afrikaans – Bladsy 10

Karel Combrinck: Taalverraad

Enigeen wat kon glo dat die verraad van FW de Klerk en sy trawante maar net beperkte gevolge sou hê wat ons op die een of ander manier tog sou kon «bestuur», het in ‘n droomwêreld en gekkeparadys gelewe, want die verraad het deurgesuur tot alle vlakke van ons bestaan. Sal diesulkes dalk eendag weer uit hulle droomwêreld wakker word, of gebeur dit dalk reeds? Kom ons hoop so. Mag hierdie artikeltjie ‘n beskeie bydrae daartoe lewer.

Die sage rondom die uitfasering van Afrikaans aan die Universiteit van Pretoria wat besig is om voor ons oë af te speel, bevat omtrent al die elemente van die bedrogspul wat oor ‘n lang tyd reeds aan die gang is en waarvan die aanslag teen ons taal, veral onder aanvoering van verloopte Afrikaners, die erfgename van FW de Klerk, slegs een uitvloeisel is. Slegs een uitvloeisel, maar waarskynlik die belangrikste.

Lees in hierdie verband eers die berig op Praag van 31 Mei waarin verwys word na ‘n aanbevelings van ‘n «taalwerkgroep» van die Universiteit van Pretoria om die akademiese taal na Engels om te skakel.

Die “taalwerkgroep” voer as motivering aan dat Afrikaans “segregasie” en “diskriminasie” in die hand werk Hoe onderrig in Afrikaans “segregasie” en “diskriminasie” kan daarstel, moet die here van die UP tog ‘n slag aan ons verduidelik. Dit help nie om dit maar net keer op keer klakkeloos te herhaal omdat dit polities korrek klink nie. Dit is skynbaar nou eenmaal ‘n linkse mode-slagspreuk wat deel van Afrikanerakademici se intellektuele mondering geword het. Miskien die hoofdeel.

In beleidstukke oor die posisie van Afrikaans op universiteit (ewe skielik ‘n legio), kom die soort sinsnede, “indien prakties uitvoerbaar”, telkens voor. Tereg wys Praag daarop dat die sinnetjie daarop gerig is om die skuiwergat wat in die “Grondwet” gelaat is, (moedertaalonderrig waar prakties uitvoerbaar) te benut om Afrikaans onder te ploeg. In die beleidskrifte van die Universiteit van Stellenbosch kom soortgelyke sinsnedes ook herhaaldelik voor, soos “waar moontlik” of “indien prakties uitvoerbaar” en in die jongste geval “waar tyd dit toelaat”. Ons Afrikaanse taal kan dus nou aan universiteite geduld word «waar uitvoerbaar», waar dit «ekonomies» is en waar «tyd dit toelaat». Feit is dat die gebruik van Afrikaans aan die Universiteit van Pretoria en die Universiteit van Stellenbosch heeltemal moontlik sou wees indien die wíl by die ruggraatose universiteitsowerhede bestaan het om dit moontlik te maak. En as hulle nie die wil het nie, of bang is vir die ANC, moet hulle waai.

Voorts het die Universiteit van Pretoria nou ‘n “onafhanklike transformasiepaneel” in die lewe geroep om onder meer oor die taalkwessie te beraadslaag .

En dis hier waar die hoogheiligheid en geveinsdheid in alle erns begin.

Eerstens, hoe kan die universtieit ons nou die rat voor die oë wil draai dat hulle, rakende die voortbestaan van die Afrikaanse taal, onbevange, «demokraties», oop en ewewigtig is as die kampus van die universiteit reeds besaai is met plakkate en slagspreuke wat lui: «Afrikaans must fall»?

Hoe op aarde kan ‘n transformasiepaneel “onafhanklik” wees as ons almal weet wat “transformasie” beteken? Die sg. voorleggings wat hulle nou in ‘ n gees van «openheid» bereid is om te oorweeg, is niks anders nie as ‘n rookskerm waaragter hulle kan doen wat hulle by voorbaat reeds besluit he : Afrikaans moet weg. En die armsalige kommentare van die aard: “Die besluit gaan ‘n negatiewe uitwerking op Afrikaans as wetenskapstaal hê” en “daar was nie genoeg geleentheid vir beraadslaging nie” en “dis jammer dat gesprekke oor taal gepolariseer is”, maak ditvir die universiteit net makliker: hulle kan mos nou sê: «Kyk, daar was ander menings ook in die «demokratiese» gesprek.

Die bedoeling, soos in die aanbeveling van die «taalwerkgroep» uiteengesit, is dat Afrikaans op die kampus tot op dieselfde vlak as Pedi afgeskaal sal word. Tydens ‘n oorgangsfase na volslae verengelsing, sal enkele tutoriale en studiemateriaal nog “in Afrikaans en Pedi” beskikbaar gestel word. Dat die sg «transformasiepaneel» tot enige ander gevolgrtrekking sal kom as die «taalwerkgroep», kan ons, ten spyte van die UP se poging tot oëverblindery, maar op ons maag skryf. Die hele proses herinner aan die verhore teen afvalliges in die voormalige Sowjetunie: Al die uiterlike tooisels van ‘n regverdige verhoor, maar die oomblik dat die arme drommel by die hofsaal instap, weet hy reeds sy doppie is geklink.

‘n Verklaring van die universiteit rakende die «transformasiepaneel» lui :

«Die Paneel se onmiddellike fokus is op die Universiteit se taalbeleid. Ander transformasiekwessies, soos institusionele kultuur en kurrikulumtransformasie, mag na 22 Junie 2016 aangespreek word.»

Die eerste aanslag is dus teen die Afrikaanse taal en die ander aangeleenthede sal daarna, onheilspellend, volg. (‘n Mens sidder by die gedagte aan wat dit alles gaan behels).

Dan nooi die Universiteit alle eksterne en interne belanghebbendes om voorleggings aan die Paneel te doen oor –

« die huidige taalbeleid van die Universiteit van Pretoria ;

voorstelle rondom ‘n nuwe taalbeleid;

die redes vir enige voorstel onder (b); en

voorstelle betreffende die regmatige en praktiese implementering van enige nuwe taalbeleid of veranderinge aan die bestaande beleid. »

Voorstelle word dus ingewag oor ‘n «nuwe taalbeleid». L.W. Die uitnodiging het ‘n strekking. Daar word insette verlang oor ‘n «nuwe» taalbeleid (d.w.s. sonder Afrikaans natuurlik, wat anders?) en wyses waarop dit so pynloos as moontlik geïmplementeer kan word. Mense wat nie hulle steun verleen aan die «nuwe» taalbeleid nie moet liefs nie insette lewer nie, want dit sal nie «sinvol» wees nie en hulle sal ‘n «gebrek aan samewerking» openbaar.

Wat inderdaad «nuut» is in die situasie, is dat die universiteit duidelik besig is om sy taalbeleid te hersien en te rig ooreenkomstig die wil van hulle ANC-opdraggewer. Hoekom sê hulle dit dan nie maar prontuit nie ?

«Die Paneel werk onafhanklik van huidige interne Universiteitsprosesse oor transformasie».

So beweer hulle.

Hulle moet tog dink ons is totale idiote om so-iets te wil glo.

En dan volg die volgende politiek gelaaide paragraaf :

«Ons hoop dat sinvolle voorleggings ontvang sal word in ‘n gees van openheid, vertroue en samewerking, ten einde die Universiteit van Pretoria vorentoe te neem om die belangrike rol te speel wat hy in ons grondwetlike demokrasie moet speel.»

Eerstens, wie bepaal wat «sinvolle voorleggings» sal uitmaak ? Is «sinvolle voorleggings» nie net maar dié wat die «transformasiemodel» onderskryf nie? Het die universiteit nie dus die aangeleentheid reeds by voorbaat beslis nie? Slegs ‘n resultaat sal aanvaarbaar wees wat volgens hulle «sinvol» is. Van watter «vertroue» kan in sulke omstandighede sprake wees? En dan, wat is presies die rol wat die universteit in «ons grondwetlike demokrasie» moet speel? Is dit deel van die rol van die universiteit in «ons grondwetlike demokrasie» om Afrikaans as akademiese taal gelyk te stel aan Pedi ?

Ten slotte haal die verklaring breedvoerig aan, kwylend van gedienstige vroomheid, uit die aanhef tot die Suid-Afrikaanse grondwet. (Die houding is klaarblyklik «as ons die grondwet aanhaal, veral die aanhef, dan is ons op veilige grond en kan ons vir die res maar in onsin verval») :

‘Ons, die mense van Suid-Afrika,

Erken die ongeregtighede van ons verlede;

Huldig diegene wat vir geregtigheid en vryheid in ons land gely het, ens. Ens…… »

Feit is egter dat, soos met alle grondwette, die aanhef tot die SA grondwet ook bestaan uit ‘n vae, idealistiese en hoogdrawende relaas van goeie bedoelings waarmee niemand eintlik kan verskil nie, d.w.s. grootliks niksseggend.

Voorts kan daar sekerlik nie gesê word dat hierdie grondwetbeginsels in die Suid-Afrikaanse samelewing werklik nagestreef of eerbiedig word nie. Talle basiese regte van mense word hier op daaglikse grondslag vertrap en rassediskriminiasie van die «regte soort» is aan die orde van die dag. Die reg op ons taal is bv. («waar moontlik» !) ‘n grondwetlike reg waarvan die Universiteit van Pretoria ons nou wil ontneem.

In die stad van Paul Kruger en Andries Pretorius wil hulle ons taal, Afrikaans, ‘n nekslag toedien om hulle «nuwe» meesters te behaag. Hulle moet net die moed aan die dag lê om dit te erken en ons die Pilatustoertjies en sedeprekery oor «demokrasie» maar gespaar laat bly. Dit beledig ons intelligensie.

Taalwerkgroep: ‘Tuks moet oorskakel na slegs Engels’

‘n Sogenaamde “taalwerkgroep” aan die Universititeit van Pretoria het, soortgelyk aan die Jonathan Jansen-beleid by Kovsies, “aanbeveel dat alle klasse en eksamens voortaan net in Engels aangebied word”. Volgens die werkgroep lei die huidige parallelmediumbeleid tot “rassesegrasie en indirekte diskriminasie”. Die werkgroep regverdig die afskaffing van Afrikaans aan die universiteit só:

“Weens die snel en toenemende diversifisering van personeel en studente aan die UP, is die parallelmediumtaalbeleid nie meer ekonomies verdedigbaar en prakties uitvoerbaar nie.”

Waarskynlik word die sinsnede “nie prakties uitvoerbaar nie” gebruik omdat die werkgroep verby artikel 29 van die grondwet wil stuur wat vir moedertaalonderrig “waar prakties uitvoerbaar” voorsiening maak.

Die aanbeveling is verlede naweek deur verskeie rolspelers op die kampus, waaronder radikale swart en Engelse groepe, opgestel. Afriforum Jeug het uit protes uit die vergadering gestap omdat hulle, volgens Henrico Barnard, woordvoerder van die organisasie op die kampus, “geïgnoreer is”.

Die idee is dat Afrikaans op die kampus tot op dieselfde vlak as Pedi afgeskaal sal word. Tydens ‘n oorgangsfase na volslae verengelsing, sal enkele tutoriale en studiemateriaal nog “in Afrikaans en Pedi” beskikbaar gestel word.

PRAAG het reeds vroeër ‘n petisie met meer as 14 000 name aan die universiteit voorgelê waarin geëis word dat Afrikaans op die kampus behoue moet bly.

Vanuit koekserwatiewe Afrikaanse kringe het ‘n geweeklaag opgeklink. Volgens Netwerk 24 het prof. Anne-Marie Beukes, voorsitter van die Afrikaanse Taalraad, gesê dat “die besluit ’n negatiewe invloed op Afrikaans as wetenskapstaal gaan hê. Dit voel asof daar nie genoeg geleentheid was vir raadpleging nie.”

Die ATKV het by monde van mnr. Japie Gouws gesê sy spyt uitgespreek dat “gesprekke (oor taal) gepolariseerd van aard is”.

Die universiteit het ook op sy webblad aangekondig dat voorleggings oor die taalbeleid tot Vrydag 3 Junie aan ‘n “Onafhanklike Transformasiepaneel” gemaak kan word:

Die Raad van die Universiteit van Pretoria het by sy vorige vergadering besluit om ‘n onafhanklike liggaam te skep om hom oor transformasie, insluitende taalbeleid en institusionele kultuur, te adviseer.

Hierdie liggaam is nou saamgestel en het op Vrydag 20 Mei 2016 vergader. Dit word die ‘Onafhanklike Transformasiepaneel’ (die Paneel) genoem.

Die voorsitter van die Paneel is regter Johann van der Westhuizen, voormalige regter van die Konstitusionele Hof van Suid-Afrika en die Noord-Gautengse Hoë Hof, wat ook betrokke was by die skryf van Suid-Afrika se tussentydse en finale Grondwette. Die ander lede is me Khanyisile Kweyama, hoof uitvoerende beampte van Business Unity South Africa (BUSA) en voorsitter van die Raad van Trustees van Brand South Africa; dr Danie Langner, besturende direkteur van die Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge (FAK), besturende direkteur van die NP van Wyk Louw-sentrum vir Gemeenskapstudies en leier van die Voortrekkerbeweging; professor Sheila Mmusi, voorsitter van die Setswana-taalkommissie van die Academy for African Languages (ACALAN) van die Afrika-unie, lid van die direksie van Plus94Research en hoof van die departement Mediakommunikasie en Inligtingstudies aan die Universiteit van Limpopo; regter Jeremiah Shongwe, regter van die Hoogste Hof van Appèl en voormalige Adjunkregterpresident van die Noord-Gautengse Hoë Hof; asook professor Adam Small, filosoof, digter, dramaturg en Hertzog-pryswenner.

Die Paneel funksioneer onafhanklik van die bestuur van die Universiteit van Pretoria. Dit sal slegs aan die Raad verslag doen, by sy vergadering wat vir 22 Junie 2016 geskeduleer is. Die Paneel se aanbevelings sal, in oorleg met die Raad, ook aan die publiek bekend gemaak word.

Die Paneel se onmiddellike fokus is op die Universiteit se taalbeleid. Ander transformasiekwessies, soos institusionele kultuur en kurrikulumtransformasie, mag na 22 Junie 2016 aangespreek word.

