lid van die Oop-Stellenbosch forum, Sikhulekile Duma waarin hy beweer hy het die volgende ontvang: “Jou swart moer van die wit boer”.
Die selfoonnommer wat vir die SMS gebruik is, behoort volgens berigte aan die dosent.
Die Oop-Stellenbosch forum beywer hom vir verskeie veldtogte ten gunste van transformasie en verswarting by die universiteit.
Die SU-woordvoerder Martin Viljoen het bevestig dat die akademikus van sy pligte onthef is: “Sulke gedrag is onaanvaarbaar en nie in lyn met die Universiteit se waardes nie.”
Viljoen sê die instelling beskou die voorval in ‘n baie ernstige lig.
Die swart student wat die klagte gelê het, is in kennis gestel van die ontwikkelinge, en sal op hoogte gehou word, het Viljoen bygevoeg.
Die Universiteit van die Vrystaat het nog nie ‘n plaasvervanger vir die omstrede voormalige studentedekaan Rudi Buys gekry nie.
Dit is bevestig aan OFM-nuus deur die Universiteit se woordvoerder, Lacea Loader.
In ‘n e-pos reaksie op ‘n navraag het Loader bevestig dat ‘n besluit nog nie geneem is nie, en bygevoeg dat Cornelia Faasen instaan as die waarnemende dekaan tot tyd en wyl ‘n nuwe studentedekaan aangewys word.
Buys, ‘n verloopte Afrikaner, het onder skoot gekom het verlede jaar oor sy naakte anti-Afrikaanse houding om die JBM Hertzog-koshuis te “transformeer”.
Voormalige inwoners van die manskoshuis het hul misnoeë met ‘n voorgestelde naamsverandering van die koshuis uitgespreek, asook die eensydige verwydering van koshuis-memorabilia op Buys se aandrang.
Die ANC-regering het gisteraand tydens ‘n spesiale kabinetsitting in Tshwane besluit dat alle “apartheids- en koloniale monumente” teen Werkersdag, 1 Mei, verwyder moet wees”. Dit sluit standbeelde van Paul Kruger, Jan Smuts, Louis Botha, Cecil John Rhodes en koningin Victoria in. Selfs die Danie Theron-gedenkteken op die pad tussen Johannesburg en Potchefstroom, verkeer op die lang lys standbeelde en monumente wat óf verskuif óf vernietig gaan word.
Die minister van kultuur, mnr. Nathi Mthethwa, het in ‘n verklaring gesê:
“Die huidige nasionale diskoers oor monumente en ons postbevrydingsidentiteit het die regering genoop om ‘n finale besluit oor oorblywende apartheids- en koloniale monumente te neem. Daarom sal alle monumente, standbeelde en geboue wat deur plaaslike blanke argitekte ontwerp is, teen 1 Mei 2015 verwyder, vernietig of gesloop word. In die plek daarvan sal nuwe beelde van ons bevrydingshelde opgerig word.”
Die burgemeester van Tshwane, mnr. Kgosientsho “Sputla” Ramokgopa, het bevestig dat Paul Kruger se standbeeld op Kerkplein in Pretoria deur ‘n beeld van Solomon Mahlangu vervang sal word. Mahlangu is in 1979 deur die destydse Nasionale Party-regering weens terreurdade ter dood veroordeel en gehang, maar word in bevrydingskringe as ‘n held beskou.
‘n Argitek en stedelike ontwikkelingskonsultant van die Universiteit van Johannesburg, Melinda Silverman, het ‘n lys opgetrek van geboue wat deur “fascistiese Afrikanerargitekte” ontwerp is. Dit sluit die Voortrekkermonument, die ABSA-gebou in Pretoria en die Staatsteater in. Die lys is tydens die kabinetsitting ter tafel gelê en “minstens die helfte van die geboue op die lys sal summier gesloop word”. Dr. Blade Nzimande, minister van hoër onderwys, het opdrag ontvang om dringend “alternatiewe akkomodasie” vir personeel en studente aan die Universiteit van Johannesburg (voorheen RAU) te vind, aangesien dié gebou ook op die lys verkeer.
In Mthethwa se verklaring word veral twee Afrikanerargitekte en een beeldhouer vir skerp kritiek uitgesonder: Gerhard Moerdyk, Gordon Leith en Anton van Wouw. Gerhard Moerdyk het die Voortrekkermonument ontwerp en Van Wouw die Kruger-standbeeld op Kerkplein. Mthethwa sê:
Die voormalige Reserwebankgebou deur Gordon Leith in Fraserstraat, Johannesburg, wat tans gesloop word omdat Leith ‘n “fascistiese Afrikanerargitek” was
“Hulle is letterlike apartheidsargitekte wat van eurosentriese vorme gebruik gemaak het om die kultuur van die blanke setlaars te verheerlik. Geboue deur Gordon Leith in Johannesburg word reeds gesloop (sien foto) terwyl die Voortrekkermonument en die Kruger-standbeeld beslis teen 1 Mei iets van die verlede sal wees.”
Die redakteur van die Business Day-koerant, Songezo Zibi, steun die regeringsprojek en het gister teen die Voortrekkermonument uitgevaar deur te sê:
Sadly, there is patent lack of leadership and foresight, for this will one day soon culminate in a move to put dynamite through the Voortrekker Monument and others like it.
Die regering sal later vandag met koerantredakteurs en radiostasiehoofde vergader om te sorg dat die transformasie van alle blanke monumente en geboue sonder ‘n haakplek verloop.
Mnr. Adriaan Basson, redakteur van Beeld, het sy koerant se steun vir die projek uitgespreek.
“Beeld was nog altyd op die voorpunt van transformasie en om oorblyfselfs uit die Afrikanerverlede sover moontlik uit die weg te ruim. Onlangs het ons ons skerp kritiek teen die Potchefstroomse kampus van die Noordwes-universiteit uitgespreek wat steeds oorwegend blanke, Afrikaanse studente op die kampus duld. Sodra UJ gesloop is, behoort die regering ook na Potch te kyk. Nie net Totius se standbeeld nie, maar sommer die hele kampus moet vernietig word. Dis net ‘n broeiplek vir nazisme. Beeld en sy lesers sal beslis enige dekoloniseringsinisiatiewe van die regering steun,” het Basson gesê.
Sowel Volksblad as Beeld is tans besig om Kubaanse wateringenieurs wat na Bloemfontein en Kimberley ontplooi is, in die land tuis te laat voel deur vir hulle Spaans-Engelse tolke te borg. Joernaliste van die twee koerante sal saam met die Kubane in vyfsterhotelle tuisgaan en tolkwerk doen terwyl hulle op hul beurt aandklasse oor die denke van Karl Marx en Wladimir Lenin by die Kubane sal ontvang.
Mnr. Steven Friedman, nog ‘n rubriekskrywer van Business Day, sê “Suid-Afrikaners voel nog nie gemaklik met ‘n standbeeld van Wladimir Lenin nie”, omdat selfs die “wit liberale” rassisties is, soos wat mnr. Harold Wolpe van die SA Kommunisteparty voorheen gewaarsku het.
Volgens Friedman, moet “alle instellings, nie net universiteite nie” getransformeer word.
