‘n Groot aantal Amerikaanse TV-kykers word vanaand verwag as die VSA vir België pak
Sowel Frankryk as Duitsland het gisteraand geseëvier in hul uitspeelwedstryde, onderskeidelik oor Nigerië en Algerië, en sal mekaar in die kwarteindronde van die wêreldsokkerbeker in Brasilië ontmoet.
Beide Europese spanne het egter gesukkel om die mas teen hul swakker opponente op te kom. Nigerië se reusesokkerspelers het die baan op en af gehardloop en het by tye die Franse span, wat insgelyks uit ‘n meerderheid swart spelers bestaan, oorheers. Eers toe Frankryk ná rustyd met ‘n behoorlike wedstrydplan vorendag kom, het hulle begin om die doelhok van die Nigeriërs te bedreig. Ná verskeie mislukte pogings het Paul Pogba ‘n kopskoot met slegs 11 minute speeltyd oor, ingekry.
Joseph Yobo van Nigerië het sy span se lot verseël toe hy ‘n eie doel aangeteken het, om Frankryk met 2-0 te laat wen.
Franse sokkerspan vier fees ná die wedstryd teen Nigerië
Die wedstryd tussen Duitsland en Algerië was volgens kenners een van die opwindendstes tot dusver en is eers gedurende ekstratyd beslis. Beide spanne het nie minder nie as 38 keer probeer punte aanteken – 28 keer deur Duitsland. Dit verteenwoordig ‘n rekord vir ‘n wedstryd tydens die huidige wêreldbeker.
Andre Schürrle het kort ná die aanvang van ekstratyd in die 92ste minuut ‘n doel vir Duitsland aangeteken en só verligting gebring. Hy het die bal van Thomas Müller vanaf ‘n kruisskop ontvang en dit toe met sy hak verby die Algerynse doelwagter Rais M’Bholhi in die net ingeskop.
In die 119de minuut slaag Mesut Ozil vir Duitsland met ‘n hoë skop na die dak van die doelhok en laat sy span sodoende met 2-0 voorloop.
‘n Minuut of twee later teken Abdelmoume Djabou ‘n doel vir Algerië aan sodat die Algeryne met eer uit die stryd tree, nadat hulle Duitsland vir twee ure goed besig gehou het.
Vanmiddag om 18:00 speel Switserland teen Argentinië om te bepaal wie na die kwarteind deurdring. Die wedstryd word regstreeks op SABC2 uitgesaai. Switserland, wat vanjaar ‘n baie goeie span het, het nog nooit vantevore teen Argentinië kon wen nie. Beroepswedders stel die kanse vir vanmiddag se wedstryd só:
Argentinië wen: 1/2
Switzerland wen: 13/2
Gelykop: 17/5
Lionel Messi in 2009
Die Argentynse span word aangevoer deur Lionel Messi, wat gewoonlik vir die Barcelona-klub speel en naas Cristiano Ronaldo van Portugal tans as die beste speler ter wêreld beskou word.
In vanaand se tweede wedstryd speel België uit teen die VSA, om 22:00 Suid-Afrikaanse tyd. ‘n Kykertal van tussen 13 en 16 miljoen word op die sportkanaal ESPN verwag en blykbaar raak die Amerikaners ook toenemend sokkermal, veral as hul span op die veld is.
‘n Sweedse diplomaat en die sekretaris-generaal van die Verenigde Nasies, Dag Hammarskjöld, is na die ontploffing van sy vliegtuig op 18 September 1961 in die destydse Noord-Rhodesië (tans Zambië) dood.
‘n Internasionale kommissie wat bestaan uit die voormalige regters Sir Richard Goldstone en Sir Stephen Sedley, is onlangs – in Februarie 2014 – deur die Verenigde Nasies saamgestel. Dié kommissie het die Verenigde State van Amerika intussen versoek om verskeie geheime dokumente rakende die kwessie vry te stel.
Hammarskjöld was op pad om Moïse Tshombe, wat die rebelle in koper-ryk Katangaprovinsie gelei het, te ontmoet.
Katanga wou destyds van die sentrale regering van die Kongo onder Patrice Lumumba afstig. Hy het vroeër die Kongo se onafhanklikheid van België verseker.
Tshombe, wat in ‘n tronk in Algiers in 1969 gesterf het, is deur Belgiese sakebelange ondersteun en hy het ‘n huursoldaatweermag op die been gebring wat die Verenigde Nasies se pogings om die Kantangaprovinsie – ook bekend as Shaba – as deel van die sentrale regering van die Kongo te behou, uitgedaag het.
Een dokument wat reeds vrygestel is, is ‘n kabel van die Amerikaanse ambassadeur in die Kongo, Ed Gullion. Die diplomaat identifiseer daarin die huursoldaat wat in alle waarskynlikheid die vliegtuig van die sekretaris-generaal van die VN afgeskiet het as Jan van Risseghem.
Suid-Afrika is ook destyds van betrokkenheid by die ramp beskuldig, omdat ‘n “wit suprematistiese netwerk” glo die sluipmoord beplan het. Hammarskjöld het egter baie vyande gemaak, veral die Europese koloniale moondhede, asook Rusland.
Suid-Afrika het Katanga se onafhanklikheid destyds gesteun.
Die Britse Hoë Kommissaris Cuthbert Alport het die vlug op die lughawe ingewag toe die vliegtuig elders naby Ndola in vlamme neergestort het. Omdat Altport by die lughawebestuur daarop aangedring het dat Hammarskjöld elders heen gevlieg het, is die soektog ure lank vertraag.
Die wrak van die vliegtuig is eers na langer as vyftien ure opgespoor, maar ooggetuies by die ramp sê daar was binne enkele ure reeds mense wat die toneel gefynkam het.
Angel-Saksiese diplomate was glo bekommerd oor die verlies aan mag van die groot moondhede in Afrika nadat Hammarskjöld ‘n militêre operasie in die Kongo teen die advies van Washington en Londen gemagtig het.
In Suid-Afrika is die SAIMN-dokumente met betrekking tot die dood van Dag Hammarskjöld op ‘n uiters vreemde manier gehanteer. Aartsbiskop Tutu het afskrifte van die dokumente in die openbare domein in 1998 vrygestel.
Hy het in ‘n persverklaring gesê dat die oorspronklike aan die destydse minister van Justisie, Dullah Omar oorhandig is. Maar hierdie oorspronklike dokumente het intussen verdwyn, sodat dit nou onmoontlik is om vas te stel of, soos daar beweer word, dit vervalsings is.
Twee van Hammarskjöld se topvolgelinge, Conor Cruise O’Brien en George Ivan Smith, is albei oortuig dat die sekretaris-generaal se vliegtuig afgeskiet is deur huursoldate wat vir Europese nyweraars in Katanga gewerk het.
Hulle glo dat die Britte gehelp het om Operasie Morthor onder leiding van Hammarskjöld te kelder. In 1992 het die twee ‘n brief aan die Guardian gestuur waarin hulle beweer dat die vliegtuig “per ongeluk” afgeskiet is.
Franse word by Hoetoe-kamp in Butare verwelkom, 1994
Die Franse regering het woedend gereageer op beskuldigings deur die Rwandese president oor hul medepligtigheid aan die volkslagting in Rwanda.
Nie eers hul swart minister van Justisie kon die Rwandese oorhaal tot inskiklikheid nie.
Plegtighede met ‘n sterk anti-koloniale karakter word tans in Kigali gehou om die 20ste herdenking van die volksmoord teen die Toetsies te gedenk. Dit is veral teen Frankryk, België maar ook die VN gemik.
Onthullings deur ‘n Franse oud-soldaat Guillaume Ancel, wat aan die miltêre operasie deelgeneem het en Frankryk in die slagting impliseer, het verder vir opslae gesorg.