Alle eksterne en interne belanghebbendes van die Universiteit word genooi om nie later nie as 16:00 op 3 Junie 2016 voorleggings aan die Paneel te doen by council.raad@up.ac.za oor –

die huidige taalbeleid van die Universiteit van Pretoria (die huidige taalbeleid is hier beskikbaar: http://www.up.ac.za/media/shared/409/taalbeleid.zp84977.pdf);

voorstelle rondom ‘n nuwe taalbeleid;

die redes vir enige voorstel onder (b); en

voorstelle betreffende die regmatige en praktiese implementering van enige nuwe taalbeleid of veranderinge aan die bestaande beleid.

Voorleggings moet bondig en hoogstens agt bladsye lank wees. Veel korter voorleggings is welkom. Slegs een voorlegging per persoon of organisasie sal oorweeg word. Die Paneel se fokus sal op beredeneerde substansiële kommentaar en voorstelle wees, eerder as die getal, moontlik herhalende, voorleggings wat ‘n bepaalde standpunt ondersteun.

Die Paneel werk onafhanklik van huidige interne Universiteitsprosesse oor transformasie, soos die ‘werkstrome’ wat op ‘n lekgotla in Maart ingestel is. Ons sal dit egter waardeer as die uitkomste van daardie prosesse aan die Paneel voorgelê word vir oorweging en insluiting in sy verslag. Enige uitkomste van bogenoemde prosesse moet in elk geval die normale roete deur Universiteitstrukture volg, soos die Institusionele Forum, Senaat en Raad.

Groepe en individue wat aan bogenoemde prosesse deelneem of deelgeneem het, of verkies het om nie daaraan deel te neem nie, is welkom om hulle sienings aan die Paneel voor te lê in ooreenstemming met paragrawe 6 en 7 hierbo.

Verdere inligting oor die Paneel en sy werk kan verkry word van die voorsitter, via me Thanyani Mahanya by thanyani.mahanya@up.ac.za of me Elzanie Slabbert by (elzanie.slabbert@up.ac.za).

Ons hoop dat sinvolle voorleggings ontvang sal word in ‘n gees van openheid, vertroue en samewerking, ten einde die Universiteit van Pretoria vorentoe te neem om die belangrike rol te speel wat hy in ons grondwetlike demokrasie moet speel. Dit mag van waarde wees om onsself te herinner aan die Aanhef van die Grondwet van die Republiek van Suid-Afrika:

‘Ons, die mense van Suid-Afrika,

Erken die ongeregtighede van ons verlede;

Huldig diegene wat vir geregtigheid en vryheid in ons land gely het;

Respekteer diegene wat hul beywer het om ons land op te bou en te ontwikkel; en

Glo dat Suid-Afrika behoort aan almal wat daarin woon, verenig in ons verskeidenheid.

Daarom neem ons, deur ons vryverkose verteenwoordigers, hierdie Grondwet aan as die hoogste reg van die Republiek ten einde –

Die verdeeldheid van die verlede te heel en ‘n samelewing gegrond op demokratiese waardes, maatskaplike geregtigheid en basiese menseregte te skep;

Die grondslag te lê vir ‘n demokratiese en oop samelewing waarin regering gegrondves is op die wil van die bevolking en elke burger gelyk deur die reg beskerm word;

Die lewensgehalte van alle burgers te verhoog en die potensiaal van elke mens te ontsluit; en

‘n Verenigde en demokratiese Suid-Afrika te bou wat sy regmatige plek as ‘n soewereine staat in die gemeenskap van nasies kan inneem.

Die grondliggende waardes in artikel 1 van die Grondwet is:

Menswaardigheid, die bereiking van gelykheid en die uitbou van menseregte en vryhede.
Nie-rassigheid en nie-seksisme.
Die oppergesag van die grondwet en die heerskappy van die reg.
… demokratiese regering, om verantwoordingspligtigheid, ‘n responsiewe ingesteldheid en openheid te verseker.’

Die lede van die Onafhanklike Transformasiepaneel sien daarna uit om u waardevolle bydrae te ontvang.

Karel Combrinck: Anti-Afrikaner-Afrikaner

Hierdie is eintlik by wyse van kommentaar op Leon Lemmer se skitterende stuk oor Afrikaners se kruispaaie wat almal behoort te lees . Wil Praag nie daaraan dink om van die rubrieke en briewe wat hier verskyn saam te bind en in boekvorm uit te gee nie ? Miskien in Afrikaans en Engels.

Leopold Scholtz kan in die eerste plek nie van die Naspersideologie losgemaak word nie. Eintlik behoort hy aan ‘n familiedinastie wat reeds vir baie jare die toon in Naspers aangee. As sodanig is hy medeverantwoordelik vir die breinspoelingsproses wat tot die skandelike oorgawe van 1994 gelei het. As ‘n mens wil weet wat is Naspers, dan moet jy vra wat is die Scholtze en as jy wil weet wat is die Scholtze, dan moet jy vra wat Naspers is.

…om ‘n Afrikaner te wil wees en ‘n Afrikaner te wil bly, verg ‘n stryd waarvoor nie almal opgewasse is nie.

Wat betref die beswaar van lesers wat voel ons slaan te veel ag op mense soos Max Du Preez en Leopold Scholtz : Enige politieke standpunt benodig ‘n ander waarteenoor hy kan reageer , ‘n soort teenpool as’t ware. Anders verval ons in ‘n dodelike kringloop waar almal net saamstem en beaam en mekaar die rug krap. ‘n Mens wil tog nie soos Naspers net maar selfbestuiwing toepas nie. In hierdie sin bewys Scholtz en Du Preez en ander, soos Anton van Niekerk, ons dus eintlik ‘n guns. (Croucamp met sy rioolvulgariteit sluit ek hierby uit). Kortom, wat ons betref, is die bestaansreg van Naspers dat hulle ons iets gee om van te verskil.

Nou wat is Naspers ? Kom ons kyk maar net na ‘n paar berigte van vandag (29 Mei) wat illustreer hoe Naspers se hart klop:

Onder die opskrif, «So vorder ons na rasse-integrasie» skryf Gerrit van Rooyen onder meer :

“Suid-Afrika maak stadig maar seker vordering met die rasse-integrasie van woonbuurte, hoewel die nalatenskap van apartheid steeds baie sigbaar is.

Verreweg die meeste van die land se 234 munisipaliteite het tussen 1996 en 2011 meer geïntegreerd geraak.

Van die 234 munisipaliteite het 218 in hierdie tydperk wat ras betref meer gemeng geraak, terwyl rassesegregasie toegeneem het in 16.

Kaapstad is die sesde mees gesegregeerde munisipaliteit in die land. In 1996 was Kaapstad die vierde mees gesegregeerde munisipaliteit maar sedertdien het sy integrasiesyfer tot die sesde plek verbeter.” (L.W. Verbeter)

Met ander woorde, rasse-integrasie in woonbuurte is «vordering» . Hy keur dit goed en feit is, Naspers plaas die berig sonder verdere kommentaar en Van Rooyen se berig verteenwoordig dus hulle sienswyse ook.

In nog ‘n lang en goedkeurende berig oor Allister Coetzee se «nuwe» Springbokspan skryf Hendrik Cronjé :

«Rapport het ook vasgestel dat die Bokgroep voor gisteraand se aankondiging aan Fikile Mbalula, minister van sport, voorgelê is.»

Net dít, so half in die verbygaan, sonder enige kritiek of kommentaar. Daar is geen ander redelike gevolgtrekking nie as dat die minister van die spelers in die Springbokspan aangewys het. Waarom sou hy anders voor die tyd omtrent die samestelling van die span ingelig wou word? Maar Naspers sê niks. Hulle is tevrede daarmee dat die minister ‘n Springbokspan aanwys. Hulle slaap by die monster wat hulle help skep het.

In nog ‘n berig op 29 Mei skryf Hendrik Cronjé voorts :

«Allister Coetzee het as die nuwe afrigter van die Springbokke Saterdagaand met die aanwysing van sy eerste Springbokgroep van 31 spelers ’n helder sein uitgestuur dat hy Springbokrugby gaan verander en vernuwe.

Die Bokgroep versinnebeeld ’n dubbeldoor-transformasie, want met 12 spelers van kleur in die groepverteenwoordig dit die grootste getal swart spelers in die Bokspan tot nog toe ».

Hoe walglik kan hulle raak? Die Springbokke het ‘n roemryke verlede oor baie dekades. Wat wil hulle nou «vernuwe» ?

En oor die beoogde oprigting van ‘n koshuis vir Afrikanerstudente by die Universiteit van Pretoria skryf die redakteur Waldimar Pelser op dieselfde dag :

«Is dit in enige van ons se belang om in ons slaap-, werk- en leerplekke net ons eie mense te sien en hoor? Hoe berei ’n wit, Afrikaanse kamermaat jou voor op ’n land wat nie wit en Afrikaans is nie? Hoe op aarde gradueer jy uit so ’n laer met ’n groter begrip vir swart mense se aspirasies, terwyl jy hulle ook ontneem van die kans om jóú hartstogte en griewe te leer ken en verstaan?»

«Slaap- werk- en leerplekke» is natuurlik ‘n oordrywing.

Die wêreld oor assosieer mense met hulle eie. Wie sou ooit droom om Jode te kritiseer dat hulle skole en ander geriewe het net vir Jode? Vryheid van assosiasie is een van die hoekstene van ware vryheid en demokrasie. En meen Pelser wit Afrikaanse studente sal in ‘n Afrikaanse koshuis so afgesonder wees van die wêreld dat hulle onvoorbereid sal wees vir die werklikhede van die Suid-Afrikaanse samelewing? Kom nou, ‘n koshuis is ten slotte nie ‘n klooster nie.

‘n Kwessie wat miskien nog nie genoeg aandag gekry het nie, is die een na wat eintlik die beweegredes of agenda is van die Du Preez’s, Van Niekerks, Amanda Gouwse, Naspers ens., om die Afrikaner af te kraak en te verguis. Daar moet tog ‘n rede wees waarom mense dinge doen? Kan dit wees dat hulle beweegrede bloot pragmaties is, m.a.w. dat hulle Engels sien as ‘n wêreldtaal en dus as ‘n beter kommunikasiemiddel tussen mense? Waarom dan die bitsigheid en haatdraendheid wat daarmee gepaard gaan?

Is dit bloot politieke gedienstigheid of dalk ‘n begeerte om in die mode wees, d.w.s. in pas met wat hulle meen die internasionale wêreld dink?

Moontlik moet die verklaring op ‘n ander vlak gesoek word, op die politieke en ideologiese vlak ja, maar miskien veel meer nog op die psigologiese vlak. Leon Lemmer verwys na Leopld Scholtz se boek waar dit gaan om die Afrikaners se skaamtegevoel oor apartheid wat tot hulle ineenstorting in 1994 gelei het. Hy (Lemmer) wys tereg daarop dat die Afrikaner groter skaamte ervaar oor die skandelike oorgawe van 1994 en oor die wyse waarop hulle deur hulle eie leiers bedrieg en mislei is, as oor apartheid. Maar tog wil dit voorkom asof skaamte- en skuldgevoelens een van die beweegredes moet wees van die genoemde Afrikanerintellektuele se anti-Afrikanerkruistog. Op die een of ander verwronge manier meen hulle die skuldgevoelens wat hulle oor apartheid koester, kan besweer word deur anti-Afrikaans te wees.

Of miskien is dit net dat Engels die eenvoudigste uitweg is, want om ‘n Afrikaner te wil wees en ‘n Afrikaner te wil bly, verg ‘n stryd waarvoor nie almal opgewasse is nie.

Net nog ‘n laaste woordjie oor die kleurlingmense en Afrikaans. Daar bestaan ‘n knaende refrein dat ons die Kleurlinge van Afrikaans vervreem het deur ons onmenslike apartheidbeleid. Leon Lemmer se artikel wys daarop dat die Kleurlinge simpatiekgesind was teenoor Engels lank voor daar nog van apartheid sprake was. Miskien was dit omdat die Engelse meer suksesvol was as ons om van die Kleurlinge bondgenote te maak.

Tog het Kleurlinge, sedert die vroegste dae aan die Kaap Afrikaans gepraat en is dit in oorweldigende mate nog steeds hulle taal. Die verskil is dat ons nog altyd trots daarop was om Afrikaans te wees en hulle nie. Die storie dat ‘n mens vyandig kan word teenoor ‘n taal (jou eie daarby) omdat jy ‘n werklike of vermeende onreg aangedoen is deur ander sprekers van daardie taal gaan net nie op nie. Persoonlik is ek in my lewe meer leed aangedoen deur mede-Afrikaners as deur enigiemand anders, ondermeer oor my verset teen die Nasionale Party se kapitulasiebeleid, maar dit het my nog steeds nie ‘n vyand van Afrikaans gemaak nie.

En regoor die wêreld praat mense Engels ten spyte daarvan dat skokkende onreg teenoor hulle gepleeg is – deur Engelse, om by die slawehandel maar te begin.

Dus Kleurlingvriend, as jy Afrikaans wil praat, sal dit gaaf wees, dis ten slotte jou taal ook of jy nou daarvan hou of nie. Maar as jy Engels verkies, is dit ook goed. Moet my tog net nie ‘n guns wil bewys deur Afrikaans te praat nie, of my probeer vermaak daarmee dat jy liewer Engels wil wees nie, want, meneer, wat jy verkies is my werklik om’t ewe. Laat jou tog net nie aan die neus lei deur « Afrikaner-intellektuele » wat jou probeer wysmaak dat die Afrikaner jou iets skuld nie.

Aardklop hou sy naam

Gerugte dat Media24 wil wegstaan van Afrikaans is bevestig nadat die organiseerders van die Potchefstroom-kunstefees bekend gemaak het dat hul onderhandelings met die Aardklop Stigting oor dié naam suksesvol was.

Die naam van die Aardklop Kunstefees sal dus nie verander nie.

Die Aardklop-name en -handelsmerke is teen ‘n “uiters redelike koste” aan die nuwe Potchefstroom Kunstefees beskikbaar gestel.

Die fees word van 4 tot 9 Oktober gehou.

Louise Barretto, voorsitter van die Aardklop Stigting, en Japie Gouws, woordvoerder van die nuwe Potchefstroom-kunstefees, het gesê dat hulle die afgelope weke verskeie gesprekke gehad het oor die moontlikheid dat die Aardklop-handelsmerk na die te-stigte maatskappy wat die nuwe fees op Potchefstroom reël, oorgedra word.

