‘Apartheidslagoffers’ kan nie van Ford, IBM eis sê hof

Sogenaamde slagoffers van apartheid in Suid-Afrika kan nie voortgaan met regsgedinge teen die motorvervaardiger, Ford en die rekenaarreus IBM, oor hulle destydse sakebedrywighede in Suid-Afrika nie.

Dié maatskappye het glo meegewerk om die destydse stelsel in stand te hou, volgens eisers.

‘n Amerikaanse federale appèlhof in New York het egter beslis dat swart Suid-Afrikaners nie kon bewys dat Ford en IBM tot so ‘n mate betrokke was om enige regsgedinge oor hulle beweerde betrokkenheid by menseregteskendings te regverdig nie.

Die eisers het die hof genader na aanleiding van ‘n wet van 1789 ingevolge waarvan nie-Amerikaanse burgers skadevergoeding in Amerikaanse howe kan eis vir menseregteskendings in die buiteland.

Lyk van huiswerker gevind

Die lyk van ‘n 40-jarige huiswerker is vanoggend by ‘n huis in Hospitaalpark met ‘n tou om die nek gevind.

Polisiewoordvoerder, Chaka Marope, sê die swart vrou is vermoedelik verwurg.

Volgens hom het lede van ‘n sekuriteitsmaatskappy op haar lyk op ‘n trap in ‘n waskamer buite die huis afgekom. Hy sê haar kop het gebloei, vermoedelik weens ‘n struweling tussen haar en haar aanvaller. Niks word van die toneel vermis nie.

Die oorsaak van die aanval is ook nog onduidelik.

Marope sê ‘n man wat ‘n pakkie by die huis afgelewer het, het onraad vermoed toe hy ‘n man geklee in ‘n denimbroek en blou oorpakbaadjie oor die buitemuur sien spring en weghardloop.

Die eienaar van die huis is in kennis gestel waarna ‘n sekuriteitsmaatskappy na die huis ontbied is.

Voorleggings oor grondonteiening bevraagteken grondwetlikheid

President Jacob Zuma se beloofde onteieningswet wat in Februarie vanjaar in sy staatsrede aangekondig is, word beoog om die beginsel van “gewillige koper, gewillige verkoper” te laat vaar.

Belanghebbendes sal van Dinsdag tot Donderdag voorleggings oor die omstrede onteieningswetsontwerp doen.

“Ons is daartoe verbind dat die grond teruggegee sal word aan ons mense en die ANC doen ’n beroep op ons regering om die nodige wetgewing spoedig in te stel – vanjaar nog – om te verseker dat dit gebeur,” het Zuma gesê.

“Onteiening sál ingevolge die Grondwet geskied en ’n wet sál vanjaar aanvaar word.”

Dit strook egter nie met die redes wat in die wetsontwerp se memorandum genoem word nie.

Die memorandum sê die wetsontwerp se doel is om die Wet op Onteiening van 1975 in pas met die Grondwet te bring om prosesse en prosedures vir onteiening deur staatsorgane beter te kan bestuur.

Die Suid-Afrikaanse Instituut vir Rasseverhoudinge (SAIRV) sal Dinsdagoggend ‘n voorlegging aan die komitee doen. Dr. Anthea Jeffery, beleidshoof, het die wetsontwerp vroeër as ongrondwetlik en drakonies beskryf.

Die regering het in 2008 en 2013 soortgelyke wetsontwerpe voorgestel, maar dit het misluk weens vrae oor die grondwetlikheid daarvan.

Netwerk24 berig dat wetsontwerp onder meer die volgende insluit:

■ Die minister van openbare werke het die “algemene mag om te onteien” ingevolge sy mandaat, wat die verskaffing en bestuur van akkommodasie, grond en infrastruktuur vir die behoeftes van die staat insluit;

■ As ’n eiendom vereis word vir onteiening, moet die staat ’n kennisgewing daaroor aan die eienaar bedien en dit in die Staatskoerant en twee ander plaaslike koerante publiseer;

■ Die eienaar moet dan binne 30 dae skriftelik sy besware indien en aandui wat hy as “regverdige en billike” vergoeding aanvaar;

■ Die staat kan binne 20 dae daarna besluit of hy dit aanvaar. As dit verwerp word, kan die staat sy eie bedrag voorstel; en

■ As geen ooreenkoms oor vergoeding binne 40 dae bereik kan word nie, moet die staat besluit of hy sal onteien, maar die eienaar daarvan inlig.

Telkom-hoof kry R19 miljoen sonder ‘n dag se werk

Die voormalige finansiële hoof van Telkom het in 2013 nagenoeg R19 miljoen verdien sonder om ‘n dag te werk.

Telkom het gister sy geïntegreerde verslag vir die jaar tot einde Maart bekend gemaak. Volgens die verslag was Jacques Schindehütte se gewaarborgde pakket R6,5 miljoen en het hy ook “by- en ander voordele” van R12,2 miljoen vir die jaar in sy sak gesteek.