Frankryk is nie teenwoordig by die plegtighede nie, nadat die swart minister, Chistiane Taubira, haar besoek afgelas het in reaksie op die jongste beskuldigings deur president Paul Kagame.
Kagame beskuldig Franse soldate van aandadigheid aan die bloedbad waarin byna ‘n miljoen mense destyds omgekom het.
Kaptein Ancel, deel van Operation Turquoise, ‘n Franse militêre operasie in Rwanda in 1994 onder ‘n VN-mandaat, het Maandag in ‘n onderhoud met die Franse weekblad Jeune Afrique vertel hy is hy beveel om wapens te laai in burgerlike vragmotors wat bestem was vir die buurland Zaïre [ nou die Demokratiese Republiek van die Kongo ]. Die wapens was bedoel vir die vlugtende Rwandese weermag, aanstigters van die volksmoord.
“Ek was selfs aangeraai om joernaliste weg te hou gedurende hierdie tydperk, om te verhoed dat wat daar gebeur het uitlek,” sê Ancel . “Toe ek my afkeuring wys, het die [Franse] Legioen se bevelvoerder my vertel dat die leër opdrag het omdat besluit is dat die Rwandese weermag nie moet dink ons is hul vyande en teen ons draai nie. Frankryk het selfs die Rwandese soldate se salarisse betaal.”
Die volksmoord het begin op 7 April 1994 toe president Juvenal Habyarimana, ‘n Rwandese Hoetoe, se vliegtuig afgeskiet is naby Kigali Internasionale Lughawe.
Hoetoe-ekstremiste het op begin moor om Habyarimana se moord te wreek.
Die RPF ( Rwandese Patriotiese Front ) onder leiding van Kagame het die voordeel van die sosiale wanorde uitgebuit en daarin geslaag om invloed oor die hele land te verkry.
Teen Julie 1994 het die RPF Kigali met die steun van die VSA oorgeneem.
Vandag is die RPF die krag in Rwanda, soos al vir die afgelope 20 jaar.
Maar die diplomatieke verhoudinge wil steeds nie vlot tussen Rwanda en sy eertydse koloniale meesters nie, ten spyte daarvan dat die Franse president Nicolas Sarkozy in 2010 Franse “foute ” in 1994 erken het.
Kagame se beskuldiging kom kort op die hakke van ‘n Franse hof wat ‘n voormalige Rwandese weermag kaptein Pascal Simbikangwa tot 25 jaar in die tronk gevonnis het vir sy rol in die moord in die eerste verhoor in Frankryk oor die volksmoord.
Kagame se aansien in die internasionale gemeenskap is aan die taan nadat Westerse hulp in 2012 teruggehou is weens ‘n VN-verslag wat Kagame beskuldig dat hy M23 rebelle in die naburige Kongo steun.
Suid-Afrika het Kagame ook beskuldig van inmenging nadat Rwandese burgers hier in sluipmoorde geteiken is.
Die Rwandese president het egter ook in gebreke gebly om die etniese groepe van Rwanda te verenig.
Die VN se sekretaris-generaal, Ban Ki Moon, sê die VN is nog steeds skaam omdat hy nie meer gedoen het om die menseslagting stop te sit nie.
In gesprek met het maandblad van het Vlaams Belang zegt Geert Wilders dat hij droomt van een Vlaams-Nederlandse unie, of in ieder geval ‘nauwe samenwerking’:
“We dromen allemaal wel eens van een Vlaams-Nederlandse unie of nauwe samenwerking. Maar de eerste stappen zullen door de Vlamingen zelf gezet moeten worden. Zij zullen er eerst voor moeten zorgen – áls ze dat willen en steeds meer Vlamingen willen dat ook blijkbaar – dat ze los komen van Wallonië. Het is aan de Vlamingen om hun zelfbeschikkingsrecht op te eisen. En daarna zien we wel.”
Vervolgens merkt het VB op dat Thierry Baudet voor een Vlaams-Nederlandse confederatie is met de florijn als munt. Ook daar voelt Wilders wel iets voor:
“Dat lijkt me een hartstikke mooi idee, maar ik denk dat het gevecht van morgen nog belangrijker is. We moeten samen knokken tegen ‘Brussel’, tegen de Europese Unie, zodat we niet verder opgeslokt worden. We moeten onze soevereiniteit bewaken of heroveren. En intussen kunnen de Vlaamse ‘patriotten’ ook proberen los te komen van België. Dat zijn de gevechten die we nú moeten voeren. Het gaat niet alleen om zelfbeschikking, maar ook om ons bestaansrecht!”
Als het aan de PVV-leider ligt vindt er de komende jaren dus een afsplitsing plaats van Brussel én een anschluss met Vlaanderen. Want natiestaat. Blijkbaar is groter dan wél beter.
Hoewel er meer Nederlandse en Vlaamse politici zijn die zich voor een dergelijke unie hebben uitgesproken is hier tot nu toe niets van gekomen. Op zich vreemd aangezien een meerderheid van het Nederlandse volk het ook wel ziet zitten:
Het ANP meldde op 21 augustus 2007 dat uit onderzoek van TNS NIPO [12] (in opdracht van RTL Nieuws) blijkt dat ruim 85 procent van de Nederlanders een intensievere samenwerking met Vlaanderen wel ziet zitten. Sterker nog, bijna twee op de drie Nederlanders zijn vóór een samenvoeging van de twee gebieden. Meer dan 60 procent van de Nederlanders denkt dat beide landen beter worden van een fusie.
Natuurlijk is dit in Nederland niet bepaald een groot issue. Veel mensen vinden dat Vlaanderen eigenlijk bij Nederland hoort, maar de gemiddelde Nederlander is nou niet meteen druk bezig om een unie op te zetten tussen die twee gebieden. Het zal daarom interessant zijn om te zien of Wilders dit idee de komende jaren desondanks op de nationale agenda probeert te zetten, of dat de PVV’er hier alleen maar zo positief over sprak omdat hij met het Vlaams Belang in gesprek was, voor wie dit een bijzonder belangrijk onderwerp is. Elke stem telt immers, ook in Europa.
Hoe dan ook, het moge duidelijk zijn: de PVV is anti-EU, maar pro-Vlaams-Nederlandse volksunie.
Daar word dikwels gesê dat die liberalisme een van die grootste ideologiese gevare vir Afrikaners inhou. Maar wat word hiermee bedoel?
Nou, alvorens misverstand alles beduiwel, wil ek dit hier reg aan die begin so duidelik as moontlik stel. Ek stem met hierdie uitspraak saam. Trouens, dit kan nog sterker verwoord word:
Die liberalisme (en in die besonder sy hedendaagse variant, die neo-liberalisme) is die grootste ideologiese uitdaging waarvoor ons – maar ook talle ander kultuur-gemeenskappe dwarsoor die wêreld – te staan gekom het. Selfs ’n veel groter bedreiging as dinge soos vyandige state; die korporatiewe globalisme met sy dwang tot eenvormigheid; die verkrummeling van gemeenskapstrukture en die gevolglike verlies aan politieke inspraak in eie sake; die tirannie van politieke korrektheid en die selfveragting waaraan die intellektuele elites in die Westerse wêreld (maar ook onder Afrikaners) ly; die onvermoë om ‘nee’ vir vreemdelinge te sê en grense tussen gemeenskappe, kulture en tradisies te respekteer; die druk waaronder die politieke lewe en ’n sin vir die goeie oordeel verkeer (onder meer vanweë die burokratisering van die alledaagse ervaring en die vertroue op die sogenaamde klas van eksperts), ensovoorts.