Samesprekings het in ‘n goeie gees plaasgevind en albei partye is bly dat ooreenkoms nou bereik is, het die bestuur gesê.

Gouws het sy dank teenoor die Aardklop Stigting uitgespreek vir die wyse waarop die gesprekke kon plaasvind en ook die “goeie gesindheid” wat in die proses ervaar is.

Die Aardklop-naam sal by die komende fees gebruik word.

Hy het ook die wens uitgespreek dat “enige omstredenheid rondom die naam hopelik nou afgehandel is”.

Ryk Hattingh soek ‘n koelteboom in Nieu-Seeland

Ryk Hattingh (gebore in 1957) het hom in 1997 in Nieu-Seeland hervestig. Hy het ‘n knieoperasie ondergaan wat hom finansieel ernstig geknou het. Terwyl hy herstel het, het hy tyd gehad om verder aan ‘n boek te skryf. Die boek heet Huilboek (Kaapstad: Human & Rousseau, 2016, 159p, R210; ook as e-boek beskikbaar, bv Amazon Kindle $15). In Nieu-Seeland het Hattingh ‘n winkeltjie, “‘n kiosk van twee by vier meter” (p 65), waarin skoene herstel, sleutels gemaak en graveerwerk gedoen word. Treffend noem hy homself ‘n skoenlapper (46). “Om klein te leef het ‘n sekere allure. Veral as ‘n mens nie ‘n ander uitweg het nie” (92). Tuis is hy die vader van drie kinders en is hy die tuinier en kok. Sy vrou werk as ‘n kunsonderwyseres.

Voordat ‘n mens begin lees, is daar twee redes om te huil. Eerstens is hierdie boek van beskeie omvang se prys buitensporig hoog; des te meer omdat dit op nie-wonderlike papier gedruk is. Maar daar is darem ‘n aantal onduidelike swart-en-wit foto’s, tereg kiekies genoem (20). “Ek weet ek was daar want ek het ‘n paar klein foto’tjies om dit te bewys” (108). Dit is egter ‘n hoë prys om vir ‘n halwe dag se leesgenot te betaal. Maar die teks van hierdie huilboek het my soms laat skaterlag, wat andersins nie dikwels gebeur nie. Tweedens is Michael Botha se bandontwerp en -tipografie esteties ‘n ramp. Die temas, bv nostalgie, leen hom in vele opsigte tot ‘n aantreklike omslag, maar die kans is deur Botha verbeur, soos ook in die geval van die voorkoms van bv Dan Sleigh se boek, Wals met Matilda (2011).

Die boektitel verwys na die outeur se oorgeneigdheid om te huil toe hy ‘n kind was. “Ek weet nie wie nie, ek dink my ma, het my vertel dat ek as kleuter by uitstek ‘n huiler was” (107). Sy ma het ‘n Huilboek gehad waarin hy elke keer as hy huil ‘n merkie kon laat. ‘n Ander boek wat Hattingh op sy herinneringstog lei, is Our Baby, waarin sy ma aantekeninge gemaak en kiekies van sy jeug geplak het: “‘n Uitverkorene, tydelik” (106). “Ek ken elke liewe foto’tjie in die simpel boekie. Dis in ‘n gehawende toestand, want elke keer as ek koers verloor of van die wa af val of deur vrees vir die dood lamgelê word, elke keer as ek betekenis aan my lewe wil gee, elke keer as ek wil verhoed dat die poorte van die hel vir my oopgaan, gryp ek onder meer ook na dié verbleikte pienk boekie met Our Baby in silwer daarop gedruk” (94).

Die boek kan kwalik ‘n roman met karakters en ‘n volwaardige intrige genoem word. Die teks is eerder ‘n vertelling gebaseer op outobiografiese herinneringe met ‘n goeie skeut verbeelding. “Die waarheid verander omtrent elke twaalf jaar” (39). “Die geskiedenis verander elke keer as ‘n mens dit vertel” (78). “Herinnering en verbeelding verkalk met die jare, onthou en droom dans by mekaar verby” (20). “Tyd versplinter in fladderende momente” (62). Soms het ek die indruk gekry dat die fragmentariese terugblikke dalk ‘n te maklike manier is om bladsye te vul. Die outeur erken dat hy eintlik altyd aan dieselfde boek skryf; dat hy aan dieselfde Hattingh-kombersie bly hekel. “In die verlede. Altyd in die verlede, die stories” (49). “As jy jou herinneringe nie digitaal vasgelê het en iewers in die ruim op ‘n wolk of ‘n hardeskyf geberg het nie, loop jy die gevaar om dit te verloor” (98). “Net die lewendes het taal om daaroor te praat. Die ongeborenes en die reeds geleefdes is stil” (111).

Ek het die boek uit die oogpunt van ontheemding gelees en bespreek die teks ook uit hierdie hoek: “Om vir altyd die bestaan van ‘n tuiste te vermoed” (11). Daar is aspekte wat ek agterweë laat, soos die Loslyf-gedeeltes. Die anatomie van mense is oral dieselfde. Emigrasie verander dit nie. “Jy hoef nie jou gene in te pak nie” (26). Maar ek wil ontsmetting nie te ver dryf nie. Sy geografiese beskrywing van sy nuwe vaderland (hy het reeds burgerskap – 50) is nogal treffend: “Die twee ou eilandjies dryf mos soos twee drolle doer onder in die see rond” (64). In Nieu-Seeland is daar min aksie: “Elke drie minute gebeur fokkol en dan hou dit vir ‘n dag aan” (64). Drank en dwelms speel ‘n groot rol in die vertelling. “Ek was goed vertroud met die weë van buitensporigheid. Ek het volhard in my oormaat” (66).

Die outeur ervaar Suid-Afrika as ‘n verlies, maar ‘n mens kan wonder of dit wedersyds só is. Hy het vroeg in sy lewe self besluit dat hy te boos vir die hemel is (113-114), maar hy skryf ook dat hy “nie ‘n goeie heiden is nie” (153). Hy beskryf homself as ‘n “mislike seuntjie” (108), “‘n irriterende kind” (19), “‘n plofbare vent” (17) en “‘n toegewyde hedonis” (69). Hy het ‘n “alternatiewe, aweregse benadering tot dinge” (64) en het nie “die eed van nugterheid afgelê” nie (68). Hy verwys na sy “onvoorspelbare aard en prima donna-houding” (149). “Ek leef nou wel in die 21ste eeu, maar tog beskou ek myself nie as ‘n moderne mens nie. Eksentriek dalk. Wanaangepas miskien. Idiosinkraties [eienaardig] gewis … ek het agtergeraak, die tyd het my verbygesteek … ek [sal] nooit weer kan inhaal nie” (155).

Dit blyk dat hy goeie kennis van veral voëls en bome het. “Ek … droom van die bome in Suid-Afrika … Ons … soek bome op en neem foto’s en staan in die koeltes en dan kyk ons wat gebeur” (121). Hy onderskei tussen die spesies wat hy reeds in Suid-Afrika geken het en die “vreemdelinge” (14) wat hy in Nieu-Seeland teëkom, bv die tui, “‘n endemiese sangvoël wat … soos towerklokkies in die boomtoppe lui” (38). Die reën en die wind stem hom weemoedig. “Alles wieg in hul wortels … die reën en die wind nooi hulself in” (53). “Koud en skraal die temende noordooster” (102); na aanleiding van Eugène Marais se gedig “Winternag”: “O koud is die windjie en skraal.” “Die wind kan nie die verlange wegwaai nie … Die reën was niks weg nie … Jy verlang as jy wakker is. Jy verlang as jy slaap. Jy droom selfs dat jy verlang. En dan word jy wakker en jy kan dit nie meer verduur nie. Jy het genoeg gehad” (112).

In Nieu-Seeland gaan hy voort om in Afrikaans te skryf. Anders sou dit wees: “Klank het jou versaak. Jy sluk stof” (11). Hy is gelukkig om bv ‘n Afrikaanse tandarts te hê (57). Dan is daar sy boeke: “boeke wat my gemaak het wat ek is” (53). Toe hy in die vreemde land aankom, moes hy sy taal “by die ingang los, die onbekende betree, die niet omhels” (71). “Maar taal soos ‘n klip het die spieël tussen my en die wêreld versplinter” (110). Hy onthou Suid-Afrika se republiekwording in 1961. “Almal was Afrikaans. En wit natuurlik” (72). “In … die vroeë sestigerjare … was die hele wêreld Afrikaans en in beheer” (74).

Die outeur bly bewus van “toe die wêreld anders was” (13). “Die kontoere lê mos anders hier as daar waar jy vandaan kom” (91). “Aanvanklik klop jou verwysingsveld nie met jou omgewing nie … Jy wil dit herkenbaar maak” (14). “Jy wil behoort … Deel van iets wees” (44-45); “‘n bondgenoot … van die hede” wees (41). “Vervreemding is ‘n gegewe. Al hobbelend op die slingerpad na afwesigheid” (44). “Ek wil … hierdie pynlike plek vaarwel roep” (12). “Dit ontknus jou” (14) Daar is selfs diepe terneergedruktheid, ‘n vrees vir die onbekende. “Ek weet ek is depressief, want ek ervaar die wanhoop … jy word angstig op ongeleë tye … Dat ek soms miskien wil doodgaan van die hartseer” (52). “Ongelukkig bestaan daar nie ‘n app wat hartseer kan besweer, of woede kan beheer nie” (157).

“Ons moet op die een of ander manier die lewe agter die rug kry” (13-14). “Ek … bedink allerhande maniere om myself van die gras af te maak” (51). “Is jy? Indien wel, wie? Wat doen jy hier?” (15; ook 47). “Hier weet ek nie eens wie ek vandag is nie” (82). “Ek sou kon trane stort as ek moes. Maar ek doen dit nie. Ek is nie ‘n akteur nie, ek maak nie meer kruisies in die huilboek om my aandag van die werklikheid af te trek nie. Ek bly net hier, op hierdie plek, en waar is dit? Waar is my mense? Hulle is nie hier nie, hulle is weg” (106-107). Dit is “asof ek ‘n hele lewe geleef het, met huil as my enigste manier van kommunikasie … Ek was soos water. Of vuur. Oral en nêrens” (109).

“Ten beste leer jy algaande om jou geen met blymoedigheid op te neem” (14). “Dis dan wanneer ‘n mens ‘n plek moet hê om heen te gaan. ‘n Bosveldplasie of ‘n huisie in die berge. ‘n Wegkomplek langs die see. ‘n Tuin selfs. Jy kan bossies uittrek of saadjies plant. Kompos omkeer, natgooi … As jy jouself in ‘n tuin bevind en met jou hande hier in die klamtes vroetel om die bossies met wortel en al uit te trek, as die bye en muskiete en brommers om jou ore vlieg, en ‘n swerm mossies in die pruimboom kwetter, keer ‘n ou sug na die lewe weer terug” (152).

Hattingh is uit Suid-Afrika weg weens “die snelle Zimbabwefisering van alles” (17). “Hoe het dit gebeur dat alles so kon versplinter het?” (35). In Suid-Afrika is hulle motor gesteel en hulle het hulle huis teen ‘n groot verlies verkoop. Maar hy is polities korrek behep met herinneringe aan die nie-wittes uit sy kinderdae, “die paradys van sy jeug” (34): Simon, die tuinwerker, en sy vrou Poppie, die huiswerker, en veral Outa Toon, ‘n Boesman, wat sy ouma se wyn gesteel het. Later, op die plaas wat deels aan sy pa behoort het, was daar werkers, Vincent en Samson. Hoewel daar kort-kort verwysings na Outa Toon opduik, weet die outeur nie veel van hom nie. Aan die einde van die boek stel hy Outa Toon oor die nuwe Suid-Afrika aan die woord: “Hier bestaan nie meer nie, my basie. Die snaar het gebreek. Hier is nie meer ‘n lied nie. Lankal nie meer nie … jy is ‘n basie. Vir ‘n basie om te wees, moet daar ‘n Outa Toon wees, mense soos ek om basie se wêreld te bou” (159). Hier verwys Hattingh ongetwyfeld na sy herinnerings- en verbeeldingswêreld, want van werklik bou in swart Afrika sou min sonder die teenwoordigheid van blankes tereg gekom het. [Dit herinner my aan die teenoorgestelde mening wat deur die kommunis Robert Paul Wolff gehuldig word. Na aanleiding van ‘n besoek aan Suid-Afrika het hy geskryf: “The black population … had built the road I drove in on from the airport, and indeed the airport itself” (A life in the academy, Wellington, NZ: Society for Philosophy & Culture, 2013, 693p; Amazon Kindle $11,39, 8570). Voorheen was die titel: Autobiography of an ex-white man (2005), volgens die Wikipedia.]

Maar sy jeug was nie altyd net ‘n paradys nie. “Familie, jy sien. Almal weet hulle fok jou op, soos Philip Larkin verduidelik het” (60). Hy haal egter nie die betrokke gedig aan nie:

They fuck you up, your mum and dad.
They may not mean to, but they do.
They fill you with the faults they had
And add some extra, just for you.

“Ek kon eintlik nooit wegkom van daardie plek af nie. Dis asof ek daar ‘n sekere bewussyn bekom het waaraan ek my lewe lank moes werk om te verander” (36). “Elke plek het mos sy eie siel … ‘n mens raak lief vir plekke. En vir mense in daardie plekke” (86). Ek dink ‘n mens kan dit kultuur noem; Afrikanerkultuur, wat hoogstens onvolmaak by ‘n ander kultuur, soos dié in Nieu-Seeland, kan aanpas. Suid-Afrika is sy “Murgland” (99). “‘n Mens kan verander. Maar dis nie maklik nie” (16). “So het my nuwe lewe begin vorm aanneem. Nie maklik om op ‘n eiland gestrand te wees nie. Nie as daar ‘n kontinent in jou agterkop lê nie” (45). Daar is ‘n gevoel van grootskaalse verlies: “My eiland ‘n repie grond in ‘n ontsaglike oseaan” (48).

