Skrywer: Dan Roodt

Om rassisme te soek en te vind

rassisme_logodeur Leon Lemmer

‘n Tyd gelede is talle berigte plaaslik en in die buiteland oor die volgende insident gepubliseer: “Oprah alleged racism after a Zurich shop clerk said a $38 000 handbag was ‘too expensive’ for her; the store called it a misunderstanding” (Time, 26 08.2013, p 9). Dié berig verskyn onder die opskrif “Scandal”. Dit lyk asof geïmpliseer word dat die winkel verkeerd en Oprah reg het; dat die klerk se opmerking skandalig is. Myns insiens is dit veel eerder ‘n skande dat Oprah so ‘n nietige en heel moontlik heeltemal onskuldige of naïewe uiting wêreldkundig gemaak en rassisme genoem het. Sy het iets onbeduidends tot die uiterste misbruik om ‘n hou teen blankes in te kry; daardie mense aan wie sy by uitstek haar buitensporige rykdom te danke het.

As so iets aan ‘n blanke gesê is, sou geen haan daaroor gekraai het nie. Dit illustreer die benadeelde situasie waarin blankes hulle sedert die Tweede Wêreldoorlog bevind; dat die geringste aanleiding deur swartes misbruik word om van wittes slaansakke te maak deur hulle as immoreel en bedenklik voor te stel. In werklikheid is blankes die norm of maatstaf waarna die res streef. Omdat hierdie ideaal hoë eise stel en vir hierdie mense (dalk) onbereikbaar is (of sodanig lyk), word gepoog om die blanke met bv verbale vyandigheid van sy troon te stoot. Wat die blanke ook al doen, word onder die vergrootglas geplaas om, indien enigsins moontlik, daarin onregpleging teen swartes te probeer vind. Hoe meer die wittes vatbaar vir sulke insinuasies blyk te wees, des te meer militant word die aanslae. Daar word gepoog om die positiewe prestasies van blankes met negatiewe reaksies te neutraliseer.

Dit gebeur ook dat swartes in hulle anti-blanke veldtogte op die steun van misleide blankes kan staatmaak. Die teenoorgestelde gebeur selfde, want swartes vorm meesal ‘n verenigde front teen wittes. Eufemisties word dit “solidariteit” genoem en nie rassisme nie. Wanneer wittes egter ‘n politieke party soos Front Nasionaal stig om hulle belange te beskerm, word hulle deur bv Leopold Scholtz van rassisme beskuldig (Die Burger, 16 Mei, p 12).

Maar wanneer reageer polities korrekte joernaliste op ‘n berig soos die volgende? “Die ANC sal die koerante onthou wat teen die party standpunt ingeneem het in vanjaar se verkiesing. Só het Jackson Mthembu, ANC-woorvoerder, gister by Luthuli-huis aan die media gesê. ‘Julle het vir julself dié bed opgemaak. Nou moet julle daarop lê.’ … Mthembu het gesê die ANC het ‘n nota gemaak van watter publikasies teen die party standpunt ingeneem het en sal dit in die toekoms onthou” (Die Burger, 12 Mei, p 2). Dit is baie duidelik ‘n dreigement wat bv persvryheid verder aan bande kan lê. Dit toon ook dat dit nie om demokrasie en vryheid vir die ANC gaan nie, maar veel eerder om swart mag. Binne die ANC is daar geen werklike onderskrywing van demokrasie nie. Demokrasie is bloot as dekmantel of rookskerm gebruik om die politieke mag vir swartes te bekom.

Onder die opskrif, “Hoeveel bobjaan bloed in Wit are??,” skryf Francois Williams, ‘n bruine wat hom êrens in die Ooste bevind, soos volg: “Daar is geen twyfel dat daar meer as net ‘n skeutjie aapbloed deur die are vloei van vele Blankes nie. … Witmense het klas, ongetwyfeld, as mens net daai aapstreke en nazibloed uit hulle kan tap” (LitNet, SêNet, 9 Mei). Gestel ‘n blanke beweer dat nie-wittes bobbejaan- of aapbloed in hulle are het. Daar sal seker onmiddelik ‘n halfdosyn menseregtekommissarisse op hom toesak. Maar Williams kom skotvry daarvan af; soos diegene wat “Skiet die Boer” sing omdat dit glo deel van die ANC se tradisionele kultuur is. Gewoonlik word daar plaaslik vier etniese groepe onderskei: blankes, Asiate, bruines en swartes. By drie van hulle is daar benamings wat glad nie gebruik mag word nie omdat hulle as “rassisties” bestempel word. Net in die geval van die blankes is daar geen benaming wat hulle nie toegesnou mag word nie.

Tans is daar ‘n bohaai oor ‘n spotprent wat Primedia op Eyewitness News se webblad gepubliseer het. Die nuwe ministers word as narre uitgebeeld en diegene wat vir die ANC gestem het, word p-p-ls genoem. Die wysneus Max du Preez se kommentaar is: “Swart Suid-Afrikaners is hipersensitief oor enigiets wat as kleinerend of rassisties beskou kan word, of dit so bedoel is of nie” (Die Burger, 31 Mei, p 8). Du Preez se opmerking is volmaak in pas met wat hieronder mikro-aggressie genoem word. Keith Khoza, die ANC-woordvoerder, het gesê: “Die meeste van die 11 miljoen mense wat vir die ANC gestem het, is swart en die spotprent is uit daai perspektief geskets. Dit is ‘n spotprent wat die narratief dat swart mense nie vir hulself kan dink nie voortsit.” Klaarblyklik sou dit in orde gewees het as die meerderheid stemmers wit was en só uitgebeeld is.

Ek vra my af: Waarom mag blankes deurlopend verkleineer word maar swartes nie? Waarom word blankes deesdae steeds as bv slawe-eienaars en Voortrekkers uitgebeeld, terwyl swartes, bv ANC- en PAC-politici, polities korrek nie met plofstof, handgranate en AK-47-gewere voorgestel mag word nie? Waarom mag die verre geskiedenis van blankes as verwysingsveld dien maar nie die onlangse geskiedenis van swart “vryheidsvegters” nie? Vloek dit nie baie luid teen die waarheid deur Nelson Mandela as ‘n messias, ‘n verlosser, soortgelyk aan die Christus-beeld in Rio de Janeiro, voor die Unie-gebou uit te beeld nie? Laat Mandela se saluut van ‘n gebalde vuis nie meer reg aan hom as aartsgeweldenaar geskied nie?

Wat ek probeer aandui, is dat daar nie sprake van ewewig in hierdie saak is nie. Die blankes is in ‘n benadeelde posisie geplaas en word daar gyselaar gehou omdat valslik geglo word dat net blankes rassiste is. Byvoorbeeld, in die VSA word oor en oor beweer, ten spyte van al die bewyse van die teendeel, dat swartes nie tot rassisme in staat is nie. Slawerny, rasse-segregasie, apartheid, kolonialisme en imperialisme word sonder ophou voorgehou as toonbeelde van blanke rassisme, uitgaande van die veronderstelling dat swartes en ander nie-wittes, soos Arabiere, bv nooit slawerny bedryf het nie. Maar hierdie makro-“euwels” behoort grootliks tot die verlede. Omdat daardie “euwels” hulle slaankrag al hoe meer verloor, wend swartes hulle bykomend tot mikro-“euwels” ten einde blankes te diskrediteer.

John McWorther is ‘n swart dosent in Engels aan die Columbia University, New York City. Hy is rasgepreokkupeer en skryf oor onderwerpe soos slawerny, Black English, taalkreolisering en gays. In Time (14 April, p 15) is sy jongste artikel onder die opskrif, “Is ‘Microaggression’ the new Racism?” gepubliseer. Ten aanvang skryf hy: “In progressive politics, most of the action has moved on from the civil rights struggles to a focus on societal or ‘structural’ racism.” Dan kom hy uit by sy definisie van ‘n nuwe woord: “Microaggressions … are quiet, often unintended slights – racist or sexist – that make a person feel underestimated on the basis of color or gender.” Hy verskaf die volgende voorbeeld. “A student at McGill University [Montreal, Kanada] recently had to apologize publicly for the ‘microaggression’ of emailing a doctored video of President Obama kicking open a door … The image supposedly perpetuated a historical legacy of black men being portrayed as violent.”

Ons is dus hier weer midde in die Amerikaanse preokkupasie met ras en geslag. Hierdie video laat ‘n mens dink aan die Reitz-video wat op die kampus van die Universiteit Vrystaat gemaak is en waaroor daar so ‘n groot en myns insiens heeltemal onnodige bohaai opgeskop is. Dit is aangegryp as ‘n voorwendsel om wittes sleg voor te stel. As wittes die onderwerpe in daardie studentepret was, sou geen haan daaroor gekraai het nie. As die McGill-student ‘n wit Amerikaanse president of enige ander witte uitgebeeld het wat ‘n deur skop, sou daar ook geen noemenswaardige reaksie gewees het nie. Omdat Obama swart is, mag hy blykbaar nie met so ‘n nietige geweldsdaad geassosieer word nie. Die vraag is waarom dit skynbaar ontoelaatbaar geword het om swartes, ten spyte van al die bewyse, met geweld te assosieer. Ons weet dat bv die ANC se geweldstradisie deesdae verswyg word en dat die hedendaagse voortsetting van sodanige geweld tydens optogte, betogings en stakings sover moontlik gekamoefleer word. Maar is dit nie in die openbare belang dat geweld deur enige etniese groep ewekansig wêreldkundig gemaak moet word nie?

“The idea is that whites should now watch out for being microaggressors in the same way they learned long ago not to be racist in more overt ways. Importantly, the microaggressor is quite often a good person, the kind we assume is too enlightened to pop off with racist or sexist insults.” Let op hoe McWorther uitsluitlik wittes met rassisme assosieer. Ook dat swartes so goed was om die wittes te leer om nie (meer) openlik rassisties te wees nie. Ook dat al is sommige wittes in die swartes se oë goed, hulle nogtans deur swartes met mikro-aggressie getreiter kan/mag word. Dit is ‘n wen-wen-situasie vir swartes en ‘n verloor-verloor-situasie vir alle wittes; dus vir sowel dié wat pro- as anti-swart of neutraal is. Daar is geen uitkomkans nie. As jy wit is, is jy protensieel in die swartes se visier vir vernedering.

“The black journalist Touré [Neblett] has recounted, for example, being in a writers’ program in which he was asked by a prominent literary critic, ‘So why are you here?’ The critic didn’t ask it in a hostile way, but the question carried an implication that there was some reason that Touré’s presence was unusual, and it was obvious [?] what the factor was. The critic likely had no idea how that came off, and of course Touré went on to have a fine life. But this was, nevertheless, a microaggression.”

Die tweede deel van die woord “microaggression” is in hierdie geval heeltemal onvanpas omdat daar geen aggressie by die witte was nie. Daardie aggressie kon net by die swarte aanwesig gewees het en daarby heeltemal onnodiglik. As swartes so liggeraak of skoorsoekend is, kan die vraag gestel word of hulle hoegenaamd in sulke geselskap hoort. Was die vorige bedeling, waarin swartes apart gehou is, nie dalk beter nie? As blankes hoor ons voortdurend dat ons by die situasie in die nuwe Suid-Afrika moet aanpas. Waarom kan daar dan nie ook aanpassing van swartes verwag word as hulle hulle in blanke geledere bevind nie?

