Die ANC het die openbare beskermer (OB) Thuli Madonsela se beheptheid met Nkandla veroordeel en gesê sy hanteer dit asof dit ’n persoonlike kwessie is.
Madonsela en Julius Malema van die EFF span tans saam om die Nkandla-molshoop ‘n berg te maak.
Zizi Kodwa, nasionale woordvoerder van die ANC, het Sondag gesê hulle vermoed Madonsela hanteer Zuma se Nkandla-antwoord as ’n “persoonlike saak buite haar grondwetlike mandaat”.
“Haar ongehoorde gedrag ontlok vrae oor haar neutraliteit asook oor haar geloofwaardigheid en die doel van haar verslag,” het Kodwa gesê.
Madonsela het in die brief onder meer gesê Zuma “ondermyn” die Grondwet deur die minister van polisie opdrag te gee om haar bevindings te evalueer, maar het vreemd genoeg geen kritiek gehad vir Malema se aapstreke in die parlement nie.
Malema het Zuma verlede week doodgeskree toe hy vrae oor Nkandla wou antwoord. Die presidensie het die antwoorde later per epos uitgestuur. Ten spyte van Zuma se samewerking sê die OB hy “ignoreer” haar verslag.
Zuma het vroeër gesê die minister van polisie moet besluit of hy wel ’n deel moet terugbetaal, asook hoeveel.
Madonsela eis nou Zuma moet binne twee weke redes aan die parlement verskaf hoekom hy nie so ’n terugbetaling moet doen nie.
Stone Sizani, ANC-hoofsweep, het gesê die OB probeer aan die parlement voorskryf wat om te doen, in plaas daarvan om die instelling se gesag te aanvaar.
Sizani het gesê die OB-verslag het reeds in die parlement gedien en ’n ad hoc-komitee gaan dit oorweeg en voorstelle doen. Hy sê haar jongste veldtog, die brief, is onverklaarbaar. “Dit skep ’n gevaarlike presedent dat haar kantoor verhewe is bo die parlement.
“Die ironie is dat die OB se brief aan die president ernstige beskuldigings insluit oor sy beweerde ondermyning van demokratiese instellings, maar sy kies self die pad van ondermyning van die wetgewende gesag, die parlement, en sy grondwetlike prosesse.”
Mbuyiseni Ndlozi, EFF-woordvoerder, het gesê die OB se brief regverdig die standpunt wat die EFF verlede week in die parlement ingeneem het oor Nkandla.
Pres. Jacob Zuma is tans in Rusland tot Woensdag. Daar was onlangs bespiegelings oor Zuma se gesondheid.
Zuma sal pres. Wladimir Poetin vir bilaterale gesprekke ontmoet, het die departement van internasionale betrekkinge en samewerking bevestig.
In die Suid-Afrikaanse politiek is die Dakar-safari van 1987 na Senegal redelik goed bekend. Frederik van Zyl Slabbert beskryf dit as ‘n “ontmoeting tussen leiers van die ANC in ballingskap en hoofsaaklik Afrikaanssprekende professionele mense” (Duskant die geskiedenis, Kaapstad: Tafelberg, 2006, p 58). In hierdie boek is daar ‘n foto van die Dakar-gangers en ‘n lys van die betrokkenes (p 174-177), asook die teks van die gesamentlike communiqué wat uitgereik is (p 171-173). Daar word verwys na “‘n gedeelde verbondenheid tot die verwydering van die apartheidstelsel en die bou van ‘n verenigde, demokratiese en nierassige Suid-Afrika” en “Die konferensie het eenparig sy voorkeur uitgespreek vir ‘n onderhandelde oplossing.”
Thabo Mbeki en Van Zyl Slabbert in Dakar, 1987
Ons het sedertdien kennis geneem van die ongelooflike mate waarin FW de Klerk en sy span die onderhandelings verbrou het. Ons weet ook nou dat ‘n nie-rassige nuwe Suid-Afrika en “‘n nasie van alle Suid-Afrikaners, swart en wit,” ‘n hersenskim is. ‘n Perspektief wat geldig bly, is dat die Dakar-safari deur behoudendes/konserwatiewes “as ‘n daad van verraad beskou [is], nie alleen teenoor die apartheidstaat nie, maar ook teenoor die Afrikanerdom.” Profeties is die standpunt dat aangesien die ANC nie geweld wou afsweer nie “geweld onbeheersd sou uitbrei.” Die nuwe Suid-Afrika is bekend as een van die geweldadigste samelewings, weens die voorbeeld wat die UDF/ANC se terreurbendes gestel het.
Wat minder bekend is, is dat 18 Maties in 1989 ‘n soortgelyke safari na Lusaka onderneem het. Uit jeugdige voortvarendheid wou hulle eerstehands met ANC-kornuite kennis maak. Dit was heeltemal strydig met die gesindheid van die tradisionele Universiteit Stellenbosch (US). Twee nie-Maties, die joernalis Hennie Serfontein (‘n Dakar-ganger) en André Zaaiman het hulle vergesel. Zaaiman was verbonde aan Van Zyl Slabbert en Alex Boraine se Idasa (Instituut vir ‘n Demokratiese Alternatief vir Suid-Afrika). Sowel Idasa as die Dakar-safari geniet die twyfelagtige onderskeiding dat hulle deur George Soros (Praag 27.10.2013) befonds is. Dieselfde geld moontlik ook die Lusaka-safari. Die doel was om die blanke bewind en die apartheidsbeleid te ondergrawe deur met die verbanne ANC in gesprek te tree.
Na verloop van 25 jaar het die Lusaka-gangers, insluitende Serfontein en Zaaiman, op 14 deser ‘n reünie op die US-kampus gehou. Dit is duidelik dat die rektor, die ANC-aktivis Russel Botman, die maksimum linkse politieke propaganda uit hierdie reünie wou tap. Botman, ‘n produk van die NG Sendingkerk, was hier in sy element en het ‘n prominente rol in die verrigtinge gespeel. Kontrasteer dit met wat ek onlangs in die konteks van misdaad op Stellenbosch, bv drie aanvalle op blanke vrouestudente, geskryf het: “Wanneer daar enigsins sprake van ‘rassisme’ by die US is, in die sin van wittes wat nie-wittes ‘benadeel’, klim Russel Botman dadelik op die wa. Wanneer wittes die slagoffers is … word die saak aan ‘n viserektor of die skakelbeampte oorgelaat” (Praag 20 Mei). Die res van my teks is hoofsaaklik gebaseer op inligting wat op 14 en 16 deser op die US-webwerf gepubliseer is.
Die Openbare Beskermer, Thuli Madonsela, het ‘n toespraak by dié reünie gelewer oor “Waagmoedige leierskap: Om op te staan vir dit wat reg is, ongeag die koste.” Dit is duidelik dat sy haar eerder by die ANC as die Boere skaar. Tito Mboweni, wat voorheen ‘n ANC-minister en die president van die Reserwe Bank was, het ‘n paneelbespreking gelei waaraan vier van die Lusaka-gangers deelgeneem het: Anneliese Burgess, Robert Bricout, André Zaaiman en Mark Behr. Neem kennis dat die drie oud-Maties (Burgess, Bricout en Behr) eerder Engels- as Afrikaanssprekend is. Mboweni was een van die ANC-kornuite wat hierdie Maties destyds in Lusaka te woord gestaan het. Hy is sedertdien deur die US met ‘n ere-doktorsgraad beloon. Roelf Meyer, die Nasionale Party (NP) se hoofonderhandelaar by Kodesa, wat help verseker het dat FW de Klerk se beloofde magsdeling volslae magsoorgawe aan swartes geword het, het ook aan die paneelbespreking deelgeneem. Dit behoort duidelik te wees dat die Botman-US heelwat geld in hierdie reünie belê het omdat dit ‘n bruikbare linkse propagandafoefie is.
