Etiket: afrikaans

EFF dreig om UP ‘onregeerbaar’ te maak onder vaandel van Amerikaanse swartmagterroris

Terwyl klasse vandag normaalweg op die kampus van die Universiteit van Pretoria voortgaan, dreig die EFFSC, die tak van Julius Malema se party by Tuks, om die kampus “onregeerbaar te maak”. Op sy Facebookblad het die radikale swart studentegroep insgelyks die foto van die voortvlugtige Amerikaanse swartmagterroris Assata Shakur alias JoAnne Deborah Byron geplaas waarin hulle hul bewondering vir haar uitspreek.

EFFSC_terroris

“Mbokodo” verwys na die gewelddadige geheime polisie van die ANC-SAKP wat in die Quattro-strafkamp ANC-lede wat van dislojaliteit verdink is, gemartel en tereggestel het. Assatu Shakur alias JoAnne Deborah Byron het as Black Panther en swartmagterroris tydens die sewentigerjare ‘n skrikbewind in die VSA gevoer. Sy is steeds voortvlugtig en word in die VSA gesoek vir ‘n reeks gewapende rowe, asook die moord op ‘n blanke polisieman, staatstroep Werner Foerster. Shakur het politieke asiel in Kuba ontvang en woon steeds in dié land.

Soos in bogaande Facebook-inskrywing vermeld word, vergader die EFF-jeugtak by Tuks vanoggend om 7:30 in Prospectstraat by die universiteitsingang waar busvervoer blykbaar beskikbaar gaan wees om hulle na die Pretoriase Landdroshof te neem waar 27 van hul makkers teregstaan op verbreking van die huidige hofbevel wat onwettige betogings en geweldpleging op of naby die kampus verbied.

Later vanoggend beplan hulle om strydig met die hofbevel ‘n “massavergadering” op die kampus te hou en weereens lesings en toetse te ontwrig. Die EFF wil nie hê dat Afrikaans langer by Tukkies as doseertaal gebruik moet word nie en voer ‘n haatveldtog daarteen met die hutsmerk #afrikaansmustfall. Hierteenoor het Afrikaanse studente op sosiale media ‘n teenveldtog geloods met die hutsmerke #afrikaansbly en #fokeng.

‘n Tweedejaarstudente, Lauren Shultz, het ‘n brief in Engels geskryf waarin sy haar misnoeë oor die gedrag van swart en EFF-studente uitspreek, wat wyd op Facebook gedeel is en ook hier te lese is.

EFFSC_vergaderingskennisgewing20160222
Die Facebook-kennisgewing waarin swart studente van die EFF opgeroep word om in uniform (“regalia”) te vergader, eers hof toe te gaan en daarna die #AfrikaansMustFall-veldtog op die kampus voort te sit.

Dit wil voorkom asof die Amerikaanse swartmagterroris Assata Shakur oor ‘n ongekende gewildheid onder radikale swartes in Suid-Afrika beskik, want die Nasperskoerant City Press het haar insgelyks verlede jaar van ruimte in die koerant voorsien om haar antiblanke ideologie te verkondig, waarna PRAAG ‘n klag by die Persombudsman en mediaraad van Suid-Afrika aanhangig gemaak het. City Press het hierna dr. Dan Roodt toegelaat om kritiek op dié artikel in die blaaie van die koerant te lewer, iets wat nie normaalweg deur City Press geduld sou word nie. Lees dr. Dan Roodt van PRAAG se repliek op Assata Shakur hier:

Is City Press in favour of race war? Reply to Assata Shakur

PRAAG het intussen ‘n dringende vergadering met die Tuks-bestuur versoek om die voorgenome verengelsing van die kampus, asook die radikalisering wat deur die EFF en sommige Engelstalige dosente aangehits word, te bespreek. In sy skrywe aan die Universiteit van Pretoria sê dr. Dan Roodt onder andere:

Ons is bekommerd oor die radikalisering wat by die UP aan die gang is, ook onder Engelstalige dosente wat ‘n swaar dosis marxisme en antiblanke, anti-Afrikaanse ideologie aan studente opdring.

Die Afrikanergemeenskap van Pretoria, wat oor dekades heen by die befondsing en opbou van die universiteit betrokke was, beskik oor die reg om geken te word in die proses wat tans aan die gang is en waardeur Engels sonder demokratiese inspraak tot ‘n ongekende oorheersing verhef word.

Die Johannesburse dagblad Beeld het vanoggend berig dat Tukkies eintlik uit die staanspoor ‘n Engelse universiteit was terwyl die koerant byna ‘n eeu van Afrikaanse onderrig aan dié universiteit ignoreer.

Toe die UP in 1908 gestig is, was dit ’n universiteit met Engels as onderrigmedium. (Beeld 22 Feb. 2016)

Sedert gister het 7500 mense PRAAG se elektroniese petisie teen die verengelsing van Tukkies weens intimidasie en geweld van die EFF onderteken.

Gaan EFF Afrikaans by Tuks afgeskaf kry?

In weerwil van die interdik wat die Universiteit van Pretoria teen die EFF-jeugbeweging op die kampus verkry het, lyk dit asof die universiteit reeds die weg berei op ‘n oorgawe oor die taalkwessie. In ‘n verklaring wat gister op die universiteit se webblad – slegs in Engels – verskyn het, word daar gepraat van ‘n verandering aan die taalbeleid van Tuks om dit ‘n Engelstalige instelling te maak.

Die verklaring lui soos volg:

As deel van sy voortdurende raadpleging oor die Universiteit van Pretoria se taalbeleid, het die universiteitsbestuur ‘n reeks vergaderings met studenteliggame op 18 en 19 Februarie gereël om terugvoer oor die Taalbeleidstaakspanverslag te verskaf, asook die voorgestelde wysigings aan die taalbeleid wat die verslag bevat. Ongelukkig kon die vergaderings wat vir 18 Februarie gereël is, nie voortgaan nie. Die vergadering wat vir 19 Februarie bestem is, word uitgestel.

Afrikaans word aan Sepedi gelykgestel

Onder die nuwe taalbeleidsvoorstelle wat voorgestel word, is dat Afrikaans aan Sepedi gelykgestel word en dat Engels tot die “hooftaal in alle lesings” bevorder word. Volgens die universiteit se verklaring het die Taalbeleidstaakspan die volgende “wysigings” aan die huidige taalbeleid voorgestel:

  • Dat Engels die hooftaal in alle lesings moet wees.
  • Dat die universiteit veeltaligheid behoort te bevorder as ‘n middel tot studentevordering en die bou van maatskaplike samehorigheid.
  • Dat Afrikaans en Sepedi gebruik word om bykomende ondersteuning aan studente in tutoriale, praktiese klasse en gesprekke te bied.
  • Oorgangsmaatreëls sal toegepas word, vir geval die voorgestelde wysigings aanvaar word.

Vanweë onluste op die kampus, wat hoofsaaklik deur die EFF-jeugbeweging veroorsaak is, sal raadpleging nie meer plaasvind nie en word studente en personeel toegelaat om “per epos” kommentaar op die voorgestelde wysigings – wat op klakkelose verengelsing neerkom – te lewer.

‘Veranderende studente-demografie’

Op vrae van PRAAG aan die skakelbeampte van Tuks, Anna-Retha Bouwer, het sy soos volg gereageer:

Die Hersiening van die taalbeleid is reeds in Februarie 2015 van stapel gestuur in die lig van veranderende studente-demografie en om die Universiteit in staat te stel om studente se akademiese sukses te koester.

Die verslag van die aangewese taakspan is op 27 Januarie 2016 by die Senaatsitting bespreek. Daar word nou verder gekonsulteer met studente en fakulteite.

Na die konsultasieproses, sal die Raad die voorstelle vir die toekomstige taalbeleid oorweeg. Implementasie van enige veranderinge sal in ooreenstemming wees met die relevante wetgewing aangesien die taalbeleid ‘n statutêre kwessie is wat voor die Minister van Hoër Opvoeding en Opleiding moet dien.

 

EFF dreig om Tuks onregeerbaar te maak oor Afrikaans

Die EFF dreig om die Universiteit van Pretoria (UP) onregeerbaar te maak as Afrikaans as onderrigtaal nie teen Vrydag afgeskaf word nie.

UP is die volgende teiken wat uitgesonder is vir openlike konflik ná die #FeesMustFall-veldtog.

Die ultimatum aan Tuks is Maandag deur Kabelo Mahlobogwane, EFF-voorsitter gestel.

“Ons sal die universiteit onregeerbaar maak as die taakspan nie sy beloftes nakom nie.

“Ons sal nie oorgee nie. Dit is ononderhandelbaar dat Afrikaans as onderrigtaal by die UP afgeskaf moet word,” het hy luidens Netwerk24 verklaar.

Die huidige taalbeleid bepaal dat akademiese programme in Afrikaans of Engels of albei aangebied word as daar ‘n vraag is.

‘n UP-woordvoerder het Maandag gesê die taalbeleid word tans hersien. ‘n Verslag is in Januarie aan die uitvoerende bestuur en senaat voorgelê wat klaarblyklik poog om Engels te bevorder.

Dit sal beteken dat Afrikaans stelselmatig uitgefasseer sal word as onderrigtaal.

Met die ultimatum van die EFF kan Afrikaans egter gouer verdwyn as wat die transformasievoorstelle tot dusver voorsien het.

Sedert Juluis Malema onlangs in Londen voor Karl Marx se standbeeld gaan buig het, is die EFF vol jingo-ywer. Dit is egter nie duidelik hoe Engels Bantoe-nasionalisme, nog ‘n EFF-doelwit, sal bevorder nie.

Dan Roodt: Marx du Preez dink Afrikaans is ‘n Moslemtaal

Toevallig sien ek Ma(r)x du Preez se jongste stukkie propaganda in Beeld raak waarin hy die gewone polities korrekte twak opdis dat daar ‘n sterk “Maleis-Portugese” invloed in Afrikaans was:

“Ja, dit was ongemaklik vir wit Afrikaners dat die taal waarom hul etniese Christelik-nasionale identiteit gebou is, sterk deur slawe en Moslems beïnvloed is. Vryburgers, VOC-amptenare, bediendes, slawe en die Khoi het almal tot die kreolisering en vereenvoudiging van Nederlands in die laat 17de tot middel 18de eeu bygedra, maar die Maleis-Portugees van die Oosterse slawe was die sterkste buite-invloed.”

Is Afrikaners nie Christene nie? Is al die NG en ander Kerke in die land deur Moslems gebou en gefinansier?

Ek woon nie in die Kaap nie, maar dit sou my verbaas as Afrikaans ‘n sterk rol in Islamitiese aanbidding aldaar speel. Self besit ek die Koran in Afrikaans wat ek jare gelede by die moskee in Durban gekoop het; ek twyfel egter selfs of dit vandag algemeen beskibaar is. Die Moslemraad en verwante instellings in Suid-Afrika gebruik Engels as voertaal.

In elk geval is daar geen taalkundige bewys betreffende woordeskat, sintaksis of grammatika vir so ‘n geheimsinnige Islamitiese Maleis-Portugese “invloed” nie, afgesien van die spekulasies van een of twee Nederlandse taalkundiges wat Afrikaans wesentlik vyandiggesind was en – moontlik uit jaloesie – die taal as een of ander derdewêreldkuriosum wou afmaak. Daar is seker ‘n paar honderd maal meer Franse woorde in Afrikaans wat via Nederlands in die taal beland het as Maleise woorde. Dink maar aan die woord “fontein” waarmee die hele SA landkaart besaai (of vir Marx seker “bevuil”) is. Nietemin word daar nie daagliks vir ons gepreek oor die “invloed” van croissants of camembert op Afrikaans nie.

Wat maak dit saak indien ‘n paar Afrikaanse boekies in Arabiese skrif in die negentiende eeu verskyn het? Kan ‘n mens met so iets jou “kleim” op Afrikaans “afsteek”? En alles wat Afrikaners in die twintigste eeu in die taal geproduseer het, is van nul en gener waarde?

Dit het vir my so ‘n geur van “ons was eerste hier”, ‘n argument wat natuurlik so gereeld in swart geledere opklink. Net: ‘n mens weet nie presies waar en wanneer “hier” was nie. Miskien behoort Suid-Afrika dan aan die Portugese want hulle was mos voor ons almal “hier”, nie waar nie?

Dalk moet Marx du Preez hom maar tot Islam bekeer sodat hy sy nie-Christelike nie-Afrikaneridentiteit na behore kan uitleef. Die vraag is net: wat is Beeld se doelwit om aanhoudend sulke taalkundige disinformasie te plaas? Gaan dit maar net daaroor om Afrikaners konstant af te kraak, te beledig en te demoraliseer?

Ek dink nie dit sou ‘n doel dien om “debat” hieroor te voer nie. In elk geval is Marx du Preez die Salafis of tot watter vertakking van Islam hy ook al behoort, ‘n bekeerde en slaan geen ag op rasionele “eurosentriese” argumente nie.

En die vrye meningsuiting van die grondwet is, soos die absurde, haas niksseggende artikels oor amptelike tale, mos net ‘n tierlantyntjie vir die mitiese “demokratiese”, kwasi-Zimbabwaanse eenpartystaat. “Zimbabwaanse” synde natuurlik ‘n Neerlandisme wat vir my soveel meer gepas as “Zimbabwiese” klink.

Mens moet ook versigtig wees om nie pers van woede te raak nie, want dan is dit rassisties.

Leon Lemmer: Universiteit Stellenbosch: Die swanesang van Afrikaans

Max du Preez is glo “keelvol” vir die taaldebat aan die Universiteit Stellenbosch (US), maar hy het onlangs in sy rubriek Skuinskyk (kyk hier onder) weer daaroor geskryf. Ek sal dit na dese waarskynlik ook nie die moeite werd vind om weer oor hierdie onderwerp te skryf nie. My rede is: Die stryd om Afrikaans aan die US is verlore. Ek skryf hier oor die swanesang van Afrikaans; ongelukkig nie net aan die US nie, want Afrikaans sal uiteindelik op veel meer terreine vernietig word. Dit is deel van die bitter vrugte van FW de Klerk en sy meelopers se skandalige en mandaatlose algehele politieke magsoorgawe.

Jan Heunis het die jongste salvo’s oor Afrikaans ingelui met ‘n artikel waarin hy Sandra Liebenberg en AJ van der Walt se skrywe (kyk Praag 23 Desember) deeglik kritiseer; ook vanuit ‘n regsoogpunt (LitNet 20 Januarie; ook Netwerk24, 21 Januarie). Heunis se standpunt is dat Afrikaans, as dit nie meer die primêre US-onderrigtaal mag wees nie, ten minste gelyke status met Engels moet hê. Hy toon aan dat die US-bestuur hom verlede jaar aangematig het om Engels tot die primêre onderrigtaal te verklaar terwyl die taalbeleid na senaatsgoedkeuring deur die US-raad bepaal moet word.

Jean Oosthuizen het onder die opskrif “Quo vadis Maties?” rapporteer oor gesprekke wat hy met Christo Viljoen as voorsitter en Heunis as ondervoorsitter van die US-konvokasie gevoer het (LitNet 20 Januarie). Oosthuizen het ook oor die jaarvergadering van die konvokasie verslag gelewer: “Haal af die Bosch se maskers, vra Maties” (LitNet 27 Januarie). Op die US-webwerf (27 Januarie) is ook verslag oor die konvokasiebyeenkoms gedoen. Met Heunis het Oosthuizen nabetragting oor die konvokasiebyeenkoms gehou: “US-taaldebat: ‘Ons sal luister, maar ons sal nie stilbly nie'” (LitNet 3 deser). Heunis is tot nuwe voorsitter van die konvokasie verkies en hy het hom ook tot die US-raad verkiesbaar gestel.

Wim de Villiers, die US-rektor, het die akademiese jaar op 25 Januarie begin met ‘n boodskap aan die personeel en studente. Vir hom bly transformasie, oftewel ANC-gedienstigheid,* ‘n prioriteit. Hy gaan myns insiens ook voort om nie-uitvoering aan die US-raadsbesluit te gee waarvolgens Afrikaans en Engels gelyke status moet hê. Onderrig in Afrikaans en Engels sal in gevalle waar daar baie studente is in aparte klasse (parallelle-onderrig) aangebied word, maar “kennisoordrag in lesings (kleiner groepe) moet ten minste in Engels plaasvind” (US-webwerf 26 Januarie). Veral van vanjaar af sal Afrikaans in kleiner (dus die oorgrote meerderheid) klasse myns insiens, op inisiatief van De Villiers, in die meeste gevalle (grootliks) verdwyn.