Dan kom McWhorter by beweerde seksisme: “As was the case when a middle-school teacher praised a feminist friend of mine for getting the highest math score of any girl in class. Or when I once asked a linguist a question about his presentation, only for him to repeatedly give me an answer I wasn’t seeking. The problem was that he spontaneously assumed I wasn’t familiar with the basic grammatical topic he was covering when I, as familiar with it as any linguist of 25 years’ standing, was interested in a more specific matter. This man was not a racist by any stretch of the imagination, but he assumed that a black linguist must be interested only in societal issues rather than in the wonky mechanics of grammar.”

McWhorther se publikasies toon dat hy inderdaad hoogs geïnteresseerd in “societal issues” is. Dit gebeur dikwels dat mense wat voorheen nie ‘n sekere vlak in die samelewing bereik het nie hulleself heeltemal oorskat as hulle deesdae wel sosiaal gevorder het. Hulle is dan onkrities teenoor hulleself ingestel en wek ‘n grootdoenerige, oorselfversekerde, beterweterige indruk. In ras- en geslagsgedrewe geledere word dit eufemisties “assertiveness”, oftewel beslistheid, genoem. In werklikheid is dit veel eerder ‘n eiewyse of aanmatigende houding. Die lof wat McWhorther vir homself besing, is kenmerkend van sulke gevalle. In die praktyk is daar talle sulke voorbeelde.

Dan kom die outeur met ‘n mate van soberheid vorendag. “Some might see this whole microaggression concept as just a way to keep grievance going in an America where it gets ever harder to call people on naked bigotry. ‘Life is tough for everybody,’ you might think. ‘When does all of this “poor me” stuff stop?’ One need not be a racist or sexist to have that sentiment, especially given that the nature of microaggressions – subtle, unintended, occurring in the hustle and bustle of social interaction – is such that they will never cease to exist entirely.” Ek kan inderdaad nie ‘n einde voorsien van die etniesgedrewe aanvalle teen blankes en die geslagsgedrewe ongedurigheid met heteroseksuele mans nie.

“Perhaps there is value in fostering an awareness of such things, in the name of our society’s becoming ever more enlightened [!]. It’s at least comforting that the term is microaggression. It acknowledges that change has occurred, that we are dealing with something smaller and less starkly egregious than name-calling and formal exclusion. That’s better than just calling all of it, from cross burning to asking black people if you can touch their hair, racism (which has always been sloppy and counterproductive).” Dit is ‘n verligting dat McWhorther besef dat die term “rassisme” heeltemal te maklik en glad te dikwels (eksklusief) teen blankes gebruik word.

“However, there is something equally counter-productive about the microaggression concept, at least as it is currently put forth. The scholars promoting this concept claim that it is a microaggression even when someone says, ‘I don’t see you as black,’ claims to be color-blind, purports not to be sexist or in general doesn’t acknowledge one’s race or gender.” Die kleur en geslag van die oorgrote meerderheid mense is so ooglopend dat dit myns insiens vals en oorverlig is om te beweer dat sulke kenmerke deur sommige oorverligtes nie opgelet word nie.

Ten slotte versuiker die outeur sy pil ietwat deur rasioneel of redelik te probeer wees. “But if it’s considered racist for whites to designate any trait as a ‘black’ one, we can’t turn around and say they’re racist to look at black people as just people. That would be fixing it so that whites basically can’t say anything right, as if being white were itself a microaggression. That, however, is neither profound nor complex – it’s just bullying disguised as progressive thought. Let’s call it microaggression only when people belittle us on the basis of stereotypes. Creating change requires at least making sense.” Die wysheid van hierdie laaste sin word nie betwyfel nie. In baie opsigte maak die verandering van die ou na die nuwe Suid-Afrika egter geen sin nie.

In die praktyk is daar baie swartes wat wittes nie as ‘n mikro-aggressie takseer nie, maar as ‘n makro-aggressie. In hulle oë kan wittes inderdaad niks reg doen nie. Van dankbaarheid vir wat deur blankes tot almal se voordeel tot stand gebring is, is daar by diesulkes nie sprake nie; van welwillendheid en inskiklikheid nog minder. Die punt is dat ‘n mens in enige sinvolle samelewing geregverdigde, oorwoë kritiek teen enigeen moet kan uitspreek. Dit is ‘n voorvereiste vir verbetering. Wat in die praktyk gebeur, is dat daar geen perke is aan die kritiek wat op blankes neerreën nie (uit eie en swart geledere), terwyl enige kritiek teen swartes as “rassisme” geëtiketteer word. So ‘n gesindheid is nie bloot kleingeestig en teenproduktief nie; dit is simptomaties van ‘n siek samelewing.

Belangrike perskonferensie deur Europese regse partye gehou

Leiers by gister se perskonferensie, van links na regs: Matteo SALVINI, Lega Nord, Italië; Harald VILIMSKY, FPO, Oostenryk; Marine LE PEN, Front National, Frankryk, Geert WILDERS, PVV, Nederland; Gerolf ANNEMANS, Vlaams Belang, België
Leiers by gister se perskonferensie, van links na regs: Matteo SALVINI, Lega Nord, Italië; Harald VILIMSKY, FPO, Oostenryk; Marine LE PEN, Front National, Frankryk; Geert WILDERS, PVV, Nederland; Onbekende persoon; Gerolf ANNEMANS, Vlaams Belang, België

Gister het ‘n belangrike perskonferensie in die Europese Parlement te Straatsburg, Frankryk, plaasgevind waartydens vyf regse partye uit vyf lande die vrae van joernaliste beantwoord het. Die leidende figuur tydens die konferensie was Madame Marine Le Pen van die Front National wat alle vrae op Frans beantwoord het, terwyl Geert Wilders van die Nederlandse PVV verkies het om Engels te praat. (Sien volledige video hier onder.) Die Italiaanse en Oostenrykse verteenwoordigers het onderskeidelik Italiaans en Duits gepraat terwyl die voorsitter van die Vlaams Belang vrae op Nederlands beantwoord het.

Die vyf partye uit vyf lande behoort aan die “Europese Alliansie vir Vryheid”. Op die webblad van die Alliansie word die Alliansie só beskryf:

Die Europese Alliansie vir Vryheid (EAV) is ‘n pan-Europese allianse van Lede van die Europese Parlement, tesame met nasionale en streeksparlemtariërs en partye, wat onder ‘n politieke platform verenig is wat nasionale vryheid en demokrasie voorstaan in teenstelling met gesentraliseerde, supranasionale beheer.

Die EAV is een van elf “Europese partye op ‘n Europese vlak” en word gedeeltelik deur die Europese Parlement befonds.

Die party hou hom besig met kwessies aangaande vryheid en demokrasie in die EU en die EAV is nie werksaam binne ‘n Links-Regs- politieke paradigma nie terwyl sy lede vanuit ‘n wye politieke spektrum afkomstig is. Op die nasionale vlak, daarom, onderskryf EAV-lede nie noodwendig die politiek en oortuigings van ander lede van die Alliansie nie.

Die EAV kort nog twee lande en twee ander partye vir ‘n minimum van sewe om as groepering binne die Europese Parlement erken te word. Gister was die Sweedse Demokrate, wat ook as potensiële lid van die Alliansie genoem word, by die perskonferensie afwesig.

Volgens Marine Le Pen bestaan daar “verskille” tussen die Alliansie en die Hongaarse nasionalistiese party, Jobbik, sodat dié party nie in hul geledere toelaatbaar is nie. Dít het sy geantwoord op ‘n vraag van ‘n Hongaarse joernaliste in die saal.

Dieselfde joernaliste het aan haar gevra of die Alliansie nie bloot Eurofobies maar “Russofiel” is nie en daarom die Europese Unie ondergeskik aan Russiese belange wil stel nie. Hierop het Marine Le Pen geantwoord dat dit “dom” (stupide op Frans) van die Europese Unie is om ‘n anti-Russiese standpunt oor byvoorbeeld die Oekraïne in te neem, asook om Rusland “in die arms van China te dryf”. Wat haar betref, behoort Frankryk “goeie verhoudings met alle groot lande (grands pays) na te streef, waarvan Rusland ongetwyfeld een is”.

Hier is die video, in Frans, Engels, Nederlands, Duits en Italiaans.

Sweedse Demokrate ontvang twee setels in Europarlement

Stockholm, die Sweedse hoofstad
Stockholm, die Sweedse hoofstad

Die Sweedse Demokrate, wat saam met die Franse Front National, die Vlaams Belang en ander partye deel van die regse groepering in die Europese Parlement gaan uitmaak, het twee setels in Straatsburg, waar die parlement geleë is, ontvang. Dié kleiner Sweedse party het in die pas afgelope Europese verkiesing sy steun vanaf 5 persent tot bykans 10 persent verdubbel.

Volgens die invloedryke politieke kommentator van die Londense Financial Times, Gideon Rachman, sou dit ‘n “fatale fout” wees om die swaai na regs in Europa te ignoreer. In gister se Financial Times skryf hy:

Dit is hoogs waarskynlik dat Europa se leiers gaan poog om die uitslae van die Europese verkiesings af te lag en hul toevlug tot alledaagse politiek gaan neem. Dit sou ‘n groot, moontlik fatale, fout wees.

Nie net verwerp ‘n toenemende aantal kiesers in al die EU-lande die immigrasiepolitiek van die Europese en Brusselse elite nie, maar ook hul ekonomiese beleid en die oorgawe van nasionale soewereiniteit aan die supranasionale instelling wat die Europese Unie verteenwoordig. Ongeveer ‘n kwart van Europese kiesers stem nou vir “nie-tradisionele” partye of partye wat buite die hoofstroom van die politiek staan en dus sonder enige werklike politieke mag is.

Terwyl die tradisioneel linkse Sosiaal-Demokratiese Party in Swede 24,5 persent van die stem op hom verenig het, het die Groenparty ook sterk vordering gemaak met 15,2 persent van stemme.

‘n Nuweling in Swede is die Feministiese Insiatief wat ‘n enkele setel in die Europese Parlement met 5,3 persent van die stemme verower het.

Hierteenoor het die Gematigde Party in Swede ‘n daling in steun ondervind en 13,5 persent aangeteken. Die voorheen gewilde “Rowersparty” het slegs 2,2 persent ontvang en moes albei sy huidige setels in die Europese Parlement afstaan. Swede is ook die tuiste van ‘n internetroofkykkultuur met die wêreldberoemde en berugte “The Pirate Bay” waar gebruikers gratis musiek en rolprente kan aflaai.

Swede het 20 verteenwoordigers in die Europese Parlement teenoor Frankryk se 74 of Duitsland se 99 LEP’s (Lede van die Europese Parlement) in Straatsburg. Dit beteken dat daardie 20 setels nou onder 9 Sweedse partye verdeel moet word, terwyl daar voorheen 8 partye in die Europarlement verteenwoordig was.

Die volledige uitslag van die Europese verkiesing in Swede lyk so:

Linkse Party 6,3 persent
Sosiaal-Demokrate 24,4 persent
Groenparty 15,3 persent
Liberale (Folkpartiet) 10,0 persent
Christen-Demokrate 6,0 persent
Gematigde Party 13,6 persent
Sweedse Demokrate 9,7 persent
Rowersparty 2,2 persent
Feministiese Inisiatief 5,3 persent
Sentrumparty: 6,5 persent

Platinastakings laat ekonomie in eerste kwartaal krimp

Stakende platinamynwerkers van Amcu
Stakende platinamynwerkers van Amcu

Die stakings by platinamyne het nie net die grootste daling in mynbou-aktiwiteit in vyftig jaar veroorsaak nie, maar ook die hele Suid-Afrikaanse ekonomie met 0,6 persent in die eerste kwartaal laat daal. Die inkrimping in mynbou- en steengroef-aktiwiteit is 24,7 persent.

