Akte van oprigting van die Afrikaanse Taalraad (ATR)

Hier volg die Akte van oprigting van die Afrikaanse Taalraad soos dit aan verskeie Afrikaanse organisasies uitgestuur is:

AKTE VAN OPRIGTING

VAN DIE

AFRIKAANSE TAALRAAD

Registrasienommer: 2009/014249/08

NAAM VAN MAATSKAPPY

  1. NAAM

  1. Die naam van die maatskappy is die AFRIKAANSE TAALRAAD MSW

  2. Die verkorte vorm van die naam van die maatskappy is die Taalraad en die akroniem ATR.

  1. HOOFBESIGHEID

Die hoofbesigheid van die Taalraad is om deur die Afrikaanstalige gemeenskap ʼn taalpolitieke situasie in ʼn veeltalige Suid-Afrika te skep waarin Afrikaans as inheemse taal, benewens ander inheemse tale, doelbewus gehandhaaf en bevorder word as hoëfunksietaal en taal van bemagtiging in die breë gemeenskap.

  1. HOOFDOELSTELLING

Die hoofdoelstelling van die Taalraad is om die hoofbesigheid te bedryf deur te steun op die beskerming wat die Grondwet van Suid-Afrika bied vir taal-, kultuur- en godsdienstige regte van die breë gemeenskap.

  1. AANVULLENDE HOOFDOELSTELLINGS

Aanvullend tot die hoofdoelstellings, sluit die Taalraad se doelstellings onder meer in:

  1. om as konfederale liggaam op te tree vir outonome, afsonderlike organisasies wat dieselfde doelstellings nastreef;

  1. om as inisiërende, koördinerende en netwerkskeppende liggaam op te tree en die spesialisfunksie van lede-organisasie te erken en te benut, sonder om inbreuk te maak op die outonomie van die afsonderlike organisasies;

  1. om ʼn inisiërende en koördinerende rol te speel om Afrikaanse kundigheid te ontsluit, en die infrastruktuur van die Afrikaanse gemeenskapsnetwerk doeltreffend te benut, en ook om finansiële en mensehulpbronne te werf en te ontsluit;

  1. om die beskikbare kundigheid aan te wend om sosio-ekonomiese ontwikkeling en welvaartskepping vir die breë Afrikaanse gemeenskap te bewerkstellig;

  1. om strategieë te ontwikkel vir die bevordering van Afrikaans op verskillende lewensterreine;

  1. om ʼn omvattende, geïntegreerde Afrikaanse taalstrategie te aanvaar en dit deurlopend aan te pas en te implementeer;

  1. om deur netwerkskepping en samewerking doelgerig inhoud te gee aan die ontwikkeling van die breë Afrikaanse taalgemeenskap;

  1. om die belange van die Afrikaanse taalgroep as ʼn selfrespekterende gemeenskap te bevorder en te beskerm;

  1. om gereeld ʼn nasionale Afrikaanse taalberaad te organiseer;

  1. om deurlopend ʼn bestekopname oor Afrikaans op verskillende terreine uit te voer;

  1. om kragtens artikel 185 van die Grondwet van die Republiek van Suid-Afrika as die spreekbuis in belang van Afrikaans met die regering en ander rolspelers van die dag op te tree;

  1. om Afrikaans onder anderstaliges te bevorder;

  1. om vaardigheid in ander tale onder Afrikaanssprekendes te bevorder.

HOOFSTUK EEN: INLEIDING

Artikel 1 – Woordbepaling

Tensy anders blyk uit die samehang het die volgende woorde die aangeduide betekenis, beide vir die doeleindes van die akte en Akte van Oprigting:

  1. “akte” – die akte van oprigting van die maatskappy, soos van tyd tot tyd gewysig;

  1. “Akte van Oprigting” – die Akte van Oprigting van die maatskappy, soos van tyd tot tyd gewysig;

  1. “algemene jaarvergadering” – die algemene jaarvergadering van die maatskappy soos bedoel in artikel 61 (2) (a) van die wet;

  1. “algemene vergadering” – ʼn algemene vergadering van die maatskappy, soos bedoel in artikel 61 (5) en (6) van die wet en soos belê ingevolge artikel 11 tot 17 van die Akte van Oprigting, waarby ingesluit is ʼn algemene jaarvergadering;

  1. ATR – akroniem van die Afrikaanse Taalraad;

  1. “besturende direkteur” – ʼn direkteur aangestel ingevolge artikel 28 van die Akte van Oprigting;

  1. “direksiekomitee” – ʼn komitee aangestel ingevolge artikel 25 van die Akte van Oprigting;

  1. “elektronies” of “elektroniese kennisgewing” – enige vorm van elektroniese oordrag deur die direkteure goedgekeur, vir gebruik om onder meer omsendbriewe, statutêre kennisgewings, finansiële state, kennisgewings, volmagvorms en ander dokumente en inligting met betrekking tot die maatskappy uit te reik, aan te bied, af te lewer, te beteken en op rekord te stel;

  1. “lid” – ʼn persoon toegelaat as lid van die Taalraad ingevolge artikel 4 van die Akte van Oprigting en wie se lidmaatskap nie beëindig is of verval het nie;

  1. “persoon” – ʼn natuurlike persoon en sluit, tensy die teendeel blyk, ʼn regspersoon in, ongeag of dit ʼn kragtens wet ingelyfde regspersoon is al dan nie;

  1. “sekretaris” – die sekretaris van die maatskappy van tyd tot tyd;

  1. “spesiale besluit” – ʼn besluit van ʼn algemene vergadering soos omskryf in artikel 65 (9) van die wet;

  1. “stembrief” – ʼn geskrewe stembrief, hetsy geheim al dan nie, en sluit in stemming deur middel van enige toepaslike elektroniese meganisme;

  1. “stemgeregtigde” – ʼn lid wat ingevolge artikel 5.3 van die Akte van Oprigting met stemreg beklee is vir die doeleindes van ʼn algemene vergadering;

  1. “Taalraad” of die “maatskappy” – die Afrikaanse Taalraad maatskappy sonder winsoogmerk, registrasienommer: 2009/014249/08;

  1. “verkose nie-uitvoerende direkteur” – ʼn direkteur verkies ingevolge Skedule 4 Deel A. van die Akte van Oprigting;

  1. “wet” – die Maatskappywet, Wet 71 van 2008, soos gewysig;

  1. Die manlike vorm sluit die vroulike vorm in.

Artikel 2 – Taal

Die amptelike taal van die Taalraad is Afrikaans.

Artikel 3 – Waardes

Die Taalraad huldig die volgende waardes:

  1. die Taalraad onderskryf die taalregte genoem in die grondwet van die Republiek van Suid-Afrika.  Deur die gebruik van hulle moedertaal word landsburgers bemagtig en kan hulle potensiaal ten beste ontwikkel word;

  1. die Taalraad verbind hom tot die inklusiwiteit van alle dele van die Afrikaanstalige gemeenskap, en ook die gebruikers van Afrikaans uit ander taalgemeenskappe;

  1. die Taalraad erken die feit dat Afrikaans die eiendom is van almal wat dit praat.  Afrikaans is ook almal se gesamentlike verantwoordelikheid;

  1. die daarstelling en funksionering van ʼn Afrikaanse Taalraad kan moontlik as model dien vir ander Suid-Afrikaanse tale met dieselfde visie;

  1. die Taalraad onderskryf die taalklousules in die land se grondwet, asook die waardes genoem in die grondwet. Dit sluit onder meer in die bestryding van diskriminasie en van sosiaal-ekonomiese ongelykheid, ʼn strewe na gelykwaardigheid van individue en die uitbou van demokrasie;

  1. om verdeeldheid te heel, word versoening tussen gemeenskappe wat Afrikaans gebruik, en ook tussen Afrikaanstaliges en ander taalgemeenskappe as ʼn belangrike prioriteit geag;

  1. Suid-Afrikaners, en daarom ook Afrikaanstaliges, het die reg en verdien die geleentheid om hulleself deur middel van die taal of tale van hul keuse te bemagtig;

  1. andersheid onder Afrikaanstaliges word gerespekteer en “eenheid in verskeidenheid” word nagestreef;

  1. die diversiteit van die Afrikaanssprekende taalgemeenskap en meertaligheid in Suid-Afrika word as ʼn bate beskou;

  1. die variante in taalgebruik wanneer Afrikaanstaliges kommunikeer, word as deel van die rykdom van Afrikaans beskou;

  1. die Taalraad beskou Afrikaans se internasionale taalfamiliebande as ʼn kosbare werklikheid;

  1. Afrikaanstaliges taalgemeenskappe in die buiteland word beskou as deel van die dinamiese, geskakeerde Afrikaanse gemeenskap wat mekaar onderling versterk;

  1. die Taalraad erken die belangrike rol van Afrikaans as tweede en derde taal en is verbind tot die vestiging en uitbouing van sterk vennootskappe met hierdie sprekers.

HOOFSTUK TWEE: LIDMAATSKAP

Artikel 4 – Lidmaatskap

  1. ʼn Organisasie wat die belange van die Taalraad en dié van die Afrikaanse taalgemeenskap dien en die doelstellings ondersteun soos in hierdie Akte van Oprigting uiteengesit is, kan lid wees.

  1. ʼn Natuurlike persoon wat die doelstellings van die Taalraad ondersteun soos in hierdie Akte van Oprigting uiteengesit is, op voorwaarde dat die natuurlike persoon nie ʼn stemgeregtigde sal kan wees nie.

  1. Die direksie van die Taalraad is geregtig om na sy oordeel lidmaatskap te verleen en te kategoriseer kragtens artikel 5, of om lidmaatskap te weier sonder opgaaf van redes.

  1. Die aantal lede van die Taalraad is onbeperk.

  1. Lidmaatskap van die Taalraad is nie oordraagbaar nie.

  1. Die Taalraad hou by sy geregistreerde kantoor ʼn lederegister aan van alle lede, soos wat bepaal word in artikel 24 (4) van die wet. Die lederegister is ter insae beskikbaar soos wat bepaal word in artikel 25 en 26 van die wet.

Artikel 5 – Lidmaatskapkategorieë en prosedures

  1. Die lidmaatskapkategorieë en voorwaardes vir lidmaatskap in enige kategorie kan van tyd tot tyd deur die algemene jaarvergadering bepaal word;

  1. Lidmaatskap van die Taalraad sal bestaan uit:

  1. stemgeregtigde lede;

  1. nie-stemgeregtigde lede.

  1. Behoudens die bepalings van artikel 5.1 is:

  1. stemgeregtigde lede daardie organisasies, hetsy geïnkorporeerd al dan nie, wat as stemgeregtigde lede in die lederegister geregistreer is en wat lidmaatskapgelde betaal soos bepaal in artikel 6;

  1. nie-stemgeregtigde lede persone wat hulle jaarliks tot die doelstellings van die Taalraad verbind en wat as nie-stemgeregtigde lede in die lederegister geregistreer is;

  1. Behoudens die voorskrifte vervat in hierdie Akte van Oprigting:

  1. stel die direksie van tyd tot tyd die prosedure vas waarvolgens ʼn lid se lidmaatskap kragtens subartikel 5.2 gekategoriseer word; en

  1. bepaal die direksie die lidmaatskapkategorie van die persoon wat aansoek doen om lidmaatskap.

Artikel 6 – Registrasie en lidmaatskapgelde

  1. ʼn Lid se lidmaatskap dateer vanaf die dag waarop die kantoor sy lidmaatskapgelde ontvang het en sy naam in die lederegister opgeteken is kragtens artikel 5.3.

  1. Die lidmaatskap word jaarliks hernu deur die betaling van die voorgeskrewe lidmaatskapgeld betaalbaar deur lede.

  1. Die jaarlikse ledegeld is by ondertekening van die Akte van Oprigting soos volg:

(a) 10 -100 lede, betaal jaarliks R100 (ʼn stemeenheid)

(b) 101 – 500 lede, betaal jaarliks R500 (ʼn stemeenheid)

(c) meer as 500 lede, betaal jaarliks ʼn minimum van R1 000 (ʼn stemeenheid) en ʼn lid kan na sy keuse enige getal “stemeenhede opneem, met die voorbehoud dat die stemreg van ʼn lid beperk word soos uiteengesit in artikel 13 (maksimum 10)

  1. Die omvang van die daaropvolgende jaarlikse lidmaatskapgelde betaalbaar word van tyd tot deur die algemene jaarvergadering bepaal, met inagneming dat die beginsel van differensiasie steeds geld.

