Sanksies teen Iran opgehef

Iran het Saterdag ’n reusetree vorentoe gegee om sy internasionale afsondering te beëindig, toe sanksies teen die land opgehef is.

Die geskiedkundige kernooreenkoms met verskeie wêreldmagte wat in Julie gesluit is, het uiteindelik in werking getree, het AFP berig.

Iran se pres. Hassan Rouhani, wie se verkiesing in 2013 gehelp het om die reuse diplomatieke poging vir die 14 Julie Wenen-ooreenkoms van stapel te stuur, het dit as ’n “glorieryke oorwinning” vir die “geduldige nasie van Iran” verwelkom en as ’n “nuwe hoofstuk” in Teheran se betrekkinge met die res van die wêreld beskryf.

Die dag van implementering van die ooreenkoms het aangebreek nadat die Internasionale Atoomenergie-agentskap (IAEA) se inspekteurs bevestig het dat Iran ál die maatreëls nagekom het waarop ooreengekom is.

Die hoof van buitelandse sake van die Europese Unie (EU), Federica Mogherini, wat die ses groot wêreldmoonthede verteenwoordig het, het gesê dat “multilaterale en nasionale ekonomiese en finansiële sanksies wat verband hou met Iran se kernprogram opgehef word”.

Dit sluit in sanksies teen Iran se noodsaaklike olie-uitvoere. Rouhani het ’n “jaar van voorspoed” vir sy land voorspel.

Die aankondiging is gevolg deur die nuus van uitruiling van gevangenes tussen Amerika en Iran, nóg ’n teken dat betrekkinge tussen die twee ou vyande aan die verbeter is.

Verdere stappe deur Iran sal gekombineer word met uiters noukeurige inspeksies deur die IAEA en dit sal vir ’n jaar duur.

Iran het nog altyd ontken dat die land kernwapens wil hê en hou vol sy kernaktiwiteite is uitsluitlik vir vreedsame redes soos die opwekking van elektrisiteit.

Die ooreenkoms het meegebring dat Amerika en Iran nou op die pad na beter betrekkinge is, 35 jaar nadat die Islamitiese rewolusie die Amerikaans-gesteunde sjah uit die kussings gelig het.

Die VSA het egter nuwe sanksies teen Iranse maatskappye en individue ingestel oor ‘n onlangse ballistiese missieltoets.

Die nuwe sanksies raak 11 entiteite en individue gekoppel aan die missielprogram en sal hul gebruik van die Amerikaanse bankstelsel verhoed.

Iran hou 10 Amerikaners aan wat gebiedswater betree

Iran hou 10 Amerikaanse soldate aan nadat beslag gelê is op twee skepe wat volgens die VSA “per ongeluk” in Iranse gebiedswater gevaar het.

Dié voorval kom te midde van spanning in die aanloop tot die verwagte implementering van die P5+1-kernooreenkoms met Iran wat in Julie 2015 bereik is.

Die ooreenkoms kan na wat berig word binne enkele dae in werking gestel word.

Volgens ‘n Amerikaanse amptenaar is ooreengekom om die 10 aangehoudenes Woensdag na ’n Amerikaanse vlootvaartuig in internasionale­ water oor te plaas.

Iran sowel as die VSA het bevestig dat die nege mans en een vrou korrek behandel word.

Volgens Iranse nuusmedia het vlootmagte van die Rewolusionêre Mag twee kilometer binne Iran se gebiedswater in die Persiese Golf beslag gelê op die vaartuie.

Die Rewolusionêre Mag sê die Amerikaners het die fout begaan weens “foutiewe navigasietoerusting”.

DA wil Russiese kernooreenkoms teenstaan

Die Demokratiese Alliansie is van plan om die kernooreenkoms teen te staan. Die party het Sondag op ‘n nuuskonfrensie na die federale vergadering in Durban, onderneem om op hernubare energie te fokus.

Die leier van die DA, Mmusi Maimane sê Suid-Afrika moet begin om in alternatiewe energie te belê.

Onafhanklike kragvoorsiening sal egter die noodsaaklikheid van die Russiese triljoenrand-kernkragooreenkoms knou.