Sommige ekonome voorspel reeds ‘n resessie aangesien die dispuut oor lone in die platinumgordel nog glad nie verby is nie. Ná 18 weke, sal dit ook die land se ekonomiese uitset in die tweede kwartaal raak, terwyl somminge myne in Rustenburg reeds in April en Mei feitlik heeltemal tot stilstand gedwing is. Dit beteken dat die statistiek vir die tweede kwartaal ook teleurstellend gaan wees.

Volgens gangbare ekonomiese definisies, staan twee agtereenvolgende kwartale van negatiewe groei as ‘n resessie bekend. Die kanse is dus nou goed dat Suid-Afrika aan die einde van dié kwartaal amptelik in ‘n resessie sal verkeer. Die vorige keer toe die land hom in dié situasie bevind het, was tydens die globale finansiële krisis in 2009.

In die vierdie kwartaal van verlede jaar het die ekonomie nog met 3,8% gegroei.

Met die huidige trae en negatiewe groeikoers, is daar geen moontlikheid dat die werkloosheidsyfer sal verbeter nie. Minder ekonomiese aktiwiteit beteken ook dat die invordering van belastings getref sal word, wat weer die begrotingstekort gaan verhoog.

Die Nasionale Ontwikkelingsplan (NOP) vereis ‘n groeikoers van 5% per jaar ten einde werkloosheid teen die jaar 2030 tot minder as 10% te verlaag.

Die hoofekonoom van Econometrix, Azar Jammine meen egter dat ‘n resessie slegs moontlik is indien die plantinastaking vir die res van die jaar duur. Indien dit gou beëindig word, kan die land nog ‘n resessie vermy.

Volgens Johan Theron, ‘n woordvoerder van Impala Platinum, sal dit ongeveer drie maande neem om die produksievlakke van vóór die staking te bereik indien die staking sou ophou.

Die swak groeisyfers vir die eerste kwartaal het die reeds die Reserwebank genoop om sy vooruitskatting vir ekonomiese groei van 2,6% tot 2,1% vir vanjaar aan te pas.

Hierdie syfers ondersteun ook die Reserwebank se besluit om rentekoerse voorlopig onveranderd te laat.

2 tussenverkiesings vind in Wes-Kaap plaas

Die (Engels-eentalige) embleem van die OVK

RSG berig dat daar vandag twee tussenverkiesings in die Wes-Kaap plaasvind, een in Kaapstad en die ander een in die Matzikamamunisipaliteit op Vredendal. Die Onafhanklike Verkiesingskommissie sê stembusse sal oop wees van sewe-uur die oggend tot nege-uur die aand. Die OVK se hoof in die Wes-Kaap. Courtney Sampson, sê bykans 60-duisend kiesers is in die 34 stemdistrikte geregistreer. Sampson sê in wyk 25 in Kaapstad waar die ANC, DA, FNLA en PA sake sal uitspook, sal daar 9 stemlokale wees. By die tussenverkiesing op Vredendal word daar in wyk ses gestem en sal die ANC, DA en PA sake uitspook.

Renault Sandero is beste waarde-vir-geldmotor

Renault Sandeo Dynamiquedeur André Olivier

Met motorpryse wat vandag hoër as ooit in Suid Afrika is, is dit moeilik om te verstaan hoe daar nog soveel nuwe motors in Suid Afrika kan verkoop. Almal rondom ons kla oor alles wat bykans elke dag duurder word. Voedselinflasie is 18%, elektrisiteits- en brandstofpryse styg teen meer as 10% per jaar en elke jaar in April neem motorpryse ook toe teen ‘n syfer wat hoër as die nasionale inflasiekoers is.

Ons het na ‘n paar motortjies gaan kyk wat juis letterlik in ‘n ander klas is. Intreevlakmotors is gewoonlik klein, stadig en maar baie skraps toegerus. Merk jy net enkele opsies wat na ons mening standaard moet wees, dan kan die motor se prys baie maklik sommer met R20 000 of selfs R30 000 die hoogte inskiet. VW het ‘n paar jaar gelede die hele petalje raakgesien en met die bekendstelling van die Polo Vivo die vorigegenerasie-Polo aanhou bou en verkoop teen bykans dieselfde prys as die vorige jaar. Dit het VW die geleentheid gegee om die nuwe Polo in ‘n total nuwe prysklas te laat meeding.

Ford het VW gou nagevolg met die bekendstelling van die Ford Figo, wat eintlik maar net die vorigegenerasie-Fiesta is. Die nuwe Fiesta het toe soos die Polo in ‘n heelwat hoër prysklas inbeweeg. Ander motorvervaardigers soos Opel met die Corsa Lite en Peugeot met die 206, terwyl die 207 reeds bekendgestel was, het ook die mark betree.

Die moderne agterkant van die Sandero
Die moderne agterkant van die Renault Sandero

Renault het insgelyks die vorigegenerasie-Clio in produksie gehou terwyl die nuwe weergawe reeds bekendgestel was. Renault het ‘n gaping in die mark gesien – veral met die baie goedkoop Sjinese Chery en Indiese Tata-produkte wat gehaltegewys dalk nie op die standaard van die bestaande vervaardigers was nie, maar goed toegerus was, en in sekere gevalle tot R30 000 goedkoper as enige van die bestaande vervaardigers se produkte was. Renault het die Dacia Sandero wat eintlik vir die Oos-Europese mark ontwikkel is, plaaslik bekendgestel. Die motor is in Rosslyn buite Pretoria in die Nissan fabriek gemonteer en was nie net groter as die Polo Vivo, Ford Figo en Peugeot 206 nie, maar ook beter toegerus met sterker enjins. Vir ons plaaslike mark was die koms van die Sandero onder die Renault-embleem baie goeie nuus en Renault het gou ‘n sterk rolspeler in dié mark geword. Die Sandero was so suksesvol dat Honda en selfs Toyota die mark in hierdie segment met onderskeidelik die Honda Brio en Toyota Etios betree het.

Die motor het verseker dat voornemende kopers van Toyota Yarisse, wat nie die prys van ‘n Yaris kan bekostig nie, geholpe raak binne die Toyota-stal. Renault het weer begin stoom verloor met die koms van die Etios en die Brio en het onlangs die Sandero heeltemal opgekikker. Inteendeel, dit is ‘n hele nuwe motor met ‘n nuwe enjin en meer standaardtoerusting as selfs die regte VW Polo, Ford Fiesta, Toyota Yaris en Opel Corsa. Trouens, ons dink daar gaan ver gesoek word vir enige motor onder R200 000 wat bied wat die nuwe Sandero bied. Die bakwerk is nou mooier, sagter op die oog en die binneruim se goedkoop gevoel is weg. Ons het die nuwe Sandero vir ‘n paar dae onder hande gehad en selfs Renault se eie Clio 4 ook ‘n paar keer gery om die twee te vergelyk.

Renault Sandero Dynamic

Die sagter voorkoms van die nuwe Renault Sandero
Die sagter voorkoms van die nuwe Renault Sandero

Kom ons begin by die motor se plasing in die mark. Wel daar is die VW Polo Vivo 1.4 Trendline (R148 900), die Toyota Etios 1.5 XS (R135 400) en die Ford Figo 1.4 Trend (R145 900). Al drie die motors is direkte mededingers vir die Sandero Dynamique teen R141 500.

Kopers in die segment is nogal baie pryssensitief, dus begeer hulle die meeste motor vir hul geld. So wat kry jy vir jou geld in die Renault Sandero? Wel, heel eerste is die Sandero fisies ‘n groter motor as enige van sy mededingers.  Teen 4 059mm in lengte, wat meer laairuimte vir skooltasse en meer beenruimte vir skoolkinders beteken, is die Sandero 14,3 cm langer as die VW Polo Vivo, wat die langste van die ander drie motors is. Die Sandero is 1733mm breed, wat beteken daar is letterlik 3,8 cm meer motor as die 1695 mm van die Toyota Etios wat die breedste van die ander drie motors is. Teen 1530mm in hoogte, is die Sandero 20mm hoër as die Etios wat die hoogste dak van die ander drie motors het. Dit beteken meer kopruimte voor en agter. Die Sandero is ook standaard toegerus met ‘n 5-jaar- 150 000km-fabriekswaarborg, waar die Ford Figo die naaste kom met ‘n 4-jaar- 120 000km-waarborg. Verder is onderhoud ook baie belangrik en die Sandero het ‘n standaard 2-jaar-30 000km-diensplan; slegs die Toyota Etios is verkrygbaar met ‘n diensplan van 2 jaar en 30 000km, die Ford en die VW glad nie.

Wanneer dit kom by brandstofverbruik, troef die Renault Sandero ook al drie sy mededingers met ‘n syfer van 5,2 l/100km. Hier is dit die Toyota Etios wat die naaste kom met ‘n syfer van 6,0/100km. Uitlaatgasse in die geval van die Sandero is slegs 119g/km CO2, waar die Etios 140g/km, die Polo Vivo 147g/km en die Ford Figo 156g/km CO2 die lug in pomp. Die Sandero is dus die enigste van die vier motors waarop geen koolstofbelasting gehef word nie. Jy sal bykans R3000 ekstra vir elk van die ander motors net aan belasting moet betaal.

Soos in duurder motors, beskik die Sandero oor 'n multifunksiestuurwiel
Soos in duurder motors, beskik die Sandero oor ‘n multifunksiestuurwiel

Kyk ons na kraglewering, bied die Sandero 66Kw en 135NM se wringkrag teenoor die Figo se 62Kw/127NM, die Etios 66Kw/132NM en die Vivo 63Kw/132Nm. Dus, nie net het jy die grootste motor in die Sandero nie, jy het ook die suinigste motor met brandstof, die skoonste enjin met die minste uitlaatgasse, die goedkoopste met geen ekstra koolstofbelasting betaalbaar nie, asook die sterkste enjin. Dit maak insgelyks ‘n verskil aan die verrigting van die motor. Ons versneltoetse het 11,1 sekondes getoon van 0-100km/u wat die vinnigste van al vier die motors is. Die maksimumsnelhede wat deur die vervaardigers aangegee word, is 175km/u vir die Sandero, 169km/u vir die Figo, 165 km/u vir die Etios en 177km/u vir die Vivo. Ons het egter met ons eie padtoets 182 km/u in die Sandero kon aanteken.

Wat dryf die motor dan aan? Wel die nuwe Sandero gebruik dieselfde 3-silindereenheid met ‘n verplasing van 898cc en dieselfde klein turbomeultjie wat diens doen as in die nuwe Clio 4. Dit is ‘n Euro 6-enjin, wat beteken dat die Sandero op beter gehalte brandstof kan kuier en dus beter verbruik en verrigting teen ‘n baie groener trant as enige van sy drie mededingers kan lewer.