  1. Lidmaatskapgelde is betaalbaar voor die aanvang van die algemene jaarvergadering soos deur die direksie bepaal.

Artikel 7 – Beëindiging van lidmaatskap

  1. Lidmaatskap kom tot ʼn einde indien die persoon as lid bedank; indien dit ʼn natuurlike persoon is, hy tot sterwe kom, of indien ʼn regspersoon, dit ontbind; of indien sy lidmaatskapgelde onbetaald bly en hy na skriftelike aanmaning steeds in gebreke bly om sy lidmaatskapgeld te betaal.

  1. Die direksie van die Taalraad is geregtig om lidmaatskap in te trek indien die lid volgens die oordeel van die direksie wesenlik afwyk van die oogmerk en waardes van die Taalraad soos in die Akte van Oprigting uiteengesit, of enige van die reglemente of reëls van die Taalraad wat op gesag van die Akte van Oprigting aanvaar is, of indien die lid andersins nie meer aan die vereistes vir lidmaatskap voldoen nie, met die voorbehoud dat die lid skriftelike kennis gekry het van sodanige afwyking en ʼn redelike geleentheid gekry het om sy saak te stel.

  1. In geval van die beëindiging van die lidmaatskap van ʼn persoon ingevolge artikel 7.2, is die persoon steeds geregtig om by ʼn algemene jaarvergadering van die Taalraad teen die besluit van die direksie te appelleer.  Die beslissing van die algemene vergadering is finaal.

  1. ʼn Lid se lidmaatskap sal eindig sodra die Taalraad so ʼn lid skriftelik van die beëindiging van lidmaatskap in kennis gestel word.

  1. Geen terugbetaling sal gemaak word van enige lidmaatskapgelde of gedeelte daarvan aan ʼn lid wie se lidmaatskap kragtens artikel 7.2 beëindig is nie.

Artikel 8 – Bevoegdhede en regte van lede

  1. ʼn Lid werk mee en neem deel aan die bedrywighede van die Taalraad en is geregtig om enige algemene vergadering by te woon en aan besprekings deel te neem en indien die lid ʼn stemgeregtigde is, om by so ʼn vergadering te stem.

  1. Geen lid het bloot uit hoofde van sy lidmaatskap die bevoegdheid om namens die Taalraad op te tree of die Taalraad op enige wyse te verbind of te verteenwoordig nie.

HOOFSTUK DRIE: BESTUUR EN BEHEER

Artikel 9 – Organisatoriese samestelling van die Taalraad

Die Taalraad word organisatories soos volg saamgestel:

  1. die algemene vergadering; en

  1. die direksie.

Hierdie organe word elk beklee met die funksies en bevoegdhede soos vervat in of ontleen aan hierdie Akte van Oprigting en, waar toepaslik, die Wet.

HOOFSTUK VIER: DIE LEDE IN ’N ALGEMENE VERGADERING

Artikel 10 – Gesag

Die lede in ʼn algemene vergadering is die hoogste gesag van die Taalraad met betrekking tot daardie aangeleenthede wat deur die Wet of die Akte van Oprigting binne die jurisdiksie van die algemene vergadering geplaas is.

Artikel 11 – Die belê van ʼn algemene vergadering

  1. ʼn Algemene vergadering word belê ooreenkomstig die bepalings van artikel 61(2) van die wet, en vind jaarliks so gou moontlik plaas, maar binne ses maande na afloop van die Taalraad se finansiële jaar.

  1. Die datum, tyd en plek van die algemene vergadering word deur die direksie bepaal.

  1. Die algemene jaarvergadering behandel die aangeleenthede soos deur die wet voorgeskryf en in hierdie Akte van Oprigting bepaal.

  1. Benewens die algemene jaarvergadering kan ander algemene vergaderings van tyd tot tyd gehou word.  Hierdie algemene vergadering kan na goeddunke deur die direksie kragtens die Akte van Oprigting belê word.  Die direksie is egter verplig om ʼn vergadering te belê ooreenkomstig artikel 61(3) van die wet op aanvraag van minstens 100 lede of sodanige getal lede wat nie minder nie as een twintigste van die totale stemreg verteenwoordig van al die lede wat op die betrokke datum die reg het om op algemene vergaderings van die maatskappy te stem, mits die aanvraag voldoen aan die vereistes van artikel 61(3) van die wet.

  1. Die sekretaris moet in opdrag van die direksie binne die kennisgewingtydperk wat die direksie ooreenkomstig die wet bepaal, skriftelik per pos of elektroniese kennisgewing aan alle lede kennis gee van die belê van ʼn algemene vergadering insluitende ʼn algemene jaarvergadering.

  1. Ondanks die feit dat ʼn vergadering op korter kennisgewing belê is as wat in hierdie Akte van Oprigting voorgeskryf word, word dit kragtens artikel 62 (2A) van die wet as behoorlik beskou as alle lede wat stemreg het, daartoe instem voor of tydens die vergadering.

  1. Die bona fide versuim om aan ʼn lid kennis te gee van die vergadering of die nie-ontvangs van ʼn behoorlike uitgereikte kennisgewing deur ʼn lid wat daarop geregtig is om kennis te kry, maak nie die verrigting van daardie vergadering ongeldig nie.

Artikel 12 – Samestelling van die algemene vergadering

  1. Enige lid mag ʼn algemene vergadering bywoon en daartydens praat, en indien hy stemgeregtig is, daartydens stem.

  1. Behoudens die bepalings van artikel 64 van die wet en artikel 17.2 van hierdie Akte van Oprigting, kan die algemene vergadering sy vergaderings na goeddunke reël en kan die kworumvereistes vir die behoorlik konstituering daarvan vasstel, met dien verstande dat totdat ʼn kworum aldus bepaal is, nie minder nie as een-kwart van alle stemgeregtigde lede persoonlik of deur ʼn behoorlik gevolmagtigde verteenwoordiger teenwoordig, ʼn kworum daarstel.

Artikel 13 – Stemreg op die algemene vergadering

  1. Elke stemgeregtigde lid wat by ʼn algemene vergadering teenwoordig is of verteenwoordig word, het een stem per stemeenheid soos bepaal in artikel 6.3, met die voorbehoud dat geen lid meer as 10 stemme kan uitoefen nie.

  1. Stemming by ʼn algemene vergadering geskied deur die opsteek van hande tensy ʼn stemming met stembriefies aangevra word voor of onmiddellik na die aankondiging van die uitslag van die stemming deur die opsteek van hande:

  1. deur die voorsitter van die vergadering; of

  1. deur nie minder as vyf lede wat stemgeregtig is tydens daardie vergadering.

  1. Indien ʼn stemming per stembrief vereis word, sal dit plaasvind soos deur die voorsitter bepaal. word, Die uitslag van die stemming sal geag word om die besluit van die vergadering te wees waarop sodanige stembriefprosedure vereis is. Die voorsitter van die vergadering sal stemopnemers/-tellers aanwys om die uitslag van die stemming vas te stel.

  1. In die geval van staking van stemme, hetsy by die opsteek van hande of ʼn stemming per stembrief, het die voorsitter van die vergadering ʼn beslissende stem.

  1. Behoudens die bepalings van artikel 14, mag enige lid ʼn gevolmagtigde aanstel, om namens hom teenwoordig te wees, te praat en te stem op algemene vergaderings van lede.  ʼn Gevolmagtigde kan slegs in ʼn stemming met stembriefies stem.

  1. Alle besluite word deur ʼn meerderheid van stemme (50% plus een) van stemgeregtigde lede wat by ʼn algemene vergadering teenwoordig is, aanvaar, behalwe in die geval van spesiale besluite waarvoor in artikel 17 voorsiening gemaak is.

Stembrief

AFRIKAANSE TAALRAAD

Verkiesing van lede in vakante poste in die direksie in terme van die statuut en besluite van die algemene jaarvergadering

Die volgende kriteria sal volgens die Akte van Oprigting vir hierdie verkiesing geld en moet in ag geneem word tydens die stemming vir kandidate:

(i) Geografiese verteenwoordiging word in ag geneem.

(ii) Bewese betrokkenheid by die bevordering van Afrikaans as ʼn noodsaaklikheid.

(iii) Bewese bestuurs- en/of administratiewe vaardighede is ʼn aanbeveling.

(iv) Goeie menseverhoudings en die vermoë om oor kultuurgrense te skakel is ʼn aanbeveling.

Artikel 14 – Volmagstemme (proksies)

  1. Elke kennisgewing vir die belê van ʼn vergadering bevat ʼn verklaring wat die aandag vestig op ʼn lid se reg om ʼn gevolmagtigde aan te stel om namens hom teenwoordig te wees, te praat en te stem.

  1. ʼn Volmagvorm, wat wesenlik ooreenstem met die formaat soos in hierdie Akte van Oprigting uiteengesit, of soos deur die direksie goedgekeur, mag skriftelik deur die volmaggewer onder sy handtekening voltooi word waarin hy een of meer gevolmagtigdes uit die geledere van lede van die maatskappy aanstel om namens hom teenwoordig te wees, te praat en te stem op algemene vergaderings van die maatskappy.  Die handtekening van die volmaggewer moet deur ʼn getuie bevestig word.

  1. Die oorspronklike ondertekende volmag of ʼn faksimilee-afskrif daarvan indien sodanige afskrif in die oordeel van die voorsitter aanvaarbaar is, moet minstens 48 uur voor die aanvang van die algemene vergadering waarvoor die gevolmagtigde(s) aangestel is deur die maatskappysekretaris by die geregistreerde kantoor van die maatskappy ontvang word, en nie-nakoming van enige van die voorskrifte in hierdie artikel ten aansien van volmagstemme stel die volmag bloot aan ongeldigheid tensy die voorsitter van die vergadering in sy diskresie andersins reël.

  1. Die volmagaanstelling moet wesenlik in die volgende formaat of in ʼn alternatiewe formaat soos deur die direksie goedgekeur, opgestel word:

Volmagvorm

AFRIKAANSE TAALRAAD

Hiermee magtig ondergetekende as verteenwoordiger van ………….. (naam van ATR-lidorganisasie) ……………….. (volle name van persoon) om as my gevolmagtigde by die algemene vergadering/jaarvergadering van die Afrikaanse Taalraad op…….. (datum) te fungeer.

Hy/sy kan na goeddunke namens my stem of buite stemming bly rakende enige aangeleentheid wat by die betrokke vergadering ter tafel kom.

Indien my gevolmagtigde nie die vergadering kan bywoon nie, stel ek die voorsitter van die vergadering aan om na goeddunke, waar van toepassing, as my gevolmagtigde namens my ʼn stem uit te bring.

Naam: Getuie

Naam:

Datum: Datum:

Handtekening Handtekening:

Kennisgewing:

Let daarop dat ʼn lid daarop geregtig is om enige ander lid van die Taalraad as gevolmagtigde aan te stel om namens hom teenwoordig te wees, te praat en te stem by algemene vergaderings van die organisasie.

Artikel 15 – Voorsitter van die algemene vergadering

Die voorsitter van die direksie is ampshalwe voorsitter van ʼn algemene vergadering en in sy afwesigheid tree die ondervoorsitter van die direksie as voorsitter op. Indien sowel die voorsitter en die ondervoorsitter afwesig is of nie in staat of bereid is om as voorsitter van die algemene vergadering op te tree nie, kies die algemene vergadering ʼn tydelike voorsitter uit sy midde wat as voorsitter optree totdat die voorsitter of ondervoorsitter die stoel inneem.

Artikel 16 – Bevoegdhede van die algemene vergadering

  1. Algemene vergaderings is bevoeg om sake wat kragtens die wet, en Akte van Oprigting binne die bevoegdheid van die algemene vergadering val, te oorweeg en af te handel.

  1. Behoudens die bepalings van die wet, moet die algemene jaarvergadering die volgende sake behandel:

  1. die verslae van die voorsitter en besturende direkteur van die Taalraad;

  2. die finansiële jaarstate, die direkteursverslag en die ouditeursverslag;

  3. die verkiesing van direkteure volgens Skedule 4 Deel A;

  4. die aanstelling van die ouditeure

  5. die oorweging van enige sake wat ʼn algemene jaarvergadering kragtens die wet of kragtens hierdie Akte van Oprigting geregtig is om in behandeling te neem en waarvan behoorlik kennis gegee is.