Uiteraard beteken dit nie dat die liberalisme van hierdie lys van ‘bedreiginge’ geïsoleer kan word nie. Trouens, hierdie dinge – vyandige state, globalisme, verlies aan politieke deelname, ensovoorts – kan juis as ’n effek van die ideologiese liberalisme beskou word. As ons hulle egter wil begryp, moet die liberalisme ten grondslag daarvan verstaan word. Laasgenoemde verteenwoordig die dikwels onuitgesproke ideële agtergrond wat genoemde dinge aanmoedig en bevorder. Trouens, die liberalisme maak hierdie dinge moontlik.
Maar, en hieroor gaan die artikel, wat bedoel ons as ons van die liberalisme praat? Gebruik ons dié woord korrek wanneer ons dit dikwels kwistig rondgooi? Nog erger, is ons nie dikwels net so liberaal soos diegene wat ons graag van liberalisme beskuldig nie?
Wat is die liberalisme? In die gewone omgangstaal word die liberalisme dikwels verbind aan politieke dinge soos ’n konstitusionele regeringsorde en alles wat dit kenmerk: die verdeling van regeringsmagte, die oppergesag van die wet, ’n handves van menseregte, ensovoorts. Die meeste van hierdie dinge was egter reeds kenmerkend van die sogenaamde pre- en dikwels anti-liberale Middeleeue. As sodanig kan dit nie die wese van die liberalisme verteenwoordig nie. Daarvoor sal verder gesoek moet word.
Ons gaan hieronder uit van die standpunt dat die wese van die liberalisme blyk uit die spesifieke opvatting van die mens wat ten grondslag daarvan lê. Gemeet aan hierdie mensbeeld is die liberalisme ’n moderne verskynsel, want dit is eers in die moderne era dat die liberale opvatting van die mens na vore kon tree. Tydens die Klassieke wêreld van die Grieke en die Romeine, maar ook tydens die Christelike Middeleeue (’n tydperk wat glad nie so donker was as wat die liberale cliché lui nie) was die liberale mensbeeld onbekend. Waarna verwys ons?
Die wese van die liberale mensbeeld blyk uit twee vooronderstellings wat ten grondslag daarvan lê. Volgens die liberale opvatting is die mens eerstens van nature ’n vryswewende individu en nie ’n gemeenskapswese nie, en tweedens is die mens vry wanneer hy oor die keusevryheid beskik om sy lewe volgens sy eie individualistiese wil in te rig.
Geleerd geformuleer: die liberalisme word deur sowel ’n atomistiese as ’n voluntatiewe opvatting van die mens gekenmerk. Volgens die liberalisme kan die menslike toestand met ’n alleenstaande eiland vergelyk word waarop die individu (’n soort Robinson Crusoe) kan maak soos wat hy wil, solank hy nie – en dit is die tipiese kwalifikasie van die liberalisme – ‘andere’ benadeel nie (Die feit dat die liberalisme ander mensbeskouinge as die liberale lewenshoudinge minag, word daarmee gerieflikheidshalwe vergeet).
As ons die liberalisme wil verstaan, moet die implikasies van hierdie mensbeeld – ’n rewolusie in die geskiedenis van mensbeelde – behoorlik onder oë gekry word. Wat presies word daarmee bedoel? Indien ons nie hierdie vraag antwoord nie, loop ons die risiko om onder die slagspreuk dat ons anti-liberaal is dieselfde mensbeeld te handhaaf.
Laasgenoemde gebeur juis dikwels in sogenaamde anti-liberale kringe. Soos onder neo-konserwatiewe politici en intellektuele in die Verenigde State. Alhoewel neo-konserwatiewes in dié land dikwels ’n stryd teen die liberalisme voer, is ook hulle tot ’n individualistiese opvatting van die mens verbind. Ironies genoeg gee hulle daarmee juis kontinuïteit aan die liberalisme. Geen wonder dat die stryd tussen die twee groot politieke partye in die VS ’n mens dikwels met die gevoel laat dat hulle geen werklike alternatiewe vir mekaar bied nie. Vanweë hulle gedeelde mensbeskouing lyk die Demokratiese Party (die sogenaamde liberale party) en die Republikeinse Party (waar die meeste neo-konserwatiewes hulself bevind) dikwels na spieëlbeelde van mekaar, kante van een en dieselfde dieperliggende ideologiese munt.
Ten minste die volgende kort opmerkings moet oor die liberale opvatting van die mens gemaak word. Hopelik sal iets van die wese van die liberalisme duideliker daaruit blyk.
1. Historiese oorspronge van die liberalisme
Die historiese oorspronge van die moderne individualisme kan na 17de eeue figure soos Thomas Hobbes en John Locke teruggevoer word. Die liberale rewolusie wat Hobbes en Locke ingelei het, rus op die gedagte dat die mens van nature as ’n vryswewende individu verstaan moet word. Alvorens ek as mens dus as ’n lid van enige familie, dorp, stad, etnos of kultuur beskou kan word, is ek ’n individu. Hiervolgens behoort my veelheid van gemeenskapsbinding nie tot die wese van my as mens nie. Inteendeel, hierdie bindinge word deur die liberalisme is sekondêr tot my eie self beskou, ’n soort toevallige addendum tot wie ek eintlik is.
Kortom, as my verbintenis tot bepaalde gemeenskappe – my familie, my etnos, my kerk, ensovoorts – hoegenaamd iets oor myself as mens te vertel het, is dit dinge wat bloot ekstrinsiek tot my menswees behoort. Hulle is nie intrinsiek deel daarvan nie. Trouens, as ek my menswees wil verstaan, moet ek hierdie dinge van my afgooi.
As sodanig verskil die liberale mensbeeld van die Klassieke Griekse, Romeine en uiteindelik Christelik-Middeleeuse opvatting van die mens. Volgens laasgenoemde is ons as mense van nature gemeenskapswesens. Vanuit hierdie perspektief beskou is my verskillende gemeenskapsbindinge daarom ook nie ’n toevallige – ekstrinsieke – toevoegsel tot my menswees nie. Inteendeel, hulle behoort intrinsiek tot wie en wat ek is. Die feit dat ek tot hierdie of daardie familie, dorp, stad of etnos behoort, vertel iets wesenlik omtrent myself as mens. My menswees bestaan nie in abstraksie daarvan (en dus in ’n soort gemeenskapsvrye sone) nie. Inteendeel, my menswees bestaan slegs in en deur hierdie gemeenskapsbindinge.
Indien hierdie bindinge dus misken word, word my menswees as sodanig daardeur misken.
Daarmee het die outyd natuurlik nie gesê dat ek met slegs een gemeenskapsbinding – soos byvoorbeeld die feit dat ek tot ’n bepaalde etnos of kultuurgemeenskap behoort – saamval nie. As mens word ek altyd weer deur ’n veelheid van sodanige bindinge gekenmerk. Maar hoeveel gemeenskapsbindinge ook al kenmerk, ek is nooit – soos in die liberale mensbeeld – daarsonder voor te stel nie. Ek bestaan in en deur my gemeenskappe.
2. Die liberale idee van vryheid
Die liberale mensbeskouing word deur ’n spesifieke opvatting van vryheid gekenmerk. Daarvolgens is ek vry wanneer ek oor die keusevryheid beskik om te handel soos ekself goeddink, en nie soos wat enige gemeenskap, tradisie of kultuur aan my voorskryf nie.
Laasgenoemde opvatting is vandag die mees gesaghebbende opvatting van vryheid. Nog meer, dié vryheidsopvatting word vandag – by grasie van die verlies aan alternatiewe – dikwels tot die ekstreme toe deurgevoer. Laasgenoemde blyk onder meer uit die feit dat selfs onvolwassenes vandag as vry geag word slegs wanneer hulleself (en nie bowe-individuele kragte soos die ouerlike gesag, die tradisionele skool, universiteit of kultuur nie) besluit hoe hulle opgevoed moet word, watter kurrikulum hulle op skool of universiteit moet volg, of watter dinge as reg/verkeerd, mooi/lelik of waar/vals beskou moet word. Onvolwassenes moet self oor hierdie dinge besluit.