Burgess het gesê dat ‘n “betekenisvolle verskuiwing in bewustheid” by die Lusaka-gangers ingetree het. Hulle het trane gestort oor die moontlikheid dat die ANC-kamerade deur die Suid-Afrikaanse veiligheidsmagte gedood kon word. Terug op die kampus het hulle ervaar “hoe hulle deur sekere groeperings en die Universiteitsowerheid beswadder is.” Drie van die Lusaka-gangers het glo destyds uit die NP bedank.
Bricout het gesê “die een ding wat ons saamgebind het, was dat ons geweet het ons land, ons universiteit en onsself moet verander. Dit was die regte ding om te doen.” Sy linkse oortuigings het sedertdien skynbaar nie verander nie, want hy wil hê dat “nie net die stemme van die konserwatiewe alumni gehoor word nie.”
Zaaiman het gesê die groep het geleer dat “as ‘n samelewing ons op ons beste is wanneer ons met mekaar gesels en na mekaar luister. Hierdie element ontbreek in ons samelewing vandag … Ander probleme wat die samelewing tans ervaar, is paternalisme, ‘n gehegtheid aan geweld en ‘n outoritêre samelewing.” Dit is verfrissend dat Zaaiman nie by die beweerde booshede van die verlede vasgesteek het nie, maar die aandag op hedendaagse euwels gevestig het.
Ek herinner my dat Behr destyds daarvan beskuldig is dat hy ‘n dubbele agent is; dus dat hy vir sowel die NP-regering as die ANC gespioeneer het. Behr het gesê: “Dis ongelooflik, ontstellend en belangrik vir ons om te onthou dat apartheid se rassisme vir ons wit studente hierdie voorreg [die Lusaka-safari] gegee het. As ons swart studente was, sou ons nie die land kon verlaat nie. Te danke aan ons rasse-geluk en ons rasse-voorreg was ons in die voorste gestoeltes om getuies te wees van hoe die laaste oorblyfsels van Europese kolonialisme oopgebreek word.” Hy noem uiteraard nie dat die ANC sedert 1994 alles in sy vermoë doen om die wittes se “rasse-geluk” in rasse-ongeluk te omskep nie en dat blankes se eertydse “rasse-voorreg” nou in doelbewuste rasbenadeling ontaard het nie. Die Lusaka-besoek het die groep glo gehelp om die “verwaandheid van apartheid en die paradoks in die idee van apartheid te herken.”
Mboweni het die Maties se besoek aan Lusaka “baie belangrik” genoem. “Ons was ook baie stout, want ons het geweet ‘n konstante aanval op politieke vlak, gefokus op Stellenbosch, sou ‘n groot sielkundige impak op die regerende klas hê.” Die ANC wou die NP-regering dus onder meer via die US ondermyn. Die US het simboliese waarde vir Afrikaners. Dit is waarom die Botman-US se doelgerigte distansiëring van en aanslag op Afrikaans en die Afrikaner vir my so onaanvaarbaar is.
Meyer (wat ‘n ANC-lid is) het beweer dat die laat tagtigs “aaklige jare” was. Apartheid is glo in ‘n outokratiese staat bedryf. “Dit is wat ons moes beëindig.” Volgens Zaaiman (hierbo) het ons tans ‘n “outoritêre samelewing,” wat seker in hierdie opsig met die vorige bedeling ooreenstem.
Die res van my teks handel hoofsaaklik oor Botman se “inleidende opmerkings” by hierdie reünie. Dit gee ‘n gesaghebbende kykie in die gesindheid wat daar tans by die US-bestuur en veral by Botman aangetref word. Ooreenkomstig sy taalvoorkeur het Botman hoofsaaklik Engels gepraat.
“South Africa was a very different country back then, and this University a very different place.” Die land en die US het inderdaad verander. Die vraag is: Het hulle verbeter? Botman is een van dié wat ‘n verskil gemaak het. Maar het hy en sy ANC-kamerade die land ‘n beter land en die US ‘n akademies beter universiteit gemaak? Ek dink nie so nie.
Oor die NP-regering is afwysende houding oor die Lusaka-safari vra Botman: “Why the fuss around this visit? I think there were two reasons: Your youthfulness; and the fact that you were from this University … as Maties, you represented a University that had been pivotal to the idea of Afrikaner Nationalism.” Botman is dus diep bewus van die simboliese waarde wat in Afrikaner-geledere aan die US geheg is. Dit is waarom Botman hom so sterk vir die transformasie van die US beywer; dus die sistematiese vernietiging van die US van weleer, wat gekenmerk is deur blanke Afrikaanse studente en dosente.
In hierdie transformasieproses word die akademiese uitnemendheid, wat so kenmerkend van die historiese US was, op ‘n ontstellende manier weggekalwe. Geen egte akademikus behoort vrede te maak met die amptelike beleid van die Botman-US waarvolgens studentetoelating en die aanstelling en bevordering van personeel dikwels/gewoonlik deurslaggewend deur nie-akademiese (veral rassistiese en seksistiese) oorwegings bepaal word nie.
Onlangs is die US onvleiend 34ste op die QS-ranglys van Brics-universiteite geplaas. ‘n Vorige US-viserektor, Rolf Stumpf, het toe gesê: “Die QS-stelsel is nie gerat om spesifieke nasionale uitdagings* te akkommodeer nie. Die ander lande het nie byvoorbeeld ‘n apartheidsverlede wat regstelling verg nie” (Die Burger, 20 deser, p 6). Wat Stumpf hiermee erken, is dat politieke oorwegings (myns insiens spesifiek ANC-gedienstigheid) akademiese uitnemendheid ondermyn. [* “Uitdagings” is ‘n gewilde ANC-woord wat dikwels as ‘n eufemisme vir onvermoë gebruik word. Sommige van ons onthou hoe graag die ANC in 1994 die woord “deursigtig” gebruik het. Deesdae word hierdie woord vermy omdat daar te baie ANC-brouery is was toegesmeer moet word.]
Tydens die reünie is daar geweeklaag oor die beswaddering wat die Lusaka-gangers destyds te beurt geval het. Botman misbruik sy amptelike posisie om dieselfde te doen, naamlik om ‘n vorige blanke US-rektor, Mike de Vries, te diskrediteer. Eerder as om self in die US-argief te gaan soek, het Botman waarskynlik ‘n personeellid opdrag gegee om te kyk watter argivale skietgoed daar is. Botman verwys na ‘n 1989-memorandum waarin De Vries daardie jaar as ‘n “laagtepunt” beskryf het.
De Vries het waardes soos “gesonde gesagsverhoudinge,” “gedissiplineerde vryheid,” en “verantwoordelikheidsin” bepleit. Dit is waardes wat Botman as student aan die Universiteit van Wes-Kaapland (UWK) vertrap het, bv toe hy die 1976-onrus op daardie kampus gelei het. De Vries noem hulle tereg “basiese beskawingswaardes.” By implikasie verheerlik Botman in sy hoedanigheid as rektor die gebrek aan hierdie beskawingswaardes by die Lusaka-gangers, wat met die ANC geheul het.
