Namibiese kragvoorsiener dank bestuurslede af

NamPower se besturende direkteur en twee ander senior bestuurders is summier deur die maat­skappy se sekretariaat in kennis gestel dat hulle hangende ’n dissiplinêre ondersoek, geskors word.

Die bestuurende direkteur wat aangesê is om sy kantoor te ontruim sodat die slotte verander kan word, kon ook nie telefonies bereik word nie.

Die voorsitter van die direksie, wou nie die kwessie bespreek nie en het ’n navraag van die Republikein oor die skorsings met ’n ferm “geen kommentaar” kortgeknip.

Volgens ’n ingeligte bron hou die skorsings verband met ’n betaling van nagenoeg N$30 miljoen aan KPMG vir ’n ondersoek na die kommersiële lewensvatbaarheid van die nasio­nale kragvoorsiener se beplande 250 MW-kragopwekkingsprojek. Die aanvanklike koste vir dié tender aan KPMG was sowat N$2,4 miljoen.

Die tender ten bedrae van N$4 miljard vir dié 250 MW-aanleg is in Desember verlede jaar aan Xaris Energy toegeken.

Republikein verneem dat hoewel die forensie ouditverslag wat deur Saunderson and Company na die KPMG-tender ongerymdhede uitwys, dit te make het met verkeerde prosedures wat gevolg is, eerder as kwaadwillige optrede deur die geskorstes.

“Die skorsings is niks anders as ’n ­heksejag nie. KPMG se ondersoek het al oorgegaan in die tweede fase wat meer met verkryging te make gehad het.

“Daarom is die konsultante heelwat meer as die aanvanklike N$2,4 miljoen betaal, wat in elk geval net ’n voorlopige bedrag vir fase een was,” sê ’n ingeligte bron.

Intussen het mnr. Calle Schlettwein, minister van finansies, by navraag gesê aanbevelings oor wat Namibië in die kort termyn moet doen om te verseker dat die tekort aan elektrisiteit in die land binne die volgende 12 tot 18 maande aangevul kan word, sal op 15 Augustus aan die regering gemaak word.

Die Namibiese regering het intussen opdrag gegee dat kundiges aangestel word vir ’n onafhanklike evaluering van NamPower se beplande projekte.

Eskom-skorsings veroorsaak skokgolwe

In reaksie op die skorsing deur die voorsitter van die Eskomraad, het graderingsagentskappe hul “kommer” oor die gebrek aan bestendigheid van kragvoorsiening te kenne gegee.

Die voorsitter van die Eskomraad, Zola Tsotsi het aangekondig dat die kragverskaffer se uitvoerende hoof, Tsediso Matona, en nog drie uitvoerende hoofde Donderdag geskors is.

Suid-Afrika gaan tans onder ‘n kragkrisis gebuk weens Eskom se beroerde bestuur, oorbodige uitgawes en swak beplanning. Eskom stuur daarbenewens ook op ‘n finansiële krisis af.

Die Minister van Openbare Ondernemings, Lynne Brown, het intussen bevestig dat sy die skorsings by Eskom goedgekeur het.

Brown sê die President en sy adjunk is oor die besluit ingelig. Brown sê sy is vol vertroue dat die ondersoek na Eskom sal help om al die vrese oor die bestuur van die kragverskaffer te besweer.

Opposisielede eis dat Eskom se vorige raadslede en uitvoerende hoofde ingesluit word by die ondersoek weens “historiese probleme” by Eskom wat ondersoek moet word.

Die vakbond NUM het die skorsing van vier uitvoerende beamptes gekritiseer. Die vakbond is ontevrede dat hulle nie geraadpleeg is nie.

Die NUM het gesê hy sal enige omkeerstrategie steun wat verseker dat die stemme van die werkers deur die maatskappy ter harte geneem word.

Die NUM se hoofsekretaris, Frans Baleni, het die skorsings as skokkend bestempel, en gesê die raadsvoorsitter, Zola Tsotsi, is in ‘n onbenydenswaardige posisie geplaas.

Volgens Baleni beteken die skorsings dat die bestuur ineengestort het. Hy sê hulle sou verwag het dat die voorsitter van die Raad van Eskom eerder in die pad gesteek moes gewees het.

Die ondersoek sal fokus op die swak prestasie van aanlegte, vertragings in die totstandkoming van die nuwe generasie aanlegte, die hoë koste van energie-opwekking en kontantvloeiprobleme.

“Ek glo dat hierdie krisis en die skorsings by Eskom het alles te doen met massiewe kostes en tydsoorskryding by Medupi, Kusile en Ingula,” het die energiedeskundige Chris Yelland getwiet. “Suid-Afrikaners moet hulleself gereed maak vir aankondigings deur die Eskom-raad oor ‘n massiewe verdere koste-oorskryding by Medupi en Kusile in die dae wat voorlê.”

Beleërde Eskom wil van wittes ontslae raak

Eskom wil die aantal wit ingenieurs in sy diens verminder deur 1 081 ingenieurs en 2 179 wit ambagsmanne af te dank, volgens ‘n verslag deur ‘n arbeidskenner Jan de Lange in die Sondagkoerant Rapport.

Die nuwe regeringsriglyne vereis dat die beleërde Eskom, wat slegs met regstellende aksie uitblink, hierdie twee belangrike poskategorieë transformeer om “heeltemal die nasionale en plaaslike demografie te weerspieël” teen 2020.

Sowat 6 530 mense, van wie 30% of 1 786 wit is, beset tans poste in die “professionele en middel-bestuur” by Eskom.

Dit is meestal ingenieurs.

Van die 21 372 “tegnies geskoolde” werknemers by Eskom is 4 487 of 21% wit. Teen 2020 sal sowat 2 179 wittes die kragvoorsiener moet verlaat.

‘n Eskombestuurder het aan Rapport gesê twee jaar gelede is Eskom ook deur die vinnige transformasie-gogga gebyt wat tot rampspoedige gevolge gelei het. “Dit sal katastrofies wees as ons regstellende aksie teikens nou lei tot die vervreemding van mense wie se vaardighede ons nodig het.”

DA betoog teen Eskom-monopolie

Die DA het Woensdag gesê die regering se monopolie op kragvoorsiening moet gebreek word en privaatelektrisiteitsprodusente moet in die mark toegelaat word om mee te ding, het Sapa berig.

“Kom ons breek die monopolie voor Eskom ons breek,” het Mmusi Maimane, parlementêre leier van die DA, aan ondersteuners in Johannesburg gesê.

Die DA het buite Megawattpark, Eskom se hoofkantoor, in Sunninghill betoog. “Skrap nou die kernooreenooms … Zuma en sy kabinet jaag hul eie pensioene uit hierdie ooreenkoms. Dit het niks te make met die behoeftes van Suid-Afrikaners nie,” het Maimane gesê.

Hy het ‘n beroep gedoen op die parlement om die Wetsontwerp op Onafhanklike Stelsels en Markoperateurs (ISMOB) goed te keur. Indien die wetsontwerp goedgekeur word sal dit privaatinstansies tot die mark toelaat.