  1. ʼn Algemene vergadering anders as ʼn algemene jaarvergadering behandel enige saak wat ʼn algemene vergadering kragtens die wet of kragtens hierdie Akte van Oprigting geregtig is om in behandeling te neem en waarvan behoorlik kennis gegee is.

Artikel 17 – Spesiale besluite

  1. Behoudens die bepalings van artikel 66 (7) (8) van die Wet, moet ʼn skriftelike kennisgewing dat ʼn spesiale besluit op ʼn algemene vergadering voorgelê sal word, waarin die voorneme om die besluit as ʼn spesiale besluit voor te stel, die bepalings en uitwerk van die besluit en die redes vir die besluit gemeld word, met ten minste vyftien (15) werksdae gegee word in ooreenstemming met die voorskrifte van die wet en artikel 11 van hierdie Akte van Oprigting.

  1. Vir doeleindes van die neem van ʼn spesiale besluit vorm een kwart (25%) van die totale stemme van al die stemgeregtigde lede van die maatskappy en wat persoonlik of by wyse van volmagstem teenwoordig is, ʼn kworum.  Indien daar by die aanvang van die algemene vergadering ingevolge artikel 64 (4) tot (7) van die wet vir die doeleindes van die neem van ʼn spesiale besluit nie ’n kworum is nie, moet die vergadering verdaag na ʼn datum nie vroeër nie as sewe dae en nie later as een en twintig dae van die datum van die algemene vergadering.  By sodanige verdaagde algemene vergadering is die lede wat persoonlik of by volmag teenwoordig en stemgeregtig is, geregtig om met die sake waarvoor die oorspronklike algemene vergadering belê is, te handel, en ʼn besluit aangeneem deur nie minder nie as driekwart van sodanige lede word geag ʼn spesiale besluit te wees, selfs indien minder as een-kwart van die totale stemme verteenwoordig word by sodanige verdaagde algemene vergadering.

  1. ʼn Spesiale besluit word aanvaar, indien deur die opsteek van hande, deur ʼn driekwart (75%) meerderheid in getal van lede persoonlik of indien die lid ʼn regspersoon is, deur middel van ʼn verteenwoordiger teenwoordig, of indien by wyse van ʼn stembrief, deur ʼn driekwart (75%) meerderheid van die totale aantal stemme waarop die lede wat by die oorgaan tot besigheid van die vergadering persoonlik of deur middel van ʼn gevolmagtigde teenwoordig is, geregtig is.

Artikel 18 – Reglement van orde

  1. Die direksie kan ʼn reglement van orde vir die verrigtinge van algemene vergaderings daarstel, mits dit nie strydig met die wet of met hierdie Akte van Oprigting is nie. Die reglement van orde tree in werking nadat dit deur die algemene vergadering goedgekeur is.

  1. Sodanige reglement mag bepalings bevat met betrekking tot die vergaderingsprosedures, die sameroeping en vergadering van ʼn algemene vergadering, en ook enige ander saak wat die direksie mag goedvind.

  1. Die bepalings van enige sodanige reglement is bindend op die direksie en lede.

HOOFSTUK VYF: DIE DIREKSIE

Artikel 19 – Bevoegdhede van die direksie

Die sake van die Taalraad word deur die direksie bestuur ingevolge die bevoegdhede wat aan hulle verleen is in die Akte van Oprigting en die wet.

Artikel 20 – Direkteurspligte

Benewens die pligte opgelê uit hoofde van die wet, rus daar gemeenregtelike vertrouenspligte op ʼn direkteur om sy bevoegdhede te goede trou en tot voordeel van die maatskappy uit te oefen, en om redelike sorg en vaardigheid in die uitvoering van sy pligte aan die dag te lê.

Artikel 21 – Samestelling van die direksie

  1. Die direksie bestaan uit minstens ses (6) en hoogstens elf (11) verkose direkteure, insluitend die besturende direkteur indien van toepassing. Niks hierin vervat verhoed die direksie om ingevolge Skedule.4 Deel A (a).(e) van die Akte van Oprigting nie-uitvoerende direkteure te koöpteer om tussentydse vakatures te vul nie.

  1. Die algemene jaarvergadering kies die verkose nie-uitvoerende direkteure ingevolge die bepalings van Skedule 4 Deel A.

  1. Die direksie mag, addisioneel tot die nie-uitvoerende direkteure wat kragtens Skedule 4 Deel A verkies is, binne hulle oordeel en in die beste belang van die Taalraad ʼn besturende direkteur aanstel.

  1. ʼn Lid van die direksie kan slegs in een amp op die direksie dien.

Artikel 22 – Stemreg

  1. Elke direksielid het een stem.  Die voorsitter het by staking van stemme ook ʼn beslissende stem.

  1. Behoudens die bepalings van die wet is skriftelike besluite wat deur al die direkteure onderteken is, tensy so ʼn direkteur in die buiteland is en om daardie rede nie bereikbaar is nie, net so geldig en van krag asof dit aanvaar is op ʼn vergadering van die direkteure wat behoorlik belê en gehou is.  Die ondertekening van skriftelike besluite hoef nie noodwendig op dieselfde dokument te geskied nie.  Daar moet by die eersvolgende direksievergadering kennis geneem word van alle skriftelike besluite en dit word in die notule van die vergadering vervat.

Artikel 23 – Kworum vir direksievergaderings

Die helfte plus een van die dan dienende direksielede vorm ʼn kworum.

Artikel 24 – Byeenroeping, plek en datum van die vergadering.

  1. Die direksie vergader, hetsy in persoon of per telefoonkonferensiefasiliteit, so dikwels as wat die werksaamhede van die Taalraad dit vereis, maar nie minder as kwartaalliks nie.

  1. Kennisgewing van vergaderings van die direksie word minstens veertien (14) dae voor die datum van die vergadering skriftelik aan die direksielede gestuur, en sodanige kennisgewings bevat die datum, plek en tyd van die vergadering.

  1. Die voorsitter van die direksie, en in sy afwesigheid die ondervoorsitter, mag enige tyd (en moet op versoek van minstens drie [3] direkteure) ʼn vergadering byeenroep; in dringende gevalle met minder as veertien dae (14) kennisgewing.

Artikel 25 – Direksiekomitee

  1. Die direksie kan komitees van die direksie instel, lede van die komitees aanstel en hulle aanstelling ophef.  Sodanige komiteelede hoef nie direksielede te wees nie.

  1. Die direksie mag enige van sy bevoegdhede aan enige van die komitees delegeer. Die delegasie mag voorwaardelik of onvoorwaardelik wees. Die direksie behou al sy pligte en bevoegdhede ten opsigte van funksies wat gedelegeer is, en mag enige delegasie wysig of intrek.

  1. Komitees van die direksie lê besonderhede van sy verrigtinge en besluite aan die direksie voor.  Die direksie kan die besluit van enige komitee van die direksie wysig of tersyde stel.

Artikel 26 – Reglemente

  1. Die direksie is bevoeg om, onderhewig aan die bepalings van die wet en die Akte van Oprigting, van tyd tot tyd reglemente of interne reëls in te stel, te wysig of op te hef:

  1. vir die beheer en administrasie van die werksaamhede van die Taalraad;

  1. vir die samestelling, bevoegdheidsverlening, werksfeer en werkswyse van die komitees van die direksie.

  1. Die reglement en regulasie is bindend op die lede, die direksie, komitees van die direksie en sekretariaat.

Artikel 27 – Betaling van onkoste

  1. Redelike reis-, verblyf- en ander uitgawes van ʼn lid van die direksie of ander persoon wat ten behoewe van die Taalraad dienste verrig, kan onderhewig aan vooraf geskrewe magtiging deur die direksie betaal word; met dien verstande dat ʼn persoon wat aldus skriftelike magtiging gekry het, geregtig is op vergoeding van reis- en verblyfkoste.

  1. Uitgesonder die besturende direkteur, ontvang geen lid van die direksie besoldiging vir sy dienste as direkteur nie, anders as die direksiegeld gemeld in artikel 27.1 nie, met dien verstande dat ʼn lid van die direksie geregtig is op redelike vergoeding deur die maatskappy vir professionele of ander spesialisdienste wat hy aan die maatskappy mag lewer buite sy normale direksiepligte.

Artikel 28 – Besturende direkteur

  1. Die direksie mag, indien daar fondse beskikbaar is, ʼn besturende direkteur aanstel om die dag-tot-dag bestuursverantwoordelikheid van die Taalraad te aanvaar en sy diensvoorwaardes en besoldiging bepaal.

  1. Die direksie mag na goeddunke enige van sy magte en bevoegdhede aan so ʼn besturende direkteur delegeer vir welke tydperk, doel en oogmerk ook al. Die delegasie mag voorwaardelik of onvoorwaardelik wees en mag ʼn bevoegdheid tot subdelegasie insluit. Die direksie behou al sy pligte en bevoegdhede rakende sodanige gedelegeerde bevoegdhede en mag enige delegasie wysig of ophef.

  1. Die besturende direkteur beklee die amp vir die duur van sy dienskontrak, of totdat hy bedank, sterf of onbevoeg raak, of totdat sy dienste deur die direksie beëindig word.

Artikel 29 – Ondersoek van stukke deur die direksie

Alle boeke, verslae, dokumente en stukke van die Taalraad is altyd beskikbaar vir insae deur lede van die direksie.

Artikel 30 – Beperking van stemreg van ʼn direksielid

Geen lid van die direksie het op die direksie stemreg oor ʼn saak wat sy persoon of sy persoonlike belang raak nie, tensy die direkteur vooraf sodanige belang formeel aan sy mededirekteure verklaar het en die mededirekteure aanvaar het dat dit nie ʼn wesenlike botsing van belange inhou nie.

HOOFSTUK SES – ALGEMEEN

Artikel 31 – Finansiële jaar

Die finansiële jaareinde van die Taalraad is 28 Februarie.

Artikel 32 – Finansiële rekords

  1. Die direksie moet rekeningkunde boeke en rekords soos voorgeskryf deur artikel 28 van die wet laat hou by die geregistreerde kantoor van die Taalraad. Die rekeningkundige rekords is altyd vir insae deur die lede van die direksie beskikbaar.

  1. Die direksie sien ooreenkomstig artikel 29 van die wet toe dat die finansiële jaarstate opgestel en aan die algemene jaarvergadering voorgelê word.

  1. Die direksie bepaal van tyd tot tyd wanneer en in watter mate en op welke tye en plekke en onder welke voorwaardes die rekeningkundige boeke en rekords van die Taalraad ter insae van lede is. Geen lid is geregtig op insae in die rekeningkundige boeke, rekord of dokumente van die Taalraad nie, behalwe in soverre die wet hom die reg daartoe verleen, of die direksie, of algemene vergadering hom daartoe gemagtig het.

Artikel 33 – Oudit

ʼn Ouditeur of ander bevoegde rekenkundige beampte moet deur die algemene jaarvergadering aangestel word.

Artikel 34 – Fondsinsameling

Die Taalraad mag, onderhewig aan alle toepaslike wetsvoorskrifte, fondse insamel.

Artikel 35 – Kennisgewings

  1. Kennisgewings aan die Taalraad word op die geregistreerde kantoor van die Taalraad bestel.

  1. Alle kennisgewings bedoel vir ʼn lid word na sy jongsbekende adres in die lederegister van die Taalraad gepos of elektronies gestuur.

  1. Termyne van enige kennisgewing wat hiervolgens deur die Taalraad gegee word, onderworpe aan tydperke wat die wet voorskryf, begin loop by afsending van die betrokke kennisgewing per vooruitbetaalde pos.

Artikel 36 – Likwidateurs

Indien, ingevolge ʼn spesiale besluit, ʼn voorstel vir die onbinding van die Taalraad aanvaar word, moet die algemene vergadering een of meer likwidateurs aanwys om oor die bates en laste van die Taalraad te beskik soos in artikel 6.3 van die akte uiteengesit word. Indien die algemene vergadering versuim om likwidateurs aan te stel, kan ʼn aanstelling deur ʼn bevoegde hof op aansoek van enige belanghebbende party gedoen word.

Artikel 37 – Foute in prosedures

  1. ʼn Niewesenlike fout wat te goeder trou in die proses van sameroeping van ʼn sitting van die algemene vergadering, of van die direksie ontstaan het, maak nie die sameroeping ongeldig nie.

  2. ʼn Niewesenlike fout wat te goeder trou in die proses van verkiesing van enige ampsdraer van enige bestuursliggaam van die Taalraad ontstaan het, maak nie die verkiesing ongeldig nie.

