Universiteit van Stellenbosch – Bladsy 5

Russel Botman ontdek ‘n Reitz op Stellenbosch

deur Leon Lemmer

Die standaardweergawe van die gebeure in Sharpeville in 1960 is dat blanke polisiemanne sonder waarskuwing op ongewapende en vreedsaam betogende swartes geskiet het. Die geykte weergawe van die Soweto-onluste in 1976 is dat swart skoolkinders spontaan in opstand teen Afrikaans as onderrigtaal gekom het.

Nelson Mandela vertel in sy outobiografie dat duisende swartes die Sharpeville-polisiestasie omsingel het en ook: “PAC activists had done an excellent job of organizing the area” (Long Walk to Freedom, Londen: Abacus, 1995, p 280). Omdat die PAC hom vir selfs meer radikale en militante terreur as die ANC beywer het, is dit taamlik duidelik dat omstandighede doelbewus georkestreer is om ‘n insident te skep. Wat Mandela tydens sy reise in Afrika gevind het, was dat die PAC deur hierdie insident te skep baie groter aanhang en gewildheid as die ANC geniet het. Onder meer het dit as meevaller gehad dat geld en wapens eerder na die PAC as die ANC gekanaliseer is. Die ANC moes iets doen om hierdie toedrag van sake om te keer. Die “spontane” Soweto-opstand was die antwoord. Dit is voor die internasionale nuusmedia opgevoer en het geblyk ‘n reusepropagandasukses te wees. Op grond hiervan was die ANC hierna onbetwisbaar die leidende “bevrydingsbeweging”.

Hierdie soort mededinging om pro-swart propagandasukses ten koste van blankes te behaal, behoort nie tot die verlede nie. Veldtogte om blankes op ‘n onbillike manier te diskrediteer, word dikwels in die nuwe Suid-Afrika gevoer. Die geringste insident word aangegryp en opgeblaas om sodanige anti-blanke sentiment aan te wakker. ‘n Klassieke voorbeeld is die studentepret wat vier jongmans gehad het toe hulle ‘n video-opname van swart werkers in die Reitz-koshuis in Bloemfontein gemaak het. In enige normale samelewing sou dit onmoontlik wees om soveel sensasie uit so ‘n grootliks onskuldige en eintlik onbenullige gebeurtenis te tap. Die afmetings wat die anti-blanke Reitz-bohaai aangeneem het, is ongelooflik. Deesdae is daar ‘n versoeningsentrum op die kampus as blywende beswering van hierdie verskriklikheid waarin niemand gedood of beseer of werklik te na gekom is nie. ‘n Grap is immers ‘n grap, selfs wanneer dit ten koste van iemand is.

‘Aktiviste en rewolusionêre word nie net in die gebruik van oorlogswapens opgelei nie. Dikwels is daar baie groter klem op ideologiese oorlogvoering.’

Maar net soos die ANC nie wou toelaat dat die PAC op ‘n bedenklike manier groter sukses met dooie kamerade behaal nie, hou ander plaaslike universiteite nie daarvan dat die Universiteit Vrystaat (UV) met soveel sukses die Reitz-fiasko bedryf nie. Hou in gedagte dat dit deesdae dikwels aktiviste is wat deur kamerade tot in die rektorstoel herontplooi word. Die Universiteit Stellenbosch (US) wou graag die Reitz-sukses van die UV nadoen. Hiervoor moes ver in die verlede na ‘n soortgelyke nietige insident gesoek en die besonderhede daarna met groot sluheid aan ‘n blywende groot klok gehang word.

Aktiviste en rewolusionêre word nie net in die gebruik van oorlogswapens opgelei nie. Dikwels is daar baie groter klem op ideologiese oorlogvoering. Om die nuwe Suid-Afrika te verstaan, is dit noodsaaklik dat ideologie en alles wat daarmee saamhang grondig verstaan word. Wanneer Nelson Mandela ‘n nr.-6-Springboktrui aantrek, vertolk die Nasperskoerante dit, soos alles wat Mandela doen, so gunstig moontlik. Genoemde gebeurtenis word gevolglik opgehemel as ‘n versoeningsgebaar en dat Mandela ‘n groot voorliefde vir rugby het. Sy eintlike bedoeling was om die wittes te paai nadat hulle op ‘n uiters verradelike manier hulle politieke mag ontneem is.

Toe Mandela die gedig “Die kind” van Ingrid Jonker voorgelees het, het die Nasperskoerante dit vertolk as erkenning van Afrikaans op die hoogste vlak. In werklikheid is hierdie gedig heel moontlik deur Jakes Gerwel by Mandela aanbeveel. Die boodskap vestig die beeld van wittes as gewelddadig en swartes as die onskuldige slagoffers. Met die misbruik van bv rugby en Afrikaans het Mandela gepoog om tot die siel van die Afrikaner deur te dring ten einde dit te verloën.

Teen hierdie agtergrond kan die vraag gevra word: Wat kon die US doen om, soortgelyk aan die UV met die Reitz-fiasko, ‘n hou teen die wittes in te kry? Deesdae is Russel Botman, die rektor, die hooffiguur op die US-kampus. Hy is ‘n UDF/ANC-aktivis wat verskeie kere deur die “apartheidsregime” ingeperk is. Soos sy US-kollega Nico Koopman, die dekaan van die fakulteit teologie, het Botman sy akademiese opleiding aan die Universiteit van Wes-Kaapland (UWK) ondergaan. Daar het hulle onder die leiding van Jaap Durand bv die skoorsoekery van die naïewe Dietrich Bonhoeffer in Duitsland nagegaan en gespekuleer in hoeverre dit op Suid-Afrika van toepassing gemaak kon word. Daar is dus onder die dekmatel van die akademiese bestudering van godsdiens na moontlike plaaslike politieke toepassings gesoek. Hierdie manier van doen word bevrydingsteologie genoem.

‘In hierdie politiek gedrewe transformasieproses word die US se tradisionele akademiese uitnemendheid gewetenloos opgeoffer.’

Botman verkeer in sy tweede termyn as rektor. Sy bewind aan die US word deur ‘n enkele politieke ideaal, naamlik transformasie, oorheers. Vir Botman is transformasie wesenlik afrikanisering. Volgens die US-webwerf het hy op 31 Julie gesê: “Above all, we should think of ourselves as facilitators of change.” ‘n Mens moet darem omtrent ‘n dik vel hê om van buite af te kom en as misleide enkeling jou aan te matig om alles te wil verander wat beskaafde Westerlinge aan die US opgebou het. Tradisioneel was die US, naas akademiese uitnemendheid, as ‘n blanke Afrikaanse universiteit bekend. Botman se dikwels uitgesproke strewe is dat die US teen 2018, wanneer die US sy eeufees sal vier, nie as ‘n wit en nie as ‘n Afrikaanse universiteit bekend mag staan nie. In hierdie politiek gedrewe transformasieproses word die US se tradisionele akademiese uitnemendheid gewetenloos opgeoffer.

