Selfoonoproepe kan goedkoper word

selfoonKonsepregulasies wat oproepe na ander selfoonnetwerke glo aansienlik goedkoper sal maak, word Vrydag gepubliseer.

Die Onafhanklike Kommunikasie-owerheid van Suid-Afrika (Okosa) het Woensdag in ’n verklaring gesê hy het die 2010-tariewe hersien as deel van ‘n voortgesette poing om “die hoë koste van kommunikasie” in die land te verlaag.

Okosa het vroeër gesê hy meen die koste wat selfoonmaatskappye vra om ’n oproep aan ’n ander netwerk te verbind, moet so min as 15c per minuut wees. Dit is tans 40c per minuut.

‘n Ander kwessie betreffende konsepregulasies is sogenaamde asimmetrie, waar groot selfoonmaatskappye minder vir verbindingskoste na kleiner netwerke betaal as andersom. – Sapa

Maponya kritiseer SEB

Sakeman Richard Maponya het kritiek teen die regering uitgespreek oor sy beleid van swart ekonomiese bemagtiging

Richard Maponya
Richard Maponya

in ‘n onderhoud met die Sowetan.

“Dit (SEB) is nie ‘n ware ding nie, want dit neem die self-inisiatief weg wat nodig is vir jong en opkomende entrepreneurs wat moet wakker word en die dinge self wil doen,” het hy gesê by die sesde verjaarsdagvieringe van Maponyawinkelsentrum in Soweto Vrydag.

Hy het gesê breë–gebaseerde swart ekonomiese bemagtiging (BBSEB) was dalk in beginsel ‘n goeie idee, maar in die praktyk werk dit nie altyd nie.

“Ek blameer regtig ons regering vir die ekonomiese situasie, want ons is byna 20 jaar in ons nuwe bedeling, maar ons het nie ‘n bank wat ‘n risiko fonds aan mense beskikbaar stel nie“

Hy het ook gesê swart en wit besigheid moet verenig, maar het bygevoeg dat wit sakelui en buitelanders nie toegelaat moet word om sake te oorheers in townships nie.

“Soweto het skielik ‘n plek geword waar wit sakelui wil besigheid doen, wanneer klein entrepreneurs van die gebied die geleentheid gegun moet word om eie besigheid hier te doen,” het Maponya gesê. – Sapa

Amcu-staking skop af

amcu2Die staking deur die mynwerkers vakbond, AMCU by Anglo American Platinum se myn op Rustenburg in Noordwes, het begin.

Die vakbond staak oor die beplande aflegging van meer as drieduisend werkers by die Amplats-myn.

Dit volg nadat onderhandelinge oor die afleggings tussen Amplats en die vakbonde by die Kommissie vir Versoening, Bemiddeling en Arbitrasie vroeër vanjaar deur die mat geval het.

Verteenwoordigers van AMCU, die polisie en munisipale amptenare het gistermiddag oor die staking vergader.

‘n Polisiewoordvoerder, Thulani Ngubane, sê hulle sal seker maak dat diegene wat aan die staking deelneem, hulle demokratiese reg uitoefen en die wet respekteer. – RSG

Rentekoers bly onveranderd

reserwebankDie Reserwebank het, soos verwag, sy rentekoers onveranderd gelaat.

Die koers waarteen die Reserwebank geld aan handelsbanke leen, die repokoers, is sedert Julie 2012 op 5%.

Omdat die rand die afgelope paar weke stewiger vertoon het, was Gill Marcus, president van die Reserwebank, nie genoop om rentekoerse te verhoog nie. Inflasie sal moontlik só onder beheer bly en dus keer dat rentekoerse moet styg.

Die plaaslike inflasiekoers was in Augustus op 6,4% – die tweede opeenvolgende maand wat dit hoër as die Reserwebank se maksimum teikenvlak van 6% was.

Die Suid-Afrikaanse ekonomie gaan na verwagting vanjaar met slegs 2% groei, die laagste sedert die resessie in 2009. Die swak rand en hoër inflasie het daarvoor gesorg dat ’n rentekoersverlaging om die ekonomiese groei ‘n hupstoot te gee, nie oorweeg is nie.