  1. Die voorsitter van ʼn betrokke vergadering beslis of ʼn fout soos bedoel in artikel 37.1 of 37.2 hierbo wesenlik is of nie, en sy beslissing is finaal.

SKEDULE 1 – OPRIGTING EN AARD VAN MAATSKAPPY

DEEL A

(Bepalings wat die doelstellings of bevoegdhede van die Maatskappy beperk – artikel 19(1)(b) van die Wet.)

Geen.

DEEL B

(Omheiningsbepalings soos omskryf in artikel 15(2)(b) of (c) van die Wet.)

  1. Geen beperkende voorwaardes geld nie.

DEEL C

(Bepalings wat voorsiening maak vir ʼn skema vir die distribusie van die netto bates van die Maatskappy by sy ontbinding, soos vereis deur Item 1(4) van Skedule 2 van die Wet.)

By die likwidasie of ontbinding van die Maatskappy –

  1. is geen voormalige of huidige lid of direkteur van die Maatskappy, of ʼn persoon wat ʼn direkteur van die Maatskappy aanstel, geregtig op enige deel van die netto waarde van die Maatskappy nadat sy verpligtinge en laste gedelg is nie; en

  2. word die geheel van die netto waarde van die Maatskappy uitgekeer aan een of meer maatskappye sonder winsoogmerk, geregistreerde eksterne nie-wins maatskappye wat hulle aktiwiteite in die Republiek bedryf, vrywillige verenigings of nie-wins trusts –

  1. wat doelstellings soortgelyk aan die Maatskappy se hoofdoelstelling het; en

  2. soos bepaal –

(aa) ingevolge die Maatskappy se Akte;

(bb) deur sy lede, indien enige, of sy direkteure, by of onmiddellik voor sy ontbinding; of

(cc) deur die Hof, indien die Akte, of die lede of direkteure sou versuim om sodanige bepaling te maak.

DEEL D

(Voeg in –

  1. enige bepalings rakende die wysiging van die Akte, soos omskryf in artikel 16(1)(c) van die Wet; en

  2. enige bepalings rakende die direksie se bevoegdheid om reglemente vir die Maatskappy te maak, ooreenkomstig die bepalings van artikel 15(3) tot (5) van die Wet.)

  1. Die Akte word gewysig soos bepaal in artikel 16(1)(c) van die Wet.

  2. Die direksie is bevoeg om, onderhewig aan die bepalings van die Wet en die Akte, van tyd tot tyd reglemente te maak, te wysig of op te hef –

  1. vir die beheer en administrasie van die werksaamhede van die Taalraad;

  2. vir die samestelling, delegasie van magte en reglemente van komitees van die direksie;

  3. vir die keuring en aanstelling van gekoöpteerde nie-uitvoerende direkteure en die verkiesing van verkose nie-uitvoerende direkteure.

  1. Die reglemente is bindend op die lede, die direksie, komitees van die direksie.

  2. Kennis van die instel, wysiging en opheffing van reglemente asook enige wysiging van die Akte word per pos, elektroniese pos aan lede bekendgemaak.

DEEL E

(Bepalings en voorwaardes met betrekking tot lidmaatskap.)

SKEDULE 2 – REGTE VAN LEDE

DEEL A

(Bepalings wat die reg van lede om te ageer sonder voldoening aan formele vereistes beperk, soos omskryf in artikel 57(4) van die Wet.)

Soos volgens die Wet.

DEEL B

(Bepalings wat addisionele regte vir lede skep met betrekking tot toegang tot inligting soos omskryf in artikel 26 van die Wet.)

DEEL C

(Bepalings rakende die bevoegdhede van lede om gevolmagtigdes aan te stel, hulle aanstelling en die bevoegdhede van sodanige gevolmagtigdes, soos omskryf in artikel 58 van die Wet.)

Artikel 14 van die Akte.

DEEL D

(Bepalings rakende die bepaling van ʼn rekorddatum, soos omskryf in artikel 59 van die Wet.)

Soos volgens die Wet.

SKEDULE 3 – LEDEVERGADERINGS

DEEL A

(Bepalings wat ʼn vereiste skep om ʼn ledevergadering te hou.)

Geen.

DEEL B

(Bepalings wat die bevoegdheid van die direksie beperk om die plek van ledevergaderings te bepaal, of die bevoegdheid om buite die Republiek te vergader.)

Geen.

DEEL C

(Bepalings wat die bevoegdheid van die direksie beperk om elektroniese kommunikasie vir ledevergaderings te gebruik, soos omskryf in artikel 63 van die Wet.)

  1. Lede mag deelneem aan ledevergaderings deur middel van elektroniese kommunikasie.

  2. Slegs stemgeregtigde lede wat deelneem aan ledevergaderings deur middel van elektroniese kommunikasie mag deur sodanige kommunikasie stemreg uitoefen.

DEEL D

(Bepalings met betrekking tot die kworumvereistes vir ledevergaderings, of die wysiging van die bepalings van artikel 64 van die Wet.)

Ten einde ʼn geldige kworum vir die oorweging van ʼn aangeleentheid deur ʼn ledevergadering daar te stel, moet ten minste 25% (vyf en twintig persent) van die stemgeregtigde lede teenwoordig wees tydens die ledevergadering.

DEEL E

(Bepalings wat artikel 64(13) van die Wet wysig met betrekking tot die maksimum periode vir die verdaging van ʼn ledevergadering.)

Geen.

DEEL F

(Voeg in –

  1. enige bepaling wat verskillende vereistes neerlê vir die goedkeuring van ʼn gewone besluit vir verskillende aangeleenthede: Geen;

  2. enige bepaling wat verskillende vereistes neerlê vir die goedkeuring van ʼn spesiale besluit vir verskillende aangeleenthede: Geen; of

  3. enige bepaling wat die vereiste van ʼn spesiale besluit oplê vir die goedkeuring van ʼn aangeleentheid, soos omskryf in artikel 65(11) van die Wet: Geen behalwe soos bepaal in Skedule 1 Deel A paragraaf (a) van die Akte.).

SKEDULE 4 – DIREKTEURE

DEEL A

(Bepalings wat die proses vir die verkiesing en aanstelling van direkteure uiteensit.)

Verkiesing van die nie-uitvoerende direkteure

Die verkose nie-uitvoerende direkteure word op ʼn algemene jaarvergadering verkies ooreenkomstig die volgende prosedure:

(a) Nominasieproses

  1. Die direksie van die Taalraad is verantwoordelik vir die opstel van kriteria waarop die direksie moet beskik om ʼn gebalanseerde direksie daar te stel. Hierdie kriteria word deur die algemene jaarvergadering goedgekeur of gewysig.

  1. Teen die agtergrond van die goedgekeurde kriteria dui die direksie jaarliks aan watter behoeftes op die direksie bestaan.

  1. ʼn Uitnodigingskennisgewing word twee (2) maande voor die algemene jaarvergadering aan lede gerig, waarin om nominasies van geskikte kandidate gevra word ooreenkomstig die kwalifikasies vir direkteure soos in die wet, en die Akte van Oprigting vervat is. Die bepaalde vakatures, besonderhede behoeftes wat op die direksie bestaan, asook die goedgekeurde kriteria word in die kennisgewing uiteengesit.

  1. Nominasies word voorgelê –

  1. onder handtekening van ʼn lid of gevolmagtigde verteenwoordiger van ʼn lid;

of

  1. deur die direksie onder handtekening van die voorsteller en ʼn sekondant wat albei lede van die direksie moet wees;

en word vergesel van ʼn aanduiding van die vakature(s) waarvoor die genomineerde genomineer word, ʼn motivering ter ondersteuning van die nominasie, ʼn volledige CV asook toestemming van die genomineerde.  Sodanige nominasies word nie later as dertig (30) dae voor die algemene jaarvergadering of soos deur die direksie bepaal, by die besturende direkteur ingehandig.

  1. Die volle direksie tree op as nominasiekomitee en word met die bevoegdheid beklee om op te tree as ʼn pre-advieskomitee wat vir elke vakature uit die genomineerdes wat vir daardie vakature genomineer is, ʼn voorkeurlys saamstel van persone wat na die komitee se oordeel aan die kriteria vir die vakature voldoen.  Die nominasiekomitee oorweeg ook by samestelling van die voorkeurlys die direksie se gestelde behoeftes volgens Skedule 4 Deel A (a) (ii).

  1. Indien ʼn lid van die nominasiekomitee ʼn genomineerde ingevolge artikel Skedule 4 Deel A (a) (iv) is, word sodanige persoon verskoon wanneer sy nominasie oorweeg word, waarna hy weer sy plek op die nominasiekomitee sal inneem.

  1. Nominasies wat aan die bepalings van die wet, die Akte van Oprigting en die goedgekeurde kriteria ingevolge Skedule 4 Deel A (a) (iii) voldoen nie, word deur die nominasiekomitee verwerp Die nominasiekomitee lig die lid wat die nominasie voorgelê het skriftelik per pos of elektroniese pos in van die verwerping van die nominasie en die redes daarvoor.

(b) Kennisgewing van mosies vir direksieverkiesing

Die direksie vervat al die nominasies en hulle voorkeurlys, cv’s en ander benodighede inligting wat van die nominasiekomitee ontvang is in ʼn mosie vir die verkiesing van direkteure en publiseer dit in die statutêr voorgeskrewe kennisgewing van die algemene jaarvergadering, vir oorweging van en stemming deur die algemene jaarvergadering.

(c) Verkiesingsprosedure

  1. Die verkiesing vind met geslote stembriewe plaas. Elke stembrief bevat die kriteria ooreenkomstig Skedule 4 Deel A (a) (ii) vir die besondere pos(te) en al die kandidate wat vir die pos(te) genomineer is (met uitsondering van die nominasies wat ingevolge Skedule 4 Deel A (a) (viii)8 verwerp is), met ʼn aanduiding van wie die voorkeurkandida(a)t(e) ingevolge Skedule 4 Deel A (a) (v) is sowel as wie ooreenkomstig artikel Skedule 4 Deel A (a) (vii) die geografiese voorkeurkandida(a)t(e) en/of die demografiese voorkeurkandida(a)t(e) is.

  1. Die verkiesing van direkteure vind met ʼn gesamentlike stembrief plaas.

a. Die stembrief maak ooreenkomstig die Akte van Oprigting voorsiening vir geografiese verteenwoordiging.

b. ooreenkomstig die bestaande vakatures kan per gebied gestem word.

c. Kandidate word op die basis van ʼn meerderheid van stemme aangewys.

d. Indien daar ʼn staking van stemme (per kandidaat) is, word ʼn nuwe rondte stemme gehou.

  1. Die direksie wys ʼn persoon aan wat die verkiesingsproses hanteer.

(d) Termyn

  1. Op die tweede algemene jaarvergadering en in elke daaropvolgende jaar tree een derde van die direkteure, of as hulle getal nie ʼn meervoud van drie is nie, die grootste getal naaste aan ʼn derde, uit hulle amp.

  1. Die direkteure wat in elke jaar moet uittree, is dié wat die langste in hulle amp was sedert hulle jongste verkiesing, maar tussen persone wat op dieselfde dag direkteure geword het, word dié wat moet uittree deur loting beslik, tensy hulle onderling anders ooreenkom.

  1. ʼn Uittredende direkteur is herkiesbaar, maar geen direkteur mag vir meer as twee agtereenvolgende termyne of vir ʼn tydperk van meer as ses jaar aaneenlopend, watter een ook al die kortste is, op die direksie dien nie.

  2. ʼn Lid van die direksie hou op om direkteur te wees:

  1. wanneer hy sy bedanking skriftelik by die sekretaris indien;

  1. wanneer hy sterf;

  1. wanneer hy ingevolge die wet onbevoeg word om ʼn direkteur van ʼn maatskappy te word; of

  1. wanneer hy sonder redes wat vir die direksie aanvaarbaar is van drie agtereenvolgende vergaderings afwesig is.

  1. ʼn Nie-uitvoerende direkteur wat nie weer vir ʼn verdere termyn verkies word nie, beklee sy posisie tot aan die einde van die betrokke algemene jaarvergadering.

(e) Tussentydse vakatures

Tussentydse vakatures in die direksie kan deur die direksie gevul word tot met die eersvolgende algemene jaarvergadering waarop dit deur die algemene jaarvergadering gevul word vir die onverstreke gedeelte van die betrokke termyn.