Om die UV se Reitz-sukses na die kroon te steek, moes Botman twee skynbaar heeltemal onverwante gebeure saamsnoer. Slegs ‘n geslepe propagandis sou die kloutjie so vernuftig by die oor kon bring. Die een gebeurtenis het in 2010 plaasgevind. Die derde verdieping en die dak van die RW Wilcocks-gebou op die US-kampus is in ‘n brand verwoes. Botman is goed met kampusbrande bekend, want in die vorige eeu het ondersteuners van die UDF/ANC bv twee tydelike geboue en die kantoor/laboratorium van ‘n hoogleraar in chemie op die UWK-kampus vernietig. Die verskil is dat waar die “apartheidsregime” die UWK-brandskade herstel het, die US in die geval van die Wilcocks-gebou self die herstelwerk moes doen.

RW Wilcocks was ‘n hoogleraar in sielkunde en die US-rektor van 1935 tot 1954. Hy is dus ‘n toonbeeld van die US van weleer. ‘n Gebou wat na hom genoem is, pas nie sonder meer in by die getransformeerde US waarna Botman so naarstiglik strewe nie. Wat kon gedoen word om die herboude Wilcocks-gebou ‘n transformasie- oftewel Botman- (en dus ANC-) geurtjie te gee? ‘n Mens soek eenvoudig na ‘n gebeurtenis wat in die twee dekades tussen 1935 tot 1954 plaasgevind het en waarmee die tradisionele US en dus wittes gediskrediteer kan word.

Aan die betrokke gebeurtenis word deesdae die gewigtige naam Slag van Andringastraat gegee. Op 27 en 28 Julie 1940 het US-studente, onder andere van die koshuis Dagbreek, slaags met bruin inwoners van Stellenbosch geraak. Die wangedrag het begin toe lede van die twee groepe koerante by ‘n kafee wou koop. Hulle het handgemeen geraak. ‘n Klipgooiery het gevolg waarin onder meer die ruite van die privaat koshuis Protea “deur bruin mense uitgegooi is” (Eikestandnuus, 8 deser, p 6). Daarna is ‘n huis in Crozierstraat ook met klippe bestook. Die rektor, Wilcocks, het probeer om die vrede te herstel en die US het selfs skadevergoeding aan sommige bruines betaal.

‘Enigeen wat in die jare sewentig en tagtig gebeure op die UWK-kampus meegemaak het, weet dat bruines hulle maklik tot klipgooiery wend. Botman is sekerlik goed hiermee bekend.’

Die historikus Hermann Giliomee noem die voorval in ‘n vakkundige artikel in Historia “one of the few cases in South Africa where a white riot can be said to have taken place”. In ‘n US-magisterverhandeling (2006) noem Gustav Hendrich dit ‘n “buitengewone geweldsinsident”. Die etnies gedrewe Henry Jeffreys, wie se twee groot helde Nelson Mandela en Trevor Manuel is, het die voorval in ‘n artikel in Die Burger (15.12.2012) erg oordrewe “‘n klad op die naam van geslagte van Dagbreek-inwoners” genoem. Jeffreys se kommentaar was na aanleiding van ‘n misplaaste verskoning wat ‘n uittredende primarius van Dagbreek in 2012 vir die 1940-gebeure aangebied het. (Al die inligtingsbronne in hierdie paragraaf kan maklik op die internet opgespoor word.)

Dit is glad nie duidelik dat die skuld vir die 1940-gebeure noodwendig by die wittes lê nie; sekerlik nie uitsluitlik by die wittes nie. Dit is immers nie die wittes wat die koshuis en huis met klipgooiery beskadig het en waarvoor geen skadevergoeding deur die bruines betaal is nie. Enigeen wat in die jare sewentig en tagtig gebeure op die UWK-kampus meegemaak het, weet dat bruines hulle maklik tot klipgooiery wend. Botman is sekerlik goed hiermee bekend. Daar moet egter onthou word dat die UWK-studente klippe gegooi het omdat hulle hulle vir die afskaffing van alle rassediskriminasie beywer het. Hulle het dus nie betoog ten gunste van die rassediskriminasie teen wittes wat deesdae so mildelik aan die US en in die res van die land gepleeg word nie.

In die nuwe Suid-Afrika het die gewoonte posgevat om skuld uitsluitlik op wittes te pak en dan van hulle te verwag om verskoning te vra. Soos Jeffreys dit stel: “Russel Botman het hierin ‘n geleentheid raakgesien” – net soos Botman, toe die geleentheid hom voordoen, dadelik die US van weleer met die Nazi’s geassosieer het (praag 29 April). Botman het die hoogs uitsonderlike Andringastraat-voorval aangegryp om daarvan die US se teenhanger vir die UV se Reitz te maak. In albei gevalle word ‘n enkele swaeltjie dus tot ‘n somer opgeblaas. Wangedrag en misdaad kom baie meer by nie-wittes as by wittes voor. Tog word sodanige handeling by nie-wittes nooit en nêrens, soos wat billikheids- en ewewigtigheidshalwe vereis kon word, aan die groot klok gehang nie. Nie-wittes hoef nie verskoning te vra nie, om van die betaling van skadevergoeding nie eens te praat nie.

Wat Botman vervolgens gedoen het, was om ‘n kamer ter herinnering aan die Slag van Andringastraat in die universiteitsargief in die herboude Wilcocks-gebou in te rig. “The Room is a contemporary exhibition space depicting the suppressed history of … the Battle of Andringa Street … ‘adversity often leads to new opportunities and this is exactly what happened here,’ said … Botman” (Bolander, 14 deser, p 6). Die wittes word as die skoorsoekers en geweldenaars en die bruines as die onskuldige en vreedsame slagoffers voorgestel. Botman noem die uitstalling “‘n gebaar van versoening tussen die US en die dorp se bruin gemeenskap” (Die Burger, 2 deser, p 9). Danksy Botman en heel moontlik onverdiend is die US van weleer en sy wit studente dus voortaan die skurke in die verhaal van die Slag van Andringastraat.

‘Hermann Giliomee noem dat Hendrik Verwoerd die eerste student is wat sy studie van sy eerste jaar tot sy doktorsgraad in Afrikaans aan die US voltooi het’

Op 31 Julie is hierdie herinneringskamer bekend gestel en is die voltooiing van die herboude Wilcocks-gebou gevier. Let op watter afmetings Botman se aktivistiese verbeelding aanneem: “Dis ‘n simbool van vernuwing en versoening. ‘n Plek wat akademiese uitnemendheid vier, historiese ongelykhede erken en ‘n optimisme oor Afrika se toekoms deel. Dít is waarvoor die RW Wilcocks-gebou van die US nou staan. Só het … Botman … gesê … ‘Ons het onsself afgevra wat die aard van ‘n universiteit in die 21ste eeu is … Watter waarde gaan ons toevoeg tot die gebou?’ Vandag is die RW Wilcocks-gebou ‘n ‘stap in die toekoms in'” (Die Burger, 2 deser).