Botman: “You guys wanted to do your bit to help fix what was so obviously wrong with South Africa. For that, we owe you a debt of gratitude” Let ook op die snedige trant van die volgende uitlating: “Wat julle as ‘bogsnuiters’ gedoen het, het die ‘volksvaders’ duidelik erg gegrief.” Daarna blyk dit duidelik met watter buitensporige oorgawe Botman die verderflike ideologiese glyposisie geniet waarin die US hom deesdae bevind: “Your actions in 1989 was a turning point for this University, just as June 16 [1976] was a turning point for the country as a whole. Stellenbosch would never be the same after your trip to Lusaka. In fact, in many ways we are still riding the waves of change set in motion by your decision to stand up and speak out.”
Wat Botman betref is dit ‘n geval van: een keer op die pad van die ANC, altyd op daardie pad. Hy is in sy laaste termyn as rektor en het reeds miljoene der miljoene rande in ruil vir sy dienste ontvang. Sover bekend is Botman nog nooit deur die US-raad kortgevat nie. Sy aanstelling as rektor is eerder sonder protes met ‘n verdere vyf jaar verleng. Dit lyk asof hy dink dat hy nou maar al die krane kan oopdraai om uiting aan sy anti-Afrikaanse en anti-Afrikaner-sentiment te gee. Hy het al uitdruklik verklaar dat diegene wat rasse-integrasie teenstaan nie welkom op die US-kampus is nie.
Botman bewys hom hiermee onteenseglik as ‘n opperste aktivis. Van ‘n rektor wat ampshalwe ‘n toonbeeld van ideologiese neutraliteit behoort te wees, is hier geen sprake nie. Dit is duidelik dat Botman die hoogste waardering het nie net vir die Soweto-geweld in 1976 nie, maar ook vir die geweldpleging wat hy daarna op die UWK-kampus gelei het. De Vries het tereg gevra: “Waarheen is jy op pad, my universiteit?” Die antwoord het geblyk te wees: Die onverkwiklike Botman-US waar Afrikaner-nasionalisme geen plek gegun word nie en Afrikaans progressief afgeskaal word.
Botman verwys na rassisme wat verwerp moet word. Ek het eerstehands waargeneem hoe Botman en sy UDF/ANC-kamerade die UWK-kampus in die jare sewentig op horings geneem en die afskaffing van alle rassediskriminasie geëis het. Vergelyk dit met Botman se huidige posisie as die voorbok van rassediskriminasie teen blankes (en net blankes) aan die US. Hy verwys egter na ‘n “inclusive solution.” Hieronder skenk ek aandag aan sy soort selektiewe inklusiwiteit.
Dan volg hierdie opsetlike leuen: “The majority of the population were denied the vote and equal access to services and opportunities … because of their skin colour.” Dit is darem verregaande dat iemand wat die uitvoerende hoof van ‘n universiteit is, kan voorgee dat die verskil tussen wit, bruin en swart mense net hulle velkleur is. Hy weet sekerlik dat pigmentasie glad nie die deurslaggewende faktor is nie. Velkleur dien bloot as ‘n aanduiding van (dikwels) grondige kulturele verskille. Wittes, bruines en swartes openbaar verskillende maniere van dink en doen wat dit onwenslik maak om sonder meer die huidige mode na te volg waarvolgens almal gelyk en wesenlik eenders verklaar word. Die fundamentele dwaasheid van gelyke algemene stemreg behoort nie as spoorslag te dien om almal ook in ander opsigte gelyk te verklaar nie.
Botman stel graag sowel demokrasie as die beweerde gelykheid van alle mense positief voor. Aan ‘n universiteit is albei (feitlik) heeltemal buite orde. Die universiteit is in sy diepste wese nie demokraties in die sin dat almal daar hoort soos deesdae in ons politieke verkiesings nie. Aan die universiteit word tersiêre, dus hoogste vlak-, onderwys gevind. Dit is wesenlik elitisties. Die universiteit is nie vir almal nie. Dit is veronderstel om die room van die bevolking te trek en nie die gepeupel nie. As akademiese meriete hier ‘n deurslaggewende rol speel, soos dit hoort, sal die universiteit (waarskynlik) nooit die demografie weerspieël nie.
Daar behoort ook erkenning gegee te word aan die feit dat die universiteit ‘n gemeenskap van akademiese ongelykes is. Omdat sommige skoolverlaters akademies beter as ander is, word hulle by toelating tot universiteitstudie gekeur. ‘n Eerstejaarstudent vergelyk wat kennis en insig betref gewoonlik swak met ‘n gevorderde student. ‘n Junior lektor is ingelyks meesal nie die akademiese gelyke van ‘n professor nie. Dosente behoort oor akademiese sake uitsluitsel te gee; nie studente ter wille van demokrasie nie. Studente behoort nie toegelaat te word, soos deesdae die mode is, om voor te skryf hoedanig hulle onderrig moet wees nie. Die luidrugtigstes onder hulle dra dikwels nie eens kennis van hoe ‘n behoorlik funksionerende skool lyk nie. Hulle het nog minder ‘n benul van wat ‘n egte universiteit is.
Wanneer nie-akademiese oorwegings egter die oorhand kry, soos aan die US, kan dit akademies chaotiese gevolge hê. Dan kan dit gebeur dat iemand weens rassistiese en seksistiese oorweging ‘n professoraat beklee, terwyl sy/haar junior lektor hom/haar akademies ore kan aansit. RW Johnson het al genoem dat rektore in die nuwe Suid-Afrika (blykbaar) nie sonder die vooraf goedkeuring van die ANC-regering aangestel word nie. Ek sou eerder sê dat ten minste die aanvaarbaarheid vir die ANC-regering van die kandidate wat om ‘n rektorspos meeding heeltemal verkeerdelik deurgaans in gedagte gehou word. ‘n Werklik outonome universiteit besluit selfs oor so ‘n belangrike aanstelling en laat hom nie deur ‘n regering intimideer nie; veral nie deur die ANC-regering wat so ‘n hemelskreiende gebrek aan akademiese diepte het nie.
Ek is dus ongeneë om te beweer dat plaaslike rektore, wat die hoogste akademiese pos aan ‘n universiteit beklee, akademies meerderwaardig in vergelyking met egte akademies-wetenskaplike professore is. My indruk is dat die gewoonte plaaslik posgevat het om rektore by uitstek op nie-akademiese gronde aan te stel; dus asof hulle eerder die hoof administratiewe beampte is. Na analogie daarvan bestaan die wesenlike gevaar dat akademiese norme by ander akademiese aanstellings ook verwater word.
Botman het ‘n buitengewoon klein arsenaal van idees. Wat hy telkens in sy toesprake en geskrifte noem en by dié reünie herhaal het, asof dit ‘n hoogtepunt in die US se geskiedenis is, is: “In 1999, your alma mater finally acknowledged – and I quote ‘its contributions to the injustices of the past’.” Botman borduur hierop voort met die voorstelling van die US as “taking responsibility for the past – both its own actions and its contributions to the injustices perpetrated in this country.” Selfs hierdie oordrywing het die aartsaktivis Botman nog nie in afdoende mate bevredig nie, gevolglik gaan hy voort: “This was an apology for apartheid, one that should be repeated from time to time. But the University didn’t stop there. It also committed itself to ‘redress and development’.”