[* Die “pligte en verantwoordelikhede” van die viserektor vir transformasie word soos volg omskryf: “Verseker dat transformasiedoelstellings belyn is met beide die veranderende transformasie-agenda van Hoër Onderwys asook met transformasie-inisiatiewe wat hul oorsprong in die breër universiteitsgemeenskap het” (Sake-Rapport, 10 Januarie, p 6). Aan die US moet daar dus nie onafhanklik gedink en gepoog word om die ANC-kamerade (bv kommuniste soos die minister van hoër onderwys, Blade Nzimande, en sy kommunistiese direkteur-generaal, Gwebs Qonde) uit te oorlê nie. Die viserektor vir transformasie is per definisie of voorskrif ‘n onderdanige ANC-kruiper. Ons het hier ‘n Rut- (US) Naomi- (ANC) verhouding: “Waar u gaan, sal ek gaan” (Rut 1:16). Die neo-US is ‘n bespotting van universitêre outonomie.]

Die lot van Afrikaans is op Dinsdag, 26 Januarie, grootliks verseël toe die US-konvokasie se jaarlikse vergadering plaasgevind het. As sprekers het opgetree Breyten Breytenbach, Lovelyn Nwadeyi en Wim de Villiers. Christo Viljoen het as uittredende voorsitter sy afskeidsrede gelewer. Al vier hierdie toesprake is volledig op LitNet gepubliseer: Breytenbach (26 Januarie), Nwadeyi (27 Januarie), De Villiers (27 Januarie) en Viljoen (28 Januarie). Geredigeerde weergawes is op Netwerk24 gepubliseer.

Breyten Breytenbach

Breyten Breytenbach het ontluik as een van die voorste stryders om die behou van Afrikaans aan die US. Namate hy ouer word, kom die Boer in hom al hoe meer aan die bod. Hy het kritiek op sowel die US-bestuur as die ANC-regering uitgespreek. Die US was “nog altyd … gedienstiglik teenoor die heersers van die oomblik;” eers die NP- en nou die ANC-regering. “Tog opvallend hoeveel van hierdie beleidsbesluite as ‘t ware in donker agterkamers aanmekaargetimmer en dan as onvermydelik en weldeurdag aan die groter gemeenskap voorgehou word. ‘n Mens vra jou af watter klug hier opgevoer word, watter soort swartvoetjiesoekerigheid dit is.” Hy noem dit “voldonge dade van besluitneming agter sluiers.” Breytenbach het ongetwfeld die De Villiers-US se besluit om die universiteit te verengels in gedagte. Later verwys hy na “die gemaskerde ‘bestuurders’ wat kaatjies van die baan wil wees met ondeursigtige mandate.” Dit dui myns insiens op die gekonkel ten koste van Afrikaans wat reeds sedert Chris Brink se rektorskap (2002-2007) plaasvind sonder dat die US-raad na behore ingelig word.

“Ons moet die maskers afhaal en ophou om die verfoeilike Suid-Afrikaanse kuns van dubbelpraat en dubbeldink te beoefen. As ons nie ‘n helderheid bevorder omtrent wie ons is en waarnatoe ons wil beweeg nie, word ons gedwing tot onaanvaarbare en beskamende kompromieë wat almal onbevredig laat.” Breytenbach vra: “Hoe het dit gebeur dat opgeleide mense kon buig voor die Orwelliaanse newspeak om ‘n woord en ‘n begrip soos transformasie uit te hol … tot die slogan van ‘om wit met swart te vervang’?” Hy verwys dan na die US-bestuur (spesifiek De Villiers) se begeerte om “nuwe Afrikane” of “wêreldburgers” te skep “deur die plaaslike te ontken en prys te gee met ‘n saambeweeg in die stuwing na gelykmaking tot die laagste gemene deler.” “Mens soek nie … teelplase vir polities korrekte kuddes selfbeheptes nie.”

Breytenbach kom die ANC-regering by deur te praat van “‘n pseudoversoening waar gedans moet word na die diktatpype van die onbevoegde populiste aan bewind wat nie eens die bedoeling het om vir die gelag te betaal nie.” “Die staat wat … verswelg in die vraatsug en die deurmekaarideologie van die party wat die staat bestuur oftewel kaal stroop asof dit ‘n houvrou is.” Hy sê: “Dat die regerende party klaaglik misluk in die missie om iets positief te maak, vir ál die landsburgers, uit die konstruk ‘Suid-Afrika’ wat op regverdigheid en menswaardigheid en skeppingsvermoë gebou moes word.” Hy verwys na “daardie leierskorps van onbevoegde kaders wat die land gekaap [het] en die mense mislei in die naam van bevryding.”

Teenoor Afrikaans openbaar Breytenbach ‘n positiewe gesindheid, maar daar is soveel digterlikheid in sy spreekwyse dat sy boodskap nie altyd helder deurkom nie. In “die ellende van die hede” is daar “die bruidskat” [“nié ‘soenoffer’ of ‘slagkoei’ nie”], Afrikaans, “ons inheemse taal”. “Indien Afrikaans as omgangstaal, administratiewe taal, onderrigtaal hier sou verketter word en krimp, gaan dit uiteindelik tot ‘n onvermydelike tot niet maak van ‘n kosbare en geskakeerde instrument van bewuswording lei. Dit sal die delegitimering van Afrikaans meebring, en die mense wie se moedertaal dit is, marginaliseer en beroof van erfgoed uit baie kombuise, en dus van die moontlikheid om hulle potensiaal tot almal se beswil te ontwikkel.” “Om te redeneer dat dit nié die taak van ‘n universiteit is om die voortsetting van ‘n taal se skeppingsmoontlikhede en bruikbaarheid te verseker nie, is onsin.” “Dis duidelik dat die beperkte ruimte wat aan Afrikaanssprekendes gegun word, by die dag kleiner word – omdat die mobilisering van etniese vyandigheid teen Afrikaans die maklikste uitweg is om ‘n gefrustreerde bevolking se aandag af te lei van die werklike oorsake van hulle agterstand.”

Breytenbach verwys na US-dosente “al is party van hulle opgeblase paddas wat in ‘n klein dammetjie probeer kwaak soos seekoeie.” Dit wil-wil vir my lyk asof ek weet wie hy tydens hierdie beeldvorming in gedagte gehad het. Daar is ‘n uitdruklike verwysing na Jonathan Jansen: “Net so ook die laakbare Naziagtige uiting van ‘n viserektor [eintlik rektor] aan ‘n universiteit verder noord wat na onnadenkende pavaan in sy versugting na aandag ‘n boek gepleeg het om te beweer rassisme is in die bloed van die witterige Afrikaners.”

Lovelyn Nwadeyi

Lovelyn Nwadeyi is ‘n doktorale student in politieke wetenskap aan die US. Sy is ‘n Nigeriese uitlander/inkommer wat verlede jaar haar mening oor bv Suid-Afrika, die US en Afrikaans op LitNet (3 September) gelug het. Dit was na aanleiding van ‘n optog wat US-studente saam met soortgelyke elemente van die Universiteit Kaapstad en die Universiteit van Wes-Kaapland gehou het. Sy noem die US ‘n “enclave of systematically privileged whiteness”. Sy skryf van “the untouchable sacred cows of language and its interactions with race and power in Stellenbosch University.” Sy verwyt haarself dat sy haar tyd aan die US aanvanklik gebruik het om te studeer (soos dit hoort) pleks van politieke aktivisme te bedryf. Sy en ander nie-wit studente is deur die rektor (Russel Botman) en ander bestuurslede toegelaat om oor hulle US-ervarings te praat. Tee en koffie en koekies is aan hulle bedien. Maar nou word hierdie dinge deur haar tot griewe getransformeer. Haar hoofgrief teen die US is: “White Afrikaans-ness is the norm.” Later formuleer sy haar hoofgrief as: “white/male/Afrikaans.” “An academic space that facilitates exclusion through language needs to be eliminated.” Oor Afrikaans se geskiedenis skryf sy:”Afrikaans was appropriated [stolen?] from the non-white slaves.” Sy wil hê die US moet by haar aanpas: “Am I against forcing others to learn in Afrikaans? Yes.” Sy dink soos Wim de Villiers: “English is indeed our best compromise in academic spaces to maintain our international standing as graduates.”

In daardie uitbarsting het sy haar by uitnemendheid as ‘n swartmagaktivis bewys. Dit is blykbaar op grond daarvan dat sy genooi is om aan konvokasielede die leviete voor te lees. Waarom nie eerder die voorsitter van die pro-Afrikaanse Adam Tas-vereniging as spreker nooi nie? ‘n Moontlike rede waarom Nwadeyi gevra is, is omdat die paneel sprekers daarmee eensklaps as multikultureel, divers en inklusief reggestel word. Die waarde van wat sy te sê het, word polities korrek oorskat. Sy het haar konvokasietoespraak begin met verwysing na die gebruik van “jy” en “u”. Sy wil hê dat nie-wittes nie ge-jy word nie. Die punt is dat almal deesdae ge-jy word omdat almal in die nuwe Suid-Afrika gelyk verklaar is. Ek hou egter by die gebruik van “u” as aanspreekvorm vir diegene wat ek hoog ag, juis omdat almal nie gelyk is nie.

Haar ideaal is dat die US deel moet wees van die nuwe Suid-Afrika en ook so moet lyk. Sy praat van 52 jaar van apartheid en van “ons lelike geskiedenis”. Klaarblyklik moet sy haar kennis van geskiedenis opknap. Ook oor wat in 1994 gebeur het: “Black South Africans had to give foregiveness in 1994 simply to get a vote.” Twak. In werklikheid verneder sommige blankes hulle sedert 1990/1994 sonder ophou met ‘n verskoningvraery. Die jongste is dat telkens gesê word dat die verskonings nie goed genoeg is nie en daarom onaanvaarbaar is. Het swartes sedert 1994 opgetree asof hulle blankes al iets vergewe het? Hoeveel erkentlikheid en dankbaarheid openbaar swartes vir alles, insluitende die US, wat danksy blankes tot stand gebring en uitgebou is?

Oor Afrikaans sê sy dat dit nie die funksie van die US is om Afrikaans en Afrikanerkultuur te beskerm nie; dat dit dinge is wat sonder die US sal oorleef. Dit is die deuntjie wat anti-Afrikaanse en anti-Afrikaner-elemente graag sing. Soos in haar vorige skrywe het sy dit teen diegene wat pleit vir ‘n Afrikaanse US omdat daar bruin studente met Afrikaans as moedertaal is. Dit is omtrent die enigste punt waarop ek haar gelyk gee. Blankes het die US gestig en uitgebou en daarom behoort Afrikaners die onvervreembare reg te hê om daar in Afrikaans te studeer. Inkommers, daarenteen, het geen reg hoegenaamd om aan te dring op die onderrigtaal van hulle keuse nie. Dan kom sy met die storie van Afrikaansvariëteite, wat die situasie van Afrikaans aan die US verder sal beduiwel. Geen woord word oor Engelsvariëteite gerep nie. Standaardafrikaans is die aangewese en eintlik enigste Afrikaans wat as US-onderrigmedium geskik is, of sy daarvan hou of nie.

Sy matig haar aan om te gelas: “2016 is the year in which white South Africans must listen and take the back seat in conversations about race, power and privilege.” Hoekom? Omdat swartes beter weet? Die reaksie op haar toespraak was oorwegend positief. Sakkie van Sonstraalhoogte skryf: “Dít is mos die soort kwaliteit wat ‘n mens in ‘n president soek!” (Die Burger, 2 deser, p 10). Feitlik net Eikestadnuus (28 Januarie, p 8) het in sy hoofartikel hoogs omsigtig bedenkinge uitgespreek: “‘n Mens wonder onwillekeurig oor een van die sprekers se stelling dat wit Suid-Afrikaners nie werklik besef wat rassisme is nie en nou terug moet staan en ‘vir ‘n slag’ moet luister … om Afrikaans gelyk te stel aan rassisme, en om witwees dan daarmee in verband te bring, is seker ‘n oorvereenvoudiging van die situasie en dalk nie heeltemal so versoenend of aanvarend as wat verwag kan word nie.” Desnieteenstaande was daar selfs by die konvokasiebyeenkoms applous vir haar toespraak en is sy byna tot ondervoorsitster verkies. Baie mense het nie die vermoë om krities te luister na wat gesê word nie. Oor die jongste gebeure swyg Die Burger redaksioneel soos die graf.

Wim de Villiers

Wim de Villiers herhaal in groot mate sy gewone storie. Ek gaan probeer om onnodige herhaling te vermy. Hy noem dat die US teen 2020 50% nie-wit eerstejaars wil hê en dat die nagraadse studente reeds bykans 50% nie-wit is.* Hy gaan dus voort om etnisiteit pleks van akademiese gehalte ‘n deurslaggewende faktor by studentetoelating te maak. “Ons beskou diversiteit as ‘n voorvereiste vir uitnemendheid.” Hier verwys hy sekerlik eerder na politieke as akademiese uitnemendheid. Wat hy eintlik by implikasie valslik wil beweer, is dat die US van weleer, waarvan hy ‘n produk is, nie op akademiese uitnemendheid aanspraak kan maak nie. Hy gaan selfs sover om te beweer dat die huidige US, insluitende sy mediese fakulteit, akademies beter is as wat die US in die vorige eeu was. Die waarheid is egter dat juis daardie mediese kwalifikasie waarna hy verwys, die graad MBChB wat hy in 1983 verwerf het, tans baie minder as voorheen in die buiteland erken word.

[* Nie-witheid is iets wat De Villiers koester. In die weergawe van sy toespraak wat in Die Burger (2 deser, p 11) gepubliseer is, sê hy van sy tyd as student in die jare tagtig: “Destyds was ons so te sê leliewit.” Daar is ‘n snedigheid in daardie “leliewit”. Waarom word swartheid nooit aangedik deur van bv steenkoolswart as teenhanger vir leliewit te praat nie?]

Hy beweer voorts dat die US se missie onder meer gelyke geleenthede vir almal insluit. Dit geld sekerlik nie die blankes, hetsy studente of personeel (bv dosente),* nie, want rasteikens plaas blankes doelbewus in ‘n erg benadeelde posisie, bv by toelating tot MBChB-studie. My persepsie is dat die US in die vorige eeu akademies voortrefliker was as wat die huidige een is en veral die toekomstige een sal wees as voortgegaan word om politieke oorwegings hoër as akademiese norme te ag. De Villiers etiketteer die US van weleer as ‘n “‘volksuniversiteit’. Hierdie idee was duidelik te eng. Dit was ‘n uitsluitende blik na binne, in plaas van ‘n inklusiewe uitreik na buite.” Watter etniese groepe in hierdie proses voordele inboet en watter baat, word deur hom verswyg. Blankes en veral Afrikaners trek ongetwyfeld aan die kortste end. De Villiers kom met die oproep van “Vorentoe!/Forward!” maar dit is ‘n koerskies na ‘n gewaande politieke ANC-hemel en terselfdertyd na die akademiese afgrond.

[* Nie-meriete aanstellings en bevorderings is aan die orde van die dag, want polities gebaseerde rasteikens moet gehaal word. Die soort ondersteuning wat De Villiers hiervoor van sommige dosente kry, is verbasend. Chris Jones, ‘n entrepreneur-teoloog van dieselfde kaliber as André Bartlett, beweer meriete aanstellings beoog “om wit bevoorregting te beskerm” (Netwerk24/Rapport 3 Januarie).]

De Villiers gee voor dat diversiteit die studente aan ‘n verskeidenheid van idees blootstel. Maar dan is dit juis hy wat verpligte indoktrinasiekursusse vir alle studente en alle personeel wil instel sodat hulle transformasie met oorgawe onkrities moet indrink en bedryf. Waarom begin De Villiers nie met ‘n oop gesprek oor transformasie of Afrikaans of Jannie Marais se US-stigtingsvoorwaarde nie? Pleks daarvan propageer hy telkens dogmaties sy eie geykte standpunte, wat glad nie sprekend van ‘n openheid van gees is nie.