Die rand se verswakking van 18% in die eerste agt maande van 2013 het tot ’n skerp styging in brandstof- en voedselpryse gelei.

Christie Viljoen, ekonoom by NKC, verwag dat rentekoerse minstens vir die volgende 12 maande onveranderd sal bly. Hy meen selfs dit mag oor die volgende 18 maande onveranderd bly, het Bloomberg berig.

Staatsinmenging kan selfoontariewe verlaag

selfoonGoeie nuus vir Suid-Afrikaanse selfoongebruikers is dat die staat besig is met stappe wat daartoe kan lei dat selfoontariewe in die afsienbare toekoms kan daal, sê adv. Anton Alberts, die Vryheidsfront Plus se parlementêre woordvoerder oor kommunikasie.

Adv. Alberts het in ‘n geskrewe vraag aan die minister van kommunikasie gevra of sy sal toesien dat hoë selfoontariewe verlaag gaan word.

Die minister het geantwoord dat die department van kommunikasie besig is met ‘n ‘aantal beleidsingrypings’ om toe te sien dat tariewe afgebring word.

Luidens die antwoord werk die department nou saam met die Onafhanklike Kommunikasie-owerheid (Okosa) wat tans omvattende marknavorsing doen om vas te stel of regulasies wat in 2010 ingestel is, die gewenste uitwerking gehad het.

Okosa het hom onlangs ook sterk uitgespreek teen die hoë kostes en het gesê selfoongebruikers word ‘uitgebuit’.

Die minister se antwoord lui voorts dat ‘n stelsel op die been gebring word waardeur inligting rondom alle diensverskaffers se tariewe gemonitor en ontleed word sodat daar ‘betyds ingegryp kan word’ om probleme in die selfoonmark te behandel.

Navorsing word ook gedoen om ‘ingeligte besluite oor beleidsingrypings’ te kan doen wat mededinging tussen netwerke sal stimuleer by alle vorme van elektroniese kommunikasie om tariewe te verminder.

Daar gaan ook in gesprek getree word met al die diensverskaffers en belanghebbendes in die selfoonbedryf rondom die kostestruktuur van die bedryf, lui die antwoord.

Adv. Alberts sê die nuus is verblydend, maar dat die staat te lank gesloer het om daadwerklik op te tree.

“Die VF Plus is nogtans bly dat die minister daadwerklike stappe neem om selfoontariewe af te bring en ons hoop die studies sal binnekort klaar wees sodat verdere stappe geneem kan word om monopolieë in die bedryf te breek,” sê adv. Alberts.

Suid-Afrika se selfoonkostes is van die hoogste in die wêreld. Uit 140 wêreldlande, betaal verbruikers in net 23 lande meer as in Suid-Afrika om ‘n oproep te maak.  Uit 34 Afrikalande betaal Suid-Afrikaners op drie na die hoogste tariewe.

SAUK blaas R1.5 miljard

generationsFinansiële wanbestuur by die SAUK saai verwoesting, met sy jongste jaarverslag wat toon dat versuim is om voldoende rekenskap te gee vir R1.5–miljard wat bestee is aan konsultante.

Dié dienste kon ewe maklik deur sy eie personeel verskaf word.

Suid-Afrikaners sal voorts geskok wees om te verneem dat sowat R913 miljoen se TV-lisensiegelde wat SAUK-amptenare beweer ingesamel is, nie gerugsteun kan word met bewyse nie.

Tydens die tertafellegging van die openbare uitsaaier se jaarverslag, het die minister van kommunikasie, Yunus Carrim gesê die Ouditeur-generaal, Terence Nombembe, kon nie die uitsaaier finansiële resultate afteken nie weens ‘n gebrek aan “genoeg [en] toepaslike ouditbewyse“.

Die jongste oudit dui daarop dat die uitsaaier se skoon oudit in die 2011-2012 finansiële jaar iets van die verlede is.