Dalk som hy sy eie situasie en dié in Suid-Afrika op wanneer hy skryf: “Ons was nog nooit so verdwaal soos nou nie … verlore selfs as ons tuis kom. Ons het vergeet waar ons vandaan kom. Nie ‘n benul waarheen ons op pad is nie” (99). “Ek het omtrent alles vergeet. En as ek vergeet, wend ek allerhande metodes aan om te onthou. Soms lees ek gedigte, want die regte gedig op die regte tyd kan soos ‘n gaffel in die vergetelheid gedruk word om daardie ontwykende herinneringe soos ‘n spartelende geelstert te haak en oppervlak toe te bring” (100).

Hattingh is ‘n “landsverlater” (26), ‘n “glyer” (64), ‘n vlugteling, ‘n immigrant wat opstandig is en met sy gevoelens worstel. “As jy kwaad is … is jy nie kwaad genoeg nie … Waar’s jou verset? Hoekom kom jy nie in opstand nie? Wanneer laas het jy gal in die straat gebraak … Wanneer laas het jy … so hard gevloek dat die weerlig hier om jou begin dans het? … Kwaad omdat hulle met jou kop gesmokkel het, met jou brein gemors het” (101-102). Hy dink heel moontlik aan FW de Klerk se suksesvolle onderhandelings vir mandaadlose algehele politieke magsoorgawe. “Nou die dag nog is almal in Suid-Afrika gerieflik aan die neus gelei deur die kru dog doeltreffende propaganda-apparaat van die ou orde” (115).

Hy ken die brutaliteit van die nuwe Suid-Afrika. “Ons is magteloos. Ons sien elektroniese beelde van ‘n politikus tussen haar eweknieë van oor die hele planeet by die een of ander wêreldkonferensie, uitspattig opgetof in bont gordynmateriaal, wat die oomblik aangryp om haar regering se sotlike beleid jeens vigs uit te blaker. Met bloed aan hul hande rits die blinkvet fokkers en hul falanks van gatlekkers rond in persoonlike stralers of splinternuwe Duitsvervaardigde voertuie op pad iewers heen. Op pad iewers heen waar die tafels kraak onder die gourmetdisse wat hulle in skandalige hompe in hul gesigte en handsakke prop. Van die opheffing van die armes, agtergeblewenes, straatkinders, boemelaars, bergies, bitter min … Rykdom, roem, en mag. En die grootste daarvan is mag” (115-116). By hom is daar sprake van nihilisme. “Dis snaaks hoe ‘n mens nooit ophou weet jy kan die wêreld nie verander nie … Tyd, sê almal, heel alles” (121). “Hoe jy eintlik geen invloed het op niks nie” (143).

Hattingh is een van derduisende blankes wat Suid-Afrika die afgelope dekades verlaat het omdat die omstandighede vir hulle onhoudbaar geword het. ‘n Mens vra jou af: Watter reg het FW de Klerk en sy patetiese onderhandelaars gehad om die land so om te dop dat dit vir baie mense met beskaafde Europese waardes onleefbaar geword het? Aan die ander kant is daar die magbehepte elemente wat Suid-Afrika onregeerbaar wou maak en bereid was om dit tot in die grond af te breek. Watter morele reg het hulle as regering om geen poging aan te wend om die land aanvaarbaar vir die room van sy burgery te maak nie? Daardie room syfer weg tot voordeel van ander lande. Hulle plek word ingeneem deur onwettige immigrante en vlugtelinge wat meesal ‘n oormaat van ellende maar geen kundigheid het nie. Nóg die vorige bewindhebbers nóg die huidiges aanvaar verantwoordelikheid vir of het skuldgevoelens of gewetenswroeging oor oud-Suid-Afrikaanse ontheemdes wat daagliks deur versengende heimwee en hartverskeurende ontreddering verswelg word.

Potch se nuwe feesbestuurder aangewys

Die Potchefstroom Kunstefees het bekend gemaak dat Alexa Strachan, bekende vervaardiger, skrywer, regisseur, sanger en akteur, aangestel is om die fees vir 2016 te bestuur.

Japie Gouws, woordvoerder van groep van Aardklop-belanghebbendes, het die aankondiging gemaak.

Gouws sê hulle is verheug dat Alexa nou aan die hoof van die span staan om die fees tussen 4 en 9 Oktober 2016 in Potchefstroom te laat gebeur.

Hy sê haar wye ervaring en kundigheid stel haar in staat om hierdie taak aan te pak.

Strachan het in in 1987 aan die Hoër Volkskool Potchefstroom matrikuleer, en behaal haar BA-graad met hoofvakke Wysbegeerte en Kunsgeskiedenis in 1991 aan die Universiteit van Pretoria.

Sy hanteer reeds jaarliks al die bestuur, samestelling en tekste van groot teater- en musiekproduksies, onder andere SARIE se Voorbladgesig; FNB se Night with the stars; Atterbury Trust en Rust en Vrede se Versnit-konserte en Akademia se Sakeplankompetisies.

Leon Lemmer: Leon de Stadler sit sy kruistog teen Afrikaans voort

Dit is algemene kennis dat blanke Afrikaanssprekendes die voorste vegters teen Afrikaans aan die Universiteit Stellenbosch (US) is. Heel moontlik is daar niemand wat meer afkeurenswaardig in hierdie rol funksioneer as Leon de Stadler nie, want hy doen dit onder die dekmantel van deskundigheid, dus as taalkenner en boonop as hoogleraar in Afrikaanse taalkunde. Hy is ook die direkteur van die US se Taalsentrum en gevolglik uitstekend geplaas om met oënskynlike gesag oor hierdie onderwerp te praat.

By twee vorige geleenthede het ek oor De Stadler se bedenklike anti-Afrikaansrol geskryf (Praag 7.11.2012 en 16.03.16). In laasgenoemde geval het hy gerapporteer oor die resultate van ‘n “navorsingsprojek” wat in sy taalsentrum uitgevoer is. Pas het hy aanvullend oor hierdie resultate berig (Die Burger, 12 Mei, p 15). Dié artikel is klaarblyklik as ondersteuning van die US-rektor, Wim de Villiers, se verengelsingsbeleid bedoel. De Stadler kruip dus voort agter die rektor aan. Hy het dieselfde tydens die bewind van die vorige twee rektore, Chris Brink en Russel Botman, gedoen.

Maar let op die grondverskuiwende progressie ter benadeling van Afrikaans. Vir Brink het dit om tweetaligheid (Afrikaans en Engels) gegaan, dus weg van ‘n Afrikaanse US. Die Upingtonse Brink het binne enkele jare in Australië verengels. Vir kameraad Botman, die ANC-aktivis, het dit om meertaligheid (Afrikaans, Engels en minstens ook ‘n swart Afrikataal soos Xhosa) gegaan. Botman het graag beweer dat hy Xhosa probeer baasraak. Vir De Villiers, die veramerikaanste wêreldburger, gaan dit om blatante verengelsing, met ter wille van die skyn, dus om ‘n voet in die deur te kry, die nominale behoud van Afrikaans en Xhosa, maar sonder om hulle omvang of tydsduur te spesifiseer. Dít is waaraan De Stadler sy entoesiastiese steun toegesê het.

Wat De Stadler hierdie keer skryf, is enersyds herhaling van sy vorige artikel en andersyds improvisasies daarvan. Sy doel bly presies dieselfde: om Afrikaans af te kam. Aan die US is daar glo “steeds meer (veral Afrikaanse) studente [wat] Engels as hul voorkeurtaal in hoër onderwys verkies.” Wat hy polities korrek doelbewus verswyg, want hy weet dit, is dat daardie Afrikaanse studente wat Engels verkies by uitstek in bruin geledere aangetref word. Deur hierdie feit te verswyg, word al die blanke Afrikaanssprekende studente taalgewys onder verdenking geplaas. “Twee-derdes van die studente verkies Engels as akademiese taal … Sedert 2008 is daar dus ‘n verdere verskuiwing ten gunste van Engels, en hierdie verskuiwing vind veral by Afrikaanssprekende studente plaas.” Dit hang saam met die toenemende verbruining van die Afrikaanssprekende sektor omdat studente-toelating sterk anti-blank en rasgegrond is want rasteikens word nagejaag.

De Stadler vervolg: “ons studente ‘n sterk positiewe houding openbaar oor die waarde van meertaligheid.” Later: “dat daar ‘n besonder sterk sentiment is oor die waarde van meertaligheid in hoër onderwys.” Wat opval, is dat De Stadler hierdie resultaat formuleer nie spesifiek ten gunste van Afrikaans nie, maar (soos die sogenaamde Afrikaanse Taalraad graag doen) ten gunste van meertaligheid, wat uiteraard nie Afrikaans hoef in te sluit nie. “73% van die studente ag meertaligheid aan die US belangrik of baie belangrik.” Hy voeg darem by: “daar is ook ‘n duidelike positiewe houding oor die behoud van Afrikaans en die Afrikatale.” Hy sal nie ‘n lansie vir Afrikaans as sodanig breek nie, daarom word Afrikaans hier met Afrikatale gekoppel. Hoeveel van Afrikaans behou moet word en vir hoe lank word glad nie te berde gebring nie.

De Stadler sonder drie negatiewe kenmerke van die US-taaldebat uit: “minder goeie argumentasie”, “voorstelle wat nie altyd strook met die werklikhede … nie” en “‘n aanvallende skerpheid.” Hy noem nie ‘n enkele positiewe aspek van die taaldebat nie, klaarblyklik omdat die “taalbulle” poog om die heil van Afrikaans te bevorder. Hy betreur dit ook nie dat sy “navorsingsresultate” so negatief vir Afrikaans is nie. Pleks daarvan prys hy die objektiwiteit van die resultate deur te beweer “dat ons ‘n kritiese universiteitsgemeenskap het wat op verantwoordelike wyse nadink.” Dit gaan glo om “gehalte-opvoeding”, vandaar blykbaar die verdoeming van onderrig in Afrikaans.

Voorheen het De Stadler homself voorgedoen as eerder mens- as taalbewus; asof Afrikaners nie ook mense is nie. Alle tale is mensgemaak; dus deel van mense se kultuur. Maar Afrikaans mag maar afgegradeer word as jy by voorkeur aan nie-Afrikaners dink, soos wat De Stadler inderdaad polities korrek doen: “Daar is ‘n groeiende getal studente wat reeds die uitdaging [!] het om ‘n tweede of derde taal (Engels) te studeer. Die toevoeging van nog ‘n taal [Afrikaans!] wat hulle moeilik verstaan of selfs glad nie, plaas ‘n onregverdige en onregverdigbare las op die skouers van hierdie studente – hulle het juis nie altyd gelyke kanse nie.”

In hierdie laaste aanhaling bereik De Stadler se voorbedagte gemeenheid ‘n hoogtepunt. Dit gaan vir hom om nie-wittes, spesifiek swartes. Engels word voorgehou as hulle (enigste) gekose onderrigtaal. Afrikaans word nie eens by die naam genoem nie, maar word gekarakteriseer as moeilik en ‘n las. ANC-politieke retoriek word bygesleep met “uitdaging” asook die tweeledige verwysing na sogenaamde onreg. Hy het die benadeling van swartes deur wittes op die oog; nie bv moontlike genetiese benadeling nie. Maar wat De Stadler seker die meeste geniet het, is die steelhou wat hy inkry teen die beweging wat hom beywer vir gelyke kanse vir Afrikaans aan die US: Breyten Breytenbach en genote (kyk gelykekanse.com).

Dan die geykte: “‘n taal nie deur dwang bevorder kan word nie,” omdat taal glo “iets moet wees wat mense kies.” Volgens De Stadler verskil taal dus van transformasie, wat aan dese en gene in die nuwe Suid-Afrika opgedring word; ook aan die US. Die mode-standpunt wat De Stadler klaarblyklik onderskryf, is dat Afrikaansonderrig opdringing impliseer, terwyl die koloniale taal Engels, ten spyte van die voorbeeld wat bv Alfred Milner gestel het, vry van opdringingspotensiaal is. In die vorige politieke bedeling het ons Afrikaanse en Engelse universiteite gehad wat vry was van die onoorkomelike probleme wat twee- en meertaligheid veroorsaak. Toe kon studente ‘n universiteit en terselfdertyd ‘n onderrigtaal kies en daar was nie die dwase geredekawel oor taalopdringing nie. Daar is kwalik enige ondubbelsinnige pro-Afrikaanse stelling in De Stadler se artikel. Hy haal studente aan maar hy laat hom geensins ten gunste van Afrikaans uit nie. Sy versugting is vir ontmoetings “oor kultuurgrense heen”, vir “interkulturele saamwees” en vir “toekomsgerigte Suid-Afrika”; dus nie ‘n enkele goeie woord vir die ou Suid-Afrika en die US van weleer nie.

Myns insiens ondersteun De Stadler De Villiers se verengelsingsbeleid heelhartig: “Die konseptaalbeleid van die Universiteit Stellenbosch wat tans oorweeg word, wil ‘n talige ruimte skep waarbinne die universiteit hom tegelyk kan verbind tot toeganklikheid én die bevordering van meertaligheid.” Naas opdringing is uitsluiting ‘n euwel waarmee Afrikaans geassosieer word, maar op magiese wyse nie Engels nie. In werklikheid gee hierdie twee dogmas (Afrikaans-opdringing en nie-toeganklikheid) uitdrukking aan die vooroordele waaraan anti-Afrikaanselemente ly.

Maar ons moet glo nie anti-Afrikaanselemente aan die kaak stel nie: “‘n Taalsentriese – en veral Afrikaans-sentriese – debat soos die een wat tans heers, doen Afrikaans geen guns nie. Veral die skerpheid wat soms uitdop [!], plaas Afrikaans weer in ‘n negatiewe raampie as ‘n taal wat mense uitsluit of vervreem. Dit is daarom baie belangrik dat die debat ‘n sterker mens-sentriese karakter kry en dat ons goed nadink oor die belange van alle Suid-Afrikaners.” Met daardie mens-sentries word eintlik bedoel dat ons taalbenadering sogenaamde benadeelde mens-sentries moet wees en dat daardie “alle Suid-Afrikaners” Afrikaners maar kan uitsluit, want hulle is in die ou Suid-Afrika bevoordeel en daardie bevoordeling word mos onverdund in die nuwe “nie-rassige nuwe Suid-Afrika” voortgesit. Die Maxistiese gebod is dat Afrikaners moet swyg wanneer Afrikaans vertrap word. Wim en sy meelopers moet dus toegelaat word om ongesteurd die US te verengels.