Kenners meen die Russiese kernooreenkoms is bloot gemik op ANC-kaderverryking op ’n skaal wat die wapenskandaal en Nkandla na kinderspeletjies sal laat lyk.

Die departement van Energie weier steeds om te reageer oor vroeëre berigte dat president Jacob Zuma die beheer oorgeneem het van ‘n kernooreenkoms van een-triljoen rand met Rusland.

Die ooreenkoms is regstreeks met Rusland se president Vladimir Putin beding en die minister van Energie, Tina Joemat-Pettersson, het glo opdrag gekry van die president om dit te onderteken.

Volgens die DA sal kompetisie vir Eskom die ANC se kaderverrykingskemas, wat afhanklik is van die yslike bouprojekte by Medupi- en Kusile-kragsentrales, in die wiele ry.

Mededinging van alternatiewe kragvoorsieners sal die ANC se frontmaatskappy, Chancellor House, se beleggings namens Eskom ook ondermyn.

Chancellor House kon reeds honderde miljoene van belastingbetalers se geld vir die ANC afskep deur sy aandeelhouding in Hitachi, kontrakhouer vir die vervaardiging van stoomketels vir die mega-kragopwekkers.

President Zuma het op 12 Februarie in sy staatsrede ’n 9-punt-plan aangekondig tot 2019, wanneer sy tweede termyn eindig, wat as handleiding vir sy administrasie sal dien wat onder meer sy verbintenis tot die Russiese kernkontrak insluit.

Eskom se monopolie sal behou word weens die Wysigingswetsontwerp op die Ontwikkeling van Minerale en Petroleumbronne wat ter tafel gelê is.

Dié wetsontwerp sal gas-eksplorasiepogings smoor en sodoende die noodsaak vir sluiting van die Russiese kernooreenkoms versterk.

Volgens die DA is die uitstaande kenmerk van 9-punt-plan die groot aantal beslissende take wat aan “maatskappye in staatsbesit” toegeken sal word.

Onder die dekmantel van ’n “ontwikkelingstaat” en “energiebehoeftes” word geleenthede vir kaderverryking dus vermenigvuldig.

Die leier van die EFF, Julius Malema het die ANC intussen skerp aangeval.

Hy het duisende EFF-ondersteuners gister toegespreek tydens die party se tweede bestaansjaarvieringe by ‘n saamtrek in Rustenburg.

Adjunkpresident Cyril Ramaphosa het ook onder skoot gekom. Malema het voorts beweer dat die Eskom-krisis, wat tot gereelde beurtkrag lei, opsetlik veroorsaak word.

Malema het beurtkrag as een van die ANC-regering se mislukkings beskryf.

Magsbalans in Midde-Ooste verander na Iran-ooreenkoms

Die kernooreenkoms wat dié week in Wene deur Iran en ses groot moondhede bereik is, sal waarskynlik die magsbalans in die Midde-Ooste verander.

Ná ‘n dekade van onderhandelinge wat met tye aan die gang was, maar telkens op ‘n dooie punt uitgeloop het, kon onderhandelaars van die Internasionale Atoomenergie-agentskap ‘n strategiese plan onderteken om lig op huidige en toekomstige uitstaande kwessies te werp.

Ingevolge die ooreenkoms sal sanksies opgeskort wat deur Amerika, die Europese Unie en die Verenigde Nasies teen Iran ingestel is. Dit is in ruil vir Irak se instemming tot langtermynbeperkinge op sy kernprogram.

Die ooreenkoms is ‘n groot politieke oorwinning vir sowel pres. Barack Obama van Amerika en Iran se pres. Hassan Rouhani, ‘n pragmatis wat twee jaar gelede verkies is met die belofte om Irak se diplomatieke isolasie te beëindig.

Albei presidente het te staan gekom voor skeptisisme tuis ná dekades van vyandigheid tussen die lande. Die lande het onder meer na mekaar as “die groot Satan” en “’n lid van die spil van boosheid” verwys.