Dit is ook sowat R6,4 miljoen meer as Sipho Maseko, Telkom se uitvoerende hoof, wat R12,3 miljoen vir die jaar verdien het.

Schindehütte is in 2013 geskors in verband met vrae oor “persoonlike wangedrag” en het op 8 Augustus 2014 bedank. Telkom het daarna ‘n ondersoek deur ‘n onafhanklike regsfirma geloods.

Telkom het in Augustus 2014 gesê Schin­dehütte tree uit met sy volle aftreevoordele en dat die dissiplinêre verhoor nie voortgaan nie. Die rede vir Schindehütte se skorsing is nooit bekend gemaak nie.

Telkom het tot dusver ontken dat die verhoor verband hou met ’n rentevrye lening van R6 miljoen wat aan Schin­dehütte toegeken is en waarmee hy Telkom-aandele gekoop het.

Die lening is gemagtig voordat dit deur die direksie goedgekeur is. Schindehütte het glo die geld intussen terugbetaal.

Nog Nkandla-modder

‘n Groep joernaliste het weer president Jacob Zuma se woning op Nkandla besoek.

Hulle is selfs getrakteer op ‘n demonstrasie van swembadwater wat vuur kan blus, maar die jongste besoek kon blykbaar steeds nie politieke vure blus nie.

Die voorsitter van die Parlement se Adhockomitee oor Nkandla, Cedric Frolick, sê daar is nog geen besluit geneem om die Openbare Beskermer, Thuli Madonsela, te vra om voor die komitee te verskyn nie.

Die DA dring steeds daarop aan dat president Jacob Zuma ook voor die Parlementêre Adhoc-komitee moet verskyn om sy weergawe oor die veiligheidsopgraderings by sy privaatwoning op Nkandla te gee.

Die party sê die pryse op die veiligheidsopgraderings is doelbewus gelaai om ander projekte in die President se privaatwoning te subsidieer. Dieselfde argitek was by altwee projekte betrokke.

Madonsela het in haar verslag oor Nkandla regstellende stappe aanbeveel. Een van die aanbevelings is dat die President ‘n gedeelte van die geld moet terugbetaal wat bestee is aan opgraderings wat nie met veiligheid verband hou nie.

Frolick sê partye in die komitee is verdeeld oor Madonsela se moontlike verskyning voor die komitee.

Verlede week het joernaliste beperkte toegang gehad toe die parlementêre ad hoc komitee die president se privaatwoning besoek het. Die Nasionale Redakteursforum het egter oor die beperkings gekla.

Joernaliste sal die regering se geriewe binne die perseel besoek wat in verskeie verslae oor die veiligheidsopgraderings gemeld word.

Intussen berig die SABC dat Madonsela bereid is om voor die Nkandla-komitee te verskyn, indien sy gevra word om dit te doen. Madonsela se woordvoerder, Kgalalelo Masibi, het bevestig dat sy geneë is om te verskyn.

Madonsela het gedreig om die hof te nader indien sy nie toegelaat word nie om te verskyn om haarself te verdedig teen ANC-bewerings dat sy die land mislei het oor die bouwerk.

Die komitee is aangestel om die minister van polisie, Nathi Nhleko se verslag oor sekuriteitsopgraderings by Nkandla se ondersoek. Madonsela se ondersoek na Nkandla het aanbeveel dat Zuma moet betaal vir die verbeterings wat nie met veiligheid verband hou nie.

Lede van die komitee het Madonsela se verslag verlede week gekritiseer en opposisiepartye meen sy het ‘n reg om op die kritiek te reageer.

Namibiese kragvoorsiener dank bestuurslede af

NamPower se besturende direkteur en twee ander senior bestuurders is summier deur die maat­skappy se sekretariaat in kennis gestel dat hulle hangende ’n dissiplinêre ondersoek, geskors word.

Die bestuurende direkteur wat aangesê is om sy kantoor te ontruim sodat die slotte verander kan word, kon ook nie telefonies bereik word nie.

Die voorsitter van die direksie, wou nie die kwessie bespreek nie en het ’n navraag van die Republikein oor die skorsings met ’n ferm “geen kommentaar” kortgeknip.

Volgens ’n ingeligte bron hou die skorsings verband met ’n betaling van nagenoeg N$30 miljoen aan KPMG vir ’n ondersoek na die kommersiële lewensvatbaarheid van die nasio­nale kragvoorsiener se beplande 250 MW-kragopwekkingsprojek. Die aanvanklike koste vir dié tender aan KPMG was sowat N$2,4 miljoen.

Die tender ten bedrae van N$4 miljard vir dié 250 MW-aanleg is in Desember verlede jaar aan Xaris Energy toegeken.