Die Sandero se middelkonsole vertoon mooi, met die jongste geriewe
Die Sandero se middelkonsole vertoon mooi, met die jongste geriewe

Die goeie nuus wat die Sandero aanbetref, hou nie daar op nie: wat veiligheidskenmerke betref, is die Sandero ook in ‘n klas van sy eie. Daar is bo en behalwe ABS-remme wat standaard in al vier motors is, nog BAS (Brake Assist) of dan kraghulp vir die remme en EBD standaard wat nie standaard in die ander is nie. Daar is ook wieltolbeheer (Traction Control) standaard en stabiliteitsbeheer, wat krag na die wiel wat dit die nodigste het versprei of wegneem in vinnige draaie. Weereens beskik die ander drie oor nie een van dié kenmerke nie. Die Sandero is ook die enigste motor in die geselskap wat toegerus is met kantlugsakke vir die voorste insittendes.

Esteties is dit slegs die Ford Figo wat standaard soos die Sandero met allooivellings op die wiele toegerus is; dit is opsioneel beskikbaar vir die Etios en die Vivo. Wat toerusting binne die motor betref, is die Sandero met kontroles vir die radio en spoedbeheer op die stuurwiel toegerus, volgens my ook ‘n veiligheidsaspek wat in die ander drie motors afwesig is. Daar is spoedbeheer standaard in die Sandero, afwesig by die ander. Moderne geriewe soos Bluetooth vir die radio is standaard; slegs die Figo is daarmee toegerus. Die USB-koppelstuk is ook standaard en hier is dit net die Etios wat kan saamgesels. Daar is elektriese vensterbeheer vir al die ruite; slegs die Etios is daarmee toegerus, terwyl die Figo en die Vivo slegs voorste kantruite het wat elektries kan oopmaak.

Kyk ‘n mens na duurder motors soos die Ford Fiesta 1.4 Ambiente (R193 000), Toyota Yaris 1.3 XS (R186 100) en VW Polo 1.4 Comfortline (R203 200) bied nie eens enige van hulle drie dieselfde toerusting binne die kajuit as wat die Sandero bied nie. Met die kraglewering is dit net die Fiesta se 71 Kw en die Yaris se 73 Kw wat die Sandero troef; met wringkrag is die Sandero nog sterker as al drie die moderne duurder motors. Wat brandstofverbruik en uitlaatgasse aanbetref, troef die Sandero ook al drie die motors, met die Yaris wat die naaste kom met 5,6l/100km verbruik. Die Fiesta met sy 130g/km CO2 is die groenste, maar nie naby die 119g/km van die Sandero nie. Wat verrigting aanbetref, is die Sandero van 0-100km/u nog steeds die vinnigste en dit is slegs die Polo wat teen 177km/u naby die Sandero kom.

Beenruimte agter in die Renault Sandero
Beenruimte agter in die Renault Sandero

Bougehalte in die nuwe Sandero is ook ligjare verwyder van die vorige model en paneelopeninge tussen bakpanele is presies en eweredig. Deure maak solied oop en toe en daar is geen ratels of krake te bespeur nie. Die gehalte van stowwe vir die paneelbord en die dak en pilare binne is uitstekend, die sitplekoortreksels is van ‘n hoëgehalte-veloerdoekstof. Daar is werklik niks om oor te kla in die nuwe Sandero nie.

Ek het lanklaas ‘n motor bestuur wat my soveel pure opregte plesier verskaf het, veral die driesilinderenjintjie wat soos ‘n V6 klink wanneer hy opgewen word. Op die oop pad teen ‘n spoed van 120km/u voel die motor solied en wanner die petrolpedaal in 5de rat teen 120km/u plat getrap word, reageer Sandero byna onmiddellik. Ek kon nie glo watse wringkrag die enjin teen daardie spoed bied nie. Dit beteken dat jy maklik by ‘n vragmotor of stadiger motor sal kan verbygaan sonder om ratte te verwissel soos in enige van die ander motors wat hier genoem word.

Ek het elke keer as ek agter die stuur van die Sandero ingeskuif het, ‘n breë glimlag op my gesig gekry. Ek kan nie glo dat ‘n mens in vandag se tyd in hierdie motormark so ‘n volledige motor vir hierdie prys kan koop nie. As die Sandero nie baie naby kom om 2015 se Motor van die Jaar te wees nie, weet ek wragtigwaar nie so mooi nie. Daar is tans in Suid Afrika geen motor onder R200 000 wat bied wat die Renault Sandero Dynamique bied nie!

Renault Sandero Dynamique

Prys

5   uit  5

Voorkoms Buite

4   uit  5

Binneruim Kwaliteit en Afwerking

5   uit  5

Spasie en Praktiese toepassing

4   uit  5

Agter die stuur

5   uit  5

Enjin en Ratkas

5   uit  5

Op die pad

5   uit  5

Veiligheid

5   uit  5

Totaal

38 uit 40

Afrikaans: die grondslag vir ‘n nuwe politiek

danr2deur Dan Roodt

[followbutton username=’danroodt’ count=’true’ lang=’en’ theme=’light’]

Hou van Dan Roodt se Facebookblad

Vandag beantwoord die redakteur van Rapport, Waldimar Pelser, my vorige artikel in Rapport en hier op praag met ‘n pleidooi dat ons mekaar minder moet etiketteer en meer moet debatteer:

Om iemand “regs” of “links” te noem is nie die einde van die gesprek nie, maar eerder die begin. In “Suid-Afrikaans” gestel: Ons kan nie meer daarmee wegkom om mekaar wit of bruin of swart of regs te noem asof dit die gestoei oor idees onnodig maak wat ons kort om koers te kry nie.

Jare gelede het ek reeds min of meer dieselfde standpunt gestel in my klein essay, Die nuwe ‘Regs’ wat destyds op LitNet gepubliseer is, maar wat ook in my boek Aweregs opgeneem is.

Soos ek in my stuk oor Frankryk aandui, gaan die Franse vandag nuwe verteenwoordigers in die Europese parlement verkies en vir die eerste keer sedert die tweede wêreldoorlog gaan ‘n sogenaamd regse, nasionalistiese of behoudende party die meeste stemme in ‘n Franse verkiesing trek, naamlik iewers tussen 24 en 30 persent. Weliswaar geen meerderheid nie, maar nogtans ‘n merkwaardige vertoning deur Madame Marine Le Pen se Front National. Reeds word daar gesê dat dit Frankryk se “beeld in die wêreld skade gaan doen”.

Frankryk is ‘n lid van die Veiligheidsraad van die Verenigde Nasies, asook, tesame met Duitsland, die belangrikste land in Wes-Europa en in die Europese Unie. Frans is, naas Engels, Russies, Spaans en enkele ander, een van die belangrikste wêreldtale wat deur honderde miljoene mense as eerste of tweede taal gepraat word. Daarom is die intellektuele en politieke verskuiwing in Frankryk geen geringe verwikkeling nie.

Waldimar Pelser meen dat ons “idees… kort om koers te kry”. Dis presies wat ons by praag nog die afgelope vyftien jaar of meer sê. Suid-Afrika het in 1994 holderstebolder die Amerikaanse “smeltkroesmodel” van die sestiger- en sewentigjare, tesame met regstellende aksie en swart bemagtiging oorgeneem. In die VSA staan swart bemagtiging as “minority procurement” bekend, dus kan elkeen van hierdie beleide na die VSA teruggevoer word. Maar eintlik het die Sweede Gunnar Myrdal reeds in die veertigerjare hierdie stel polities korrekte idees aan die Amerikaners voorgestel in sy beroemde boek, An American Dilemma: The Negro Problem and Modern Democracy. Dus is dit nie van oorsprong Amerikaans nie, maar Sweeds!

Wat weer tot die volgende vraag lei: Hoe kan ‘n land soos Swede met sy hoofsaaklik homogene, blanke bevolking van taamlik snobistiese en hovaardige mense wat op al die ander Skandinawiese lande neersien, voorskrifte aan heterogene maatskappye soos dié van die VSA en Suid-Afrika maak? Wat verstaan Swede van Suid-Afrika? So te sê niks.

Alle Afrikaners, regs, links, liberaal, nasionalisties, wat ook al, behoort saam met Waldimar Pelser te erken dat ons en die land vandag nuwe idees nodig het. Ons kan nie maar voortploeter op Swede en Amerika se mislukte opvattings van die middel- twintigste eeu nie.

Hierdie intellektuele krisis raak egter nie bloot die liberaliste of linkses wat hulle op die Angel-Saksiese of internasionale gemeenplase oor Suid-Afrika verlaat nie. Dit raak ook daardie oudmodiese Afrikaner-nasionaliste wat in ‘n heraangepaste afsonderlike ontwikkeling en selfbeskikking van volkere ‘n oplossing vir die probleme van Suid- en Suider-Afrika sien. Demografies, ekonomies en tegnologies het die hele streek intussen so verander dat dit haas nie meer moontlik is nie.

Nie dat ek opgehou het om ‘n voorstander van Afrikanerselfbeskikking te wees nie, maar ek dink ons moet aanvaar dat Afrikaners die gedagte telkens, soos ook tydens die afgelope verkiesing, by die stembus verwerp. ‘n Mens kan ‘n perd tot by die water bring, maar jy kan hom nie maak drink nie.

Wat staan ons dus te doen onder die huidige omstandighede? In die afwesigheid van enige steun onder Afrikaners of die hoofstroommedia vir Afrikanerpolitiek, is dit soos om voor ‘n trein te gaan staan. Sodra daar koppe getel word, gaan ons telkens net verloor.

Daarom meen ek dat ons by praag oorspronklik die korrekte idee gehad het, naamlik om ‘n nuwe politiek rondom die Afrikaanse taal te bou. En voordat u nou sê dat taal ‘n bysaak in Suid-Afrika is, laat my verder verduidelik hoe dit behoort te werk.

Tans is daar feitlik geen verweer teen rasstellende aksie en rassevoorkeure wat in wetgewing en selfs in die grondwet vervat is nie. Hier en daar maak Afriforum hofsake daarteen, maar dit gaan telkens om ‘n enkele individu soos Renate Barnard van die polisie en doen nie veel om die beginsel van rassevoorkeure by aanstellings aan te tas nie.

Terwyl dit toelaatbaar is vir swart politici en swartes om hul politiek op ras te grond – dis nog ‘n invloed van die VSA en die Angel-Saksiese lande – grens dit vir blankes aan heiligskennis om dieselfde te doen. Dus gaan dit moeilik wees om teen rasstellende aksie die blanke bevolking op grond van ‘n soort “wit nasionalisme” te probeer mobiliseer.

Indien Afrikaners egter op hul taal, Afrikaans, begin aandring, sal die groot maatskappye, die howe, die skole en universiteite, selfs die staat self, genoodsaak wees om weer van ons mense te begin aanstel. Dit sal die effek van rasstellende aksie begin teëwerk. Binne die “Suid-Afrikaanse” stelsel, sal daar dus ‘n “Afrikaanse” stelsel begin ontwikkel waar Afrikaners deur ander Afrikaners (of in die Wes-Kaap, deur bruinmense) bedien word en waardeur die amptelike en openbare status van Afrikaans weer herstel sal word.

Hierdie strategie sal egter net slaag as daar, tesame met die aandrang op Afrikaans te alle tye, insgelyks ‘n inwaartse nasionalistiese beweging onder Afrikaners plaasvind. Immers word daar tussen interne (kulturele) en eksterne (staatkundige) selfbeskikking onderskei. Net so bestaan daar ‘n inwaartse nasionalisme onder jou eie mense en ‘n uitwaartse rebellie of opstand om jou teen ander groepe of volkere te laat geld. Tans is die inwaartse nasionalisme en herwaardering vir mekaar waarskynlik belangriker as die uitwaartse opstand.