Ek weerhou my daarvan om in verdere besonderhede te skryf oor wat ek dink van die gesindheid wat De Stadler as ‘n Afrikaanssprekende blanke en daarby ‘n Afrikaanse taalkundige op hierdie tydstip in die geskiedenis van die Afrikaner en Afrikaans openbaar.

Twitter: Jonathan Jansen se nalatenskap ‘n rassefiasko

Die Universiteit van die Vrystaat (UV) se visekanselier en rektor, Jonathan Jansen, sal onthou word deur swart studente as die man wat “wit uitvaagsels terugverwelkom het by die UV nadat hulle ons [swart] moeders urine gevoer het”, het swartes Maandag getwiet.

Dit is duidelik uit hierdie en die meeste swart twiets dat Jansen rasseverhoudinge aan die universiteit onherstelbaar laat polariseer het.

Jansen sê hy sien uit daarna om weer ‘n professor te kan wees nadat hy as genoot aan die Sentrum vir Gevorderde Studies in Gedragwetenskappe aan die Stanford-Universiteit in Kalifornië in Amerika aanvaar is.

Jansen se heftige openbare kritiek teen Donald Trump het dalk gesorg dat hy die aanstelling kry.

Hy beplan om vir die nege maande aan dié Amerikaanse universiteit meer navorsing te doen en om drie van sy boeke te voltooi.

Jansen, wat uit die staanspoor heeltemal uit sy diepte was in die pos wat hy beklee het, sê hy het nou ‘n “blaaskans” nodig.

Terwyl hy voorgee dat die Vrystaat “baie spesiaal” sal bly vir hom, het sy vrou blykbaar aan vriende gesê sy kan nie wag om weg te kom uit die “agterlike” plek nie.

Die Jansens was onbevange anti-Afrikaans, ook in die openbaar. Sy vrou het byvoorbeeld luidkeels geweier om aan ‘n Afrikaanse koerant te raak by die salon waar sy haar hare laat versorg het.

Jansen wou steeds niks laat blyk van die gesin se anti-Afrikaanse gesindheid nie en het voor die media gedweep oor Afrikaners se “warmte” wat hy sal “mis”.

Dit is glo vir hom “swaar om te groet, maar hy verlaat die UV met die wete dat hy en sy bekwame span gedoen het wat hul kon” het hy aan OFM gesê.

“Ek dink die universiteit is in ‘n baie sterker akademiese en finansiële posisie weens hul spanpoging.”

Jansen het sonder meer verklaar dat sy nalatenskap, die rassefiasko wat hy geskep het, ‘n “suksesverhaal” is.

UV-woordvoerder, Lacea Loader, sê indien dié pos teen die einde van Augustus nog nie gevul is nie, sal die huidige viserektor: bedryf, Nicky Morgan, waarneem.

Die raad sal binnekort met die proses om ‘n opvolger te vind, begin.

Bring Afrikaans by Maties terug, sê PRAAG

Die Pro-Afrikaanse Aksiegroep (PRAAG) het Vrydag sy standpunt oor die konseptaalbeleid van die Universiteit van Stellenbosch aan dié instelling oorgedra. Anders as die meeste Afrikaanse organisasies, asook die Gelyke Kanse-groep wat onlangs gestig is, wil PRAAG sien dat Stellenbosch weer ‘n Afrikaanse kampus word. Hier volg die volledige kommentaar wat aan die universiteit deurgestuur is.

Heil die leser!

Daar is verskeie aspekte van die US se konseptaalbeleid waarteen ons ernstig beswaar het, alternatiewelik meen op vergissings berus.

1. Die begrip “meertaligheid”

Suid-Afrika bevind hom nie in ‘n meertalige omgewing nie. Engels oorheers alle aspekte van die openbare lewe en ‘n Marsman wat die land besoek, sou hoogs verbaas wees om te verneem dat daar enige ander taal in die land gepraat word. Die probleem waarvoor die Universiteit van Stellenbosch te staan kom, is dus hoe om in ‘n abnormale omgewing van taaloorheersing en die kusmatige hegemonie van een taal wat in 1994 geskep is, ‘n mate van “normale” taalgedrag te handhaaf.

Tipies bevind Suid-Afrika hom tans in ‘n tydvak van taaloorheersing, soortgelyk aan dié wat in België voor die tweede wêreldoorlog bestaan het toe Frans geheel en al oorheers het.

Die taak van die universiteit sou dus wees, indien Afrikaans hoegenaamd as akademiese en kultuurtaal gaan oorleef, om die omringende hegemonie van Engels teen te werk.

2. Die ‘drie tale van die Wes-Kaap’

In die konseptaalbeleid word daar na die “drie amptelike tale van die Wes-Kaap” verwys. Hoewel dit tegnies korrek mag wees, aangesien die provinsiale regering daardie drie tale aanvaar het, behoort Afrikaans ‘n voorkeurposisie te geniet omdat dit tegelyk ouer – en dus meer “inheems” – as die ander twee (isiXhosa en Engels) is. Afrikaans is ook die meerderheidstaal in die provinsie, en behoort dus meer as die ander twee gebruik te word. IsiXhosa is bowendien ‘n sg. “migrantetaal”, aangesien sprekers van dié taal van die Oos-Kaap afkomstig is. Soos ons in die Europese Unie kan sien, geniet “migrantetale” nie dieselfde status as inheemse tale nie, daarom behoort isiXhosa geensins aan die Universiteit van Stellenbosch erken te word nie. Universiteite in die Oos-Kaap soos die Walter Sisulu-universiteit, Fort Hare, of die Nelson Mandela-universiteit is veel beter geleë en toegerus om hulle met isiXhosa besig te hou.

Tans is die enigste rede waarom isiXhosa aan die US erkenning geniet, ‘n soort poging om polities korrek aan te doen, wat van meet af aan gedoem is om te misluk. Die vyande van Afrikaans heg geen waarde daaraan nie, en dit doen boonop afbreuk aan die aanspraak dat Afrikaans wel aan die US gehandhaaf en gedoseer behoort te word.

3. ‘Diversiteit’

Die begrip “diversiteit” soos dit in die konseptaalbeleid gebruik word, is Amerikaans van oorsprong en het betrekking op Amerikaanse rasseverhoudinge, met ander woorde getalleverhoudings tussen blankes, swartes, Hispaniërs en Oosterlinge. Met taal- of kulturele diversiteit het dit min te make. Die enigste manier om taaldiversiteit in Suid-Afrika te verseker, is om bepaalde instellings soos in België of Kanada byvoorbeeld, toe te laat om klasse hoofsaaklik in een bepaalde taal aan te bied. In die geval van die US kan daardie taal net Afrikaans wees, want daar bestaan reeds nie minder as twee Engelstalige universiteite in die Wes-Kaap nie, te wete Kaapstad en Wes-Kaap.

Dit spreek vanself dat die universiteit sy Afrikaanse aanbod behoort te verhoog, asook die aanleer van Afrikaans behoort aan te moedig, pleks van ‘n gewaande “meertaligheid” aan te hang wat op die duur nie kan slaag nie, omdat dit bloot ‘n “halfwegstasie” op pad na volslae verengelsing verteenwoordig.

4. Sosiolinguïstiese wette

By die opstel van die huidige konseptaalbeleid, lyk dit nie asof daar enige insette van taalkundiges was nie. Prof. Jaap Steyn, voorheen van die Vrystaatse Universiteit, wat tegelyk ‘n sosiolinguïs van formaat en ‘n kenner van die Afrikaanse taalgeskiedenis is, sou ‘n waardevolle rol kon speel om ‘n meer realistiese taalbeleid te formuleer.

Dis eenvoudig ‘n sosiolinguïstiese wet dat waar ‘n oorheersende taal wat tegelyk die enigste de facto-voertaal van die staat is en die taal waarin die meeste internasionale kommunikasie plaasvind, te wete Engels, met ‘n kleiner taal soos Afrikaans in mededinging gestel word, Afrikaans telkens gaan verloor. Daarom behoort die Universiteit van Stellenbosch eerder ‘n “veilige ruimte” vir Afrikaans te skep, pleks van te poog om tegelyk Afrikaans én Engels te akkommodeer, wat op die duur nie volhoubaar gaan wees nie. Daar is reeds verskeie voorbeelde soos die voormalige Universiteit van Port Elizabeth of die Randse Afrikaanse Universiteit wat ná ‘n tydperk van “tweetaligheid” gewoon honderd persent Engels geword het.

5. Taalregte

Hoewel taalregte tans in Suid-Afrika nie erken word nie, is daar tog internasionaal ‘n toenemende sensitiwiteit rondom taalregte, asook kulturele diversiteit. Die reg van gemeenskappe op opvoedkundige instellings in hul eie tale, asook die ontwikkeiing van hul kulture, word byna universeel erken en is ook in verskeie internasionale verdrae vervat.

Die grondwetlike liggaam in Suid-Afrika wat die universiteit sou moes te hulp gesnel het, sou PANSAT wees. Weens korrupsie en wanbestuur, is daardie liggaam egter deur die minister van kultuur ontbind. Daarom bevind Suid-Afrika hom in ‘n soort niemandsland wat taalregte betref aangesien geen van die erkende internasionale beginsels rondom taalregte hier skyn te geld nie, tesame met PANSAT wat ‘n wesentlike ondergang beleef het.

As ‘n instelling wat ook internasionale norme in ag behoort te neem, behoort die US nie slaafs die gebrek aan taalregte in die land na te volg nie en meer bedag te wees op sy verpligting om juis die beleërde minderheidstaal, Afrikaans, ter wille te wees.

Die Universiteit van Stellenbosch is die enigste suidelike universiteit waar daar steeds klasse in Afrikaans aangebied word. Boonop is dit deel van sy stigtingsvoorwaarde uit 1915 toe hy die skenking van wyle mnr. Jannie Marais ontvang het.

Deur sy Afrikaanse aanbod te verhoog en Engels geleidelik uit te faseer, sal die US daarom ‘n bydrae tot taalregte en -diversiteit lewer, terwyl hy sy oorspronklike mandaat as Afrikaanstalige instelling voortsit.

6. Die US as ‘kennis’-gerigte instelling

In die konseptaalbeleid word daar gewag gemaak van die begrip “kennis”. Dis sekerlik ‘n gemeenplaas om te sê dat kennis nooit neutraal is nie, maar altyd deur een of ander ideologiese horison begrens word. “Engelse kennis” is in ons tydvak met die VSA wat poog om ‘n globale hegemonie deur middel van oorloë en ekonomiese afpersing te verkry, allermins neutraal. Dit is uiters kommerwekkend dat die US byvoorbeeld so ‘n groot afhanklikheid van voorgeskrewe werke in Engels toon, terwyl tekste uit ‘n groot verskeidenheid tale na Afrikaans vertaal sou kon word. Terwyl die koste van publikasie op papier in die verlede grootskeepse vertaling duur gemaak het, gee elektroniese publikasie tans aan Afrikaans die geleentheid om tot sy reg te kom as ‘n voertuig vir diverse kennis uit internasionale bronne.

‘n Verdere aspek van die oorheersing van Anglo-Amerikaanse “kennis” wat deur medium van Engels aan Suid-Afrikaanse universiteite in die hand gewerk word, hang saam met ‘n denkrigting wat sedert die sestigerjare as “kultuurmarxisme” bekendstaan en die meeste universiteite in die Angel-Saksiese wêreld stormenderhand verower het, ten minste sover dit die geesteswetenskappe betref. Hierdie stel dogmas en vooroordele beroof die Afrikaanse student van die geleentheid om meer krities met kennis om te gaan en sy horisonne te verbreed. Hoe meer Engels, hoe minder meningsdiversiteit en werklike kennis wat oorgedra word.

Die universiteit is daarom geen neutrale instelling waar kennis in afgemete dosisse aan studente “toegedien” word nie, maar is self onderwerpe aan die tydsgees en aan magsverhoudings wat in die breër samelewing geld. Nietemin, net soos wat die Engelse universiteite in Suid-Afrika dit tydens veertig jaar van Afrikanerbewind moontlik gevind het om getrou aan hul aard “Engels” en “liberaal” (in die Amerikaanse sin van die woord) te bly, is dit vir die US onder ‘n Engelstalige ANC-regering moontlik om wesentlik Afrikaans te bly en ‘n tradisionele openheid teenoor die Europese Vasteland en tale soos Nederlands, Duits, Frans, Russies, Italiaans en hul kennis- en denktradisies te behou.

7. Skaal en studentegetalle

In die meer onlangse verlede, en waarskynlik weens die subsidieformules wat geld, het die meeste universiteite groter studentegetalle en sogenaamde “groei” nagejaag. Dit staan in skrille kontras met die beste universiteite ter wêreld waar getalle dikwels konstant bly omdat die toelatingsvereistes onder andere so streng is. Daarom behoort die US liewer “gehalte in Afrikaans” na te streef, as “getalle in Engels”. Immers bestaan daar reeds twee Engelstalige kampusse in die Wes-Kaap, asook bykans twintig universiteite elders in die land waar Engels as onderrigmedium gebruik word.

In die belang van sy langtermyntoekoms behoort die US inderdaad af te skaal en sy taalbeleid dienooreenkomstig meer na die Afrikaanse kant te verstel. Daardie dosente en studente wat hulle meer tuis in ‘n Engelse omgewing voel, beskik reeds oor ‘n wye keuse van instellings, sowel plaaslik as internasionaal, waarheen hulle hul kan wend sonder dat daar hoegenaamd op hul regte of brandende behoefte aan Engels inbreuk gemaak word.

8. Oriëntering van studente

Die taalkonflikte aan die US het grotendeels ontstaan weens ‘n verwarring wat by sommige posgevat het dat die universiteit sonder meer soos die voormalige RAU, UPE, ens., na ‘n eentalig Engelse kampus sou oorskakel. Die universiteit behoort studente daarop attent te maak dat Stellenbosch juis van oorsprong en hopelik toenemend in die toekoms ‘n Afrikaanstalige instelling sal wees.

Afrikaansvyandige dosente aan die universiteit wat tans agiteer dat die US Engels behoort te word, behoort pakkette aangebied te word of andersins aangemoedig te word om ander weivelde te soek, aangesien hulle die belangrikste aangstigters van onmin op die kampus is.