Hy beweer dat daar verlede jaar die eerste keer meer Engelse as Afrikaanse studente aan die US was en dat hierdie neiging sekerlik sal voortduur. Ja, sekerlik as voortgegaan word om ten gunste na nie-wittes en teen blankes te diskrimineer. Sy politieke gesindheid blyk uit sy verwysing na Martin Luther King jr se stelling: “The time is always right to do what is right.” King was ‘n toonbeeld van iemand wat gedoen het wat nie reg is nie. Hy was bv versot op drank en buite-egtelike seksuele avonture. Die rede waarom King se naam glad nie in akademiese geledere genoem moet word nie is die onomstootlike feit dat hy plagiaat met sy doktorale proefskrif gepleeg het. Dit is dié akademiese doodsonde by uitnemendheid. Dit sou dus goed wees as De Villiers verwysings na King vermy terwyl hy veronderstel is om ‘n leidende akademiese pos te beklee.

Christo Viljoen

Christo Viljoen was ‘n US-viserektor (1993-1998) wat as voorsitter van die konvokasie dit wys geag het om die stryd om die behoud van Afrikaans buite die openbare oog te hou. Sodanige standpunt is vir my heeltemal onaanvaarbaar omdat daar tydens die rektorskap van sowel Chris Brink (2002-2007) as Russel Botman (2007-2014) die onverkwiklike neiging was om agteraf ter benadeling van Afrikaans te konkel (kyk Pieter Kapp se boek, Maties en Afrikaans, 2013). De Villiers sit hierdie tradisie voort. Dit is waarom sy verengelsingsbeleid uit die bloute op die US-senaat en -raad en die publiek afgekom het. Daardie gekonkel is die maskers waarvan Breytenbach gewag gemaak het.

In sy afskeidstoespraak vertel Viljoen hoe ingerypend die US in ses dekades verander het. Hy spreek geen kritiek uit teen duidelik anti-akademiese neigings nie. Hy ondermyn die Afrikaanssaak deur Engelse elemente uit die US-verlede op te haal. Hy stel vertroue in die ANC-regering en die US-bestuur. In werklikheid was dit die ideale geleentheid om Wim de Villiers se manteldraaiery oor Afrikaans (deur wat hy voor sy aanstelling as rektor belowe het te kontrasteer met wat hy as rektor doen – Praag 28 November) in die openbaar aan die kaak te stel. Viljoen haal Amanda Gouws (kyk hier onder) goedkeurend aan. Hy vra vir ‘n “Kodesa-tipe taalberaad”, asof die vorige Kodesa’s (net) heilsame gevolge gehad het. Gelukkig verwys hy darem uitdruklik na Jan Marais (iets wat Wim de Villiers soos die pes vermy) en bepleit gelyke status vir Afrikaans en Engels. Hy dink ‘n wen-wen uitkoms is moontlik. “Dit is haas tyd om halt te roep vir die taaldebat.” Terwyl Afrikaans se ondergang aan die US daagliks duideliker word, wil hy hê dat die stryd om Afrikaans tot ‘n einde moet kom. Sy toespraak is die versugting van ‘n ou man wat moeg gestry is; bowenal van ‘n ingenieur wat politiek, ideologie, taal en kultuur nie grondig verstaan nie.

Max du Preez

Max du Preez het die vermoë om my grenseloos te irriteer met sy moedswillige dwarsheid. In een van sy rubrieke (Die Burger, 30 Januarie, p 11) word die US-konvokasievergadering hiervoor ingespan. Hy verskuif die klem van Afrikaans na “hoe wit mense en Afrikaners hul rol in ons snelveranderende samelewing moet verstaan.” Hy haal uit Breyten Breytenbach se voordrag aan waar die spreker toegeeflik teenoor ons huidige situasie is; nie waar Breytenbach bv pro-Afrikaans of anti-US-bestuur is nie. Heel voorspelbaar wil Du Preez eerder Nwadeyi se voorbarige uitlatings ophemel en invryf.

Wat Du Preez vir beklemtoning uitsonder, is Nwadeyi se aanstootlike oproep dat blankes “moet luister en terugstaan.” Swartes is glo in 1994 verplig om te vergewe. “As swart Suid-Afrikaners in 2016 met dié mantra moet voortgaan, sal dit met deernis en aktiewe vorme van herverdeling beloon moet word.” Dus, blankes moet met hulle eiendom vergiffenis by swartes koop. Du Preez skryf waaragtig: “Dit klink nie onredelik nie” [!]. Daar is glo “kollektiewe pyn” by swartes. Du Preez onderskryf Nwadeyi se oordrewe mening dat apartheid en kolonisering (dinge waarvan sy geen eerstehandse ervaring het nie) swartes “ontmenslik” het en dat hulle nou hulle “menslikheid” terugeis. Swartes begeer afsluiting/”closure” en dit kan van blanke kant met (verpligte) aalmoese bewerkstellig word.

Nwadeyi glo “wit mense … moet nou in die agterste gestoeltes gaan sit en eerder luister; hulle moet proaktief meegevoel en begrip vir die swart meerderheid toon; hulle moet hul welvaart begin [!] deel.” Dit alles vreet Du Preez vir soetkoek op. Nwadeyi se voorbarige voorskrifte is klaarblyklik nie op hom van toepassing nie. Blankes moet hulle bekke hou, maar Du Preez kan en sal voortgaan om soos gebruiklik lawaai teen bv Afrikaners en Afrikaans te maak. By woongebiede is die situasie soortgelyk: Du Preez hiet en gebied dat wittes tussen swartes moet gaan bly, maar Du Preez mag maar in Riebeeck-Kasteel woon. Hy hoef nie na Khayelitsha te trek nie. Hy is verlig genoeg. Hy hoef niks meer te bewys nie.

Jan Gerber

Dit is moeilik om te glo, maar op dieselfde bladsy as Du Preez se genoemde rubriek is daar ‘n selfs onverkwikliker standpunt; dié van Jan Gerber, “‘n parlementêre verslaggewer van Media24” (Die Burger, 30 Januarie, p 11). Hy noem dat Blade Nzimande magtiging in wetgewing verlang om ‘n universiteit se taalbeleid te bepaal. Dit sal glo in oorleg met universiteitsrade gedoen word. Dit kom seker daarop neer dat die minister aan die rade sê wat hy wil/gaan doen en dan doen hy dit, of hulle daarmee akkoord gaan of nie. Dit is nog ‘n voorbeeld van die ANC-regering se berugte sentralisering van mag, wat so kenmerkend van kommunistiese bewinde is. Bygesê, geen plaaslike universiteit het al uitgemunt in sy aandrang op outonomie nie; allermins die De Villiers-US.

Dan kom Gerber met sy bedenklike standpunt. “Die pas waarmee die universiteite in dié tydperk [sedert 1994] verander het om die volle Suid-Afrikaanse samelewing te weerspieël is bloot te stadig.” Daar moet vinniger “vorentoe” beweeg word, soos De Villiers wil hê. Hier dink Gerber klaarblyklik aan die eens Afrikaanse universiteite, wat in werklikheid ingrypender as die ander universiteite getransformeer het. Die tradisioneel swart universiteite het nie naasteby sulke radikale veranderings ondergaan nie. Gerber se insig is dat daar geen weerstand teen ANC-druk mag wees nie: “En dan is daar gereeld pogings deur drukgroepe om te verseker dat dinge voortgaan asof dit 1964 is.” Dit is ‘n gemene, lae hou, afkomstig van ‘n jong blanke outjie.

“Die Universiteit van die Vrystaat [UV] het verlede jaar met sy nuwe taalbeleid waarskynlik genoeg gedoen om erge regeringsbemoeienis te vermy, en dalk die Noordwes-Universiteit [NWU] se Potchefstroom-kampus ook.” Ja, want die UV het ‘n “swart” rektor en van vanjaar af is dit eentalig Engels. En die NWU het ‘n egte swart rektor gekry, wat die Potchefstroom-kampus so vinnig moontlik soos die res van die NWU wil verswart en verengels. Al drie die NWU-kampusse gaan verplig word om dieselfde “institusionele kultuur” te hê.

“Maar nadat Stellenbosch se taalbeleid, wat inklusiwiteit sou bevorder [De Villiers se ideaal van Engels as primêre onderrigtaal], laat verlede jaar gefnuik is [toe die US-raad die (teoreties) gelyke status van Afrikaans en Engels herbevestig het], vrees ek [Jan Gerber] dat hy hom kan bevind in ‘n situasie waar die regering gaan sê: ‘Goed, as jy nie gaan verander nie, gaan ek dit vír jou doen’.” Hoe behoort hierop gereageer te word, volgens die Afrikaanse joernalis, Jan Gerber? “‘n Mens kan nie teen die toekoms baklei nie.” Dus, enigeen wat aan verset gedink het, moet gaan lê en berus. “Dit is verkieslik dat die universiteite … self verander, eerder as wat die regering dit vír hulle doen.” Dit gaan hier by uitstek om die transformasie van die eens Afrikaanse universiteite. Gerber beveel per slot van sake aan dat ‘n universiteit (soos die US) nie net alle opdragte van die ANC-regering sonder meer moet uitvoer nie. Nee, universiteite moet proaktief wees en sommer ANC-besluite vooruitloop. Teen die tyd dat kameraad Nzimande gelas dat die US eentalig Engels moet wees, moet Wim de Villiers trots kan sê: Dit is reeds gedoen (al weet die US-raad dit nog nie). Ons het die amptelike taalbeleid stil-stil (met selfs Christo Viljoen se seën) gerysmier.

Swanesang

Dit is my oortuiging dat die swanesang van Afrikaans aan die US reeds aangehef is. Hiervoor is daar talle redes.

  • ANC-regering: Die ANC-regering is Afrikaans vyandig gesind. Dit geld in uiterste mate die kommunis-deurdrenkte departement hoër onderswys. Die era van Afrikaanssprekende kommuniste (bv Edward/Eddie Roux en Bram Fischer) is lankal verby. Indien nodig, sal Afrikaans as universiteitstaal deur wetgewing vernietig word.
  • Studentekorps: Die etniese samestelling van die US-studentekorps word al hoe meer nie-blank weens ‘n politiek-geïnspireerde kwotastelsel, wat blanke studente, insluitende Afrikaanssprekendes, progressief uitsluit. Die aanvraag vir Engels as onderrigmedium neem dus toe, terwyl die aanvraag vir onderrig in Afrikaans afneem. Die situasie word vererger deur bruin Afrikaanssprekende studente wat veral na hulle eerste studiejaar verkies om Engels te probeer wees. Sover ek weet, het daar nie van ‘n enkele bruine (binne of buite die US) beswaar teen De Villiers se voorgestelde verengelsing opgeklink nie.
  • US-konvokasie: Namate al hoe meer nie-wittes aan die US afstudeer, sal die samestelling van die konvokasie en sy uitvoerende komitee progressief ontwit word. Die US-raadsverteenwoordigers wat deur die konvokasie benoem word, sal dus al hoe meer anti-Afrikaans gesind wees. Michael le Cordeur is pas tot ‘n lid van die konvokasie se uitvoerende komitee verkies terwyl dit bekend is dat hy De Villiers se verengelsingsbeleid steun.* Sonja Loots is nou ook ‘n lid van die uitvoerende komitee terwyl sy ‘n uiters laat bekeerling tot die stryd om Afrikaans is. In vergelyking met vorige uitvoerende komitees is dit moeilik om dieselfde vertroue in die huidige komitee te hê.

[* Le Cordeur se standpunt is heeltemal strydig met dié van Jan Marais en Het Jan Marais Nationale Fonds (HJMNF). Desnieteenstaande is Le Cordeur ‘n trustee van hierdie fonds. Ek het by twee geleenthede aan die HJMNF geskryf en die aandag op hierdie anomalie gevestig. Daar was geen reaksie hoegenaamd nie; selfs nie beleefdheidshalwe ‘n ontvangserkenning nie. ‘n Mens sou dink dat die HJMNF steun vir, tewens enige gesonde belangstelling in, Jan Marais se nalatenskap sou verwelkom. As kampvegter vir Afrikaans ervaar ek die ongeërgdheid van die HJMNF as uiters ontmoedigend.]

  • US-raad: Die US-raad staan op ‘n piesangskil. Verlede jaar, in die De Villiers-era, is heeltemal onnodig en dwaas toegelaat dat die minister van hoër onderwys meer verteenwoordigers in die raad benoem. Terselfdertyd sal vorentoe al hoe minder pro-Afrikaansgesindheid by die konvokasieverteenwoordigers in die raad aangetref word. ‘n Vorige raadslid, Hermann Giliomee, noem dat dit tot ongeveer 2006 nog moontlik was om meerderheidsteun in die raad te kry vir ‘n Afrikaanstalige US wat meertaligheid bevorder. Sedertdien het dit onmoontlik geword (Eikestadnuus, 21 Januarie, p 10); dus, die meerderheidsteun hel al hoe meer oor na Engels. Die gelyke status van Afrikaans en Engels is einde verlede jaar skynbaar deur die US-raad bevestig. In werklikheid geld dit hoogstens voorgraadse onderrig, want nagraadse onderrig word meesal in Engels aangebied. Die afskaling van Afrikaans is vererger deur die raadsbesluit dat bv koshuise self oor hulle taalgebruik kan besluit, wat die deur vir Engelse eentaligheid geopen het (Praag 5 Desember). In ‘n brief kla Ontstelde Ouer dat sy “erg ontsteld [is] oor die uitsluitlike gebruik van Engels by die verwelkoming van eerstejaarstudente” van ‘n US-dameskoshuis (Eikestadnuus, 28 Januarie, p 8). Sal die US-raad of die rektor hierdie saak regstel? Natuurlik nie, want dit is in ooreenstemming met die amptelike, raadsgoedgekeurde taalbeleid.
  • US-dosente: Die uitgesproke beleid, wat met oorgawe toegepas word, is dat die dosentekorps so vinnig moontlik ontwit moet word. Vermoë om in Afrikaans se doseer word, danksy Russel Botman se bemoeienis, glad nie meer vereis nie. Al hoe minder dosente is Afrikaans magtig en al hoe meer verkies om Engels te probeer wees. Selfs dié wat onmiskenbaar Afrikaans is en ‘n beperkter vermoë in Engels het, verkies in baie gevalle eentalig Engelse klasse, bv omdat dit kruipwaarde by die ANC en die rektor het, dus polities korrek is, en veral omdat dit dosente se lesingdrag verminder. Die ANC het as immorele beleid dat owerheidsubsidie net vir een onderrigtaal toegeken word. Die ANC se voorkeur- (en al hoe meer verpligte) taal is Engels.
  • US-studenteraad: Die voorsitter van die studenteraad is swart en in hierdie raad is die gesindheid oorwegend pro-Engels. Wim de Villiers se verengelsingbeleid word openlik en sterk deur hierdie raad gesteun, by monde van sy voorsitter en veral sy Engelssprekende woordvoerder, James de Villiers. Sterk kritiek word bv in eentalige Engelse persverklarings teen die konvokasie en die samestelling van sy uitvoerende komitee uitgespreek (US-konvokasielid se brief, Die Burger, 2 deser, p 10).
  • US-bestuur: Die kern van die probleem van die voortbestaan van Afrikaans aan die US is tans veral sy hoofuitvoerende beampte, die rektor, Wim de Villiers. Sy uitgesproke beleid is dat die US moet verengels; bv dat Engels die primêre onderrigtaal moet wees. Hy het hom nog nooit daartoe verbind (soos Jonathan Jansen se holle belofte in sy intreerede) dat hy sal sorg dat Afrikaans in sy dienstermyn as onderrigtaal behoue bly nie. Dit is waarom hy ook nie sy historiese en morele verantwoordelikheid aanspreek oor Jan Marais se stigtingsvoorwaarde nie. Die US-raad doen dit ook nie. Weens sy verknogtheid aan Engels sal De Villiers nie studente aanmoedig om hulle skripsies, magisterverhandelings en doktorale proefskrifte in Afrikaans te skryf nie. Nog minder sal hy by dosente aanbeveel dat hulle hulle professorale intreeredes in Afrikaans lewer. Dit is vir my baie duidelik dat Afrikaans en De Villiers nie saam aan die US kan floreer nie. Dit is óf Afrikaans óf De Villiers.

