Polisie onderdruk geweld suid van Johannesburg

violentprotestDie polisie het oproeriges in Finetown naby Ennerdale, suid van Johannesburg, met rubberkoeëls uiteengejaag.

Motoriste is gevra om die gebied te vermy weens die geweld, veral by Jamesweg en Provincialweg.

Die polisie het op oproermakers naby die Indiërwoonbuurt Lenasia geskiet nadat hulle paaie versper en motoriste met klippe bestook het.

Gewelddadige swart inwoners het polisiebeamptes ook met bakstene gegooi en ‘n beampte is beseer in die oproer.

Hy is na die hospitaal vir behandeling geneem.

Die rede vir die protesoptrede is nie bekend nie.

Ennerdale het ‘n lang geskiedenis van gewelddadige opstand wat reeds vanaf 2006 woed.

Die gebied kan nie ontwikkel word nie omdat die grond onstabiel is weens dolomitiese klei en oorhoofse elektriese kraglyne, maar die plakkers wil nie na rede luister nie

Chaos is deel van gemeenskap wat voorheen die veeldoelige gemeenskapsentrum en plaaslike kliniek onder klippe gesteek het en kort-kort motors en sakeondernemings aan die brand steek.

‘n Plaaslike regeringsamptenaar is ook voorheen in die hospitaal opgeneem nadat hy ernstige beserings in die geweld opgedoen het.

ANC-amptenare vermy die gebied weens die dreigemente teen hulle.

Paaie sluit weens oproer by Randfontein, Westonaria

burningtyresGewelddadige oproer het Woensdag daartoe gelei dat die R28 tussen Uncle Harry’s en Randfonteinweg gesluit moes word. Motoriste is gewaarsku om die gebied te vermy.

Die polisie het die R28 tussen die R41 en Randfonteinweg vir verkeer gesluit nadat pogings om geweld te bekamp nie geslaag het nie.

Die oproer in Randfontein en Brandvlei het later Woensdag egter weens reën wat uitgesak het, bedaar en die pad is weer oopgestel.

Oproerige inwoners het die paaie met brandende bande afgesper en verbygaande voertuie met klippe bestook.

Die Randfontein Herald het ook berig dat ‘n vragmotor aan die brand gesteek is deur die oproeriges.

Die polisie moes van rubberkoeëls gebruikmaak en talle mense is vir openbare geweld in hegtenis geneem.

Volgend die Herald is ‘n gesin deur die oproermakers in hul huis naby die Brandvleikruising vasgekeer, terwyl gewelddadige betogings buite beheer in die straat net meters weg gewoed het.

Die huiseienaar en sy gesin was glo vreesbevange. Hy het glo per teksboodskappe laat weet dat hulle wegkruip en buite sig bly. Daar was ook kinders en onderwysers in die huis vasgekeer.

Nadat die reën opgeklaar het, het die Herald verneem dat die gewelddadige oproer langs die R28 in Randfontein meer algemeen is as wat aanvanklik gemeen is.

Volgens berigte het die betogers chaos veroorsaak langs die R28 vanaf Uncle Harry’s tot sover as by Westonaria.

By die Brandvleikruising het die betogers ‘n vragmotor aan die brand gesteek en voertuie met klippe bestook ten spyte van pogings van die polisie om die oproeriges uitmekaar te jaag.

DA-advertensie hits geweld aan

Hits geweld aan
Hits geweld aan

Die SAUK het gesê die DA kan ‘n gewysigde weergawe van sy verkiesingsadvertensie indien omdat die huidige een geweld aanhits.

Die uitsaaier het Vrydag ‘n beroep op die Demokratiese Alliansie gedoen om ‘n gewysigde weergawe van hul “Ayisafani” advertensie in te dien nadat dit onttrek is.

“Ons het … hulle ingelig [ Demokratiese Alliansie ] dat hulle geregtig is om ‘n gewysigde weergawe van die genoemde advertensie in te dien,” het Kaizer Kganyago, woordvoerder gesê.

In ‘n brief, het die SAUK se waarnemende uitvoerende hoof, Tian Olivier gesê hulle sal nie langer in staat wees om die advertensie op radio en televisie uit te saai nie, want dit hits geweld aan.

“Die Okosa-regulasie op politieke reklame stel dit duidelik dat daar nie aanhitsing tot geweld mag wees nie.

“Ons is van mening dat die verwysing in julle televisie-advertensie na die polisie wat ons mense dood, ‘n rede is vir aanhitsing teen die polisiediens,” het Olivier gesê in die brief.

Verskeie dorpe in Noordwes is tans in opstand teen die polisie, winkeleienaars, plaaslike raadslede en die oproeriges het reeds miljoene rande se skade veroorsaak soos hulle aangemoedig word om in opstand te kom teen “dienslewering”.

Die premier van Noordwes, Thandi Modise het ‘n beroep gedoen op leerlinge gedoen om terug te keer skooltoe. Die gewelddadige oproer, brandstigting, plundery en vandalisme het in Bloemhof, Christiana, Itseseng en Khunotswane voorgekom.

In die advertensie gesels die DA se Gautengse premierskandidaat en Mmusi Maimane met homself in ‘n spieël. Hy sê die lewe vandag is beter as wat dit was 20 jaar gelede was en gee krediet aan die terroristeleiers wat glo hy het die land “vorentoe” geneem het.

Dan sonder hy Zuma, verlore werksgeleenthede, Nkandla en polisiebrutaliteit uit waarteen kiesers hulself moet verset.

Olivier het bygevoeg in die brief dat die Verkiesingskommissie se gedragskode ‘n klousule insluit wat ‘n verbod op die publikasie van vals inligting bevat.

Olivier sê die bewerings oor Nkandla is nog nie in ‘n hof getoets nie.

Hy het verder gesê dat die Kode van die Advertensiestandaardeowerheid van Suid-Afrika (ASA ) laat nie toe dat ‘n ander produk ten koste van jou eie bevorder word nie.

“Ons is ook van mening dat die SAUK nie persoonlike aanvalle op enige partylid of leier sal toelaat deur enige ander party, soos gedoen in julle advertensie ten opsigte van … Zuma nie, ” het Olivier gesê.

“Ons het nie enige kommer oor generiese stellings oor sake soos korrupsie of die gebrek aan dienslewering nie, maar glo nie dat dit korrek is dat sulke kwessies aan ‘n spesifieke persoon  toegewys word nie…”

Swartes sweer wraak na witte swart tiener in Christiana skiet

Oproer by Bloemhof
Oproer by Bloemhof

’n Sewentienjarige swart seun is deur ‘n wit man doodgeskiet tydens die oproer in Noordwes.

Die tiener is geskiet toe ‘n skare na die munisipale kantore in Christiana in Noordwes opgeruk het.

Die spanning loop reeds hoog weens die gewelddadige betogings wat in Bloemhof begin en nou na Christiana uitgebrei het.

Vrese heers dat die rassevoorval olie op die vuur sal wees waarna oproeriges soek.

Volgens die woedende skare is ‘n Gr. 9-leerder deur ’n wit kroegeienaar doodgeskiet nadat hy na bewering op die betogers losgebrand het.

Die betogers was glo besig om oor die N12 te stap toe die man en sy vriende hul nader, het die betogers gesê.

“Ons het begin weghardloop, maar die mans het op ons geskiet soos ‘n mens diere op ʼn wildplaas afmaai,” het een van hulle gesê.

Die skare het gsê hulle sal wraak neem vir die tiener se dood.

Intussen is die huis van raadslid Tebogo Mokgosi na bewering Woensdag in Utlwanang afgebrand.

Mokgosi is die voorsitter van ’n taakspan wat met die oproeriges moet onderhandel.

Miljoene se skade by Bloemhof na oproeriges oorgaan tot brandstigting

fireSwart inwoners van Boitumelong by Bloemhof in Noordwes het die afgelope 48 uur miljoene rand se skade aangerig na hulle oorgegaan het tot grootskaalse brandstigting.

Die polisie is steeds in die gebied ontplooi. Die oproerige skare het vroeër ‘n vergadering van die ANC en ‘n afvaardiging van die provinsiale regering ontwrig.

Die oproermakers, aangevuur deur die DA en EFF se verkiesingsbeloftes, het huise en voertuie aan die brand gesteek. Hulle eis dat die munisipaliteit ontbind word omdat hulle nie basiese dienste lewer nie.

Sewe huise van polisielede het in die slag gebly. Die huise is aan die brand gesteek nadat polisielede en betogers na afloop van ‘n vergadering by ‘n plaaslike stadion slaags geraak het.

Voertuie van die SAUK is glo ook aan die brand gesteek. Joernaliste moes deur die polisie na veiligheid gebring word.

Twee polisie beseer in verkiesingsonrus by Bloemhof

burningtyresIn verkiesingsverwante onrus is twee polisielede en verskeie betogers beseer nadat honderde oproeriges met die polisie slaags geraak het naby Bloemhof.

Die situasie is steeds gespanne en lede van die SAPD se openbare orde-eenheid poog om die situasie te kalmeer.

Paaie in Boitumelong buite Bloemhof in Noordwes is met klippe, beskadigde yskaste en brandende buitebande versper.

Die polisie is in die gebied ontplooi nadat oproermakers die huise van ANC-raadslede en die burgemeester van Lekwa-Temane-munisipalitiet aan die brand gesteek het.

Oproeriges van Boitomelong  het die polisie wat tussenbeide wou tree om die brandstigting te stop daarna met klippe bestook. Ses huise is in die vlaag vandalisme afgebrand.

Betogers het ook `n polisievoertuig aangeval wat ontklaar geraak het. Nog drie vragmotors is op die N12 aan die brand gesteek.

Die N12 wat deur die dorp loop is steeds versper met brandende buitebande en klippe. Die pad is steeds vir verkeer gesluit.

Motoriste word aangeraai om alternatiewe roets te gebruik.

Die verhoor van 16 van die 97 verdagtes wat aangekla word van openbare geweld en kwaadwillige saakbeskadiging is vir `n borgaansoek tot 11 April uitgestel.

Skole in Boitumelong is vir die tweede dag ontwrig nadat oproerige inwoners hulle wegbly-aksie te midde van geweldadige betogings voorgesit het.

Die oproeriges eis dat die Lekwa-Temane-munisipale raad ontbind word weens die tekort van basiese dienslewering.

Dit is nie bekend of die oproeriges die DA of EFF teen die ANC ondersteun nie. Die ANC het die oproeriges tot kalmte gemaan.

Zelda ignoreer plaasmoorde in haar heuglike transformasie na swart

Twee lagwekkende Anglo-Amerikaanse buiksprekers
Twee lagwekkende Anglo-Amerikaanse buiksprekers

Penguin is glo “verheug” om aan te kondig dat ‘n boek oor Zelda la Grange se transformasie van ‘n Afrikaner na iemand wat rasvermenging voorstaan, die lig sal sien.

La Grange het jare gelede Mandela se vertroueling geword en vir hom gewerk tot en met sy dood verlede Desember. Sy sal ‘n gedeelte van die tantième van die boek aan die Nelson Mandelastigting skenk.

Good Morning, Mr Mandela is volgens die uitgewers die “verhaal van hoe ‘n jong vrou se lewe en alles wat sy vroeër geglo het, verander is deur die grootste opdrag van haar tyd”, naamlik rasse-integrasie soos deur die Anglo-Amerikaanse marionet Mandela gepredik.

Zelda la Grange is volgens die jongste Britse propagand-aanslag ‘n “wit Afrikaner wat aan die reëls van segregasie geglo het”, maar oorgehaal is om die verdwyning van Afrikaners te ondersteun.

Dit is klaarblyklik “aangrypend en roerend” om oor die transformasie te lees, sê Penguin.

Dié boek sal poog al die ongerehabiliteerde wittes daarvan te oortuig om met swartes te meng, en Afrikaners te laat afsien van enige wettige staatkundige aansprake deur ‘n rooskleurige prentjie van die terroris Mandela voor te hou.

Dit is nie duidelik of die boek ook Le Grange se lesbiese voorkeure en gebrek aan ‘n toekomsblik uitbeeld nie.

Daar is geen verwysings in die boek na die onrusbarende styging in verkragting, kinderverkragting, geweld en misdaad wat deur Mandela se vrylating meegebring is nie, en ook nie na die skerp daling in Suid-Afrikaners se lewensverwagting nie.

Die huidige swart aanslag teen wit boere geniet eweneens geen aandag nie.

Bodem II, 17: Die speelgrond

‘n vervolgverhaal deur Gustav Venter

Bodem I is reeds volledig.

Lees eers Bodem boek II, 16.

Alle normale seuns hou van oorlogspeletjies. Ek het moderne vrouens geken wat verseg het om vir hulle kleuterseuntjies speelgoedgewere te koop en hulle selfs verbied het om met hulle maatjies sʼn te speel, net om handpalms teen hulle voorkoppe te slaan as Seuna ʼn krom stok optel, daarmee mik en “BAM! BAM!”-geluide daarmee maak.  Moet net nie dink dat as volwasse mans in ʼn desperate en dieragtige oorlewingstryd met mekaar betrokke is, hulle handelinge nie soos die lawwe speletjies van kinders lyk nie.

bodemIIVir ʼn wyle is dit ʼn soort wegkruipertjie-raakjou!-speletjie rondom die omgeslaande Ford en die uitgeskakelde bussie.

“Kom!” sis ek vir Ninja.

Ek is redelik seker wat anderkant die Ford buite ons gesigsveld gebeur met ʼn deel van die aanvalsmag wat afgeskil het om ons blertsroerelement teen die oorkantste muur uit te skakel en ek besef dat as hulle ombeweeg, sal hulle vir my en Ninja onder skoot kan kry. My gedagte was om om te beweeg, by die hek uit en om te probeer om die oorblywende aanvallers onverhoeds in die agterhoede te betrap. Daar is ʼn geur van desperaatheid aan die plan, maar ek is doodverskrik om staties te wag dat die geveg verder ontwikkel. My teengifmiddel om vrees te behandel is optrede. Solank ek iets doen, beleef ek darem ʼn skyn van beheer.