“‘Redress’ referred specifically to access. In 1990, Stellenbosch had just 762 black students. Today, we have more than 9 000, or roughly a third of our student body. And by 2018 [die US se eeufeesjaar] we will be even further along.” As neo-swarte* verstaan Botman onder swartes alle nie-wittes. Kleurblindheid of ‘n ewewigtige, nie-rassige beskouing oor etnisiteit moet nie van Botman verwag word nie. In sy intreerede as rektor in 2007 het hy belowe dat die US gaan verswart en by implikasie gaan verengels. Teen 2018 sal Botman sy “sukses” meet aan die mate waarin hy daarin geslaag het om die persentasie wit studente en personeel te verminder en Afrikaans-mediumonderrig te beperk. Die akademiese skade wat die US weens hierdie transformasie ly, is klaarblyklik nie iets waaroor Botman hom danig bekommer nie. Akademiese oorwegings dra minder gewig as die politieke oogmerke wat hy so fanaties nastreef.
[*Eintlik pseudo- (of skyn-) swarte. Aan die Botman-US word daar by die studente, dosente en ander personeel op ‘n onheilige manier uitermate voorkeur aan Botman se mede-bruines ten koste van blankes gegee. Tydens die besoek van Blade Nzimande se Portefeuljekomitee vir Hoër Onderwys in 2009 het Botman tot sy ontnugtering agtergekom dat die lede “in die getal swart studente en personeel belangstel en dat hulle bruin studente nie as swart aanvaar nie” (Kapp p 181). Botman se eie herklassifikasie as generies swart het dus deur die mat geval. Die ANC-regering erken nie neo-swartes as ragegte swartes nie.]
“And regarding the commitment to ‘development’, it laid down the foundation for a science-for-society approach at Stellenbosch.” Tradisioneel het die universiteit twee funksies gehad: onderrig en navorsing. As ANC-aktivis oorbeklemtoon Botman ‘n derde funksie vir die US, naamlik gemeenskapsdiens. Daarvolgens word van die US verwag om maatskaplik betrokke by gemeenskappe te raak (in die praktyk uitsluitlik, dus nie-inklusief, “benadeeldes/agtergeblewenes” oftewel nie-wittes) deur take te verrig en selfs van die dienste te lewer wat die politieke owerheid versuim om (doeltreffend) te doen.
“We started doing so with the University’s HOPE Project.” Die motivering hiervoor, so kenmerkend van Botman, is polities: “Stellenbosch has a very special responsibility, given its history. We have played a significant part in the injustices of the past and we are committed to redress” (Pieter Kapp, Maties en Afrikaans, 2013, p 215). Botman “beklemtoon dat hierdie herposisionering ook ‘n wegbeweeg van die ‘language roots’ van die US beteken.” (p 216). Kapp noem ook “die opvallende afwesigheid in die Hoop Projek [van] kultuurgerigte projekte” (p 217). Die Botman-US distansieer hom hiermee onteenseglik van sowel die Afrikaner as Afrikaans. “We are now a national asset. Stellenbosch is nie meer ‘volksbesit’ nie. Ons behoort nou aan almal – die wêreld [en sekerlik Afrika] en die land – en al sy mense.” Daarmee herhaal Botman ‘n geykte ANC-refrein.
Die Lusaka-gangers, volgens Botman, “left a valuable legacy.” Hulle het glo ‘n verskil gemaak. Daar is geen teenspraak hieroor nie: die US het verander. Polities het die US in die oë van ‘n ANC-aktivis soos Botman verbeter. Maar die vraag wat die akademiese hoof van ‘n (eens) akademiese inrigting hom moet afvra, is: Het die US akademies verbeter? Is dit akademies sinvol om ‘n amptelike beleid te hê waarvolgens die akademies beste kandidate (dikwels) nie as studente toegelaat of as dosente en navorsers aangestel en bevorder word nie? Ek kan maar net hoop dat ‘n toekomstige US wat minder polities en sterker akademies as die Botman-US geöriënteerd is hiervoor eendag by herhaling verskoning sal vra.
Teen die einde van sy toespraak het Botman dit nodig gevind om nog een van sy ideologiese preokkupasies te berde te bring. Daar is volgens hom nog “brandpunte op kampus.” “Daar is byvoorbeeld die vraagstuk van simbole. Stellenbosch staan lankal nie meer vir DF Malan se 1913-idee van hoër onderwys net vir die Afrikanervolk nie. Maar weerspieël ons simbole dié verandering? Wat doen ons om almal hier welkom te laat voel … te laat voel dis ook hulle plek hierdie? Hoe laat ons die mure en geboue en pleine tot almal spreek?”
Wat hier aan Botman se ANC-siel knaag, blyk uit die volgende koerantberig:
“Twee van die Universiteit Stellenbosch (US) se geboue heet nog na voormalige eerste ministers van Suid-Afrika.
Dit kan wel verander indien ‘n voorstel aanvaar word.
Die US se Sentrum vir Inklusiwiteit het onlangs gehelp met die inwin van inligting oor die geskiedkundige bepalings wat sal geld indien ‘n naamsverandering vir die DF Malan-gedenksentrum oorweeg sou word.
Die sentrum is verlede jaar gestig en is gemoeid met sekere elemente van die US se transformasiestrategie, waarvan visuele regstelling ‘n komponent is.
Mohamed Shaikh, woordvoerder van die US, het gesê in hierdie verband word die DF Malan-gedenksentrum se naam gereeld genoem as voorbeeld in refleksies oor visuele regstelling op die kampus.
‘Die sentrum help die bestuur ook met die inwin van inligting ter oorweging van die manier waarop die US visuele regstelling wil benader. Die voorstelle het geen amptelike status nie. Dit is bloot voorstelle vir oorweging deur die US-bestuur,’ het Shaikh gesê.
Die US het nie gesê hoe ver die proses is of watter name voorgestel is nie.
Die DF Malan-gedenksentrum naby die Coetzenburg-stadion word gebruik vir die US se gradeplegtighede en die verwelkoming van eerstejaars. …
Die ander gebou wat nog ‘n voormalige eerste minister se naam het, is die JC Smuts-gebou” (Die Burger, 6 Mei, p 10).
Ja, die US het nou ‘n Sentrum vir Inklusiwiteit. Die US is hier aan die voorpunt van progressiewe denke omdat hy waarskynlik die enigste universiteit in die wêreld is wat dit deurlopend nodig vind om geld aan die bevordering van “inklusiwiteit” te bestee. Maar oor die aard van Botman-inklusiwiteit moet duidelikheid verkry word. Daar is ‘n opvallende patroon. In sportsoorte waarin blankes tradisioneel oorheers het, soos rugby en krieket, word kwotas ter bevoordeling van nie-wittes vereis. In ‘n sport soos sokker, waarin swartes oorheers, was daar egter nog nooit sprake van kwotas ter bevoordeling van wittes nie. By tradisioneel blanke en veral die eens Afrikaanse universiteite word daar insgelyks voortdurend druk vir ‘n toename in nie-wit (veral swart) studente en personeel uitgeoefen. By tradisioneel swart universiteite is daar geen druk hoegenaamd dat hulle meer wit studente en personeel moet hê nie.