(f) Voorsitter

Die direksie kies jaarliks na afloop van die algemene jaarvergadering uit eie geledere ʼn voorsitter.  ʼn Voorsitter is na sy dienstermyn herkiesbaar, maar hy mag nie vir meer as drie (3) aaneenlopende termyne as voorsitter dien nie.

DEEL B

(Bepalings rakende die reg van enige persoon om ʼn direkteur aan te stel, of wat die reg van enige persoon om ʼn ex officio direkteur te wees, vestig.)

DEEL C

(Bepalings wat addisionele kwalifikasievereistes vir direkteure en voorgeskrewe ampsdraers oplê.)

DEEL D

(Bepalings wat die bevoegdhede van die direksie om die besigheid en sake van die Maatskappy te rig en te bestuur, beperk, soos omskryf in artikel 66 (1) van die Wet.)

Geen.

DEEL E

(Bepalings wat die bevoegdheid van die direksie om ʼn aangeleentheid te oorweeg andersins dan tydens ʼn vergadering beperk, soos omskryf in artikel 74 van die Wet.)

Geen beperkings geld nie.

DEEL F

(Bepalings wat die bevoegdheid van die direksie met betrekking tot die hou van sy vergaderings beperk of wysig, soos omskryf in artikel 73 van die Wet.)

Geen.

DEEL G

(Bepalings wat die bevoegdheid van die direksie beperk of uitbrei om voorskotte aan ʼn direkteur te maak ter bestryding van uitgawes, om ʼn direkteur te vrywaar, of om versekering uit te neem om die Maatskappy of ʼn direkteur te beskerm, soos bedoel in artikel 78 van die Wet.)

Geen.

DEEL H

(Bepalings wat die bevoegdheid van die direksie beperk met betrekking tot die instel van komitees, soos omskryf in artikel 72 van die Wet.)

Geen

 

Swart tienerbende slaan vroue met gholfstok om hulle te verkrag

Tamari Mnisi, 36, van Freedom Park naby Soweto wys die letsel wat sy opgedoen het toe sy deur die berugte gholfstokbende aangeval is. Sy was een van die gelukkiges wat nie verkrag is nie. Meer as 100 mense is deur die bende aangeval. Foto: Dumisani Sibeko
Tamari Mnisi, 36, van Freedom Park naby Soweto wys die letsel wat sy opgedoen het toe sy deur die berugte gholfstokbende aangeval is. Sy was een van die gelukkiges wat nie verkrag is nie. Meer as 100 mense is deur die bende aangeval. Foto: Dumisani Sibeko

Die Johannesburgse Star se hofverslaggewer berig dat daar uitroepe van ongeloof in die hof was toe ‘n 16-jarige getuie gister beskryf het hoe hy en ander bendeverkragtings op vroue beoefen het nadat hulle met ‘n gholfstok geslaan is.

Die ysingwekkende getuienis was te veel vir Tebogo Manenje, die ma van een van die beskuldigdes, wat in trane uitgebars het.

Die tienergetuie is een van ‘n groep van 17 wat daarvan beskuldig word dat hulle die gemeenskap van Freedom Park, suid van Johannesburg, in 2011 geterroriseer het deur hulle met ‘n gholfstok aan te rand, en dan te beroof en te verkrag.

Hulle staan tereg op verskeie aanklagte, waaronder moord, verkragting, poging tot moord en roof met verswarende omstandighede.

Manenje, Tshepo Makhele, Tumelo Makgatho, Thabo Padi, Thabiso Motau, Lucas Sihle, Thomas Magezi, Donald Tshiboho, Ndivhuwo Matshisa, Mabaso Khosa, Lawrence Hilario, Sifiso Dayi, Mongezi Xaba, Obakeng Buthelezi, Petros Mokoena en Khonjiwe Madonsela pleit almal onskuldig.

Die tienderjarige, wie se naam nie genoem mag word nie omdat hy minderjarig is, tree as staatsgetuie op en daarom is aanklagte teen hom laat vaar. Gister het hy tydens die Palm Ridge-sitting van die Johannesburgse Hoë Hof getuig dat hy eendag terwyl hy in Freedom Park loop ‘n metaalbed raakgesien het wat hy agterna aan ‘n skrootwerf gaan verkoop het.

Hierna kom ‘n aantal mans na hom toe en sê dat hulle weet dat hy hulle bed verkoop het. Dit kan hulle min skeel, maar hulle sê toe hy moet saam na hul kaja toe kom om dagga te rook aangesien hulle weet dat hy dit rook.

Toe hy by die kaja aankom, sê Padi vir hom dat die kaja die “parlement” is, en dat hy voortaan die “president” sou wees. Eendag terwyl hulle by die parlement is, neem Padi ‘n gholfstok van onder sy bed en sê mense behoort daarmee geslaan te word aangesien dit ‘n vinnige en gerieflike instrument is om mense mee te beroof.

Een nag gaan die tiener, Manenje, Padi en Makgatho uit op soek na slagoffers en sien toe ‘n ou vrou wat al singende naderkom. Hulle spat toe uitmekaar en kruip weg.

Die volgende oomblik bekruip Padi die ou vrou van agter af en slaan haar oor die kop met die gholfstok. Sy slaan op die grond neer. Die bende dra haar die bosse in, waarna hulle haar telefoon en geld afneem.

Hierna verkrag die hele bende haar.

“Sy het nie teenstand gebied nie. Sy was stil en magteloos,” sê die tiener in die hof.

Agterna sit hulle almal af na die parlement toe en vind Madonsela, Padi se destydse minnares, daar. Volgens die tiener gee Padi toe vir haar die telefoon om te gaan verkoop.

Die volgende twee slagoffers is meisies. Die tiener, Manenje en Makhele keer een nag terug van die parlement af toe hulle die twee meisies sien naderkom.

Manenje slaan een van die meisies met die gholfstok. Toe gryp hulle hul selfone en neem beurte om hulle te verkrag.

Die tiener, wat op daardie stadium 15 jaar oud is, sê dat indien hul slagoffers vroue was, is hulle nie net beroof nie, maar ook verkrag.

Op ‘n vraag van regter Geraldine Borchers waarom hy verkrag het en of hy seksueel geprikkel was, het die tiener, wat aanstaande maand 17 word, geantwoord: “Ek het nie lus vir seks gehad nie, maar ek kon nie net kyk hoe ander mense seks beoefen nie.”

Die verhoor duur voort.

Zimbabwiërs verdien vir Mugabe

delport_manfred_600

deur Manfred Delport

[followbutton username=’ManfredDelport’ count=’true’ lang=’en’ theme=’light’]

Al wat ‘n koerant en radiostasie is, is buite hulself met vertontwaardiging oor hoe Robert Mugabe die pas afgelope verkiesing in Zimbabwe glo “gesteel” het. Ek moet tog vra: Het enige iemand iets anders verwag van ‘n terroris aan die hoof van die Zanu-PF, wat steeds bloot ‘n terreurbeweging is? Dis ewe absurd om te verwag dat ‘n ander terreurbeweging, die ANC, goed sal kan regeer, of dat die ANC ooit ‘n nederlaag by die stembus bloot gedweë sal aanvaar.

 Die massamoordenaar en Russiese diktator, Joe Stalin, wat ook steeds, en nie om dowe neute nie, ‘n held vir baie binne die ANC is, het dit reeds in die 1920s raak opgesom: “Dis onbelangrik wie gaan stem, of hoe mense stem. Dit is wel baie belangrik wie die stemme gaan tel, en hoe daardie stemme getel word.”

Mugabe en sy trawante het bloot Stalin se woorde ter harte geneem.

Selfs al aanvaar mens dat daar wydverspreide knoeiery voorgekom het, is dit eweneens so dat Mugabe tog ‘n beduidende steunbasis in Zimbabwe se landelike kiesafdelings het, en selfs die linkse media in Suid-Afrika gee hom daaroor gelyk. Selfs sonder die spookkiesers en duplikate op die kieserslys, is daar dus miljoene Zimbabwiërs wat willens en wetens vir die Zanu-PF gestem het.

Dit is ook opmerklik dat Morgan Tsvangirai se MDC steeds willens en wetens aan die verkiesing deelgeneem het, al mor hulle nou oor die uitslag daarvan. In die proses het die MDC die ganse petalje gelegitimeer, nes blankes in Suid-Afrika die wanfunksionele Guptatopiese kiesstelsel legitimeer deur daaraan te wil deelneem.

Dus: Miljoene Zimbabwiërs, volgens die amptelike uitslag naastenby twee uit drie van hulle (‘n syfer wat kennelik minder sou wees, as mens die geknoeiery in ag neem) maar nog steeds ‘n groot aantal kiesers, stem vrywillig vir die Zanu-PF. ‘n Inflasiekoers wat teen dieselfde tempo toegeneem het as wat Suid-Afrikaanse rugbyspelers oorsee vlug, en die Zim-dollar minder werd gemaak het as die papier waarop dit gedruk is, die moord op 20 000 Matabeles, ‘n mislukte grondroofprogram, en die gevolglike grootskseepse ellende, pla hierdie mense dus klaarblyklik nie.

Dit is gevolglik voor-die-hand-liggend dat hulle dit in der waarheid geniet om te krepeer, en een of ander masochistiese genot daaruit put wanneer hul familielede van die honger omkom.

So nie, sou hulle immers ook gemaak het soos hulle onder die Ian Smith-regering gemaak het, en die wapen opgeneem het teen Mugabe, as Mugabe dan wel hul stemme gesteel het. Tydens die Smith-regering was daar egter geen sprake van hiperinflasie nie, en het Rhodesië inteendeel bekend gestaan as die broodmandjie van Suidelike Afrika. Nietemin was dit nie goed genoeg vir die Zimbabwiërs nie. Indien hulle dan nie die wapen opneem nie, sou Morgan Tsvangirai dan minstens, soos Lech Walesa in die destydse Poolse skeepswerwe, massa-onluste en stakings uitgeroep het, en Zimbabwe onregeerbaar gemaak het, nádat die geknoeiery op die lappe gekom het.

Niks van die aard gebeur egter nie. Daar is geen sprake van ‘n guerrilla-oorlog soos daar destyds teen Ian Smith gevoer is nie. Dis skynbaar heeltemal in die haak om in ‘n disintegrerende land te woon, met wydverspreide hongersnood, net solank die oorsaak van die disintegrasie ‘n swart terreurbeweging is. Selfs die amptelike opposisie neem vir lief daarmee.

Daar is weer eens slegs een gevolgtrekking wat mens kan maak uit die feit dat die Zimbabwiërs eenvoudig weier om hulself te help. Hulle hóú daarvan om te krepeer. Geen Zimbabwiër wat nie die wapen opneem, of dan ten minste burgerlike ongehoorsaamheid teenoor die Zanu-PF pleeg, is een snars simpatie werd nie.

Mense kry die regering wat hulle verdien. Nêrens is dit meer waar as in Zimbabwe nie.

[followbutton username=’ManfredDelport’ count=’true’ lang=’en’ theme=’light’]

Die kopdoek as bevrydingsimbool

skoppensboerdeur Skoppensboer

[followbutton username=’skoppensbo3r’ count=’true’ lang=’en’ theme=’light’]

Die gemiddelde ousie het een, Winnie Mandela het een, Mamphela Ramphele het een, Piet Croucamp het een en omtrent die hele Naspers-direksie dra hulle ook. Nee, nie ‘n Louis Vuitton-handsak of Chinese namaaksel daarvan nie, maar ‘n kopdoek.

Winnie Mandela het die standaard gestel wat kopdoeke betref, wat Koos Bekker en Piet Croucamp nou volg
Winnie Mandela het die standaard gestel wat kopdoeke betref, met Koos Bekker en Piet Croucamp wat haar na-aap

Boonop staan die nuwe Suid-Afrikaanse vlag in die volksmond bekend as “Winnie Mandela se kopdoek”, wat ‘n verdere seël van goedkeuring op die eens beskeie kopdoek plaas. Iewers vra die Engelse joernalis en skrywer Peter Wilhelm mos sarkasties in een van sy boeke: “Waarom dra Afrikaners hoedens?” Die hoed is egter uit soos die spreekwoordelike boerbeskuit. Terloops, as ‘n mens na die pakkies kyk, dan eet ons almal deesdae Engelse beskuit. G’n wonder dit smaak meesal soos Engelse sout nie. Gelukkig bak Skoppensboer se vlytige gade haar eie beskuit en hoef hy nie van die Engelse tipe te gaan koop nie.

Koos Bekker, die grootkop van Naspers, met sy kopdoek
Koos Bekker, die grootkop van Naspers, met sy kopdoek. Dit laat sy kop nog groter lyk as wat dit reeds is.