Leon Lemmer skryf vandag baie insiggewend oor die Baske, wat soortgelyk aan Afrikaners, deur getalryker – sy dit dan Europese – volkere in die vorm van die Spanjaarde en die Franse oorheers word. Omdat hy die groot Franse skrywer Victor Hugo oor die Baskiese taal aanhaal, het ek na die oorspronklike teks gaan soek en haal dit graag hier volledig aan, tesame met ‘n Afrikaanse vertaling:

J’ajoute qu’ici un lien secret et profond et que rien n’a pu rompre unit, même en dépit des Pyrénées, ces frontières naturelles, tous les membres de la mystérieuse famille basque. Le vieux mot Navarre n’est pas un mot. On naît basque, on parle basque, on vit basque et l’on meurt basque. La langue basque est une patrie, j’ai presque dit une religion. Dites un mot basque à un montagnard dans la montagne; avant ce mot, vous étiez à peine un homme pour lui; ce mot prononcé, vous voilà son frère. La langue espagnole est ici une étrangère comme la langue française.

[Ek voeg hier by dat ‘n geheime en diepgaande band die geheimsinnige Baskiese familie verenig wat niks kon breek nie, in weerwil van die Pireneë-gebergte, dié natuurlike grens. Die ou woord “Navarre” (die voorheen outonome gebied) beskryf dit nie. ‘n Mens word Baskies gebore, jy praat Baskies, jy leef Baskies en jy sterf Baskies. Die Baskiese taal is ‘n vaderland, amper ‘n godsdiens. Praat ‘n woord Baskies met ‘n bergbewoner in die berg; voor daardie woord was u skaars ‘n mens vir hom; as dié woord gespreek is, siedaar u en hy is broers. Die Spaanse taal is hier uitheems net soos die Franse taal. – my vertaling.]

Dit lyk asof die tweede deel van Leon Lemmer se aanhaling oor die Baske, nie van Victor Hugo is nie, maar van die skrywer Mark Kurlansky in die boek The Basque History of the World:

“It was written over and over in the records of those who observed the Basques that they spoke a strange language that kept them apart from others. But it is also what kept them together as a people, uniting them to withstand Europe’s great invasions.”

In die vroeë dae van praag, onthou ek ook dat ek iewers ‘n paar sinne uit ‘n kortverhaal van Hennie Aucamp aangehaal het (“Die uitsettingsbevel” in Enkelvlug), wat baie dieselfde begrip as Victor Hugo oordra:

“Vir ander mag ‘n nuwe vaderland ‘n moontlikheid wees, maar nie vir my nie. My bestaan, my identiteit, my kern, my alles lê opgesluit in Afrikaans. ‘n Bestaan in ‘n ander taal sal vir my tweedehands wees…

“En verder: Suid-Afrika is nie vir my in die eerste plek sy berge en vlaktes nie. My wesenlike vaderland, as ek Camus mag aanhaal, is my taal. Ek bestaan net in die taal; net vir die taal…”

Dit sou ‘n fout wees om bogaande aanhalings bloot as sentimentalistiese oproepe tot taalnasionalisme te interpreteer. Wat is ‘n “bestaan in Afrikaans” anders as ‘n lewe in ‘n eie land en ‘n eie kultuur? Terwyl jy deur ander regeer en selfs oorheers word, is dit tog moontlik om onder mekaar met ons eie lewens aan te gaan, asof daardie blote politieke feit nie van allesoorwegende belang is nie.

Een van die grootste foute wat die ANC en die Suid-Afrikaanse Kommunisteparty gemaak het – vanuit hul revolusionêre en vernietigende oogpunt – is om Afrikaans as amptelike taal ná 1994 te behou. Die amptelike status van Afrikaans, indien dit afgedwing sou word, sou die assimilasie van Afrikaners feitlik onmoontlik maak en ons “verenig en apart van die ander” hou soos wat Mark Kurlansky hier bo aangaande die Baske beskryf.

Terwyl ander groepe in die land die wetgewende en uitvoerende gesag van die staat oorheers, is Afrikaners steeds oorverteenwoordig in die derde vertakking van regering: die regsprekende gesag. Toegegee, rasstellende aksie het reeds sy tol op die regbank geëis en daar bly baie min Afrikaanse regters oor, veral in Johannesburg waar die meeste sake aangehoor word.

Feit is egter dat daardie nie-Afrikaanse regters verplig is om die Romeins-Hollandse gemenereg toe te pas. Al die uitsprake wat sedert 1652 in ons land gelewer is, bly steeds geldig! Van die beroemdste uitsprake wat die beginsels van ons reg neergelê het, is boonop in Afrikaans gelewer.

Indien Afrikaanse regslui, asook litigante, sou begin om hofsake in Afrikaans te voer, sou die staat verplig wees om meer Afrikaanse regters aan te stel. Hoewel die staat dus die wetgewing na willekeur mag verander, kan ons in die howe die geleentheid kry om daardie wette na ons siening te laat interpreteer, binne ons eie regstradisie wat die staat genoodsaak is om te volg.

Ons kan selfs die groot maatskappye dwing om meer Afrikaners aan te stel en sodoende werk vir ons mense te skep. Hoe meer Afrikaners voltyds werk, hoe meer geld gaan ons hê om ‘n Afrikanerekonomie naas die Suid-Afrikaanse te ontwikkel. Die Jode, Grieke en ander in ons land doen dit reeds. Ook die Baske beskik oor ‘n uitgebreide koöperasie genaamd Mondragon wat vir ‘n 100 000 mense werk verskaf en een van die groot suksesverhale op die Spaanse grondgebied verteenwoordig.

Ek was nog altyd ‘n groot kritikus van die Grondwet, maar deesdae begin ek dink dat álles in die Grondwet nie net sleg is nie. Daar bestaan artikels in die Grondwet wat ons in ons guns kan laat afdwing – met of sonder die steun van die massa apatiese Afrikaners!

Ander groepe in die land is reeds besig om die Grondwet na hul sin te laat interpreteer: die voorstanders van huwelike tussen mense van dieselfde geslag of diegene wat téén die doodstraf gekant is, byvoorbeeld. Die meerderheid mense in ons land, blank en swart, hou nie van selfdegeslaghuwelike nie en is ten gunste van die doodstraf, maar hulle doen net nie die moeite om hof toe te gaan nie. Daarom is hulle aan die links-liberale aktiviste uitgelewer wat, soos in die VSA, sorg dat hulle uitsprake in hul guns verkry.

Elke uitspraak in die howe verteenwoordig insgelyks ‘n tweesnydende swaard: Dink maar aan mnr. Jaap Kelder van die Nasionale Belastingbetalersunie se beroemde geveg om die oorgangstadsraad van Kemptonpark te kry om die onwettige elektriese verbindings in Tembisa te beëindig en om sy kredietbehoor ook daar toe te pas. Uiteindelik het hy in die Appèlhof in Bloemfontein verloor omdat meesal Afrikaanse regters bevind het dat die stadsraad oor die “diskresie” beskik om te besluit of hulle kredietbeheer sal toepas, selfs nadat hulle amptelik ‘n besluit aangeneem het om dit wel te doen!

Mnr. Jaap Kelder moes in daardie geval die gelag betaal, maar dink net hoe daardie appèlsaak vorentoe deur ‘n Afrikanergemeenskap of -voorstad iewers aangehaal kan word wat dalk sou besluit om nie langer elektrisiteit aan die gewone stadsraad te betaal nie. Indien kredietbeheer deur ‘n munisipaliteit “diskresionêr” is, dan is munisipale wanbetaling mos nie so erg nie, is dit? En as die krediteur oor ‘n diskresie beskik, wat dan van die debiteur wat sy eie diskresie mag hê, om te besluit of hy wil betaal of nie?

Laat die skape by die stembus almal vir mev. Zille of Mmusi Maimane stem.

Afrikanerpolitiek sónder steun is die nuwe wagwoord. Om ‘n cliché te gebruik: Ons moet begin om “uit die kassie” – of aweregs, dis vir my ‘n beter woord – te dink. Kom ons stoei vir ons ‘n plek in die land oop waar ons uiteindelik daardie “Afrikaanse lewe” kan voer waarvan ons almal droom. En dit sluit nie geografiese enklawes, taaleilande, kantons, volkstate of wat ook al, uit nie.

Word deel van die avontuur en sluit aan by praag!

Die Baske en die Afrikaners

Die Baskiese vlag
Die Baskiese vlag

Aan die Golf van Biskanje lê daar sewe provinsies; vier in Spanje en drie in Frankryk. Daar hoor ‘n mens die uitdrukking: 4 + 3 = 1. En dit is waar. Die land van die Baske is ‘n kulturele eenheid. Die Golf van Biskanje is bekend om sy stormagtige see. Dit herinner aan die Kaap van Storms. Op land is daar ook ooreenkomste tussen die Baske en die Afrikaners en hierdie gelykenisse behoort meer te word.

Die Baske is die oudste erkende etnies-kulturele groep in Europa. Sover vasgestel kan word, woon hulle sedert die steentydperk in dieselfde omgewing; in die midde-noorde van Spanje en die suidweste van Frankryk, alkant van die westelike Pirenese gebergte. Hulle was in Baskeland voor die Romeine daar gekom en hulle Vascones genoem het (218 vC) en selfs ook voor die Kelte (6de eeu vC). “They are the original Europeans” (Mark Burlansky, The Basque History of the World, London: Vintage Books, 2000, 400p; Amazon Kindle, $11.99; Kindle 357 – Tensy anders vermeld, is al die bibliografiese verwysings na hierdie bron). In hierdie sin word die Baske lewende fossiele genoem. Die Baskiese taal, Euskera, is ‘n nie-Indo-Germaanse taal wat grammatikaal met geen ander taal verwantskap toon nie. Dit is dus ‘n taal wat wees is. Die eerste boek in Euskera is in 1545 gepubliseer, die Bybel in 1571 en die eerste grammatikaboek in 1729.

“They have never been a quaint people and have managed to be neither backward nor assimilated” (Kindle 141). Lord Strabolgi (Joseph Kenworthy, 1886-1953) het in 1937 gesê: “Whatever we may be told about the rest of the population of Spain, the Basques are a very pious, ancient, courageous and altogether an admirable people” (Ian Patterson, Guernica and Total War, London: Profile Books, 2007; p 39). “The Basques are smart, valiant and generous” (4530). “The adjective Basque on a restaurant in Spain implies quality” (4125).

Anders as in Frankryk (en Suid-Afrika) waar sentralisasie, saamvoeging en assimilasie aan die orde van die dag is, word multikulturaliteit en federalistiese selfregering al hoe meer in Spanje erken. In die noord-weste van Spanje is daar die Galisiërs (Gallegos), in die midde-noorde die Baske en in die noord-ooste die Kataloniërs. Al drie groepe verskil kultureel en taalgewys van bv die Kastiliane in sentraal Spanje, wat Madrid as hoofstad het. Die taal van die Galisiërs, Baske en Kataloniërs word naas Spaans amptelik erken. Verder geniet hierdie drie kultuurgroepe amptelike erkenning as nasionaliteite binne die Spaanse nasie. “Experiencing the Spanish simultaneously as both ‘us’ and ‘them’ is essential to discovering the soul of Spain” (2369).