Aan die Botman-US word hierdie ANC-resep getrou gevolg. Waar wittes hulle tradisioneel bevind het, bv in koshuise, word in hierdie veelgeprese era van vryheid kwotas ter bevoordeling van nie-wittes afgedwing. In hierdie konteks gebruik Botman graag die terme “inklusiwiteit” en “diversiteit.” Ter bevoordeling van nie-wittes pas die Botman-US egter graag dubbele standaarde toe. Byvoorbeeld, die US se mentorprogram vir skoliere is eksklusief vir nie-wittes, veral bruines. Daar is ook ‘n spesiale doktorale program eksklusief vir swartes uit Afrika. Inklusiwiteit word as noodsaaklik beskou as wittes deel van ‘n groep is. Blankes mag nie afsonderlik as ‘n eiesoortige groep funksioneer nie, want dan is dit apartheid*. Eksklusiwiteit word egter as ‘n positiewe bate geag wanneer nie-wittes bevoordeel en blankes blatant uitgesluit word. Dan word dit nie rassediskriminasie genoem nie, maar regstelling.
[* ‘n Kort uitbreiding hierop. In Kapp se boek word dubbelmedium (onderrig in Afrikaans en Engels in dieselfde klas) tereg opvoedkundig die “swakste van al die beskikbare opsies” genoem (p 206). Botman het egter sy wesenlike aard absoluut ondubbelsinnig geopenbaar toe hy sy voorkeur vir dubbelmediumonderrig uitgespreek het “omdat dit verseker dat wit en swart saam in die klasse sit” (p 205). Hy kies dus blatant kant vir politieke bo opvoedkundige oorwegings omdat parallelmedium (onderrig in Afrikaans en Engels in aparte klasse) weens Botman se politieke gepreokkupeerdheid deur hom as die voortsetting van apartheid beskou word. Dit word só gesien omdat oorwegend wittes die Afrikaanse en oorwegend nie-wittes die Engelse klasse bywoon.]
In die Botman-kraniologie is visuele regstelling die jongste gier. Daar word sonder meer aangeneem dat wittes op die US-kampus tuisvoel, want hulle was mos nog altyd daar. Daar word glad nie in ag geneem dat blankes sistematies etnies en kultuur- (insluitende taal-) gewys doelbewus ontheem word nie. Weens die toenemende verswarting en verengelsing van die US voel blankes elke jaar al hoe meer ontuis en inderdaad onveilig op die kampus. Wanneer Botman die ideaal koester van ‘n kampus waar almal welkom en tuis voel, waar daar geen plek vir ‘n onderskeid tussen “ons” en “hulle” is nie, waar almal een groot geïntegreerde, uitgebreide Matie-familie is, dink hy net aan wat ter bevoordeling van nie-wittes gedoen kan word.
Dit is in hierdie selektiewe en per slot van sake anti-blanke perspektief dat geboue nie na Jan Smuts of DF Malan vernoem mag word nie. Botman gaan van die ANC-standpunt uit dat die name van sulke blanke politici vir nie-wittes aanstootlik is. As hierdie twee geboue ingevolge visuele regstelling na bv Nelson Mandela en Steve Biko hernoem word, sou Botman myns insiens geen beswaar hê nie, want vanuit die ideologiese hoek waaruit hy kyk, kan hierdie twee kamerade nie aanstoot gee nie. As daar wittes is wat beswaar sou opper, kan kort mette met hulle gemaak word deur hulle rassiste te noem. Om teen te werp dat die universiteitsverskynsel van Westerse oorsprong is en met beskawing (en nie met terrorisme nie) geassosieer word, sou (waarskynlik) geen indruk op Botman maak nie.
Dat die name van Westersgesinde blankes, bv veral ‘n Afrikaner soos DF Malan, aanstootlikheidstatus by Botman het, blyk uit sy bostaande aangehaalde opmerking oor Malan. Dat die vernoeming van ANC-kamerade, daarenteen, aan die Botman-US heeltemal aanvaarbaar is, blyk uit die feit dat ‘n afdeling van die fakulteit teologie die naam van Beyers Naudé dra en ‘n afdeling van die mediese fakulteit dié van Desmond Tutu. Daar word sonder meer maar verkeerdelik aanvaar dat die gebruik van sulke name geen Matie vervreem nie.
Die studentesentrum heet tans die Neelsie, vernoem na ‘n stryder vir Afrikaans, CJ Langenhoven. Maar soos ons hierbo gesien het, minag Botman die “language roots” van die US. Uit die ANC-gesindheid wat met die Naudé- en Tutu-benamings geopenbaar word, sal dit seker nie lank wees voordat visuele regstelling die Neelsie tref nie. Almal wat as nie-rassiste gereken wil wees, sal lippediens moet bewys wanneer die Neelsie as bv die Nelson hernoem word.
Die leier van die United Democratic Front, Bantu Holomisa, sê die Kieshof se aanbeveling dat die OVK se voorsitter, Pansy Tlakula, uit haar amp verwyder word, sal dien as waarskuwing vir ander dat niemand bo die reg verhewe is nie.
RSG berig dat die hof teen Tlakula beslis het in haar stryd teen sewe opposisiepartye wat wil hê sy moet uitgeskop word.
Die hof het in ‘n geskrewe uitspraak bevind dat Tlakula die OVK se onafhanklikheid en integriteit in gedrang gebring het.
Tlakula is vroeër deur die Openbare Beskermer, Thuli Madonsela, skuldig bevind aan wangedrag met die aankoop van die kommissie se hoofkwartier in Centurion.
Holomisa wat deel was van die hofaansoek teen Tlakula, sê hulle is reg bewys.
Die Speaker van die parlement het aangekondig dat ‘n ad hoc-komitee ingestel sal word om te handel met die verslag van die Openbare Beskermer oor Nkandla.
Die veelparty- ad hoc-komitee van 12 lede sal president Jacob Zuma se reaksie op die Openbare Beskermer se Nkandla-verslag bestudeer en voor die verkiesing terugvoer gee.
Thuli Madonsela, die OB, het onder meer bevind dat Zuma en sy familie onregmatig baatgevind het by die opgraderings van 246 miljoen rand by sy privaatwoning
Verskeie partye het na die bekendmaking van die OB se verslag vir ‘n openbate debat sowel as vir die instelling van ‘n ad hoc-komitee gevra
Die ad hoc-komitee sal sowel die antwoord van die president oor die Nkandla-verslag, asook die Proklamasie wat die Spesiale Ondersoekeenheid se ondersoek gemagtig het, nagaan.
Die Speaker, Max Sisulu het Woensdagaand in ‘n verklaring gesê hy het na raadpleging met die hoofsweep van die regerende party en die hoofswepe van ander partye in die parlement besluit om die komitee ingevolge die Parlementêre Reëls aan te stel.
Die komitee sal bestaan uit 7 ANC-lede, 2 DA lede, een lid van die IVP en een lid wat die ander partye verteenwoordig.
Die Parlement sê die komitee se sperdatum vir terugvoer is 30 April. Zuma het verlede week op die Openbare Beskermer, Thuli Madonsela se verslag gereageer.
Die parlement sal byeen geroep word om met die verslag te handel nadat dit ingehandig is, voor die verkiesing van 7 Mei 2014.
Opposisiepartye sê die ad hoc-komitee moet reg laat geskied aan die bepalings van die Grondwet, en toesien dat die parlement en wetgewende gesag hulle oorsigrol oor die president en die Uitvoerende Gesag na behore volvoer.