Die lang lys van finansiële oortredinge ontbloot by die SAUK, sluit in:

Geen ondersteunende dokumente vir die aanstelling van konsultante en ander diensverskaffers teen ‘n koste van R1.5 miljard nie;
‘n Verdere R106 miljoen is spandeer sonder behoorlike tenderprosedures;
Belasting betaalbaar aan die Suid-Afrikaanse Inkomstediens is onderskat met meer as R47 miljoen;
Geen voorsiening is gemaak vir enige finansiële verpligting wat die SAUK kan aangaan ten spyte daarvan dat hy ‘n verweerder in ‘n aantal van regsgedinge is.

Die onthullings beteken niks goeds vir die uitsaaier nie. Die uitvoerende bestuur is opdrag gegee om in 2009 sy finansiële beheer op te knap nadat ‘n R1.4–miljard–lening, gewaarborg deur die Nasionale Tesourie, aan hulle toegestaan is.

In die jaarverslag, het die SAUK se uitvoerende hoof Lulama Mokhobo erken dat die uitsaaier misluk het om die prestasieteikens van die regering se leningswaarborg te haal. Sy het gesê die korporasie is meer as R600 miljoen onder sy inkomsteteikens.

Dit is glo net sepies soos Generations, waaruit die SAUK geld verdien. Dit is aangewys as die sepie met die meeste kykers en word deur baie meer as 4,9 miljoen mense daagliks gesien. Steve Hofmeyer het vir die temamusiek gesorg.

Dit is ook die eerste TV-reeks in Suid-Afrika wat dmv vennootskappe met maatskappye hul produkte en dienste as deel van die verhaal adverteer. Dit word gedoen op ‘n wyse waar hierdie vennote in die verhaalteks ingesluit word.

Die drie Suid-Afrikaanse maatskappye is Pep Stores, Capitec Bank en Smart Gym. 

Konsepbeleid kyk na farmaseutiese patente

patenteDie regering het ‘n konsepbeleid oor intellektuele eiendom gepubliseer wat verreikende gevolge vir farmaseutiese patente kan hê.

Belangegroepe het die stap geloof as ‘n tree nader aan laer medisynekoste.

Indien dit aanvaar word, sal die hervormings die produksie van goedkoper generiese medisyne vergemaklik.

Die groepe Dokters Sonder Grense en die Treatment Action Campaign sê die beleid skep die forum vir veranderings wat beloof om die medediging in die farmaseutiese sektor te verbeter .

Volgens die huidige wetgewing het maatskappye toestemming om patente vir ‘n onbepaalde tyd te hernu.

Dit stel maatskappye in staat om die lewe van hulle monopolieë te verleng, die mededinging van generiese vervaardigers te stuit en hoë pryse te hef vir medisyne in sowel die openbare as die privaatsektor. – RSG

Guptas betaal glo nie hul rekeninge nie

gupta2
Ook uit Indië

Die Gupta-familie het weer onder skoot gekom, hierdie keer van kontrakteurs wat beweer dat hulle nie betaling vir hul dienste ontvang nie.

Die swierige, superryk familie skuld na bewering geld vir dienste aan hul myne, berig die Sunday Times.

Volgens Marius Nel, wat ‘n drie–jaar kontrak met Shiva Uranium, ‘n myn in Gupta-besit gehad het, word hy R2.2miljoen geskuld asook ‘n verdere R2 miljoen wat verband hou met ‘n ongeluk op een van hulle myne.

Hy sê hy wag sedert Mei vir die geld. Hy het Shiva gedagvaar, wat op hulle beurt ‘n teeneis vir toerusting wat na bewering beskadig is in ‘n ongeluk ingestel het.

Ander diensverskaffers het ook gesê Shiva is ‘n slegte betaler.

Die Guptas het die myn in 2010 gekoop. Hulle het R461miljoen van hul eie geld met ‘n bykomende R250 miljoen lening van die Industrial Development Corporation (IDC) betaal. Shiva is egter nie in staat om die lening te diens nie wat glo geherstruktureer is onlangs, as gevolg van lae uraanpryse.

Amnestie vir 1,6 miljoen op skuld-swartlys

kredietDie Kabinet het Donderdag besware teen die opheffing van negatiewe kredietinligting opsy geskuif, en goedkeuring verleen aan die stap. Banke waarsku dat hul risiko’s sal verhoog en dit sal die verhoging van die koste van krediet beteken.