Koos Bekker, die grootkop van Naspers, dra self ‘n kopdoek. Of is dit ‘n tulband? Is dit die Raj wat terugkeer of wil hy daarmee net sy lojaliteit aan die moderne Indië betuig? Naspers se lojaliteit aan Brittanje is egter bo verdenking, soos die voorblad van die jongste Huisgenoot getuig. Trouens, Naspers is so gaande oor die geboorte van die jongste Britse prinsie dat die foto skoon die titel van hul tydskrif verberg. Koos Bekker is seker skaam vir die regse term, “Die Huisgenoot”, wat slaan op die tradisionele heteroseksuele huishouding met net een vrou en ‘n paar kinders. Dus geen poligame, poliseksuele, multikul-groepswoeps nie.

Skoppensboer wonder nou juis of huwelike tussen mense van dieselfde geslag ook poligame huwelike mag insluit? Solank elkeen ‘n kopdoek dra, is enigiets seker toelaatbaar.

Mamphele Ramphele sou nie sonder 'n kopdoek die rektor van die Kaapstadse Universiteit kon geword het nie
Mamphele Ramphele sou nie sonder ‘n kopdoek die rektor van die Kaapstadse Universiteit kon geword het nie

Die invloed van Winnie Mandela op Naspers is egter verreikend en onmiskenbaar. Dit strek vanaf die kopdoek tot haar politieke en geskiedenissienings wat Naspers slaafs na-aap. Naspers se waardering vir Mamphela Ramphele het minder met haar meer “regse” idees oor ekonomie te make – iets wat ‘n neomarxistiese maatskappy soos Naspers teen die bors stuit – as met haar deelname aan die “inklusiewe” kopdoekritueel. Die stylvolle Winnie met haar duur sonbrille word deur Naspers net so hoog geskat soos haar vorige eggenoot, Madiba self, voor wie Naspers gereeld neerkniel en in die rigting van Qunu bid. Die “Winnie-Mandela-bestuurstyl” is deur Naspers tot amptelike maatskappybeleid verhef en alle senior amptenare word verplig om seminare daaroor by te woon.

Leroux Neethling van Naspers met 'n lid van sy harem
Leroux Neethling van Naspers met ‘n lid van sy harem

Een van Koos Bekker se luitenante, met die ietwat boerse naam, Leroux Neethling, is insgelyks met ‘n kopdoek afgeneem, met ‘n lid van sy harem aan sy sy.

Voorsitter Ton Vosloo van Naspers lees gereeld Voorsitter Mao se Rooi Boekie om die koers van sy maatskappy te bepaal en veral die ideologiese inhoud van Die Burger en Rapport, maar hy is self ‘n kopdoekentoesias van formaat. Sonder die kopdoek kan daar geen sprake van revolusionêre vernuwing en transformasie wees nie.

Voorsitter Ton verkondig die rooi evangelie van onder sy kopdoek.
Voorsitter Ton verkondig die rooi evangelie van onder sy kopdoek.

Maar dis in die departemente van staatsleer aan histories Afrikaanse universiteite waar die kopdoek as bevrydingsimbool werklik ‘n hele nuwe hoofstuk betree het. Vandat Kader Asmal ons universiteite tot hoërskole of selfs laerskole verdom het, kan jy deesdae ‘n senior lektor word as jy net een bladsy uit jou kop kan leer. Memoriseer twee bladsye, en jy is van ‘n professoraat verseker, asook ‘n allamintige navorsingskenking van die Nasionale Kopdoekstigting! Die kopdoek het lankal reeds die soort akademiese hoofbedekkings wat onder apartheid en kolonialisme gegeld het, vervang. As jy vandag graad kry – almal “kry” net graad want solank jy bywoon, kom jy deur – ontvang jy daarmee saam jou kopdoek wat jou posisie in die rangorde aandui. Min of meer soos ‘n leersvoorskoot in die Vrymesselary.

Piet Croucamp loop te koop met sy "hoë linkse IK"
Piet Croucamp loop te koop met sy “hoë linkse IK” en groot brein wat onder sy kopdoek nestel

Gerugte wil hê dat die geniale neomarxistiese intellektueel, Piet Croucamp, ná intense studie daarin geslaag het om die eerste bladsy van Marx en Engels se Kommunistiese manifes te resiteer. Op Ingels, want die oorspronklike Duits het hom te veel hoofbrekens besorg. Daarmee het hy terstond ‘n permanente pos aan Joe-djy en lidmaatskap van die plaaslike motorfietsbende verwerf. By Joe-djy is kaping en gewapende roof van die meer gesogte studierigtings soos daar elders deur praag berig word. Eintlik hoef mens net die “prakties” deur te kom; die teorie is minder belangrik. Maar Piet Croucamp het sy doktorsgraad ge-koem, soos hulle sê, met ‘n kort studie oor “Die kopdoek as mode-item by Suid-Afrikaanse taxipassasiers”. Die hooftema van Croucamp se akademiese navorsing sedertdien is: “Ek is slim en links en julle is dom en regs.”

Al om die ander week ry hy op sy BMW-motorfiets, darem met ‘n valhelm bo-oor sy kopdoek, rond om weereens sy IK te laat toets. Blykbaar is Croucamp se IK so min of meer op die vlak van die gemiddeld in Ekwatoriaal-Guinee. ‘n Dubbelsyfer-IK is egter iets wat in die Nuwe Suid-Afrika nie te versmaai is nie, dus is Croucamp se aanspraak op genialiteit seker nie so vergesog nie.

boerkaElke liberale vrou of feminis in Suid-Afrika besit ‘n kopdoek. Dis net Afrikanervroue wat nie kopdoeke dra nie, want hulle bak eerder koek en beskuit of skryf boeke as wat hulle gedurig die vloere skrop. Naspers en ‘n paar van die supermarkkettings het egter saamgespan om alle bestanddele net van Engelse etikette te voorsien sodat Afrikanervroue naderhand niks meer op die rakke sal kan herken nie en dalk ook tot die kopdoekkultus bekeer mag word.

Die probleem met liberale, feministiese vroue is egter dat hulle so lelik is. Daarom hoop Skoppensboer dat die kopdoekkultus net in sy natuurlike, multikulturele rigting kan ontwikkel en hulle almal binnekort ‘n volle boerka sal begin dra. Die bevryde metroman kan gerus ook sy inhibisies veral links laat lê en self die boerka begin aansit.

[followbutton username=’skoppensbo3r’ count=’true’ lang=’en’ theme=’light’]

Swazi-hoofman verbied minirompe en broeke vir vroue

Die Swazivlag
Die Swazivlag

‘n Swazi-hoofman het vroue verbied om minirompe en broeke te dra tydens ‘n tweedaagse nominasieproses wat gister begin het kandidate vir die voorgenome verkiesing aan te wys.

“Ek het onlangs aan die inwoners gesê dat hulle môre behoorlik moet aantrek, ordentlik soos ons gebruik is, om respek te betoon,” het prins Mashila van Maphalaleni, ‘n stam omtrent 20 kilometer van Mbabane, gesê. “Dis al waarvoor ek gevra het – net om respek vir die hoofman se woonplek te betoon,” het hy aan AFP verklaar.

Nog ‘n hoofman het kort rokke by sy kraal in die klein monargie verbied.

Maar die goewerneur by die woning van koning Mswati III, Afrika se laaste absolute heerser, het ‘n meer versoenende houding ingeslaan.

“Dis waar dat ons ons hoofmanne se wonings wil laat respekteer, dis ons kultuur,” het TImothy Mtetwa gesê. “Maar vanweë modernisering, kan ons nie broeke en minirompe wegwens nie en by ‘n sekere punt moet ons hulle omhels en akkommodeer

Die twee dae lange proses sal kandidate vir die parlement en ander plaaslike poste nomineer.

Ongeveer 600 000 van die bergkoninkryk se 1,1 miljoen mense sal na verwagting aan die verkiesing op 20 September deelneem, wat reeds deur opposisiegroepe gekritiseer is.

Swaziland het in politieke partye in 1973 verbied. – AFP

Leeus terug in Super Rugby

'n Leeus-ondersteuner op Ellispark
‘n Leeus-ondersteuner op Ellispark

Die Leeus het gister hul weg terug na Super Rugby gevind, ondanks die loesing van 23-18 teen die Southern Kings tydens hul tweede promosie-relegasiewedstryd op Ellispark.

Die Kings moes met meer as agt punt wen om in Super Rugby te bly, maar kon nie genoeg krag monster om hul oor die finale hekkie te loods nie.

Dit is vooraf as een van dié wedstryde van die seisoen aangekondig. Maar die wedstryd het ietwat lusteloos begin vanweë die vele hanteerfoute wat in die eerste helfte gemaak is.

Terwyl die Leeus die wedstryd as die oorweldigende gunstelinge aangepak het ná hul oorwinning verlede Saterdag in Port Elizabeth, het die Kings vroeg in die wedstryd die oorhand verkry.

Die besoekers het in die 11de minuut die eerste punte aangeteken met Scott van Breda wat ‘n strafskop verdoel het.

Van Breda het drie minute later die voorsprong vergroot, maar het die geleentheid verbrou om nog drie punte teen die 20-minute-merk in te oes.

Terwyl Van Breda taamlik sukses met sy skoppe pale toe behaal het, het die Leeus se losskakel, Elton Jantjies met sy visier pale toe gesukkel.

jantjies het drie van sy pogings pale toe verbrou, maar wat uiteindelik nie ‘n groot invloed op die spel sou hê nie.

Desnieteenstaande sy sukkelende skopwerk, was die losskakel se balverspreiding flink en het hy die agterlyn op die voorvoet gehad.

In die 23ste minuut het die Leeus hul eerste geleentheid verkry om die Kings se voorsprong te laat krimp, maar Jantjies se skop het kort van die dwarslat geval.

Sewe minute later het hy egter geslaag en was sy span binne drie punte van die kusspan.

Die tuisspan het toe vir die eerste keer in die wedstryd die voorsprong geneem, toe Derick Minnie vyf minute voor halftyd ‘n doel vanaf ‘n losskrum ná ‘n lynstaan aangeteken het, met Jantjies wat die doelskop verbrou.

Die Kings het egter die laaste sê in die wedstryd gehad to Van Breda ‘n minuut voor pouse ‘n strafdoel behaal, wat die besoekers ‘n geringe eenpuntvoorsprong besorg het.

Ná halftyd het die Leeus daarin geslaag om weer voor te kom deur ‘n strafdoel (11-9).

Die Leeus se selfvertroue het toegeneem en sodoende het hulle hul tweede doel van die wedstryd aangeteken toe Jaco Kriel sy pad oor die doellyn baan, met Janjties wat met die skop slaag om ‘n negepuntvoorsprong te bewerkstellig.

Die tuisspan se geluk het egter begin draai toe die senter Stokkies Hanekom met ‘n geelkaart vir ‘n pootjieduikslag in die 67ste afgestuur is.

Een minuut later het die Kings se slot Schalk Ferreira hom oor die doellyn gewerp, met Van Breda wat oorskop om hul agterstand tot twee punte te verklein.

Met sewe minute op die horlosie oor, het die Kings weer punte aangeteken met Van Breda wat ‘n doel in die hoek druk en self met die doelskop slaag. Daarmee was die besoekers vyf punte voor.

Maar die oorwinning sou vir die Kings bittersoet wees, aangesien hulle agt punte nodig gehad het om on Super Rugby aan te bly.

Toe die skeidsregter Stuart Berry die einde van die wedstryd aankondig, bars Ellis Park los met die Queen-liedjie, We are the champions wat deur die stadion weergalm.

As referee Stuart Berry signaled the end of the match Ellis Park erupted with Queen’s We are the Champions echoing through the stadium.

Punte deur:

Leeus 18 (8): Doele: Derick Minnie, Jaco Kriel. Doelskoppe: Elton Jantjies. Strafskoppe: Jantjies (2)

Southern Kings 23 (9): Doele: Schalk Ferreira, Scott van Breda. Doelskoppe: Van Breda (2). Strafskoppe: Van Breda (3). – sapa

Swartbemagtigingsfonds verdedig R34m vir luuksewinkel

Khanyi Dhlomo
Khanyi Dhlomo

Die uitvoerende beampte van die Nasionale Bemagtigingsfonds, Philisiwe Mthethwa, verdedig die besluit om ‘n luukseboetiek in Johannesburg te befonds deur te sê dat die kleinhandelsektor rassetransformasie benodig. Só berig die koerant The New Age.