Die finale ooreenkoms in Wene volg ná drie weke van intensiewe onderhandelinge tussen Amerika se minister van buitelandse sake, John Kerry, en Irak se minister van buitelandse sake, Mohammad Javad Zarif.

Westerse diplomate sê ingevolge die finale ooreenkoms het Iran ‘n “terugspring”-meganisme aanvaar waarvolgens sanksies binne 65 dae weer ingestel kan word indien Iran nie die ooreenkoms nakom nie.

‘n Wapen-embargo van die VN sal vir vyf jaar duur en die verbod op die aankoop van missieltegnologie sal vir agt jaar van krag wees.

Teenkanting teen die ooreenkoms van Washington se grootste bondgenoot in die Midde-Ooste, naamlik Israel, was uit die staanspoor te wagte.

“Hierdie ooreenkoms is ‘n geskiedkundige oorgawe deur die Weste aan die ‘spil van boosheid’ onder leiding van Iran,” het Israel se adjunkminister van buitelandse sake, Tzipi Hotovely, in ‘n boodskap op Twitter gesê. “Israel sal alles in sy vermoë doen om te verhoed dat die ooreenkoms bekragtig word.”

Die dramatiese verklaring deur Israel se premier Benjamin Netanyahu voor wêreldleiers in 2012 by die VN se Algemene Vergadering dat Iran binne ‘n jaar ‘n kernbom sal vervaardig, is egter weerspreek deur sy eie geheimediens.

Geskiedkundige kernooreenkoms met Iran bereik

‘n Geskiedkundige raamwerkooreenkoms is tussen die sogenaamde P5-moondhede en Iran in Lausanne, Switserland bereik oor ‘n vreedsame kernprogram.

Die voorlopige ooreenkoms tussen die VSA, China, Brittanje, Frank­ryk, Duitsland, Rusland en Iran is teen Israel se wense.

Die herverkose Israelse premier het die raamwerkooreekoms as ‘n “baie slegte ooreenkoms” gekritiseer. Benjamin Netanyahu het tot dusver alles in die stryd gewerp om die ooreenkoms te keer.

Na al sy luide verontwaardiging, veral voor die Amerikaanse kongres verlede maand en vroeër by die VN se Algemene Vergadering met ‘n tekening van ‘n bom, het die Lausanne-ooreenkoms hom na ‘n ondoeltreffende en gemarginaliseerde speler laat lyk.

Die gesamentlike omvattende aksieplan is ná etlike dae van intensiewe gesprekke tussen Iran en die ses wêreldmoondhede wat verby die sperdatum geloop het, in Switserland ter tafel gelê.

Die ooreenkoms sal Iran se vermoë om kernkrag op te wek aanmoedig, in ruil vir die verslapping van Westerse sanksies wat die land se ekonomie al ‘n dekade lank negatief raak.

Iran beplan om sy kernprogram vir vreedsame doeleindes aan te wend, waaronder ­kragopwekking en mediese toepassings.

Die voorlopige ooreenkoms sal waarskynlik tot ‘n finale en meer omvattende ooreenkoms lei wat voor ’n sperdatum van 30 Junie vanjaar tussen die betrokke lande gesluit moet word.

Dit behels onder meer dat die land sy verrykte uraanvoorraad oor die volgende 15 jaar verminder, asook sleutel-kerntoerusting.

Inspeksies deur die Westerse kernwaghond, die IAEA, word reeds deur Iran toegelaat.

Pres. Barack Obama het verklaar dat hy vol vertroue is dat die ooreenkoms Iran se kernwapenprogram sal beperk.

Iran, VSA bereik kernooreenkoms

Iran se onderhandelaar ná die ooreenkoms bereik is
Iran se onderhandelaar ná die ooreenkoms bereik is

Iran en ses wêreldmoondhede het ‘n ooreenkoms bereik oor Teheran se omstrede kernprogram, na vyf dae van intensiewe onderhandelinge in Geneve in Switserland.

Die doel van die samesprekings was om ‘n tussentydse ooreenkoms vir ses maande op te stel, om alle partye tyd te gee om te onderhandel vir ‘n volledige skikking.

Israel het die verwikkeling skerp gekritiseer.