In terme van die Kabinetsbesluit, sal die negatiewe kredietinligting van verbruikers wat al hul skuld betaal het, skoongevee word as ‘n eenmalige gebeurtenis asook op ‘n deurlopende basis.

Die doel is om die swartlys van ongeveer 1,6 miljoen verbruikers uit te skakel – baie van hulle staatsamptenare – wat hul skuld betaal het, maar is nog steeds verhoed deur kredietburo’s van toegang tot krediet, verblyf en selfs werk .

Die skema sal die toegang van hierdie verbruikers tot die kredietmark verseker en hopelik ‘n hupstoot aan die verbruikersvraag meebring.

Terwyl die regering die plan op die basis van “herstellende geregtigheid” regverdig en die positiewe uitwerking op ekonomiese aktiwiteit beklemtoon, kan dit ‘n positiewe rol in die regerende party se vertoning in volgende jaar se algemene verkiesing speel.

Die Kabinet se besluit het nie die opposisie deur die banke in ag geneem nie. Banke het gewaarsku dat die gebrek aan inligting oor die kredietgeskiedenis van voornemende kliënte die risiko van kredietverskaffers verhoog.

Die Bankvereniging van SA is heftig gekant teen die plan en sal beswaar maak nadat die kennisgewing van die Kabinetsbesluit in die Staatskoerant verskyn het.

Die minister van Handel en Nywerheid Rob Davies verwerp die kommer, en het Donderdag verklaar dat dit bloot sou beteken dat kredietverskaffers behoorlike kredietvoorwaardes met al hul voornemende kliënte uitklaar.

Hulle sal nie langer in staat wees om net te kan staatmaak op die inligting wat verskaf word deur die kredietburo’s soos wat hulle gedoen het in die verlede nie, en sal eerder die bekostigbaarheid van krediet vir voornemende kliënte moet ondersoek.

Davies het gesê baie van die inligting wat deur kredietburo’s deurgegee word is “verouderd en misleidend”. Ook, onder die huidige stelsel is dit uiters moeilik, duur en tydrowend om die inligting deur die hof as sulks uit te wys. Dit sal ook aangespreek word.

Die Nasionale Kredietreguleerder ondersteun die skrapping van negatiewe kredietinligting.

In sy jaarverslag wat Donderdag ter tafel gelê is in die Parlement toon dit dat daar sowat 9,5 miljoen verbruikers met verswakte kredietrekords aan die einde van Maart was, ( 47,5 % van alle krediet-aktiewe verbruikers) , ‘n toename van ongeveer 500 000 meer as die vorige jaar.

‘n Kabinetsverklaring het opgemerk dat “toegang tot ‘n volhoubare kredietmark noodsaaklik is vir alle ontwikkelings-doelwitte”.

Kabinet maan betogers, stakers tot kalmte

goudmynDie Kabinet het ‘n beroep op betogers sowel as stakers gedoen om hulself te weerhou van geweld. Die vakbond Amcu sê dat van sy lede by Sibanye se Beatrixgoudmyn in die Vrystaat aangeval is.

Dit het vrese opnuut laat ontstaan dat die staking in die goudsektor gewelddadig kan raak. Amcu se hoofsekretaris, Jeff Mphahle sê die vyf Amcu-lede is deur lede van die NUM aangeval wat wou keer dat hulle gaan werk.

Die reg om te staak moet op ‘n nie-gewelddadige wyse geskied, het die waarnemende regeringswoordvoerder Phumla Williams aan verslaggewers in Pretoria Donderdag gesê, na aanleiding van die uitvoerende gesag se vergadering Woensdag.

“Die Kabinet beklemtoon dat so ‘n reg uitgeoefen moet word op ‘n nie-gewelddadige wyse en in volle nakoming van die wet,” het sy gesê.

“Daar is ‘n verantwoordelikheid op die vakbondleiers, werkgewers, die staat, en die veiligheidsdienste om te verseker dat die wet gehandhaaf word en dat uitdagende optrede vermy word.“

Verskillende ekonomiese sektore in Suid-Afrika, insluitend die mynbou, konstruksie, en die motorsektor, is tans besig met onderhandelinge.

Die vakbond, die NUM het die Kamer van Mynwese se hersiene salarisaanbod na sy stakende lede geneem om oorweeg te word.

