Toetsies – praag.co.za

Rusland, China sê VN moet uit Burundi bly

Betogers in die hoofstad, Bujumbura, betoog steeds teen pres. Pierre Nkurunziza van Burundi se aankondiging om homself vir ’n derde termyn as staatshoof verkiesbaar te stel.

Die betogings duur voort ondanks die feit dat veiligheidsmagte versperrings afgebreek het wat die afgelope dae deur betogers opgerig is.

Diplomate van Rusland en China het vroeër ‘n Franse verklaring oor die situasie in Burundi afgestem.

Die Russiese VN-ambassadeur Witali Tsjoerkin het aan verslaggewers gesê, “dit is nie die besigheid van die Veiligheidsraad en die VN-handves om betrokke te raak in grondwetlike sake van soewereine state nie”.

Die Burundi-grondwet en die Arusja-vredesverdrag wat die einde van die burgeroorlog aangekondig het, beperk die president tot twee termyne, maar Nkurunziza se ondersteuners sê hy kan weer verkies word, want hy is vir sy eerste termyn deur wetgewers aangewys en nie verkies nie.

Intussen probeer die VSA en EU druk toepas om van die president ontslae te raak.

Oos-Afrika-leiers vergader vandag in Dar es Salaam om die politieke krisis in Burundi te bespreek onder leiding van adjunkpresident Cyril Ramaphosa en die Amerikaanse adjunk-minister van Afrika-sake, Linda Thomas-Greenfield.

Hulle het in die Tanzaniese hoofstad byeengekom om te probeer bemiddel in die politieke dispuut wat deur etniese geweld gekenmerk word.

Hoetoes en Toetsies word soos voorheen, weer teen mekaar afgespeel. Die krisis word aangehits in ‘n streek wat in 1994 onder ‘n volksmoord gebuk gegaan het.

Meer as 800,000 mense in die naburige Rwanda uitgemoor, wat net soos Burundi tussen die twee etniese groepe verdeel is.

Pierre Nkurunziza se besluit om homself vir ‘n derde termyn verkiesbaar te stel, is moontlik die enigste weg tot vrede. Hy het voor 2005 toe hy as president aangestel is, ‘n Hoetoe-rebelle-groep gelei, maar gesorg dat hy talle Toetsies in sy kabinet aanstel.

Nkurunziza is die seun van ‘n Toetsi-ma en ‘n Hoetoe-vader. Sy pa het as goewerneur van twee provinsies gedien voordat hy vermoor is in 1972 tydens ‘n golf van etniese geweld wat gelei het tot die dood van meer as 100.000 Hoetoes en meer as 10.000 Toetsies.

Minstens 19 mense is sedert sy aankondiging in politieke geweld dood. Meer as 50.000 mense het weens die geweld uit Burundi gevlug.

Franse woedend oor Rwanda se volksmoord-beskuldigings

Franse word by Hoetoe-kamp in Butare verwelkom, 1994

Die Franse regering het woedend gereageer op beskuldigings deur die Rwandese president oor hul medepligtigheid aan die volkslagting in Rwanda.

Nie eers hul swart minister van Justisie kon die Rwandese oorhaal tot inskiklikheid nie.

Plegtighede met ‘n sterk anti-koloniale karakter word tans in Kigali gehou om die 20ste herdenking van die volksmoord teen die Toetsies te gedenk. Dit is veral teen Frankryk, België maar ook die VN gemik.

Onthullings deur ‘n Franse oud-soldaat Guillaume Ancel, wat aan die miltêre operasie deelgeneem het en Frankryk in die slagting impliseer, het verder vir opslae gesorg.

Frankryk is nie teenwoordig by die plegtighede nie, nadat die swart minister, Chistiane Taubira, haar besoek afgelas het in reaksie op die jongste beskuldigings deur president Paul Kagame.

Kagame beskuldig Franse soldate van aandadigheid aan die bloedbad waarin byna ‘n miljoen mense destyds omgekom het.

Kaptein Ancel, deel van Operation Turquoise, ‘n Franse militêre operasie in Rwanda in 1994 onder ‘n VN-mandaat, het Maandag in ‘n onderhoud met die Franse weekblad Jeune Afrique vertel hy is hy beveel om wapens te laai in burgerlike vragmotors wat bestem was vir die buurland Zaïre [ nou die Demokratiese Republiek van die Kongo ]. Die wapens was bedoel vir die vlugtende Rwandese weermag, aanstigters van die volksmoord.