Maar De Villiers weet dat die meerderheid in die US-raad moontlik nie so sterk oor Afrikaans voel dat ‘n besluit om van hom ontslae te raak, deurgevoer sal word nie. In die uitvoertende komitee van die US-raad is De Villiers ‘n bietjie kortgevat oor sy opportunistiese aankondiging dat Engels die primêre US-taal gaan word. Maar daar was nog geen skerp kritiek teen hom op die kampus of daarbuite nie; allermins in Media24-koerante. Daarom gaan De Villiers eintlik grootliks ongesteurd voort met die verengelsing van die US. Hierin word hy deur al hoe meer dosente gesteun en ook deur ‘n groepie militante studente teen wie hy nie dissiplinêr optree nie. Die rektor (met die ondersteuning van die res van die US-bestuur), sommige dosente en sommige studente vorm ‘n onheilige drie-eenheid ten koste van Afrikaans. Die klimaat wat reeds geskep is, is dat Engels as onderrigtaal gewens en Afrikaans ongewens is. Sodra ‘n dosent Afrikaans in die klas praat, bevind hy hom in ‘n omstrede situasie. Dit is nie die geval met die koloniale en ANC-gesalfde Engels nie.

Jongste verwikkelinge

Pieter Kapp toon in sy boek, Maties en Afrikaans (2013), aan dat Amanda Gouws haar reeds jare lank teen ‘n Afrikaanse US verset. Tans pas sy (dalk) haar eie taalbeleid toe: Sy vind uit hoeveel studente in haar klas Engels en hoeveel Afrikaans verkies en dan bied sy haar lesing blykbaar in daardie taalverhouding aan (Die Burger, 1 Desember, p 12). Dit is strydig met die raadsgoedgekeurde amptelike taalbeleid, maar sy weet dat die pro-Engelse US-rektor nie teen haar sal optree nie. Wolf word immers toegelaat om skaapwagter te wees. Die hele taalsituasie aan die US word tans in navolging van De Villiers eentalig ten gunste van Engels gerysmier. Twee fakulteite, ingenieurswese en regte, het reeds besluit om onderrig eerder in Engels as Afrikaans aan te bied (Die Burger, 1 deser, p 4).

Anton van Niekerk praat hierdie miskenning van raadsbesluite goed. Aan diegene wat wil hê dat die US “Afrikaans word” (dus, die US is nie meer Afrikaans nie), vra hy: “Gaan ons ‘n polisiebeampte in elke klas sien wat streng gaan kontroleer of daar Afrikaans gepraat word?” (Die Burger, 3 deser, p 8). Van Niekerk weet dat baie polisiebeamptes deesdae net so min Afrikaans (wil) verstaan as sommige van die US-dosente en -studente. Hy weet ook dat dit nie die polisie se plig is om US-raadsbesluite ten uitvoer te bring nie. Dít is die plig van die rektor, viserektore, dekane en departementshoofde. Is Van Niekerk bloot moedswillig of is hy oorryp vir aftrede? Daar is geen akademies-wetenskaplike heil in ‘n filosoof wat só redeneer nie.

Dan vra Van Niekerk of diegene wat vir Afrikaans aan die US in die bres tree “besef watter enorme skade hulle die Afrikaanse taal aandoen deur te probeer om met dominansie en afdreiging mense te dwing om Afrikaans te praat aan ‘n universiteit waarvan die minderheid studente Afrikaanssprekend is en waarvan die meeste studente nie in Afrikaans in die klaskamer belangstel nie?” Geen student word gedwing om Afrikaans te praat nie. Dit gaan om die behoud van Afrikaans as onderrigtaal. Juis daarom behoort (alle) dosente Afrikaans magtig te wees of te word. Engelse dominansie is vir Van Niekerk aanvaarbaar. Sodanige dominansie doen die aansien van Engels, anders as Afrikaans, blykbaar geen skade aan nie.

Dit is De Villiers wat beweer die meerderheid studente is Engelssprekend. Chris Brink het destyds dieselfde laai uitgehaal deur te beweer dat hy tog so baie Engels op die kampus hoor. Albei neem waar waaraan hulle voorkeur gee. Onder daardie Engelsprekende meerderheid tel baie (bruin) Afrikaanssprekendes wat voorgee om Engels te probeer wees. Die (oorgrote) meerderheid studente sal in werklikheid gee (groot) probleme hê as onderrig deur die medium van Afrikaans geskied nie. Verengelsing is ‘n politieke spel wat ter benadeling van Afrikaans gespeel word. Van Niekerk doen reeds jare lank aktief hieraan mee. Hy bou sy beeld as oorverligte (gewetenloos) ten koste van Afrikaans uit.

Jan Heunis vertolk die taalsituasie aan die US soos ek, dus dat klasse veral van vanjaar af in groot mate uitsluitlik in Engels aangebied word. Dit geskied met die seën en selfs aanmoediging van die US-bestuur en in weerwil van die US-raadsbesluit van 30 November. Heunis skryf dat Van Niekerk hom skuldig maak aan “‘n wanvoorstelling. Wat aan die orde is, is die toepassing van die taalbeleid en gelyke beregtiging tussen Afrikaans en Engels as die primêre tale van onderrig” (Die Burger, 4 deser, p 14). Ek dink dit sal vir De Villiers ‘n verleentheid wees as hy die rektor moet wees van die enigste universiteit wat aan Afrikaans reg laat geskied.

Die voorsitter van die US-raad, George Steyn, en die ondervoorsitter, PW van der Walt, het met De Villiers en die viserektor vir onderrig, Arnold Schoonwinkel, vergader en daarop aangedring dat die raadsbesluite oor taal uitgevoer moet word. “Bestuur het ons verseker dat hierdie kwessie tans hul dringende aandag geniet” (US-webwerf 3 deser; Die Burger, 4 deser, p 6). Ek mis ‘n ondubbelsinnige onderneming van De Villiers dat hy hom streng aan raadsbesluite onderwerp en hulle na die beste van sy vermoë uitvoer.

Die Afrikaanse Taalraad het ‘n nuwe hoofuitvoerende beampte in die persoon van Conrad Steenkamp. Vir die eerste keer is dit ‘n voltydse betrekking. Dit lyk asof daar nou doeltreffender funksionering sal wees. Steenkamp het sy kommer uitgespreek oor die “onbestendige toepassing” van die US se amptelike taalbeleid (Die Burger, 4 deser, p 6). “Hoe moet belanghebbendes die US-bestuur se onbestendigheid en stilswye oor kritieke beleidskwessies verstaan?” Byvoorbeeld, absolute stilswye oor Jan Marais se US-stigtingsvoorwaarde.

Dit is Afrikaanssprekende blankes (De Villiers, Van Niekerk, Gouws, Liebenberg, AJ van der Walt, ens), potensieel Afrikaners maar eintlik hanskakies, wat die leiding in die vernietiging van Afrikaans neem. Aan die chaotiese taalsituasie aan die US is daar blykbaar geen keer nie. Daarom sê ek: Ons beleef die swanesang van Afrikaans aan die US. Dit is nie ‘n voorspelling nie. Dit is ‘n (geldige) waarneming.

Nuwe boikotplan om sukkelende organisasie te help

AfriForum Jeug wil soos die EFF ‘n boikot uitroep, maar Afrikaanse studente gaan die gelag betaal.

Die organisasie het ‘n beroep gedoen op alle studente wat in Afrikaans onderrig word of onderrig wil word, om tot Junie vanjaar geen klasgelde te betaal nie.

Woordvoerder, Ian Cameron, sê ‘n vyfpuntplan, wat deel is van die organisasie se RedAfrikaans-veldtog, is vandag bekend gemaak. Hy sê die veldtog is daar om studente bewus te maak en aan te moedig om op hul regte te staan.

Die plan behels onder meer die uitbreiding van AfriForum se takke by universiteite wat tans min aftrek kry.

Cameron sê studente gaan ook gemobiliseer word “sonder dat konflik aangemoedig word”. As Afrikaanssprekende studente geïntimideer word moet hulle weet dié organisasie is daar om hulle te ondersteun.

“Dit volgens ons is nie aanvaarbaar nie. Ons het ‘n reg soos enige ander student om in ons moedertaal te studeer.”

Hy sê die EFF se dreigemente dat daar met Afrikaans weggedoen gaan word by universiteite omdat Engelse-klasse nie op standaard is nie, is nie logies nie. “Ons is hier om te bly en daarom is die vyfpuntplan bekendgemaak.”

Afriforum, wat deel is van Solidariteit, het hul eie akademiese instelling by name Akademia. Hulle hoop kennelik dat die boikotplan hul eie onderneming sal aanhelp.

Vir studente is dit ‘n risiko omdat die bestaande universiteite hulle eenvoudig sal uitskop en hulle sodoende hul studies sal moet verleng.

Akademie bekommerd oor outonomie van universiteite

Die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns het sy bedenkinge uitgespreek oor die voor­gestelde Wysigingswet op Hoër Onderwys.

Die wet sal beteken dat universiteite se vryheid om hulle eie taalbeleid te bepaal, ingeperk kan word.

Die Akademie sê dit maak inbreuk op die outonomie van tersiêre instellings in Suid-Afrika.

Die Akademie het ook die departement se deskundigheid en bevoegdheid om te bepaal wat die spesifieke taalomstandighede van ‘n instelling is, in twyfel getrek.

Hulle sê die gevaar bestaan dat magspolitieke oorwegings by die bepaling van taal­beleid ‘n rol sal speel.

Universiteite gaan sedert verlede jaar gebuk onder voortslepende swart oproer wat ondermeer ook taal insluit.

By die Universiteit van Stellenbosch het swart studente beswaar gemaak teen Afrikaans. Swart studente beweer hulle word “uitgesluit” deur taal.

Intussen verskyn 43 studente van die Kaapse Skiereiland Universiteit van Tegnologie vandag in die landdroshof in Bellville op aanklagte van openbare geweld.

Die aanklagte hou verband met die Fees Must Fall-betogings verlede jaar. Tydens hulle vorige hofverskyning is borgtog van drieduisend rand elk aan hulle toegestaan.

Hulle is ook verbied om personeel en getuies te intimideer.

Die universiteit het vanjaar heropen sonder enige voorvalle en studente het die eksamens afgelê wat verlede jaar uitgestel is.

Nathi Mthethwa ‘ontbind’ PANSAT ná jare se ondoeltreffendheid

Die ANC-SAKP-minister van kultuur, Nathi Mthethwa het aangekondig dat hy PANSAT summier ontbind. Dié taalwaghond wat deur die grondwet geskep is, die Pan-Suid-Afrikaanse Taalraad, is veronderstel om daarop te let dat taalgelykheid in Suid-Afrika geskied. Dit is egter ‘n tandelose waghond want in baie jare het daar geen geluid uit PANSAT gekom terwyl die land sienderoë verengels is nie.

Volgens Lisa Combrinck, woordvoerder van die departement, het “die minister opgetree kragtens artikel 5(5A) van die Pan-Suid-Afrikaanse Taalraadwet nr. 59 van 1995 wat hom toelaat om die raad op redelike gronde te ontbind.”

Volgens Mthethwa was daar “geen gemeenskaplike begrip tussen die departement (van kuns en kultuur) en die raad betreffende wat die strategiese rol die raad behoort te wees nie”.

“Ek het die raad van PANSAT met onmiddellike ingang ontbind. Die ontwikkeling van ons tale en die bevordering van veeltaligheid in Suid-Afrika moet versnel word. Die jaar 2016 moet tasbare resultate oplewer. Kom ons begin van meet af aan en tree beslissend op in sake die uitdagings wat PANSAT raak,” sê Mthethwa.

Met die samewerking van die Nasionale Tesourie het Mthethwa die Raad op Nasionale Erfenisraad as die rekenkundige gesag vir PANSAT aangestel om te verseker dat die ontwikkeling van ‘n “omkeerstrategie” geskied en dat dit sonder versuim ingestel word.

Verder stappe sal glo in die loop van die jaar geneem word om PANSAT te “stabiliseer”.

PANSAT was een van die “speelgoedtelefone” wat ná 1994 ingestel is om die indruk te wek dat daar gewaak sal word oor billike behandeling vir Afrikaans, ‘n taal waarteen sowel die ANC as die SAKP histories baie vyandig staan. Mnr. FW de Klerk het dit insgelyks voorgehou as voldoende om die status van Afrikaans te beskerm, maar PANSAT het nog nooit enige stappe teen Engels-eentaligheid in die land geneem nie.

Volgens dr. Dan Roodt van PRAAG, “verteenwoordig PANSAT ‘n jammerlike mislukking, ook van die Suid-Afrikaanse grondwet waarvan die taalbepalings glad nie eerbiedig word nie.” Hy het ook “die reste van die ou Broederbond en NP vir dié stand van sake” geblameer. “Ek sien die stigting van organisasies soos die Afrikaanse Taalraad as niks minder as die voortsetting van die geploeter rondom taal en die status van Afrikaans nie. PANSAT kon veeltaligheid verseker het indien die wil daartoe bestaan het. Nou sal ons self moet verseker dat Afrikaans oorleef, sónder PANSAT en sónder die grondwet wat eintlik ‘n klug geword het. Wat taal betref, verkeer ons reeds in ‘n diktatuur, tans die enigste Engelstalige diktatuur ter wêreld,” het hy gesê.

 

Dan Roodt: PRAAG se doelwitte vir 2016

Hier aan die begin van die skrikkeljaar 2016 is dit waarskynlik ‘n goeie idee om te besin oor wat ons bereik het en nog steeds moet bereik. PRAAG, die Pro-Afrikaanse Aksiegroep, is in 2000 gestig en is dus letterlik ‘n “millenniumbeweging”.

Wat is PRAAG? In ‘n neutedop is dit vier dinge: ‘n dinkskrum, ‘n versets- of protesbeweging, ‘n lede-organisasie en ‘n uitgewery. Laat ek elkeen om die beurt behandel wat welslae betref, waarna ek ons volgende doelwitte insgelyks sal stel.

Dinkskrum

As dinkskrum (Eng. “think tank”) het PRAAG eintlik skouspelagtige suksesse behaal. In die negentigerjare het sowel die ou NP as die ANC-SAKP besluit dat “nasiebou” die enkele belangrikste sosiopolitieke doelwit in Suid-Afrika is. Engels sou die taal van “nasiebou” wees en daarom moes Afrikaans en die Afrikaner verdwyn. Die gedagte van ‘n hernieude Afrikaanse taalstryd en die vernuwing van die Afrikaneridentiteit het vanuit die staanspoor hewige teenkanting, veral uit die geledere van Naspers, ontlok.

Ook die DA is tot nasiebou en die “oplossing” van die Afrikaner binne ‘n “verenigde” Engelstalige “nasie” verbind. Daarom het ons die term “ANC Lite” geformuleer om die begripmatige verwantskap van die DA en die ANC-SAKP uit te druk. Hierdie term het stadigaan inslag gevind en word vandag selfs in die Naspersmedia gebruik. Hoewel die DA steeds steun by die stembus van Afrikaners geniet, is hul nasieboubegrip doeltreffend afgetakel en bespotlik gemaak.

Oor die afgelope anderhalf dekade het ons voortdurend die taalkwessie in die openbare gesprek ingedra sodat Afrikaans en die posisie van die taal vandag een van die ANC-SAKP-bewind se grootste kopsere geword het. Ander organisasies soos Solidariteit en Afriforum het ons hierin gevolg en daar is selfs nuwe verenigings soos die Afrikaanse Taalraad onder prof. Wannie Carstens gestig in ‘n poging om ‘n “beheerde opposisie” tot stand te bring en ons invloed te neutraliseer. Dit was egter ‘n mislukking en die ATR en soortgelyke instellings beskik oor min of geen geloofwaardigheid sover dit die bevordering en handhawing van Afrikaans betref nie.

Die derde groot idee wat ons as dinkskrum verdedig het, was die Westersheid of Europeesheid van die Afrikaner. Tesame met die smeltkroesgedagte van ons vyande, dat ons as volk moes verdwyn en geassimileer word – wat eintlik ‘n vorm van volksmoord is – het hulle die ideologie verkondig dat Afrikaans ‘n “kreoolse taal is” en dat alle Afrikaners eintlik kleurlinge of “kleurlinge-in-wording” is. Leopold Scholtz van Die Burger het dié dogma onomwonde in Die Burger verkondig toe hy gesê het: “Afrikaners en bruinmense moet versmelt.” Hiermee sou ons van ons wortels in Noord-Europa afgesny word sodat ons as ‘n mindere “bastergroep” – want wat is dit anders? – in Suid-Afrika sonder politieke of kulturele regte oorheers sou kon word. Om die teenoorgestelde te argumenteer, dat ons van Europese afkoms is en steeds tot die versameling Westerse volkere behoort, sou kwansuis “rassisties” wees.