Ten grondslag van hierdie vryheidsopvatting staan die idee dat die individu outonoom (en dus onafhanklik van enige ander gesag) oor homself kan besluit. In die proses word nagelaat om aan te toon dat die liberale vryheidsopvatting ’n pure fiksie is. Waarom? Omdat die liberale individu, in weerwil van sy pretensie om self te besluit, inderwaarheid deur ’n magdom liberale kragte voorgeskryf word wat om te doen en wat nie: dit is kragte soos die liberale staat, die liberale ekonomie, die liberale regswese, die liberale akademie, die liberale media, ensovoorts.
Kortom, daar word nagelaat om aan te toon dat die liberale vryheidsidee deur ’n verlammende kontradiksie gekenmerk word. Terwyl die outonome individu dink dat hy oor alles besluit, word hy deur ’n netwerk van liberale kragte – tot in die fynste detail rondom dinge soos lewenstyle, beroepskeuses, etiese voorkeure, hoogste waardes, godsdienstige oortuigings, ensovoorts – ingelig, bestuur, voorgelig, voorgeskryf.
Teenoor die liberale vryheidsopvatting staan die tradisionele vryheidsopvatting vanuit die ou wêreld. Daarvolgens is ek vry wanneer ek saam met my gemeenskapsgenote deelneem aan die verwesenliking van wat as die gemeenskaplike goed beskou word. Laasgenoemde vryheidsidee vooronderstel nie, soos in die liberalisme, dat daar ’n spanning is tussen my vryheid en wat die tradisie as ‘goed’ aan my as individu voorhou nie. Inteendeel, volgens die tradisionele opvatting is ek as individu eers vry wanneer ek juis in ooreenstemming lewe met wat deur die tradisie (familie, skool, universiteit, kerk, ensovoorts) as goed beskou word.
’n Tipiese voorbeeld hiervan kan in die ou republikeinse tradisie (waaronder ook onder Afrikaners in veral die vroeë Boererepublieke) opgespoor word. Republikeine is nie vry omdat hulle in die eerste plek self besluit oor hoe hulle hul lewe as individue wil inrig nie, maar omdat hulle op ’n gesamentlike grondslag (en op die ‘verhoë’ van die eie gemeenskap, soos die eie parlement, die eie gemeenskapsraad, die eie stadsraad, die eie skool en universiteit, ensovoorts) deelneem aan die verwesenliking van wat hulle as die gemeenskaplike goed beskou. Laasgenoemde sluit onder meer dinge in soos ’n eie taal, kultuur en tradisie, asook die ‘waardes’ wat deur laasgenoemde dinge oorgedra word (dit is dinge soos dapperheid, geregtigheid, waarheid en skoonheid).
Liberale woordvoerders, ook in Suid-Afrika, wat aanvoer dat die beroep op individuele regte ook vir ’n volk soos die Afrikaners voldoende is, verstaan glad nie bogenoemde republikeinse vryheidsidee nie. Trouens, die mensbeeld waarop die republikeinse gedagte rus, naamlik dat ons gemeenskapswesens is wat op ’n gesamentlike grondslag aan die openbare sake deelneem, val volledig buite hulle verwysingsraamwerk. ’n Blote beroep op regte – en die gevolglike juridifisering van die politieke lewe – is vir hulle voldoende.
Uiteraard beteken dit nie dat die tradisie die belangrikheid van ‘keusevryheid’ ontken het nie. Maar die keusevryheid van die individu is altyd weer ondergeskik geag aan wat deur die tradisie as goed, waar en skoon beskou is. Trouens, ’n mens kan praat van ’n goeie wisselwerking tussen individu en gemeenskap in die outyd: Sonder die gemeenskap was die individu nie moontlik nie, maar die gemeenskap is op sy beurt ook hernieu deur die skeppingskrag en ondernemingsgees van die individu.
Alhoewel die liberale vryheidsopvatting vandag dominant is, is die tradisionele vryheidsopvatting orals aanwesig waar protes teen die hegemonie van die bestaande orde aangeteken word; waar nuwe vorme van gemeenskaplike deelname, inspraak en saamwees opgesoek word; waar die strewe na die gemeenskaplike goed wakker gehou word. Sowel onder sogenaamde ‘linkse’ as ‘regse’ populistiese groeperinge kan dit raakgesien word.
3. Liberalisme en die moderne territoriale staat
Omdat die artikel nou reeds te lank is, sluit ons met ’n laaste eienskap van die liberale mensbeeld. Dit hou met die politieke en ekonomiese orde verband wat deur dié mensbeeld vooronderstel word.
Geen ander politieke orde pas so by die liberale mensbeeld as die moderne territoriale staat nie. Trouens, die staat wat Hobbes en Locke, grondlêers van die moderne liberalisme, in die vooruitsig gestel het, was juis die moderne territoriale staat. Ons kan sê dat laasgenoemde ‘ontwerp’ is om aan die behoeftes van die moderne individu te voldoen.
Waarom? Ten diepste is die moderne liberale staat in wese niks anders as ’n kontrak tussen vryswewende individue nie. Laasgenoemde kontrak het ten doel om die ruimte vir die individu te skep waarbinne hy, nou onder die beskerming van die almagtige staat, ‘vrygestel’ word om sy lewe volgens sy eie individualistiese voorkeure in te rig.
Anders as wat dikwels gedink word, is dit daarom ook nie die individu wat die grootste historiese vyand van die territoriale staat is nie, maar eerder die gemeenskappe. Robert Nisbet het in sy onvergelyklike The Quest for Community die rede daarvoor gegee. Volgens Nisbet het die veelheid van gemeenskappe met hulle tussenliggende instellings (kerke, skole, dorpsrade, gilde, universiteite, ensovoorts) nog altyd in die pad van genoemde kontrak gestaan. Daarom moes hulle ook verwyder word.
Hoe het die liberale state te werk gegaan? Die antwoord daarop hou verband met die feit dat die state hulle onderskeie grondgebiede aan ’n soort kille en lewelose vorm van standaardisering onderwerp het. Ons kan ook sê dat die moderne state hulle onderskeie grondgebiede geometries ingedeel en so aan ’n abstrakte ruitpatroon onderwerp het. Waarom? Alhoewel dit ’n verwikkelde antwoord verg, hou dit verband met die feit dat die state met behulp van standaardisering daarvoor gesorg het dat die ruimte vir die individu vrygestel word waarbinne hy vrylik kon rondbeweeg. Kortom, in die geskiedenis van die moderne staat het standaardisering en individualisering hand aan hand geloop.
Alhoewel die proses van standaardisering om vanselfsprekende redes ook groot voordele gebring het, het gemeenskappe met hulle tradisies, tale en instellings in die pad daarvan gestaan. Daarom het die moderne liberale territoriale state ook uit hulle pad gegaan om die plekke en instellings van gemeenskappe te verwyder. Enigeen wat die geskiedenis van die territoriale state ken, sal weet dat dit presies is wat vanaf die 16de en 17de eeue in die moderne Europa gebeur het.
Kyk in hierdie verband na die wyse waarop die moderne liberale Engeland en Frankryk (vanaf die eerste dekades van die 16de eeu) ter wille van die standaardisering oorlog teen ’n groot hoeveelheid tale, kulture en tradisies binne hulle onderskeie grondgebiede aangeknoop het. In die proses het beide state onder meer van die meerderheidstale, naamlik Engels en Frans, gebruikgemaak om een standaard op alles af te dwing.