Daarmee saam behoort alle Afrikaanse studente met die intrapslag tydens eerstejaarsoriëntering oor hul taalregte ingelig te word, asook al die voordele wat aan studie in Afrikaans verbonde is. In dié opsig kan buite-instansies en Afrikaanse taalorganisasies (soos PRAAG byvoorbeeld) betrek word, waar nodig. Te veel dosente is besig om deur middel van subtiele druk op studente, of selfs viktimisering van studente wat op Afrikaans aandring, die verengelsingsproses in die hand te werk.

9. Taalombudsman

Die US behoort ‘n taalombudsman aan te stel wat klagtes van studente oor taal kan ondersoek en hulle teen anglofiele of anglomaanse dosente – waarvan baie oor Afrikaanse vanne beskik – kan beskerm.

10. Gevolgtrekking

Pleks van ‘n gewaande “meertaligheid” – die halfwegstasie na Engels – na te streef, behoort die US Afrikaans as hoofvoertaal en -doseertaal op die kampus te herbevestig. Die taalregte van die Afrikaanse student behoort in beskerming geneem te word, net soos die regte van die Engelse student reeds op soveel ander kampusse in die land gehandhaaf word.

Leon Lemmer: Universiteit Stellenbosch: Doelbewuste misleiding

Leon van den Heever, die Direkteur vir Studentewerwing van die Universiteit Stellenbosch (US), skryf soos volg in Die Burger (30 Maart, p 10). Ek haal die brief in sy geheel aan.

“Oor Jan Heunis (DB, 28.03) se stelling ‘Die US-bestuur het deur sy werwingspogings en afwykings van sy taalbeleid die US verengels’:

“Die Universiteit Stellenbosch se werwingskantoor het nog nooit wat strategie betref Engelse leerders geteiken om die US te verengels nie. Die US word bemark as ‘n instelling van uitnemendheid aan alle leerders wat kwalifiseer om by ons te studeer. Dáárom kry ons studente wat, al is hulle Engelssprekend, aan die US wil studeer. Dit is nie omdat ons hulle lok sodat ons die US kan verengels nie. Om die werwingspogings van die US en sy bestuur die skuld te gee vir die groter vloei van Engelse studente, is onregverdig en wek die verkeerde indruk.

“Indien ons ‘n instelling van uitnemendheid wil bly, moet ons die beste studente kry om by ons te kom studeer. Dit sluit Engels- en Afrikaanssprekendes in. Ons sal ons só moet posisioneer dat ons aan al hierdie studente ‘n tuiste kan bied.”

Hier het ons (waarskynlik) nog ‘n Afrikaanssprekende blanke wat ampshalwe die situasie aan die US goedpraat, al kan hierdie politiekery glad nie akademies geregverdig word nie. Van den Heever se pos is ‘n sprekende bewys van die allerhande nuwe, duur poste wat aan universiteite geskep word; poste wat heeltemal onbekend aan universiteite van weleer was. ‘n Universiteit met kompromislose akademiese integriteit sal sonder werwingsveldtogte outomaties (dus sonder ‘n werwingsdirekteur en -kantoor) die akademies beste studente en dosente lok. Poste soos die van Van den Heever veroorsaak dat minder geld vir doseer- en navorsingsdoeleindes beskikbaar is, dus vir daardie aktiwiteite waaroor dit by uitstek aan universiteite behoort te gaan. Hou ook in die gedagte dat Van den Heever se brief voor publikasie waarskynlik deur hoër US-gesag, bv die rektor, Wim de Villiers, goedgekeur is.

In die brief word beweer dat die US se werwingskantoor nog nooit Engelse leerders geteiken het om die US te verengels nie. Dit is ‘n doelbewuste maar lomp poging om die waarheid te verdoesel. Die werwingskantoor teiken nie-wit, veral swart, leerders om die onnodige, nie-akademiese maar polities korrekte rasteiken van ‘n minstens 50% nie-wit US teen 2020 te haal. Die US teiken inderdaad nie Engelssprekendes nie maar om nie-akademiese redes nie-wittes wat Engels as onderrigtaal verkies. As gevolg daarvan word die US doelbewus toenemend verengels.

Van den Heever beweer dat tydens werwing die US as ‘n instelling van uitnemendheid bemark word, selfs dat die US ‘n instelling van uitnemendheid wil bly; dus by implikasie dat dit steeds ‘n instelling van uitnemendheid is. Hy bedoel blykbaar akademiese uitnemendheid, maar daar is duidelike tekens dat akademiese uitnemendheid ondergeskik aan politieke uitnemendheid, spesifiek ANC-gedienstigheid, gestel word. Daarom is dit ‘n infame leuen dat die US die beste studente probeer lok. Hoeveel blanke leerders en skole word deur die US se werwingskantoor betrek/geteiken in vergelyking met nie-wit (veral swart) leerders en skole? Van den Heever kan gerus hierdie statistiek openbaar maak. My inligting is dat die werwingskantoor bv ‘n swart leerder in Limpopo gaan werf het met ‘n US-studiebeurs (en wat dan as die leier van Open Stellenbosch ontpop en chaos en verwoesting gesaai het) eerder as om blanke leerders, wat akademies beter is, in ‘n baie goedkoper veldtog in die Wes-Kaap te werf.

Dit is die US se uitgesproke beleid om kandidate op grond van ras en geslag pleks van op suiwer akademiese gronde tot studie toe te laat (kyk bv die toelatingsbeleid vir MBChB-studie). Dit is ook die US se uitgesproke beleid om dosente en navorsers op grond van ras en geslag pleks van op suiwer akademiese gronde aan te stel en te bevorder (kyk die bewoording van advertensie vir poste: voorkeur word gegee aan kandidate uit “die aangewese groepe”, dus nie-wittes en vroue). In hierdie twee opsigte (studente en personeel) word (onnodige, anti-akademiese) ras- en geslagsteikens nagejaag. Dit is heeltemal onversoenbaar met die waan dat die US ‘n akademies uitnemende inrigting is, wil wees of sal bly.

Dit is dus nie, soos Van den Heever beweer, onregverdig om die US die skuld te gee vir die groter invloei van studente wat onderrig in Engels verkies nie. Dít is US-beleid en die werwingskantoor doen hieraan mee. Opvallend is dat die werwingskantoor die US as ‘n instelling van uitnemendheid bemark en nie as ‘n Afrikaanse universiteit nie. Wim de Villiers het immers by verskeie geleenthede beklemtoon dat die US nie ‘n Afrikaanse universiteit is nie. In sigself bevorder dit die afskaling van Afrikaans en die opgradering van Engels tot die primêre US-onderrig en -administratiewe taal; iets waarmee De Villiers hom ondubbelsinnig vereenselwig het.

Die valse indruk word in die brief gewek dat die US-bestuur ewe lief vir Afrikaans en Engels is en albei ewekansig bevorder. Dit is ook ‘n leuen om voor te gee dat gepoog word om alle studente (Afrikaans- en Engelssprekendes, blankes en nie-blankes) tuis op die kampus te laat voel. Wat in die praktyk gebeur, is dat Afrikaanse en blanke simbole (bv standbeelde) en name verwyder en vervang word met polities korrekte pro-ANC name (soos Beyers Naudé, Desmond Tutu en Russel Botman), wat vir baie Afrikaanssprekende blankes aanstootlik is. Daardie studente en personeel wat tradisioneel op die kampus hoort, word doelbewus ontheem pleks van hulle tuis te laat voel. Die preokkupasie van die US-bestuur is om swartes tuis te laat voel. Daarvoor word agteroor gebuig ten koste van die gevoelens van blankes.

Die ideaal wat nagejaag word, is dat die US ‘n integrerende deel van die bv chaotiese, ondoeltreffende en gewelddadige nuwe Suid-Afrika moet wees. Fundamentele vrae kan oor hierdie misplaasde ideaal gevra word. Is dit wys? Is dit akademies sinvol? Waarom word (substandaard) studente gewerf as die akademiese heil van die US veel eerder in ‘n kleiner, kompromisloos akademiese US opgesluit lê? Wat het transformasie vir die US in die sak gebring? ‘n Kampus waarop miljoene rande se skade aangerig is. ‘n Kampus waarop onderrig dikwels ontwrig word, terwyl onderrig die wesenstaak van ‘n universiteit is. ‘n Kampus wat ten duurste beveilig word en steeds nie veilig is nie; waar akademiese werk bedags nie ongesteurd plaasvind nie en saans (anders as voorheen) glad nie na wense kan funksioneer nie. Verkragtings beleef ‘n bloeityd terwyl so iets aan die US van weleer onbekend was. Objektiewe, rasionele besinning is dringend nodig pleks van teen die feite in mooi broodjies te probeer bak. ‘n Nuwe, suiwer akademiese benadering is nodig, wat die aanstelling van ander mense, egte akademici, in beheer van die US noodsaak.

PRAAG ontvang antwoord van UNESCO oor vernietiging van Afrikanererfenis

PRAAG het so pas ‘n antwoord van die Verenigde Nasies se kultuurliggaam, UNESCO in Parys, ontvang. Die Pro-Afrikaanse Aksiegroep het weereens ‘n klag by UNESCO aanhanging gemaak ná die jongste vlaag aanvalle op Afrikanerstandbeelde op kampusse.

“Die ANC-bewind, asook die radikale groepe in die land wat ons standbeelde en ander erfstukke aanval, is besig om strydig met plaaslike en internasionale wetgewing op te tree,” sê dr. Dan Roodt. “PRAAG is ook bekommerd oor versamelings van boeke en skilderye wat in biblioteke en museums gehou word en wat insgelyks die prooi van marxistiese revolusionêre bendes soos dié van die EFF kan word. Ook dít is aan UNESCO oorgedra.”

cr_swart — ‘n Standbeeld van oudpres. CR Swart word op die kampus van die Vrystaatse Universiteit gevandaliseer terwyl die polisie passief toekyk

UNESCO het die wens uitgespreek dat ‘n “oplossing op nasionale vlak deur dialoog tussen gemeenskappe gevind kan word”. PRAAG se klag is aan Suid-Afrika se permanente verteenwoordiger by UNESCO oorgedra.

Die aksiegroep het reeds verlede jaar ‘n klag by UNESCO teen die ANC-bewind aanhangig gemaak op die stadium toe die Krugerstandbeeld in Pretoria gevandaliseer is. Die organisasie sukkel egter al ‘n jaar lank om met die departement van omgewingsake, wat met UNESCO skakel, te kommunikeer aangesien die departement weier om Afrikaans te gebruik. PRAAG sal egter binnekort ‘n dringende hofaansoek bring om die departement te dwing om erkenning aan Afrikaans as amptelike taal te verleen.

“Die kommunikasieprobleem met omgewingsake belemmer ons aksie om Afrikanererfenis van vandalisme en vernietiging te red,” sê dr. Dan Roodt van PRAAG. “In teenstelling met die ANC-bewind, kan mens gemaklik met internasionale organisasies kommunikeer aangesien hulle streng by hul taalbeleid hou en veeltaligheid handhaaf. Tot dusver het ons alle briewe aan UNESCO in Frans gerig, aangesien dit een van die amptelike tale van dié liggaam is en dit boonop in Parys gesetel is. Die ANC-bewind regeer vanuit Pretoria, ‘n Afrikanerstad, maar ken blykbaar geen woord Afrikaans nie. Vreemd. Ek is egter vol vertroue dat die howe ons gelyk sal gee dat Afrikaans nie in 1994 opgehou het om ‘n amptelike taal van Suid-Afrika te wees nie.”

PRAAG skakel met verskeie buitelandse regerings in ‘n poging om hulle by die reddingsaksie vir Afrikaanse erfenis te betrek, maar ook om tussen Afrikaners en die ANC-maghebber te bemiddel. “Ons bekyk tans die idee dat aspekte van Afrikanererfenis ook gedeelde erfenis met Europese lande kan wees,” het Roodt verklaar. “Die revolusionêre afro-marxistiese bendes is dus nie net besig om óns erfenis te vernietig nie, maar ook dié van Europa. Ons doen ‘n beroep op alle pro-Westerse groepe wêreldwyd om ons in ons stryd te ondersteun.”

Die aksiegroep is veral optimisties dat die veranderende politieke klimaat in Europa en die VSA pogings om Afrikanererfenis te red ten goede sal strek. “Mnr. Trump se gewildheid in die VSA, asook nuwe regse regerings in Oos-Europa, toon dat die tydvak van Westerse dekadensie ten einde loop,” sê Roodt. “Binnekort gaan die swartman in Suid-Afrika nie meer oor ‘n vrypas beskik om vanweë sy rassehaat vir die blanke ons standbeelde aan te val, of boeke en skilderye te verbrand nie.”

PRAAG blameer ook die hoofstroommedia vir die klimaat van onverdraagsaamheid wat daar teen Afrikanerkultuur en -erfenis geskep is. “Joernaliste in die HSM blaas die haat aan en juig as Afrikanererfenis gevandaliseer word. Ook word streng sensuur gehandhaaf oor enige pogings tot die teendeel: om Afrikanererfenis te red of te bewaar. Die alternatiewe media sal egter oor die beweging teen vandalisme en afro-marxistiese vernietiging berig. En iewers in die toekoms moet vandag se meelopers wat soveel haat en vernietiging teen ons aanblaas weens hul misdade teregstaan. Hulle gaan nog boet,” sê Roodt.

Dan Roodt: Wat u kan doen om PRAAG te ondersteun

Dis seker dat die krisis in Suid-Afrika en veral die krisis in Afrikaans vandag nie meer ontken kan word nie. Ons sien hoe geweld en onluste feitlik daagliks woed. Oproepe tot geweld en selfs volksmoord teen blankes het al amper roetine geword. Propaganda teen Afrikaners in die vorm van ‘n konstante gesanik oor apartheid en rassisme is byna al wat mens in die hoofstroommedia lees en hoor. Ons universiteite word een na die ander onder dwang van die EFF en uitvaagsels soos Jonathan Jansen verengels. Volgende sal die Afrikaanse skole wees.

PRAAG is ‘n moedige poging om die ondergang van blankes, Afrikaners en Afrikaans teen te werk. Ons bied ‘n alternatief teenoor die leuens van die hoofstroommedia wat ewe korrup en oneerlik as die ANC-bewind self is. In die howe, via diplomatieke kanale en met die pen veg ons voor in hierdie, ons oorlewingstryd.