Die brein het sy eie rituele tydens vrees en een daarvan is die sogenaamde “kameraflitsoomblikke” waartydens jou verstand as’t ware foto’s van verskillende voorwerpe en wesens neem om later te kan ontleed.

Riffelstroke in die Ford se bak: Kliek!

Sleephaak opgekrul met ʼn gegote knop; laat my aan ʼn donkietril dink: Kliek!

Onafgewerkte blerts beton teen die betonmuurpilaar: Kliek!

Lance wat net buite die perseel in die wegspringposisie hurk: Kliek!

Veelkleurige plakker wat “Windkiss Tours” teen die agterruit van die Mercedes-Benz adverteer: Kliek!

Lance sluit by my en Ninja aan en ons sluip met vinnige treë om die hoek van die bussie om en teen die lengte daarvan af, maar die oorblywende kwartet gewaar ons, swaai om en begin op ons vuur. Die drie van ons verander holderstebolder koers en werp onsself agter die betonmuur in.

Op hierdie presiese oomblik was die boelies baas van die speelgrond. Die drie van ons is uit die spel uit, vasgekeer buite die perseel. Die Merk Vier het teruggeval en vier aanvallers sou binne sekondes die blertsroerspan oorval.

Maar ons was nog nie gedaan nie. Joachim het een element in reserwe gehad en hierdie was die laaste moontlike oomblik vir die toetrede tot die stryd daarvan.

Die Volkswagen was buite sig van die hek af langs die kantoor geparkeer en nou kastanjet die enjin aan die gang. Die hoofligte streep oor die grond en die kolligte hoog teen die rolstaaf is smeltwitwarm. Die aanvallers is vol in die verblindende lig en dit is onmoontlik vir hulle om te weet wat uit die donker in hulle rigting kom.

Die kewer se groot, dik agterwiele loei oor die teerblad en die voertuig kom soos ʼn kanonskoot uit die blokke. Dit het skaars dertig meter om te gaan, maar die versnelling van die koddige voertuig is verbysterend. My twee slagoffers beman die Volkswagen; Gebreekte Ribbes Kip is agter die stuur en Gat In Sy Been Solly is op die passasiersitplek.

Die vier plunderaars spat weg van mekaar, twee in die rigting van die Ford en twee in Ylbaard-hulle se rigting. Kip se oogmerk is om die blertsskuts te beskerm en hy ruk die voertuig na regs en skop die rem. Die Volkswagen sleep met ontsaglike momentum oor die laaste paar meter, ʼn staalrenoster van ʼn voertuig, ʼn anderhalfton meganiese woede, onstuitbaar en verbryselend.

Die pypbakraam tref die agterste aanvaller kniehoogte van die kant af en moker hom teen die muur vas. Dit vergruis albei bene van middekuit tot die onderste deel van die bobene. Sy gil is ʼn verontwaardigde sirene en eindig kortaf in ʼn pynkreet.

Nou gebeur dinge in ʼn warrel. Kip steek die Volkswagen in trurat en laat die koppelaar uitspring. Die Kewer brul agteruit. Die verminkte plunderaar sak teen die muur af en los breë bloedstrepe vol beensplinters teen die grysnatbeton. Die twee aanvallers links van die Volkswagen het genoeg tot verhaal gekom om op die snelontrekkende voertuig te skiet, die een met ʼn pompaksiehaelgeweer, die ander met ʼn pistool, in ʼn ritmiese harmonie, die haelgeweer wat ʼn ronde blafgeluid maak en die pistoolknalle wat knak: BLA-HUM! Knuk!nuk!nuk! BLA-HUM! Knuk!nuk!nuk! BLA-HUM! Knuk!nuk!nuk!

Kip, en ek weet hy was grootoog en koudgespoel met adrenalien, het vir ʼn oomblik gedink dat hy en Solly weggekom het, toe trek sy makker styf langs hom en wip op soos iemand wat op warm yster gesit het. Daarna hang sy bolyf slap oor na links en sy liggaam seil uit die Kewer uit.

“Solly! Solly! Sollyhhhhh!” skree Kip en skop die rem in vir nog ʼn stormloop.

Voor hy egter eerste rat geskakel kan kry, rammel die Merk Vier terug in die stryd in, dié keer met Joachim agter die stuur.

Die plunderaars het genoeg gehad van voertuie wat na hulle geslinger word. Die twee naaste aan die Ford spring om en nael na hulle kamerade, maar nou swenk die Merk Vier en kom agterna, groot, regop met metaaldele wat ratel en klingel soos ʼn laerskoolslagorkes en ʼn brommende V8-enjin.

Die twee vlugtendes nael vervaard tussen hulle wagtende makkers in, vinnig en wild genoeg om botsings en verwarring te veroorsaak, en ʼn vingerklap later tref die Merk Vier die bondel.

Agter die muur kon ons die enjins hoor raas, die skote hoor klap, en die vloeke en bevele en verskeurende gille van pyn. Die volgende oomblik kom ʼn struikelende man, en toe nog twee, drie van hulle by ons posisie verby onderweg na die pad en die Merk Vier duiwel tussen hulle in van agter af. Een van die vlugtendes slaan volle lengte voor my oë neer, skaars ʼn meter van my af en dan rol die groot voorwiel van die pantserkar ongeërg oor hom, knarsend, tussen sy wydsbene deur, oor sy boud, oor sy rug, sy ribbes, sy skouer en die kant van sy kop, en dan volg die agterwiel in die spoor. Ek kan duidelik hoor hoe die bene klapkraakknars en hoe die wind uit die man se longe bars.

Die pantserkar tref nog drie manne. Die een word platgestamp en, in ʼn persoonlike wonderwerk vir hom, beweeg die wiele weerskante en die pens los bo-oor hom. Nommer twee word vol in die rug getref deur die modderskerm en hy maak ʼn bollemakiesie ver vorentoe en het net op sy rug gedraai toe die Merk Vier swenk en met die buitenste voorwiel oor sy borskas ry. Nommer drie is een kant toe geslinger en verloor sy geweer in sy vlug deur die lug. Hy land handeviervoet en hou net aan vorentoe skarrel, kom orent en versnel, weg, in die donkerte in, met die teerpad af.

Hy is die enigste een van die plunderaars wat die speelgrond van die perseel verlaat en ontsnap.

Nog twee van die bende het die Merk Vier se aanslag onaangeraak oorleef. Hulle vlieg weg, maar in plaas van om hulle maat die pad af te volg, swenk hulle links en hardloop aan die anderkant van ons by die stilstaande voertuie verby, beweeg regs en in die groot werf met die stooreenhede in.

Die aanvaller wat ongeskonde gelaat is deur die pantserkar wat oor hom beweeg het, doen ʼn opstoot om regop te kom, ʼn meter van my af. Ek tree nader. Daar is nie baie tyd nie, maar dit is genoeg. Dis asof ek ʼn knoppie in myself druk en ʼn masjien waaroor ek geen verdere beheer het nie, word; asof ek myself kan sien, die meganiese voorbereiding en werking.

Die masjien se bene gaan na die man op die grond met sy nek na bo.

Die masjien se voete word wyd van mekaar geplant.

Die masjien se bolyf rys.

Die masjien se arms lig die kort steel van die kapper met die lang lem daaraan vasgesweis.

Die masjien arms halt hoog bo die masjien se kop.

Mikroskakelaars klik en meganiese kragtoepassers word geaktiveer.

Die masjien se arms swiep ondertoe.

Daar is ʼn skerp lispelgeluid en ʼn dowwe klop en dan ʼn getjirp van staal teen teer.

Die man se arms verslap.

Sy kop spring ʼn sentimeter weg van die nek en land netjies op die gesig, maar die meetkunde van die neus maak dit ongebalanseer en die hoof kantel saggies tot op die linkerwang.

Die masjien se beheerstelsel skakel af en ek word weer ek, ʼn man in ʼn natgereënde withemp, met ʼn swart aandpakbroek en hoëglansleerskoene aan, snakkend na asem met ʼn kru kapwapen diagonaal voor sy bors in albei hande gehou. En ek is briesend, verontwaardig, deurtrek met ʼn gevoel van verontregting teenoor die mense wat my wêreld so verander het dat ek ʼn man se nek moet afkap in ʼn nag wat ontwerp was vir goeie kos en musiek.

Ninja gryp my aan die bo-arm.

“Kom!” sê hy. “Kom! Kom ons gaan kry hulle.”

Joachim, in die Merk Vier, maak ʼn U-draai en kom terug na die perseel se ingang. Die ligte val op die liggame voor ons. Ninja buk en tel ʼn pompaksiehaelgeweer met ʼn kunsveselkolf en – pistoolgreep op. Ek kyk nie eers vir ʼn vuurwapen nie. Ek het die menskapper by my en die donker woede is op my.

Drie aanvallers het nou in die diepte van die perseel ingevlug: Die twee wat om die bussie teruggenael het en die een wat teen die muur naby die blertsballers bly staan het. Hy het gou besef dat hulle aanval op Ylbaard, Reginald en die gewonde Tabitha nie net op vuurwapens nie, maar getalle berus het. Hy het, om presies te wees, uitgevind wat dure ervaring vir generaals en sersante deur die eeue geleer het: Om ʼn ingegraafde of verskuilde vyand te oorrompel, is vrekkens moeilik.

Ylbaard en Reginald het, nadat hulle die gevolge van die Volkswagen se stormloop gesien het, moed geskep, laag agter die betonskans gebly en doelgerigte vuur met hulle blertsroere begin lewer. Die eerste sarsie rondtes was rissieballe wat in los wolkies teen die plunderaar ontplof het en die branddeeltjies het hom laat proes, nies en sy oë vryf. Hy het vorentoe gestrompel, vir eers net daarop bedag om van die foltering van die traangas weg te kom. Dit is toe dat die rissieballetjies in die blertsroermagasyne plek gemaak het vir soliede glasveselkoeëls. Die harde balletjies het oor vyftien meter getrek en hom gestriem, elkeen van hulle soos ʼn knuppelhou wat kneus en bloed uit sagte vel trek.

Hy het binne sekondes genoeg gehad en om te vlug was nou sy grootste en enigste begeerte. Daardie magtige oorlewingsdrang het elke ander gedagte verdring en soos ʼn roofdier voor die heuningbyswerm se gifsteke het hy  begin om vir sy lewe te nael. Daar is geen manier dat hy sou omspring en vir die hek mik nie, want daar is net geweld en uitwissing sy voorland.

Die man slaan oor na ʼn skuifeldraffie na die sy van die kantoor toe, en wanneer hy eers beweeg, begin sy bene met groter dringendheid op- en afpomp totdat hy in ʼn histerie by Kip wat op die grond langs Solly se liggaam sit, verbyhardloop.

Ek en Ninja begin om agter hom aan te draf toe die Merk Vier langs ons inskuif. Ons gaan staan en die linkerkantse vensterklap vou plat.

Joachim leun oor en met sy mond by die opening skreepraat hy: “Jood! Hoeveel is nog hier?”

“Ek het drie getel!” skree ek terug.

“Klim agterop!” beveel hy.

Ek skud my kop: “Nee! Vat vir Ninja. Gaan julle regs om. Ry en op en af met die rye en dryf hulle uit. Ek wag vir hulle.”

“Is jy gewapen?”

“Tot die tande.”

Hy het natuurlik ʼn vuurwapen in gedagte gehad, maar die woede is nou so groot en dig in my dat dit my nie toelaat om eers te oorweeg om die aanvallers te skiet nie. Nee, net om na aan hulle te kom, om hulle neer te gooi, om hulle met die kapper se growwe lem te slaan, om hulle te kap en te kap en te kap, net dít sal genoeg vir my wees.

“Spring!” sê ek vir Ninja.

“Broe’!” sê die klein mannetjie. “Broe’! Vat!”

Hy hou sy groot prys, die haelgeweer, na my toe uit. Ek en hy, beter as enige iemand anders, het die verskriklike nadeel van vuurwapenloosheid in ʼn vuurgeveg beleef. Vir hom om nou die doelgerigte gewig van ʼn wapen in sy hande te hou, is ʼn massiewe verligting, en tog is hy dadelik bereid om dit op te offer. Kameraadskap kan oor jare geweef of in oomblikke gesmee word. Wat die toekoms ook al bring, ek en Ninja sal altyd baie ferm en diepgaande verbind wees deur daardie vreeslike oomblikke agter die Ford terwyl ons vyande hulle volle geweld op ons gerig het.

“Hou dit,” sê ek vir hom en stoot die haelgeweer in sy hande tot teen sy bors. “Skiet die moere! Skiet hulle!”

“Ek beloof!” sê hy, sit om en wip agter op die Merk Vier.

Ek kners op my tande, kry die kapper voor my en begin agter my vyand aandraf.

(Lees vervolgens Bodem, boek II, 18.)

Bodem boek II, 16: Die vrees

bodemII‘n vervolgverhaal deur Gustav Venter

Bodem I is reeds volledig.

Lees eers Bodem boek II, 15.

Dink mooi voor jy vir ʼn stukkie grond baklei. Bepaal die waarde daarvan; die werklike en emosionele en toekomstige waarde. Probeer meet wat jy bereid is om te belê om dit te bekom óf om dit te behou. En wanneer jy daarvoor veg, hoe die doelwit in gedagte. Hou ʼn wins- en verliesstaat voor jou oë. Want die rede vir die geveg ontaard so maklik om die stryd self te wen, en nie dít wat jy daaruit wou kry of hou nie.

Generaals en selfs staatshoofde werp hulleself in dié fuik. Hitler kon sy 6de Leër óm Stalingrad gestuur het, maar om die stad met sy vyand se naam te verower, het sy obsessie geword en hy het sy laaste kans om die Russiese veldtog te wen, dáár opgeoffer.