In Suid-Afrika voltrek dieselfde logika homself vandag. (Interessant dat apartheid-Suid-Afrika, anders as die territoriale state, juis die veelheid van tale erken het). In naam van ’n liberale verdraagsaamheid jeens die veelheid van tale (‘elf amptelike tale’) word Engels op ’n bruut onverdraagsame wyse as instrument gebruik om ’n abstrakte eenvormigheid op alles af te dwing. Die staat se teoretiese pretensie om elf amptelike tale te hê, word deur die praktyk van radikale eentaligheid ontbloot vir wat dit is, naamlik ’n liberale pretensie van openheid.
Gepraat van die kontradiksies van die liberalisme! Terwyl dit voorgee om ruimtes van vryheid te wees, voer dit ’n verstikkende onverdraagsaamheid jeens die gemeenskappe by die agterdeur in. Alhoewel verskeie state intussen aan die hand van federale beginsels inderdaad ruimtes vir ’n veelheid van gemeenskappe geskep het (dink maar aan Switserland, Spanje, België en Kanada), gee die Suid-Afrikaanse staat min blyke daarvan dat hy dit begryp. Inteendeel, die proses van standaardisering (een taal, een ideologie, een gesentraliseerde gesagstruktuur, ensovoorts) gaan onverpoosd voort.
Geen ander ekonomiese orde pas egter ook so goed by die liberale mensbeeld as die hedendaagse globale ekonomiese orde nie. Soos met die territoriale state poog die globale ekonomiese orde om die geheel – nou die ganse internasionale orde – aan ’n eenvormige standaard te onderwerp. Waarom?
Net soos met die territoriale staat gaan dit vir die globale ekonomiese orde oor die ambisie om ’n soort abstrakte ruimte te skep waarbinne die individu en hulle goedere vrylik oor die grense van gemeenskappe, kulture en tradisies kan beweeg. Indien hier nog enige vorm van erkenning jeens laasgenoemde kragte opgesluit lê, gaan dit slegs oor die mate waarin dit binne die ekonomiese logika van die orde betrek en daaraan dienstig gestel kan word.
Anders as wat dikwels gesê word, verteenwoordig die staatlike liberalisme vanuit hierdie perspektief beoordeel nie ’n alternatief op die globale orde nie. As daar van ’n verskil sprake is, is dit slegs kwantitatief van aard: ruimtelik gesproke is dit veel groter as die territoriale state. Ten diepste deel hulle egter dieselfde wil tot standaardisering en vyandskap teen die veelheid van gemeenskappe.
4. Steve Hofmeyr as kontra-liberale krag
Bogenoemde opmerkings bring ons by Steve Hofmeyr. Nou, die private persoon is nie hier ter sake nie. In weerwil van die hedendaagse obsessie met die private lewe van sterre is laasgenoemde eintlik die mins interessante aspek van enige mens, Steve ingesluit. Trouens, net ’n wêreld wat deur verveling bedwelmd is, kan die private lewe van sterre boeiend vind.
Steve Hofmeyr
Nee, ek wil eerder teen die agtergrond van bogenoemde opmerkings oor die liberalisme na die openbare Steve Hofmeyr verwys. Wat verteenwoordig Steve? My vermoede is dat die openbare aandag op die private die aandag aflei van ’n betekenisvolle openbare feit, naamlik dat Hofmeyr ’n belangrike – miskien selfs die heel belangrikste – kontra-liberale krag onder Afrikaners verteenwoordig. Waarna verwys ek?
Een van die boeiendste verskynsels in die politieke lewe vandag is die populistiese bewegings vanuit sowel ‘links’ as ‘regs’. In verskeie Wes-Europese lande geniet hulle – tot groot ontsteltenis van die liberale establishement – reeds ’n beduidende deel van die kiesersteun. Gebore uit ’n diepe ontevredenheid met die liberale staat en die globale ekonomiese orde, maak talle populistiese groepe vandag juis vir groter vorme van deelname en inspraak in eie sake voorspraak.
In aansluiting by die uiteensetting hierbo, die nuwe populisme word gevoed deur anti-liberale oortuigings, en in die besonder deur die idee dat die reduksie van ons as mense tot blote individue nie voldoende is nie. Ons is in die eerste plek gemeenskapswesens wat selfstandig oor ons eie sake wil besluit, lui sy boodskap.
Geen wonder dat die populisme so negatief deur die liberale establishment (en in die besonder deur liberale intellektuele, die ‘voorhoede’ van die status quo) ontvang word nie. Laasgenoemde weet bykans instinktief (as hulle nog ’n instink het), dat die populisme ’n wesenlike gevaar vir hulle inhou. In die besonder daag die nuwe populisme die antropologiese, politieke en ekonomiese vooronderstellings van die orde uit. Kortom, dit stel ’n era anderkant liberale staat en ekonomie in die vooruitsig, ’n era waarin gemeenskappe tot hulle reg kan kom.
Steve Hofmeyr moet vanuit hierdie konteks verstaan word. Soos waarskynlik geen ander figuur onder Afrikaners nie versinnebeeld hy die wete dat ons as volk, kultuur-gemeenskap of groep deur die liberale orde met sy dwang tot standaardisering uitgesluit word; dat ons geen sinvolle inspraak in sake het wat vir ons van belang is nie; dat ons deur die bestaande ordes tot ’n posisie van radikale onmag gereduseer word;
En soos in die nuwe populistiese bewegings wêreldwyd besef Hofmeyr dat indien die eie gemeenskap nie by wyse van protes van homself laat hoor nie, die staatlike orde eenvoudig sy wil tot standaardisering roekeloos sal deurvoer. Teenoor die abstrakte wêreld van staat en ekonomie word daarom ook die partikuliere gemeenskap, die spesifieke plek, die besonder instelling geplaas. Deur hierdie dinge op te eis, kan die tirannieke abstraksie wat die ordes is, weggedruk en weer ruimtes vir kollektiewe vryhede oopgemaak word.
Kortom, ten grondslag van die populistiese Hofmeyr lê die gedagte dat gemeenskappe ruimtes sal moet oopmaak tussen die staat en die individu waar gemeenskappe ’n gemeenskaplike lewe kan voer; waar hulle selfstandig oor hulself kan besluit, en vanwaar hulle op ’n sinvolle wyse kontinuïteit aan hulself sal kan gee.
Geen wonder dat Hofmeyr met soveel agterdog deur die media bejeën word (of die aandag dikwels weg van die openbare sake na sy persoonlike lewe verplaas word) nie. In die populistiese kragte wat hy beliggaam, lê ’n enorme uitdaging vir die bestaande kontrak opgesluit.
In die hart van die argument teen die populisme staan die gedagte dat dit ‘onverdraagsaam’ is (hoor wie praat!). In der waarheid word die populisme gevoed deur die gedagte van ’n plurale demokrasie waarin die veelheid erken en nie aan die verstikkende dwang tot eenvormigheid onderwerp word nie.
Laasgenoemde is ook van Hofmeyr waar. In weerwil van die dikwels moedswillige indruk wat van hom geskep word asof hy ’n soort onverdraagsame politiek voorstaan, word die ‘Hofmeyr-populisme’ deur radikale demokratiese – of pluraal-demokratiese – impulse gemotiveer. In hierdie sin verteenwoordig hy ’n alternatief op sowel die era van apartheid as die bestaande liberale hegemonie.
Enigeen wat soek na alternatiewe op die liberale bedeling van vandag, moet in die populisme bemoedigende tekens van ’n alternatief raaksien. Dit is ook waar van Steve Hofmeyr en die populistiese kragte wat hy beliggaam.
Die aantal Nederlanders wat genadedood vra, het meer as verdubbel in die 10 jaar sedert wetgewing verander het. Die aantal het met 13 persent verlede jaar tot 4188 gestyg. Genadedood of geassisteerde selfmoord, waar ‘n dokter teenwoordig is, word gewoonlik deur ‘n sterk barbituraatdoepa geïnduseer, en is sedert 2002 wettig in Nederland.