Republikein verneem dat hoewel die forensie ouditverslag wat deur Saunderson and Company na die KPMG-tender ongerymdhede uitwys, dit te make het met verkeerde prosedures wat gevolg is, eerder as kwaadwillige optrede deur die geskorstes.

“Die skorsings is niks anders as ’n ­heksejag nie. KPMG se ondersoek het al oorgegaan in die tweede fase wat meer met verkryging te make gehad het.

“Daarom is die konsultante heelwat meer as die aanvanklike N$2,4 miljoen betaal, wat in elk geval net ’n voorlopige bedrag vir fase een was,” sê ’n ingeligte bron.

Intussen het mnr. Calle Schlettwein, minister van finansies, by navraag gesê aanbevelings oor wat Namibië in die kort termyn moet doen om te verseker dat die tekort aan elektrisiteit in die land binne die volgende 12 tot 18 maande aangevul kan word, sal op 15 Augustus aan die regering gemaak word.

Die Namibiese regering het intussen opdrag gegee dat kundiges aangestel word vir ’n onafhanklike evaluering van NamPower se beplande projekte.

DA wil Russiese kernooreenkoms teenstaan

Die Demokratiese Alliansie is van plan om die kernooreenkoms teen te staan. Die party het Sondag op ‘n nuuskonfrensie na die federale vergadering in Durban, onderneem om op hernubare energie te fokus.

Die leier van die DA, Mmusi Maimane sê Suid-Afrika moet begin om in alternatiewe energie te belê.

Onafhanklike kragvoorsiening sal egter die noodsaaklikheid van die Russiese triljoenrand-kernkragooreenkoms knou.

Kenners meen die Russiese kernooreenkoms is bloot gemik op ANC-kaderverryking op ’n skaal wat die wapenskandaal en Nkandla na kinderspeletjies sal laat lyk.

Die departement van Energie weier steeds om te reageer oor vroeëre berigte dat president Jacob Zuma die beheer oorgeneem het van ‘n kernooreenkoms van een-triljoen rand met Rusland.

Die ooreenkoms is regstreeks met Rusland se president Vladimir Putin beding en die minister van Energie, Tina Joemat-Pettersson, het glo opdrag gekry van die president om dit te onderteken.

Volgens die DA sal kompetisie vir Eskom die ANC se kaderverrykingskemas, wat afhanklik is van die yslike bouprojekte by Medupi- en Kusile-kragsentrales, in die wiele ry.

Mededinging van alternatiewe kragvoorsieners sal die ANC se frontmaatskappy, Chancellor House, se beleggings namens Eskom ook ondermyn.

Chancellor House kon reeds honderde miljoene van belastingbetalers se geld vir die ANC afskep deur sy aandeelhouding in Hitachi, kontrakhouer vir die vervaardiging van stoomketels vir die mega-kragopwekkers.

President Zuma het op 12 Februarie in sy staatsrede ’n 9-punt-plan aangekondig tot 2019, wanneer sy tweede termyn eindig, wat as handleiding vir sy administrasie sal dien wat onder meer sy verbintenis tot die Russiese kernkontrak insluit.

Eskom se monopolie sal behou word weens die Wysigingswetsontwerp op die Ontwikkeling van Minerale en Petroleumbronne wat ter tafel gelê is.

Dié wetsontwerp sal gas-eksplorasiepogings smoor en sodoende die noodsaak vir sluiting van die Russiese kernooreenkoms versterk.

Volgens die DA is die uitstaande kenmerk van 9-punt-plan die groot aantal beslissende take wat aan “maatskappye in staatsbesit” toegeken sal word.

Onder die dekmantel van ’n “ontwikkelingstaat” en “energiebehoeftes” word geleenthede vir kaderverryking dus vermenigvuldig.

Die leier van die EFF, Julius Malema het die ANC intussen skerp aangeval.

Hy het duisende EFF-ondersteuners gister toegespreek tydens die party se tweede bestaansjaarvieringe by ‘n saamtrek in Rustenburg.

Adjunkpresident Cyril Ramaphosa het ook onder skoot gekom. Malema het voorts beweer dat die Eskom-krisis, wat tot gereelde beurtkrag lei, opsetlik veroorsaak word.

Malema het beurtkrag as een van die ANC-regering se mislukkings beskryf.

Plaasaanvallers in polisie-uniforms kom weg

Sewe swartes word deur die polisie in Wolseley gesoek nadat hulle hulself as polisiebeamptes voorgedoen het om ‘n plaas aan te val.

Die swartes het polisie-uniforms gedra toe hulle Woensdagaand teen 18:00 die plaas Avontuur aangeval het.

“Een van die mans het hom as ’n speurder voorgedoen,” het konst. Noloyiso Rwexana, ’n provinsiale polisiewoordvoerder, by navraag gesê.