Dink daaraan: om te sê dat ons van Nederlanders, Duitsers en Franse Hugenote afstam, is “rassisties”! Nietemin is dit die dogma waarteen ons as dinkskrum te staan gekom het. Vanjaar gaan PRAAG aan twee pro-Westerse kongresse in die buiteland deelneem waar dit as byna vanselfsprekend aanvaar word dat Afrikaners wel en nog steeds ‘n Westerse volk verteenwoordig. Wat die buiteland betref, het ons vir seker daarin geslaag om vriend en vyand te oortuig dat ons geen mindere groepie “kreole” is nie, maar ‘n kleiner Westerse volk wat oor dieselfde bestaansreg as enige ander beskik. Binnelands gaan dit egter nog broekskeur en heers daar uiteraard ‘n groot verwarring by mense soos wat die huidige stelsel uitrafel.

In die vroeë negentigerjare is die ANC-SAKP, wat deur vele moondhede – onder andere die VSA – as ‘n doodgewone terroriste-organisasie gesien is, in Suid-Afrika gerehabiliteer en as “enigste verteenwoordiger van die SA swartman” voorgestel. Vergete was die stedelike terreur, halssnoermoorde en ander vergrype van die ANC-SAKP. Hierteen het ons voortdurend geargumenteer, asook die ware feite gepubliseer sodat die “engelagtige” ANC-SAKP vandag toenemend gesien word vir wat hy is.

Versets- of protesbeweging

Vandat ons reeds vroeg in 2000 betogings en versoekskrifte rondom Afrikaans gehou het, het ons allerlei aksies gevoer. Net verlede jaar het ons beswaar gemaak teen die vandalisering van Oom Paul en ander Afrikanerstandbeelde, onder andere deur ‘n klag by UNESCO in Parys aanhangig te maak. Intussen weier die departement van omgewingsake om ons in Afrikaans te antwoord en alvorens dié internasionale klag kan voortgaan, sal ons eers die reg om in Afrikaans met die ANC-SAKP-bewind te kommunikeer, moet afdwing.

Weens die algemene apatie en willoosheid onder die Afrikanerbevolking, was ons pogings om ‘n breë versetsbeweging te vestig egter minder suksesvol. Anders as in Frankryk of selfs Engeland en Duitsland, is betogings nie eintlik “deel van Afrikanerkultuur” nie. Omdat swartes daagliks oor allerlei kwessies betoog, word dit moontlik as “swart gedrag” ervaar en is daarom nog minder gewild.

Deur strategiese petisies – soos oor die taalmedium van die Universiteit van Stellenbosch – en ander minder openbare optrede, slaag ons egter steeds daarin om ons stem te laat hoor.

Lede-organisasie

Die mees suksesvolle Afrikaanse lede-organisasies wat tienduisende lede werf, geniet die steun van die hoofstroommedia soos Naspers en die SAUK. Slegs die ATKV en die Soliforum-groep kon die afgelope jare daarin slaag om ‘n groot aantal betalende lede te werf. Hoewel ons dankbaar is vir almal wat ons al jare lank getrou ondersteun, sou ons veel meer kon gedoen het indien ons oor ‘n groter ledebasis beskik het. Die hoop beskaam nie dat dit in die nabye toekoms mag verander soos wat mense besef watter sleutelrol ons in die oorlewing van die Afrikanervolk en Afrikaans speel nie.

Die sogenaamde “groot kultuurorganisasies” speel die rol van ‘n “beheerde opposisie” en daarom word hulle deur die SAUK en ander media wat direk deur die ANC-SAKP beheer word, vorentoe gestoot ten einde die werklike pro-Afrikaanse groeperings soos ons onskadelik te stel. Ons het egter grotendeeels daarin geslaag om, enersyds, nie binne die “beheerde opposisie” gekoöpteer te word nie en, andersyds, om sonder die steun van die ANC-SAKP-gesinde hoofstroommedia ons steun en invloed aansienlik – ook via die sosiale media – uit te brei.

Uitgewery

PRAAG publiseer elke dag twee aanlynkoerante, praag.co.za in Afrikaans (ons hooffokus) en praag.org in Engels (vir buitelandse lesers) met nuus en menings. Daarbenewens gee ons boeke, beide fiksie en nie-fiksie, uit.

Daar is min webblaaie en uitgewerye wat sestien jaar lank oorleef. Nietemin het ons dit reggekry omdat ons oor ‘n baie samehangende pro-Afrikaanse (en pro-Afrikaner-) redaksionale beleid beskik. Wat ons boeke betref, dra ons uniek by tot die Afrikaanse geesteswêreld met idees en voorstellings wat verrykend, prikkelend en selfs uitdagend is.

Binnekort sal praag.co.za oor 19 000 Afrikaanse artikels beskik en 6 000 op praag.org, wat ‘n totaal van 25 000 uitmaak.

Sonder ons aanlynteenwoordigheid en boeke wat in die meeste boekwinkels dwarsdeur die land beskikbaar is, sou ons nie soveel welslae as dinkskrum en meningsvormer kon behaal nie.

Meer as dit: PRAAG is besig om ‘n groot bydrae tot die vernuwing van die Afrikaneridentiteit in dié nuwe millennium te lewer. Dit is broodnodig, want ons is vandag ‘n verstrooide volk wat regoor die aardbol woon en dikwels net via die internet met mekaar verbind word. Selfs binne Suid-Afrika het ons nie meer soos voorheen ‘n Afrikaanse gemeenskapslewe waar ons ons taal en kultuur kan uitleef nie. Nee, die vyandige owerheid beskou ons as ongewenstes wat hy na willekeur mag hiet en gebied en waarvan hy die identiteit moet aftakel.

Nou, meer as ooit het ons u steun nodig.

In 2016 wil ons die volgende doelwitte bereik.

As dinkskrum wil ons voortgaan om deel te neem aan die internasionale gesprek met Europeërs en Amerikaners om hulle op die belang van Suid-Afrika as strategiese onderdeel van die Westerse beskawing attent te maak. Ons het bepaalde lande met meer regse regerings geïdentifiseer met wie ons konstant in verbinding wil bly. Moontlik ontvang Afrikaners steun vanuit die buiteland; dis nie iets waarop ons kan reken nie, maar ons moet aanhou om ons saak op ‘n intelligente en uitgesproke manier te stel, sonder die politieke korrektheid van ‘n ATKV, ‘n Soliforum of ‘n ATR.

Dan wil ons voortbou op ons geslaagde aftakeling van die heersende ideologie en dogmas, en hulle verder met argumente en slagspreuke beveg. Witskuld, Afrikanerondergeskiktheid, die voorrang wat Engels op alle gebiede moet geniet, dít alles is in ons visier. Op die duur moet die legitimiteit van die ANC-SAKP-bewind, asook die ‘94-oorgawe as sodanig, in die gedrang kom. Deur middel van artikels en boeke konstrueer ons die teenargument en -diskoers.

As versetsbeweging moet ons vanjaar meer sigbare weerstand begin bied, sonder om die wet te oortree. Baniere en slagspreuke moet op openbare plekke sigbaar raak. Ons kan heelwat leer by die patriotiese versetsbeweging wat tans in Wes-Europa aan die gang is, veral die jongmense wat op verbeeldingryke maniere betoog en bewusmaak.

Wat hofsake betref, gaan ons vanjaar een of meer strategiese hofsake oor Afrikaans voer. Die onhoudbare toestand waar die grondwet kastig “elf amptelike tale” voorhou, maar net een gebruikstaal in die staatsdiens, die howe en elders gebruik, moet op die spits gedryf word. PRAAG is die enigste Afrikaanse kultuurorganisasie wat oor die nodige kundigheid (en die wil!) beskik om dit te kan doen. Op sy minste gaan Afrikaans weer ‘n amptelik erkende taal word; op sy beste gaan dit ‘n grondwetlike krisis ontketen as die Engelse regters van die Engelse Grondwethof in Johannesburg óf gekke van hulself maak óf die ongewilde uitspraak gaan lewer dat Afrikaans wel gelyke status met Engels behoort te geniet. So ‘n taalsaak gaan regstellende aksie en rassevoorkeure insgelyks in die gedrang bring.

Ons moet vanjaar ook ‘n groot aantal aktiewe lede werf wat ons in die stryd kan bystaan. Een rede waarom die NP-Broederbond-NG-Kerk-driehoek destyds soos ‘n kaartehuis in duie gestort het, was weens ‘n gebrek aan betrokkenheid op voetsoolvlak. Duisende Afrikaners moet regstreeks by ons stryd betrokke raak en elke dag daaraan werk om die huidige orde te verander. Ons moet ons rûens keer op die “beheerde-opposisie”-organisasies wat liefs ander Afrikaners beveg as wat hulle die ANC-SAKP en ons baie ander vyande teëgaan. Dan sal ons heel gou sommer baie sterk raak.

In die eerste ses maande van vanjaar wil ons vyftien nuwe boeke uitgee waarvan sommige grondverskuiwend moet wees, sowel fiksie as nie-fiksie. Hou gerus dop hoe dié boeke een na die ander verskyn en ondersteun ons asseblief deur van hulle te koop, maar ook u vriende en familie daarvan te vertel.

Ons is vol vertroue dat Afrikaners binnekort weer vry sal wees; selfs die pleitbesorgers vir die huidige orde gee toe dat hy wankel. Maar wat kom hierna? Dink ons genoeg daaraan? Kan ons ons saak beter stel as die vorige geslag wat dit hopeloos gedoen het toe dit destyds saak gemaak het? Dis nie nou die oomblik om te laat slaplê nie!

Raak betrokke en sluit aan!

Mag 2016 ‘n keerpunt in ons geskiedenis word.

Dan Roodt: PK-aasvoëls sirkel om Chris Barnard se skrywerslyk

Suid-Afrika, ‘n land wat twintig jaar gelede deur terreur en propaganda verower is en tans alle wêreldrekords vir geweld, misdaad en korrupsie slaan, beskik oor min inheemse kultuur. Daarom, as iemand soos die Afrikaanse skrywer Chris Barnard sterf, daal die polities korrekte aasvoëls in swerms neer om op sy skrywerslyk te kom aas. Immers kan die man nie meer vir homself praat nie en kan jy hom as figuur nou na hartelus polities korrek inkleur.

In beginsel luister ek nie meer na RSG nie, veral vanweë die swak, anglisisme-deurspekte Afrikaans wat die omroepers – op enkele uitsonderings na – praat. Vanoggend skakel ek egter vir tien minute teen my beterwete die stroom op my rekenaar aan om te hoor of enigiemand iets van belang oor Chris Barnard kan kwytraak. Volgens Izak du Plessis van RSG was Chris Barnard “‘n sestiger, een van die skrywers wat Afrikaans uit sy apartheidsdwangbuis kon bevry”.

Is dit die definisie van ‘n “sestiger”, wonder ‘n mens? Helaas kon die sestigers ons nie van die veel groter en versmorende dwangbuis van politieke korrektheid bevry nie! Selfs so ‘n geleentheid wat eerbiedig en apolities benader behoort te word, word deur die ideologiese obsessies van die heersende orde in sy korrupte verskrompeling ontsier. Sy agente op RSG en in die hoofstroommedia prewel soos die sinistere marionette wat hulle is.

Chris Barnard en Katinka Heyns
Chris Barnard en Katinka Heyns

Ek het Chris Barnard nie goed geken nie, hom wel destyds een of twee keer by skrywersgeleenthede ontmoet. Hy was versigtig om nooit aanstoot te gee nie en het vir seker geen duidelike politieke standpunte ingeneem nie. Dit was die geval onder die NP, asook onder die huidige ANC-SAKP. Hoe hy nou as nog ‘n gelukbringer vir marxistiese revolusie of ‘n “anti-apartheidsheld” toegeëien kan word, gaan ‘n mens se verstand te bowe. Trouens, my indruk van hom was dat hy eerder polities konserwatief was: ek herinner my dat hy doer in 1978 rond saam met die uitgewer Bartho Smit met die destydse minister van binnelandse sake – waarskynlik Connie Mulder – oor sensuur gaan beraadslaag het. André P. Brink en ander het histeries daaroor te kere gegaan en hom van “regsheid” beskuldig. ‘n Mens praat nie met die minister nie, want die Afrikanerregering is melaats. Dit was so min of meer die argument. Helen Zille het dieselfde byeenkoms van die Afrikaanse Skrywersgilde as joernalis vir die Rand Daily Mail gedek, waarskynlik om seker te maak dat André Brink vir sy Engelse base luister.

Ek wil nou nie nie hier so voor die man se begrafnis skandes maak nie, maar Breyten Breytenbach het my op ‘n keer vertel dat Chris Barnard en sy eerste vrou Annette in die vroeë sestigerjare iewers in Parys langs swartes in ‘n klas by die Sorbonne of waar dit ook al was, moes sit en daarteen beswaar gemaak het. Dis sekerlik geen skande nie: 96% van alle liberale joernaliste in die VSA woon in hoofsaaklik blanke woonbuurte en wil ook nie te naby swartes kom nie. Dieselfde geld ons eie joernaliste in die hier en nou. Ek noem die Sorbonne-insident net as bewys dat Chris Barnard kwalik ‘n gebore ondersteuner van Joe Slovo en Nelson Mandela was, soos wat RSG en die Media24-koerante hom nou wil uitbeeld.

Hoewel ek baie lief vir Afrikaans is, het ek helaas nie ‘n besondere hoë dunk van Afrikaanse skrywers nie. Daar is of was ‘n paar goeies, waaronder Chris Barnard. Meermale is die Afrikaanse skrywer egter goed, malgré lui, of ten spyte van homself soos die Franse sê. Chris Barnard was so ‘n skrywer. Soos genoem, het hy ‘n tydjie saam met sy eerste vrou  in Parys deurgebring en had ‘n skoot weg van die eksistensialisme. Maar anders as sy Franse tydgenote, was hy geen groot intellektueel wat oor sy werk kon teoretiseer of filosofeer nie. Wat sy romans soos Mahala, Boendoe en die kortverhaalbundel Duiwel-in-die-bos interessant maak, is juis dat hy intuïtief en nie werklik intellektueel of ideologies te werk gaan nie.

Tog openbaar hy ontroerende en diepsinnige dinge oor Afrikanerskap, wat tot dieselfde verbode terrein behoort as Elsa Joubert se lank vergete Afropessismistiese roman, Ons wag op die kaptein (Tafelberg, 1963). (Ek moet dit nog klaar lees, maar was beïndruk met die eerste helfte wat die dilemma van die Portugese inwoner van Angola met sy basterkinders en die bedreiging van swart geweld uitbeeld.) Anders as in die kitsch Angel-Saksiese voorstellings van Afrika (dink maar aan die rolprent met Robert Redford en Meryl Streep, Out of Africa), is die Afrika-bos nie noodwendig ‘n vriendelike plek nie. Trouens, deel van die vervreemding en vereensaming wat sommige van Chris Barnard se karakters ervaar, spruit juis uit die kultuurkonflik en die haglikheid van die onbeskaafde kontinent, die “boendoe”. Allermins polities korrekte temas.

Ek weet nie of daar nog literêre kritici in Afrikaans bestaan nie; waarskynlik is hulle ook reeds weggetransformeer en bestaan daar vandag net ‘n koor jabroers en -susters wat die heersende ideologie beaam om hul joppies op universiteit te behou. Min, indien enige, gaan Chris Barnard baie noukeurig nalees en vir ons interpreteer wat hy werklik te sê had.

Hy was een van ons, iemand wat in Afrikaans geskep het. Net om daardie rede behoort ons hom te eer.

Maar laat ons nie nalaat om ons minagting uit te spreek vir die kultuurloses, die polities korrekte joernaliste en omroepers wat op Chris Barnard probeer aas sonder dat hulle ooit ‘n boek van hom gelees het nie. In hul blinde Boerehaat en angsvallige konformisme verstaan hulle in elk geval niks nie.

Dan Roodt: Anglomaanse professore op Stellenbosch so erg soos ISIS

Toe die oorspronklike pleidooi vir slegs Engels aan Maties deur proff. Sandra Liebenberg en A.J. van der Walt aanlyn in hul gunstelingtaal gepubliseer is, het meeste mense dit as anglomaans en selfs ekstremisties ervaar. Tot my verbasing is dit onlangs in Afrikaanse vertaling in die Media24-koerante oorgedruk.

“Afrikaans verdien nie spesiale behandeling” is die titel van hul betoog… maar Engels verdien wel spesiale behandeling! Die denkarmoede wat uit hul teenstrydige, etnies chauvinistiese argumente spreek, oortuig ‘n mens kwalik daarvan dat die Rooitaal ‘n heilsame uitwerking op akademici het; inteendeel.