Volgens die US-webwerf het Botman by hierdie geleentheid ook gesê: “Reconciliation is born of memory and cannot happen if there is denial and amnesia.” Hermann Giliomee noem dat Hendrik Verwoerd die eerste student is wat sy studie van sy eerste jaar tot sy doktorsgraad in Afrikaans aan die US voltooi het. Uit ‘n suiwer akademiese oogpunt moet iemand soos Botman nie aan selektiewe geheueverlies ly nie en behoort hy herinneringsruimte vir hierdie en baie ander akademiese (eerder as politieke) feite op die kampus skep. Verwoerd kan as ‘n uitstekende akademiese rolmodel vir studente dien.

Die joernalis Eunice Visagie beweer: “Net so min soos jy vir jou skaduwee kan weghardloop kan jy dit wat in die verlede gebeur het net ignoreer” (Eikestadnuus, 8 deser). Inderdaad, maar wat in die verlede gebeur het, kan geplooi word om ‘n agenda in die hede te pas. Volgens ‘n koerantberig en die US-webwerf is daar geen twyfel wie in die geval van die herinneringskamer die verantwoordelikheid moet aanvaar nie: “Die kamer is die geesteskind van prof Russel Botman” (Die Burger, 2 deser).

In die Botman-terminologie beteken “inklusief” dat enige groepering waarby wittes betrokke is, ook nie-wittes moet insluit. Die resultaat is “diversiteit”. Eksklusief nie-wit of swart groepe is egter vir Botman heeltemal aanvaarbaar, bv eksklusiewe swart skole en universiteite. Diversiteit is in sodanige gevalle nie nodig of selfs gewens nie. Toegepas op die US beteken dit dat die mentorprogram Rachel’s Angels, ‘n Naspers-inisiatief, eksklusief op nie-wit skoolkinders toegespits is. ‘n Wit skolier mag nie so ‘n engel wees nie.

Die African Doctoral Academy, wat Botman in 2011 tot stand gebring het, het ten doel om swartes uit swart Afrika as studente na die US te lok. Dit is glad nie die bedoeling dat nie-swartes uit bv Noord-Afrika of wittes uit bv Namibië en Zimbabwe deur hierdie akademie bevoordeel word nie. In werklikheid benadeel hierdie akademie belastingbetalende wit Suid-Afrikaners, want beursgeld wat hulle vir doktorale studie kon toekom, word eerder na swartes uit die res van Afrika gekanaliseer; dus na mense wat om etniese redes bevoordeel word, terwyl hulle in werklikheid geen regverdigbare aanspraak op bevoordeling bo wit Suid-Afrikaners kan maak nie.

Die herboude Wilcocks-gebou huisves nie net die pro-bruin en anti-wit Andringastraat-uitstalling nie, maar ook die African Doctoral Academy. Hoewel die Wilcocks-naam vir die gebou (voorlopig) behou is, het Botman die herbouing in ruime mate misbruik om dit volgens sy wense te afrikaniseer. Dit is wat hy hierbo “‘n simbool van vernuwing” genoem het. Dit is waarom Botman dit as ‘n “stap die toekoms in” geloof het. Tipies Botman is ideologiese pleks van akademiese waarde tot die gebou toegevoeg

Botman het die Slag van Andringastraat gekaap en verwring om sy ANC-politiek te dien. Sy motivering word wanvoorgestel deur dit ‘n poging tot versoening te noem. Botman se handeling is net so misplaas en eensydig soos die jaarlikse herdenking in die naam van versoening van die 1996-bomontploffing op Worcester, waarin wittes die skuldiges en nie-wittes die slagoffers was. Iets soortgelyks word nie gedoen vir bv die bomontploffing in 1983 in Kerkstraat, Pretoria, nie, waarin swartes die skuldiges en baie wittes die slagoffers was (praag 4 Februarie). Die onderliggende politiek korrekte doel is nie versoening nie, maar om, aan die een kant, nie-wittes as goed en onskuldig en, aan die ander kant, wittes as sleg en skuldig voor te stel.

Naspers, universiteite en Afrikaans

deur Leon Lemmer

Twee berigte oor nuwe universiteite het onlangs in Die Burger verskyn. Op 16 deser is berig dat die Suid-Afrikaanse Polisiediens (SAPD) sy akademie in die Paarl met ingang 2014 in ‘n universiteit gaan omskep. Grade van baccalaureus tot doktor sal daar verwerf kan word. In veral die VSA is daar groot sake-ondernemings wat hulle eie akademiesoortige opleiding doen omdat universitêre programme nie aan hulle spesifieke vereistes voldoen nie. Die SAPD is egter een van die onwaarskynlikste instansies plaaslik, eintlik wêreldwyd, wat so ‘n onderneming suksesvol kan bedryf.

Die SAPD se interne afrigting van polisiebeamptes was in die ou Suid-Afrika uitstekend. Daar is toe van kandidate vereis om bv behoorlik geletterd en in redelike mate tweetalig (Afrikaans en Engels) te wees. Die rekrute is geleer om te swem, perd te ry en moes ook ‘n bekwaamheidstoets in voertuigbestuur (bv vir motors en motorfietse) slaag. Omdat die keuring van kandidate vir die polisiediens deesdae ooreenkomstig die ANC se demografies-rassistiese en seksistiese beginsels geskied, is die vereistes wat aan rekrute gestel word, drasties afgewater. Baie polisiebeamptes kan of wil nie Afrikaans praat en skryf nie en ‘n groot persentasie van hulle kan nie wettig ‘n voertuig bestuur nie.

Al is die Universiteit van Suid-Afrika (Unisa) akademies nie meer naasteby wat dit eens was nie, is dit steeds vir enige polisiebeampte wat oor die nodige vermoëns en toewyding beskik moontlik om daar toepaslike grade van baccalaureus tot doktor te verwerf. Daar is myns insiens feitlik geen moontlikheid dat die voorgestelde polisie-universiteit akademies respektabele standaarde kan handhaaf nie. Daar word beweer dat gesprekke met ‘n “beroemde” universiteit [dalk die beruggeworde Universiteit Stellenbosch (US)] gevoer word in ‘n poging om die akademiese aansien van die onderneming in die Paarl ‘n hupstoot te gee.

Die moontlikheid van US-betrokkenheid word nie net deur sy geografiese nabyheid versterk nie, maar ook omdat die Botman-US graag die ANC in alles ter wille is. Dit is waarom die US steeds die akademiese gehalte van die grade van die Militêre Akademie op Saldanha onderskryf. Dít terwyl sowel die gehalte van die onderrig as dié van die studente kommerwekkend is. Dalk word die kloutjie by die oor gebring met die opmerking van die SAPD-woordvoerder, Zweli Mnisi, dat die Militêre Akademie as model vir die voorgestelde polisie-universiteit gaan dien. Dit is om van te ween.