In dieselfde oorlog het selfs die doelgerigte Patton sy ware doelwit uit die oog verloor. Nadat hy die Duitsers op hol gehad het, kon hy sy geliefde 3de Leër met minimum lewensverlies óm die Duitse vesting by Metz gelei het, maar hy was Patton, en as Patton ʼn plek wil oorneem, wie durf hom weerstaan? Toe stuur hy sy “seuns” in om die stad in te neem

Die gevolg was ʼn skokkende aanklag teen die menslike aard. Die Duitsers was in ʼn uitgebreide bunker- en loopgraafkompleks en die Amerikaners het eenvoudig daarin gedons. Na die eerste paar minute was aanvaller en verdediger se wapens leeg en vir herlaai was daar nie tyd nie, so hulle het afgewentel na ʼn baie meer primitiewe tyd en mekaar probeer verbrysel met wapens wat as knuppels gebruik is, en toe met vuis, met elmboog en knieg en voet, selfs tande. Daar onder, in die tonnels, in die klam donker, het mense diere geword. Daar was nie regtig oorlewendes nie, want selfs dié wat nie dood is nie, het daarna nie regtig geleef nie.

Daar is redes hoekom mense tot die dood toe sal stry vir ʼn lappie grond en die kragtigste hiervan is die mees basiese menslike instink om te oorleef. Dít is hoekom Joachim en ek en Lance en Ninja en Ylbaard en die res ten bloede toe geveg het vir behoud van die  perseel. Vir ons was die keuse eenvoudig: Hou hulle buite die hek en leef. Laat hulle deurbreek en dan is hulle agter ons met vuurwapens en ons sterf.

Maar wat is dit wat hulle gedryf het? Hulle moes baie gou besef het dat ons bereid en gereed is om dood te slaan om te oorleef. Binne die eerste halfminuut van hulle aanslag het hulle ʼn derde van hulle mag verloor. En tog het hulle aanhou kom, vasberade om deur te breek. Hoekom? Vir húlle was die oorlewingsinstink ʼn minderwaardige instink. Hulle kon enige tyd omgedraai en op vlug geslaan het. Hoekom het hulle nie? Wraak vir die dood van hulle vriende? Natuurlike aggressie? Woede omdat hulle weerstaan is? Gierigheid om ta vat wat ons nie aan hulle wou afstaan nie? Vrees vir die geweld wat ons toegepas het met die redenasie dat net groter geweld dit sou snuit? Ja, dit moet wees, dít alles, al daardie emosie.

Ons was die aambeeld, en hulle was bereid om hulleself daarteen te hamer om dit te vernietig. En hulle het onstellend naby daaraan gekom.

Hulle, die bloeddorstige rowers, en ons was hoofsaaklik geskei deur die Ford wat op sy sy net binne die hek gelê het. Die instinktiewe strategie om agterom die bussie te storm, het nie vir hulle uitgewerk nie, want Lance en sy nuutgevonde rewolwer het op hulle gewag. Dit is hoekom hulle aan die voorpunt van die Ford versamel het en hulle sou met gemak deur- en ombeweeg het as dit nie vir twee elemente was nie: Joachim en sy Lupara, en Ninja wat sy leë AR15 vir ʼn ander opgetelde roer verruil het. Dit was ʼn kort geweer, ʼn karabyn om presies te wees, met ʼn buismagasyn onder en ewewydig met die loop. Toe ek dit later die eerste keer in die lig sien, het ek dit dadelik as ʼn Winchester geëien, die wesenlike “cowboy”-geweer, die rekwisiet van dosyne John Wayne-flieks, maar dit was toe ʼn .357 Magnum Rossi Puma-karabyn, ʼn moderne namaaksel van die klassieke 1894-Winchester.

Ninja het aan ons kant van die Ford gestaan en om die enjinkap geloer net toe die aanvallers met ʼn verbete stormloop begin het in ʼn stroom om die Merk Vier en vorentoe teen die bakkie verby. Hy stoot die karabyn om die F250 en trek die sneller. Die geweer was reeds oorgehaal en die koeël bars deur die donker lug by die voorste aanvallers verby. Hy trek weer die sneller en niks gebeur nie, so hy ruk verskrik aan die staallushefboom onder die geweer, dit swaai onder toe, die meganisme stoot die leë doppie uit en ʼn staaf druk die haan terug. Toe hy die hefboom weer boontoe teen die handgreep druk, is die geweer met ʼn nuwe rondte gelaai. Hy vuur weer, maar die aanvallers het reeds teruggedeins en hy tref die betonmuur.

Die aanvallers pers hulleself nou teen die Ford vas en dié aan die voorkant hou hulle gewere ver voor hulle, dwarsgedraai en klits die lug waar Ninja was om.

Joachim het intussen herlaai en hy wip weer op in die Merk Vier se toring en sonder skiet oombliklik albei lope leeg waar die aanvallers met sy vorige aanslag was, en tuimel terug in die kar. Hy laai sy laaste twee rondtes terwyl sy asem jaag en Dennis kermend neul. ʼn  Oomblik later wip hy weer op en hou die kort haelgeweer in die rigting waar die aanvallers langs die Merk Vier saamdrom. Dié keer is hulle egter reg vir hom en die oomblik wat hy verskyn is twee, drie van hulle reg om terug te skiet. Hulle is skaars drie meter van hom af en ʼn aardskuddende gevuur breek in sy rigting los sodat hy dadelik weer in die toring moet inval. Koeëls pletter nou in ʼn loodstorm teen die voertuig vas en dan voel hy hoe die voertuig wieg en besef iemand is besig om teen die agterkant op te klim.

ʼn Persoon wat bo-op die enjinkap agter op die voertuig staan en in die pantserkar inskiet, sal vir Joachim en Dennis met een sarsie uitwis en Joachim, op sy sitplek en sonder om op te staan, hou die geweer onderstebo bo sy kop, lope na agter en trek die een sneller. Op minder as ʼn meter skeur die lading bokhael reg in die borskas van die rower vas. Die slag stamp hom weg, sy hakke haak vas en sy bolyf tuimel ondertoe sodat sy liggaam ʼn koddige agteroorsalto maak en gesig eerste op die teer agter die Merk Vier land. Daardie man was dapper om homself so bloot te stel in die middel van ʼn vuurgeveg, maar dapperheid impliseer risiko en sy laaste daad op aarde het nie vir hom uitgewerk nie.

Steeds hamer die koeëls teen die romp van die Merk Vier vas.

“Ry!” gil Joachim vir Dennis.

Die voet op die versnellerpedaal gaan ondertoe en die voet op die koppelaarpedaal kom boontoe… en die enjin sny uit, want Dennis het dit nie in trurat gehad nie. Die snoet van die Merk Vier stoot teen die Ford vas. Die gerammel van die V8-enjin verstil.

“Agtertoe! Agtertoe!” skree Joachim en Dennis gryp en ruk en draai aan die aansitter en skielik hakkel die enjin en begin weer brom.

Na ʼn sekonde se geworstel met die rathefboom spring die pantserkar agtertoe en seil weg.

“Draai links! Draai links!” bulder Joachim op Dennis wat nie kan uitsien nie omdat sy loergleufplaat op is.

Hy trek die groot stuurwiel ondertoe en die pantserkar storm diagonaal oor die parkeerterrein by die hoek van die kantoor verby en teen die betonmuur vas.

Ninja reken dit is die regte oomblik om weer om die Ford se voorkant te leun, en hy is reg, want die aanvallers se aandag is op die onttrekkende Merk Vier en een van hulle beweeg in sy skootsvak in. Sy haastige skoot tref die man skuins van agter deur sy grootboudspier en Ninja se beloning is ʼn verskrikte gil. Nou moet die kort motorfietser egter weer agter die Ford inspring want ʼn loodswerm kom na sy rigting.

Die oomblik wat die Merk Vier agteruit teen die betonmuur bots, begin Joachim skree: “Vorentoe! Vorentoe! Trap hulle.”

Dennis het genoeg geesteenwoordigheid gehad om die koppelaar in te trap, maar daar neem sy vrees uiteindelik sy verstandsfunksies oor en verbied enige verdere deelname van sy liggaam aan die stryd en hy sit, vasgeslaan soos ʼn ou geroeste enjin. Sou Dennis in daardie paar kritieke oomblikke die innerkrag gehad het om op Joachim se bevel te reageer, sou die Merk Vier se hertoetrede tot die geveg deurslaggewend gewees het. Die aanvallers het saamgepers teen die Ford se onderkant aangeleun en die pantserkar het een magtige wapen oorgehad: Die gewig daarvan. Die kar kon binne sekondes teen die aanvallers vasgejaag het en ʼn beslissende slag gelewer het. Die feit is, Dennis kón nie beweeg nie (en as jy nooit onder hewige vuur was nie, moet hom nie te fel veroordeel nie, en as jy wás, sal jy verstaan.) Teen die tyd wat Joachim vir Dennis uit die bestuurdersitplek verwilder het en self oorgeneem het, was die oomblik verlore.

Vir ʼn tydjie het die bloedige geveg wendingloos vasgeval. Ek, Lance en Ninja was vasgekeer aan die een kant van die Ford en die bussie en die aanvallers aan die anderkant. Met Lance se rewolwer leeggeskiet, is Ninja se karabyn ons enigste vuurgeskut en ons het geen idee om te weet hoeveel ammunisie nog in die buismagasyn is nie.

Lance het teen die Ford se lengte afbeweeg in die rigting van die hek en toe met die bussie langs tot hy by die hek is. Hy kon in alle redelikheid net aanhou gaan het, weg van die perseel en uit die geveg uit, maar, stoere man!, hy’t verkies om net buite die hek en sig langs die muur te hurk.

Ek en Ninja is  langs die Ford met die enjin tussen ons en die aanvallers, en met goeie rede, want ons teenstanders staan enkele meters weg van die bakkie en in ʼn helse, vlammende, donderende skietaanval vuur hulle teen die bakkie vas. Die laaibak bied geen beskerming nie, want selfs pistoolkoeëls steek deur die dun plaatmetaal met die gemak van ʼn passer deur karton. Die metaalpunte ruk vore in die grond. Dieselfde koeëls kan egter nie deur die groot dieselenjin skiet nie en daardie paar kubieke meter is my en Ninja se enigste skild teen die orkaan van geweld wat losbreek.

Drie, vier keer is ʼn aanvaller van mening dat hulle ons genoeg verwilder het en  probeer om die voorkant van die bakkie kom en elke keer druk Ninja die geweer om die voorkant en skiet trompop na die vyand en dit dwing hulle om terug te skarrel.

Om raakgeskiet te word, is ʼn verskrikking, dié weet ek na alles wat ek gesien het, maar as die koeël van ver af kom, is dit nie naastenby so vreesaanjaend as die intimiteit van ʼn bloeddorstige vyand so na aan jou nie. Tussen die sarsies deur kan ek hulle hoor uitroep, vloek, aanmoedig, beveel. Ek hoor tussendeur die geklik van magasyne wat omgeruil word en die blikagtige klapklanke van sluitstukke wat vorentoe spring as gewere gespan word.

Ek weet nou hoe ware vrees voel, hoe dit verlam, hoe verleidelik dit aan jou binnekant pleit dat jy sal weghardloop, sal gaan lê, jou knyperspiere sal laat ontspan, sal smeek vir jou lewe. Ek weet nou hoe vrees veral ʼn begeerte is, so intens dat dit eintlik ʼn gebed vir die onbereikbare is, om iewers anders te wees.

Maar met my rug teen die Ford se enjin kap, terwyl koeëls gons en beitel, leer ek ook hoe kragtig woede kan wees. In my styg ʼn donker begeerte, soos rook uit ʼn vullishoop, ʼn wens om my hande op my vyand te lê, om vermorsel, te vernietig, om dood, dood, DOOD! te maak. O, as ek net my vyand voor my op die grond kan werp sodat ek my linkerhand se vingers in sy regtermondhoek kan haak en my regtervingers in sy linkermondhoek en ek sal trek en beur en sy gesig van sy skedel af skeur dat dit die twee bloedpante soos slaghuisvadoeke uit my vuiste hang.

As jy so ver in jouself intuimel, is daar nie werklik ʼn pad terug na algehele geesteswelstand nie.

Aan die einde van een salvo werp ek myself op die grond tussen die liggame en die vrag wat van die bakkie af geslinger is. Ek kry wel ʼn wapen, nie ʼn skietding nie, maar ʼn kru tuisgemaakte kap- en steekwapen; ʼn meterlengte van 50-millimeterpyp met ʼn plat lem van omtrent ʼn halwe meter vooraan dit vasgesweis en ʼn spiespunt aan die bokant.

Met my terugskarreling struikel ek oor iets hard en swaar op die grond en toe ek daaraan voel, besef ek dit is ʼn motorbattery. Ek steek die kapper onder my arm, kry die battery in ʼn babadragreep voor teen my borskas en waggel terug tot langs Ninja by die enjinkap net toe die volgende sarsie weer losbreek.

Ek laat val die kapper en draai my rug na die Ford, buig my knieë, hou die battery voor my en stoot hard op met my bene terwyl ek die battery agteruit oor my kop oor die bakkie slinger. Die intensiteit van die geskietery neem onmiddellik af en iemand skree van skielike pyn.

Die aanvallers se volgende skuif was hulle beste een en het ons amper ongedaan gemaak.

Vier van hulle breek weg van die res en nael langs die muur af in die rigting waar Ylbaard, Reginald en die swaargewonde Tabitha in hulle stelling skuil. Ylbaard en Reginald sien hulle kom en vind die tandeknersmoed om met hulle blertsroere op die vier gedaantes te skiet. Miskien het hulle ʼn paar keer getref, maar die blertsroere is nou met rissieballetjies gelaai en die nagwindjie verdryf die gaswolke en trek die gif daaruit. Hulle steek vas en  begin terugskiet en Ylbaard en Reginald het geen ander keuse as om agter die betonblaaie af te sak nie.

