Namibiese kragvoorsiener dank bestuurslede af

NamPower se besturende direkteur en twee ander senior bestuurders is summier deur die maat­skappy se sekretariaat in kennis gestel dat hulle hangende ’n dissiplinêre ondersoek, geskors word.

Die bestuurende direkteur wat aangesê is om sy kantoor te ontruim sodat die slotte verander kan word, kon ook nie telefonies bereik word nie.

Die voorsitter van die direksie, wou nie die kwessie bespreek nie en het ’n navraag van die Republikein oor die skorsings met ’n ferm “geen kommentaar” kortgeknip.

Volgens ’n ingeligte bron hou die skorsings verband met ’n betaling van nagenoeg N$30 miljoen aan KPMG vir ’n ondersoek na die kommersiële lewensvatbaarheid van die nasio­nale kragvoorsiener se beplande 250 MW-kragopwekkingsprojek. Die aanvanklike koste vir dié tender aan KPMG was sowat N$2,4 miljoen.

Die tender ten bedrae van N$4 miljard vir dié 250 MW-aanleg is in Desember verlede jaar aan Xaris Energy toegeken.

Republikein verneem dat hoewel die forensie ouditverslag wat deur Saunderson and Company na die KPMG-tender ongerymdhede uitwys, dit te make het met verkeerde prosedures wat gevolg is, eerder as kwaadwillige optrede deur die geskorstes.

“Die skorsings is niks anders as ’n ­heksejag nie. KPMG se ondersoek het al oorgegaan in die tweede fase wat meer met verkryging te make gehad het.

“Daarom is die konsultante heelwat meer as die aanvanklike N$2,4 miljoen betaal, wat in elk geval net ’n voorlopige bedrag vir fase een was,” sê ’n ingeligte bron.

Intussen het mnr. Calle Schlettwein, minister van finansies, by navraag gesê aanbevelings oor wat Namibië in die kort termyn moet doen om te verseker dat die tekort aan elektrisiteit in die land binne die volgende 12 tot 18 maande aangevul kan word, sal op 15 Augustus aan die regering gemaak word.

Die Namibiese regering het intussen opdrag gegee dat kundiges aangestel word vir ’n onafhanklike evaluering van NamPower se beplande projekte.

Namibië sonder krag

Suid-Afrika het Namibië Donderdagaand sonder elektrisiteit gelaat weens probleme by Eskom om aan plaaslike behoeftes te voldoen.

Netwerk24 berig dat ’n transformator boonop ook by ’n substasie in Zimbabwe gebreek het wat deel is van die streek se kragnetwerk.

Dit het meegebring dat Namibië Donderdagaand net die helfte van die elektrisiteit beskikbaar gehad het om in sy spitstyd-vraag van 530 megawatt te voldoen.

Die Namibiese minister van myne en energie, Obed Kandjoze, het bevestig dat Eskom opgehou het om elektrisiteit aan die kragmaatskappy, NamPower, te lewer.

Hy sê pogings word aangewend om die elektrisiteitstoevoer te herstel, en Namibië het intussen ingevolge die Suider-Afrikaanse Kragpoel-protokol hulp van ander elektrisiteits-nutsmaatskappye in die streek gevra.

Beurtkrag wag vir Namibië na SA se kragkrisis

’n Verslag wat deur internasionale­ kenners saamgestel is, waarsku dat Namibië ’n ernstige kragkrisis­ in die gesig staar vanweë die plaaslike­ afgeleefde­ hidroëlektriese kragaanleg­, asook die land se steun op Suid-Afrika, het die Republikein berig.

NamPower se beplande Kudu- en Arandis-kragsentrale, asook kleiner beleggings in hidroëlektriese- en sonkragontwikkeling sal eers in die lang termyn vrugte afwerp. Tot dan sal kragverbruik in Namibië die aanbod van elektrisiteit ver oorskry en sal kragonderbrekings en beurtkrag by tye aan die orde van die dag wees, sê Business Monitor International (BMI), deel van die Fitch-groep, in sy verslag, “Namibia Power Report”.

MI meen voorts “ernstige tekortkominge­ in die struktuur van die mark” sal nuwe beleggings in veral hernubare energie bemoeilik. Daar heers ’n tekort aan ’n “robuuste­ regulatoriese­ raamwerk” in Namibië se energiemark en dit word boonop oorheers deur ’n “ondoeltreffende­ voorsiener in staatsbeheer wat private mededinging uitsluit”, aldus BMI.

Dié ontleders verwag dat Namibië se kragopwekking binne tien jaar met 500% sal styg, hoofsaaklik aangedryf­ deur termiese- en gasaangedrewe kragsentrale-ontwikkelings. Teen 2023 behoort die land 12,4 terawatt-uur­ (TWh) te bereik.

Volgens BMI behoort Namibië se kragverbruik teen dié jaar 6,6 TWh te beloop, wat beduidende uitvoere van elektrisiteit moontlik sal maak.