Die gewapende aanvallers het die plaas­eienaar genader en terwyl hulle gesels het, het een ‘n vuurwapen uitgepluk en ‘n skoot afgevuur.

Hulle het die kluissleutels geëis en die plaaseienaar, sy vrou en ’n werknemer vasgebind, het Rwexana gesê.

Die aanvallers het met ’n onbekende bedrag geld en vuurwapens in ’n VW Polo van die plaas gevlug.

Niemand is nog in verband met die rooftog in hegtenis geneem nie.

Cosas-betogers vas na plundertog

Die polisie het ‘n aantal skoolkinders in hegtenis geneem wat op ‘n plundertog in Pretoria gegaan het, het RSG berig.

Die plunderaars het aan ‘n onwettige optog van die organisasie, Cosas na die Departement van Basiese Onderwys se kantore deelgeneem.

‘n Groep het blykbaar van die roete afgewyk en begin plunder. E

en winkeleienaar sê die kinders het sy winkelvenster gebreek toe hy hulle uitgesluit het.

Hulle het hom ook na bewering met bakstene gegooi.

‘Soos ‘n hond doodgeskiet’

’n Bekende inwoner van Grootfontein, mnr. Peter (Piet) Jakob (52), is Dinsdagaand op sy ma se kleinhoewe buite die dorp doodgeskiet.

“Hy is soos ’n hond doodgeskiet,” het ’n bekende sakeman van dié Noordedorp, mnr. Seeff Oosthuizen, gesê. Hy was een van die eerste mense op die toneel.

“Ek het omstreeks 17:24 ’n oproep van Brian Scott van Bank Windhoek oor die voorval gekry en ons het altwee na die plot gejaag en gelyktydig daar aangekom. Daar het ’n bloedkol by die hek in die veiligheidsheining gelê, so dit lyk of Piet daar geskiet is,” het Oosthuizen gister aan Republikein vertel.

“Die hek was oop en ons het ingestap en vir Piet op die grasperk voor die huis, sowat 15 treë van die heining, gekry. Hy het op sy maag gelê. Daar was ’n skietwond in sy agterkop en een aan sy regterblad.”

Oosthuizen sê Jakob se polsslag was toe al reeds baie swak en hy het vir Scott gevra om by hom te bly.

“Ek het in die huis ingegaan na Piet se ma toe. Sy het gesê Piet was met die werkers in dorp toe en toe sy bakkie buite stop, het sy skote gehoor en die honde hoor tjank,” vertel Oosthuizen.

“Sy het tydens die skietery die huis gesluit en met haar sekuriteitsflits wat ’n alarm het, groot lawaai gemaak. Sy het gesê sy het vier jong, onbekende mans by die hek sien uithardloop.”

Oosthuizen het met die swaargewonde Jakob hospitaal toe gejaag, maar hy was met sy aankoms dood verklaar.

Volgens Oosthuizen was daar goeie samewerking van die buurtwag en boere en selfs spoorsnyers is ingespan.

“Jaco van Dyk se helikopter is laat kom, maar dit was te laat, want die donker het ons gevang,” het Oosthuizen gesê.

Hy sê teen gister was een van die swart verdagtes by die weermagkamp vasgetrek.

Die woordvoerder van die polisie van die Otjozondjupastreek, adj.off. Maureen Mbeha, het gister die voorval bevestig en gesê dat die polisieondersoek steeds voortduur.

“Ek kan bevestig dat een van die verdagtes ondervra word en die polisie werk baie hard om die ander verdagtes aan te keer,” het Mbeha gister aan Republikein gesê.

“Een van die groot honde is doodgeskiet. Dit is ook nog nie vasgestel of enigiets gesteel is nie,” het sy gesê.

Die Jakobse het voorheen Bäckerei Jakob op Grootfontein besit waarvan Peter se pa, mnr. Fritz Jakob, die eienaar was. Sy pa het verlede jaar gesterf. Peter het by sy bejaarde ma, me. Gisela Jakob, op die plot naby die koeldrankfabriek op die pad na Rundu gebly.

Jakob was ’n verkoopsverteenwoordiger, maar volgens Oosthuizen wou hy in Februarie volgende jaar bedank om voltyds by sy ma op die plot te gaan bly om na haar om te sien.

Volgens sy niggie, me. Hildegard Brenner, het sy die skoknuus Dinsdag omstreeks 19:00 gekry. Sy het weer gesê twee van die groot honde is ook saam met Jakob doodgeskiet. Een van Jakob se broers, mnr. Günther Jakob, ook ’n bakker, is van Duitsland op pad.

Jakob was ongetroud en het geen kinders gehad nie. Hy word deur sy ma, drie broers en ’n suster oorleef.

Hy word deur Grootfonteiners as baie sagmoedig en vriendelik beskryf. “Hy was iemand wat niemand leed sou aandoen nie.”