In Spanje is daar dus een nasie en een nasionale taal, maar daar is die realistiese besef dat daar in die bevolking minstens drie ander onderskeibare nasionaliteite elk met ‘n eie kultuur en taal is. Die grootste konsentrasie van elk van hierdie drie nasionaliteite word in ‘n bepaalde geografiese gebied aangetref. Die sentrale regering verleen ingevolge die Spaanse grondwet (1978) aan daardie gebiede ‘n groot mate van outonomie sodat hulle hulle sake volgens hulle besondere behoeftes kan bestuur.

Van die 12 miljoen Baske woon minder as drie miljoen in Baskeland. Die diaspora word veral in die Spaanssprekende lande van Suid- en Sentraal-Amerika aangetref. Byvoorbeeld, die ontwikkeling van Chile is in groot mate aan Baskiese immigrante te danke. Omdat Baske reeds so lank Baskeland as hulle tuisland het, is hulle sterk nasionalisties gesind en voel hulle daarop geregtig om hulle eie sake te bestuur. In Spanje laat die Baske hulle nie maklik ronddonder deur kabouters in die sentrale regering in Madrid nie.* In Spanje geniet die Baske in ruime mate politieke en kulturele outonomie. Hulle het selfregering verwerf. Hulle taal word naas Spaans in hulle skole erken en hulle het ‘n eie universiteit met kampusse in drie van die Baskiese provinsies.

[* In die nuwe Suid-Afrika weerspieël selfs georganiseerde landbou in sy amptelike uitsprake dikwels die FW de Klerk-mentaliteit teenoor die ANC: Ons deur staan oop. Dit is nie nodig om dit oop te skop nie. Ons het gaan lê. Ons wil hartlik saamwerk met julle afvatprogram en grypsug sodat blanke boere selfs verder ontheem en beroof kan word. Ons het vergeet dat die ANC ‘n immorele, misdadige terreurbende was. Ons maak onsself wys dat die lelike eendjie ‘n pragtige swaan geword het. Hierdie landbouers behoort veel eerder in die amptelik naam van hulle vereniging die woord Boer(e) in te sluit, sodat ontsag by die ANC gewek kan word. In die ANC-idioom behoort ondubbelsinnige eise gestel te word, pleks van toe te laat dat hierdie bedenklike elemente met hulle harde stewels onbelemmerd oor die blanke boere loop.]

Die vader van Baskiese nasionalisme, Sabino Arana Goiri (1865-1903), het gesê: “It doesn’t matter to us if Spain is big or small, strong or weak, rich or poor. They have enslaved our country and this is enough for us to hate them with all our soul, whether we find them at the height of greatness or the edge of ruin” (2372). “When Sabino was born, the Basques had a culture and an identity. Thirty-eight years later, when he died, they had the beginnings of a nation. A country was the great unfinished work” (2408). Arana het bv gedink dat die Zoeloes ‘n eie tuisland behoort te hê. José Antonio Aguirre (1904-1960), die eerste president van Baskeland (1936-1960), het geskryf: “The years do not age a nation that remains young in its faith and hope” (2585).

Baske in Montpellier, Frankryk, tydens 'n kulturele byeenkoms
Baske in Montpellier, Frankryk, tydens ‘n kulturele byeenkoms

Reeds eeue lank het die Baske in Baskeland dieselfde grond onder hulle voete. Dit gaan vir hulle om te behou wat hulle het; nie om nuwe grondgebied te verower nie. “Basque history has always been about defending their birthright against outsiders” (3642). Hulle het hulle in vorige eeue as uitmuntende landbouers, skeepvaarders en skeepsbouers bewys. By die Noorse Vikings (800-1100) het die Baske baie van seevaart geleer. Heel moontlik lank voor Christopher Columbus (1451-1506) die Karibiese eilande in 1492 en John Cabot (1450-1498) Newfoundland in 1497 “ontdek” het, het Baskiese vissers Newfoundland besoek, maar ter stawing hiervan bestaan daar geen rekords nie.

Die Baske neem vir lief daarmee dat hulle is wat hulle is, “asserting their Basqueness” (2169), “pursuing their Basqueness with such remarkable energy and limitless ambition” (4290). “The world was changing – all the more reason to fight for the old ways” (2086). “Let us be what we are” (4985). Hulle het reeds lank gelede gekom om te bly waar hulle is, knus in hulle tuisland, maar sonder om van noodsaaklike aanpassings weg te skram, bv toe hulle in 1986 deel van ‘n nog groter groep, die Europese Ekonomiese Gemeenskap, en in 1992 van die Europese Unie geword het. Die Baske se godsdiens, Rooms-Katolisisme, maak hulle ook deel van ‘n groter groepering.

Anders as in Spanje het die Baske in Frankryk nie selfregering nie en hulle taal word ook nie naas Frans amptelik erken nie. Tot 1981 was Euskera as skooltaal verbode. Die drie Franse Baskiese provinsies is in ‘n groter departement opgeneem om die Baske se minderheidstatus te verseël. In Spanje groei Baskiese nasionalisme asook hulle taal, terwyl albei in Frankryk kwyn. Belangrike faktore vir die behoud van Baskiese identiteit is die groot klem wat op die huis, gesin en familie geplaas word. “A central concept in Basque identity is belonging” (144). “The most important word in Euskera is gure. It means ‘our’ – our people, our home, our village … That four-letter word, gure, is at the center of Basqueness, the feeling of belonging inalienably to a group. It is what the Basques mean by a nation” (4510).

Die Baske is bereid om vir hulle regte te veg. Daarvoor gebruik die Baske nie miniatuur strooipoppe wat toegewingsgewys onderhandel nie. Die reg op verset en die uitoefening van weerstand is ononderhandelbaar; selfs wanneer dit ‘n geval van Dawid teen Goliat is. “The Basques always resisted not only militarily but culturally. They kept their language and religion” (497). In 1952 is die bevrydingsbeweging ATA gestig. Van 1968 tot 1998 het dit as ETA (1959-2012) met onder meer guerrillabedrywighede probeer om die Spaanse en Franse Baskiese gebiede in ‘n onafhanklike land te verenig. “But their primary activity was promoting the forbidden Basque language” (3218). “It was fluency in the Basque language and culture that would determine who was and was not Basque” (3222). “ETA is not trying to be popular. It is trying to cause the breakdown of the status quo” (4144). ETA se grootste “sukses” was die sluipmoord op die Spaanse eerste minister, Luis Carerro Blanco (1903-1973).

By sommige nuwe regses of neo-konserwatiewes in Europa is daar die neiging om terug te hunker na die voor-christelike era en sekere heidense gebruike onveranderd te herstel of hulle aan te pas. Sekularisasie of verwêreldliking is, by uitstek in Europa, ‘n werklikheid wat nie ontken kan word nie. Ontwikkelde mense besef toenemend dat hulle voorkeur aan hulle huidige belange moet gee pleks van alles (of baie) op te offer met die oog op hulle heil in die hiernamaals. Die Baske het aanvanklik lank bly klou aan hulle heidense gewoontes. Hulle vertroetel steeds hulle geskiedenis en hulle mites en legendes. Eers na die intog in Spanje van die More uit Afrika, van die 8ste eeu af, het die Baske hulle op groot skaal tot die christelike geloof as kulturele verskansing teen die Moslems gewend. Soos elders in Europa is sekularisasie egter deesdae ook in Baskeland aan die orde van die dag.

In Suid-Afrika het die blankes die christelike geloof die binneland ingedra en dit gebruik om hulle geestelik teen al die werklike en dreigende gevare te versterk. Veral die Afrikaners het lank dié geloof behou. Sedert daar op ‘n verraderlike wyse ‘n einde aan apartheid en blanke politieke beheer gemaak is, het die Kerk (dus georganiseerde godsdiens) se invloed dramaties afgeneem. Uit die Kerk kom daar deesdae selde ‘n beduidende geluid en min openbare uitsprake word as evangelie (dus as die waarheid) aanvaar. Die blanke en veral die Afrikaner het op ‘n glybaan beland waar eers die betroubaarheid van die Kerk en daarna dié van die Bybel en les bes selfs (die bestaan van) God bevraagteken kan word. Maar die oorgrote meerderheid Afrikaners is sekerlik nog nie daar nie.

Dit sou onrealisties wees om met die oog op die toekoms die Afrikaner se tradisionele godsdiens tot sy (enigste) kern te verklaar; net so min soos die Rooms-Katolisisme steeds die deurslaggewende rol by die meeste Baske speel. Om realisties op ‘n toekoms te hoop wat die moeite werd is, sal die Afrikaner sy geloof moet behou, maar dit kan/moet (en sekerlik ook) geloof in homself eerder as (net) religieuse geloof wees. Op hierdie manier kan geloof ‘n reikwydte onder Afrikaners hê wat nie met die verloop van tyd maklik verwater sal word nie.

As Afrikaners op veral nie-religieuse geloof aangewese is (of gaan wees), van waar af sal ons heil kom? Wat is die kernonderskeid wat van Afrikaners Afrikaners maak? Dit lyk vir my asof dit in ons taal, Standaardafrikaans, gevind kan en behoort te word. Die ANC-regering doen alles in sy vermoë om hierdie taalkern van die Afrikaner te vernietig. In die praktyk onderskei Afrikaners hulle van Afrikaanssprekende nie-Afrikaners deur hulle kompromislose anti-ANC-gesindheid. Kenmerkend van verloopte Afrikaners, daarenteen, is hulle onwilligheid om vir Afrikaans in die bres te tree. Enersyds is verlooptes nie bereid om Afrikaans te bevorder nie. Wat hulle betref, kan die openbare lewe ter wille van vrede en “handevat” maar deur Engels verswelg word. Andersyds mag Standaardafrikaans, wat kulturele of ten minste taalkundige eenheid onder Afrikaners bewerkstellig, volgens die verlooptes maar afgebreek en oorvloediglik met veral Engelse woorde besoedel word.

Verlooptheid is kenmerkend van die Afrikaanse Taalraad (ATR). Hy het nog nooit vir Standaardafrikaans of suiwer Afrikaans in die bres getree nie. Sedert die Tweede Wêreldoorlog is dit taboe om na rassuiwerheid te streef. Verwysing na gene (DNS) het die plek van die bloedlyn ingeneem. Na analogie van wat met bloedsuiwerheid gebeur het, word taalsuiwerheid deesdae plaaslik geminag. Die ATR ag homself ‘n inklusiewe instansie wat eerder die (teoretiese) meerderheid Afrikaanssprekendes, die bruines, as die Afrikaners ter wille wil wees. Die ATR gee voorkeur aan nie-Standaardafrikaanssprekendes en tree daarom telkens vir bv Kaaps in die bres. Die hoofkenmerk van Kaaps is die onverantwoordelike en ongevoelige wyse waarop toegelaat word dat al hoe meer Engels geabsorbeer word. Kaaps is die dood in die pot vir Afrikaans. Met ander woorde, Kaaps vergiftig Standaardafrikaans en die ATR doen lustig daaraan mee. Deur polities korrek Kaaps te vertroetel, bevorder die ATR geensins die heil van Afrikaans nie. Die toekoms van Afrikaans word veel eerder gesaboteer.