Versoeke het geleidelik gestyg sedert 2003, toe 1626 mense aansoek gedoen het om genadedood – in die meeste gevalle met ‘n dodelike inspuiting – of geassisteerde selfmoord .
Voorheen was dit kwaai omstrede, maar het meer as verdubbel oor die dekade tot 2012 weens sosiale aanvaarding.
Een verduideliking vir die skerp styging in Nederlandse gevalle is die bekendstelling verlede jaar van mobiele eenhede wat rondreis om genadedood toe te laat. Pasiënte word deur die mobiele eenheid vermoor as gesinsdokters weier .
Sowat 80 persent van die mense wat genadedood versoek, word vermoor deur dokters op die gronde dat hulle ondraaglike pyn ly en ‘n ingeligte keuse uitoefen. Die mening van ‘n tweede dokter is ook nodig .
Genadedood word in drie Europese lande , Nederland, België en Luxemburg toegepas.
Nederland vermoor twee keer soveel mense as België. Genadedood is die laagste in Luxemburg, waar daar tussen 2011 en einde 2012 net 14 mense vermoor is, ‘n tiende van wat in die Nederlande gebeur.
Die meeste, 78 persent of 3251 versoeke het gekom van mense met kanker. Diegene wat ly aan senuweestelselafwykings was in die tweede plek, 257, gevolg deur die genadedood van 156 mense wat ly aan kardiovaskulêre siekte.
Twee en veertig mense met demensie en 13 pasiënte wat ly ernstige psigiatriese probleme is vermoor.
Uit die opskrif sou maklik afgelei kon word hierdie kommentaar handel oor Suid-Afrika. Dit is egter België wat aan die bod kom.
België sukkel steeds om ‘n regering te vorm, lank nadat die Belge verkiesing gehou het. Die party wat die grootste vordering gemaak het, die N-VA, is ‘n Vlaamse party wat hom vir die onafhanklikheid van België beywer. Die Vlaminge maak bykans 60 % van die bevolking uit, en met ander partye, soos die Vlaamse Belang, wat ook onafhanklikheid nastreef, is dit op die oog af moeilik om te verstaan waarom dit so moeilik is om ‘n regering te vorm.
Die werklikheid is dat die verskillende partye en hul belange in Vlaandere mekaar goed opdreun, en dat die sosialiste in die armer Franssprekende Wallonië oorheers. Die leier van die Franstalige sosialiste, Elio di Rupo, is gevolglik deur die monarg aangewys om ‘n regering saam te stel. Sedertdien word gesprekke gevoer.
Dit is geen eenvoudige taak nie. Di Rupo kan op steun of gedeeltelike steun staatmaak van Vlaamse partye wie se fokus op iets anders as groter selfregering of onafhanklikheid gefokus is, soos die sosialiste en die groenes. Die Vlaamse Belang se ekstremisme laat dit ook effens geïsoleerd vir soverre die nasionale staat aanbetref.
Baie eenvoudig gestel, vir die Franstaliges is baie op die spel vir die behoud van die eenheid van België. Wallonië word jaarliks met enorme bedrae belastinggeld uit Vlaandere gesubsidieer om op ‘n gelyke ekonomiese vlak as die noorde te kom. Dit is egter komplekser, met talle Franstaliges wat hulle veral in die omgewing van Brussels in Vlaamse gebied vestig, maar dit ondenkbaar vind om te vervlaams soos wat in werklikheid vereis word. Hierdie verset lei daartoe dat daar groeiende Franstalige kolle in Vlaandere ontwikkel. Word Vlaandere onafhanklik, is dit bykans ‘n uitgemaakte saak dat hierdie mense sal moet vervlaams of trek.
Di Rupo waarsku nou dat België op politieke chaos afstuur. Bart de Wever, leier van die N-VA, verweer hom deur te sê uit die toegewings wat Di Rupo tot dusver gemaak het, is daar geen sekerheid dat Vlaandere en Wallonië onder die nuwe regering nog selfstandiger gaan word nie. Dit word veral bemoeilik omdat die onderhandelings alles mondelings plaasvind, terwyl hy alles op skrif wil stel. Hy wil nou ook eers bilateraal met Di Rupo gesels, sonder dat al sewe partye wat Di Rupo betrek het deelneem.
Die verskille is duidelik. De Wever meen België stuur op ‘n mislukte staat af as die land nie verander en Vlaandere en Wallonië nie meer selfstandigheid verwerf nie, terwyl Di Rupo se fokus is om België vir die 21ste eeu te bou. De Wever mag die grootste belangesteun hê, maar sy onderhandelingsplatform word geërodeer deur mense vir wie die staatkunde sekondêr staan tot ideologiese sake soos sosialisme of groen sake.
Intussen stuur die land volgens Di Rupo op politieke chaos af.
Terwyl ontleders in Nederland nog kopkrap oor waarom die Christen-demokrate – tot voor die onlangse verkiesing die grootste party, ongeveer die helfte van sy steun ingeboet het – kom ‘n soortgelyke boodskap uit België en in die besonder Vlaandere.
“Vlees noch vis” lui die naambord op die Christen-Demokratiese Appèl se stalletjie in ‘n Nederlandse spotprent se uitbeelding van hul verkiesing. By die stalletjies weerskante, een wat haring verkoop en die ander wat “kippen” verkwansel, staan die skares ywerig tou.
Hoewel ontleders diepsinnig en wyd na redes soek, is die leserskommentare van koerante minder kleitrapperig: Hulle het vir ‘n party gaan stem waar hulle geweet het hoe die wind waai.
Heelwat hiervan het aangedui dat die CDA se lamsakkigheid rondom die Israels – Islamitiese saak hulle nie aangestaan het nie. Geert Wilders, die man wat onlangs nog van ‘n tipe haatspraak aangekla is en byvoorbeeld Turkye belet is, en met moeite toegang tot Brittanje gekry het, is onomwonde pro-Israel, en onomwonde krities op die Islam. Sy party het oornag een van die groot kanonne geword.
Die gemiddelde Nederlander voel miskien nie sterk oor godsdiens nie, maar die vooruitsig dat daar binnekort meer Moslems in hul land as Protestante kan wees, is ook nie aptytlik nie. Die Protestants-Rooms-Katolieke kwessie is juis een van die hoofredes hoekom daar vandag nog ‘n internasionale grens tussen Nederland en Vlaandere loop, en verskeie provinsies middeldeur gesny is.
Dalk nie meer lank nie, as gekyk word na die pas-aangekondigde verkiesingsuitslae in België, waar die Vlaams-nasionalistiese party van Bart de Wever, die NVA, as grootste party uit die verkiesing getree het. Die Franstalige sosialisteparty het die tweede meeste stemme gekry.
Hoewel De Wever nie so goed gevaar het soos wat algemeen verwag is nie, is die 27 setels uit ‘n totaal van 150 ‘n merkwaardige aanpassing op die 4 persent steun wat Vlaamse nasionaliste nog in 1925 kon bymekaar hark. Boonop is die NVA nie die enigste party wat hom vir Vlaandere se afskeiding van België beywer nie. Ook hier het die Vlaamse Christen-Demokrate soos hul noordelike buurman steun ingeboet, en is ses van sy vorige 23 setels kwyt. Dié party beskryf die verlies as aardskuddend, wat in die konteks staan daarvan dat die vorige algemene verkiesing maar twee jaar gelede plaasgevind het, en die pas-afgelope verkiesing juis afgedwing is toe die bymekaarhou van België, en veral die netelige kwessie van Brussel, sake uitmekaar laat spat het.