Liebenberg en Van der Walt lewer ‘n wesentlike pleidooi vir ‘n neokoloniale monokultuur wat van Suid-Afrika ‘n akademiese stortingsterrein van die VSA sal maak. As ‘n mens kyk hoe sleg die geesteswetenskappe, veral letterkunde, filosofie en ander dissiplines in die VSA en Brittanje by die kosmopolitiese, veeltalige Europese tradisie afsteek, dan lei “eentalig-Engels” regstreeks tot verval. Tot omtrent ‘n eeu gelede het Engeland ‘n betreklik geringe rol in die ontwikkeling van die Westerse kultuur en denke gespeel. Selfs oor die afgelope vyftig jaar het verskeie Franse en Duitse denkers – dink maar Heidegger, Sartre, Camus, Derrida of Foucault – kultusfigure in die Engelse wêreld geword en is in vertaling opgeslurp. Waar in die Engelse wêreld bestaan daar so ‘n lewendige literêre en filosofiese debat soos in Parys waar gedurig grondverskuiwende boeke verskyn en hewig geargumenteer word? Nee wat, Londen en New York kan maar gaan slaap.

Omdat die geesteswetenskappe in ‘n hoë mate uit die interpretasie en herinterpretasie van klassieke idees bestaan, sal die groot name van die Westerse denke – wat juis nie Engels is nie – altyd ‘n groot rol op universiteit inneem. Liebenberg en Van der Walt is albei regsgeleerdes wat waarskynlik nie baie gekultiveerd is nie, anders sou hulle nie so ‘n stomme argument ten gunste van ‘n Engelse monokultuur in die akademie aangevoer het nie.

Selfs daardie platpoot-Boeremarxis en voorstander van histeriese politieke korrektheid, Leopold Scholtz, “beken” in dieselfde Media24-publikasies die volgende:

Ek moet vandag iets beken. Anders as die twee geleerde professore (Liebenberg en Van der Walt) is ek geen regsgeleerde nie. Maar ek het, vermoed ek, ’n gesonde verstand. En wat ek in art. 29 (1) van die Grondwet lees, gee my wel deeglik die reg op moedertaalonderwys.

Miskien is Leopold Scholtz ‘n IK-punt of twee slimmer as Liebenberg en Van der Walt, hoewel ‘n mens hier in die geselskap van verstandelik gestremdes verkeer. Maar hy is ook ‘n “grondwetter” soos Hermann Giliomee na diegene verwys het wat hul hoop op die halfgebakte grondwet plaas wat FW die Griek en sy patetiese handlanger, Roelf Meyer, vir ons “onderhandel” het. Afrikaners is destyds besonder sleg deur die verraderlike FW en Roelf by die onderhandelingstafel verteenwoordig; vandaar die feit dat ons vandag oënskynlik oor weinig regte op enige gebied beskik. Engelse, swartes, Indiërs, kleurlinge, selfs Zimbabwiërs wat ongehinderd oor ons grense migreer, word as verhewe bo Afrikaners beskou. Alles danksy die “wonderlike grondwet”.

In dié opsig mag dit, anders as wat die grondwetter Leopold Scholtz dink, waar wees dat die grondwet nie vir taalgelykheid in Suid-Afrika voorsiening maak nie. Gaan kyk maar hoe die beginsel van taalgelykheid in artikel 6 van die grondwet afgewater is, iets waarop die twee Engelse dwepers van Stellenbosch se regsfakulteit tesame met die onsinnige gedagte van “doenlikheid” in artikel 29 insgelyks steun. Maar daar bestaan die Vrede van Vereeniging-verdrag wat erkenning aan “the Dutch language” (waaronder Afrikaans inbegrepe is) in die onderwys verleen, asook allerlei internasionale regsbeginsels wat wel taalgelykheid erken en selfs verplig. Suid-Afrika is geen Engelse eiland nie, maar is deel van ‘n internasionale, veeltalige stelsel.

Liebenberg en Van der Walt se Boerehaat-onderrok hang ook uit as hulle poog om Afrikaans te stigmatiseer vanweë “die taal se geskiedenis en sy voortgesette assosiasie met die apartheidsera”. Dit is natuurlik twak, maar anglomane is vinnig om die assosiasie van Engels met volksmoord en terrorisme in ons land te vergeet. Joe Slovo en Ronnie Kasrils, om nie van John Harris van die Johannesburgse stasiebom te vergeet nie,  het lustig bomaanvalle op burgerlikes in ons land geloods. Dit was strydig met die Geneefse konvensies, dus oorlogsmisdade. Is die terreur van sulke Engelse “tydens apartheid” nie veel erger as apartheid self nie? Sowel volksmoord as terreur is internasionale misdade, waarvoor vele mense al swaar gestraf is. Maar in weerwil van die hiperboliese retoriek rondom “apartheid” is niemand is nog ooit deur ‘n hof of tribunaal aan daardie “misdaad” skuldig bevind en daarvoor gestraf nie. Indien enigiemand verdien om aangekla te word, is dit natuurlik FW de Klerk, wat jare lank ‘n minister in die NP-regering was en daarvoor behoort te boet. Maar niemand gaan hom ooit internasionaal van “apartheid” aankla nie, omdat daar ‘n onderliggende besef is dat apartheid kwalik “meer verkeerd” as Amerikaanse segregasie was. En wie gaan nou ooit die Anglo-Amerikaanse ryk self wil aankla?

Daar is vir my ‘n besliste kontinuïteit tussen die konsentrasiekampe van Kitchener en Roberts, en die soort haat jeens Afrikaans en ons akademiese tradisie wat uit Liebenberg en Van Wyk se tirade spruit. Om Afrikaans as universiteitstaal te wil uitwis, impliseer ook die uitwissing van die mense wat dit praat, dus volksmoord. Selfs assimilasie verteenwoordig ‘n vorm van volksmoord.

Die radikale anti-Afrikaanse menings wat tans in ons land opklink, het veel gemeen met die ekstremisme van ‘n ISIS wat ‘n Islamitiese monokultuur op aarde wil afdwing. Angel-Saksiese politieke korrektheid en die Engelse monokultuur is bloot die keersy van Islamitiese fundamentalisme; dit is ewe onverdraagsaam en verstikkend. Monokultuur as sodanig moet verwerp word. Wat geld vir die ekologie, geld ook vir taal en kultuur: ons oorlewing hang van diversiteit af.

Leon Lemmer: Universiteit Stellenbosch: Hanskakiebedrywighede

“Hanskakie” is ‘n “minagtende benaming vir ‘n Afrikaner wat gedurende die Tweede Vryheidsoorlog [1899-1902] na die Britse kant oorgeloop het” (HAT). Die voor die hand liggende vraag is: Is so iemand werklik ‘n Afrikaner of bloot ‘n Afrikaanssprekende? Die term “hanskakie” is egter ook toepaslik op ons huidige situasie waar Afrikaanssprekendes die leiding in die bevordering van Engels en die benadeling van sowel Afrikaans as Afrikaners neem. In universiteitsverband beteken hierdie beheptheid met Engels deesdae veral die bevordering van swart belange, wat in die praktyk sekerlik ten koste van blanke belange geskied. Die pro-Engelsveldtog is deel van pogings ter massaverswelging van Afrikaners; die afdwinging van die wil van die meerderheid.

Die verwysing na die Tweede Vryheidsoorlog is ook verouderd. Volgens die ANC het hy plaaslik die eintlike bevrydingstryd met sy terrorisme gevoer. Dit kan dus nie sommer maar net die Derde Vryheidsoorlog genoem word nie. Die benaming “Anglo-Boere-oorlog” is ook nie goed genoeg nie, want dan lyk dit asof net die Britte en die Boere oorlog gevoer het. Die swartes se aandeel, hoofsaaklik ter ondersteuning van die Britte, moet glo ook erkenning kry. Vandaar die jongste voorkeurbenaming, Suid-Afrikaanse Oorlog, met as ironie dat Suid-Afrika eers sedert 1910 staatkundig bestaan. Die populêre beeld wat plaaslik van die Britte en Engels gefabriseer word, is dié van onverdunde voortreflikheid. Maar daardie voorbeeldige Britte praat by voorkeur van die Boer War.

Die aanleiding vir my skrywe is Sandra Liebenberg en AJ van der Walt se artikel, “Afrikaans ‘verdien nie spesiale behandeling'” (Netwerk24, 22 deser; ook Die Burger, p 13.). Albei outeurs het eerbare Afrikanervanne. Maar as ‘n kleinseun van Hendrik Verwoerd dit sy missie maak om hom van Afrikaners te distansieer, is dit moontlik dat Liebenbergs en Van der Walts dieselfde kan doen. “Prof Sandra Liebenberg beklee die HF Oppenheimer-leerstoel in menseregte aan die US en prof AJ van der Walt is ‘n professor aan die US se regsfakulteit. Hierdie artikel het op theconversation.com verskyn.” ‘n Vraag wat gevra kan word, is: Waarom het Die Burger dit nodig geag om hierdie teks te herpubliseer? Om verskillende menings oor hierdie saak te belig, is nie ‘n geldige antwoord nie, want Die Burger sal myns insiens deesdae nooit ‘n sterk pleidooi ten gunste van Afrikaans en/of Afrikaners, soos dié op Praag, (her)publiseer nie.

“Die behoefte aan onderrig in en deur Afrikaans/Hollands was trouens die vernaamste enkele rede om ‘n universiteit op Stellenbosch tot stand te bring. In hierdie betekenisvolle jare het ook Die Burger om dieselfde rede as die universiteit op Stellenbosch tot stand gekom” (Pieter Kapp, Maties en Afrikaans, 2013, p 7). Vanjaar is dit ‘n eeu gelede dat Jannie Marais* dood is. Die bemakings in sy testament het die ontstaan van die US in 1918 moontlik gemaak. Die Burger het in 1915 met publikasie begin, weereens danksy Marais se vrygewigheid. Sowel die US as Die Burger het egter juis vanjaar uitgemunt in hulle anti-Afrikaansgesindheid. Die aanloop hiertoe het jare gelede begin.

[* Sover ek weet het niemand aan die US vanjaar ‘n poging aangewend om die amptelike en openlike miskenning van Marais se stigtingsvoorwaarde (dat Afrikaans nie ‘n mindere plek as Engels aan die US mag beklee nie) te regverdig nie; bv nie hierdie twee wetsgeleerde outeurs nie, ook nie Wim de Villiers nie en ook nie die kampusgewete en etiekkolos Anton van Niekerk nie. As ‘n mens met oorgawe en onkrities in die dampkring van die ANC, wat homself graag as moreel voortreflik voordoen, beweeg, hoef ‘n mens jou skynbaar nie te verknies oor ‘n ernstige etiese kwessie soos hierdie een nie. Marais is dood en die lewende oortreders ignoreer gerieflikheidshalwe ‘n probleem wat met ouwêreldse ordentlikheid aangespreek behoort te word.]

Die ondergang van Afrikaans aan die US het daadwerklik ‘n aanvang geneem met die aanstelling van Chris Bink as rektor (2002-2007). Pleks van ‘n Afrikaanse universiteit te wees, het die US “‘n meertalige universiteit wat Afrikaans bevorder” geword (8). Die US-konvokasie het tevergeefs daarop aangedring dat die US eerder “‘n Afrikaanse universiteit wat meertaligheid bevorder” moet wees (86). Eintlik sou die beste gewees het as daar nooit met Engelse onderrig begin is nie. Die Engelssprekende blankes, wat veral sedert 1990 na die US gestroom het, was heeltemal geneë met Afrikaanse onderrig. Dit was die groeiende getal swartes op die kampus wat op onderrig in Engels aangedring het. Aan hierdie myns insiens onredelike eis is progressief toegegee. Dit is ‘n onredelik eis omdat die aanleer van ander tale ‘n redelike akademiese eis is wat dwarsoor die wêreld aan universiteitsstudente gestel word. Universiteitstudente mag ‘n mate van inspraak hê, maar nóg die studente nóg elemente in die regering behoort toegelaat te word om akademiese voorskrifte uit te reik.

Die Burger se rol in die Afrikaansstryd op Stellenbosch is glad nie eerbaar nie. Die ampstermyn van Russel Botman as US-rektor (2007-2014) het saamgeval het Henry Jeffreys se redakteurskap van Die Burger (2006-2011). Die eerste “swart” US-rektor en die eerste “swart” redakteur van Die Burger het gemeenskaplike grond in hulle anti-Afrikaans-ingesteldheid gevind. Van die eerste besoekers wat Jeffreys as redakteur ontvang het, was Chris Brink, wat sekerlik versekering vir gunstige koerantpublisiteit vir sy veldtog teen Afrikaans gesoek het. Jeffreys het “verduidelik dat hy neutraal staan” (221). Dit toon nogeens dat ‘n “swarte” nie kan inskakel by ‘n institusionele kultuur wat tradisioneel blank was nie. In die praktyk was Jeffreys se taalbeleid nie neutraal nie; eerder anti-Afrikaans. Hy het net lof vir Botman se afskaling van Afrikaans gehad. Kapp verwys na Die Burger wat in Jeffreys se tyd “onrus gesaai” het (199). Dan is daar Ampie Coetzee wat in 2010 “Die Burger daarvan beskuldig het dat hy geen hulp verleen vir die bestendiging van Afrikaans aan die US nie” (203). In ‘n poging om transformasie te bevorder, het die koerant in dieselfde jaar selfs op ‘n hoogs onetiese manier ingemeng in die verkiesing van US-raadslede (207).

Die situasie van Afrikaans aan die US het dramaties verswak weens die ingesteldheid van drie rektore wat van huis uit Afrikaans was: Chris Brink, Russel Botman en Wim de Villiers. Die Burger se onverskilligheid teenoor Afrikaans was ook nie beperk tot die redakteurskap van Jeffreys nie, soos Kapp se relaas duidelik maak. Vanjaar, met Bun Booyens jr as redakteur, is geen twyfel gelaat dat die koerant voorkeur aan transformasie bo die bevordering van Afrikaans gee nie. “‘n Duidelike aanduiding dat Die Burger se simpatie by De Villiers se taaltransformasie lê, is gegee toe Joan Hambidge se pro-Afrikaansstandpunt met ‘n duim wat afwaarts wys en Stan du Plessis se vertrapping van Afrikaans met ‘n duim wat opwaarts wys, geïllustreer is (Die Burger, 19 November, p 9). Dieselfde laai is uitgehaal toe [Johan] Hattingh se anti-Afrikaansstandpunt (duim op) naas Ebbe Dommisse se pro-Afrikaansstandpunt (duim af) gepubliseer is (Die Burger, 26 November, p 23)” (Praag 28 November). Kapp noem tereg dat Afrikaans in Jeffreys se termyn minder steun as tydens die redakteurskap van Dommisse ontvang het (221). In 1997 het Dommisse “daarop gewys dat ten spyte van Nelson Mandela se paaiery belangrike faksies in die ANC vyandig teen Afrikaners en Afrikaans staan” (68).

Blankes is deesdae grondwetlik en in die praktyk amptelik tweedeklasburgers en Afrikaners word daarbenewens vir kritiek en verguising uitgesonder. Net so min as wat Afrikaners bevoorregtes is, het Afrikaans steeds ‘n bevoorregte posisie aan die US. Maar presies dit word valslik in die newe-opskrif van Liebenberg en Van der Walt se artikel beweer. Die voorstanders van Afrikaans wil glo die bevoorregte status van Afrikaans behou, maar daar is geen sprake dat Engels as ‘n bevoorregte taal aan eentalig Engelse universiteite geëtiketteer word nie. Voorts word verwys na die US-bestuur se voorstel dat Engels die primêre onderrigtaal moet wees. Dit word ‘n “besluit” genoem, sonder om by te voeg dat die US-raad hierdie voorstel afgekeur het. Afrikaans het glo ‘n “problematiese geskiedenis.” Myns insiens het nóg Afrikaans nóg Afrikaners ‘n meer problematiese geskiedenis as die Engelse of Britte, maar dit pas die outeurs om nie ‘n woord hieroor te rep nie.