Daar is inderdaad geen absolute bloed- of taalsuiwerheid nie. Onbeteuelde inteling sou egter sowel die onderskeibare etnisiteit as die herkenbare taal vernietig. Dit is wat die aktiviste vir rasse-integrasie en die herstandaardisering van Afrikaans motiveer. Daarteenoor stel Ernst Kotzé ‘n klokheldere standpunt: “Wat nie aanvaarbaar is as Standaardafrikaans nie, is die onverbloemde leenwoorde waarvoor daar gewone Afrikaanse ekwivalente bestaan en sinne wat byvoorbeeld net verafrikaanste Engels is en eenvoudig gegrond is op die sins- en woordpatrone van Engels” (aangehaal in Pieter Kapp, Maties en Afrikaans: ‘n Besondere Verhouding, 1911-2011, Pretoria: Protea Boekhuis, 2013, p 213).

Kom ons kyk na ‘n ander minderheidsgroep wat soos die Baske en Afrikaners onderdruk word. Die Koerde is ‘n nie-Arabiese etniese groep in die Midde-Ooste wat daarop roem dat hulle van die antieke Mede afstam. Hulle taal is Indo-Germaans, spesifiek Indo-Iraans. Polities en kultureel is hulle eeue lank deur die Arabiere en Turke oordonder, bv tydens die Ottomaanse Ryk (1300-1920), dermate dat hulle in groot mate Moslems geword het. Hulle gebruik ‘n aangepaste Arabiese alfabet wanneer hulle Koerdies skryf. In die 1940’s en 1950’s het meer as die helfte van die Koerdiese woordeskat uit Arabiese leenwoorde bestaan. Sedertdien het die Koerde sterk nasionalisties geword en word daar gepoog om hierdie etniese groep, wat verspreid oor veral vier lande (Turkye,Irak, Iran en Sirië) woon, in ‘n enkele onafhanklike staat saam te snoer.

Daar is met ‘n taalsuiweringsveldtog in Koerdistan (‘n selfregerende gebied in Noord-Irak) begin waarvolgens van (al) die Arabiese woorde ontslae geraak word. In die plek van Arabies word verouderde en selfs argaïese Koerdiese woorde gerestoureer. Andersyds word nuwe woorde geskep. As dit nie anders kan nie, word Engelse of woorde uit ander Europese tale oorgeneem. By die Koerde is dit ‘n obsessie om nie-Arabies en nie-Turks, dus eg Koerdies, te wees. (Jamal Jalal Abdulla, The Kurds: A Nation on the Way to Statehood, Bloomington: Author House, 2012, 352p; Amazon Kindle $3.49; veral Kindle 1523-1553.)

Ek wens dat die ATR die Koerdiese voorbeeld volg en hom daarvoor beywer om sover moontlik die indringing van Engels in Afrikaans teen te staan. ‘n Baskiese skrywer, Ramón Saizarbitoria, sê: “I want to defend my culture and my identity, and sometimes nationalism is the only possibility” (4581). “The promotion of the Basque language remains the first goal of most nationalists” (4593). Op die oomblik distansieer die verlooptes en ANC-gesindes in die ATR hulle van die Afrikaner en Afrikaner-nasionalisme. Die gevolg is dat Standaardafrikaans en die heil en oorlewing van respektabele Afrikaans ernstig daaronder ly.

Die vraag is of ‘n mens ‘n verloopte kan wees en jou terselfdertyd entoesiasties vir agbare Afrikaans kan beywer. Vir my lyk dit asof ‘n mens nie die twee here, die ANC en Afrikaans, gelyktydig kan dien nie. In die praktyk word Afrikaans deur verlooptes ondergeskik aan polities korrekte ANC-gedienstigheid gestel. Afrikaans en Afrikaner-nasionalisme, daarenteen, kan wel saam bevorder word. Dit gebeur eintlik outomaties of natuurlik. “To the Basques, culture has always been a political act, the primary demonstration of national identity. One of the keys to Basque survival is that political repression produces cultural revival” (2158). Die tyd is myns insiens ryp vir die Afrikaner-Renaissance; dus vir sowel kulturele as politieke herlewing.

Soos in die geval van godsdiens is dit miskien nie nodig om ‘n bepaalde politieke gesindheid, bv konserwatisme, as ‘n (absolute) vereiste vir Afrikanerskap te stel nie. Deur taal, Standaardafrikaans, die kulturele kern van die Afrikaner te maak, word (al) die verlooptes dalk outomaties uitgesluit. Myns insiens is taal vir Afrikaners ‘n meer konkrete reddingsboei as God. Tradisioneel is God deur Afrikaners innerlik of emosioneel ervaar. Taal, daarenteen, is nie net deurleefde ervaring nie, maar vind ook konkreet neerslag (soos in hierdie skrywe). Woorde en idees kan soos koeëls wees wat trek en tref. Hoe suiwerder en eenvoudiger, hoe beter. Die stand van Standaardafrikaans is/word ‘n barometer vir Afrikaners se voor- of agteruitgang. As daar deesdae in hierdie opsig realisties gemeet word, is die resultate egter bedroewend en onthutsend. Vandaar die noodsaaklikheid van die Afrikaner-Renaissance, wat potensieel ‘n beter kans op sukses as Thabo Mbeki se Afrika-Renaissance het.

Sabino Arana het die Baskiese Nasionalistiese Party in 1895 gestig, die amptelike Baskiese volkslied geskryf en die Baskiese vlag (ikurriña) ontwerp. Die volkslied, vlag en Euskera geniet deesdae amptelike erkenning. Arana het die belangrikheid van simbolisme in die politiek begryp. In 1918 is die Baskiese Taalakademie gestig om Euskera te bevorder. In die 1960’s is geskrewe Euskera gestandaardiseer en Batua genoem. In Spanje is daar radio- en televisie-uitsendings in Euskera wat ook in Frankryk opgevang kan word. Daar is ook die internet, wat Baskiese strewes op die wêreldtoneel plaas.

Drie van die vier Spaanse Baskiese provinsies het hulle tydens die Spaanse Burgeroorlog (1936-1939) teen Francisco Franco (1892-1975) se Nasionaliste aan die kant van die Republikeine geskaar omdat groter outonomie aan hulle belowe is. “The only possible solution to the Basque problem, according to Franco, was the complete annihilation of Basque nationalists” (2666). Die dorp Gernika is die simboliese of kulturele sentrum van die Baske. Die administratiewe kantore is in Bilbao, maar die Baske se seremoniële hoofgebou is in Gernika.

Gernika is in 1937 deur Duitse en Italiaanse vliegtuie met bomme en masjiengeweervuur verwoes. “The object of the bombardment was seemingly the demoralisation of the civil population and the destruction of the Basque race” (Patterson, p 31). Gernika het wêreldwyd ‘n simbool van die Baske se bevrydingstryd geword, onder meer danksy die Spanjaard Pablo Picasso (1881-1973) se beroemde skildery, Guernica, waaraan hy vyf dae na die aanval begin skilder het. Die gebou wat die Baske se kultuursentrum huisves en die eikeboom wat voor dit staan, het ongeskonde uit die verwoesting gekom. Onder daardie boom word die Baskiese leiers ingesweer en moet hulle die eed van getrouheid aflê. Dié eikeboom simboliseer die wesenlike aard van die Baske en verskyn op talle embleme. So ‘n eenvoudige simbool kan groot politieke trefkrag hê. Een van die gewildste Baskiese nasionalistiese liedere is “Die boom van Gernika” (1853). In sy skaduwee ervaar die Baske vryheid.

Na die burgeroorlog was een van Franco se strategieë om nie-Baske op groot skaal in Baskeland te vestig. Vreemdelinge/immigrante (eintlik alle nie-Baske) word maketo (buitestanders) of belarri motx (ore) in Euskera genoem (2314, 2321). Dié maketo het van Euskera-sprekers ‘n minderheid in Baskeland gemaak. “This was only the most obvious example of how the Basque culture was being diluted” (2324). Ook: “Franco outlawed the Euskera language” (3101). Die Baske “lost all rights of self-rule” (3106). Na Franco se dood het die Baske se kulturele en politieke vooruitsigte aansienlik verbeter.

Ten slotte kom ek by wat myns insiens die beste en mooiste les is wat Afrikaners by die Baske kan leer. Dit het met taal te make. Reeds in 1843 het Victor Hugo (1802-1885) gesê: “The Basque language is a country, almost a religion” (4266). “It was written over and over in the records of those who observed the Basques that they spoke a strange language that kept them apart from others. But it is also what kept them together as a people, uniting them to withstand Europe’s great invasions” (357).

In Euskera “there is no word for Basque. The only word to identify a member of their group is Euskaldun – Euskera speaker. Their land is called Euskal Herria – the land of Euskera speakers. It is language that defines a Basque” (252). Arana het Baskeland ‘n naam gegee, “inventing the word Euzkadi from Euskal, meaning ‘Euskera speaking,’ and the suffix di, meaning ‘together.’ Before this, Euskera had only the phrase Euskal Herria ‘the land of Euskera speakers.’ Euskal Herria was the name of a place, but Euzkadi was intended to be the name of a country. Arana invented other important words in Euskera: aberri, meaning ‘fatherland’ … abertzale, meaning ‘patriot’; and azkatasuna, meaning ‘liberty'” (2244). ‘n Nie-Bask wat Euskera suksesvol aanleer, is ‘n Euskaldunberri (3796). As hy ook die Baskiese kultuur aanneem, word hy as ‘n Bask aanvaar. “Euskera is the quintessence of Euzkadi” (3225).

Ek herhaal: “It is language that defines a Basque.” Hulle taal, Euskera, definieer die Baske. Euskera bepaal ook die naam van hulle tuisland. Plaaslik toegepas kan ‘n mens sê dat Afrikaans die kern van die Afrikaner is. Dit moet gedoen kan word sonder om die naam van die kontinent hierby in te sleep. Dit is ‘n historiese en geografiese toevalligheid dat ons as Europeërs/Afrikaners in Afrika is. Afrika is kultureel vreemd en progressief vervreemdend vir Afrikaners. In daardie sin is ons nie Afrikane nie en sal dit nooit wees nie.

Voor 1990/1994 is Suid-Afrika nie as ‘n Afrika-land en nie as bv lid van die Afrika-Unie erken nie. Dit is implisiet aanvaar dat die heersende Suid-Afrikaanse (dus veral blanke) lewenswyse wesenlik Europees is. Op ‘n soortgelyke wyse is/word Egipte dikwels ook nie as ‘n Afrika-land beskou nie. Beskawingsgewys is veral die Egipte van weleer veel eerder deel van die Midde-Ooste. In die geval van sowel die ou Suid-Afrika as Egipte is hulle Afrika-verwantskap dus eintlik ‘n historiese en geografiese toevalligheid. Dit behoort ook die gesindheid jeens die toekomstige Afrikaner-tuisland te wees.

Waarop dit dui, is dat ons die Baske (en in die besonder Arana) se voorbeeld moet navolg deur ‘n nuwe naam vir ons taal en (daaruit afgelei) ‘n naam vir ons groep/etnisiteit en vir ons toekomstige tuisland te skep wat geen assosiasie met Afrika as kontinent of sy oorspronlike inwoners, Afrikane, oproep nie. Ons leef in ‘n tyd van naamveranderings, maar dit is onwaarskynlik dat die Afrika-kontinent se naam sal verander. Wat binne ons vermoë lê, is om self die name te verander van dié dinge wat vir ons kultureel van deurslaggewende belang is.