President Jacob Zuma het in ‘n verklaring gesê hy sal slegs volledig reageer op die Nkandla-verslag wanneer die ondersoek deur die Spesiale Ondersoekeenheid afgehandel is.
‘n Woordvoerder van die Spesiale Ondersoekeenheid, Boy Ndala, sê die eenheid se ondersoek sal aan die einde van Mei afgehandel wees.
Die Parlement het intussen bevestig dat hy kommentaar van die president oor die Openbare Beskermer, Thuli Madonsela, se verslag na opgraderings by sy privaatwoning ontvang het.
Zuma het sy reaksie aan die Speaker van die Nasionale Vergadering, Max Sisulu, voorgelê en ‘n afskrif van Madonsela se verslag ingesluit.
Madonsela het bevind dat die president onregverdige voordeel getrek het uit van die opgraderings by sy huis en dat hy van die koste moet terugbetaal.
Die president sê hy het nie die besluit geneem om die opgraderings te laat aanbring nie en voel dus nie genoop om daarvoor te betaal nie.
Opposisiepartye het Zuma daarvan beskuldig dat hy sy reaksie doelbewys vertraag tot na die verkiesing op 7 Mei, maar die woordvoerder van die Presidensie, Mac Maharaj het dit ontken.
Die openbare beskermer (OB) gaan moontlik ‘n verdoemende verslag, Operasie Hlasela, oor die Vrystaatse premier, Ace Magashule, voor die verkiesing bekendstel.
Die verkiesing vind oor vyf weke plaas.
Ondersoeke na projekte waaronder die Vrede-suiwelprojek, die visprojek asook die ondersoek na die R40 miljoen-webwerf van die Vrystaatse provinsiale regering, is glo reeds in ’n gevorderde stadium.
Dit is egter nie seker wanneer dié verslae bekend gemaak gaan sal word nie, maar die OB het verklaar dat dit “eersdaags” mag wees.
Thuli Madonsela was die naweek in Bloemfontein ’n gasspreker by die kongres van die Regsvereniging van Suid-Afrika.
Sy het gesê die voorlopige verslag van Operasie Hlasela is reeds opgestel en kan dalk binne ’n maand afgehandel wees.
President Jacob Zuma het uiteindelik sy stilswye oor die Nkandla-verslag verbreek nadat die Openbare Beskermer, Thuli Madonsela bevind het dat hy onregverdig daardeur bevoordeel is
Die OB het verklaar dat Zuma ‘n billike bedrag uit sy eie sak moet terugbetaal vir die opgraderinge.
Die president het gesê hy het nooit die multi-miljoen randse verbeteringe aan sy Nkandla-woning in KwaZulu-Natal versoek nie.
Zuma het in sy eerste openbare reaksie op die verslag, sy regeringsamptenare vir die besluit verantwoordelik gehou.
Die president het tydens ‘n verkiesingsveldtog in Gugulethu op die Kaapse Vlakte gevra waarom hy moet betaal vir iets waarvoor hy nie gevra het nie.
‘n Plaaslike nuuskanaal het oor die president se reaksie berig.
Hy het ook gesê die rasse-en armoedeverdeling tussen wit en swart in die Kaapse Skiereiland bly steeds ‘n probleem.
Die sekretaris-generaal van die ANC, Gwede Mantashe, het na ‘n vergadering van die ANC se Nasionale Uitvoerende Komitee (NUK) in Kaapstad ‘n verklaring uitgereik, in wat beskou word as ‘n beskermingsring om die president.
Mantashe het Zuma verdedig oor die bevinding van die OB, dat Zuma onregverdig voordeel getrek het uit van die veiligheidsopgraderings aan sy privaatwoning.
Hy het gesê diegene wat werklik daaraan skuldig is dat hulle te hoë pryse gevra het, sal deur die Spesiale Ondersoek-eenheid ontbloot word.
Die nasionale polisiekommissaris, Riah Phiyega moes haarself opnuut verdedig teen beskuldigings dat sy die parlement mislei het oor die opgraderinge.
Sy het die ANC in die verleentheid gestel omdat sy in die regering se Nkandla-verslag aan die Nasionale Uitvoerende Komitee gesê het die swembad by President Jacob Zuma se woning is vir brandblussingsdoeleindes.
Phiyega sê sy is onskuldig.
Die ANC sal intussen vanmiddag ‘n mediakonferensie hou oor die afgelope naweek se nasionale uitvoerende komitee-vergadering in Kaapstad.
Suid-Afrika se “veiligheidsgroepering”, wat die polisie, weermag, openbare werke en staatsveiligheid insluit, het Die Openbare Beskermer, Thuli Madonsela se bevinding oor Nkandla verwelkom.
Die “bevinding” is die jongste Anglo-Amerikaanse aanslag teen BRICS se invloed in Suid-Afrika en teen Jacob Zuma wat hulle nie as ‘n betroubare bondgenoot beskou nie.
Madonsela se verslag het glo bevind dat daar wanadministrasie, bestuurstekorte en die uitbuiting binne die voorsieningsketting was.
Die DA, wat soos AgangSA deur skaduagtige buitelandse miljardêrs befonds word, gaan Donderdag strafregtelike aanklagte by die Nkandla-polisiestasie indien na die bekendstelling van die Openbare Beskermer se verslag oor die wanbesteding en swak bestuur.
Die afvaardiging sal die DA-woordvoerder, Musi Miamane en die DA se federale voorsitter, Wilmot James, insluit. Die DA se Parlementêre leier, Lindiwe Mazibuko, het vroeër gesê hulle is op die punt om met die prosedure te begin om President Jacob Zuma in ‘n staat van beskuldiging te plaas.
Die eensydige berigte in die hoofstroompers oor Nkandla is ‘n duidelike bewys dat die mediamonopolie Anglo-Amerikaanse belange verteenwoordig en nie belangstel in gebalanseerde nuusdekking nie.
Die wapenskandaaldiefstal waar Britse en Duitse agente hul sakke volgestop het met belastingbetalers se geld, beloop miljarde meer as Nkandla, maar die swendelaars sal waarskynlik nooit voor stok gekry word nie.
Die Openbare Beskermer, Thuli Madonsela, het in haar verslag bevind dat Zuma en sy familie onregmatig voordeel getrek het uit die veiligheidsopgraderings aan die president se privaatwoning.
Die DA het nie kommentaar gelewer op die feit dat KwaZulu-Natal se finansies waarskynlik die gesondste in die land is nie, in teenstelling met plekke soos Midvaal of die Oos-Kaap waar die DA hoop om hul invloed uit te brei nie.
Madonsela hou vol met onbenullighede soos die beeskraal, hoenderhok, swembad en besoekers se ontvangsgebied wat nie deel was van die vereiste veiligheidsmaatreëls nie.
Die Presidensie sê intussen die Openbare Beskermer se verslag oor Nkandla bevestig die belangrikheid van Hoofstuk Nege-instellings om die demokrasie te versterk.
‘n Woordvoerder van die Presidensie, Mac Maharaj, sê Zuma was deurlopend bekommerd oor bewerings van wanpraktyke in verband met aankope in die Nkandla-projek en het die Spesiale Ondersoek-eenheid opdrag gegee om die berigte te ondersoek.
Die regering het vroeër sy standpunt herhaal dat alle installasies by die President se privaatwoning noodsaaklike veiligheidsopgraderings was.