Hulle het sekondes oor om te leef en dan kan die aanvallers ombeweeg tot hulle ons onder skoot het.

Ek en Ninja is agter die Ford vasgepen. Ons weet nie van hierdie ontwikkeling nie.

En as ons geweet het, sou daar niks gewees het wat ons kon doen nie.

(Lees vervolgens Bodem, boek II, 17.)

Die lot van blankes in Afrika

sweedsedeur Leon Lemmer

Die Skandinawiese lande was bekend as die grootste ondersteuners van die terreurveldtogte van die ANC en PAC teen die blankes tydens apartheid. Dit was hulle manier om hulle liberalistiese en humanistiese oortuigings uit te leef. Die Skandinawiese lande het vryer as ander Europese lande gevoel om barbaarsheid te ondersteun omdat hulle nie ‘n koloniale verlede het en met die instroming van immigrante uit Derdewêreldse lande te make gehad het nie. Skandinawiërs was salig onbewus van die groot etniese en kulturele verskille wat daar in die mensdom aangetref word. Hulle het van die standpunt uitgegaan dat alle mense wesenlik eenders is. “Ons almal bloei rooi,” soos die Amerikaners graag sê; iets wat ook van baie diersoorte gesê kan word.

Dit is dus interessant as ‘n mens ‘n geval teëkom waar Skandinawiërs die uitsonderlike ding gedoen het om hulle oorverligte oortuigings aan die harde werklikheid te toets. So ‘n geval word beskryf in Gunilla Fagerholm se boek, Blue-Eyed in Luhya land (2nd edition, 2010, 468p; Amazon Kindle $4.99). Die outeur en haar tweede man, Bertil Lindström, het Kenia in 1995 en 1996 besoek en besluit om hulle daar te vestig. As middeljariges wou hulle hulle saai daaglikse lewe in Swede met avontuur en uitdagings in ‘n warmer klimaat vervang. Bowenal wou hulle goed vir hulle nuwe landgenote wees. “Everywhere on the globe, people were suffering. We wanted to help them” (Kindle 295). Albei was deurtrek van ubuntu, oftewel medemenslikheid, wat Russel Botman die geskenk van Afrika aan die mensdom noem. Afrika het nog geskenke vir hierdie goeie Swede gehad, soos ontnugtering en wanhoop.

Die Fagerholms het hulle beroepe verlaat en hulle huis in Täby, Swede, verkoop en in Desember 1996 in Kenia aangekom. Hulle het ‘n kleinhoewe van 20 000 vk meter in die verre weste van Kenia, naby die Victoria-meer en die Ugandese grens, op die Wit Hooglande by Wausiva gekoop. In die vorige eeu was hierdie plato die tuiste van baie blanke boere; ook Afrikaners in veral die omgewing van Eldoret, sowat ‘n honderd kilometer van waar die Fagerholms hulle gevestig het. Met onafhanklikheid in 1963, toe die Mau Mau-terreurgroep beheer van die land oorgeneem het, het die “Land Resettlement”-projek die blankes verplig om van hulle plase afstand te doen en het hulle die land op groot skaal verlaat. Die Fagerholms se nuwe tuiste was 22 kilometers noord van die ewenaar met Kakamega as die naaste groot dorp. Net suid van die ewenaar is daar ‘n groter dorp, Kisumu, wat ‘n lughawe het en die hoofstad van die Nyanza-provinsie is. Die boektitel verwys na die Luhya-inboorlingstam en -taal wat in hierdie gebied aangetref word.

fagerholm_blue-eyedToe hulle emigreer, het die Fagerholm-egpaar hulle hond, Rufus, saamgeneem. In Swede was daar baie formaliteite wat nagekom moes word voordat die Fagerholms seker gevoel het dat die hond sonder probleme in Kenia toegelaat sou word. Op Nairobi se lughawe is hulle met die hond en die dokumentasie, soos veeartssertifikate, na die doeane. “The two Customs officials were talking to each other, their backs turned on us” (163). Na ‘n lang wag het hulle uiteindelik een van die beamptes se aandag getrek en hy het bloot gesê: “Go through” (163). Later moes hulle die 500 kilometers na Nairobi terugry om hulle toelatingspermitte in orde te kry. “Most of our first week in Nairobi was dedicated to waiting for people who didn’t show up at the agreed time” (394).”Days were spent on a never-ending back and forth. The hopelessly corrupt administration made the issue even more difficult for us” (398). “People said Kenyan corruption was ranked number three in the world and, at the same time, they joked Kenya had paid bribes to get that high ranking” (4698).

In Nairobi het hulle soms met hulle Land Rover die verkeerde afdraai geneem. “We ended up in the slum areas. What we saw there was awful. People starving, dying; deformed bodies, crippled children, street urchins intoxicated by sniffing glue or solvents … It was more than I could bear; I walked with tears in my eyes. A horrid stench emanated from the garbage heaps where people rummaged about looking for food. It was all so inhuman. A jarring contrast with the world of the well fed and clad Africans we’d seen at the airport” (195).

Die Fagerholms het aanvanklik in een van die twee bestaande kleihutte op hulle grond gewoon en ‘n houtafdak met ‘n puttoilet en stort gebou. ‘n Deel van die erf is omhein en hulle het wagte (“askaris”) aangestel om hulle eiendom dag en nag te patrolleer. Spoedig is daar gate in die omheining geknip wat die wagte oënskynlik nie raakgesien het nie. Later het die Swede agtergekom dat gesteelde goed binne hulle erf naby die heining versteek word, sodat dit maklik van buite die erf ingepalm kon word. “Sometimes I wondered if there were any honest people at all around us” (1393). Vir die wagte is ook ‘n afdak gebou, asook een vir die kragopwekker. Aan ‘n ander swarte het hulle geld geleen sodat hy sy skuld by die hospitaal kon betaal en daarna die lyk van sy vrou by die dodehuis kon opeis. Hy sou vir hulle tuinwerk doen om die geld terug te betaal. “Why was he so lazy when it came to his own home? Why didn’t he plant bananas and avocado on his own land?” (511).

Een van die wagte, Jim, het klere van die Fagerholms gesteel en dit openlik gedra. “He’d put part of our day workers’ salaries into his own pocket … he’d been demanding money from people for delivering messages to us and … he’d been threatening the ones refusing to pay” (1197). Hy is ontslaan. “He’d threatened to come back and shoot us all” (1210). ‘n Ander wag, Mark, het kort-kort nuwe batterye kom vra vir die flits waarmee hy sy patrolleerwerk in die nag gedoen het. Hulle kom toe agter dat hy die nuwe batterye in sy radio sit en die oues in sy flits. Voortaan het hulle die flits se nuwe batterye met ‘n handtekening en datum gemerk.

Mettertyd het hulle agtergekom dat hulle die getuigskrifte van kandidate vir werk nie kon vertrou nie. Wat die swartes doen, is om bv in die geval van ‘n aspirantkok ‘n blanko briefhoof by ‘n hotel te steel en dan daarop ‘n gloeiende aanbeveling aan te bring. ‘n Ander probleem was die gereelde diensonderbrekings van werkers om begrafnisse by te woon. ‘n Enkele begrafnis kon 14 dae duur. “People disappeared from work for weeks on end to attend a funeral. Once they were back at work, some other relative or friend died and they disappear again” (4360).

“Others wanted us to employ them or wanted us to pay the school fees for their children. They expected both this and that from us, because white people were rich” (468). ‘n Swarte, Makuso, wat hulle leer ken het toe hulle eiendom gesoek het om te koop, “wrote us a letter, asking when he could fetch the matatu [minibus] we’d promised him. We answered we’d never either promised or talked to him about a matatu” (540). Later het Gunilla te hore gekom dat hy haar dood wou hê. Hoekom? “Makuso wants your land and he’s planning that if you die, then Bertil could marry one of his daughters. Then they’ll murder Bertil and Masuko and his family can take over the land” (554).

Hoewel die Fagerholms hulle eiendom wettig gekoop en betaal het, het hulle ‘n vorige bewoner, Patrick, aanvanklik toegelaat om in een van die oorspronklike twee hutte aan te bly. Hy en die vorige eienaars het opgetree asof die eiendom steeds aan hulle behoort. Daar was voortdurend ‘n toeloop van swartes, bv om voorvaders te huldig. “During a couple of days lots of people lived in that banda [hut]; dancing and singing all night long. Daytime everybody walked around as if they owned the compound. And we ourselves felt like intruders” (598). Patrick het dieselfde soort kans as Makuso met hulle gevat. “Ma’m, I’ve come to fetch the school-fees and I also need a new school uniform … You’ve actually promised me that” (584). “No, we’ve never done that and you know that very well … you’re actually neither our child nor our problem” (602). Die goeie Swede het die geld betaal wat Patrick geëis het, maar in ruil daarvoor hom van hulle grond af gekry en die hut gesloop omdat hulle daar wou bou.

“I realized that our African adventure wasn’t the first challenge I’d accepted in my life” (263). Wat hulle nie toe al geweet het nie, is dat die stamhoofde in die omgewing gewed het dat hulle nie ‘n jaar daar sou uithou nie. Die Fagerholms het op groot skaal werkers aangestel en mettertyd drie nuwe hutte met twee slaapkamers elk as blyplek vir gaste en ‘n restaurant gebou, met toilet- en badgeriewe, en uiteindelik ook nuwe woonkwartiere vir hulleself. Vir die personeel is vier wooneenhede met twee kamers elk gebou, asook ‘n toilet en waskamer. Die bou van die septiese tenk het ook baie tyd en geld geverg. Sonpanele het elektrisiteit verskaf. Die vrugbare grond is ontwikkel met pragtige vrugte- en ander bome en struike en ‘n groentetuin.

Hieruit moet nie afgelei word dat die arbeiders vinnig gewerk het nie. Oor die fondament vir die eerste gastehut skryf Gunilla: “That work had been going on for ten days instead of one” (1030). Wat die goeie Swede toe nog nie geweet het nie, is dat die arbeiders kyk hoe lank hulle die bouproses kan uitrek, want hulle word per dag vergoed. Moontlik is dit waarom dit so lank duur om bv ‘n kragstasie in Suid-Afrika te voltooi.

Aan die begin het die Fagerholms gekamp. Hulle besittings het uiteindelik uit Swede in ‘n skeepsvraghouer opgedaag. “Among it were also lots of things for the poor villagers, since we’d asked our community in Sweden to give us children clothes they were no longer using” (793). “While we were unpacking some of the boxes after the arrival of the container, everybody kept asking if they could take home empty boxes to use for insulation in their bandas” (1343). Op hierdie manier het die Fagerholms ‘n televisiestel verloor. “We’d been such idiots. We’d given all those helping us with our household articles a splendid tool to use for carrying stolen items out of the compound without being seen. Lots of our things were missing. We hadn’t thought of telling them to fold the boxes, before taking them away” (1347).

Afrikane lewe anders as Swede. “Some young boys were driving the family cows and goats to their bandas, sadly with stabs and blows … they didn’t treat animals well” (502). Mense word nie noodwendig beter behandel nie. “One mother … had poured kerosene [lampolie] over one of her children and then set him on fire. The reason for doing it was that the hungry child had stolen some ‘ugali’ – maize porridge – just before dinnertime” (565). “While in Sweden, we’d never ever imagined violence was so common in rural parts of Kenya” (979). “There was no limit to violence” (4847). Teen die einde van 1998 “Father Samuel had stopped Midnight Mass; he no longer regarded it safe outdoors at night” (4851). Saans “as a protective measure, I checked that the panga was under the bed and the torch below the pillow” (4863). Later: “It wasn’t very funny to sleep with a machete each under the bed and the air pistol between us” (5174).

In die reënseisoen het die Fagerholms genoeg water opgevang, maar in die droë seisoen was hulle van ‘n fontein en spruit aan die onderpunt van hulle eiendom afhanklik. Hulle het ‘n pomp geïnstalleer, maar dit is gesteel. Hulle het die owerheid vir die aanlê van water betaal, maar daarvan het feitlik niks gekom nie. Later het hulle op eie koste die sloot vir die waterpype laat grawe. “They’d only pretended to work and cheated us with the digging” (652). Die Fagerholms het gesukkel om die nodige waterpype uit die ministerie van waterwese te kry. “Suddenly a farmer living alongside the road … claimed we’d have to pay him for the land close to the road [road reserve] where the ditch was dug” (652). Voordat die pypleiding hulle kleinhoewe bereik het, is van die waterpype gesteel. Ten einde raad het die goeie Swede self die pype gekoop. Daarna wou die waterfiskaal dikwels nie water aan hulle voorsien nie, al betaal hulle daarvoor. Hy het ekstra geld geëis omdat hy glo eers diesel vir die pomp moet koop. Onwettige wateraansluitings is van die pyp af deur talle nie-betalers gemaak, sodat bitter min water die Fagerholms, wie se eiendom aan die eindpunt was, bereik het.

Lykshuis in Swede waar liggame uitgeken moet word, soms uit die derde wêreld
Lykshuis in Swede waar liggame uitgeken moet word, soms uit die derde wêreld

Weens korrupsie was dit moeilik om ‘n telefoon te bekom. Wanneer daar ‘n diensonderbreking was, kon dit weke duur voordat die verbinding herstel word, bv wanneer bome op die kabels geval het of die lyn opsetlik gesaboteer is. “A thief stole thirty meters of telephone wire in the middle of the day” (4946). “No telephone company workers worked other than on Sundays, getting double salary that day. Then they turned out, preferably ten men on a job where only one was needed, and asked for bribes” (665). “It was common in Kenya that telephone company employees used client telephone numbers to make private calls” (4702).

Die posdiens was onbetroubaar. “Some parcels got lost. Envelopes containing seed bags were, as it seemed, predestined to disappear … They were probably mistaken for envelopes containing money or drugs” (4714). “The spare parts for the converter … had disappeared in Customs” (5693).