Maar sonder u steun en hulp kan ons nie slaag nie. Op verskeie maniere kan u ons help om die huidige aanslag teen Afrikaners en Afrikaans die hoof te bied:

Steun ons by wyse van ‘n maandelikse debietorder of PayPal-subskripsie. Selfs ‘n klein bedraggie per maand beteken vir ons baie. Onlangs het ‘n bejaarde dame wat na Australië geëmigreer het, vir ons R1500 via ‘n familielid gestuur wat by ABSA inbetaal is. Daar is nog vele ander sulke voorbeelde; dis vir ons ‘n riem onder die hart dat soveel mense ons met geesdrif en toewyding ondersteun.
Koop ‘n PRAAG-boek en beveel dit ook by vriende en familie aan.

Die volgende is gratis en doeltreffende maniere om ons te ondersteun:

Teken op ons nuusbrief in.
Word ‘n PRAAG-vrywilliger en help ons om klagtes by plaaslike instellings, asook internasionale organisasies, aanhangig te maak. Ons moet ‘n “papierspoor” van ons verdrukking skep.
Lees elke dag ons twee webblaaie, praag.co.za in Afrikaans vir ‘n plaaslike gehoor en praag.org in Engels vir ‘n plaaslike en buitelandse gehoor.
Versprei die skakels na ons artikels op Facebook, Twitter en per e-pos. Moenie net ‘n artikel kopieer en vir u vriende stuur nie; stuur liewer die vriend na ons webblad waar hy dit self kan lees en tot die besoekersyfers van ons webblaaie kan bydra. Hertwiet en deel ons artikelskakels op Twitter en Facebook.
Volg ons op Twitter en “hou van” ons Facebook-blad. Kry ook vriende en familie om ons op Twitter en Facebook te volg.
Neem deel aan die Disqus-kommentaarblaaie onder aan ons artikels; sodoende dra u self by tot die verandering van mense se denke en verlewendig die inhoud van ons webblaaie. As u enige probleme met Disqus ondervind, kan u ons te eniger tyd by inlig[by]praag.org kontak.

Ons sal nooit die huidige oorheersing en gruwelike onregte wat daar teen ons gepleeg word, aanvaar nie. Dat ons sal oorwin, is ‘n uitgemaakte saak. Hoe lank dit egter gaan neem, hang van ons elkeen af.

Vir al ons betalende en nie-betalende ondersteuners sal ons binnekort opwindende nuwe voordele aankondig, veral wat vermaak en gratis lees- en kykstof betref. As ons net ‘n breukdeel van die fondse kon ontvang wat aan volksvyandige organisasies soos Naspers en die SAUK oorbetaal word, sou ons lankal vry kon gewees het…

Honderd jaar gelede het ‘n groot Afrikaner die volgende gesê:

Ons staan op die punt om óf ‘n groot volk te word, óf om op te hou as ‘n volk te bestaan. Laat ons dus werk terwyl dit dag is. Laat ons ons volk opbou.

– Christiaan de Wet, tydens die begrafnis van MT Steyn, 3 Desember 1916

Leon Lemmer: Anton van Niekerk beskou Afrikaans as onding

Sommige Afrikaanssprekendes gaan onverpoos voort om Afrikaans te saboteer. Aan die Universiteit Stellenbosch (US) kan Anton van Niekerk daarop aanspraak maak dat hy die aartsvader van die anti-Afrikaansbeweging is. Op Praag het ek by verskeie geleenthede kritiek op sy wilde bewerings uitgespreek. Pas het hy aan Afrikaans selfs minder bestaansreg as ooit tevore gegun (Die Burger, 15 deser, p 13). Daarmee gee hy stukrag aan die US-rektor, Wim de Villiers, se uitgesproke versugting dat die US moet verengels. Op Praag het Dan Roodt op dieselfde dag op Van Niekerk se stommiteite gereageer. Ek kon dit nie sou vinnig doen nie en sekerlik ook nie so goed soos Roodt nie. Wat ek beoog, is om Roodt se artikel met enkele gedagtes aan te vul.

Van Niekerk se invalshoek is Maxisties: Daar moet nie vir Afrikaans geveg word nie. Afrikaners moet sonder protes buig voor diegene wat met hulle harde stewels oor hulle loop. Op hierdie manier word glo vriende vir Afrikaans en Afrikaners gewen, al kan Afrikaans en Afrikaners in hierdie proses verdwyn. Hulle verdwyning sou blykbaar in elk geval goed wees.

‘n Hofbevel verplig die US-bestuur om die US-raad se taalbeleid toe te pas. Nou skree Van Niekerk moord: “Wat is die implikasies as die gebruik van Afrikaans aan die US voortaan op die uitvoering van ‘n hofinterdik berus?” Dit is egter nie die hof wat Afrikaans aan die US opdring nie maar die US-raad. “Wie gaan dit afdwing, en hoe?” Die US-raad behoort sy beleid af te dwing op diegene wat in sy diens is. Hoe? Deur bv diegene te ontslaan wat nie die US-raad se beleid uitvoer nie. Die name van die rektor, Wim de Villiers, en die viserektor vir onderrig, Arnold Schoonwinkel, is al spesifiek in hierdie verband genoem.

“Watter atmosfeer word in elke klas geskep as Afrikaans aan studente opgedwing word wat nie daarin belang stel nie?” Daar is (baie) studente wat Afrikaans as onderrigmedium verkies. Hulle ervaar Afrikaans nie negatief nie, dus nie as iets wat aan hulle opgedwing word nie. Dit is bevoordeelde eenogiges soos Van Niekerk, wat slegs vanuit die anti-Afrikaanskant na dinge kyk, wat Afrikaans as ‘n opdwingtaal etiketteer. Dosente met ruggraat sal hulle nie laat intimideer deur ideologie-gedrewe studente wat op politiek pleks van studie ingestel is nie.

“Kan so iets op enige [!] manier goed wees vir Afrikaans, of vir die US?” Sekerlik! Op hierdie manier behou Afrikaans sy welverdiende posisie as akademies-wetenskaplike taal en kan meer as net Afrikaanssprekendes by onderrig in Afrikaans baat. Dit laat veral Afrikaanssprekendes tuis op die US-kampus voel. Dit is mos bv Wim de Villiers se ideaal dat alle Maties tuis op die kampus moet voel. Afrikaanssprekende blankes is per slot van sake diegene wat in groter mate as enige ander groep op die kampus hoort. Dit is hulle wat die US gestig en uitgebou het en steeds groot finansiële steun verleen. Baie US-personeellede is Afrikaanssprekend en baie van hulle (anders as Van Niekerk) koester Afrikaans en weet dat die eentalige US van weleer ‘n gesonde akademiese inrigting was waar uitnemende akademiese onderrig ongehinderd op ‘n heel, skoon, veilige kampus plaasgevind het.

“Om die reg te hê om onderrig in Afrikaans aan ‘n universiteit in Suid-Afrika af te dwing, beteken nie dat dit altyd reg is om dit te doen nie.” Die US en ander universiteite het die reg om onderrig in Afrikaans aan te bied. Dit hoef nie te beteken dat Afrikaans afgedwing word nie. Daardie onderrig kan spontaan uit vrye wil deur dosente aangebied en deur studente ontvang en aanvaar word. Dit is mense soos Van Niekerk wat verkies om gedwonge onderrig uitsluitlik by Afrikaans in te lees, maar geen dwang erken as bv die Universiteit Vrystaat dwaaslik besluit om onderrig slegs in Engels aan Afrikaanssprekendes op te dwing nie.

Van Wyk Louw word aangehaal as sou hy gesê het dat taal ‘n draer van ‘n “haatlike en bose” tradisie kan wees. Hier sinspeel Van Niekerk klaarblyklik op apartheid (asof dit net sleg, boos en dwaas was) en die assosiasie daarvan met Afrikaans. Maar hy kan gerus die Britte en per assosiasie Engels se geskiedenis nagaan. As hy objektief oordeel (en ek impliseer nie dat dit vir Van Niekerk moontlik is nie) sal hy heelwat van ‘n “haatlike en bose” tradisie daar teëkom, verspreid oor ‘n baie langer tyd as apartheid se skaars vier dekades en oor ‘n baie groter geografiese gebied. Dan sal Van Niekerk hom dalk met minder entoesiasme vir Engels beywer en met minder oorgawe Afrikaans en Afrikaners verguis.

“Taal en dwang is vreemde bedmaats.” Regtig? Dit is ‘n verskynsel wat dwarsoor die wêreld en oor baie eeue heen aangetref word. Het hy nog nie van bv Alfred Milner gehoor nie? Dit is Engels wat toe aan almal in Suid-Afrika opgedring is. Hoe het Afrikaans oorleef? Deur verset, deur nie toe te gee aan die dwaasheid van ‘n bose bewind nie. Dit hou ‘n waardevolle les in vir Afrikaners wat tans onder ‘n nog boser bewind en die misplaaste ywer van meelopers soos Van Niekerk ly.

Van Niekerk beweer oor ‘n groep van sy studente: “daar nie een onder hulle is wat Afrikaans as onderrigmedium verkies nie.” Dit herinner aan US-rektore, soos Chris Brink, Russel Botman en Wim de Villiers, wat verkies om eerder Engels as Afrikaans op die kampus te hoor, sodat dit hulle anti-Afrikaans-ingesteldheid versterk. Van Niekerk se stelling is waarskynlik oordrewe, maar hy moet ook die konteks waarin sy bestekopname plaasgevind het, in ag neem. Vir punte is sy studente van sy evaluering afhanklik. Hulle weet dat hy, oorbekend as oorverligte, geen ooghare vir Afrikaans op die US-kampus het nie. Die studente sal sy goedgesindheid wil behou eerder as om sy fanatiese toorn te ontlok.

“Studente stel in die algemeen eenvoudig nie meer in Afrikaanse onderrig belang nie.” Dit is Van Niekerk se subjektiewe gevolgtrekking ooreenkomstig sy wensdenkery. Terselfdertyd het dit heelwat kruipwaarde by die rektor. Maar daardie “in die algemeen” is ‘n kwantitatiewe maatstaf. Dit verwys onder meer na studente wat om nie-akademiese (dus nie-meriete) redes (naamlik ras en geslag) tot studie aan die US toegelaat is, glad te dikwels ten koste van akademies beter studente. Daardie korpus vrot studente word al hoe groter (kan selfs al die meerderheid wees) namate die US ingevolge ras- en geslagsteikens (wat wesenlik niks met egte akademie te make het nie) transformasie versnel. Wat Van Niekerk behoort te doen, maar verseg om te doen omdat dit sy beeld as oorverligte sou skaad, is om ‘n kruistog teen hierdie akademies skadelike wanpraktyk genaamd transformasie te onderneem.

As hy werklik ‘n egte akademikus wou wees sou hierdie uitgelese Van Niekerk eerder ‘n kwalitatiewe maatstaf gebruik. Dan sou hy agterkom dat baie (dalk die meeste, maar in elk geval ‘n substansiële getal) van diegene wat toegewyd aan die US studeer (eerder as om chaos te saai) verkies om in Afrikaans onderrig te word; des te meer as die US-bestuur sy ruggraatloosheid versaak en die wydverspreide intimidasie teen Afrikaans en Afrikaners daadwerklik teenwerk en verkies uitroei. Maar Van Niekerk beweer: “Ek merk weinig of geen antagonisme teen Afrikaans op die kampus op nie.” Hy sal geen vinger wys na diegene vir wie hy verkies om ‘n pleitsbesorger te wees nie.

Wat is die uitgelese Van Niekerk se toekomsvisie? “‘n Wêreld … wat volledig [!] in Engels gaan funksioneer.” Alle tale – natuurlik (gelukkig?) ook Afrikaans – gaan verdwyn. Blykbaar gaan net Engels oorbly en ons is gelukkig om ‘n Van Niekerk te hê wat dit reeds in 2016 weet. Om in Afrikaans aan die US te studeer, is “‘n idee wat hedendaagse studente eenvoudig koud laat.” Omdat Van Niekerk ‘n polities korrekte wese is (anders as Jimmy Kruger in die konteks van Steve Biko), mag hy beweer dat onderrig in Afrikaans (alle) hedendaagse studente koud laat. Hoewel Afrikaans kultureel-polities belangriker as ‘n individu soos Biko is, sal sy opmerking in die huidige geestesklimaat nie so ‘n hewige storm soos Kruger se destydse opmerking ontketen nie. Van Niekerk se stelling is egter nie minder dwaas nie.

Die voortgesette aanwesigheid van Afrikaans aan die US word deur Van Niekerk gebrandmerk as ‘n “ideologiese taalagenda”. In sy oë het slegs Engels blykbaar nie-ideologiese status. Vir US-doeleindes moet Afrikaans glo gestroop word van sy “kulturele of politieke identiteit”. Afrikaans moet ‘n neutrale kommunikasiemedium word soos wat Engels in Van Niekerk se waan reeds is. “Natuurlik is dit nie ideaal vir Afrikaans nie. Dis egter onontbeerlik vir die soort universiteit wat Stellenbosch gekies het om te wees.” Dit lyk vir my asof die US om nie-akademiese redes verkeerd gekies het. Uiteindelik kan/sal dit nie ‘n “soort universiteit” wees nie, maar bloot ‘n nie-universiteit omdat die US gekies het om politieke oorwegings doelbewus en gewetenloos bo akademiese belange te verhef.

Van Niekerk fouteer as hy veronderstel dat die US as akademiese inrigting die huidige storm met sy huidige bestuur en De Villiers se soort optrede (insluitende gebrek aan daadwerklike optrede teen boosdoeners) gaan oorleef. Protes sal toeneem en al hoe erger vorms aanneem. Oorverligtheid gaan nie Van Niekerk se bas red nie. Hy erken dat hy die “vaardigste” in Afrikaans is. Die booswigte wil nie net alle lesings in Engels hê nie. Hulle wil dit ook nie van Afrikaanse dosente in onvolmaakte Engels ontvang nie. Bowenal wil hulle nie wit dosente hê nie, maar uitsluitlik swartes. Van Niekerk gaan hierdie politieke toets skouspelagtig druip.