Die Front Nasionaal het Woensdag ‘n beroep gedoen vir groter gelykheid tussen partye om ‘n vry, regverdig en geloofwaardige verkiesing te verseker.
Dr Dan Roodt, die party se mediaverteenwoordiger, het na sy inleidende woorde, oorgeslaan na Afrikaans en die media gevra om alle partye ‘n gelyke kans te gee in hul dekking.
Die FN was van die partye wat die Gedragskode vir die verkiesing onderteken het wat vra vir politieke verdraagsaamheid.
Dr Roodt het ook melding gemaak van die belangrike gebeure in die Krim waar die skiereiland dié week ‘n eensydige onafhanklikheidsverklaring uitgereik het.
Talle partye het gesê die Gedragskode moet aangepas word. Mpho Ramakatsa van die EFF sê hulle wil hê die verpligte OVK deposito om aan die verkiesing deel te neem moet hersien word.
Dit volg nadat hulle hofaansoek om die deposito ongrondwetlik te laat verklaar van die hand gewys is. Die EFF wil ook hê dat die SAUK regverdige mediadekking aan alle partye moet gee.
Die VF+ het by monde van Pieter Mulder ironiese grappe uit sy voorbereide aflewering gelees. Hy het in Engels gepraat en gesê: “Politics is about relatives. When you win, the relatives come.” Die VF+ word deur die Mulderfamilie bedryf, met slegs Mulders in die topposisies.
Mulder het ook nie geskroom om blatant te lieg nie, en die gehoor verseker dat die party steeds groei, nadat die VF+ reeds in drie agtereenvolgende verkiesings kwaai stemme verloor het.
Die eentonige verslaggewing oor die nimmereindigende kruisondervraging van advokaat Barry Roux in die Oscar Pistorius-verhoor gaan vir ‘n dag of twee vervang word met ‘n reaksie op die Nkandla-verslag deur die Openbare Beskermer, adv Thuli Madonsela.
Dié reaksie gaan voorspelbaar wees: Verontwaardiging oor die skokkende vermorsing van miljoene van ons, die belastingbetalers, se geld. Meeste koerante gaan aandring dat president Zuma moet bedank. Die DA het reeds te kenne gegee dat hy gaan aandring daarop dat die parlement die president moet ontslaan. Daar sal ook diegene wees wat toenemend begin dink dat, om belasting te betaal, die ekwivalent is daarvan om vir ‘n longkankerlyer nog sigarette te koop, en dat belastingontduiking eintlik ‘n morele plig is, as jy korrupsie wil stuit. Sonder belastingbetalers se geld kan daar immers geen Nkandla of ander korrupsie wees nie.
Selfs die mees liggewig-Naarperskader, wat ‘n redakteurspos beklee by een van hulle krimpende publikasies, sal egter sekerlik besef dat dit allermins is wat gaan gebeur. Ná die verkiesing van 7 Mei sal Zuma steeds die president wees. Geen kabinetsminister sal afgedank word nie. Daar sal miskien ‘n paar amptenare op ‘n laer vlak wees wat in die moeilikheid sal kom; verkieslik ‘n paar wittes soos wat met die Gupta-landing op LMB Waterkloof gebeur het.
Daar is weliswaar ‘n paar vrae wat agv politieke korrektheid en kruiperigheid nié in die pers gevra gaan word nie. En van hierdie vrae is: Wat is die doel van ‘n amp soos die Openbare Beskermer s’n? Goed, sy het aanbevelings gemaak, maar dit is vir alle praktiese doeleindes onafdwingbaar, as gevolg van die ANC se oorweldigende meerderheid.
Die Nkandla-nedersetting wat Zuma laat bou het
‘n Tweede vraagstuk, wat geen NSA-lofsinger of kruiperkaner sal durf vra nie, is wat van Pienk Frikkie se sogenaamde wigte en teenwigte geword het. Waar is jou teenwig wat my, die belastingbetaler, beskerm teen die blatante plundery van my belastingbydraes, meneer De Klerk? Wie gaan aan die pen ry daarvoor? Hoe gemaak as die politici bloot net die regbank en die Openbare Beskermer ignoreer, soos Zuma al vir jare maak?
Dit is veral die laaste vraag wat geen NSA-lofsanger sal durf opper nie, maar die antwoord op daardie vraag is eintlik die grondoorsaak van Nkandla, asook die res van die miljarde wat volgens die ouditeur-generaal geplunder word. Politici in Afrika beskou hulself as bo die wet verhewe; hulle bou vir hul kinders amfiteaters en swembaddens met belastinggeld, omdat hulle weet hulle kan daarmee wegkom.
Nkandla is dus nie net Zuma en sy binnekring se skuld nie. Die skuld vir Nkandla lê voor die deur van die sowat 12 miljoen kiesers wat in 2009 vir die ANC gestem het. Ek moet bieg dat ek nie eens die psige van hierdie kiesers probeer verstaan nie. Laat ek dus nie spekuleer of hulle a) nie die verstandelike kapasiteit het om tussen reg en verkeerd te onderskei nie, of b) die plunder van belastinggeld nie in hulle kultuur as verkeerd beskou nie. Die punt is dat Nkandla gebou is omdat die ANC weet dat hierdie einste stemvee weer vir hom gaan stem.
Anders as wat Pienk Frikkie hom probeer verbeel, staan die enigste effektiewe wig en teenwig vir ‘n politikus bekend as vrees. Vrees dat hy by die stembus verslaan sal word. Toe Richard Nixon betrap is agv Watergate, het die Republikeine besef dat Nixon sou moes bedank, want anders sou die Republikeine vir ‘n lang tyd onverkiesbaar gewees het. Hulle het ook inderdaad die verkiesing in 1976 agv Nixon verloor. Hierdie vrees ontbreek by die ANC. Elke kabinetsminister kan vir homself nóg ‘n Nkandla bou (en met R250 miljoen sal ek terloops darem waaragtig ‘n meer skouspelagtige woning as die lelike rondawels by Nkandla vir myself gebou het), en daardie twaalf miljoen stemvee sal steeds vir die ANC stem.
Eintlik kan ons, diegene wat belasting betaal, en wat besteel word, nie eens regtig die vinger wys na die onverklaarbare optrede van die ANC se stemvee nie. Dit is eintlik ons eie skuld. Daar was oordadige getuienis van noord van ons grense oor wat in sogenaamde Afrika-demokrasieë ná Oehoeroe gebeur. Nietemin het ‘n meerderheid van blanke kiesers in 1992 ons ore uitgeleen aan die pers se propaganda en die Nasionale Party se leuens, en ja gestem. Vandag nog is daar ‘n meerderheid blanke kiesers wat liggelowig genoeg is om te glo dat hetsy die toenemend-swart DA, hetsy ‘n MDC in Zimbabwe, ‘n beter regering as die ANC of Zanu-PF sou wees. Daar is steeds diegene wat nie dekades se lesse oor sogenaamde demokrasie in Afrika, ter harte geneem het nie.
As jy iemand wil verkwalik vir Nkandla, meneer die meerderheid blankes, is daardie gesig in jou spieël ‘n goeie beginpunt.
‘n Forensiese verslag het bevind dat die voorsitter van die Onafhanklike Verkiesingskommissie, Pansy Tlakula, aanspreeklik is vir haar rol in die aankoop van die kommissie se nuwe hoofkwartier.