“We, being Swedes, actually had a lot of false ideas about the country” (686). Die Fagerholms het gedroom van ‘n skool en koshuis wat hulle wou bou en ook van ‘n kliniek. Naby hulle was ‘n skool met twee klaskamers maar sonder skoolboeke. Hulle het toe gereël dat daar geld vir hierdie skool in Swede ingesamel word. Die kliniek sou op dieselfde manier befonds word, maar daar is van die plaaslike gemeenskap verwag om ook by te dra, bv met arbeid. Toe die mure ‘n meter hoog was, is die werk aan die kliniek gestaak omdat die plaaslikes, aangestig deur die stamhoof, nie hulle beloftes nagekom het nie.

Daar word verwys na ‘n vrou “only eighteen years old but already had five children” (2157). Dit is waarom baie meisie nie hulle skoolloopbaan kan voltooi nie. “It was very common with twelve-year old girls giving birth … We’d always believed that all the small girls carrying around infants were taking care of their smaller siblings but now we understood that in many cases it was actually their own babies” (2174). “The infants were often found in ditches, in the rainforest or in the sugarcane fields, abandoned by their mothers” (5596).

Vir die goudmyn by Sotanini het Bertel ‘n lugpomp ontwerp en gebou. Hierdie vertilasiestelsel het die mynwerkers in staat stel om langer ondergronds te bly. Die Fagerholms het ook met die verbouing van sampioene geëksperimenteer en was so suksesvol dat hulle talle mense in die gemeenskap opgelei het om dieselfde te doen. “We wanted to develop this project into a full-scale aid project for the region” (5426).

“The roads could hardly be called roads any longer and it was often better to drive at the side of them” (1449). Toe Gunilla se 81-jarige pa kom kuier het, het hy ‘n kilometer van die openbare pad na hulle kleinhoewe toe op sy koste herstel. Die Fagerholms later “renovated the whole road from Wushiye to us in Wuasiva” (4468). “A lot of people along the road, who had sold us stones and concrete, were now probably rather well-off … the villagers had stolen the stones, dug out at the roadside by us, and sold them back to us” (4473). “Gratitude didn’t exist. It went without saying that we, white people, should help everyone” (3097).

Wanneer die Fagerholms met hulle voertuig na ‘n ander dorp of na Nairobi of terug gery het, was daar dikwels swartes wat verniet saamgekarwei is. Toe hulle voertuig op ‘n keer ses kilometers van hulle huis gaan staan het, wou hulle van die swartes se vervoer gebruik maak. “Since we were white, they asked us for almost seven times that amount each” (1206). Ubuntu-onthalwe sou hulle dus sewe keer meer as swartes moet betaal. Hulle het eerder geloop. Op ‘n keer het hulle ‘n sekere soort plant gesoek. ‘n Swarte het beweer hy weet waar hulle dit kon koop. Hulle het daarheen gery, maar daar was glad nie sulke plante beskikbaar nie. Hulle kom toe agter dat hulle belieg is, dat die swarte bloot gratis vervoer na daardie plek verlang het.

Vir die busdiens van Nairobi af moet vooraf bespreek en betaal word sodat die busmaatskappy die geld kry. Sodra die pad gevat word, word enigeen wat waai opgelaai en staanplek op die bus gegee, tot vyftig mense met bv lewendige hoenders. Staande passasiers is egter verbode. Die bus word gevolglik deur die polisie voorgekeer. “When the police officers had received their bribes, they let us continue” (3553).

‘n Ruk lank het die restaurant en gastekamers gefunksioneer. Op ‘n keer het hulle gaste vir middagete verwag, maar hulle het nie opgedaag nie. Die kok vra toe “if the staff could have a little of the stew for lunch … I answered that it was OK” (1407). Die gaste het eers die middag teen vier-uur opgedaag. Die plan was toe om die stoofgereg die aand te bedien. Die kok sê toe: “There’s no stew left. You told us we could have it for lunch. It’s finished.” Gunilla: “The three of you have finished a stew with three kilos of fillet steak and I don’t know how many vegetables” (1416). Sy merk toe hoe vet die kok geword het sedert sy daar diens aanvaar het.

Daar was heelwat plae, soos krieke, kakkerlakke, spinnekoppe, malariamuskiete, muise, rotte en slange. “We even offered a reward for each snake killed. It wasn’t until recently we understood we’d been cheated out of a rather large amount of money. The staff used the same snake skin several times over. So now we gave the order that the offending reptile must be chopped into pieces in Bertil’s presence before we’d pay any more rewards” (1503). ‘n Swarte van elders het ‘n kolossale lewendige slang daar aangebring en vergoeding geëis. ‘n Soortgelyke verneukspul is gepleeg met plante wat hulle van kinders gekoop het. “The children’s father was the person who originally sold us the plants. Later on, he’d sent his children to dig up the plants and sell them to us once more” (4302).

Die polisie kon glad nie vertrou word nie. As iemand op sy fiets heeltemal onskuldig omgery word, lê die polisie beslag op die fiets en moet die slagoffer omkoopgeld opdok om sy fiets terug te kry. ‘n Nuwe regulasie het in werking getree waarvolgens elke voertuig ‘n groen etiket moes hê wat sertifiseer dat dit padwaardig is. Die Fagerholms moes ‘n lang lys foute binne enkele weke aan die Land Rover herstel te midde van ‘n inflasiekoers van 40%. Hulle het agtergekom dat hulle werktuigkundige hulle uit baie geld verneuk het. By sy vorige werkgewer het hy ‘n kwitansieboek en ‘n stempel gesteel. “He’d filled in the sums we should pay for all the faked car repairs” (2082).

Terwyl hulle gery het, het ‘n geestesversteurde ‘n klip deur hulle voertuig se voorruit gegooi. Van die omstanders het die skuldige aangekeer en wou betaling daarvoor hê. Toe die Fagerholms weier, het hulle die man vrygelaat. Hulle moes vinnig vlug omdat klippe na hulle gegooi is. Toe hulle die saak by ‘n polisieman aanmeld “he thought we should catch the villain ourselves” (3777). “I said we’d most certainly be lynched if we, as whites, captured an African” (3782). “The police officers weren’t in the least interested” (3791). Bertil: “I really wonder why we came to this place” (3808). Gunilla: “It felt as if each day only brought new sorrows. I had nightmares every night. In them, I saw threatening faces expressing hatred and stones flying towards me. I was suddenly afraid of people … Bertil and I were in no way whatsoever racists. We’d come to Kenya to help, then why were people so racist towards us?” (3831).

Dit val op dat hierdie Swede sosiaal eerder met blankes en Oosterlinge as met Afrikane verkeer het. Verskeie kere word na “nice Indians” verwys (bv 1740, 1861). Op ‘n keer het hulle ‘n kok in diens geneem wat haarself belangrik geag het. “She … said that she should of course also sit at table with us and be served ‘as the lady she was’. When she didn’t get it her way, she slammed the doors and stormed out. At that exact moment, her time with us came to an end” (3197).

Die groot sambrele wat gaste teen die son beskerm het en die olielampe wat die eiendom saans verlig het, is dikwels gesteel. “It seemed irrelevant that no other employees in the district were treated as well as ours. We paid them the double minimum wage and they had lots of benefits” (1795). “I still didn’t fully understand these beautiful, hospitable and cheerful people. I could understand if they stole because they were poor and hungry. But stealing as a hobby was incomprehensible to me. They didn’t even seem to be embarrassed when they were shown up. We were generous to others and, when necessary, were happy to give away blankets, food or sometimes money. But they still stole. Why? Was it only because we were white?” (2274). Bertil het op ‘n keer na nog ‘n teleurstelling gesê: “I’m so sick and tired of us always being so kind” (3618).

Hulle moes hofsittings bywoon en getuig wanneer diewe wat eens vir hulle gewerk het weens diefstal verhoor word. Die swartes in die hof het haat teen hulle uitgestraal. “I felt quite sick having them so close” (4189). Personeel wat ontslaan is, het kwaad teen hulle in die gemeenskap gestook. “During the four years we’d lived here, we’d hired more than sixty persons and had fired fifty-four of them for dishonesty” (5183). Die probleme met onbetroubare personeel, watertoevoer en die telefoon wat dikwels buite werking was, het hulle genoop om hulle gastehuis vir besoekers te sluit. “I just wanted to pull a blanket over my head and wake up in some other place” (4207).

Hulle het besluit om hulle eiendom te verkoop en te vertrek voordat hulle weer moet sukkel om hulle besoekerspermitte hernu te kry. “At night, I dreamed about Sweden” (4355). ‘n Dokter het stres by Gunilla gediagnoseer. “The best medicine for my health would be to leave Kenya” (4465). “I only had one thing … in my head … Would we soon be able to leave?” (4807). “Regardless of how much good we did, helping the village and the villagers, we always got stabbed in the back instead of being thanked” (4294). “We decided to pack an emergency suitcase” (5179). “I wished we’d never heard about Kenya” (5303, 5762). Later skryf sy van “this godforsaken country” (5987). “Why couldn’t they see the human being in us and not only our white skin? Why didn’t they understand that we wished them all the good things in the world and wanted to help? The only thing they cared about was stealing and destroying; in fact, in the long run, spoiling things for themselves. What they exposes us to was sheer racism” (5766).

Terwyl die Fagerholms gewag het om ‘n koper vir hulle eiendom te kry, het hulle besluit om twee maande in Swede vakansie te gaan hou. Voor dit het elkeen van hulle net ‘n kort besoek aan Swede gebring vir die begrafnis van ‘n ouer. Terug in Kenya was hulle verbaas oor hoe baie geld namens hulle tydens hulle afwesigheid bestee is. Hulle werknemers “bought petrol corresponding to twenty drives to Nairobi and back; the food costs were preposterous and there were lots of strange out-of-pocket expenses without receipts … All expenses were astronomical and lots of income entries were missing” (5349). “The boys, Fred and Willy, had taken turns in using our bedroom, taking girls there” (5361). “The boys had also been driving around in all directions in our car” (5366). “My Suzuki had been used as a taxi” (5370). “Where was the driver’s log Fred had promised to keep updated?” (5379).

Noah “told us Fred and Willy had contacted him, while we were in Sweden last year, and asked him if he wanted to buy an electric welding set. They told him that they also had a petrol operated water pump and a video camera for sale. The boys had been driving around in my Suzuki, offering our things for sale” (5807).”We’d actually been like one big happy family. How could they?” (5370). Van die laaste dinge wat die Fagerholms in Kenia gedoen het, was om in hierdie diefstalsaak te getuig. “The police didn’t seem to have done their job at all. Several persons and witnesses had never been contracted, in spite of us reminding them time after time” (5922). Die saak sou sonder die Fagerholms voortgesit word, indien wel.

Ten einde raad het hulle hulle eiendom teen meer as 60% afslag,”a ridiculously low price,” te koop aangebied (5709). ‘n Kerkgenootskap kon nie meer as 9% as deposito aanbied nie. “We hoped we’d one day be paid more” (5931). Hulle het gevoel hulle lewens word weens haat in die gemeenskap bedreig. “This constant fear was tearing me apart. I couldn’t stand it any longer” (5991). Hulle het in Mei 2001 besluit om met net een tas elk uit Kenia terug na Swede te vlug. “The rest of our belongings remained at Riverdale Gardens, our Kenyan home” (102). “At the gate, I turned around and had a last long look at our home that we were now leaving forever. What a paradise – unfortunately with a touch of hell” (6013). Toe hulle in die vliegtuig is: “Tears ran down my cheeks. ‘Thank God, we’re alive!'” (85). “I wanted a normal life again” (106). “We’re probably the most blue-eyed people in the universe. Bertil, why can’t we ever learn?” (115).

In 2006 skryf Gunilla: “After five years of depression and nightmares, I now feel as if I have gone through an internal cleansing” (6017). Die skryf van hierdie boek was haar terapie. “Sometimes, I have cried lakes of tears; sometimes been blaspheming so that my office has been reeking of sulphur, but now I am through it and I feel like a new person” (6022). Haar webtuiste is: www.medialib.se Daar kan verdere inligting verkry en foto’s en video’s besigtig word. Bertil het in 2007 ‘n beroerte gehad.

Die boek het ‘n duidelike boodskap. Sou die Fagerholms dit voortaan in hulle persoonlike hoedanigheid in Swede uitdra, of sou hulle liewer aansluiting by die populêre plaaslike mening soek? Die antwoord is te vinde in die boek se voorwoord: “I want to emphasize that we love Kenya and the Kenyan people and that we have never regretted our adventure, once we’d come to terms with the shocking departure” (40). Ek sal maar hulle eie vraag herhaal: “Can’t we ever learn?” (115).

Bodem boek II, 15: Die knerspunt

bodemII‘n vervolgverhaal deur Gustav Venter

Bodem I is reeds volledig.

Lees eers Bodem boek II, 14.

Dit staan bekend as direkte vuur. Dit is waarvoor vuurwapens ontwerp is: Om onder gewone omstandighede te skiet wat jy kan sien. As jy jou vyand nie kan sien nie, moet jy maneuvreer totdat jy kan. Die komplikasie is: As jy hom kan sien, kan hy jou sien. As jy hom kan skiet, kán hy jou skiet. Dit was die eenvoudige beginsel waar rondom die bitter geveg by die hek van Citadel Secure Storage plaasgevind het, daardie Eerste Nag.

Die Ford het die direkte invalsroete geneem – net soos Joachim voorspel het. En die plan om dié bedreiging te stuit, het wonderlik gewerk met die toetrede van die Merk Vier tot die geveg. Met een verrassingslag het Joachim die Ford se slagtande gepluk. Daar was ses man agterop die voertuig toe dit in ons lokval ingery het en in hulle verwarring na die ongeluk het ek, Ninja en Lance hulle maklik genoeg uitgewis.