“Die afgelope vier dae is transformasie bevraagteken, miskien omdat sekere mense nie die behoefte aan bemagtiging vir vroue insien nie, miskien omdat sommiges nie die behoefte aan transformasie in die kleinhandelsektor insien nie,” sê Mthethwa, volgens die koerant.

Dié opmerkings deur Mthethwa is tydens ‘n konferensie van die Swart Sakeraad (Black Business Council) in Midrand gemaak.

Volgens die New Age, sou sy gesê het dat die mense wat die kleinhandelsektor in Suid-Afrika ondersteun, swart is, dog die sektor bly blank, en meer swartmense is nodig om aan die sakekant deel te neem.

“Ek sien uit na die dag as die werk van swartmense met vertroue en waardering begroet sal word en nie met instinktiewe agterdog van kwaaddoenery en oortredings wat tans reaksies op ondernemings deur swartmense kenmerk nie.”

Die regering se swartbemagtigingsfonds het R34,1 miljoen aan finansiering vir Ndalo Luxury Ventures (NLV) goedgekeur om die Luminance-boetiek, wat luukseklere en verwante goedere verkoop, in Hydepark, Johannesburg, te vestig.

Die boetiek word deur die media-sakevrou, Khanyi Dhlomo, haar ma Venetia en die sakevrou Judy Dhlamini bestuur.

Dinsdagaand het die minister van handel en nywerheid, Rob Davies, gesê dat hy ‘n uitgebreide verslag van die swartbemagtigingsfonds rondom die finansiering vir NLV aangevra het. – sapa

Ope brief aan Tim du Plessis: Huidige ‘argitektuur’ ís defektief

viktimokrasie

deur JH du Toit

In u Rapport-rubriek van verlede Sondag uiter u die volgende gewigtige stelling: “Anders as onder apartheid is die argitektuur van die huidige politieke bedeling nie defektief nie.”

Geen mate van ontkenning kan meer die hoë geweldsmisdaad teen die minderheid, gedwonge verengelsing, ekonomiese diskriminasie, toenemende haatspraak, ens. verdoesel nie.

Hierdie situasie is simptomaties van die onwerkbaarheid van die huidige grondwetlike model in ‘n hoogs verdeelde samelewing. Die liberale demokratiese sisteem binne ‘n eenheidstaat is besig om liederlik in Suid-Afrika te misluk. Vir so ‘n sisteem om vreedsame naasbestaan moontlik te maak moet daar ‘n hoë graad van sosiale kohesie tussen onderskeie groepe bestaan. Daar moet ‘n mate van konsensus tussen almal wees oor wat in die gemeenskaplike belang is. In SA bestaan daar nie ‘n begrip van gemeenskaplike belang nie en dis te verstane, gegewe ons verlede.

In samelewings waar daar histories erge verdeling tussen groepe bestaan, ontbreek hierdie soort konsensus. Lande soos die VSA het wel tot ‘n groot mate daardie konsensus bereik, maar Suid-Afrika beskik oor ‘n heel ander samestelling en sal dit baie onwaarskynlik ooit bereik. In die VSA was die meerderheid altyd bemagtig, in SA streef die meerderheid konstant na bemagtiging ten koste van die minderheid. Dit is ‘n onuitputbare bron van spanning en konflik.

Die De Klerk-regering het glad nie hierdie hoogs verdeelde aard van SA in berekening gebring by die finale skikking nie. Eintlik is dit uiters ironies as mens in ag neem dat Kodesa die einste produk van ‘n samelewing in konflik was. Dit is ‘n gegewe dat sonder beskerming aan die minderhede die “onderdrukte” meerderheid geensins in die beste belang van hul voormalige “onderdrukker” sou regeer nie.

Te midde van hierdie risiko sou verantwoordelike risikobestuur vereis dat ‘n nuwe bedeling hierdie bedreiging vir die minderheid in ag neem. Blote grondwetlike “waghond”-instellings sou dit nie kon verseker nie omdat sulke instellings nie deur die minderheid beheer word nie. Nee, die nuwe bedeling sou die minderheid met ‘n sekere beheer oor hul eie lot moes laat. Daar bestaan verskeie modelle wat wissel van die konsosiatiewe tot die streekskonfederale. Selfs in lande met hoë sosiale kohesie, soos Nieu-Seeland, geniet die minderheid bepaalde konsosiatiewe beskerming.

Magsdeling was in elk geval FW De Klerk se mandaat, dus kan daar nie nou gepleit word dat die NP-regering nie sou kon voorsien dat blankes die onderspit sou delf in die nuwe bedeling nie. Ek dink dit is tyd dat Rapport en ander Nasperspublikasies begin erken dat die “argitektuur” van die huidige bedeling nie na die minderheid kan omsien nie en dat die Afrikaner en ander etniese minderhede toenemend die onderspit delf.

Sean Christie se ‘Plaasmoord’

plaasmoord_christiedeur Leon Lemmer

Ek gaan eerstens ‘n boek, tweedens ‘n resensie en derdens Die Burger se reaksie bespreek. Die boek is Sean Christie se Plaasmoord: Behind the Violence on South African Farms (Johannesburg: Parktown Publishers, 2012; Mampoer Shorts, $2.99, slegs elektronies beskikbaar). Die outeur is ‘n joernalis wat in bv die Mail & Guardian en Farmer’s Weekly publiseer. Hy het op ‘n plaas in Zimbabwe grootgeword en hom in Kaapstad gevestig. Omdat Christie dalk nie Afrikaans goed magtig is nie, het ek die indruk gekry dat hy nie danig aansluiting by Afrikaners vind nie.

In 2010 is drie mense op Sherwood Farm in die KwaZulu-Natal Midlands vermoor. Die een slagoffer was Lorraine Karg, die vrou van die plaaseienaar, Neville. Hulle het twee kinders gehad, Kita en Brandon. ‘n Meswond aan haar nek het veroorsaak dat sy 15 tot 20 minute lank doodgebloei het. Lorraine en Neville was 36 jaar getroud en het die vorige 12 jaar Sherwood Farm opgebou. Die Karg-egpaar het pas met aandete begin toe Brandon gebel het om te sê dat hooibale aan die brand was. Die brand is gestig om Neville weg van die plaashuis te lok. Lorraine se lyk is by haar motor gevind. Sy was op pad om by die brand te gaan help.

Die tweede slagoffer was Hilda Linyane, die Kargs se huishulp, wat in die wasgoedkamer doodgeskiet is. Sy was ‘n Zimbabwiër wat self haar huis in Bulawayo gebou het. Haar man, wat ook op die plaas gewerk het, se voornaam is Mhlompo. Die egpaar het twee kinders gehad, Priscilla en Innocent. Innocent het vertel hoe maklik hy oor die landsgrens kom: “I had to jump the border because I never had a passport. A big bribe is required to do this in Zimbabwe if you want a passport fast” (Kindle 154). “It is possible to cross the Limpopo in ankle-deep water, and the soldiers patrolling the South African banks are easily bought with a carton of cigarettes” (K 159).

Die derde slagoffer was die Kargs se Zoeloe-tuinier Zakeue Mhlongo, wat twee kinders gehad het, Samuel en Bonginkosi. Sy nek is met ‘n mes gesny, “in the way one would slaughter a goat” (K 179). Tydens die verhoor, “the judge [MT Ncube]… asked the forensic pathologist: ‘Has his neck been cut all the way through?’ To which the doctor replied: ‘Not quite, M’lord, the skin on the neck is tight'” (K 179). Bonginkosi was by toe Hilda in die wasgoedkamer geskiet is: “Hilda was groaning and they were kicking her … She ended up being silent” (K 174).

Die eerste beskuldigde was Mzwandile Magubane, ‘n bouer wat in 2006 verfwerk op Sherwood Farm gedoen het. Tydens die verhoor het sy advokaat beweer dat die aangeklaagde te min deur Neville betaal is. Neville het dit ontken. Hy het gesê hy betaal sy werkers minstens die vasgestelde minimumloon. Die aanklaer, Dheelan Naidoo, “later said that in cases where the complainant is a white farm owner and the accused a black farmworker – when there has been a violent attack – it is not uncommon for the defense to try and depict the farmer as a brute … Human rights defenders like the Surplus People Project and Human Rights Watch regularly release biblical reports in which South Africa’s white commercial farmers are indicted for an array of abuses, including underpayment and physical violence” (K 105).

Die tweede beskuldigde was Nhlanhla Dladla, wat in diens van die Kargs ten tye van die moorde was. Neville het getuig: “We taught him to drive, we taught him plumbing … I thought him a star worker and so he was promoted through the ranks until he ended up driving one of the biggest tractors” (K 114).

Die derde beskuldigde was Colin Mapalala. Neville het getuig: “[He] had also been a tractor driver on Sherwood and that he had considered him a ‘good worker’ too, until he crashed three times in short succession. We thought he was on drugs so our disciplinary committee – all disciplinary issues are settled by a committee of senior farm workers – downgraded him to general labourer. When this happened he disappeared” (K 118). Mapalala is voor die verhoor dood in polisie-aanhouding toe hy, terwyl vingerafdrukke geneem is, na bewering na ‘n polisievuurwapen gereik het en doodgeskiet is. In KwaZulu-Natal is daar glo 527 verdagtes die afgelope drie jaar in polisie-aanhouding dood.

Die vierde moontlike medepligtige was Velaphi Magubane, broer van die eerste beskuldigde, wat vryheid sou verkry as hy bevredigend as staatsgetuie funksioneer. Hy het tydens die verhoor getuig dat die polisie by Mapalala se lyk gesê het as hulle oorblywende drie verdagtes “didn’t confess we would end up like him. Then we were taken and beaten, and what we told was not the truth” (K 132). Velaphi is na die hofsitting weer in hegtenis geneem, maar sou borgtog kry. As staatsgetuie was Velaphi “the only thing holding accused number two [Dladla] to the murders” (K 145).

‘n Vragmotorbestuurder het getuig dat hy die broers Magubane kort voor die moord ‘n geleentheid tot naby Sherwood Farm gegee het en dat hulle ‘n bottel met 5 liter petrol by hulle gehad het. Die staatsaanklaer het gedink “the attackers had been surprised while they were in the process of robbing the house” (K 183). Weens Velaphi se wanfunksionering as staatsgetuie, het die staat sy saak teen Dladla teruggetrek. Mzwandile Magubane se “palm print came to be on the wall of the Kargs’ laundry room” (K 458). Hy is drie lewenslange tronkstrafvonnisse opgelê. Die Kargs het geëmigreer en in die Republiek van die Kongo gaan boer.

Naas die Sherwood-saak, skryf die outeur oor Brian Jones (‘n skuilnaam) wat in die omgewing van Ladysmith woon. Hy was 18 jaar lank in die polisiediens in Durban. “His police partner Craig had been shot and killed ‘while trying to save someone else’s life’ … in 2002” (K 223). “This was the reason he started the South African Community Action Network (SA CAN)” (K 228). Jones het inligting oor plaasaanvalle versamel.

“From 2003 – 2010, 17 white farmers had been murdered on 83 farms in the [Natal] lowlands … making farmers’ chances of being killed in an attack far higher than the risk of the same happening in … Hillcrest, Durban, an area of 34 000 homes, where 299 homeowners had been murdered in the same period” (K 287). “Jones found that robbery was the motivation behind 90% of the cases … farmworkers were suffering too – 54 farm staff had been murdered among these same 83 farms in the same period” (K 291). Omdat roof in so baie gevalle die motief vir die aanvalle was, meen Jones dat die Transvaalse Landbou-Unie (TLU/TAU) verkeerd het deur dit as terrorisme te beskou. “Jones saw only ineptitude” (K 291). “‘These guys,’ he insisted, ‘are some of the most unsophisticated criminals in the world'” (K 295).

“Jones’ gangs consisted of males between the ages of 18 and 34, numbering around four with an average of one firearm between them. They all walked rather than drove onto farms they attacked and always during daylight hours … On farms during the day people are spread out all over the place” (K 295). “At four hours, the average response time [of the police] to farm atacks was just as concerning” (K 304). Hoekom word mense keelaf gesny? Volgens Jones “people are accustomed to slaughtering animals in this way” (p 308).

