Tesourie gaan fondse van wanbetalende munisipaliteite terughou

Die Nasionale Tesourie sê hy gaan die oorbetaling van fondse aan munisipaliteite terughou weens hulle versuim om Eskom en ander diensverskaffers te betaal.

Die Tesourie, wat verantwoordelik is vir die bestuur van Suid-Afrika se nasionale regeringsfinansies, het gesê dat die aanhoudende versuim deur sommige krediteure om binne 30 dae te betaal neerkom op finansiële wanbestuur.

Munisipaliteite skuld volgens ‘n verklaring deur die Tesourie vir Eskom en water-verskaffers miljarde rande.

Die weerhouding van fondse aan soveel as 60 munisipaliteite wat Eskom en addisionele krediteure R9 miljard skuld is reeds vanaf 20 Maart 2015 van krag.

Die besluit is geneem weens die versuim om hul finansiële verpligtinge na te kom “en Eskom en ander dienslewering krediteure te betaal in ooreenstemming met artikel 65 (2) van die Wet op Munisipale Finansiële Bestuur, 2003 (MFMA, Wet No. 56 van 2003)”.

Artikel 216 (2) van die Grondwet bepaal dat die Nasionale Tesourie die oordrag van fondse aan ‘n staatsorgaan wat aanhoudend hul finansiële verpligtinge minag, mag staak.

“Munisipaliteite, was op 31 Desember 2014, aan Eskom R9 miljard verskuldig,” het die Tesourie gesê. Munisipaliteite skuld Waterrade verder R3.6 miljard, volgens die Tesourie.

In Februarie, het die Minister van Openbare Ondernemings, Lynne Brown, gesê dat die regering planne beraam om agterstallige skuld in te vorder.

Skaf departement van vroue, kinders, gestremdes af

Lulu Xingwana
Lulu Xingwana

Die departement van vroue, kinders en mense met gestremdhede se geldsake en bestuur is haglik en die tyd het nou aangebreek dat dié departement na jare van wanbestuur afgeskaf word, sê adv. Anton Alberts, die Vryheidsfront Plus se parlementêre woordvoerder oor ekonomiese sake.

Dit blyk uit ‘n verslag wat uitgereik is deur mnr. Collins Chabane, minister in die presidensie, oor die swak prestasie en bestuur van feitlik al Suid-Afrika se staatsdepartemente.

Een van die swakstes is weer me. Lulu Xingwana se departement van vroue, kinders en mense met gestremdhede.

Adv. Alberts sê na jare se kritiek oor geldmorsery en doelwitte wat nie bereik word nie, is dit nou duidelik dat die minister en haar departement nie net in hul basiese bestuursfunksies faal nie, maar ook in die lewering van dienste wat die omgewing veiliger vir vroue, kinders en persone met gestremdhede moet maak.

Nasionale tesourie het reeds in April verlede jaar in die parlement gewaarsku oor ‘finansiële wanbestuur’ in Xingwana se department.

Dit het geblyk dat verreweg die grootste deel van haar begroting (hierdie jaar beloop dit R214 miljoen) aan salarisse en reis en verblyfkoste bestee word.

Volgens adv. Alberts is die departement nou ‘n blote mors van geld en sy funksies kan oorgeneem word deur die departemente van maatskaplike ontwikkeling en justisie.

“Die minister en die departement het sedert sy ontstaan nie daarin geslaag om tasbare resultate te lewer waar die regte van vroue, kinders en persone met gestremdhede konkreet bevorder is nie.

“Die minister is ook nie in staat om te skakel met haar mede-ministers in ander departemente om sekere belangrike kwessies te behandel nie. So gaan die epidemie van kinderverkragtings en moorde ongestoord voort.

“Vroue word steeds onderdruk, veral onder tradisionele leierskap, terwyl die minister eerder rassistiese aanvalle op wit Calvinistiese mans doen. Persone met gestremdhede word ook nie genoegsaam aangestel in werksplekke ingevolge die Wet op Gelyke Indiensneming nie.

“Die departement se geld kan eerder aangewend word om belangrike gate in die staat se sak te vul, soos die finansiering van ‘n nuwe SAPD kinder- en vrouebeskermingseenheid, die broodnodige inspuiting in die Transnet-pensioenfondse ten einde die pensioenarisse ‘n beter inkomste te verseker en om die e-tolskuld te betaal,” sê adv. Alberts.

SAUK blaas R1.5 miljard

generationsFinansiële wanbestuur by die SAUK saai verwoesting, met sy jongste jaarverslag wat toon dat versuim is om voldoende rekenskap te gee vir R1.5–miljard wat bestee is aan konsultante.

Dié dienste kon ewe maklik deur sy eie personeel verskaf word.

Suid-Afrikaners sal voorts geskok wees om te verneem dat sowat R913 miljoen se TV-lisensiegelde wat SAUK-amptenare beweer ingesamel is, nie gerugsteun kan word met bewyse nie.

Tydens die tertafellegging van die openbare uitsaaier se jaarverslag, het die minister van kommunikasie, Yunus Carrim gesê die Ouditeur-generaal, Terence Nombembe, kon nie die uitsaaier finansiële resultate afteken nie weens ‘n gebrek aan “genoeg [en] toepaslike ouditbewyse“.

Die jongste oudit dui daarop dat die uitsaaier se skoon oudit in die 2011-2012 finansiële jaar iets van die verlede is.

Die lang lys van finansiële oortredinge ontbloot by die SAUK, sluit in:

Geen ondersteunende dokumente vir die aanstelling van konsultante en ander diensverskaffers teen ‘n koste van R1.5 miljard nie;
‘n Verdere R106 miljoen is spandeer sonder behoorlike tenderprosedures;
Belasting betaalbaar aan die Suid-Afrikaanse Inkomstediens is onderskat met meer as R47 miljoen;
Geen voorsiening is gemaak vir enige finansiële verpligting wat die SAUK kan aangaan ten spyte daarvan dat hy ‘n verweerder in ‘n aantal van regsgedinge is.

Die onthullings beteken niks goeds vir die uitsaaier nie. Die uitvoerende bestuur is opdrag gegee om in 2009 sy finansiële beheer op te knap nadat ‘n R1.4–miljard–lening, gewaarborg deur die Nasionale Tesourie, aan hulle toegestaan is.

In die jaarverslag, het die SAUK se uitvoerende hoof Lulama Mokhobo erken dat die uitsaaier misluk het om die prestasieteikens van die regering se leningswaarborg te haal. Sy het gesê die korporasie is meer as R600 miljoen onder sy inkomsteteikens.

Dit is glo net sepies soos Generations, waaruit die SAUK geld verdien. Dit is aangewys as die sepie met die meeste kykers en word deur baie meer as 4,9 miljoen mense daagliks gesien. Steve Hofmeyer het vir die temamusiek gesorg.

Dit is ook die eerste TV-reeks in Suid-Afrika wat dmv vennootskappe met maatskappye hul produkte en dienste as deel van die verhaal adverteer. Dit word gedoen op ‘n wyse waar hierdie vennote in die verhaalteks ingesluit word.

Die drie Suid-Afrikaanse maatskappye is Pep Stores, Capitec Bank en Smart Gym.