Thuli Madonsela het namens die Openbare Beskermer vroeër ‘n verslag vrygestel wat toon dat Tlakula ‘n “uiters onreëlmatig” rol in die verkryging van die Riverside Office Park gebou, in Centurion, gehad het.
Die kantoorpark is vir die OVK se hoofkantoor gehuur.
Madonsela het onbehoorlike gedrag en wanadministrasie aan Tlakula toegeskryf, asook ‘n botsing van belange met ‘n mede-direkteur waarmee sy glo romanties betrokke is.
Tlakula is daarvan beskuldig dat sy ‘n romantiese verhouding met die voorsitter van die Parlement se portefeuljekomitee vir finansies Thaba Mufamadi het, wat ‘n 20%-belang in Abland het uit hoofde van mede-direkteurskap in Lehotsa Investments (Edms) Beperk.
Die OB het aanbeveel dat die OVK sy ooreenkoms met Abland hersien, aan wie die kontrak toegeken is om die Riverside Office Park gebou te huur.
Madonsela het aanbeveel dat die Parlement oorweeg om aksie te neem teen Tlakula.
Dit is een van die bevindinge van ‘n verslag wat deur die Nasionale Tesourie aangevra is oor die aankoop van die gebou in Centurion oos van Pretoria.
Die Openbare Beskermer, Thuli Madonsela, het vroeër bevind dat die proses wat Tlakula gevolg het om die huurkoopkontrak van R320 miljoen vir die hoofkwartier te bekom, nie regverdig, deursigtig of mededingend was nie.
Die forensiese ondersoek toon dat die kontrak tussen die OVK en die verhuringsmaatskappy, Abland ook gladnie regverdig of markverwant is nie.
Die betrokke amptenare het luidens die verslag nie die koste oorweeg nie maar dit wat hulle wou hê gekies.
Politieke inmenging, wanadministrasie, suiweringsveldtogte teen personeel, baantjies vir boeties en selfverryking is algemeen by die SABC. Die Raad doen niks daaraan nie en in sommige gevalle neem hulle selfs deel.
Die korporasie se waarnemende hoofbestuurder, Hlaudi Motsoeneng het nie net gelieg oor sy kwalifikasies nie, maar het glo onreëlmatige aanstellings gemaak en homself verryk met drie salarisverhogings in een jaar.
Sy salaris het van R1.5 miljoen tot R2.4 miljoen gestyg.
Die Openbare beskermer, Thuli Madonsela het haar verdoemende bevindings in Pretoria blootgelê ná haar “komplekse” ondersoek na die SABC.
Die eertydse minister van Kommunikasie Dina Pule is vir die tweede keer vir onetiese gedrag uitgewys in die aanstelling van Gugu Duda as SABC hoof finansiële beampte .
Duda, het Madonsela bevind, is deur die ingryping van Motsoeneng en ander aangestel.
Volgens Madonsela het Motsoeneng sy matriekkwalifikasies vervals maar hy blameer dit op ‘n “mev Swanepoel” wat “hom die aansoekvorm laat invul het met enigiets om die werk te kry.”
Op die aansoekvorm het hy gelieg deur te sê dat hy in Qwaqwa in die Vrystaat sy matriekjaar in 1991 voltooi het.
Madonsela het ook bevind dat Motsoeneng kop in een mus was met die destydse voorsitter van die SABC-raad Ben Ngubane. Hy het glo aanbeveel dat die kwalifikasies vir die pos van hoofbedryfsbeampte “pasgemaak” word vir Motsoeneng se gebrek aan kwalifikasies.
In haar verslag Wanneer Regering en Etiek misluk, sê Madonsela Ngubane het sy mag misbruik.
Motsoeneng het die SABC se salarisrekening met ‘n ongelooflike R29 miljoen in een jaar opgestoot.
Alhoewel sy nie afdoende bewys van Pule se betrokkenheid by die onreëlmatige aanstelling van Duda in Februarie 2012 kon vind nie, sê Madonsela daar is bewyse dat “‘n onsigbare hand van haar [ Pule se ] rigting en dié van [ haar minnaar Phosane ] Mngqibisa teenwoordig was”.
Die volledige verslag van die ministeriële taakspan oor die veiligheidsopgraderings by president Jacob Zuma se privaatwoning in Nkandla sal Donderdag bekend gemaak word.
Die verslag sou vroeër bekend gemaak word, maar is uitgestel vanweë oud-president Nelson Mandela se dood, het RSG berig/
Die ministers van die veiligheidsgroepering sal die verslag bekend maak.
Die verslag is vroeër vanjaar deur die minister van openbare werke, Thulas Nxesi geklassifiseer, omdat dit die president se veiligheid sou benadeel.
Die besluit is egter verander nadat uittreksels uit die Openbare Beskermer, Thuli Madonsela, se verslag oor die woning in die Mail & Guardian-koerant gepubliseer is.
Die uittreksels impliseer dat die president persoonlik deur die verbeterings bevoordeel is.
Die ANC het vroeër versoek dat die volledige verslag bekend gemaak word.
Gwede Mantashe, sekretaris-generaal van die ANC, en Jessie Duarte, adjunk-sekretaris-generaal, het die Openbare Beskermer, Thuli Madonsela, se lekkasies as “gevaarlik” beskryf.
Nadat die verslag aan die Mail & Guardian gelek is, het veiligheidsministers Vrydag met die OB vergader.
Die voorlopige Nkandla-verslag is deur die OB vir “poltieke doeleindes” uitgelek, het hulle gesê, want dit kon niemand anders gewees het nie.
“Ons waardeer die OB se werksaamhede, maar ons is bekommerd oor optrede wat blykbaar ’n openbare ophef wou veroorsaak.
“Die OB moet na deeglike ondersoek aanbevelings maak, nie uittreksels laat uitlek, die publiek aanhits en dán die finale verslag bekend maak nie.”
Madonsela het ontken dat die verslag deur haar kantoor uitgelek is. Sy het die publikasie van die voorlopige bevindings veroordeel.
Die staat het vroeër die hof genader om te verhinder dat die verslag openbaar gemaak word.
Mantashe het egter gesê die OB-verslag asook die departement van openbare werke se geklassifiseerde Nkandla-verslag moet dringend openbaar gemaak word.
Daar word vermoed dat die geld gekom het uit ‘n padkontrak ter waarde van R1 miljard.
Die naam Nkandla kom van die Zoeloewerkwoord “khandla”, wat beteken om moeg te wees.
Die Openbare Beskermer, Thuli Madonsela gaan vandag ‘n omvattende verklaring uitreik waarin kwessies uitgespel word wat gelei het tot hofoptrede oor haar voorlopige verslag oor die president se privaatwoning op Nkandla.
Die staat het die kantoor van die Openbare Beskermer verlede Vrydag deur middel van ‘n interdik probeer verhoed om die verslag oor sekerheidsopgraderings aan die huis bekend te maak.
Die Minister van Justisie het Saterdag gesê die enigste rede waarom aansoek om ‘n interdik gedoen is, is om die veiligheidsgroepering binne die staat meer tyd te gee om op die verslag kommentaar te lewer.
Die minister van Polisie, Nathi Mthethwa, het dit op sy beurt duidelik gestel dat die bekendmaking van die verslag sonder sekerheidsklaring onwettig en strafbaar is.
Die Noord-Gautengse hooggeregshof in Pretoria het die aansoek tot 15 November uitgestel nadat Madonsela vir meer tyd gevra het om dokumente in te dien. – RSG
