resessie – praag.co.za

Brexit-aardbewing tref linkses wêreldwyd

‘n Aardbewing het ons getref en die stof is so dik dat asemhaling onmoontlik is!

Dit was die paniekbevange geweeklaag van Brittanje se linkses en pro-immigrasie eenwêreldaanhangers nadat die Britte vir Brexit gestem het. Die Union Jack (foto bo) sal nie meer in Europa wapper nie.

‘n Meerderheid, meer as 51% het ten gunste van die beëindiging van lidmaatskap van die Europese Unie gestem in Donderdag se referendum. Net meer as 48-persent wou lid van die EU bly.

Slegs Londen, die sentrum van die banke, het gestem om in die EU te bly. Die noorde van Engeland het oorweldigend teen die EU gestem.

Oproepe vir David Cameron om te bedank na die groot nederlaag het reeds opgeklink.

Noord-Ierland en Skotland wat sterk ten gunste van voortgesette EU-lidmaatskap was, sal aanstons verklarings uitreik oor hul strewe om weg te breek uit die Verenigde Koninkryk.

In ‘n referendum wat hy net kon verloor, al wen hy ook, het Cameron sy eie posisie dermate verswak dat hy waarskynlik nie sal kan aanbly as premier nie.

Die nuus is met groot vreugde in Europa deur die onderskeie regse partye van Geert Wilders en Marine Le Pen ontvang.

In Brittanje het Nigel Farage gesê die “oorlog is gevoer teen multinasionale maatskappye, teen die groot handelsbanke, teen groot politiek, teen leuens, misleiding, korrupsie en bedrog”.

Die Britse pond het tot sy laagste vlak sedert 1985 teruggesak. Aandele in Japan het met meer as 3% gedaal en die Nikkei moes sluit. Goud het egter sterk vertoon.

Vroeë aanduidings het reeds getoon dat meer mense, as wat verwag is, ten gunste daarvan is om die EU te verlaat.

Die nuus kom nogtans as ‘n groot skok vir aanhangers van die Nuwe Wêreldorde.

Suid-Afrikaanse ekonome het ook vroeër gewaarsku dat ‘n wegbreekstem verreikende gevolge vir die land se ekonomie sal hê.

Raymond Parsons van die Noordwes Universiteit se Sakeskool sê so ‘n stap sal Suid-Afrika in ‘n tydperk van onsekerheid inlei.

Die Suid-Afrikaanse Reserwebank se swak besluit om rentekoerse te verhoog sal ná hierdie nuus die ekonomie waarskynlik in ‘n resessie dwing.

Brittanje was 43-jaar lank lid van die EU.

President Barack Obama, wat Brittanje aangemoedig het om te “bly” asook die voormalige minister van buitelandse sake Hillary Clinton se stemme is Donderdag uitgedoof.

Slegs Donald Trump het die veldtog om die EU te verlaat gesteun.

Rand vertoon stewiger na rentekoersverhoging

Die rand het dadelik stewigers vertoon toe die Reserwebank Donderdagmiddag rentekoerse verhoog het, maar verbruikers gaan sukkel met hoër skuldafbetalings.

Die Reserwebank het Donderdag die rentekoers met 50 basispunte verhoog nadat inflasie van 6,8 persent in die vooruitsig gestel is.

Die rand het tot R16,15 teen die dollar versterk nadat Lesetja Kganyago, Reserwebankvoorsitter, die bank se repokoers van 6,25% tot 6,75% opgestoot het.

Die vooruitsigte vir inflasie het “aansienlik verswak” sedert November, sê Kganyago, grootliks weens ‘n swakker rand en hoër voedselpryse agv die droogte.

Dié verhoging is moontlik ook nie die laaste verhoging vir die jaar nie.

Kganyago sê sedert die vergadering in November het die rand met 13,5% teenoor die dollar verswak en 15,2% teenoor die euro.

Prima rentekoers van banke staan tans op 10,25%.

Die Reserwebank se inflasie-vooruitskatting van bykans sewe persent kan ook binnekort opwaarts aangepas word wanneer nuwe elektrisiteitstariewe goedgekeur word.

Die Bank sê inflasievooruitsigte is gebaseer op tariefverhogings van twaalf persent.

Die adjunkpresident van die Bank, Francois Groepe sê sodra die Nasionale Energiereguleerder ‘n besluit geneem het oor Eskom se aansoek oor ‘n verhoging, sal die Reserwebank sy model aanpas indien nodig.

Ekonome het Suid-Afrikaners intussen gemaan om hulle skuld so gou moontlik af te los.

Die bestuurshoof van Eerste Nasionale Bank, Jacques Cilliers sê die afbetaling van skuld moet verbruikers se eerste prioriteit wees.