Die twee outeurs het regskwalifikasies maar in die artikel gaan dit vir hulle uitsluitlik om ‘n vertolking van die grondwet. Hulle blyk eerder wets-* as regsgeleerdes te wees. Geen poging word aangewend om reg aan Afrikaans en Afrikaners te laat geskied nie. Die grondwet wat in 1996 in ‘n ANC-oorheersde parlement aanvaar is, is ongekwalifiseerd evangelie vir hulle. Hulle neem nie in ag dat die meerderheid kiesers in die 1992-referendum vir magsdeling gestem het nie, maar op die uitdruklike voorwaarde dat die finale grondwetlike ooreenkoms vir goed- of afkeuring tydens ‘n daaropvolgende referendum aan hulle voorgelê moet word. Die beloofde magsdeling het in algehele magsoorgawe ontaard. Dit is dus redelik om te beweer dat sowel die 1993-oorgangsgrondwet as die 1996-grondwet en dus ook die ANC-bewind streng gesproke onwettig is. [* Wetties: “Oordrewe stip, streng na die wet” (HAT).]

In die 1996-grondwet se taalartikels word woorde soos “redelikerwys”, “doenlik”, “redelike”, “billikheid” en “doenlikheid” gebruik en daarbenewens is daar die skynbaar onvermydelike sug na regstelling, wat wesenlik ‘n eufemisme vir swart bevoordeling is. As die outeurs daarop ingestel was om wat reg is te bepleit en nie agter wettiese truuks geskuil het nie, sou hulle daarop gewys het dat die vyf woorde genoem aan die begin van hierdie paragraaf vir hoogs subjektiewe vertolkings vatbaar is. Ook dat in die nuwe Suid-Afrika kwalik met reg van ‘n regbank onafhanklik van die ANC-regering gepraat kan word, want daar word openlik erken dat die aanstelling van regters nie suiwer na verdienste geskied nie omdat ingevolge regstelling/transformasie groot gewig aan etnisiteit (spesifiek nie-witheid) en geslag (vrouheid) geheg word. Die US streef daarna om hierdie wanbeleid in sy personeelbeleid te weerspieël. Daarmee kan die doel van sowel howe as universiteite ernstig in die wiele gery word. Die nuwe Suid-Afrika is ook in hierdie opsig nie ‘n normale samelewing nie. In groter mate as in normale samelewings bestaan die moontlikheid dus van subjektiewe, onregdeurweekte vertolkings van wette.

Die outeurs betrek dan ander hoogs omstrede woorde soos “gelykheid” en “geregtigheid”, wat eweneens baie verskillend vertolk kan word. Hulle kies die maklike uitweg deur die mode na te volg, dus sake vanuit die oogpunt van die ANC en swartes te bekyk. “Gelykheid word gedefinieer as die volle en gelyke genieting van alle regte en vryhede.” Myns insiens is gelykheid iets wat in die nuwe Suid-Afrika nie vir blankes beskore is nie; ook nie aan die US nie. “Dit beteken almal moet gelyke toegang tot die reg op hoër onderwys geniet sonder enige vorm van onbillike diskriminasie.” Male sonder tal is al tereg daarop gewys dat daar nie gelyke toegang tot bv MBChB-onderrig (insluitende aan die US) is nie; dat daar onbillik teen blankes gediskrimineer word. “Dit moet op ‘n manier aangebied word wat gelyke deelname vir almal moontlik maak.” As Afrikaanssprekendes in Afrikaans en Engelssprekendes in Engels onderrig ontvang, kan dit “gelyke deelname” genoem word. Maar die outeurs bepleit juis De Villiers se verengelsing, wat veroorsaak dat Afrikaanssprekendes in vergelyking met Engelssprekendes benadeel word.

“‘n Diverse personeel- en studentekorps maak blootstelling aan ‘n verskeidenheid van wêreldsienings en ervarings moontlik.” Suiwer teoreties kan dit ‘n sinvolle stelling wees. Die praktyk verskil egter hemelsbreed hiervan. Blanke dosente, ook aan die US, kan fanaties aktivisties wees en deurgaans doelbewus eensydige onderrig oor bv ideologiese kwessies aanbied. Konkrete sodanige gevalle is al dikwels op Praag aan die kaak gestel. Spesifiek aan die US word hierdie soort eensydigheid, dus gebrek aan akademiese vryheid, openlik deur Wim de Villiers gesteun met sy voorgestelde verpligte indoktrinasiekursusse in transformasie. Soos Wim de Villiers steun die twee outeurs klaarblyklik Open Stellenbosch (OS) se versugting na swart dosente. Die OS-doel is myns insiens nie om aan “‘n verskeidenheid van wêreldsienings en ervarings” blootgestel te word nie, maar juis om as stapelvoedsel ‘n dieet van swart en Afrikakultuur gevoer te word.

Die twee outeurs is in hulle benadering net so naïef en eensydig soos OS, bv Afrikaans/Afrikaners het politieke bagasie maar nie Engels/Britte nie. Aan die beweerde slegte verlede van Afrikaans/Afrikaners word ons telkens herinner. In hierdie opsig word die verlede lewend gehou. As dit egter by bv standbeelde en plekname kom, moet herinneringe aan die verlede vernietig word. ‘n Suiwer Afrikaanse US het die potensiaal om ingevolge akademiese vryheid “‘n verskeidenheid van wêreldsienings” aan sy studente te bied. Selfs ‘n suiwer blanke US het die potensiaal om ‘n “verskeidenheid … ervarings” moontlik te maak. Die kern van die huidige probleem aan die US is nie Afrikaans of blankes of Afrikaners nie. Die pit van die akademiese verrotting is verknogtheid aan die ANC, wat akademiese vryheid en universitêre outonomie al hoe meer beduiwel.

“As ‘n taalbeleid die skepping van ‘n diverse, inklusiewe kampusgemeenskap op enige [!] manier ondermyn, word die universiteit se akademiese lewe daardeur verarm.” Toe die US eentalig Afrikaans was, was dit ‘n inklusiewe gemeenskap in soverre Engelssprekendes vrywillig en sonder protes of oproer daarby ingeskakel het. Soos De Villiers redeneer die outeurs dat die uitsluiting van Afrikaans inklusiwiteit bevorder. Vir my lyk dit asof uitsluiting teenstrydig met inklusiwiteit is. “Die breë gemeenskap se belange moet in ag geneem word.” Deurgaans lê die outeurs die klem op die meerderheid, die massa, terwyl dit onder die leiding van die blanke minderheid en spesifiek die Afrikaners is dat die land, insluitende die US, ontwikkel is. Nêrens vertolk die outeurs billikheid op so ‘n manier dat reg aan hierdie minderheid geskied nie.

Pleks van om te beweer, soos die mode geword het, dat die verlede net sleg was, het die blanke minderheid en veral die Afrikaners, in sy geheel beskou, in werklikheid ‘n trotse geskiedenis. Wat hulle vermag het grens aan die onmoontlike. Hulle het eeue lank ver van Europa in Suidelike Afrika ‘n Europese beskawing gevestig en voortreflik uitgebou. Deur verraad het dwase politici dit van hulle ontneem. Die outeurs beweer egter: “Ná meer as 20 jaar van ‘n demokratiese bestel getuig swart studente steeds van hul pynlike ervarings weens die gebruik van Afrikaans op die US-kampus, in koshuise en in die dorp om hulle uit te sluit en te marginaliseer.” Pleks van hierdie swartes se pyn as evangelie te aanvaar, moet hulle daarvan bewus gemaak word dat daar ‘n diversiteit van menings oor hierdie onderwerp bestaan. Die bestaan van blanke universiteite is ontoelaatbaar verklaar, maar etnies homogene swart universiteite mag onbelemmerd voortbestaan. Swart studente het dus ‘n opsie wat nie meer vir blanke studente beskore is nie: Swartes het die keuse van talle kampusse waar hulle nie dieselfde pyn as aan die US hoef te ervaar nie en waar hulle in die koshuise en dorpe/stede nie gemarginaliseerd sal voel nie.

Oor die US van weleer skryf die outeurs: “Die ongeregtighede van apartheid is nie bevraagteken nie.” Dit is ‘n oningeligte of moedswillig foutiewe stelling. Gedurende apartheid is hierdie politieke stelsels deurgaans deur talle US-dosente (heftig) gekritiseer. Daar was toe in baie groter mate tekens van akademiese vryheid as tans. Van hoeveel openlike kritiek op transformasie deur US-dosente kan die outeurs getuig? Dit is asof (al) die US-dosente hulle neerlê by die wense van die outokratiese ANC-regering. Dit is asof die ANC-kamerade (in die regering en op die kampus) met hulle oorgewilligheid om enige kritiek as rassisme af te maak, (feitlik) alle kritiek in die kiem gesmoor het. Die outeurs toon onderdanigheid hieraan, wat ongetwyfeld kruipwaarde by die huidige US-bestuur het.

“Die toelating van aansienlik meer swart studente en die aanstelling van meer swart personeellede moet die hoogste [!] prioriteit wees – nie net om ‘n diverse kampusgemeenskap te skep nie, maar omdat dit uitvoering gee aan die grondwetlike opdrag om die rasseongeregtighede van die verlede reg te stel.” Dit is ‘n oorbekende deuntjie wat musiek in die ore van die De Villiers-US is. Volgens De Villiers moet transformasie iedere vesel van die US binnedring. Ongelukkig is die outeurs se hoogste US-prioriteit van ‘n politieke pleks van ‘n akademiese aard. Dit vloek teen die wese van die universiteit as akademiese inrigting. Studente en dosente/navorsers behoort suiwer akademies geëvalueer te word. Vergun my die vryheid om hier ‘n sin van die die outeurs vir my doeleindes te gebruik: “Dit is die wese van die onderwysprojek van enige uitmuntende universiteit.” Was daar na die Anglo-Boere-oorlog enige universiteite wat die “ongeregtighede van die verlede” probeer regstel het? Waarom word ‘n politieke agenda nou aan universiteite opgedring; inrigtings wat veronderstel is om ideologies neutraal te wees? Ek hoop om by ‘n volgende geleentheid in besonderhede oor ideologiese neutraliteit en akademiese vryheid te skryf.

Dan Roodt: Suid-Afrika behoort ‘n toesighoudende Afrikanersenaat te hê

Voor ek dié artikel in die New York Times getwiet het, het ek gedink aan Suid-Afrika se politieke penarie.

Al vier die bogaande Franse romans stel ‘n ander wêreld voor, soms ‘n baie negatiewe wêreld soos ‘n Islamitiese kalifaat, maar iets anders as wat tans geld. Deel van Suid-Afrika se probleem is dat ons ons nie iets anders as regering deur die ANC-SAKP met korrupsie, swart rasse-narsisme, ‘n gesanik oor “rassisme”, onbekwaamheid, ens., kan voorstel nie. Ons parlement – en hieroor behoort almal saam te stem – is ‘n sirkus. ‘n Duur sirkus met veels te veel narre wat almal salarisse en voordele verdien. Dit kan maklik tot ‘n honderd LP’s of minder verklein word.

Gestel nou ons het ‘n senaat gehad wat sê maar in die Ou Raadsaal in Pretoria gesit het, en wat net uit Afrikaners bestaan het. Die senaat sou ‘n vetoreg op alle wetgewing hê wat van die Engelse parlement in Kaapstad af kom. Alle wetgewing sou ook eers in Afrikaans vertaal moes word om aan die senaat voorgelê te word. Enige wetgewing wat antiwit, anti-Afrikaanse elemente soos regstellende aksie, swart bemagtiging en dies meer bevat, sou byna outomaties geveto word.

Die senaat sou ook beheer uitoefen oor aanstellings in die polisie en die weermag sodat geen politieke party in die parlement eenvoudig die staat en veral die veiligheidsdienste kan oorneem nie. Verkieslik sou die senaat insgelyks oor die mag beskik om die parlement te ontbind indien dinge in die “sirkus” handuit ruk, maar aangesien hy oor ‘n vetoreg beskik, sou dit nie te dikwels gebeur nie. Die senaat kan om die helfte uit verkose lede bestaan, asook benoemde lede wat op grond van hul diens aan die Afrikanergemeenskap en die land benoem sou word. Die rede waarom slegs Afrikaners daarop mag dien, is omdat die res van die bevolking, hetsy swart, bruin of Indiër, hetsy Engels en wit, hoofsaaklik in die geldelike en materiële voordele van Suid-Afrika belangstel en geen patriotiese lojaliteit jeens die land koester nie.

Die onderskeid tussen die senaat en die parlement sou dus dié tussen ‘n patrisium of adel en ‘n plebs of “nasie” wees. In dié opsig sou die “reënboognasie”-term dalk gepas wees, om ‘n bonte mengelmoes te benoem en waaroor veral toesig gehou moet word ten einde die skade wat hulle mag aanrig te beperk.

Daar kan ook ‘n derde huis wees, ‘n raad van tradisionele leiers wat na inheemse reg omsien en die 20 miljoen swartes in die land wat steeds onder stamgesag staan. Dié tradisionele raad sou aanbevelings kon maak aan die ander twee huise. Die senaat moet ook ‘n oorsigrol vervul wat die aanstelling van ministers betref en daar moet ‘n geskrewe of ongeskrewe reël wees dat Justisie, Verdediging, Finansies, Kultuur en Buitelandse Sake deur Afrikaners gevul moet word. Dit sou die enigste manier wees waarop ‘n eenheidstaat kon werk. Waarom so ‘n senaat nooit in die aanloop tot 1994 oorweeg is nie, weet ek nie. Weereens dui dit op die gebrek aan verbeelding van die destydse politici, asook natuurlik FW de Klerk en Roelf Meyer se verraad teenoor ons.

Leon Lemmer: Carel Boshoff: apart sonder apartheid

Carel Boshoff (1927-2011) was ‘n sendeling, teologiedosent en die grondlegger van Orania. Hy het lewenslank sy skoonpa, Hendrik Verwoerd (1901-1966), se visie van ‘n gemenebes van onafhanklike, etnies-kulturele state (aanvanklik embrio- of tuislande genoem) in Suider-Afrika nagestreef. Ek gaan die aandag vestig op enkele aspekte wat in sy outobiografie, Dis nou ek, Carel Boshoff (Pretoria: LAPA Uitgewers, 2012, 595p; ook as e-boek beskikbaar) aangeroer word en myns insiens tersaaklik is, bv “Terwyl Verwoerd vanuit ‘n bestaande kulturele en religieuse verskeidenheidsituasie geredeneer het, is [Nelson] Mandela die holis wat uitgaan van die ubuntu-standpunt dat die geheel die ondergeskikte dele karakteriseer, bepaal, omsluit en definieer. Dit is ‘n kommunalistiese idee, gebaseer op ‘n onrealistiese utopie. Die utopiese beeld van die werklikheid oefen voortdurend druk uit om ‘n beter wêreld tot stand te bring. In Afrika het dit tot die teendeel van die bedoelde ideaal gelei, naamlik die opheffing van veelpartydemokrasieë, ‘n eweredige verspreiding van radikale armoede, sentralisasie van mag en van middele, miskenning van die regte van etniese minderhede en les bes, in Suider-Afrika, die verengelsing van die landsadministrasie en die onderwys” (p 199).

Dis_nou_ek_-_Carel_BoshoffMet aanhalings gaan ek sonder veel inmenging Boshoff toelaat om sy standpunt te stel. Boshoff en sy vrou, Anna (1932-2007), was lewenslank ongetwyfeld buitengewoon diensbare, noeste Afrikaners. Ek laat biografiese besonderhede hier egter grootliks agterweë, behalwe waar dit toepaslik is, bv: “Ek het grootgeword met ‘n liefde vir ons volk, ons land en ons taal, maar ook vir ons veld, ons bome en vir die stilte en eensaamheid van die natuur” (60). Boshoff het in ‘n plaasmilieu opgegroei. “Mens het respek vir jou osse* gehad” (69). “Daar is baie op hulle staatgemaak, op die agterosse se krag en op die voorosse se intelligensie” (68). In die Afrikanerpolitiek het hierdie ossebeeld in die na-Verwoerd-era ontnugterend skeef geloop. Die agterosse het hulle krag verloor en die voorosse was hulle intelligensie kwyt. Boshoff was lief vir perde en perdry. “Om die Waterberge tussen die twee ore van ‘n perd deur te sien, is die gelukkigste ervaring wat ‘n natuurliefhebber kan begeer” (290).