Daar word vertel van ‘n moord in 2010 op die plaas Doornfontein, by Estcourt: “Lynette Ralfe was shot three times” (K 245). Voor dit “Nigel Ralfe [haar man] had been out at his dairy when four young men walked in, pulled a handgun and blasted his right biceps to ribbons” (K 240). Tydens ‘n ander gewapende roof op ‘n melkplaas “the suspects had been dressed in full police uniform” (K 496).

Soms het die boek by my die indruk van onpartydigheid gewek; dat die outeur probeer het om ewewigtig die kaf en koring oor plaasmoorde te skei. Ander kere het ek gedink dat hy nogal ongevoelig oor so ‘n sensitiewe saak is. Hy verwys ook na diegene wat beweer dat die woord “plaasmoord” streng gesproke nie letterlik sinvol is nie: “One does not murder a farm” (K 236).

Christie beweer dat daar teen 2010 drastiese verskil van mening was oor die omvang wat plaasmoorde aangeneem het. Dit kan toegeskryf word aan die polisiediens se onvermoë en moontlike onwilligheid om betroubare statistiek by te hou en beskikbaar te stel, maar die outeur noem dit nie, behalwe om op te merk: “The rural police stations of the [Natal] lowlands kept no intelligence on farm violence” (K 282). Die TLU se syfer van 3 000 of meer vermoorde wit kommersiële boere word ‘n “unsubstantiated figure” genoem (K 252). “The police’s National Intelligence Coordinating Committee (Nococ) had put forward a figure of 1 254 dead between 1991 and 2001” (K 252). “That report also indicated a motive of robbery in 89% of the cases studied, whereas the TAU and Afrikaner political organisations like the Freedom Front Plus, submitted that some of the recorded murders – certain decapitations and disembowelments … – were so incredibly cruel that there had to be motives beyond robbery” (K 256).

“In 2003 the criminologist Duxita Mistry found that conviction rates for farm crimes tended to be higher than many people believed, at around 50%, compared to 6% for urban crimes” (K 463).

In 2003 het Human Rights Watch beweer “that in addition to violence committed by black outsiders against white farm owners, farm violence also included violence pertetrated by white farmers against black farmworkers, violence commited by farmworkers against other farmworkers, and violence perpetrated by private … and state security structures against rural blacks” (K 260). Hier sou ‘n mens graag vir elke kategorie die getalle en persentasies wou hê en ook ‘n evaluering in elke kategorie van die erns van die gevolge. Byvoorbeeld, as ‘n plaaswerker ‘n ander een vermoor, is die invloed daarvan op die land en die gemeenskap baie kleiner as wanneer ‘n kommersiële boer vermoor word en talle mense dan dalk hulle werk en woonplek verloor.

Die joernalis Peta Thornycroft het haar Britse burgerskap opgegee sodat sy in Zimbabwe kon aanbly, “to cover the occupation of white-owned land by black Zimbabweans that had started in 2001. I had wanted to ask her why the Zimbabwean ‘situation’ … had held the world’s attention for so many years even though only 18 farmers across the entire country had been killed, whereas the much bloodier plight of South Africa’s commercial farmers – more than 1 000 up to 2001, and many more since – had only received intermittent attention, and much of it hostile to the farmers” (K 351). “‘The furniture,’ Thornycroft said, … ‘I walk into a farmhouse in Zimbabwe and immediately scan the place for British bric-a-brac, which I could use to click with the readers of [die Britse koerant] The Telegraph, or whoever. You can’t do that in South Africa'” (K 355).

Christie verwys na Julius Malema se liedjie waarin gesing word:”Skiet die boer”. “Since boer is both the Afrikaans for farmer as well as a synonym for Afrikaner, many white South Africans took the lyrics personally, including the leadership of Afrikaner rights organisation Afriforum, which launched legal proceedings to ban the song” (K 268). Myns insiens het die ANC hierna baie duidelik sy anti-wit en veral anti-Afrikanerkleure gewys: “The ruling … ANC chose to contest the case, claiming the song was part of its heritage” (K 268).

Daar word vertel van Marietta Nel, “who had been blasted in the face with a shotgun when stopped in her bakkie outside her farmhouse gate in 2001” (K 325). Die aanval was soortgelyk aan een wat JM Coetzee in sy roman, Disgrace (1999), beskryf. “Thabo Mbeki criticised Disgrace for its racial stereotyping … when Coetzee emigrated to Australia in 2002, there were those who said it was the controversy over Disgrace that had pushed him” (K 341).

“Nel was certain she knew her attacker, a man who lived on the farm and continued to live there after Nel was released from hospital, minus a jawbone and requiring massive oral and maxillofacial surgery she could not afford. Nel was attacked a further three times, and each time she suspected the involvement of the same man, the husband of her domestic servant, who had once said to her face that he would run her off the farm” (K 332). Weens onvoldoende getuienis is die verdagte nie aangekla nie.

Nel: “I’m … going for the reconstruction surgery in August. It will be the first of four surgeries. I thought I still had my gums but the doctors told me in December that they will have to be completely reconstructed before the implants and teeth can be inserted and this must be done before soft tissue can be built up” (K 365). “The other day I was returning from town and there was a bakkie parked by the barn, and two blacks were loading metal which has lain on the farm for years. The one told me they had a right to do that because it was no longer my farm; he said all farms in South Africa belonged to the ANC now” (K 361). “Her brother was in the process of thinning [the jacaranda trees] with a view to improving the security situation” (K 361).

Ná die aanval op Nel het Lita Fourie ‘n jaar lank by haar kom bly. Fourie het bekendheid verwerf as die persoon wat van 2005 tot 2012 jaarliks ‘n byeenkoms aan die Ysterberg by Potgietersrus (Mokopane) gereël het by die wit kruise wat ter herinnering aan die slagoffers van plaasmoorde opgerig is. Aanvullende kruise is by sulke geleenthede geplant en onkruid op die terrein is uitgeroei. Fourie het ook gepoog om statistiek oor die plaasmoorde by te hou. Sy is tot hierdie soort aksie gemotiveer deur “the brutal murder of her parents on a farm in Mpumalanga” (K 389). Sy het ‘n foto van haar pa se lyk, “his head blown off with a rifle shot just above the eyes” (K 399). In 2004 het sy die Tabita Stigting op die been gebring, “a charity in aid of victims of farm violence” (K 389).

Die outeur het Fourie op ‘n hoenderplaas by Delmas besoek. Sy het hom geneem na “a woman in her late 20s who had been asleep on a smallholding in a double bed with her husband when an unknown number of men walked in and brought four-pound hammers down on their faces. The attackers stole all the electronic equipment and left the unconscious couple for dead” (K 412). Daar word vermoed dat die aanvallers wit was. Fourie het onder meer geld vir Nel en ander slagoffers se operasies ingesamel. Nel beweer sy het niks ontvang nie en het eerder probeer om Christie wys te maak dat die staat vir haar mediese uitgawes gaan betaal. In die teks word twyfel oor Fourie se bedrywighede gewek. Sy het haar glo verlede jaar aan aksies teen plaasmoorde onttrek.

Nechama Brodie
Nechama Brodie

In Die Burger (29 Julie, p 9) is ‘n resensie van Christie se boek gepubliseer. Die resensent is Nechama Brodie, ‘n joernalis. Op haar webwerf word na die “dark decades of apartheid” verwys. Haar resensie is waarskynlik uit Engels vertaal. Die vraag is waarom Media24-koerante se boeke-redakteur, Jo Prins, op Brodie as ‘n geskikte resensent vir hierdie boek besluit het.

Brodie beweer dat “daar ‘n geweldige gebrek aan inligting en konsensus” oor plaasmoorde is. Myns insiens behoort daar ten minste konsensus te wees oor die feit dat plaasmoorde ‘n verskriklike, weersinwekkende, prominente uiting van misdadige onbeskaafdheid in die nuwe Suid-Afrika is. Pleks daarvan probeer Brodie skeptisisme oor hierdie gebeure aanvuur.

Brodie speel die wit kleurkaart met oorgawe en toon dat haar simpatie elders lê: “Dit het ‘n gewilde tydverdryf geword om die (wit) slagoffers van plaasmoorde te gebruik om wraak en geregtigheid te verkondig, soos om (wit) mans en vroue en kinders met wit kruise op ‘n heuwel te verewig … Die slagoffers wat op die webblaaie verskyn (en dié vir wie kruise opgerig word) is deurgaans wit … die voorstelling van plaasaanvalle en -moorde as rasmisdaad met slegs wit slagoffers [is] besig om gemeenskappe te verdeel, eerder as om samewerking te bewerkstellig en die aandag te vestig op behoeftige landelike plaasgemeenskappe.”

Die waarde van Christie se boek word deur Brodie gereduseer tot: “Dit ontbloot soveel mites oor plaasaanvalle en beklemtoon die noodsaaklikheid vir meer inligting.” In werklikheid slaag Christie ook daarin om darem die onbeskaafdheid van plaasmoorde uit te beeld en aan te toon dat die plaassituasie in Zimbabwe meer publisiteit ontvang as die “much bloodier plight” van Suid-Afrikaanse boere. Pleks van slegs op Brodie se resensie of my skrywe te steun, behoort Christie se teks ook gelees te word.

Links bo, op die voorbladsy van die koerant waarin Brodie se resensie gepubliseer is, het Die Burger daarin geslaag om die kersie op die anti-blanke en veral anti-Afrikaner-koek te plaas. Daar is ‘n afbeelding van ‘n lang mes, soos dié waarmee Lorraine Karg en Zakeue Mhlongo keelaf gesny is. Langsaan word gevra: “Net witboere wat ly?” Onderkant hierdie vraag en die mes staan in groot rooi letters: “Plaasmoorde” en dan: “Nuwe boek lê wit mites bloot bl 9”.

Hierdie assosiasie van plaasmoorde met mites, wat Die Burger blykbaar soveel moontlik simpatiekloos wil versterk, blyk uit die koerant se deurlopende onwilligheid om oor plaasmoorde te berig. Tensy ‘n plaasmoord of -aanval baie naby Kaapstad plaasvind, word dit meesal geïgnoreer. Die illusie word skynbaar doelbewus geskep dat die misdaadsituasie, bv op plase, in die nuwe Suid-Afrika baie beter is as wat dit in werklikheid is.

By hierdie koerant is daar ook ‘n allesvermurwende sug na politieke korrektheid te bespeur. As wittes van moord op enige plek in die land beskuldig word, word groot publisiteit daaraan gegee. ‘n Span verslaggewers en minstens een fotograaf sak op die plek toe. Dít terwyl moorde deur swartes gepleeg geen of min publisiteit ontvang. Die gevolg is dat die koerant die indruk wek dat wittes in dieselfde of selfs groter mate as nie-wittes tot ernstige misdaad soos moord geneig is.

Kontrasteer Die Burger se duidelike onwilligheid om oor die gebruiklike soort plaasmoorde (swartes wat wittes en nie-wittes vermoor) te berig, met wat die afgelope week gebeur het. Die koerant het ‘n joernalis en fotograaf na Ashton gestuur en teks en drie foto’s gepubliseer oor ‘n wit boer en sy wit plaasbestuurder wat van aanranding op ‘n bruin kind aangekla word (Die Burger, 1 deser, p 5). Die beweerde aanranding het in 2008 plaasgevind.

Sedert die beweerde aanranding kry die kind glo epileptiese aanvalle. Hy het as gevolg daarvan na bewering in die vuur geval, albei sy hande verloor en ook blind geword. Die Freedom Trust wat hom vir die regte van plaaswerkers beywer, het buite die hof betoog. Tragies soos die toestand van hierdie seun blykbaar is, of voorgestel word, is dit nie noodwendig die gevolg van die beweerde aanranding nie. Dit is ook hoogstens ‘n geval van aanranding sonder voorbedagte rade en dus nie so barbaars soos die plaasmoorde waarna hierbo verwys is nie. Maar die beweerde aanranding kry in Die Burger baie meer publisiteit as wat die koerant normaalweg bereid is om aan plaasmoorde te gee.

praag begin ‘meem’-veldtog om stereotipering van Afrikaners teen te werk

NPVWL_domenregspraag het ‘n ‘meem’-veldtog begin om die stereotipering en verguising van Afrikaners in die hoofstroommedia, veral Naspers, teen te werk. N.P. van Wyk Louw se foto sal saam met allerlei slagspreuke gebruik word met die gedagte dat dit viraal op die internet, per e-pos en via sosiale media sal versprei.

Neem self hieraan deel deur die skakel na hierdie bladsy onder u vriende en kennisse te versprei of klik op die “deel”-knoppie vir Facebook en Twitter hiernaas.