Cilliers het ook gesê dit is onwaarskynlik dat die jongste rentekoersverhoging die laaste sal wees vir die jaar.

Die gemiddelde inflasiekoers was 4,6% in 2015.

Kevin Lings, hoofekonoom van Stanlib, het aan Netwerk24 gesê die verhoging maak dit duidelik die Reserwebank het baie meer bekommerd geraak dat inflasie hoër as die boonste punt van sy teikenband van 6% gaan beweeg én dan “teen ‘n hoër gemiddelde vlak ingegrawe word”.

Lings verwag dat die rentekoers verder sal styg vanjaar en eindig op 7,5%.

Ontleders meen hoër rentekoerse sal onvermydelik ten koste van groei en werkgeleenthede geskied.

‘n Swak rand, droogtetoestande en hoër kragtariewe wat met hoë rentekoerse aangespreek word, kan die risiko van ‘n resessie beteken.

Volgens ‘n peiling van nege ekonome deur Bloomberg is die waarskynlikheid dat Suid-Afrika se ekonomie vanjaar vir twee opeenvolgende kwartale krimp, hoog.

Verwagtinge van ekonomiese groei is ook laer. Groei in 2015 was na raming sowat 1,3% en gaan na verwagting slegs 0,9% wees in 2016, in vergeleke met vorige vooruitskattings van 1,5% en 2,1% onderskeidelik.

Die hoër rentekeorse gaan toenemende finansiële druk op verbruikers plaas.

Platinastakings laat ekonomie in eerste kwartaal krimp

Die stakings by platinamyne het nie net die grootste daling in mynbou-aktiwiteit in vyftig jaar veroorsaak nie, maar ook die hele Suid-Afrikaanse ekonomie met 0,6 persent in die eerste kwartaal laat daal. Die inkrimping in mynbou- en steengroef-aktiwiteit is 24,7 persent.

Sommige ekonome voorspel reeds ‘n resessie aangesien die dispuut oor lone in die platinumgordel nog glad nie verby is nie. Ná 18 weke, sal dit ook die land se ekonomiese uitset in die tweede kwartaal raak, terwyl somminge myne in Rustenburg reeds in April en Mei feitlik heeltemal tot stilstand gedwing is. Dit beteken dat die statistiek vir die tweede kwartaal ook teleurstellend gaan wees.

Volgens gangbare ekonomiese definisies, staan twee agtereenvolgende kwartale van negatiewe groei as ‘n resessie bekend. Die kanse is dus nou goed dat Suid-Afrika aan die einde van dié kwartaal amptelik in ‘n resessie sal verkeer. Die vorige keer toe die land hom in dié situasie bevind het, was tydens die globale finansiële krisis in 2009.

In die vierdie kwartaal van verlede jaar het die ekonomie nog met 3,8% gegroei.

Met die huidige trae en negatiewe groeikoers, is daar geen moontlikheid dat die werkloosheidsyfer sal verbeter nie. Minder ekonomiese aktiwiteit beteken ook dat die invordering van belastings getref sal word, wat weer die begrotingstekort gaan verhoog.

Die Nasionale Ontwikkelingsplan (NOP) vereis ‘n groeikoers van 5% per jaar ten einde werkloosheid teen die jaar 2030 tot minder as 10% te verlaag.

Die hoofekonoom van Econometrix, Azar Jammine meen egter dat ‘n resessie slegs moontlik is indien die plantinastaking vir die res van die jaar duur. Indien dit gou beëindig word, kan die land nog ‘n resessie vermy.

Volgens Johan Theron, ‘n woordvoerder van Impala Platinum, sal dit ongeveer drie maande neem om die produksievlakke van vóór die staking te bereik indien die staking sou ophou.

Die swak groeisyfers vir die eerste kwartaal het die reeds die Reserwebank genoop om sy vooruitskatting vir ekonomiese groei van 2,6% tot 2,1% vir vanjaar aan te pas.

Hierdie syfers ondersteun ook die Reserwebank se besluit om rentekoerse voorlopig onveranderd te laat.

Rentekoers bly onveranderd

Die Reserwebank het, soos verwag, sy rentekoers onveranderd gelaat.

Die koers waarteen die Reserwebank geld aan handelsbanke leen, die repokoers, is sedert Julie 2012 op 5%.

Omdat die rand die afgelope paar weke stewiger vertoon het, was Gill Marcus, president van die Reserwebank, nie genoop om rentekoerse te verhoog nie. Inflasie sal moontlik só onder beheer bly en dus keer dat rentekoerse moet styg.

Die plaaslike inflasiekoers was in Augustus op 6,4% – die tweede opeenvolgende maand wat dit hoër as die Reserwebank se maksimum teikenvlak van 6% was.