[* Tweedrag is kenmerkend van die Afrikanergeskiedenis. Oor die herdenking van die Groot Trek in 1988 het die trekleier, Mossie van den Berg, gesê “hoe langer hy met sy trekgenote getrek het, hoe liewer het hy vir sy osse geword” (348). Tydens die 1938-trek het NJ van der Merwe Afrikaner-eenheid bepleit: “Die Afrikaners moet mekaar weer vind, want hulle het een afkoms, een taal, een geloof, een hoop, een toekoms” (353). In 1988 het Boshoff gesê: “Die beginselideaal waarmee ons volk weer verenig moet word, lê diep in die sin en betekenis van die Groot Trek bewaar: dit was die doel om as volk vry te wees, onder sy eie owerheid te staan en sy eie vaderland te bewoon. Wat ons minder as dit het, maak ons minder as ‘n volk. Alleen ‘n volk mag aanspraak maak op ‘n eie vaderland en staatkundige selfbeskikking om sy eie kultuurlewe te bewaar” (354).]

Ek kan die versoeking nie weerstaan nie om ‘n insident uit die goeie ou dae aan te haal waarin Boshoff se evangelis, Seth Mofutsanyane, beland het. “Eendag het hy onwetend op ‘n boer se plaas beland en die boer het op hom afgekom. ‘Wie se kaffer is jy?’ wou die boer kwaai weet. ‘God se kaffer, my baas,’ het Seth verskrik geantwoord” (146). Interessant is die feit dat die swart woongebiede (167) en die kampongs vir trekarbeiders (168) aan die Rand destyds in taalsones ingedeel is. Ook dat dit vir ‘n sendeling onwenslik is om gesamentlike naweekuitstappies vir albei geslagte swartes te onderneem. “Gesamentlike kampe vir seuns en dogters was ‘n hopelose mislukking en ons het gou daarvan afgesien” (172). Ek hou van Boshoff se benadering tot preke: “Ek stel dit steeds as ‘n maatstaf vir myself om nie in die preek te sê wat ‘n lidmaat self kon uitgedink het nie” (394).

In sy teks rol Boshoff kosbare pêrels uit. “‘n Onderwyser moet gevorm word en nie net opgelei word nie … Hulle word nie verniet deur GA Watermeyer [1917-1972] die ‘gietvorms van ons jeug’ genoem nie” (187). Boshoff se slagspreuk was: “Elke geslag neem verantwoordelikheid vir sy eie tyd” (338) of “Elke geslag is verantwoordelik vir sy eie tyd” (487). Hy het groot waarde geheg aan die volgende woorde van Hendrik Verwoerd, “‘n Volk skep sy eie toekoms” (487) en dié van JD Kestell, “‘n Volk red homself” (476, 487). Boshoff het graag gedigte geskryf. In een van hulle kom die volgende reëls voor: “om eiesoortig, trots, weer Boer te wees … jou erfdeel mag nie onderhandel word … Trek koersvas na jou eie Afrika” (355).

Boshoff skryf dat hy met FW de Klerk gebots het “oor die oorgawe van mag sonder dat iets vir die Afrikaner uitgehou is” (14). “Dis merkwaardig dat geen objektiewe beoordelaar geglo het dat die Afrikaner sy selfbeskikking so roemloos aan die ANC sou afstaan nie” (261). Dit het gebeur weens onbekwame onderhandelaars. “Die vervanging van dr Gerrit Viljoen met mnr Roelf Meyer as minister van staatkundige ontwikkeling en hoofonderhandelaar was ‘n ramp” (429). Later noem Boshoff Meyer “die nikswerd onderhandelaar” (434). Reeds in 1985 het Boshoff helder voorsien wat in 1990/1994 gaan gebeur toe hy verwys het na “die gruwelikste uitverkoping van Afrikanerselfbeskikking” (563). “Die oorheersing van minderheidsgroepe deur ‘n meerderheid, met gepaardgaande ontwrigting van hulle lewensomstandighede en selfs die bedreiging van hulle voortbestaan, kan net so min tot vrede lei as wat die oorheersing van meerderhede deur ‘n minderheid daartoe kan lei” (239).

FW de Klerk se standpunt was “dat die onderhandelinge op die veelpartykonferensie in Kemptonpark die Afrikaner se toekoms sal waarborg by wyse van ‘n regering van nasionale eenheid, wigte en teenwigte en die beskerming van minderhede. Hy het hoegenaamd nie die behoefte aan so ingrypende saak soos ‘n volkstaat vir Afrikaners gesien nie en dit was in elk geval volgens hom nie haalbaar nie. Dr [Andries] Treurnicht se reaksie op die volkstaatvoorstelle was dat die Afrikanervolk darem ‘n plaas en nie net ‘n plot wil hê nie, en dr [Ferdie] Hartzenberg het die ‘posseëlvolkstaat’ verwerp. My pleidooie dat daar ten minste iets vir die Afrikaner uitgehou moes word, is in die wind geslaan” (252). Uiteindelik was daar in werklikheid geen magsdeling nie, wel algehele magsoorgawe. “The new constitution contains no provision for the continuation of any form of joint decision making in the executive branch of government” (433).

“Die kernvraag het geword: Hoe oorleef die Afrikanervolk in Afrika?” (252). Vir ‘n minderheidsgroep is daar drie moontlikhede: verswelging, uitdrywing of uitwissing (252,482). Diegene wat selfbeskikking nie verlore wil laat gaan nie, koester die ideaal van ‘n blanke tuisland. “Dan sal die wit mense of die Afrikaners opnuut moet besluit teen watter koste en langs watter weë hulle ‘n selfstandige toekoms kan verwesenlik … die tuislandbeleid het volkstaatideaal geword” (253). “Dat ‘n vaderland waarin hulle die onbetwiste meerderheid uitmaak nie aan wit mense gegun word nie, lyk onredelik en onaanvaarbaar … ‘n Swart volkstaat kan nie reg wees en ‘n blanke volkstaat verkeerd nie” (258). Vir Boshoff was die keerpunt die 1983-grondwet met sy driekamerparlement. “Politieke integrasie wat trapsgewyse ingevoer word, kan nie op diskriminerende wyse toegepas word nie; uiteindelik sal dit volledig voltrek word” (273). “Oor ‘n kort tyd van slegs sowat tien jaar het een en dieselfde owerheid [die Nasionale Party-regering] afsonderlike ontwikkeling laat vaar en met sy teenoorgestelde, integrasie, vervang” (254).

“Deur die denkrigting van een gemengde samelewing te aanvaar, het die owerheid alle moontlike uitweë vir die Afrikaner om swart oorheersing te vermy, toegekap. In een gemengde samelewing waarvan die wit deel klein was en stadig gegroei het, terwyl die swart deel groot was en vinnig gegroei het, kon wit mense uiteraard nie in die aanvraag na geskoolde werkers voorsien nie en ook nie die stygende aantal swart mense onbepaald doeltreffend bestuur nie. Om die lewenspeil, ook van wit mense, op ‘n manier te probeer handhaaf, moes swartes in groot getalle opgelei en alle beroepe vir hulle oopgestel word. Volslae ekonomiese integrasie was dus onvermydelik in ‘n eenheidstaat. Die moontlike keuse van die Afrikaner om selfstandig te word en sy eie staat in stand te hou, is so toegestop. Die wit mense is met geen ander politieke keuse gelaat as integrasie en swart oorheersing nie. Die regering het al hierdie toegewings gemaak en tog geglo dat hulle wit gesag met mag kon handhaaf” (257).

Oor die sug na eenheid by die vier NG kerke het ek voorheen geskryf dat skynbaar niemand kommer oor die implikasies vir Afrikaans uitspreek nie. As helder denker het Boshoff wel voorsien dat Engels die lingua franca van so ‘n saamgesmelte kerkgenootskap sal wees (14, 538). Oor ‘n volkstaat en kerkeenheid verwys Boshoff na God wat “die mense in volke opgedeel” het (Deuteronomium 32:8 en Handelinge 17:26; p 525) en “Eenheid en verskeidenheid uiteraard in die Bybel geleer word, maar dan tog nooit as gelyke groothede nie” (231, 515). “Prinsipieel moet aangevoer word dat die kerk nie geslote kan wees nie, maar dat die kerk ook nie ‘n agent vir ‘n bepaalde [politieke] ideologie gemaak mag word nie. En laat niemand ontken dat nasiebou en transformasie ook ‘n ideologie is nie” (230).

Orania, wat in 1990 gestig en in 1991 amptelik geopen is, word met Boshoff geassosieer. Hy het hom in 1993 daar gevestig. Hy verskaf die volgende motivering vir Orania. “My oordeel was steeds dat alle instellings in ‘n bepaalde grondgebied met ‘n oorweldigende meerderheidsbevolking uiteindelik die aard van daardie bevolking aanneem,* of mettertyd in praktiese of prinsipiële dilemmas beland. Sou ‘n kultuurgemeenskap vrees dat hy onder bepaalde omstandighede verswelg kan word, lê die oplossing nie in die isolasie van daardie gemeenskap nie, maar in die skep van ‘n eie lewensruimte waar hy sy eie instellings skep en enige besoeker of tydelike inwoner kan akkommodeer sonder vrees om verswelg te word … Daar is geen rede om morele of godsdienstige wroegings te hê as maatreëls getref word wat op die behoud van volksidentiteit gerig is nie, behalwe as dit kwetsend of diskriminerend is, of aan ‘n medegelowige aanstoot gee. Die goue reël van jou naaste lief te hê soos jouself, en aan ander te doen soos jy wil hê aan jou gedoen moet word, is ook hier van toepassing” (229).

[* Dink aan Max du Preez se wens dat Afrikanerstudente hulle soos opstandige, nie-studerende swart studente moet gedra.]

By al die blanke staatshoofde sedert Verwoerd, asook by ander politieke leiers, het Boshoff gepleit: “Laat ons liewer ons volk tot die aanvaarding van ‘n gereduseerde bestaan lei as om te eis wat ons nie kan volhou nie en ons uiteindelik alles verloor” (251). Reeds in 1984 het Boshoff gesê: “Geen volk is sonder vaderland denkbaar nie en wat is die werklikheid van ons vaderland vandag? Die ‘blanke’ land het ‘n mite geword. Die blanke is besig om ‘n nietige minderheid in sy ‘eie’ land te word sodat dit vir hom onmoontlik geword het om dit te behou” (317-318). Boshoff se ideaal was dat by Verwoerd se visie van afsonderlike ontwikkeling gehou moet word. “Afsonderlike ontwikkeling beteken dat volke langs mekaar soewerein bestaan, nie deurmekaar nie” (573). “Dit sou beteken dat volkere soewerein langs mekaar bestaan, nie deurmekaar nie, en dat die Afrikaner en ander wittes wat saam met hom ‘n staat wou stig op ‘n eie grondgebied geregtig is … Die swart volke het ook nie op die hele land aanspraak nie en moes langs die Afrikaner bestaan, pleks van bo-oor hom. Goeie gesindheid kan nie behou word deurdat die een volk die ander verkneg nie” (341). In 1985 het Boshoff gesê: “Die swart volke het geen reg of aanspraak op die hele Afrika nie. Hulle het [Suid-]Afrika ook maar stukgewys van die noorde af beset soos die Afrikaner dit van die suide af gedoen het. Daar bestaan geen ander heenkome vir Afrikaners as in Afrika nie, daarom moet die ondergeskikte swart volke langs die Afrikaner vry word en langs hom bestaan pleks van bo-oor hom” (574).

“In Orania word geen volksvreemde arbeid in diens geneem nie” (389). “As die eis van volkseie arbeid laat vaar word, stort enige vooruitsig op selfbeskikking in duie” (441). Enigeen is as ‘n dagbesoeker welkom. Die NG kerkdienste is oop vir enigeen. Die Volkskool van Orania neem buite Orania aan gemengde sport deel (408). Die huidige politieke opset word as die werklikheid aanvaar in soverre dit buite Orania bestaan. “Die werklikheid is dat Suid-Afrika nie weer tot wit leierskap beweeg sal word nie en dat ‘n nierassige owerheid net die weelde van swart politiek is wat aan die wittes sê: ‘Aanvaar wat ons julle aanbied of kry julle ry’… Regstelling in die samelewing en in al sy instellings maak van die Afrikaner ‘n randverskynsel wie se belange in die swart meerderheid se behoeftes verdwyn” (475). Binne Orania word ‘n volkseie orde gekoester. Anders as aanvanklik na sy stigting het die Vryheidsfront Plus “‘n ordebevestigende party geword” (451) wat sy ywer vir die volkstaat verloor het (450). “Eerder as om ordebevestigend teenoor [die nuwe] Suid-Afrika te handel, moet ‘n nuwe orde vir Afrikaners parallel met die Republiek van Suid-Afrika geskep word” (483).

Oor die Orania-plan was Boshoff realisties. “Niemand sou hom gekies het as daar ‘n alternatief was nie, maar dit is die enigste plan” (444) en “In alle beskeidenheid word die Orania-plan aangebied, alleen omdat daar geen alternatief gevind kan word nie” (479). Die idee is dat Orania die eerste groeipunt vir ‘n Afrikaner-volkstaat moet wees (491) en dat dit deur ander soortgelyke groeipunte in die omgewing gevolg word, “‘n pêrelstring* van dorpe” (481). “Ek is aangegryp deur die koersloosheid, die verval, die onvryheid en ook die verarming van die Afrikanervolk. Onderlinge verbondenheid tussen Afrikaners het ná 1994 se mags- en statusverlies verlore gegaan en het hoogstens Afrikaans as gemeenskaplike band behou” (473). Dit is waarom ek eerder Afrikaans as godsdiens as die onderskeidende kenmerk van Afrikaners beskou. Protestantse godsdiens plaas Afrikaners in ‘n veel wyer (selfs wêreld-) konteks. Onder Afrikaners heers daar godsdienstige verdeeldheid. In Orania is aanvanklik gepoog om al die godsdienstige groeperinge in gemeenskaplike kerkdienste byeen te bring, maar daar het spoedig ‘n einde aan hierdie eksperiment gekom. As NG Kerk-lidmaat het Boshoff teleurstellings met sy kerkgenootskap ervaar maar nogtans tot sy dood lojaal daaraan gebly. “Die NG Kerk word saam met die Afrikaner-Broederbond en die Nasionale Party as die drie pilare van die vervalle Afrikanerskap beskou” (474). “Die NG Kerk moet ophou om skaam te wees om Christus se kerk vir die Afrikanervolk te wees” (477).

[* Hierdie idee lewe. Onlangs is berig dat Dick Davel 3 000 hektaar naby die Weskus, tussen Lutzville en Nuwerus, teen R10 000 per hektaar as nog ‘n Afrikanertuiste wil bemark (Rapport, 13 deser, p 9).]

Boshoff: “‘n Gees van verset wat in ‘n geestelike herlewing kan uitloop, kan slaag as dit diepte het, al is dit nie wyd nie … Die kern van ‘n volk is sy kultuur, tradisie en geskiedenis … Ons moet daadwerklik begin om Afrikanerkultuur op sy suiwerste en diepste te herontdek en te anker en uit te bou tot ‘n meevoerende krag wat ons in beheer van ons lot en toekoms sal plaas” (576). “Die Afrikanervolk sal … weer nuut gebore moet word om te kan oorleef” (279). Orania, wat eerder ‘n tuiste of tuisland as ‘n volkstaat is, is ‘n beskeie maar egte uitlewing van die ideaal wat Boshoff reeds in 1984 gestel het: “Die Afrikaner se reg om vry en blank te wees in Afrika en in sy eie grondgebied homself te regeer” (547).

Naskrif: Verwysings na Orania het in die taalstryd aan die Universiteit Stellenbosch opgeduik. ‘n Vorige rektor, Chris Brink, het diegene wat die behoud van die US as ‘n Afrikaanse universiteit voorgestaan het “Neo-Afrikaners” genoem, wat ‘n “volkstaat van die gees” in die vorm van ‘n “kulturele Orania” wil skep. ‘n Vorige US-raadslid, Ruda Landman, het so ‘n universiteit in 2006 ‘n “taal-Orania” genoem (Pieter Kapp, Maties en Afrikaans, 2013, p 136). Die giftigste anti-Afrikaans- en anti-Afrikanergesindheid het destyds van ‘n ander vorige US-raadslid, die bruin Francois Groepe, gekom. Hy is tans ‘n adjunk-goewerneur van die Reserwebank, maar was toe in diens van Naspers. Hy het na die US as ‘n “neo-Orania-enklawe” verwys (138) en die pro-Afrikaanse groep van “versluierde rassisme en diskriminasie teen niewittes beskuldig … Groepe se brief het getoon dat die rassisme nie aan die pro-Afrikaanse groep se kant was nie, maar aan die ander kant” (171). In 2009 was die bewoording van Groepe se aanval op die “taalstryders” in die US-raad so ongemanierd dat vyf raadslede uit protes uit die vergadering gestap het (173).