Die NUM se stakingskomitee het vroeër vandag vergader om die aanbod te bespreek. Die NUM-woordvoerder, Lesiba Seshoka sê die werkers se besluit kan teen môre reeds aangekondig word.

Die goudmynwerkers staak van Dinsdag af.

Williams is ook gevra oor die toestand van die drie Suid-Afrikaanse soldate wat beseer is tydens ‘n VN-sending in die Demokratiese Republiek van die Kongo.

“Suid-Afrikaners word geroep om ondersteuning en erkenning te gee aan hierdie soldate wat instrumenteel in die verwesenliking van Suid-Afrika se verbintenis tot vrede, stabiliteit en die versterking van die demokrasie in Afrika is.“

Sy het vrae na die Suid-Afrikaanse Nasionale Weermag verwys.

Goudstaking skop af

goldfieldsWerksaamhede word vanoggend ingekort by die Goldfields South Deepmyn op Westonaria suidwes van Johannesburg. Sowat 80 000 werkers wat tot die NUM behoort het die Kamer van Mynwese se verhoogde salarisaanbod van 6,5 persent verwerp en begin staak. Slegs kontrakwerkers het vandag vir diens aangemeld. Daar is onbevestigde berigte dat hulle met die opsegging van hul kontrakte gedreig is indien hulle sou wegbly. Om twaalf-uur vanmiddag gaan daar ‘n massabyeenkoms en betoging by die suidelike skag wees, waar die mynbestuur, die SAKP, Cosatu en die burgerlike organisasie, SANCO die werkers sal toespreek. Sekuriteit is by die myn verskerp.

Die Suid-Afrikaanse kamer van koophandel en nywerheid sê intussen goudprodusente se salarisaanbod moet in die regte perspektief gesien word. Goudprodusente sê die huidige ekonomiese toestande in Suid-Afrika het bygedra tot die finale salarisaanbod. ‘n Woordvoerder van die kamer, Peggy Drosky sê beide werkgewers en vakbonde moet bereid wees om opofferings te maak. Drosky sê werkers het dalk werklike behoeftes, maar maatskappye moet ook winsgewend wees om te kan voortgaan om mense in diens te neem. Volgens Drosky moet daar ‘n duideliker definisie wees van wat ‘n ordentlike lewenspeil in Suid-Afrika is.

In ‘n afsonderlike voorval, het betogers myngereedskap by ‘n skag van Anglo-Platinum se Twickenhammyn buite Burgersfort in Limpopo aan die brand gesteek en verskeie voertuie beskadig. ‘n Plaaslike munisipale raadslid, Vincent Mpofela sê ‘n elektriese transformator is ook afgebrand. Inwoners verkwalik die myn omdat plaaslike werkers afgelê word, terwyl werkers uit ander provinsies aangestel word. Die myn-bestuur was nie beskikbaar vir kommentaar nie.

Die vakbond die NUM gaan nie afsien van sy eis vir ‘n 15 persent verhoging vir sy lede in die konstruksiebedryf nie. Dit volg nadat die vakbond BCAWU vroeër ‘n aanbod van ‘n 10 persent verhoging deur die Suid-Afrikaanse federasie van kontrakteurs in siviele ingenieurswese aanvaar het. BCAWU verteenwoordig 40 000 konstruksiewerkers. Die NUM, wat die meerderheidsvakbond is, eis ook ‘n minimumloon van R5 500, bonusse en ‘n mediese fonds pakket. Die vakbond se sekretaris in KwaZulu-Natal, Bongani Manyoni sê vakbondleiers gaan na verwagting môre byeenkom om te bespreek hoe die staking uitgebrei kan word. Manyoni sê hulle wil hê werkgewers moet besef dat hulle ernstig is oor hulle eise.

Werknemers by die OR Tambo Internasionale Lughawe in Johannesburg kla dat hulle toegang tot die SAL-kantore sowel as die tegniese perseel geweier word. Dit wil voorkom asof dit deur stakende tegniese personeel veroorsaak word. Werkers wat aan die vakbond, Satawu verbonde is, staak reeds twee weke lank omdat hulle op hoër salarisse aandring. Na bewering is gisteraand se nagskofwerkers ook nie toegelaat om die gebou te verlaat nie. – RSG

Motorbedryf, goudmyne staak

strikeStakende werkers in die motorbedryf sal vandag ‘n optog hou na die kantore van die vereniging van motorvervaardigers, NAAMSA, in Pretoria.