Die Suid-Afrikaanse ekonomie gaan na verwagting vanjaar met slegs 2% groei, die laagste sedert die resessie in 2009. Die swak rand en hoër inflasie het daarvoor gesorg dat ’n rentekoersverlaging om die ekonomiese groei ‘n hupstoot te gee, nie oorweeg is nie.

Die rand se verswakking van 18% in die eerste agt maande van 2013 het tot ’n skerp styging in brandstof- en voedselpryse gelei.

Christie Viljoen, ekonoom by NKC, verwag dat rentekoerse minstens vir die volgende 12 maande onveranderd sal bly. Hy meen selfs dit mag oor die volgende 18 maande onveranderd bly, het Bloomberg berig.

Verbruikersvertroue neem af

Die Johannesburgse Aandelebeurs

Verbruikersvertroue in Suid-Afrika het afgeneem, het 'n Mastercard-ondersoek wat Woensdag vrygestel is, aangetoon. Maar Suid-Afrikaners bly die derde mees optimistiese groep in die streek wat uit Asië-Stille-Oseaan-, Midde-Ooste en Afrika bestaan, het die ondersoek bevind.

Volgens die data vir die tweede helfte van 2009 het Suid-Afrikaanse verbruikersvertroue met 11,4 punte gedaal tot die laagste vlak sedert 2004 met 'n telling van 67,3.

Die opname meet die verbruikersvooruitsig vir die volgende ses maande.

Die uitslag het ook 'n algehele daling in verbruikersvertrou op 'n jaarbasis aangetoon, verlegeke met die indekstelling van 74,3 vir die tweede helfte van 2008.

"Die afname is samehangend met die heersende globale resessie, asook die meer onlangse nuus dat die Suid-Afrikaanse ekonomie in sy eerste tegniese resessie in 17 jaar verkeer," sê Anthony West, die algemene hoofbestuurder vir Afrika van die globale Mastercard-groep.

"Suid-Afrikaanse verbruikers bly egter steeds optimisties – en in 'n groter mate as in feitlik die hele 21 markte wat in die ondersoek opgeneem is," het hy bygevoeg.

Terwyl dit Suid-Afrika se tweede sterkste daling in vyf jaar is, lyk dit asof die land redelik goed vaar teenoor ander markte in Asië-Stille-Oseaan, die Midde-Ooste en Afrika, het West gesê.

Die Mastercard-indeks van verbruikersvertroue is gegrond op 'n ondersoek wat vrae aan deelnemers stel rondom vyf sleutel- ekonomiese faktore: indiensneming, die ekonomie, gereelde inkomste, die aandelebeurs en lewensgehalte.

Die indeks het 'n skaal van nul tot 100.

'n Telling bokant 50 dui aan dat verbruikers optimisties in hul verwagtings vir die volgende ses maande is, terwyl 'n telling onder 50 aadui dat hulle pessimisties gesteld is.

Die ondersoek fokus op drie stedelike gebiede – Johannesburg, Kaapstad en Durban.

Met 'n telling van 68,0 is Durban vir die tweede keer agtereenvolgens Suid-Afrika se mees optimistiese stad.

Vir die eerste keer in twee jaar, is Kaapstad met 'n telling van 66,7 egter meer optimistiese as Johannesburg, wat 'n algehele laagtepunt van 66,5 aangeteken het.

Mike Schüsller, die HUB van Economists.co.za, het gesê dat een rede vir die afname van 16,8 punte in Johannesburg te wyte kan wees aan die feit dat die meeste multinasionale maatskappye in die groter Johannesburg-gebied geleë is en dat hulle die terugslag van die globale resessie meer intens as plaaslike maatskappye ervaar.

Oor die besonder skerp afname in Johannesburg se lewensgehalte-indeks van 81,1 ses maande gelede tot 'n huidige telling van 61,9, het Schüssler gemeen dit mag te wyte wees aan die groot geboue- en paaiekonstruksiewerk wat groot verkeersknope veroorsaak.

In die geheel het Suid-Afrika laer tellings op elkeen van die faktore wat die indeks opmaak, aangeteken.

Die aandelebeurskategorie het die skerpste daling getoon.

Toe hulle gevra is of hulle dink die plaaslike aandelebeurs sal opgaan, daal of dieselfde bly oor die volgende ses maande, het 64 persent van respondente verwag dat dit dieselfde sal bly of sal daal.

дровяные печи камины

Terug na ‘n apartheidsekonomie?