‘n Voor die hand liggende voordeel wat ‘n polisie-universiteit vir politici en linkse aktiviste gaan hê, is dat dit nog ‘n instansie daarstel wat akademies waardelose ere-doktorsgrade aan dese en gene kan uitdeel. Dit sal sorg dat daar in ons jong demokrasie pleitbesorgers vir ons eie polisie-universiteit sal wees, al is hierdie instansie akademies pateties.

Daar is ook ‘n berig oor die nuwe universiteite te Kimberley en Nelspruit, wat met ingang 2014 met onderrig begin (Die Burger, 26 deser). Eersgenoemde gaan die Sol Plaatje-universiteit en die ander een die Universiteit van Mpumalanga heet. Die ANC was so gretig om Plaatje ten koste van die goeie naam van die universiteit te vereer dat nie eens toestemming van Plaatje se familie verkry is nie (Die Burger, 27 deser). Die Plaatje-naam dui daarop dat hierdie inrigtings gestig word om ANC-waardes te vergestalt. Dit blyk ook duidelik uit die name van die raadslede. In die geval van albei universiteitsrade is net een of twee van die benoemdes nie-swart. In die Suid-Afrika van weleer, was dit hoofsaaklik Afrikaners wat hulle in die onderwys, hetsy universiteit of skool, onderskei het. Deesdae word hulle by voorkeur uitgesluit.

In die goeie ou dae was daar vyf Afrikaanse universiteite, naamlik te Bloemfontein, Johannesburg, Potchefstroom, Pretoria en Stellenbosch. Al vyf het sedertdien in groot mate hulle Afrikaanse karakter ingeboet. Die Militêre Akademie is deur die ANC-regering en met die hartlike samewerking van die US tot ‘n Engelse instansie getransformeer. Weens demografie-gebasseerde rassediskriminasie sal die studente aan die polisie-universiteit, soos aan die Militêre Akademie, minstens 80% swart wees. Dit beteken ingevolge ANC-mentaliteit dat die onderrigtaal in die Paarl ook Engels sal wees. Die Burger rep geen woord hieroor nie. Dít terwyl die SAPD in sy doeltreffende era oorwegend Afrikaans was. Daar word sonder meer aanvaar dat Afrikaans weens ANC-ideologie in Saldanha en in die Paarl (die bakermat van die Genootskap van Regte Afrikaners en dus Afrikaans) nie tot sy reg hoef kom nie.

Sedert dit bekend geword het dat ‘n nuwe universiteit in die Noord-Kaap en nog een in Mpumalanga beoog word, het ek talle kere aan Naspers-koerante geskryf en gevra dat hulle ‘n veldtog voer om te verseker dat hierdie twee universiteite Afrikaans sou wees. Nie ‘n enkele van my skrywes is gepubliseer nie. In geen Naspers- of ander publikasie het ek ‘n pleidooi gesien vir onderrig in die medium van Afrikaans aan hierdie universiteite nie. Erger, Afrikaans het, sover ek weet, in hierdie konteks nooit eens ter sprake gekom nie. Blykbaar word sonder meer aanvaar dat hierdie universiteite eentalig Engels gaan wees. Dít terwyl die Noord-Kaap oorwegend Afrikaans is en daar in Mpumalanga ‘n sterk Afrikaanse teenwoordigheid is.

‘n Mens sou dink dat Naspers se Afrikaanse publikasies vir Afrikaans in die bres sou tree, al sou dit dan bloot deur voor die hand liggende eie belang gemotiveer word. Pleks daarvan word die een Afrikaanse boek na die ander met onnodige Engelse woorde in die titel en in die teks gepubliseer. By die koerante maak ‘n mens tevergeefs teen vrot Afrikaans beswaar. Joernaliste hou aan om te skryf van “stappe neem”, “siekfonds”, “soomloos”, “lektor” wanneer “dosent” bedoel word, ens. Afrikaans is nie meer vir Naspers en ander politiek-korrekte meelopers erns nie. Om finansiële gewin word daar in die koerant Son in uitgawe na uitgawe die allerbedenklikste “Afrikaans” gepubliseer. Sodanige mengeltaal, wat ‘n bespotting van Afrikaans maak, word egter deur die voorsitter van die Afrikaanse Taalraad (ATR), Michael le Cordeur, gepropageer pleks daarvan dat hy en die ATR die heil van Standaardafrikaans bevorder.

By Naspers loop die kanker veel dieper as bloot die sug na politieke korrektheid. Daar word dikwels agteroor na die ANC gebuig, soos pas tydens die verjaardag van Nelson Mandela, wat sonder skroom as ‘n volmaakte mens voorgehou is. In Die Burger word uitvoerig oor die jaarlikse herdenking van die bomontploffing in 1996 te Worcester berig omdat dit die werk van wittes was. Die groot menseregte-aktivis, Leon Wessels, daag graag by daardie geleenthede op en lees die leviete oor versoening voor. In daardie konteks word die verwyte uiteraard veral aan die wittes gerig.

In die Worcesterse ontploffing is 4 mense dood. Daar was ander terreurdade wat egter min publisiteit kry omdat hulle deur die ANC en PAC gepleeg is, bv Kerkstraat, Pretoria (1983, 19 mense dood), Amanzimtoti-winkelsentrum (1985, 5 dood) en Helderberg Taverne, Observatory (1993, 4 dood). In die St James Kerkslagting, Kenilworth, is 11 mense in 1993 gedood. Na verloop van 20 jaar is hierdie gebeurtenis op 25 deser gedenk. Terwyl dit nodig geag word om die Worcester-ontploffing jaarliks te gedenk, word die ander vier terreurdade hoogstens elke dekade in herinnering geroep en dan kry dit weinig, indien enige, publisiteit.

Die rede hierrvoor is dat wittes vir die gebeure in Worcester verantwoordelik is, terwyl die vier ander terreurdade, twee elk, deur die ANC en PAC gepleeg is. Anders as in die geval van Worcester, is nie ‘n woord in Die Burger oor die herdenking op 25 deser van die St James-slagting gerep nie. Ek wonder steeds of die PAC-lid en burgemeester van Kaapstad, Patricia de Lille, die verrigtinge bygewoon het. Nog ‘n opvallende verskil is dat die wittes wat die Worcester-bom geplant het in die tronk sit, terwyl diegene wat die genoemde ander terreurdade gepleeg het deur Desmond Tutu se WVK van alle blaam onthef is.

Naspers se simpatie met die ANC het begin nadat FW de Klerk in 1990 ANC-bedrywighede wettig verklaar het. Daar is blykbaar destyds deur die Naspers-redakteurs ooreengekom om De Klerk se magsdelingsinisiatiewe sonder meer te ondersteun en dit aan hulle lesers op te dring; ook nadat dit geblyk het dat De Klerk se magsdeling in werklikheid algehele oorgawe aan swartmag is. Daar is so baie mense wat daarop aanspraak maak dat hulle gehelp het om die nuwe Suid-Afrika tot stand te bring. Hierdie redakteurs kan deel in daardie roem. Mense soos Ton Vosloo, Tim du Plessis en Hennie van Deventer was seker deel van hierdie sameswering. Waarom klink daar nie stemme uit Melkbos en elders op om ons te vertel van die bedrywighede en toekomsvisie van hierdie uitgelese groepie joernaliste nie? Klop hulle hulleself en mekaar steeds op die skouer, of is hulle ontgogel en wil hulle daarom liewer om verskoning vra en om vergiffenis pleit?