‘n Woordvoerder van NUMSA, Castro Ngobese, sê hulle sal ‘n memorandum met eise aan die Werkgewersvereniging van Motorvervaardigers oorhandig. Die staking in die motorbedryf is nou in sy derde week.

Werkgewers bied ‘n tien persent verhoging aan, wat deur die vakbond verwerp is. Die staking het reeds ontwrigting veroorsaak by sewe van die land se vernaamste voertuigvervaardigingsaanlegte.

By die Volkswagen-aanleg op Uitenhage naby Port Elizabeth het werkers onderneem om nie hulle salariseise te laat vaar nie.

Dit volg te midde van meningsverskille oor die staking in die motorbedryf. Werkers by die aanleg het gister met streekleiers vergader oor of hulle die staking moet aflas of nie.

‘n Woordvoerder van NUMSA, Phumzile Nodongwe, sê verskillende menings tydens stakings is normaal, en hulle sal probeer om dit eerder te bestuur en nie toelaat dat dit eenheid in die vakbond ondermyn nie.

Vandag se staking in die goudmynbedryf kan die land meer as 350 miljoen rand per dag kos aan verlore produksie. Dit is volgens berekenings wat gegrond is op die huidige goudprys. Ekonome beraam dat meer as 700 kilogram goudproduksie per dag verlore sal gaan.

Die National Union of Mineworkers het vroeër gesê 80 000 van sy lede in die goudbedryf is gereed om van vandag af te begin staak. Die NUM is die eerste mynvakbond wat vanjaar oor salarisse begin staak.

Vakbondlede het gisteraand voor die nagskof sou begin massavergaderings gehou. – RSG

Petroljoggies staak nie

pompDie verwagte staking deur petroljoggies is opgeskort, het ’n amptenaar van die National Union of Metalworkers (Numsa) Maandag gesê.

‘n Amptelike stakingskennisgewing aan werkgewers is nog nie uitgereik nie, sê Castro Ngobese, ’n woordvoerder.

Werkgewers het hul “bereidheid om verder te onderhandel” verklaar nadat hulle met die staking gedreig is.

Numsa sal Woensdag en Donderdag met die Vereniging van Brandstofkleinhandelaars (FRA) en die Kleinhandelmotorbedryf (RMI) ontmoet.

“Ons ondersteun die proses van konstruktiewe onderhandeling,” het Ngobese gesê.

Daar is 72 000 petroljoggies en ander werkers in die motorbedryf. Numsa het verlede week gesê dat onderhandelings in Julie skipbreuk gely het.

Die eerste fase van die loononderhandelinge het reeds in Mei begin. 

Numsa, wat sowat 100 000 werkers in die kleinhandel-motorbedryf verteenwoordig, eis ‘n minimumsalaris van R6 000 per maand.

Rustenburg se voortbestaan in gedrang weens mynbou-onrus

'n Winkelsentrum in Rustenburg
‘n Winkelsentrum in Rustenburg

deur Johannes Myburgh

Onrus in die mynbousektor het Suid-Afrika ontstig, maar die voortdurende chaos het die land se platinumgordel  baie swaar getref, wat selfs die voortbestaan van ‘n hele stad in die gedrang bring.

Eers was daar die geweld en toe die gepaardgaande afleggings.

Ná maande van arbeidsonrus en jare van hoë koste, beplan twee topmaatskappye in Rustenburg om skagte te sluit en duisende poste te beëindig.

Anglo American Platinum gaan drie van sy bedrywe hier sluit en vanaf September 4 800 poste tot niet maak; dit kom ‘n jaar ná die Marikana-massaslagting by die naburige Lonmin-myn.

Lonmin, waar 34 mynwerkers ‘n jaar gelede deur die polisie doodgeskiet is, het reeds verlede jaar ‘n skag voorlopig gesluit.