Binne die dubbele kajuit van die omgeslaande bakkie, is vyf manne vasgekeer en hulle enigste werkbare ontsnappingsroete is deur die windskerm, maar teen die tyd wat hulle hulleself na die ongeluk ontknoop en georiënteer het, het die venynige klein Ninja reeds die stormgeweer opgepik en die man op die grond uitgesit. Van binne die Ford het ʼn verwoede sarsie knalle losgebreek en die windskerm het uitmekaar gespat.

Die medebestuurder het halflyf deur die glaslose gaping begin kruip, vir Ninja glad nie gesien nie en ook nooit geweet wat hom getref het toe die klein motorfietser hom op minder as vyf meter deur die agterkop geskiet het nie. Die blitsige koeëls het deur die agterkant van sy skedel gepons en groot ongelyke skerwe van die voorkant van sy skedel oopgebreek asof dit ʼn eier van harde sjokolade was en die verpulpte harsings en die bloed teen die enjinkap geslinger waar dit in ʼn Jackson Pollock-soort spat-en-blertsvlek afgeloop het. Die man se lyf het gesidder en toe slap geword soos ʼn afgeblaasde ballon en teruggegly tot in die kajuit waar dit op die verbysterde bestuurder gaan lê het.

Die drie passasiers op die agterste sitplek is deur die ongeluk in ʼn warboel van lywe en ledemate gelaat, deur swaartekrag saamgepers teen die deur aan die grondkant. Een van hulle kon homself lank genoeg stabiliseer om onbeheersd met sy pistool te vuur in die rigting van waar hy gereken het Ninja was. Die koeëls het ronde tuitmondjies deur die kajuitdakmetaal gestik. Teen dié tyd het Ninja reeds beweeg tot skuins voor die omgeslaande Ford. Hy het die AR 15 teen die skouer gedruk en nie eers moeite gedoen om te mik nie, maar net die sneller getrek!-trek!-trek! en die knalle was kort, skerp en luid.  Van binne die kajuit het daar eers uitroepe van woede en toe smeekgeluide gekom, maar Ninja het aanhou skiet en skiet en skiet totdat die magasyn leeg is en net ʼn snikkende gekerm gehoor kon word.

Dit was ʼn slagting. Omdat ek nie vir Ninja voor die tyd geken het nie, kan ek nie met sekerheid sê hoe of tot in watter mate daardie kwartminuut hom verander het nie. Miskien nie so baie nie. Hy is, en was waarskynlik nog altyd, ʼn hardgebakte klein bliksem. Ek, daarenteen, het in daardie paar sekondes geweet dat dit my sou verander; dat ek innerlik teen ʼn helling afgegly het waarteen ek nie weer sou kon opklim nie, dat ek onskuld wat ek nie geweet het is deel van my nie, verloor het, so seker en so onherroeplik soos ʼn meisie wat haar maagdelikheid aflê.

Van die vyf insittendes het Ninja drie doodgeskiet en een se kakebeen afgeskiet, sy handpalm vergruis en ʼn hap uit sy heupbeen geblaas. Ek sal dit nooit teen hom hou nie.

Nie dat daar tyd was om enige emosies te ontleed nie, want die geveg het nou tot ʼn volgende fase gevorder.

Die bussie het kort op die hakke van die Ford deur die hekke gevolg en botweg vasgesteek toe die Merk Vier die bakkie gegaffel en omgestoot het. Die bestuurder het net ʼn oomblik gehuiwer: Die pantserkar was dwars, reg voor hom en, seker in ʼn poging om sy makkers in die F250 te beskerm, het hy die Mercedes-Benz vorentoe laat spring, midskeeps in die pantserkar vas. Die Merk Vier is koplomp en die wielsporing nie baie wyd nie, maar dit weeg meer as ses ton en die staal is dik en sterk. Die bussie se aanloop was te kort en daarom was die trefslagspoed te min. Die pantserkar se regterwiele het ʼn paar hande hoog van die grond af gekom, maar die slag was nie hewig genoeg vir dit om om te val nie. Vir ʼn paar oomblikke het die bussie se agterwiele teen die teer gemaal en toe alle vastrap verloor.

Joachim was in die pantserkartoring en hy het dit na die slag na regs geroteer. Die kanon en die masjiengeweer was trompop voor die bussie se windskerm. Joachim het die kanon se fopknal getrek en die vlam het gegryp na die insittendes. Dit was ʼn skadelose knal, maar dit moes vreesaanjaend gewees het op so ʼn  kort afstand, en die bestuurder, heel begrypbaar, het die voertuig laat vorentoe hink en vrek.

Daar was weer ʼn knal en toe nog een, maar dié keer was daar niks speels daaraan nie. Joachim het die Lupara teen sy gesonde skouer gebring, die hane teruggetrek en albei lope op minder as twee meter op die windskerm afgevuur. Twee vlammende slae in die nag, die verskrikking van werktuiglike dood in die nag; daardie twee kort plukbewegings op die sneller en daar is ewige, verskriklike gevolge wat nooit herroep kan word nie.

Die uitwerking was brutaal. Die eerste lading loodhael het die windskerm voor die bestuurder verkrummel en hom vol in die gesig getref en daarvan ʼn trapsel van been, vel en vleis gemaak. Die tweede skoot het bo-oor die middelste voorsitplekpassasier gegaan, want hy het die gesonde verstand gehad om skuins te val na die kanonskoot. Die tweede skoot se lading is deur twee insittendes op die eerste agtersitplek gedeel, die eerste een noodlottig in die borskas en die tweede een in die boarm en pektorale spier.

Tot hier het ons omtrent alles reg gedoen en die inisiatief het aan ons behoort. Die swakste faset van Joachim se plan – en selfs nou weet ek nie wat ons anders kon gedoen het nie – was om die bedreiging in die bussie te neutraliseer. Ons wapens, selfs die Lupara en die blertsbalroere, was uitsluitlik bruikbaar oor ʼn relatiewe kort afstand, en selfs op optimumafstand was hulle nie opgewasse teen pistole en gewere nie.

Joachim het die drie kleurlingwagte – Dermot, Reginald, Tabitha – en Ylbaard aan die oorkant langs die muur opgestel sodat hulle teenaan die bussie sou wees wanneer dié ingejaag kom. Die plan was om die vensters aan die regterkant van die bussie met soliede glasveselballetjies stukkend te skiet en om die bussie dan met rissieballe te bestook. Dié ammunisie is gevul met ʼn rissiepoeiersamestelling wat in ʼn wolk op kontak oopbars. Enige persoon in die onmiddellike omtrek word oorval met ʼn pynigende brandgevoel. Die stof reageer met enige vog en dit laat ʼn mens voel of jou oogballe borrel en enige sweetkolle skroei.

Die blertsbalelement het nog voor die krisismoment ʼn kwart van hulle vermoë verloor. Dermot, die wag, het met sy rug teen die muur geleun, sy oë toegepers, sy lippe bewend en sy kop agteroor. Toe die F250 sy aanloop begin het, het hy gekreun, gevloek, sy blertsbalroer neergegooi, om die muur gespring en in die nag weggevlug, aan die nael, sy arms hoogwapperend in verskoning en verweer. ʼn Flitsligstraal uit die bussie het op hom geval en ʼn sekonde later het ʼn skoot hom in die rug getref. Hy het skerp vooroor geval, asof hy oor ʼn pootjiedraad gestruikel het, plat op sy maag en borskas. Gedryf deur ʼn allesverterende vrees, pleitgillend, het hy homself vorentoe getrek met sy arms want sy ruggraat was gebreek. Nog ʼn skoot het sy regterskouerblad gebreek, en toe was die bussie agter die Ford aan halflyf deur die hek.

(Ons het hom later op die sypaadjie gevind. Hy het nog gelewe en ons het hom so gemaklik as moontlik probeer maak, maar hy is skaars ʼn halfuur later dood.)

Dit was nie nodig om die vensters aan die regterkant met die blertsbalroere te probeer stukkend skiet nie. Die een in die oopglydeur was oop en Reginald het nadergestaan en daarin begin skiet. ʼn Sekonde later was Tabitha skuins agter hom, verskrik maar verbete en hulle het soveel en so vinnig geskiet as wat hulle vingers die snellers op hulle saamgeperstewindwapens kon trek. Ylbaard het genoeg denkvermoë oorgehad om Dermot se wapen op te raap en saam te skiet.

Die balletjies het in ʼn swerm deur die oop venster getrek. Die eerste vyf koeëls in elke blertsroer was glasvesel. Hierdie balletjies kan die pleister van ʼn buitemuur af slaan op kort afstand en dit rig aansienlike trauma aan vleis en been aan. Daarna bars die rissieballe in digte wolkies binne die bussie.

Twee mans en ʼn vrou staan op kortafstand, wydsbeen en vooroorleunend, en skiet na ʼn gebotsde bussie vol kwaadwillige mans. Hulle skree en die blertsroere stamp die ronde ammunisie met venynige spoeggeluide uit.

Binne die wa vloek mans, hulle skel en dreig en dan begin een terugskiet met ʼn pistool; enorme knalle en draakvlamlemme wat deur die donker steek.

“Ag nee!” sê Tabitha hard, moedeloos, draai om en strompel ʼn paar treë en gaan kniel stadig.

Die gety het op daardie oomblik gedraai.

Dit was nooit die plan dat die blertsroerseksie langs die bussie in die hek sou staan en vuisslaan met gevuurwapende rampokkers nie.

“Reggie!” skree Ylbaard, kom.

Die wag, oë groot, hou aan skiet tot die groot motorfietser hom aan die skouer gryp en wegruk. Die twee storm langs die muur af en op pad kry elkeen van hulle die knielende Tabitha aan die arms beet en sleep haar vyftien meter weg, haar voete slepend oor die teer, tot agter hulle stelling, ʼn lae muurtjie wat hulle met lessenaars uit die kantoor en los betonmuurpanele binne minute voor die geveg aanmekaargeflans het.

Daar het Tabitha op haar sy gaan lê, haar buik vasgehou en gekerm. Reginald en Ylbaard sak langs haar neer.

“O hel!” roep Reginald. “Is jy geskiet? Is jy geskiet?”

Tabitha kreun en wriemel.

Ylbaard loer oor die lae skans.

“Hoe gaan ons hulle nou stop?” vra hy sonder om ʼn antwoord te verwag.

Die glasvesel- en rissiebalaanslag op die bussie was tot in ʼn mate suksesvol. ʼn Klompie insittendes het straf van die harde balletjies verduur en die Mercedes-Benz is gevul met wolkies rissiepartikels wat in ʼn bank traangas saamdryf. Daar was egter ook ʼn ontsnaproete dadelik tot hulle beskikking: Die twee regop stertdeure. Dis binne sekondes oopgegooi en hulle stroom hygend, proesend, niesend en briesend uit die voertuig.

Die drie voertuie is soos ʼn Sjinese bloklegraaisel teen mekaar met die Merk Vier loodreg teen die omgeslaande Ford en die bussie met sy snoet teen die midderif van die pantserkar. Daar is ʼn nou gaping aan die regterkant van die bussie deur die hek en ʼn veel wyer een aan die linkerkant. Tien man het uit die bussie gekom; vier het na links verdeel en ses na die ander kant. Nie almal van hulle het vuurwapens nie, en dié wat daarsonder is, is met die gewone versameling slaan-, steek- en kapwapens toegerus.

Met Ninja voor die Ford vir sy slagtingwerk, is net ek en Lance in posisie om die regtertak van die stormloop te stuit en hierdie keer was hy ʼn tree voor my. Hy het iewers op die grond ʼn kortlooprewolwer in die hande gekry en het by die hoek gaan staan en die vier skote daarin leeg geskiet op die aanstormende viertal en ʼn groot totaal van een getref, reg in die voorkop. Die man se bene en lyf het onder hom ingevou toe hy val.

Die ander drie het instinktief omgesit en terug om die bussie beweeg, instinktief daarop bedag om die voertuie tussen hulle en Lance se koeëls te hou.

Die knerspunt van die aanval is nou aan die linkerkant van die bussie. Ons situasie is desperaat. As genoeg van hulle die weerstandpunt kan oorsteek, kan hulle agter ons uitsprei en genoeg afstand tussen hulle en elkeen van ons bewerkstellig.

En, vuurwapens in die hand, is die regte afstand al wat hulle nodig het om elkeen van ons uit te wis; dan is daar niks wat ons daaraan kan doen nie behalwe om te kies of ons vloekend, skellend, woedend of gelate sal sterf.

Die geveg was in die weegskaal en dit wou lyk asof die swaar hand van die Noodlot op ons teenstanders se balkie gerus het.

Die volgende paar sekondes sou bepaal of daar ooit ʼn Maarskalk sou wees.

(Lees vervolgens Bodem boek II, 16.)

Oproeriges vas by Brits, polisie skiet kind by Tzaneen

burningtyresDie polisie in Noordwes, het Dinsdag vyf verdagtes in hegtenis geneem by Brits, in Majakaneng Village naby Mooinooi vir brandstigting, kwaadwillige beskadiging van eiendom, intimidasie, aanranding en openbare geweld.

Die inhegtenisneming volg na ‘n intensiewe ondersoek oor gevalle wat gedurende Majakaneng-oproer op 27 en 28 Februarie 2014 geregistreer is.

Van die vyf verdagtes, staar een ‘n aanklag van openbare geweld in die gesig, nog een brandstigting, terwyl die ander drie ​​tereg staan op aanklagte van brandstigting, kwaadwillige beskadiging van eiendom, intimidasie, aanranding.

Die verdagtes se ouderdomme wissel van tussen 23 en 28. Hulle sal almal Woensdag in Brits-landdroshof verskyn. Ondersoeke rakende die saak duur voort.

Intussen is ‘n sewejarige swart meisie na bewering deur die polisie geskiet en beseer in oproer by Lorraine buite Tzaneen in Limpopo.

Dit volg nadat inwoners Sekororo paaie met klippe, brandende bande en ander voorwerpe versper het.