“Ek was selfs aangeraai om joernaliste weg te hou gedurende hierdie tydperk, om te verhoed dat wat daar gebeur het uitlek,” sê Ancel . “Toe ek my afkeuring wys, het die [Franse] Legioen se bevelvoerder my vertel dat die leër opdrag het omdat besluit is dat die Rwandese weermag nie moet dink ons is hul vyande en teen ons draai nie. Frankryk het selfs die Rwandese soldate se salarisse betaal.”

Die volksmoord het begin op 7 April 1994 toe president Juvenal Habyarimana, ‘n Rwandese Hoetoe, se vliegtuig afgeskiet is naby Kigali Internasionale Lughawe.

Hoetoe-ekstremiste het op begin moor om Habyarimana se moord te wreek.

Die RPF ( Rwandese Patriotiese Front ) onder leiding van Kagame het die voordeel van die sosiale wanorde uitgebuit en daarin geslaag om invloed oor die hele land te verkry.

Teen Julie 1994 het die RPF Kigali met die steun van die VSA oorgeneem.

Vandag is die RPF die krag in Rwanda, soos al vir die afgelope 20 jaar.

Maar die diplomatieke verhoudinge wil steeds nie vlot tussen Rwanda en sy eertydse koloniale meesters nie, ten spyte daarvan dat die Franse president Nicolas Sarkozy in 2010 Franse “foute ” in 1994 erken het.

Kagame se beskuldiging kom kort op die hakke van ‘n Franse hof wat ‘n voormalige Rwandese weermag kaptein Pascal Simbikangwa tot 25 jaar in die tronk gevonnis het vir sy rol in die moord in die eerste verhoor in Frankryk oor die volksmoord.

Kagame se aansien in die internasionale gemeenskap is aan die taan nadat Westerse hulp in 2012 teruggehou is weens ‘n VN-verslag wat Kagame beskuldig dat hy M23 rebelle in die naburige Kongo steun.

Suid-Afrika het Kagame ook beskuldig van inmenging nadat Rwandese burgers hier in sluipmoorde geteiken is.

Die Rwandese president het egter ook in gebreke gebly om die etniese groepe van Rwanda te verenig.

Die VN se sekretaris-generaal, Ban Ki Moon, sê die VN is nog steeds skaam omdat hy nie meer gedoen het om die menseslagting stop te sit nie.

Franse generaal verdedig rol in volksmoord

Gen. Lafourcade

Die Franse bevelvoerder van operasie Turquoise in Rwanda, generaal Jean-Claude Lafourcade, sê 15 jaar na die volksmoord aldaar, hulle het 'n goeie ding gedoen.

Die Franse word allerweë veroordeel dat hulle deels vir die volksmoord verantwoordelik was omdat hulle die moordenaars beskerm het.

Lafourcade sê egter die hele wêreld het die operasie ondersteun en alhoewel hulle te laat was om die slagting te keer, het hulle nogtans talle mense se lewens gered. In die suidweste van Rwanda het die Franse magte gekeer dat drie miljoen mense na die DRK vlug.

Hy sê hulle was 'n stabiliserende vredesmag wat menseregteorganisasies in staat gestel het om hulp te verleen aan die geteisterde bevolking. In daardie lig gesien verstaan die Franse weermag nie die kritiek teen hulle nie.

Toe die vliegtuig van president Habyarimana op 6 April 1994 afgeskiet is, wat die volksmoord aan die gang gesit het, was daar reeds 2 500 VN-troepe in Rwanda wat agt dae na die aanvang onverklaarbaar deur 'n besluit van die Veiligheidsraad met 'n driekwart verminder is.

Twee maande het dus verbygegaan waarin die menseslagting sonder verposing gewoed het en sonder dat daar enige ingryping van buite was. Dit terwyl die media ernstig gewaarsku het dat 'n volksmoord gepleeg word, het die generaal gesê.

Die situasie was ook kompleks, want die VN se bevelvoerder Roméo Dallaire, het gedreig om Franse vliegtuie bokant Kigali af te skiet omdat die Franse teenwoordigheid nie as 'n vredesending beskou is nie, maar 'n politieke projek.

Lafourcade neem Dallaire kwalik want Dallaire kon selfs met die beperkte middele tot sy beskikking iets gedoen het, sê hy. Dallaire se verskoning dat hy nie 'n mandaat van die VN gehad het nie, gaan die vir die Franse bevelvoerder op nie.

поршневой компрессор