Anton van Niekerk dweep met Belhar-belydenis

Anton van Niekerk is die direkteur van die Universiteit Stellenbosch (US) se Sentrum vir Toegepaste Etiek en voorsitter van die US-senaat se navorsingsetiekkomitee. Etiek het te make met wat goed of sleg en reg of verkeerd in die konteks van mense se gedrag is. As dik etiekspyker hou Van Niekerk daarvan om denke op die kampus en in die samelewing ooreenkomstig sy besondere insigte te probeer rig.

As oorverligte wil Van Niekerk bv hê dat die NG-Kerk sonder meer die VGK se Belhar-belydenis aanvaar. In 1859 het die NG Sendingkerk blykbaar sonder ‘n tweederdemeerderheid ontstaan. Gevolglik meen Van Niekerk dat Belhar-aanvaarding en kerkvereniging ook daarsonder bewerkstellig kan word. Anders volg hierdie onaptytlike gevolgtrekking: “Vir mense is dit veel makliker om die kerk te skeur as vir die Heilige Gees om die Kerk te verenig soos God dit bedoel het” (Die Burger, 22.06.2013, p 10). Dit is plaaslik ‘n ou laai van oorverligte teoloë om eenheid met verkeurdheid pleks van verskeidenheid te kontrasteer.

Van Niekerk se teologiese agtergrond maak dit blykbaar vir hom moontlik om te weet hoe God wil hê dat dinge moet wees. Hy kontrasteer God se bedoeling met ‘n “mensgemaakte en -bedinkte Kerkorde … Hierdie storie van talle gemeentes wat eers moet ‘instem’ om te doen wat die Bybel ondubbelsinnig van ons verwag, is ongeloofwaardige selfbedrog. Dit is tyd dat die kerkleiers werklike leierskap toon in diens van die Waarheid.” Min filosowe sou so irrasioneel wees om waarheid te verabsoluteer deur dit met ‘n hoofletter te skryf.

As pleitsbesorger vir die nuwe demokratiese opset in Suid-Afrika sal ‘n meerderheid van een ten gunste van Belhar blykbaar goed genoeg vir Van Niekerk wees. Dan beërf ons die magiese kerkeenheid. Maar het ons dan voldoen aan die goddelike voorskrif, of sal daar dan maar net een minder kerkgenootskap wees? Daar sal steeds die drie tradisioneel Afrikaanse Kerke wees, maar met dié verskil dat die VGK-element sal sorg dat die Afrikaanse aard van die NG-Kerk so spoedig moontlik soveel moontlik ondergrawe word. Daar sal steeds protestante en Rooms-Katolieke en baie ander soorte christene wees. Kerkeenheid is ‘n hersenskim.

As kampusgewete en ideologiese woelgees hou Van Niekerk hom nie net met een saak besig nie. Soos te wagte, het hy nou ook van hom laat hoor oor die kwessie van rassisme in die US se destydse departement volkekunde. Hierdie sage het begin toe Elsabé Brits ‘n berig oor die vonds van ‘n stel glasoë en ‘n haarkleurkaart gepubliseer het (Die Burger, 25.04.2013). Russel Botman, die US-rektor, het dit dadelik aangegryp om in Rapport (28 April) die wit, Afrikaanse US van weleer as ‘n Nazi- en apartheidsbondgenoot te verdoem (Praag, 29 April).

Politiek-korrek het die Afrikaanse koerante nie kritiek op Botman se uitlatings gepubliseer nie. Toe Johan Hattingh, die US se dekaan vir lettere, egter op sy rektor se mening voortborduur (Die Burger, 15 Mei), is ‘n stroom van kritiek in daardie koerant gepubliseer, onder andere van Leopold Scholtz (12 Junie) en Hermann Giliomee (14 Junie). Voor dit het Kees van der Waal, tans ‘n sosiale antropologie-dosent aan US, egter sy dekaan en rektor gesteun (8 Junie).

Dit is die aanloop tot Van Niekerk se artikel: “Ras as faktor in mediese navorsing” (Die Burger, 16 deser). Hy gebruik die geykte argument dat ras ‘n problematiese begrip is. Hy meng dit met oordrewe menseregte: “Hoe klassifiseer jy mense as behorende tot ‘n bepaalde ‘ras’ as hulle self weier om daardie klassifikasie te aanvaar of toe te staan? Werp jy hulle in ‘n ‘rassegroep’ sonder hul toestemming?” Die antwoord is: Ja. Dit is wat die ANC-regering daagliks, sonder toestemming van die blankes, met oorgawe doen wanneer nie-wittes bemagtig, reggestel, gedemarginaliseer, dus groepgewys bevoordeel, word. Dit is wat die US doen wanneer hy poste vul deur voorkeur aan kandidate uit “die aangewese groepe” te gee. Het Van Niekerk al op etiese en akademiese gronde beswaar teen hierdie soort blatante rassediskriminasie geopper?

Wat klaarblyklik nodig is, is om die omstrede begrip “ras” met “groep” te vervang. In die konteks van mense kan groepe op grond van talle kenmerke onderskei word: velkleur, lewenswyse, godsdiens, taal, ens. Nadat groepe op grond van sulke kenmerke gedefinieer is, kan sodanige lede sonder geldige beswaar op etiese wyse aan wetenskaplike ondersoek onderwerp word. Soos ek dit voorheen gestel het: “Wat wetenskaplik ondersoek word, behoort nie deur ideologiese voorskrifte beperk te word nie. Enige empiriese verskynsel kan en behoort vir wetenskaplike ondersoek toeganklik te wees. Dit is bv akademies heeltemal onaanvaarbaar dat indiwidue se intelligensie nie wetenskaplik (dus objektief en so foutvry moontlik) gemeet en daar dan oor groepe se intelligensie veralgemenende gevolgtrekkings gemaak mag word nie” (Praag, 29 April).

William Shockley (1910-1989) is die mede-uitvinder van die transistor en die ontvanger van die Nobel-prys vir fisika in 1956. Hy het onder andere wetenskaplike navorsing oor groepe se intelligensie gedoen. In 1975 was ek op ‘n Amerikaanse universiteitskampus waartoe swartmag-aktiviste soos Andrew Young en Jesse Jackson vrye toegang gehad het. Hierdie universiteit se verbintenis tot vrye spraak en ideologiese neutraliteit het dit vir aktiviste moontlik gemaak om na hartelus propaganda teen wittes te maak. Toe Shockley genooi word om oor sy navorsing te praat, het swartes verhoed dat hy dit doen.