Die inwoners betoog oor ‘n beplande winkelsentrum in die gebied. Verskeie mense is reeds vir openbare geweld in hegtenis geneem.

Die kind is met ‘n kopbesering in die hospitaal opgeneem, maar is glo in ‘n bevredigende toestand.

Paaie na 25 dorpies in die gebied is steeds versper.

Bodem boek II, 14: Die goddelose

bodemII‘n vervolgverhaal deur Gustav Venter

Bodem I is reeds volledig.

Lees eers Bodem boek II, 13.

Ek wag vir die aankoms van die goddeloses met ʼn graaf in die hand en ʼn jagmes aan my sy. Dit was ʼn geskarrel vir wapens van die oomblik wat Joachim die laaste instruksies uitgevaardig het. Die aangewese oord om slaan- en steekgoed te vind, was die gereedskapstoor en dit is presies waar ek my graaf gekry het, ʼn eenvoudige tuinspitgraaf met ʼn plat, reghoekige lem, maar die gewig daarvan voel goed en met die lem aan die punt van die steel het dit ʼn goeie balans vir ʼn swaaihou.

Joachim het sy karige mag verdeel en aan weerskante van die gapende hek opgestel.

“Maak my kwaad!” fluister Ninja, die verwoede klein motorfietser vir sy lang vriend Lance, nie dat ek gedink het hy het enige aanmoediging nodig om sy humeur te verloor nie; nie nadat ek gesien het hoe hy die Volkswagen vroeër die aand in ʼn frustrasiebui betrek het nie.

Hy beklou sy wapen van keuse, ʼn goeie ou tradisionele piksteel.

“Hoe moet ek jou nou kwaad kry?” fluister lang Lance terug. “Moet ek jou moer?”

“Moer aan my en ek moer terug!”

“Nou hoe dan?”

“Dink aan iets!”

Die drie van ons staan met ons rûe styf teen die muur, vyftien meter van die opening af. Ek sou verkies het om nader aan die hek te wees sodat ons die geveg vinniger kan betree. Die enigste kans wat jy met slaanwapens teen skietgoed het, is om so gou as moontlik teenaan jou teenstander te kom. Hoe groter die afstand, hoe groter die voordeel wat vuurwapens bied, maar Joachim was vasbeslote oor waar ons stelling moet inneem.

Lang Lance verplaas sy klouhamer van sy linkerhand na sy regterhand en blaas op sy dominante hand se palm teen die sweet. Ek weet hoe hy voel. My maag is ʼn stywe, harde knop en met gereelde tussenposes voel dit of my hart ʼn verdieping of twee in my borskas val en dan vinniger klop en my asem is vlak, bo in my longe.

“Die eerste kans wat ek kry gaan ek jou suster spyker!” verklaar hy aan Ninja.

“Jy doen alreeds.”

“En dit maak jou nie kwaad nie? Jy weet ek is gehang soos ʼn lokasiedonkie.”

“Jy’s met haar getroud, jou moer! Nee, dit maak my nie  kwaad nie. Dit maak my gril, maar nie kwaad nie.”

“Ek gaan jou ma spyker.”

“Ek wil by wees as jy dit probeer.  Sy eet kalfies soos jy vir brekfis.”

“Jou ma se Chihuahua?”

“Shelley is reggemaak.”

“Hoekom is dit so moeilik om jou vannag kwaad te maak?” neul Lance.

“Jy probeer nie eens nie!”

“Ek kan vir jou sê ek gaan vir Schalk Burger spyker, maar jy weet ek kan dit nie doen nie, so ek gaan vir Willem Alberts bel en vra hoe dit voel.”

“Nou gaan jy te ver!”

“Nee, regtig, ek hoor hy doen dit elke keer wat die Haaie die WP opmoer. Hulle sê Schalk maak sulke varkgeluidjies elke keer wat Alberts hom vooroor oor ʼn bankie in die kleedkamer buig.”

“Dis ʼn blerrie groot lieg! Schalk sal nooit, nooit…”

“Oink, oink!

“Hulle sê Willem Alberts het ʼn pyp so dik soos ʼn olifantslurp en dit hang op sy knieë.”

“Hou nou op! Ek waarsku jou.”

“Oink!”

“Lance, sê dit nog eenkeer, ek sweer, ek sweer op my pa se graaf, ek bliksem jou met hierdie piksteel.”

“Jy het gesê ek moet jou kwaad maak!”

“Jy kon vir Schalk uit dit alles gelos het!”

“Julle! Bly stil!” snou ek in ʼn fluisterstem.

Iewers in die pad af begin ʼn groot dieselenjin rammel en stemme roep in die nag. Onmiddellik, ook teen die muur oorkant die hek van ons, draai die Merk Vier se enjin oor en begin luier. ʼn Gespanne Dennis is agter die stuur en Joachim is in die toring en hy het afgesak sodat net sy kop uitsteek, want die pantserkar is net-net laer as die hoë betonmuur.

Ek kyk na my regterkant waar Micki agter ʼn asdrom skuil. Nadat ek gehoor het watse funksie Joachim vir haar in gedagte gehad het, het ek die asdrom binne minute met sand gevul. Solank sy daaragter bly, sal geen kleingeweerkoeël haar kan tref nie.

Hoofligstrepe val oor die klam, swart teer van die pad buite die perseel.

“Staan by!” sê ek. “Hier kom hulle.”

“Weet jy wie is op daai lorrie?” sê Lance. “Willem Alberts.”

“Dit lieg jy!” sis Ninja.

“Ek sweer!

“Oink, oink!”

ʼn Gegrom ontstaan in die kort Ninja se borskas.

Ek versterk my greep op die graaf se steel.

Die geluid van die twee aankomende voertuie styg vinnig in volume. Hulle is by die buurperseel, werk ek uit, nou langs ons sʼn, by die hek…

Die voertuie versnel en beweeg by ons hek verby, eers die Ford en sekondes later die bussie.

Iemand agter op die Ford het ʼn sterk lig en dit vee oor die naambord bo ons koppe.

Die oomblik wat die groot trok by ons verbysleep, spring die Merk Vier vorentoe en rem skerp na ʼn paar meter net toe die bussie oorkant die hek is. Die pantserkar skarrel agteruit en hou weer stil, enjin luierend.

“Hulle het verbygehou!” sê ek verlig en oorkant ons, agter die Merk Vier sê Tabitha: “Prys die Jirre!”

My verligting en haar lofprysinge is voortydig. Buite sig maak die F250 ʼn wye U-draai tot aan die anderkant van die pad. Die hoofligte skroei deur die hekgaping en val op die drom waaragter Micki voor die kantoor skuil. Die Ford kom onmiddellik oor die pad na die perseel gerammel, nader, nader, vinnig nader. Aan ons linkerkant blêr die bussie se toeter en sy ligte dompel en spring weer regop dwarsoor die Ford se baan.

Ek hoor duidelik vir Joachim as hy vir Dennis beveel: “Nou!”

Die Ford se bonkige bulneus stoot deur die hek en die voertuig is donkerblou, hoog op breë wiele. Agter die drom skakel Micki die groen dwarrellig aan en skyn vol daarmee op die Ford se windskerm en op daardie presiese oomblik tref die Merk Vier se volle 6,3 ton die bakkie op die pilaar tussen die dubbelkajuit se voor- en agterdeur met ʼn gruwelike frommelgeraas.

Die bakkie se linkerwiele skop kant toe op, maar die voorwaartse momentum vat dit nog ʼn meter of wat by die pantserkar verby, maar die Merk Vier bly verbete op die aanval, soos ʼn swartrenosterbuksie wat ʼn olifant in die sy karnuffel. Die eerste fase van Joachim se plan is vir ʼn paar oomblikke in die weegskaal, en dan tuimel die groot bakkie op sy sy en saai die bemanning op die bak oor die werf.

Net voor ek begin skree, hoor ek Ylbaard se uitroep aan die anderkant van die hek.

“Kom hier!” gil hy. “Waar gaan jy heen?”

“Kom!” gil ek vir Lance en Ninja en daarna skree en skree en skree ek net. “HAAAAA!”

Of hulle kom, weet ek nie. Ek haal die graaf oor en storm na die ongelukstoneel. Voor my is dit ʼn toneel van algehele verwarring, met geskokte figure wat rondlê of onseker steier. ʼn Man kom half regop en ek swaai die graaf na hom, maar tref hom nie vol teen die lyf nie. Ek trek terug en swaai wild van regs na links en tref hom teen die kant van sy kop met die platkant van die graaf. Hy waggel en sak op sy knieë neer. Dié keer mik ek beter en trek die graaf bo my kop op en kap soos ʼn laksman. Die snykant van die graaf keep diep in sy skedel in en die skok van die hou byt deur die steel in my hande. Ek ruk die lem los en die man kantel slap weg van my af.

Oorkant my, teen die omgeslaande bakkie se kajuit sit ʼn man met ʼn pistool in sy hand. Hy kry een skoot losweg in my rigting afgevuur en ek is styf van die skrik, heeltemal seker dat ek nie die ses, sewe meter na hom kan oorsteek voordat hy weer skiet nie, so ek gooi die graaf na hom en storm agterna. Die graaf tref sy skietarm en die volgende skoot is iewers hoog die naglug in. Daar is geen manier dat ek hom gaan toelaat om homself te verstewig vir ʼn meer akkurate skoot op my nie en ek storm agter die graaf aan. Met my tweede tree gly my voet op die los teer en ek lanseer myself kop eerste in sy rigting.

Ons kom heftig bymekaar en ons koppe bots skerp, hard, en ek val langs hom. Hy ruk homself weg van my om vir homself ruimte te maak om sy pistool op my gerig te kry, maar hierdie is nou my gebied; hulle kon net sowel ʼn mengelgevegkrythok om ons gespan het. Ek kom agter hom in, skop my bene styf agtertoe en my skoensole grou teen die teer terwyl ek my linkerarm om sy borskas trek en sy regtervoorarm beetkry. My regterarm slaan ek om sy kop en gryp sy linkeroor en doen my bes om dit af te ruk met my voorarm oor sy neus.

Hy grou en snork terwyl sy bene rukkerig voor hom skop.

Ek buig sy voorarm buitentoe en skud dit hewig totdat hy die pistool laat val en oombliklik laat los ek hom en versit my greep, dié keer met my linkerarm om sy nek terwyl ek sy kop met my regterhand na regs trek, sy nek gebuig oor my linkervoorarm.

Hy spartel hewig vir ʼn oomblik, gryp my voorarm met albei hande, maar ek spandeer elke dag ure in die gimnasium of op ʼn visserskuit om vis te trek en ek is net heeltemal te sterk vir hom. Ek sou hom so kon uitsit, maar dit sou net te lank gevat het, so ek laat los sy kop met my regterhand, trek die mes uit die skede aan my sy. Die verskriklike omvang van wat ek gaan doen, laat my net vir die kleinste oomblik huiwer en dan steek hom so hard as wat ek kan skuins van agter en met die lem teen ʼn effense hoek na bo, reg in die ribbekas aan die rug se kant.

Hy gil hard en kerm dan pateties. Sy lyf trek styf en sy hakskene kap teen die grond. Ek trek die mes uit en kap dit weer hard in, dié keer onder die borsbeen en hy word slap.

Voor my het Ninja ʼn man met sy bofbalkolf platgeslaan en ʼn tweede een op die grond se skedel verbrysel.

Lance, ʼn aanvaller en dié se geweer is in ʼn steierwals betrokke, vingers in mekaar se gesigte en Lance kan nie sy arm teruggetrek kry om sy opponent met sy klouhamer te klop nie en die skut kan nie sy geweer los kry om te skiet nie. Uiteindelik ruk die aanvaller homself half los, stamp sy hand se palmhak onder Lance se ken in en die twee verdeel heeltemal. Die geweer kom op, maar teen die tyd kom ek van agter af by die aanvaller, gryp sy hare en ruk sy kop agteroor en dryf die mes se lem in die kruising van skouers en nek in. Hy word slap, asof al die senings in sy lyf gesmelt het en hy sak grond toe, ʼn velsak vol bene en vleis.

Die hewige bakleiery het seker nie meer as ʼn minuut geduur nie. Ek het drie manne uitgewis en Ninja twee. Net een van die bakbemanning bly oor, en hy is erg beseer in die ongeluk. Nou probeer hy oor die grond wegseil en ek sien in die dowwe lig hoe Ninja agter hom verskyn en dan verpletter skote die naglug. Ninja het agter die man gaan staan, ʼn AR 15-stormgeweer wat hy opgetel het met een hand, soos ʼn pistool, skuins na onder voor hom gehou en die sneller getrek. Die skote stik teen die man se rug op en sy lyf krul na bo, bly so vir ʼn oomblik en dan is hy ook slap.

Ek, Ninja en Lance het ons deel van die worsteling gewen, en vinnig ook, want ons het die voordeel van die verwarring wat na die skok van die Merk Vier se aanslag ontstaan het, uitgebuit.

Die slag is egter ver van gewonne. Dis ʼn aksioma dat selfs die beste slagveldplanne dit net oorleef tot die eerste kontak met die vyand. Daar was niks met Joachim se plan verkeerd nie; inteendeel, hy het instinktief die goddeloses se optrede reg voorspel en het vindingryke planne gemaak om dit teen te staan.

Ek kyk om na die Ford wat op sy sy lê. Die enjin hik en word stil. En aan die anderkant daarvan veg verbete mense met blertsbalroere, flitsligte en misleiding vir hulle lewe teen verwoede aanvallers wat tot die tande gewapen is.

(Lees vervolgens Bodem, boek II, 15.)

Bodem boek II, 13: Die boerpot

bodemII‘n vervolgverhaal deur Gustav Venter

Bodem I is reeds volledig.

Lees eers Bodem boek II, 12.