“Transmissie- en verspreidingsverliese in 2015 sal hoog wees – 24,9% van uitset – weens diefstal en die swak toestand van die kragnetwerk. Persentasiegewys­ behoort dit egter oor die tienjaar vooruitskattingstydperk­ stelselmatig­ te verminder,” sê BMI.

Namibië behoort binne die volgende­ vier tot vyf jaar geen ernstige­ kragonderbrekings­ te ervaar nie, het NamPower verlede week in ’n verklaring­ ­verseker.

Dié onderneming in staatsbeheer­ het voldoende maatreëls deur middel van sy kort termyn kritieke­ kragvoorsieningsinisiatiewe­ getref om as teenvoeter teen enige moontlike­ tekorte te dien, het NamPower­ gesê.

NamPower se planne om voldoende elektrisiteit in die afsienbare toekoms te voorsien, sluit in die bestuur van kragvraag, die opknapping­ van die Van Eck- en Ruacana-kragsentrale­, asook die ontwikkeling van ’n kragaanleg­ van 250 MW. Laasgenoemde gaan in samewerking met die private sektor aangepak word om in kragbehoeftes te voorsien totdat Kudu ontwikkel is.

In die medium tot lang termyn beplan NamPower die ontwikkeling van die Baynes-waterkragaanleg.

Intussen het Eskom in ‘n verklaring gewaarsku dat die vraag na krag in spitstyd sal tot Vrydag hoër wees as die kragvermoë wat beskikbaar is. Dit sal waarskynlik nog kragonderbrekings tot gevolg hê.

Die Suid-Afrikaanse verskaffer het Maandag tweeduisend Megawatt aan die netwerk onttrek in ‘n poging om te keer dat die vraag sy vermoë oorskry, na tegniese probleme by van die kragstasies.

ANC politiseer kragvoorsiening om privatisering te verhoed

‘n Witskrif van 1998 rakende Suid-Afrika se energie-aanvraag het voorspel dat kraglewering teen 2007 onder geweldige druk sou kom. Die ANC blameer ‘n moratorium wat tot 2004 in plek was, vir voorsieningsprobleme.

Eskom se eie ingenieurs het bereken dat ‘n nuwe steenkoolkragstasie elke drie jaar gebou sou moes word om aan die groeiende vraag te voldoen en die regering moes byna 10 jaar gelede ‘n moratorium ophef wat sou verhoed dat nuwe sentrales gebou word.

Boonop is die kragsentrales wat nog in gebruik is, meer as 40 jaar oud en moet dringend vervang word.

Eskom het intussen erken dat die nodige instandhouding nie gedoen is nie, maar president Jacob Zuma hou nietemin steeds vol dat dit ‘n historiese feit is dat die apartheidsregering die skuld moet dra vir die land se energiekrisis.

Zuma het met die ANC se 103de verjaardag in Kaapstad bygevoeg dat die nasionale kragnetwerk onder druk is omdat dit nie bedoel was om vir swartmense voorsiening te maak nie.

Alhoewel die meeste stedelike swartes tans toegang tot elektrisiteit het, is hulle berug as wanbetalers. Die meeste kragdiefstal, byna 10%, kom in Soweto voor. Herhaaldelike veldtogte om wanbetaling hok te slaan, het ook misluk.

Selfs Appèlhofuitsprake beskerm swart wanbetalers.

Daar is aanvanklik gemeen dat energievoorsiening geprivatiseer moes word, maar die ANC het ‘n stokkie daarvoor gesteek.

Kenners meen dat privatisering egter kragpryse negatief sal raak en dat dit weliswaar goedkoper is as ‘n funksionerende staat krag voorsien.

Die land het die afgelope tyd ‘n ernstige tekort aan krag wat verskeie kere tot beurtkrag gelei het.

Zuma het sedertdien onder kritiek deurgeloop omdat hy wit vaardighede misken en apartheid as verskoning vir sy regering se mislukkings gebruik, maar die president weier om van sy standpunt af te sien.

Die Tesourie is onder druk om die finansiële krisis binne Eskom te hanteer. Daar is R20 miljard aan Eskom toegewys om vir die voorkoming van beurtkrag aan te wend.

Kragonderbrekings het sedert 2008 die ekonomie ‘n geraamde 300 miljard rand gekos.

Intussen het Nampower, die Namibiese kragvoorsiener, elektrisiteit aan Eskom beskikbaar gestel. In die opvangsgebiede van die Kunenerivier, kan Namibië buite spitstye, laatnag, elektrisiteit uitvoer dansky milde reëns.

“Ons voer tans tot 200MW elektrisiteit aan Suid-Afrika uit,” het Werner Graupe, senior bestuurder vir energiehandel by NamPower, aan Sapa gesê.

“Die elektrisiteit kom van ons Ruacana-hidrokragaanleg op die Kunenerivier wat aan Angola grens. Weens die goeie reën in die area, veral in die suide van Angola, vloei die Kunenerivier sterk, soms tot 300 kubieke meter per sekonde, en kan ons tot 200MW uitvoer,” het Graupe gesê.

Namibië voer gewoonlik tot 60% van sy elektrisiteit in, insluitend van Eskom.