Eskom gaan wanbetalers se krag afsny

Die Pretoriase Hooggeregshof het AfriForum se aansoek om te verhoed dat Eskom kragvoorsiening aan munisipaliteite weens wanbetaling afsny, met kostes van die hand gewys. Regter Hans Fabricius het beslis dat munisipaliteite verantwoordbaar gehou moet word.

Dit is meestal munisipaliteite in die Vrystaat wat geraak word. Afriforum het aangevoer dat dit onregverdig teenoor belastingbetalers sal wees as Eskom die krag afsny, maar SANCO se woordvoerder, Jabu Mahlangu sê hulle is teleurgesteld in die munisipaliteite in die Vrystaat, Noordwes, Mpumalanga en die Noord-Kaap wat Eskom meer as 10 miljard rand skuld.

SANCO het gevra dat die Departement van Samewerkende Regering en Tradisionele Sake munisipaliteite wat Eskom geld skuld, onder administrasie plaas.

Vroeër het Eskom ingestem om die afsny van kragvoorsiening uit te stel sodat die munisipaliteite reëlings kan tref om hul skuld te betaal. Die kragvoorsiener se bestuurshoof, Matshela Koko het die hofbeslissing verwelkom.

Regter Fabricius het beslis dat Eskom nie `n verpligting het om krag aan belastingbetalers te voorsien nie. Dit is die munisipaliteit se verantwoordelikheid.

Die Pretoriase Hooggeregshof het verlede week Afriforum se dringende aansoek van die hand gewys wat Eskom wou keer om dié munisipaliteite se krag af te sny. Eskom sal vanaf 16 Januarie begin om hulle kragtoevoer te beëindig.

‘n Woordvoerder van die Musina-munisipaliteit in Limpopo, Wilson Dzebu, sê die munisipale raad oorweeg dit om dissiplinêre aksie teen sy munisipale bestuurder, Johnson Mathivha, in te stel oor finansiële wanbestuur.

Volgens Dzebu is die raad bekommerd oor die skuld van meer as `n honderd-miljoen rand aan Eskom. Die munisipaliteit het ook net twaalf persent van die R35-miljoen van die munisipale infrastruktuurtoelaag bestee. Dzebu sê die munisipaliteit het op ‘n spesiale raadsvergadering besluit dat die burgermeester en munisipale bestuurder die kwessie moet oplos.

Sekere munisipaliteite skuld Eskom sowat nege miljard rand in agterstallige betalings.

AfriForum het sy teleurstelling uitgespreek met die beslissing van die Pretoriase Hooggeregshof dat Eskom wel kragvoorsiening aan munisipaliteite mag afsny.

Oproer in Soweto nadat Eskom krag sny

Die situasie in Soweto, suid van Johannesburg is weer normaal nadat ‘n groep inwoners van Meadowlands gisteraand op ‘n plundertog gegaan het.

‘n Kitskosrestourant, ‘n drankwinkel en twee kitsbanke is geplunder, het RSG berig.

Die inwoners is ontevrede omdat Eskom die kragtoevoer na die gebied afsny.

Die Gautengse Metropolisie sê die situasie het na normaal teruggekeer, maar hulle monitor steeds die gebied.

Een inwoner, wat as ‘n misdadiger bestempel word, is in hegtenis geneem.

Tesourie gaan fondse van wanbetalende munisipaliteite terughou

Die Nasionale Tesourie sê hy gaan die oorbetaling van fondse aan munisipaliteite terughou weens hulle versuim om Eskom en ander diensverskaffers te betaal.

Die Tesourie, wat verantwoordelik is vir die bestuur van Suid-Afrika se nasionale regeringsfinansies, het gesê dat die aanhoudende versuim deur sommige krediteure om binne 30 dae te betaal neerkom op finansiële wanbestuur.

Munisipaliteite skuld volgens ‘n verklaring deur die Tesourie vir Eskom en water-verskaffers miljarde rande.

Die weerhouding van fondse aan soveel as 60 munisipaliteite wat Eskom en addisionele krediteure R9 miljard skuld is reeds vanaf 20 Maart 2015 van krag.

Die besluit is geneem weens die versuim om hul finansiële verpligtinge na te kom “en Eskom en ander dienslewering krediteure te betaal in ooreenstemming met artikel 65 (2) van die Wet op Munisipale Finansiële Bestuur, 2003 (MFMA, Wet No. 56 van 2003)”.

Artikel 216 (2) van die Grondwet bepaal dat die Nasionale Tesourie die oordrag van fondse aan ‘n staatsorgaan wat aanhoudend hul finansiële verpligtinge minag, mag staak.

“Munisipaliteite, was op 31 Desember 2014, aan Eskom R9 miljard verskuldig,” het die Tesourie gesê. Munisipaliteite skuld Waterrade verder R3.6 miljard, volgens die Tesourie.

In Februarie, het die Minister van Openbare Ondernemings, Lynne Brown, gesê dat die regering planne beraam om agterstallige skuld in te vorder.

DA wil Eskom-wanbetalers in Vrystaat help

Die DA in die Vrystaat gaan ‘n regsmening inwin om te voorkom dat kragtoevoer na drie munisipailiteite in die provinsie afgesny word.

Dit volg nadat Eskom gewaarsku het dat die krag na die Ngwathe, Dihlabeng en Maluti-a-Phofung munisipaliteite teen 12-uur vanmiddag afgesny word as R736 miljoen in agterstallige skuld nie betaal is nie, het RSG berig.

Dit sluit dorpe soos Parys, Betlehem, Clarens, Harrismith en Heilbron in.

‘n Woordvoerder van Eskom, Anthony Scott sê die munisipaliteite het geen reëlings vir die volgende ses tot 18 maande getref nie en kan ook nie hulle huidige rekeninge betaal nie.

Scott sê die afsny van die kragtoevoer is die laaste uitweg, nadat dit reeds tot 31 Augustus en daarna tot 30 September uitgestel is.

Verskeie samesprekings is ook met die provinsiale regering gevoer.

Negentig persent van Soweto betaal nie elektrisiteit nie

Malusi Gigaba
Malusi Gigaba

Die minister van Openbare Ondernemings, Malusi Gigaba, het gewaarsku dat dit al moeiliker raak om die fondse te vind om Eskom se beleggingsprogramme te ondersteun weens die strenger kredietsituasie in die VSA, het Business Day Woensdag berig.

Hy het ook gesê wanbetaling is ‘n ernstige dilemma vir Eskom, het die koerant berig

Hy het dit gesê ter voorbereiding van ‘n toespraak by die Konvensie van die Vereniging van Munisipale Elektrisiteitsnutsmaatskappye in Oos-Londen.

Gigaba sê dit sal in die toekoms al moeiliker raak om bedryfskapitaal te vind.

Hy sê veral wanbetalers en agterstallige skuld deur munisipaliteite moet dringend aangespreek word om volgehoue beleggings te verseker.

“Die kwessie van die betaling vir dienste deur die kliënte, sowel as die munisipale elektrisiteit skuld, moet aangespreek word sodat as kapitale beleggings voortgaan, ons nie op die ‘gebruiker-betaal’-beginsel ‘n kompromie aangaan nie.“

Gigaba het gesê 90% van huishoudings wat Eskom geld skuld, is van Soweto, en dit sluit munsipale skuld in.

Die gesamentlike skuld van 10 munisipaleite aan Eskom, beloop R2,5 miljard.