Die wagte, Reginald en Tabitha, en drie van die motorfietsers het binne minute teruggekeer, kwetterend soos vinke, grootoog en opgewonde, met ʼn 12,5-kilogramsak mieliemeel en ʼn inkopiesak met ses blikkies boeliebief en ses blikkies tamatie-en-uiebredie. Ylbaard het beheer van die kokery geneem en ʼn groot aluminiumpot water op ʼn gasplaat op die ontvangstoonbank aan die gang gehad.

“Broe’!” sê Lance, die lang motorfietser uitasem toe hulle met hulle skatte opdaag. “Vannag fees ons! Ons fees diep!”

“Wat het julle?” vra Ylbaard.

“Boeliebief, broer, en sjêba.”

“Julle die mieliemeel onthou?”

“Broe’!” sê Lance geskok. “Dis soos om te vra of ek die baaik onthou het op ʼn brekfis run.”

“Ek vra net, want julle Kapenaars het mos iets teen goeie kos.”

“Pap? Broe’ ek eet vannag die styfste stywepap, ek is so honger, dat die souse so teen my ken afloop, en dan eet ek die sak waarin dit gekom het en dan eet ek die kar waarin die sak gekom het.”

“Jy nie van die Kaap nie?” vra ek vir Ylbaard.

“Vrystater, ek,” sê hy en vat die sak by Lance en sny die hoek van die geweefde plastieksak weg. “Kroonstad.”

“Moenie dat hy jou spin nie, die outoppie,” sê Lance. “Hy het tiet gedrink op Kroonstad, maar hy is al so lank hier, hy het gatsby’s verkoop aan Van Riebeeck se matrose. Hy is langer as ek in die Kaap en ek is in Goodwood gebore!”

“Ek het my diensplig gedoen in die lugmag,” sê Ylbaard. “Youngsfield. Ek was jonk en skraal. Sy was klein en fyn. My pelle het gesê sy gaan soos haar ma lyk.”

“Wat nie so fyn en klein was nie?”

“Ek het net gelag. As jy jonk is, gaan jy mos vir altyd leef.”

“En sy nooit soos haar ma lyk nie.”

“My pelle was reg. Maar toe is dit te laat.”

Hy hou die meelsak onder sy linkerarm en laat ʼn straal mieliemeel deur die stoomnewels in die pot val terwyl hy dit in die kolkende kookwater met die agterkant van ʼn lang houtlepel inroer.

“Kroonstad het baie om voor te antwoord,” sê Micki. “Dit moet iets in die water wees, maar Kroonstad het vir ons Max du Preez, Antjie Krog, André Saayman en Abel Pienaar gegee.”

“Ek weet wie ou Max is,” sê Ylbaard, “en van  Antjie Krog het ek al gehoor. Die ander twee nie so baie nie. Maar as ek so na jou luister, dink ek jy is nie erg oor hulle nie.”

“Liberale gespuis!” sê Micki driftig.

Gespuis? Ek glimlag. Wat ʼn keuse vir ʼn uitdrukking.

“Ek dog ou Max het sy ghoene agtermekaar?” vra Ylbaard.

Hy sit die sak neer en begin om die pap woes te roer.

“Max du Preez!” sê Micki. “Dan is daar darem twee wat so dink. Jy en Max. Jy sou van beter geweet het as jy net die moeite gedoen het om praag te lees.”

“Moenie te kras op Kroonstad wees nie, mooiste,” sê Joachim. “Die dorp sal vergoed vir sy skande.”

“Met hom?” Micki knik haar kop in Ylbaard se rigting.

“Hy weet darem hoe om pap te maak,” sê Joachim. “Dis ʼn begin.

“Maar Kroonstad het nie net ons vriend vir die beskawing gegee nie.

“Ek ook kom van Kroonstad.”

“Werklik?”

“O ja. Tot anderkant die landbouskool uit.”

“Jy is dan so… Kaaps?”

Joachim lag.

“Ek dink in jou oë het my ridderpantser so pas in blik verander en my wit perd in ʼn donkie.

“Wat is dit met julle Kapenaars dat julle dink uitnemendheid is beperk tot suid van Worcester?”

“Nee, dis net… ek kan jou net nie in Kroonstad sien nie.”

“Dit klink soos ʼn kompliment, of nie.”

“Maar wat van die toneel- en televisieding?”

“Ek het ʼn triomf in matriek met die skoolkonsert gehad. Hamlet in Afrikaans. ‘Omelet, omelet, ek’s jou pa se spook!’

“ Een ding het na ʼn ander gelei, en teen die tyd wat ek begin besin het oor my plek in die wêreld, was ek besig om drama te swot.”

“Maar jy hét in die Kaap geëindig!” dring Micki aan.

“Soos ons in ons vriend se geval was daar ʼn vrou betrokke, maar anders as in sy geval het ek haar Kaap toe gevolg.”

“Solank sy ook so dik is soos… Ylbaard se skoonma.”

“O, soos ʼn betonmenger!” sê Joachim, en dit is ʼn infame leuen. Ek het die betrokke voormalige mevrou Bekker ontmoet en in haar vroeë vyftigs sal sy nog steeds mans helfte van haar ouderdom laat mompel wanneer hulle aan haar voorgestel word.

Ylbaard se pap is skaflike krummelpap met klein, stywe klontjies. Nadat dit genoeg gestoom het, gooi hy die boeliebief en bredie in ʼn groot pan en verdun dit met water. Minute later is elkeen van ons oor borde pap en boeliebiefbredie gebuig. Luigi se basiliekruidpesto is net ʼn aangename herinnering en die eenvoudige kos is soos ʼn warm liefkosing in my binnekant, meer as net ʼn heilsame maaltyd, maar ʼn tikkie kosbare normaliteit in ʼn nag van grusame abnormaliteit.

Ons het woordeloos en met groot genoeë geëet daaraan toe die wag, Dermot, die deur wyd oopslaan en inbars. Hy kyk rond totdat hy vir Joachim in die dowwe lanternlig sien.

“Jy moet kom!” sê hy.

“Die rede?” vra Joachim bedaard.

“Daar… gebeur iets!”

“Jood?” sê Joachim.

Ek sit my bord sonder ʼn oomblik se huiwering neer, kom op my voete en volg vir Dermot na buite.

Dit is verbasend windstil, asof die nag asem ophou, maar daar is nuwe naggeluide: Die gedreun van voertuigenjins, krete en dan die tromslae van skote nie ver van ons af nie. Ek en Dermot draf oor die lang staalhek op die grond na die wye gaping in die voorgegotebetonmuur waar dit was. Ons loer om die muur en sien ʼn groot bakkie, waarskynlik ʼn dubbelkajuit-Ford F250, en ʼn 20-sitplek-Mercedes Benz-bussie op die punt van die blok. Die Ford is agterop vol driftige figure en manne hang by die bussie se vensters uit.

Die voertuie draai dwars en hulle hoofligte val op die hek van ʼn perseel aan die oorkant van die pad. Die kantore is oopgebreek en stukkende meubels en rommel lê in die parkeerterrein. Na ʼn minuut stoot die voertuie terug en kom in die pad af in ons rigting en swenk dan skerp na ʼn besigheid twee persele van ons af. ʼn Stem vanuit die perseel daag hulle en dan, tot my yskoue skok, is daar ʼn vlammeflits bo die kajuit van die groot bakkie en ʼn sarsie skote knal. ʼn Gil word kortgeknip en die Ford spring vorentoe en daar is ʼn metaalgeknars wanneer dit deur die hek bars. Die bussie volg kort op die bakkie se hakke.

“Wat is daar?” fluister ek vir Dermot.

“Bodyworld Panel Beaters.”

“En langs ons?”

“Dairylife.”

Wat ʼn groot suiwelverspreider dwarsoor die Kaap is (was!)

Ons draf terug na die kantoor.

Terwyl die res op tande kners en frons, duidelik senuweeagtig, selfs vreesbevange. Joachim aan die ander kant,  kom voor asof hy aangeskakel is. Hy sit vooroor op die lessenaar en sy ooglede is ver teruggetrek sodat sy oë skerp en wakker voorkom.

“So, hier is die situasie,” sê hy. “Help my reg as ek iets verkeerd verstaan.

“Ons het ʼn bende met ten minste een, waarskynlik meer, vuurwapens. Hulle is op ʼn plundertog en hulle modus operandi is eenvoudig: By ʼn plek wat belowend lyk, jaag hulle eenvoudig in, skiet voor die voet, breek in, vat alles wat na waarde lyk, en ry dan weer.

“Op die oomblik is hulle by ʼn paneelklopper. Tussen hulle en ons is ʼn melkverspreider. By die paneelklopper is daar heelwat om te stroop. Dit behoort hulle tussen vyftien minute en ʼn halfuur besig te hou. By die melkery, glo ek, is daar min van waarde oor. Dan is hulle by ons. Skathuis! Hierdie is die boerpot. Hulle gaan nie hier verbyry nie en ons moet aanvaar hulle gaan alles en almal voor die voet skiet.

“Ons het drie keuses, soos ek dit sien. Ons sit alles af, kruip weg en hoop hulle gaan verbyhou. Dit lyk vir my na ʼn swak plan. Bo die ingang is Citadel se naam in sesvoethoë letters geskryf.

“Keuse twee: Ons kan vlug. Maar waarheen? En is ons bereid om alles wat ons hier het op te offer? Ek sou sê, nee.

“Dit bring ons by die enigste werklike keuse.”

“Ons hou hulle hier uit?” vra ek.

“Dis reg.

“Ons het ʼn paar uitdagings. Ons het net een vuurwapen en ʼn paar blertsbalroere.”

“Hè?” sê Ylbaard.

“Paint-ball guns,” help ek hom.

“Ons het ook twee voertuie,” sê Joachim. “Ek tel nege weerbare mans.”

“Het jy my getel?” vra Kip, die man wie se ribbes ek gebruik het.

Micki het ʼn stywe verband om sy middeborskas gedraai, maar hy is steeds bleek en dit maak hom ooglopend seer om asem te haal.

“Ek het nie,” sê Joachim. “Jy is krukkelysmateriaal.”

“Tel my,” sê Kip tussen geknersde tande deur.

“Goed,” sê Joachim. “Dankie, mater.

“Jood, hoeveel van hulle is daar?”

“Uhm, ek kan nie presies sê nie. Kom ons sê vyf voor in die Ford, nog so agt agterop en miskien twintig in die bussie. So, wat is dit? Drie-en-dertig?”

“Dit gaan interessant raak,” sê Joachim. “Tien teen dertig.”

“Daar is ek en Tabitha ook,” sê Micki saggies.

“Tien man plus twee vroue,” sê Joachim. “My dier, ek wil julle nie in die middel van ʼn geveg hê nie, maar miskien kan ons vir julle werk uitdink.”

Reginald steek sy hand op soos ʼn skoolkind met ʼn vraag en Joachim knik in sy rigting.

“Wat van die kanon en die masjiengeweer op julle kar?” vra hy.

Joachim trek sy oë groot en grynslag paaiend: “Alles net effekte, mater. Ek’s bevrees jou blertsbalroer is baie dodeliker as my 37 millimeter wat net geraas en vonke kan maak.”

“So jy’t vir my gelieg?”

“Nee. Dit was nie ʼn leuen nie. Dit was misleiding.”

“En die verskil is?” vra Micki.

“Mens lieg in vredestyd en mislei in oorlogtyd. Lieg is ʼn euwel, maar misleiding is die goeie bevelvoerder se plig.

“Luister! Genoeg daaroor. Ons moet ʼn plan beraam en ons moet dit vinnig doen.

“Ons moet eers probeer vasstel wat die vyand gaan doen. Ek dink dit is maklik genoeg om te raai. Hulle gaan die oop hek sien, hulle gaan die teken sien en dan gaan hulle eenvoudig hier injaag, die Ford voor en dan gaan hulle uitstap, waarmee ek bedoel hulle gaan die voertuie verlaat en voor die voet skiet.

“Nou goed, ons voordeel is dat hulle ons nie kan verras nie. Ons weet waar hulle ons gaan aanval en ons weet hoe hulle dit gaan doen.”

“So, hoe stop ons hulle?” vra Ylbaard. “As ons gou maak, kan ons die hek weer hang. Miskien dit blok met van die leë vraghouers!”

“Nee!” sê Joachim. “Ons het nie genoeg tyd om ʼn behoorlike versperring op te rig nie, en as dit werk, moet hulle van taktiek te verander en ons weet nie wat dit is nie. Dit beteken ons het nie meer die inisiatief nie. Nee. Ons moet hulle toelaat om in te kom en dan moet ons hulle slaan, hard slaan, so hard en so vinnig dat hulle nie kan herstel nie.”

“Ja,” sê Dennis, “maar hoe?”

“Hulle moet deur die hek kom,” sê Joachim. “En hulle gaan die Ford gebruik. As ons die Ford kan uitskakel, is hulle planne onmiddellik in die war.”

“En die bussie?” vra Dennis.

“Solank die voertuig buite die perseel bly, het ons die inisiatief.”

“En hoe gaan ons dit doen?”

“Ons het die Merk Vier,” sê Joachim. “Die pantserkar.”

“Ma’ hy makeer ʼn kanon,” sê Reginald. “Jy’t self so gesê.”

“Nee, ek het nie. Hy hét ʼn kanon. Wat ons nie het nie, is ammunisie.

“Luister, nee, ons kan hulle nie skiet met die Merk Vier nie. Maar die kar weeg 6,3 ton en dis kliphard. Julle het gesien wat dit met die hek gedoen het.

“En ons hét die Volkswagen. Ons weet wat ons het. Nou moet ons dit net alles aanmekaar sit.”

Hy haal diep asem.

“Ek weet presies wat ons  moet doen,” sê hy.

Hier is twee dinge om op te merk: Dit het hom drie minute, niks langer nie,geneem  om die situasie op te som en op ʼn plan te besluit.

Meer merkwaardig nog: Ons het hom sonder huiwering geglo.

As jy wil weet wat van hom die Maarskalk van die Swartland gemaak het, daar het jy dit.

(Lees vervolgens Bodem, boek II, 14.)