James Watson (gebore in 1928), die mede-ontdekker van die DNS-struktuur, het die Nobel-prys vir fisiologie in 1962 ontvang. Soos Shockley het hy tot bepaalde wetenskaplik gefundeerde gevolgtrekkings oor intelligensie by mensgroepe gekom. Op soortgelyke wyse is hy van universiteitskampusse geweer.

Die Botman-US is ‘n ideologies eensydige kampus. Die Botman-US is eerder ideologie- (spesifiek ANC-gedienstig-) as akademies gedrewe. In hierdie atmosfeer word akademiese vryheid en universitêre outonomie nie gekoester nie. Van ideologiese neutraliteit, in die sin dat studente blootgestel word aan ‘n verskeidenheid (bv ideologiese) standpunte, bv in die fakulteit teologie, is daar weinig sprake. ‘n Sprekende voorbeeld van Botman se fanatieke verknogtheid aan die ANC is sy jongste loflied vir Nelson Mandela (Die Burger, 18 deser). Botman beveel Mandela aan as “‘n rolmodel vir alle dosente en studente.” Weens sy mikroregister van idees, sing Botman weer sy deuntjie van menseregte, menswaardigheid, bemagtiging en geregtigheid, asook diversiteit en inklusiwiteit.

Botman is uiteraard vry om persoonlike oortuigings te hê, maar ampshalwe behoort hy verplig te word om hom ter wille van die akademiese integriteit en aansien van die US ideologies-neutraal te gedra. As rektor is Botman veronderstel om ‘n voorbeeld te stel deur ideologiese neutraliteit te verpersoonlik, maar hy simboliseer met oorgawe presies die teenoorgestelde. Dit is die ou storie van een stel gedragsreëls vir wittes en ‘n ander vir nie-wittes. Weens die sug na politieke korrektheid, kom Botman daarmee weg.

Pas is berig dat die US ‘n koshuisplek vir ‘n student verseker as sy (wit) ouers R120 000 skenk vir ‘n minderbevoorregte (in die praktyk dus nie-wit) student (Praag, 18 deser). Enkele jare gelede is berig dat ‘n student wat in haar aansoek aangedui het dat sy bruin is, tot mediese studie aan die US toegelaat sou word. Toe dit blyk dat sy in werklikheid wit is, is sy toelating geweier. Die skandaligste aspek van hierdie blatante rassediskriminasie is dat die US toe beweer het dat sy nie toelating geweier is omdat sy wit is nie, maar omdat sy foutiewe inligting in haar aansoek verstrek het.

Wat ek met hierdie voorbeelde probeer aantoon, is dat daar op die US-kampus ‘n ruim sendingveld vir Van Niekerk braak lê as hy bereid sou wees om sake eties, wetenskaplik en akademies te benader. Dit kan onmoontlik eties in orde wees as ‘n indiwidu op grond van sy toevallige groepverwantskap, pleks van sy indiwiduele akademiese verdienste, bevoordeel en ander, ten spyte van akademiese verdienste, groepgewys benadeel word. Maar dit is presies wat aan die US by studentetoelating, beurstoekenning, koshuisplasing en by die aanstelling en bevordering van personeel gebeur. Ideologie in die vorm van bv rassediskriminasie pleks van akademiese uitnemendheid speel aan die US ‘n deurslaggewende rol.

Dat groepverwantskap wetenskaplik isoleer- en kenbaar is, word deur Van Niekerk deur middel van voorbeelde toegegee. Atlete van Wes-Afrikaanse herkoms is goeie naellopers en Ethiopiërs en Keniane is goeie middelafstand atlete. My aanvoeling is dat daar geen beswaar aan die US sou wees as iemand navorsing wou doen oor hoekom swartes in hierdie of ander opsigte uitblink nie. Maar die Botman-US sou hoogs beswaard wees as iemand wetenskaplik wou vasstel waarom swartes plaaslik en elders in sekere opsigte swak en wittes goed presteer. Dit gaan hier om die euwel van politieke korrektheid. Wittes mag maar sleggesê word. Van nie-wittes mag net goed gepraat word.

Onderliggend aan hierdie teenkanting teen regverdigbare navorsing is die onbewese standpunt dat alle mense gelyk en wesenlik eenders is. Dit is waarom ons ‘n stelsel van een mens, een stem, het. Niks mag gedoen word om hierdie ideologiese uitgangspunt te ontsetel nie. Van Niekerk stel dit soos volg: “Ons weet … dat wetenskaplike navorsing geen beduidende, algemeen voorkomende genetiese verskille tussen mense van oënskynlik verskillende rasse kon opspoor nie.”

Francis Collins (The Language of God, London: Pocket Books, 2007) skryf: “At the DNA level, we are all 99.9 percent identical” (p 125). “0.1 percent of the human DNA … differs from person to person” (p 240). “Humans and chimps are 96 percent identical at the DNA level” (p 137). As DNS-kenner het Watson egter getoon dat die ooglopende indiwiduele en groepverskille by mense nie deur die groot mate van DNS-eendersheid verduidelik word nie.

Uit die DNS- en ideologiese eendersverklaring van mense het die volgende tradisie ontwikkel. In die praktyk vind ons dat mense indiwidueel en groepgewys nie in dieselfde mate, dus eenders, presteer nie. Die beter prestasie van wittes word dan gerieflikheidshalwe aan bevoordeling, die uitbuiting van nie-wittes, ongeregtigheid, ens, toegeskryf.

Dat Van Niekerk vatbaar vir hierdie soort ideologiese druk is, blyk uit sy artikel. Sulke dinge is vir hom “‘n ongemaklike feit” en “‘n netelige kwessie”. Dit kan lei tot “diskriminasie en verontregting.” Maar dit kan maklik ingesien word dat wetenskaplike resultate oor bv groepe se intelligensie uiters waardevol kan wees. Dit kan aantoon, selfs bewys, dat alle nie-wittes (of sommige groepe) meer intelligent as wittes is en dat die US en die ANC-regering dus reg het deur voorkeur aan alle of sommige nie-wit groepe te gee, dus nie-wittes ten koste van wittes te bevoordeel.

Andersins kan navorsing egter aantoon, selfs bewys, dat dit in die openbare belang is dat die US en die ANC-regering tot besinning kom. Egte wetenskaplike resultate is nie vooraf bepaalbaar nie. ‘n Mens moet dit nie vooruit loop nie. Maar dalk is dit wat hier gebeur, gevolglik word sodanige navorsing as ongewens beskou.

Soos Van Niekerk tereg noem, is “‘n oop gemoed” deur “persoonlike vooroordele te laat vaar,” by gesonde navorsingsetiek nodig. Op hierdie pad is daar nog baie ruimte vir vordering by Van Niekerk (soos bv blyk uit sy Belhar-fundamentalisme), Botman en die US.

Wat het geword van meriete op Stellenbosch?