Leon Lemmer: Leon de Stadler: Afrikaans as euwel

Afrikaanssprekende blankes gaan onverpoos voort om Afrikaans te benadeel, onder meer aan die Universiteit Stellenbosch (US). Leon de Stadler is die direkteur van die Universiteit Stellenbosch se Taalsentrum. Hy was voorheen ‘n dosent in die US se departement Afrikaans en het heel moontlik steeds ‘n verbintenis daarmee. Maar sedert hy met die Taalsentrum gemoeid is, gaan dit vir hom oor taal as sodanig. Hy maak homself wys dat hy vrygestel is van enige poging om vir die beleërde Afrikaans in die bres te tree. Hy het Chris Brink se tweetalige en Russel Botman se meertalige US sonder meer ondersteun. Oor Wim de Villiers se militante pogings om die US te verengels het hy, sover bekend, nog geen kritiek in die openbaar uitgespreek nie.

By ‘n vorige geleentheid (Praag 7.11.2012) het ek De Stadler verkwalik omdat hy (opsetlik) geradbraakte Afrikaans praat, terwyl hy seker poog om (altyd) goeie Engels te besig. Sy vrou, Amanda, neig in dieselfde rigting deur eerder Kaaps as Standaardafrikaans te bevorder, in haar hoedanigheid as direksielid van die Afrikaanse Taalraad en as uitvoerende hoof van Vriende van Afrikaans (Praag 16.02.2014). Veral in geleerde, akademiese geledere behoort korrekte taal gekoester te word.

Na my genoemde skrywe oor Leon de Stadler het Pieter Kapp se boek, Maties en Afrikaans (Pretoria: Protea Boekhuis, 2013), verskyn. Daarin word vertel hoe De Stadler die deurlopende agteruitgang van Afrikaans aan die US probeer ontken of kamoefleer het deur te roem op hoe goed taal aan die US bestuur word. Veral openbarend is dat hy hom net een keer verwerdig het om met die bestuur van die Konvokasie te skakel (p 156); blykbaar omdat daardie liggaam hom teen die verengelsing van die US verset het. De Stadler “het selfs die openhartige en eerlike debat as ‘n gevaar vir Afrikaans beskryf en gespog dat die US se taalbeleid ‘die leiding neem onder Suid-Afrikaanse universiteite’ want dit is ‘n ‘unieke, innoverende taalbeplanningsprogram’. Hy spreek egter nie ‘n enkele probleem aan wat die beleid skep nie” (180). Die deuntjie wat De Stadler graag saam met polities linkses sing, is: “Hy veg vir mense, en nie vir ‘n taal nie” (185). Die mense wat as hoofoorweging geld, is ongetwyfeld die swartes. Wat afwesig is, is grondige agting vir Afrikaans en Afrikaners. Daarom is die “swak diversiteitsprofiel” van die US vir De Stadler so ‘n belangrike oorweging. “Maar die US volg ‘n goed bestuurde model wat sal verseker dat probleme billik hanteer word” (220).

Dit lyk asof hier ‘n mens is met enersyds ‘n politieke agenda ten koste van Afrikaans en andersyds ‘n praktiese agenda ter moontlike persoonlike bevoordeling in die vorm van kruipery by die rektor; agtereenvolgens Chris Brink, Russel Botman en Wim de Villiers. Uit die oogpunt van die stryd om Afrikaans het ons hier met die verkeerde persoon in die verkeerde posisie op die verkeerde tyd te make. Hoe kan hy sy gedrag versoen met wat hy as Afrikaanssprekende blanke van huis uit was?

De Stadler se akademiese agtergrond in Afrikaanse taalkunde en sy pos aan die US maak hom teoreties uitnemend geskik om oor Afrikaans as akademiese, wetenskaplike en kulturele bate te skryf, maar hy doen dit nie. Hoewel hy op grond van eerstehandse ervaring dit maklik kan doen, stel hy ook nie die deurlopende agteruitgang van die stand van Afrikaans aan die US op skrif ten einde mense bedag daarop te maak en hulle met praktiese voorstelle te help om wal te gooi nie. Hy beywer hom eerder vir die teenoorgestelde deur voor te gee dat alles wel is; dat danksy sy bekwaamheid en ywer taalsake moers goed bestuur word.

Sy jongste vergryp teen Afrikaans is ‘n artikel oor ‘n opname wat aan die US gedoen is wat rugsteun aan die rektor se verengelsingsmanie verleen (Die Burger, 10 deser, p 15). Navorsing toon glo “dat Afrikaanssprekende studente toenemend ‘n voorkeur ontwikkel om in Engels te studeer.” Pleks van Unesco se moedertaaldag op 21 Februarie te vier, bv die viering van Afrikaans deur Afrikaners, “vier ons die diversiteit van tale”. Daar word toegegee dat moedertaal onderrig “veral in ‘n kind se eerste skooljare” (hy sê nie hoeveel jare nie) goed is. Dan begin hy kant vir Engels ten koste van Afrikaans kies: “Dit is egter ‘n ope vraag – hoe ongemaklik ook al – of almal ewe geredelik die volskaalse gebruik van ons moedertale in hoër onderwys kan of wil propageer. En dit is nie ‘n vraag wat net in Suid-Afrika gestel word nie, maar sekerlik ook in ander wêrelddele, soos Europa, waar die gebruik van Engels as internasionale akademiese taal steeds meer veld wen.”

Waarvoor De Stadler hier skerm, is die Wimistiese dogma van wêreldburgerskap. As De Stadler en De Villiers se gesindheid anders was, sou ‘n Afrikaanse en Afrikaner-US, soos die US in die vorige eeu was, nie as bedenklik parogiaal beskou word nie, maar as ‘n trotse akademiese, wetenskaplike en kulturele bate, met ‘n veilige kampus wat nie ‘n gepunderde puinhoop is nie, waar verkragtings onbekend is en waar sake van die gees dag en nag ongehinderd aandag geniet. In Europa is daar ook al hoe sterker aandrang op die gebruik van moedertale, toenemende trots op die volkseie en verset teen verswelging deur vreemdelinge.

Op kenmerkende manier wil De Stadler hom nie by die taalstryd laat betrek nie. Hy wil net op nugtere wyse sekere navorsingsresultate uitlig. Hy beperk sy aandag tot twee sake: “die groeiende en veral ook noodsaaklike diversiteit op ons eie en ander kampusse, en die veranderde en steeds veranderende houdings van ons studente en personeel.” Die noodsaaklikheid van diversiteit kan myns insiens bevraagteken word, veral die oordrewe vorm wat dit aan die US aanneem. ‘n Universiteit vir ‘n bepaalde geslag, taal of kulturele groep is nie noodwendig akademies ongewens nie. Wat ongetwyfeld akademies ongewens is, is wanneer die toelating van studente en die aanstelling en bevordering van dosente primêr ras- en geslagsgedrewe is, soos tans aan die US.

“Van 2015 se nuweling-eerstejaars was slegs 43,5% Afrikaanstalig, en in baie klasse is Afrikaanse studente nie meer die meerderheid nie.” Maar toe Afrikaanse studente jare lank die meerderheid was, het De Stadler dit nie as argument gebruik om Afrikaanse lesings te regverdig nie; eerder dat daar al hoe meer Engelse lesings moet wees. Die liegfaktor word ook nie in ag geneem nie. Toe Kalie Heese in die jare sestig en sewentig as studentedekaan aan die Universiteit van Wes-Kaapland gefunksioneer het, het daar by hom telkens bruin studente van plekke soos Garies en Koekenaap aangekom wat beweer het dat hulle eintlik Engels is. Dan het Heese gevra: “Maar as jy baie kwaad is, in watter taal vloek jy?” As al die bruin studente eerlik oor hulle moedertaal rapporteer, is die meerderheid studente aan die US heel moontlik steeds Afrikaanssprekend.

Volgens De Stadler is daar ‘n behoefte “aan ‘n gemeenskaplike taal wat die akademiese en ander gesprekke op die kampus fasiliteer, en daardie taal is natuurlik [!] Engels” Deel van studentwees en ‘n kernaspek van die akademie en die beroepslewe is vaardigheid in (of ten minste ‘n mate van kennis van) ander tale. As ‘n nie-Afrikaanse student kies om na ‘n nie-eentalig Engelse universiteit te gaan, kan met reg van hom verwag word om Afrikaans baas te raak. Van my is verwag om vir ‘n vierjarige beroepsgraad kursusse in Afrikaans, Engels, Frans en Duits te slaag. Van enige US-student, ook dié wat as oorbenadeel getakseer word, kan suiwer akademies verwag word om genoemsame kennis van sowel Afrikaans as Engels te bekom. Voorheen is leeskennis van Duits deur die US vir MBChB-studie vereis. Die toelatingstandaarde vir nie-wittes het sedertdien dermate gedaal dat kennis van net Engels as akademies voldoende geag word. Die punt is: Engels hoef nie en behoort nie die enigste gemeenskaplike US-taal te wees nie. Met die nodige insig en wil kan Afrikaans (ook) ‘n (selfs dié) gemeenskaplike US-taal wees.

Met vraelyste is inligting van 308 dosente en 511 derdejaarstudente verkry. Hou in gedagte dat bruin studente teen hulle derde studiejaar feitlik almal tot Engelssprekend getransformeer het. “In die studie het 59,49% hul huistaal as Afrikaans aangedui, 32,88% as Engels … Byna twee-derdes van die studente verkies Engels as akademiese taal, en slegs 33,66% verkies Afrikaans. Van die Afrikaanse studente het 43,09% hulle uitgespreek ten gunste van Engels as akademiese taal, terwyl 55,92% Afrikaans verkies” Dit hang natuurlik af hoe die vrae ingeklee is. Verwys “akademiese taal” na doseertaal of publikasietaal? Vir die wydste moontlike verspreiding van inligting is Engels as publikasietaal uiteraard ‘n beter medium as Afrikaans. Maar Afrikaans kan steeds deur diesulkes as doseertaal verkies word. Die meerderheid Afrikaanse studente verkies glo Afrikaans as akademiese taal. Waarom gebruik die Afrikaanssprekende De Stadler dit nie as grondslag vir ‘n kruistog ten behoewe van ‘n (meer) Afrikaanse US nie? Omdat dit nie polities korrek sou wees nie?

De Stadler verkies egter om tot ‘n heeltemal ander gevolgtrekking te kom. In vergelyking met vorige statistiek word dit vir hom “duidelik dat Afrikaanssprekende studente toenemend ‘n voorkeur ontwikkel om in Engels te studeer. By Engelse studente lê dit voorspelbaar anders: 98,81% kies Engels en 1,19% Afrikaans.”

“Steeds meer Afrikaanse studente woon ook Engelse klasse by in ‘n parallelmedium-opset omdat hulle dit onder meer interessanter vind – hulle wil nie afgesonder wees van die rykheid van ‘n uitwisseling van diverse idees nie.” Dit kom neer op ‘n pleidooi vir rasse-integrasie. Aan die US is daar in elk geval sterk beperkings op “diverse idees”. Wim de Villiers wil almal op die kampus bv indoktrineer om transformasie (onkrities) aan te hang. As onderrig in parallelle Afrikaanse en Engelse klasse aangebied word, beteken dit in die praktyk dat die Afrikaanse klasse hoofsaaklik deur wittes en die Engelse klasse hoofsaaklik deur nie-wittes bygewoon word. Hierteen maak integrasioniste heftig beswaar terwyl dit suiwer akademies ‘n veel beter opset as gesamentlike Afrikaanse en Engelse klasse is. In gesamentlike klasse kan die hoeveelheid onderrig wat verskaf word teoreties met die helfte daal. In die praktyk vind daar egter dikwels dermate intimidasie plaas dat sulke klasse oorwegend (indien nie uitsluitlik nie) in Engels aangebied word.

‘n Belangrike faktor wat bepaal of Afrikaanse of Engelse bygewoon word, maar (feitlik) nooit genoem word nie, is die tye waarop die klasse geskeduleer word. Aan ‘n universiteit soos die US, waar die bestuur sterk pro-Engels gesind is, kan Afrikaanse klasse op ongerieflike tye, bv baie vroeg of baie laat, geskeduleer word sodat Afrikaanse studente gerieflikheidshalwe eerder die Engelse klasse bywoon. Engelse klasse word op gerieflike tye geskeduleer omdat ‘n mens mos nie reeds benadeeldes verder mag benadeel nie. Daarom word voorheen benadeeldes eerder bevoordeel. Op hierdie manier bekom die universbestuur “bewyse” dat die meeste studente Engels verkies. Dit is een van die redes waarom onverwyld ontslae geraak moet word van diegene wat nie die US-raadsbesluite oor die gelyke status van Afrikaans en Engels wil uitvoer nie.

“Nie-Afrikaanstalige studente is egter negatief teenoor Afrikaans, veral as dit deur beleid aan hulle opgedwing word en as hulle voel hulle word daardeur benadeel. Wat beteken dit vir die bevordering van ons minderheidstale in hoër onderwys? Die antwoord is dalk dat ons moet afstand doen van die idee dat ons hulle kan bevorder deur beleid af te dwing, en eerder verbeeldingryke maniere vind om meertaligheid – waaroor studente wel positief is – te bevorder deur dit te herverpak vir diegene wat dit wil hê.”

De Stadler verf hom onnodig in ‘n hoek vas en moet dan op “verbeeldingryke maniere” en met herverpakking daaruit kom, maar hy vertel ons nie hoe nie. Minderheidstale, bedoelende Afrikaans, mag nie opgedring word nie, maar die koloniale taal Engels, wat die swart meerderheid verkies, mag maar aan almal, insluitende Afrikaanssprekendes, opgedring word, soos nou aan die Universiteit Vrystaat (UV). Maar De Stadler, ‘n Afrikaanssprekende Afrikaansdosent, het, sover bekend, nog nie ‘n woord van kritiek hierteen uitgespreek nie. Afrikaanse studente en dosente word op ‘n gruwelike manier aan die UV benadeel, maar polities korrektes redeneer dat vorige sogenaamde bevoordeeldes nou maar benadeel mag word. De Stadler se pleidooi vir meertaligheid is ook misplaas omdat daar ondubbelsinnig eerder vir Afrikaans as vir meertaligheid geveg moet word; onder meer omdat meertaligheid nie noodwendig Afrikaans insluit nie. As studente werklik positief teenoor meertaligheid is, hoef hulle nie negatief jeens Afrikaans te wees nie en behoort hulle ‘n tweetalige en selfs ‘n Afrikaanse US (soos die US voorheen was) te aanvaar.