Vir die stad van Rustenburg, waar mynbou amptelik 77 persent van die ekonomie verteenwoordig, kan die uitwerking rampspoedig wees.

Plaaslike sakemanne, vanaf ‘n dienstekonsultant soos Ben Roothman tot straatsmouse soos Tomaz Utui, vrees dat die verlies aan werksgeleenthede ook ‘n verlies aan klante gaan beteken.

Vir elkeen wat afgedank word, verloor ‘n hele huishouding sy inkomste, dus word duisende meer daardeur geraak, meen Roothman.

“Dis ‘n uitgemaakte saak dat dit ‘n besliste uitwerking op Rustenburg sal hê,” vertel hy aan AFP.

Utui, wat versnaperinge, klere en sigarette smous buite Amplats se Khmanani-skag, wat binnekort gesluit gaan word, voorsien ‘n duister toekoms as die mywerkers verdwyn.

“Daar is niks anders hier nie. Ons kan niks verkoop as dié manne nie werk nie.” Dit gebeur reeds, sê hy. “Hulle het net nie meer geld nie.”

Volgens die voorsitter van die plaaslike kamer van koophandel, Pieter Malan. “is die gevolge op die mikro-vlak enorm”.

“Vir mediumgrootte maatskappye wat dienste direk aan die myn lewers, is dit pynlik,” voeg hy by.

Rustenburg is 162 jaar gelede deur die Voortrekkers gestig en was aanvanklik ‘n boerderygemeenskap.

Sedert die 1920s is platina – wat nou oorwegend in katalisators en juweliersware gebruik word – in die gebied gemyn, wat by geoloë as die Bosveld-stollingskompleks bekend is.

Rustenburg was ‘n gasheerstad vir die 2010-wêreldsokkerbeker en was in daardie jaar die land se snel groeiendste metropolitaanse gebied, volgens regeringsyfers.

Tans groei die stad steeds teen ‘n rasse tempo.

Moderne behuisingskomplekse verrys oral om die stad en die streek se luukse-oorde en wildreservate lok steeds toeriste by die duisende.

Met omtrent 70 persent van die wêreld se platinumproduksie wat van die gebied afkomstig is, het die stad tot nou toe die op-en-af-bewegings van mynbou-aktiwiteit gevolg.

Maar die skaal van die mees onlangse onrus laat vele vir moeilike tye vorentoe vrees.

Verlede jaar se stakings het die wêreldwye produksie van die metaal met 13 persent laat afneem, die laagste in 12 jaar, volgens syfers van die Londense edelmetalefirma, Johnson Matthey.

Weens die produksie wat tot stilstand gekom het, het Suid-Afrika in die geheel ‘n volle $1,15 miljard aan inkomste ingeboet, maar in Rustenburg is die kontrakteurs – wat werksgeleenthede aan ten minste 30 000 mense verskaf – besonder hard getref.

Verlede jaar reds het die ingenieurs- en boufirma Murray & Roberts sy kontrakte met die nabygeleë Aquarius Platinum en Lonmin opgesê.

Soos wat immer stygende lopende koste en arbeidsonrus beleggers tot kommer oor Suid-Afrika stem, bestaan vrese dat Rustenburg met sy myne in duie mag stort, soos wat al met ander “spookdorpe” gebeur het.

Driehonderd kilometer ver hiervandaan is daar ‘n waarskuwing dat dit wel kan gebeur.

Welkom, met sy optimistiese Afrikaanse naam, het eens op ‘n tyd ‘n kwart van die wêreld se goud geproduseer en ongeveer 170 000 mense in die mynbedryf van werk voorsien.

Maar die stad se bloeityd is lank reeds verby. Die dalende mynboubedryf verskaf vandag werk aan 30 000 mense, terwyl daar met hoë koste en lae goud-inhoud geworstel word.

Om ‘n soortgelyke afgang te vermy, wil Rustenburg se kamer van koophandel hê dat die stad se ekonomie moet aanpas ten einde die uiteindelike agteruitgang van mynbou te oorleef.

“Ons moet baie meer bekommer oor wat ons 30 jaar van nou af gaan doen,” sê Malan.

“Hoe raak ons minder afhanklik van mynbou? – dis die belangrikste vraag.” – AFP