Volgens die ooreenkoms sal Iran sy kern-aktiwiteite verminder in ruil vir beperkte en geleidelike vermindering van sanksies. – RSG

Konsternasie in Israel met naderende ooreenkoms tussen VSA, Iran

EU se Catherine Ashton en Irans se minister van buitelandse sake Mohammad Javad Zarif
EU se Catherine Ashton en Iran se minister van buitelandse sake Mohammad Javad Zarif

Gesprekke tussen Iran en ses wêreldmagte oor Teheran se kernambisies kan sloer nadat die linkse, Sosialistiese regering van Frankryk probeer het om die konsensus tussen die VSA en Iran te ontspoor, het diplomate gesê.

Ministers van Iran en die groot moondhede het laat Saterdag ‘n reeks vergaderings gehou om ‘n ooreenkoms te bereik wat dele van Iran se kernprogram bevries in ruil vir die verligting van sanksies.

Iran het reeds herhaaldelik gesê dat hulle nie in ‘n kernbom belangstel nie, maar slegs in kernenergie.

“Pogings om ‘n ooreenkoms te verseker is nog steeds met groot intensiteit aan die gang, ” het ‘n Westerse diplomaat naby aan die gesprekke gesê.

Die laaste rondte van gesprekke het Donderdag begin en die Amerikaanse minister van buitelandse sake John Kerry het onverwags Vrydag opgedaag om die gesprekke te laat vlot.

Terwyl ‘n handdruk
Saterdag nog onwaarskynlik gelyk het, het Westerse diplomate gesê die gesprekke sal na verwagting binne ‘n paar weke afgehandel wees.

Die Franse minister van buitelandse sake Laurent Fabius, wat ‘n stok in die wiel probeer steek, het ook gesê dit was nie duidelik of die afvaardigings dadelik die tussentydse ooreenkoms sal sluit nie,

“Die Amerikaners, die EU en die Iraniërs werk intensief saam nou al vir maande aan hierdie voorstel, en dit is niks meer as ‘n poging deur Fabius om homself op dié laat stadium te voeg in die onderhandelinge as synde ‘n relevante party nie,” het ‘n diplomaat aan Reuters gesê, op voorwaarde van anonimiteit.

Buitelandse ministers van vier van die vyf permanente Veiligheidsraadlede – Brittanje, Frankryk, Rusland en die Verenigde State van Amerika – asook Duitsland het deelgeneem in Saterdag se gesprekk . China, wat ook ‘n permanente lid is, het ‘n adjunk- minister van buitelandse sake gestuur wat laat opgedaag het.

Maar dit is die Amerikaners en Iran wat die mag het om te maak of te breek aan ‘n ooreenkoms, alhoewel hulle reeds vir drie dekades nie diplomatieke bande het nie.

John Kerry het Vrydag van Tel Aviv gereis na ‘n gespanne vergadering met die Israeliese eerste minister Benjamin Netanyahu , wat ‘n ontluikende kompromie met Iran totaal verwerp. Die VSA se vredespogings word met algehele konsternasie in Israel begroet wat reeds ontstoke is dat Sirië nie aangeval is deur die VSA nie.

Netanyahu het Kerry en sy Europese eweknieë gewaarsku dat Iran “die transaksie van die eeu” gaan sluit as sanksies gedeeltelik opgehef word. Israel is bang dat Iran se invloed in die streek uitbrei en span saam met Soennie-Moslems wat bereid is om terreur te pleeg, om dit te verhoed.

Israel, wat die Midde-Ooste se enigste kernarsenaal het, beskou Iran as sy aartsvyand en het reeds herhaaldelik met militêre optrede teen Teheran gedreig as die land se hele kernenergieprogram nie afgeskaf word nie. Die meeste lande dink Israel se oorlogsugtige houding is nie realisties of haalbaar sonder die hulp van die VSA nie.

Iran verwerp sulke eise en sê elke soewereine land het die reg om op kernenergie staat te maak. Die meeste diplomate erken dat Teheran se kernkapasiteit – wat eksponensieel uitgebrei het sedert 2006 – maak dit onrealisties om die bedryf heeltemal af te sluit.