Kortom, ek soek ‘n nuwe naam vir elk van hierdie drie: Afrikaans, Afrikaner en die Afrikaner-tuisland, met laasgenoemde twee woorde wat van die eerste een afgelei is. Sodra ‘n mens ‘n geskikte stam/lemma het, sal die res maklik volg. Voorstelle word ingewag.

Vryheid, gelykheid en nasionalisme

danr2deur Dan Roodt

[followbutton username=’danroodt’ count=’true’ lang=’en’ theme=’light’]

Hou van Dan Roodt se Facebookblad

Ek onthou die opskrif in ons geskiedenisboek toe ek op skool was in die ou Suid-Afrika: “Die Franse omwenteling.”

In daardie dae was Afrikaans suiwer en Germanisties, en is die woord “revolusie” as minder wenslike taalgebruik geag.

Terwyl Suid-Afrika se verkiesingsuitslae verlede week geen verrassings ingehou het nie, broei daar in Frankryk die soort politieke, kulturele en intellektuele omwenteling wat laas wêreldwyd in skoolhandboeke verewig is. In die aanloop tot 1789 sou filosowe, skrywers, ensiklopediste en oproermakers die hele Europa aan die brand steek met die woorde “vryheid, gelykheid, broederskap”.

Deesdae is daar weer ’n groot groep Franse skrywers, filosowe, denkers en sogenaamd “populistiese” politici – soos Marine Le Pen van die Nasionale Front (Front National – FN) – wat reëlreg standpunt inneem teen die magtige Amerika, die Europese Unie, die multikulturele samelewing, die miljardêrs en bankiers, maar ook vorme van moderne kuns, feminisme en wit skuld.

Iewers onthou ek ’n Amerikaanse akademikus wat bewonderend oor Franse intellektuele opgemerk het: “As die trein van die geskiedenis by ons die stasie binnestoom, het hy in Parys lankal reeds vertrek.” Hy het dié uitspraak gemaak met verwysing na die pornografiese letterkunde van Georges Bataille wat “oortreding” – veral van godsdienstige, sek­suele en ander taboes – die grondbeginsel van sy oeuvre gemaak het.

Dieselfde Franse obsessie met die avant-garde en om nuut en oorspronklik te dink, het weer eens vir ’n uitbarsting van ikonoklasme en rebellie gesorg wat dreig om die land uitmekaar te skeur en geweldige spanning, maar ook opwinding veroorsaak. Die stryd word gevoer in dik boeke en essays waarin die geskiedenis sedert die Middeleeue sommer herinterpreteer word. Dit woed verder op die internet, op webblaaie, Twitter, YouTube en TV-gespreksprogramme waar jy maar kan vloek en skel en argot (Franse sleng) gebruik, solank jy intelligent klink en iets te sê het.

En natuurlik, in ’n land waar die skoonheidsbedryf van madame Liliane Bettencourt, erfgename van die maatskappy L’Oréal, die rykste vrou ter wêreld gemaak het, verstaan almal hoe bemarking, reklame en media werk. Terwyl aktiviste, filosowe en politici mekaar die stryd op TV aansê, word daar terselfdertyd met die Franse voorliefde vir geleerde terme oor “die media” en hul invloed bespiegel op die trant van ’n Pierre Bourdieu of ’n Jean Baudrillard.

Volgens sommige peilings steun tot 30% van die Franse jeug die regse Nasionale Front en dis in die mode om regs en “patrioties” te wees. Net soos in Duitsland tydens die Weimar-republiek in die 1920’s gebeur het, oortuig kommuniste hulself geredelik van die noodsaak van nasionalisme en selfs kommunistiese en linkse kiesers uit die Franse werkersklas stem deesdae insgelyks vir “Le Front”.

In die aanloop tot die Europese verkiesings wat volgende Sondag plaasvind, staan die Nasionale Front sterk met 24% van moontlike stemme – volgens ’n meningspeiling deur die CSA vir BFMTV en die Nice-Matin-mediagroep wat aan die einde van verlede maand gedoen is.

Die party se liberale teenstander, die UMP (Unie vir ’n Volksbeweging), ontvang in dieselfde meningsopname 22% steun en die Sosialistiese Party 20%.

Onder jong mense en middeljariges is die Nasionale Front los voor. Die CSA-peiling toon tot 30% van kiesers tussen 25 en 34 jaar en 34% van kiesers tussen 35 en 49 jaar steun die party.

’n Mens moet onthou dat vele immigrante van Wes-Afrika en die Midde-Ooste in Frankryk ook stemreg het en gewoonlik Sosialisties stem, wat die steun vir die FN onder “inheemse Franse” nóg hoër sou maak.

Een oud-kommunis wat tans aan die voorpunt van die Franse stryd staan teen wat hy die “globalistiese oligargie” noem, is Alain Soral.

Hoewel hy hom steeds as ’n Marxis beskou, het hy van die Franse Kommunistiese Party reguit na die Nasionale Front oorgeloop en was ook in ’n stadium dagbestuurslid van die party. Tans verkeer sy jongste boek Comprendre l’empire (Om die ryk te verstaan) boaan die Franse blitsverkoperlys van politieke nie-fiksie. Die subtitel daarvan is veelseggend: “Demain la gouvernance globale ou la révolte des Nations?” Overgezet synde: Môre ’n wêreldregering, of die opstand van volkere?

Volgens Soral is dit net nasies of volkere wat oor die vermoë beskik om weerstand teen ’n dreigende globale oligargie van rykes te bied. Hy bedryf ook sy eie organisasie, genaamd “Gelykheid en versoening”, wat onder meer geld insamel vir sy regskoste, want hy is in etlike hofsake gewikkel teen ander groepe of politici wat hom van laster aankla.

Hoe het Soral so bekend (of berug) geraak dat selfs die huidige Franse premier, Manuel Valls, gereeld na hom verwys? Een element is die TV-debatte tussen skrywers, akademici en politici waar deelname van mense met reëlreg teenoorgestelde menings uiteraard vir heftige meningsverskil en hoë kykersgetalle sorg. Soral, wat skerp kritiek op feminisme lewer, is byvoorbeeld “in die spel geplaas” teen die linkse feminis en uitgesproke lesbiër, Caroline Fourest.

Humor en tipies Franse sarkasme kenmerk dié botsings. Die Joodse aktivis en advokaat ­Arno Klarsfeld het selfs op televisie ’n glas water oor sy debatsteenstander ­Robert Ménard uitgesmyt.

Verkiesingsplakkate van die Front National: Nee vir Brussel, ja vir Frankryk
Verkiesingsplakkate van die Front National: Nee vir Brussel, ja vir Frankryk

Interessant is Soral se bewering dat Vrymesselary ’n groot rol in die Franse Revolusie gespeel het. Ook verklaar Soral die breuk in die 19de-eeuse sosialisme tussen die “wetenskaplike” (en dus wrede) Marx-Engels-sosialisme en die “libertynse” sosialisme van Proudhon en Bakoenin aan die hand van hul afkoms en verbintenis, aldan nie, met die internasionale bankiers.

As ’n mens in een boek na Vrymesselaars, bankiers en Karl Marx sáám verwys, klink dit al klaar na ’n same­swerings­teorie, maar Soral se ontleding steun op heelwat feite en verrassende nuwe insigte. Soral sou egter as filosofiese denker, maar ook as aktivis, nie so omstrede gewees het as hy nie ’n noue vriendskap gehandhaaf het met Frankryk se grootste rassis nie.

Voordat die leser nou tot ’n haastige gevolgtrekking kom – onthou hierdie is Frankryk, dinge is nie so voorspelbaar soos by ons nie. Frankryk se “grootste rassis” is, ja wel, ’n swart man en ’n uiters gewilde komediant! ’n Man wat, soos ­Trevor Noah, agtergekom het dat skerp politieke satire vol sale kan trek. Trouens, Dieudonné M’bala M’bala was eens op ’n tyd aktief in die beweging téén ­rassisme en het spesifiek teen die Nasionale Front te velde getrek, terwyl hy ook vertonings waarin rassisme gesatiriseer word, aangebied het.

Op 1 Desember 2003 het Dieudonné egter ’n satiriese skets op TV oor die ­Palestynse kwessie aangebied waarin hy die spot met ’n Joodse setlaar in die besette gebiede dryf en hom as ’n Nazi voorstel. Daarmee het Dieudonné kennelik sy politieke satire te ver gevoer.

Frank­ryk se invloedryke Joodse gemeenskap van 500 000, wat ook in die media oorverteenwoordig is, het hom as antisemities begin brandmerk. Maar pleks van terug te staan, het Dieudonné die speletjie verder geneem en selfs ’n nuwe satiriese saluut wat hy die “quenelle”noem, in ’n stortvloed vierletterwoorde bekend gestel.

In Afrikaans kan ’n mens seker die quenelle die “af-arm” noem, want een arm hang slap langs die lyf en die ander word oor die bors gekruis. Heel onskuldig, op die oog af. Behalwe in die oë van die Joodse Raad van Frankryk (CRIF) wat toenemend in die af-arm ’n nuwe en “bedekte Nazi-saluut” begin sien het.

Die gevolg is dat die Joodse Raad aan die begin van die jaar as ’t ware die Franse kabinet “byeengeroep” het om Dieudonné se vertonings te verbied.

Manuel Valls, toe nog die minister van binnelandse sake, het persoonlik daarvoor gesorg dat verskeie stede in Januarie ­Dieudonné se vertonings verbied het. Vir ’n week of tien dae het die Franse media oor niks anders as die quenelle geskryf nie!

Ironies genoeg het die Duitse tydskrif Der Spiegel onlangs die Joods-Franse filosoof Alain Finkielkraut as “regs en konserwatief” bestempel omdat hy insgelyks die reg op ’n eie kulturele en volksidentiteit verdedig. Duitsers wat Jode “regs” noem? Jode wat ’n swart man van “aanhitsing tot rassehaat” (’n misdaad in Frankryk) aankla? Waar is ons nou? wonder ’n mens. Dis amper soos die “draai-arm” op Potchefstroom wat ook ná jare ’n Nazi-saluut geword het.

Feit is egter dat daar die afgelope dekade of drie honderde boeke in Frans verskyn het wat op een of ander manier die idee van ’n nasionale kultuur of identiteit op ’n verskeidenheid maniere besing, iets wat natuurlik teen multikulturalisme en globalisme indruis. Toenemend is die linkses in Frankryk teen die toue en het geen antwoord meer op die intellektuele intensiteit en politieke provokasies van die regses nie.

Marine Le Pen verwerp die huidige ­Europese Unie – wat volgens haar nasionale soewereiniteite skend – maar is ten gunste van ’n Parys-Berlyn-Moskou-spil wat ’n “Europa van nasies” téén die Amerikaanse “ryk” tot stand bring. Sal ’n oorlogsugtige VSA so iets duld?

Een van madame Le Pen se kwinkslae is: “Frankryk verkeer in ’n krisis en ons het nie eens ’n Korsikaan wat ons kan kom red nie.”

Laasgenoemde is natuurlik ’n verwysing na Napoleon. Maar op die eiland Korsika betoog nasionaliste in hul duisende juis om van Frankryk af te stig!

Soos Alain Soral dit stel: “Globalisering is ’n onvermydelike tegnologiese en ekonomiese proses, maar globalisme verteenwoordig ’n vorm van verdrukking.”

Hierdie rubriek het verlede Sondag ook in Rapport verskyn.