Dit wil al meer voorkom asof die ANC-regering besig is om die praktiese voordele van die apartheidsregering se ekonomiese beleid te herontdek. Persoonlik was ek nog nooit 'n voorstaander van die algehele vryemarkbeginsel vir 'n land soos Suid-Afrika nie, maar eerder van die gemengde ekonomie soos dit destyds deur die Nasionale Party-regering beoefen is.

Tydens die apartheidsjare, en veral vanaf 1968 tot 1988, het die ekonomie geblom as gevolg van die heersende ekonomiese stelsel in die RSA. Die staat het onder meer die leiding geneem met tientalle Bantoe-ontwikkelingskorporasies. Desentralisasie van die ekonomie was noodsaaklik om die ordelike groei van die platteland te verseker en om ernstige demografiese verskuiwings te voorkom. Intussen het daardie nalatenskap tot niet gegaan, maar sal weer moet toegepas word as President Zuma sy landelike ontwikkelingsbeleid wil laat slaag.

Die begrip van strategiese nywerhede het die ekonomiese platform verskaf waarop reusagtige projekte opgerig kon word. Projekte soos Sasol 2 en 3, die reeks kragstasies, Foskor, Yskor Vanderbyl, die Pelindaba-uraanverrykingsaanleg, Mossgas, om nie eens van die infrastruktuurontwikkeling te praat nie.

Maar hiervoor moes die regering besluite neem wat dikwels kritiek deur voorstanders van die vryemarkbeginsel ontlok het. Die regering moes as ondernemer optree wat die markrisiko's moes neem, dikwels sonder om die belastingbetalers spesifiek daarin te ken.

Sedert 1994 het die ANC met groot fanfare aangekondig dat die staat van sy nywerheidsbates ontslae wou raak. Sasol en Mossgas was reeds geprivatiseer en Yskor het gou gevolg. Daar was selfs melding daarvan dat Eskom ook geprivatiseer sou word, maar dit was 'n taai tameletjie wat net nie wou verteer nie.

Daar is geredeneer dat 'n vrye demokratiese land nie strategiese nywerhede benodig nie omdat hy nie sanksies hoef te vrees nie. Daardie term is toe summier uit die woordeskat van die postmoderne ekonomiese beplanners verban. Geen regverdiging bestaan waarom die staat as ondernemer moes optree nie. Terselfdertyd was dit 'n handige instrument om 'n nuwe ryk swart middelklas en superryk klas op 'n elegante morele basis te skep.

Maar die globale ekonomiese resessie het skielik 'n ander aanskyn aan ekonomiese beginsels gegee, In die VSA het General Motors, wat meer as 'n miljoen werknemers het, verander na Obama Motors toe die staat op 1 Junie die grootste aandeelhouer in GM geword het.

In Suid-Afrika sê die nuwe minister van handel en nywerheid, dr Rob Davies, dat die ANC-regering nie kan toelaat dat die land se nywerhede tot niet gaan nie en dat die staat sal moet ingryp. Volgens Davies sal die balansstaat van die NOK wesenlik verstewig moet word om in die mark op te tree. Die NOK self is hoeka onder groot druk om sy bestaande verpligtings uit te voer, wat 'n groter probleem vir die staat skep.

Volgens amptelike statistieke het die vervaardigingsektor met 11,7% gekrimp vir die jaar wat in Maart geëindig het, ná die 15%-inkrimping einde Februarie en 12,9% einde Januarie.

Dit wil nou voorkom of die ou ekonomiese strategieë afgestof gaan word. Die land is weer onder druk van buite – druk wat niks met die politiek van die land uit te make het nie, maar waarvan die uitwerking presies dieselfde as destyds is.

Een so 'n maatreël is invoervervanging en beperking om plaaslike produksie te stimuleer. 'n Ander is om na fiskale maatreëls soos vehoogde invoertariewe te kyk. Davies beweer dat dit die laaste ding is wat Suid-Afrika tans kan bekostig om in 'n strik gevang te word waar duisende werksgeleenthede vanweë ideologiese perspektiewe verlore gaan. Alle bewese maatreëls sal ondersoek en waar nodig toegepas word.

Dit is duidelik dat die staat 'n groter rol in die land se ekonomie sal moet speel. Hiervoor benodig die land geskoolde en kundige rolspelers. Afrikaners is vir daardie rol uitgeknip.

Moet dus nie verbaas wees as die huidige resessie 'n omwenteling in die huidige politieke milieu van magspolitiek na oorlewingspolitiek teweegbring nie. Soos die Blou Bulle sal Afrikaners hul voetwerk moet ken om bo uit te kom. Die laaste ding wat ons nou kan bekostig is om afsydig en negatief te staan terwyl 'n hele geslag se kundigheid vir die land en vir ons volk verlore gaan, terwyl ingevoerde kundiges gebruik word.