Wat het geword van meriete op Stellenbosch? Op 15-07-13 ontvang ek as oud-Wilgenhoffer ‘n e-pos van die Universiteit van Stellenbosch. Indien ek R120 000 skenk vir ‘n minderbevooregte student, kan ek daardeur ‘n plek vir my eie seun in die koshuis verseker. Daar sal agt sulke plekke wees. Omdat die universiteit egter alle koshuistradisies wil vernietig, is dit feitlik onmoontlik om ‘n plek normaalweg vir jou kind in die koshuis te kry. Wat ‘n skande! Kan jy dit oorvertel?

Dis soos om vir opkomende rugbyspelers te vertel dat daar tans ‘n ooraanbod goeie hakers, senters, losskakels of wat ookal is, maar as jy genoeg geld skenk, sal ons jou vir die Springbokspan kies.

Kan ‘n mens op dieselfde wyse plekke so “koop” by hulle mediese skool of dalk ‘n professoraat iewers? Hoe laag kan ‘n mens nog daal? So word die gewone mense besteel en Suid-Afrika ‘n ANC-paradys vir miljoenêrs en agtergeblewenes gemaak. Ek het gedog daar is departemente wat etiek en sake-etiek aan die US doseer. Dalk is hulle met verlof. Die mense wat egter sulke blatante skelmstreke uitdink, moet na my mening ook met permanente verlof gaan.

Russel Botman se verwysingsraamwerk

Russel Botman, die rektor van die Universiteit Stellenbosch (US), het nou vakansie. Twee van sy blanke viserektore neem in hierdie stil tyd agtereenvolgend in sy plek waar. Hulle kwalifiseer nie daarvoor om permanent die rektor te word nie, want dit sal ‘n terugslag vir transformasie wees. Hulle mag selfs net tussentyds viserektore wees. Die idee is dat hulle hulle poste moet gebruik om transformasie te bevorder, sodat nie-wittes in hulle plekke aangestel kan word; aldus Botman (Die Burger, 5 Sep, p 11). Wat hulle akademies diskwalifiseer, is dat hulle wit en mans is. Só lyk die eienaardige weë van geregtigheid in die nie-rassistiese en nie-seksistiese nuwe Suid-Afrika.

In dieselfde week as die ANC se Mangaung-konferensie was dit seker gepas dat Botman soggens sy Sielsgedagte (5:55-6:00) oor RSG uitgesaai het. Hy het waarskynlik aangebied om dit te doen en RSG het dit verwelkom, want dit is immers seker dat hy niks sal sê wat die ANC, en by implikasie die SABC, ontstel nie. Enigeen kan op die RSG-webwerf met potgooi vasstel wat Botman gepreek het.

Op 18 Desember het dit gegaan om die stryd tussen twee etniese en taalgroepe, die sprekers van Grieks en Hebreeus. Daar was taalkonflik en diskriminasie, terwyl daar eerder goedhartigheid teenoor almal moet wees; niemand moet afgeskeep word nie. Botman skaar hom by diegene wat die swakste was en die swaarste gekry het. [In sy gewilde idioom, gelaai met rasse- en geslagsvoorkeur: Hy kies kant vir die dogter van die (bruin) plaaswerker teen die seun van die (wit) boer.] Nadat Botman kant gekies het, spreek hy die wens uit dat daar nie diskriminasie moet wees nie. Menswaardigheid moet vooropgestel word. ‘n Mens vra jou af: Waarom bevorder Botman dan toenemende diskriminasie teen wit studente en personeel en Afrikaans aan die US?

Op 19 Desember het Botman oor Stefanus gepreek, wat die ene wysheid, goedheid en goedhartigheid was. Vrygelate slawe uit Afrika en sommige Jode was egter die vyande van Stefanus. Hulle het hom van laster aangekla en hom gemartel en gestenig. Op grond hiervan kon Botman (maar hy verseg om dit te doen) ‘n sterk waarskuwing gerig het oor die gevare wat vryheid inhou vir diegene wat nie weet hoe om dit te hanteer nie. Ook hoe elemente uit Afrika wysheid, goedheid en goedhartigheid in ‘n land kan vernietig, veral as hulle toegelaat word om onbeheersd ‘n land binne te stroom. Botman kom egter nie tot hierdie voor die hand liggende gevolgtrekkings nie.

Op 20 Desember het Botman beweer dat Afrika se vroegste geskiedenis belangrik is. Babas en ander kinders het swaar gekry. Daar was uitbuiting. Die voorouers is wreed behandel. Mense is aan hulleself oorgelaat. [Dalk omdat daar die beskuldiging van paternalisme kon wees as hulp verleen sou word?] Afrika het slegte en goeie stories. Volgens Botman moet ons ‘n goeie Afrika-storie probeer wees. Dit sal nie maklik wees nie.

Teen 22 Desember moes dit vir die luisteraars duidelik gewees het dat Botman voortgaan om dieselfde frases te gebruik; dat hy blykbaar nie die moeite gedoen het om die teks van sy voordragte vooraf behoorlik uit te werk en uit te skryf nie. Maar hy kom as rektor skynbaar met enigiets weg; waarom nie ook op RSG nie? Hy het gepraat oor rolspelers, die gemeenskap, die mense en dat God die geskiedenis skep; ook toekomstige geskiedenis.

Op 23 Desember het die kontras tussen sy welvaart en dié van gewone sterflinge Botman gehinder. Daar is mense wat ly, wat swaarkry. Kerstyd gee aan ons die geleentheid om ons goedhartigheid te bewys, om nie gierig te wees nie. Sou dit nie ‘n navolgenswaardige voorbeeld van versoening wees as Botman uit sy eie sak studiebeurse vir wit studente skep nie? Maar dan dink ‘n mens daaraan dat daar in die praktyk verwag word dat versoening (net/veral) van die wittes se kant af moet kom. Ook dat daar aan die US talle beurse eksklusief vir nie-wittes is, terwyl die US geweier het om enigiets te make te hê met ‘n erflating wat voorskryf dat sy studiebeurse net aan wit studente toegeken mag word.

Wat opval, is hoe buitengewoon klein Botman se register van onderwerpe is. Hy het net ‘n beperke getal kapstokke waaraan hy sy gedagtes hang: slawe, Afrika, swaarkry, diskriminasie, menswaardigheid, wreedheid, marteling, lyding en uitbuiting. As rektor gaan dit vir hom ook net om enkele sake: hoop, verandering (eerder as verbetering), transformasie, regstelling, inklusiwiteit en meertaligheid (eerder as Afrikaans).

Moenie van Botman verwag om hom ideologies-neutraal oor die wetenskap, akademie en universiteit uit te laat nie. Die US-Raad verplig hom bv nie om die akademies beste studente tot studie toe te laat en die akademies beste dosente aan te stel en te bevorder nie. Dit is blykbaar genoeg as soms oor die US se “uitnemendheid” gepraat word. Die waarheid is dat akademiese uitnemendheid aan die getransformeerde US plek vir politieke uitnemendheid ooreenkomstig die ANC se resep gemaak het.