Ook in België, so lyk dit, het die kiesers voet neergesit en word die regering as’t ware gedwing om te kies of hulle vis of vlees wil wees.
Dit hou ook lesse vir Suid-Afrika in. Sedert die begrip konsensus-politiek tydens die drie-kamerstelsel in Suid-Afrika posgevat het, het duidelike standpunt-inname oor kwessie bykans vreemd in die hoofstroom-partye geword. Voor ‘n verkiesing sal groot plakkate nog plattelandse dorpe se ingange versier met beloftes van eie skole. Na die verkiesing weet die betrokke party skielik niks hiervan nie, om maar een voorbeeld te noem.
Referendums is na die uitslae bekend gemaak is voorgehou as oorweldigende “ja”-stemme vir hervorming, terwyl dit vooraf verdedig as referendums om byvoorbeeld ‘n mandaat vir voortgesette onderhandeling te kry, en in soveel woorde ergerlik ontken is as sou dit handel oor hervorming of nie.
Een van die grootste blokke aan die been vir die ANC is volgens ontleders juis dat dit ‘n balanseertoertjie moet probeer uitoefen tussen nasionalistiese en sosialistiese, en selfs kommunistiese denke. Die DA laat keusevryheid aan kiesers oor kwessie soos aborsie, gay-huwelike en die doodstraf. Cope sukkel nou om sy uiteenlopende tentakels onder een kombersie teen die winterkoue toe te hou. Selfs die VF+ kom in eie geledere onder druk oor wat as liberale toegewings beskou word.
In Nederland en België het kiesers nou die voet neergesit en die “Nog vlees, nog vis”-stalletjie kry nie aftrek nie.
Die Nederlanders het hul kruisies getrek – of ‘n “skrale “ 74 % van die kiesers
Die sterkste party voor die verkiesing, die Christen-Demokratiese Appèl (CDA), het sleg teruggesak. Saam met hom het die ChristenUnie (CU) steun verloor.
Beteken dit die Christen-demokrate is op pad uit in ‘n streek waar dit lank ‘n sterk krag was? Is dit slegte nuus aan die vooraand van die Belgiese algemene verkiesing waar die aanduidings ook is dat Christen-Demokrate gaan bloei ten koste van “regse” partye?
Weer eens. Die Nederlandse pers sal gou vir ‘n buitestander verduidelik die Nederlandse politiek is veels te skisofrenies om te verstaan. Ook vir Nederlanders, as ‘n mens die wyd-uiteenlopende kommentare van kenners neem. Daar is niks van die selfversekerde bravade wat Suid-Afrikaanse kommentators kenmerk nie (en dikwels so in die kol is soos om die maan vir kaas aan te sien).
Ook nie as ‘n mens na die leserskommentare op die internet kyk nie.
Pas het hulle die regse party van Geert Wilders van 9 tot 24 setels aangehelp, maar om de dood of iemand sommer sal erken dat daar ‘n beweging na regs was. Die naaste wat hieraan gekom word is dat Wilders onverskoond en helder pro-Israel is, en anti-Islamities. Die partye van wie dié beleid eintlik verwag word, die Christen-partye soos die CDA en CU, was hieroor te verskonend.
Die CU was waarskynlik die slagoffer van sy ou probleem. Kiesers wil graag vir die CU stem wat ‘n duideliker Christelike boodskap oordra oor sake soos aborsies en genadedood, maar as dit lyk of die groter CDA noustrop gaan trek, gaan stem hulle daar om die CDA uit die moeilikheid uit te stem.
Dit meen baie lesers, was wat nou gebeur het. Die CDA was dié keer kniediep in die moeilikheid.
Christen-demokratiese partye wêreldwyd het tradisioneel ‘n sterk simpatie met Israel. Toe die CDA en die CU hieroor kopsku raak, het kiesers eenvoudig gevoel dat hulle dan vir die party stem wat nié die beskroomdheid aan die dag lê nie. Niemand sê dit nie, maar die baie Moslem-immigrante het waarskynlik meer hiermee te make as ‘n besondere sagte plekkie vir Israel.
Ander kyk meer mikroskopies na die saak. Premier Balkenende was te lank in die stoel. Hy was nog nooit baie dinamies nie, en nou ook nie. So iemand rook in die reël nie die pyp so lank as wat hy dit gedoen het nie.
Soortgelyk, meen waarnemers binne die ChristenUnie, het hulle hul gewilde leier, André Rouvoet, te wyd aangewend. Hy was vise-premier, minister en partyleier. Boonop, as deel van die regering, kon sy party wat op ‘n reputasie van goeie administrasie probeer bou het, nie die negatiewe impak van ‘n regering vryspring wat foute gemaak het nie.
Hoewel die liberale VVD as die sterkste party uit die stryd getree het, sou dit ‘n fout wees om die verkiesing as ‘n swaai na links te beskou. Die meer gematigde Partij van de Arbeid het ‘n knou weg, en die Sosialisteparty wat na die vorige verkiesing deelname aan die koalisieregering gebied is, word nou selde indien ooit in berigte genoem en nog minder bespreek.
Trouens, die situasie herinner op die oog af aan dié van naburige Duitsland, waar Angela Merkel se CDU eers met die sosialiste in ‘n gedwonge koalisie moes verkeer, en toe na die volgende verkiesing dié meulsteen kon afwerp, en met die liberale in koalisie kon tree. Almal is dit eens dat dit ‘n swaai na regs verteenwoordig het.
Of ‘n uiteindelike regerende koalisie in Nederland ook as ‘n beweging na regs beskou kan word, sal die tyd leer.
‘n Gedagterigting wat ook nie heeltemal uit die oog verloor moet word nie, is dat die Christen-demokrasie as ‘n oorgangsfase beskou kan word uit die era toe Nederland onder die bewind van Joop den Uyl ‘n werklike linkse hoogtepunt (of dalk eerder laagtepunt) bereik het. In hierdie permissiewe era het situasies ontstaan waarop die jonger generasie nie trots is nie. Met Calvyn se 500ste geboorteherdenking is in ‘n opname selfs gevind die jonger geslag Nederlanders is meer Calvinisties as hul ouers. Uiteraard kan die woorde wel uit Nederlands na Afrikaans vertaal word, maar om die dieptebegrip en konteks hiervan aan Suid-Afrikaanse lesers oor te dra, soos presies hoeveel godsdiens in so ‘n bevinding ingelees moet word, is ‘n ander saak.
Teen hierdie agtergrond kan maar net bespiegel word watter uitslag in België verwag sal kan word. In die geval van Nederland was die vraag of Wilders so goed gaan vaar dat dit buite die kwessie sou wees om hom uit ‘n koalisie te sluit. In die geval van België is die vraag of België lank na die uitslag nog as ‘n staat kan voortbestaan.
Hieroor kan ‘n mens bloot bespiegel, en terwyl ‘n mens dit doen kan ‘n mens net sowel die verbeelding laat koers neem.
Op sy mees oppervlakkige klink dit of daar ‘n moontlikheid kan wees dat Nederland en Vlaandere kan saamsmelt. Die ou Rooms-Katolieke / Protestantse verdeeldheid is nie meer so sterk beklemtoon nie, en die grens sny verskeie provinsies, selfs met eiesoortige dialekte, deur die middel. Die meer waarskynlike is egter ‘n Vlaamse republiek.
Op die oomblik subsidieer die meer welvarende Vlaminge die Franssprekende Wallonië met miljarde Euro’s per jaar. Sonder Vlaamse hulp is Wallonië dalk nie meer besonder lewensvatbaar nie, en die Franse is volgens opnames meer geredelik inskiklik om Wallonië in te lyf.