Kaapstad is as die Ontwerphoofstad vir 2014 aangewys. Dit klink na dieselde soort irrasionaliteit as wanneer twee stede vertweeling, dus maatjies, word. Daar word altyd gesorg dat sulke stede ver van mekaar is, verkieslik op verskillende kontinente. Die burgemeesters, amptenare en ander bevoordeeldes vlieg dan luuks oor en weer na mekaar toe en daar word duur verblyf en buitensporige onthale gereël. In dié proses is die belastingbetalers die finansieel benadeeldes.

Soos dit in ons era van transformasie hoort, bevind Botman hom nou as die voorsitter van die direksie van die World Design Capital 2014-implementeringsmaatskappy. Volgens die woordeboek is ontwerp (“design”) ‘n plan, ‘n vooraf opgestelde skema waarvolgens aan iets gestalte gegee kan word, of hoe bestaande dinge reggetrek kan word. Toegepas op ‘n metropool soos Kaapstad beteken dit dat bekwame mense (1) as ontwerpers en (2) as uitvoerders van daardie ontwerpe moet optree, (3) dat daar geld hiervoor moet wees, (4) wat impliseer dat almal hulle belasting moet betaal; (5) dat mense hulle ordelik en ordentlik moet gedra, bv dat hulle hulle vanselfsprekend van diefstal en vandalisme moet weerhou; (6) dat die instroming van ‘n oormaat nie-funksionele armlastiges van elders nie toegelaat moet word nie, ens.

Hoe vertolk Botman hierdie saak? Hy het sy siening in ‘n artikel geformuleer (Die Burger, 27 Nov, p 15). Hy val weg deur daarop te wys dat sommige mense ontwerp as ‘n Eerstewêreldse tierlantyntjie beskou; dat aandag eerder aan die bekamping van armoede en ongelykheid gegee moet word. Voorspelbaar is sy invalshoek dus Derdewêrelds, oftewel pro-Afrika. Hy verduidelik dat ontwerp nie net vir welgestelde individue [waarvan hy een is] en groot korporasies bedoel is nie.

Dan kom hy behoorlik in rat: “In die strakste sin het eeue van kolonialisme en apartheid [hy het slawerny seker per abuis uitgelaat] gesorg vir Suid-Afrikaanse stede wat die verdraaide doelwitte van rasseskeiding en -diskriminasie weerspieël − en Kaapstad is geen uitsondering nie. Een van ons uitdagings is nou om ons stedelike ruimtes en instellings te herontwerp om ‘n gemeenskap gegrond op die beginsels van geregtigheid en gelykheid moontlik te maak.”

Wat Botman vir die Kaapse metropool beoog, is dus dieselfde as vir die US: algehele transformasie. Hy verwys na die ideaal van “gelykheid”. Daar is natuurlik reeds gelyke stemreg: Hophuis- en krotbewoners se stemme weeg net so swaar soos dié van mense wat self vir hulle huise moet betaal. Gaan Botman as pleitbesorger vir geregtigheid sorg dat naas gelyke voordele daar ook gelyke verpligtinge gaan wees, bv dat almal vir munisipale belasting en dienste moet opdok?

Botman haal Zayd Minty, die Stad Kaapstad se bestuurder vir kuns en kultuur, goedkeurend aan: Dit is Kaapstad “se kans om ons energie te gebruik om onsself te herposisioneer as ‘n stad wat ons verlede kan oorkom.” Botman borduur dan voort: “Ons Ontwerphoofstad-status bied die stad nou die geleentheid om ‘n gemeenskaplike visie te ontwikkel as ‘n inklusiewe, vernuwende, entrepreneuriese en volhoubare Afrika-stad.” Die universiteite in Kaapstad en omgewing is volgens Botman van die bestes in Afrika. [Hy vergelyk hulle huidige toestand nie met hulle akademiese status in die vorige eeu of met universiteite buite Afrika nie.] Hierdie universiteite het glo ‘n sleutelrol en verantwoordelikheid in dié ontwerpproses.

Daarna skryf Botman spesifiek oor die US [waar hy die proses ter vernietiging van die inrigting se beweerde bedenklike verlede lei; die helhool wat eksklusief blank en Afrikaans was en Afrikanerleiers opgelewer het]: “Reeds in 1999 het die US amptelik sy aandeel in die ongeregtighede van die verlede erken. Die universiteit het hom ook verbind tot regstelling en ontwikkeling deur dienslewering aan voorheen en tans benadeelde gemeenskappe en gebiede.” [Let op in hoe ‘n onverbiddelike mate Botman op politiek pleks van ontwerp bly fokus. Sluit hy by sy “tans benadeeldes” wittes in?] Dan kom hy by die US se HOOP-projek waar daar gestreef word na “volhoubare oplossings van Suid-Afrika en Afrika se dringendste behoeftes.”

Dit maak nie saak wat Botman se onderwerp is nie (bv godsdiens, akademie, ontwerp), sy storie bly dieselfde. Sy verwysingsraamwerk bestaan uit ‘n kombinasie van bevrydingsteologie en ANC-ideologie, wat ‘n goeie skeut kommunisme insluit.

‘n Mens sal nooit van al die kommentaar weet wat deur Die Burger op Botman se artikel ontvang is nie. Die Naspers-koerante doen klaarblyklik baie meer moeite as ander koerante om nie-politiek-korrekte kommentaar uit sy gedrukte en elektroniese weergawes te hou. Op 29 November (p 21) is ‘n enkele brief van ‘n leser gepubliseer, wat Botman se ideologie op ‘n realistiese manier aarde toe bring:

“In die 20 jaar wat ek hier woon, is niks gedoen om die metropool se rioolstelsels te verbeter nie. Nuwe uitvalwerke word nie gebou nie, en bestaandes kan nie die volume hanteer nie. Kyk maar as jou vliegtuig opstyg in die rigting van Valsbaai hoe die rioolwerke se uitval in die see in loop. Kyk om jou en sien waaraan onnodig geld bestee word. Projekte word ‘geskep’ en toegeken aan kontrakteurs wat alleen daarby baat vind, maar die eindproduk is ‘n vermorsing van belastinggeld. Daar is baie voorbeelde, soos die Kaapstad-stadion en die ‘internasionale handelsentrum’ by Khayamandi, met die aangrensende sokkerveld. Die sentrum se ruite is stukkend gegooi en die sokkerveld is nie voltooi nie. Ja, esteties baie mooi ontwerp, maar nie funksioneel nie. Wat van die voetgangerbrûe oor die R300 en die N2? Mense se beeste loop daaroor, en die mense self hardloop nog oor die pad en word doodgery. Is dit wat ‘ontwerp’ beteken?”

Die gepeupel word toegelaat om alles te saboteer wat die moeite werd is, of dit nou bv ontwerp of ‘n universiteit is. Botman skaar hom nogtans aan die kant van die gepeupel.