Dit laat die vraag ontstaan: Met Vlaandere ‘n republiek of by Nederland ingeskakel, en Wallonië by Frankryk, waar laat dit die Belgiese koningshuis? Dié monargie word tradisioneel veel meer met die Franssprekendes as die Nederlandssprekendes geassosieer. Frankryk is tradisioneel ‘n taamlik gesentraliseerde staat, selfs wat ‘n oorsese provinsie soos Frans Guyana betref, en om ‘n koning oor ‘n provinsie, of direktoraat te laat heers, is moeilik in te dink.
Daarbenewens in die hoofstad Brussels amptelik veeltalig, maar in die praktyk meer Franssprekend maar omring deur Vlaamse grondgebied. Hoe gemaak hiermee?
Deur baggerwerk en ander ontwikkelings is Antwerpen in Vlaandere al tot ‘n heel geskikte hoofstad ontwikkel, en is die Vlaminge stellig nie besonder verleë om Brussel as hoofstad te behou nie. En dié soort scenario-sketsery slaan plek plek wyd met implikasies, soos Duitsland wat reeds begin bod insit dat Navo sy hoofkwartier na sy oud bondshoofstad, Bonn, verskuif. Weens die onduidelikheid oor Brussel se toekoms, word gefluister.
Die kompleksiteit eindig egter nie daar nie. België het ‘n derde, belangrike bevolkingsegment, naamlik die Duitssprekende deel. Dis wel in omvang nie so groot en beduidend soos die Vlaamse en Franssprekende dele nie, maar dit is staatkundig verskans. As deel van België is hul idilliese omgewing nooit ver van die openbare oog nie, as deel van Duitsland is dit waarskynlik ‘n eenkant-randgebied.
Liberale aan weerskante van die taalverdeling word geblameer vir die jongste krisis van die Belgiese regering. Die Belgiese premier, Ywes Leterne, van die Vlaamse Christen-demokratiese Party (CD & V), het sy regering se bedanking by koning Albert II aangebied.
Die CD & V het ‘n spesiale, kort verklaring uitreik om te verduidelik dat dié party alles in sy vermoë gedoen het om die leisels met onderhandelinge bymekaar te hou, maar dat die liberale dit onmoontlik gemaak het.
Die twis hou verband met die taalstryd in die omgewing van Brussel, die tweetalige hoofstad.
‘n Vlaamse nasionalistiese party, Nieuw-Vlaamse Alliantie (N-VA), is op die oomblik besig om in peilings veld te wen. Die leier, Bart De Wever, verwys al ‘n geruime tyd na België as staat as iets van die verlede. Volgens hom bestaan België nog net in naam.
Wever, wat met ‘n Nederlandse vrou getroud is, voorsien egter nie dat ‘n onafhanklike Vlaamse staat by Nederland sal aansluit nie.
Terwyl verwag sal word dat baie, veral Franstaliges, hard sal veg om België as staat te laat voortbestaan aangesien die welvarender Vlaandere die Franstalige Wallonië jaarliks met miljarde Euro’s subsidieer, is dit duidelik dat die Franstalige liberale hul eie saak nou geen guns bewys het nie.
Die Vlaminge se draad is skynbaar op met die platsak Walloniërs se meerderwaardige ingesteldheid.
Indien die regering se bedanking aanvaar word, beteken dit dat Nederland en België se regerings kort na mekaar tot ‘n val gekom het. Die redes waarom dit gebeur het is egter heeltemal verskillend. In Nederland het die voortgesette teenwoordigheid in Afganistan as deel van die Navo-magte die Partij van de Arbeid uit die regering laat stap.
Indien dit sou blyk dat België nou as staat gaan ophou bestaan, kan dit egter skielik ‘n groot invloed op die Nederlandse verkiesing hê. Hoewel die kwessie van eenwording met Vlaandere in die Nederlandse nasionale politiek nie ‘n sterk saak is nie, is provinsies soos Limburg en Brabant met die totstandkoming van Nederland en België ongeveer middeldeur gesny. Die inwoners van hierdie provinsies met hul eie dialekte het volgens sommige bronne sterker bande met hul provinsiale bure oorkant die nasionale grens as met hul nasionale regerings.
Etienne Cammaerts (61) uit Wezembeek-Oppem trok naar Zuid-Afrika om er een nieuw leven op te bouwen, ver van de stress. Maar zijn droom werd een nachtmerrie. Vrijdag werd hij door rovers brutaal vermoord op zijn landgoed tegen de grens met Botswana.
“Etienne Cammaerts was jarenlang onze penningmeester” Vic Motte, heemkring
Een tiental jaar geleden verkocht Etienne Cammaerts uit Wezembeek-Oppem zijn koerierbedrijf Distridi. Met de opbrengst vertrok de succesvolle zakenman naar Zuid-Afrika. Hij wilde er met zijn vriendin Ingrid een nieuw leven opbouwen. Ze kochten een uitgestrekt landgoed, bouwden er een mooie lodge – de Cornwall Game Lodge – en genoten van het leven.
Maar vorige vrijdag werd de rust brutaal verstoord. Terwijl hij op inspectie was op zijn landgoed werd Cammaerts overvallen door rovers, die de Belgische zestiger vermoordden en zijn lichaam achterlieten. Pas na een grootschalige zoektocht van vrienden en politie, waarbij onder meer een helikopter werd ingezet, vonden ze zijn lichaam. Maar hulp kon dan al lang niet meer baten.
‘De politie probeert te achterhalen wat er echt gebeurd is, maar voorlopig zijn de omstandigheden van de moord nog erg duister’, zegt Vic Motte. De voorzitter van de heemkundige kring in Tervuren mag zichzelf een goede vriend van Etienne Cammaerts noemen. Cammaerts was jarenlang de penningmeester van de vereniging. ‘Tot hij een tiental jaar geleden op zoek ging naar het geluk en naar Zuid-Afrika trok. Ik ben hem er nooit gaan opzoeken. Maar alle verhalen die ik erover hoor laten me vermoeden dat hij er een prachtig leven had, in de vrij natuur. Problemen heeft hij tot vrijdag nooit gekend. Hij vertelde altijd dat hij zich heel veilig voelde in Zuid-Afrika.’
Ingrid, de vriendin van Etienne Cammaerts, is ongedeerd, maar is tijdelijk ingetrokken bij vrienden op een naburig domein. Ze wilde gisteravond niet reageren omdat ze nog te geschokt is. De ouders van Cammaerts, die nog steeds in Wezembeek-Oppem wonen, werden door haar op de hoogte gebracht van het drama. ‘Wij proberen te begrijpen wat er gebeurd is’, zei de zus van Etienne Cammaerts gisteravond. ‘Mijn broer voelde zich perfect op zijn gemak op zijn landgoed. Natuurlijk staat Zuid-Afrika bekend als een onveilig land. Maar dat is vooral een probleem in de steden. Niet in de afgelegen gebieden waar Etienne zijn landgoed had.’
Haar broer had in Zuid-Afrika ook alleen maar vrienden. ‘Buren zijn er bijna niet. De mensen wonen heel ver uiteen. Maar Etienne had toch een goede band opgebouwd met andere Belgen in Zuid-Afrika, en met zwarte en blanke Afrikanen. Ook door zijn personeel was hij graag gezien. Hij werd door hen op handen gedragen omdat hij hen zo goed behandelde.’ (SDB)
Twee passasierstreine het Maandag in die Belgiese stad van Halle, suid van Brussel, gebots. Verskeie mense is beseer en heelwat ander is nog in die waens vasgekeer, het die polisie gesê.
Die twee treine het kop-aan-kop teenmekaar gebots, een kilometer vanaf Halle-treinstasie. Daar is nog nie vasgestel hoeveel mense in die ongeluk beseer is nie.
Die ongeluk het gedurende oggend-spitstyd plaasgevind.
Die Nederlanders het hul kruisies getrek – of ‘n “skrale “ 74 % van die kiesers