‘n Vierjarige swart seun het doodgebrand in ‘n plakkershut in die Witsand-lokasie in Atlantis, Kaapstad.
Wilfred Solomons-Johannes, woordvoerder van die stad Kaapstad se rampbestuursentrum, het gesê 20 mense is dakloos gelaat nadat hul huise in die brand verwoes is.
Die skade van die brand word op R36 000 geraam. – Sapa
Uitspraak is in die Appèlhof in Bloemfontein voorbehou in die saak oor die sluiting van die vlugtelingontvangskantoor in Kaapstad.
Die departement van Binnelandse Sake appèlleer teen ‘n uitspraak van die Wes-Kaapse hooggeregshof wat bevind het dat die departement se sluiting van die kantoor onregmatig was.
Die departement hou vol dat die besluit regmatig was en dat voldoende raadpleging plaasgevind het.
Sedert die sluiting kan duisende asielsoekers in Kaapstad nie aansoeke indien nie en loop die gevaar om gedeporteer te word. – RSG
Sneeu het uitgesak oor Tafelberg in Kaapstad, ‘n rare gesig.
Die weerkantoor sê ligte sneeu lê op die pieke van die berg, wat een van die wêreld se nuwe sewe wonders is.
Dit het ook gesneeu in Ceres en die Simonsberg-omgewing naby Stellenbosch. Berigte is ook ontvang van sneeu in die Du Toitskloofpas tussen die Paarl en Worcester.
Die Kaapse Skiereiland het die afgelope paar dae deurgeloop onder swaar reën en stormsterk wind wat duisende mense aan die elemente blootgestel het.
‘n Weervoorspeller, Jan Crous, sê die weerstoestande behoort teen môre te verbeter. Intussen het die gure weer nog ‘n slagoffer geëis.
‘n Derde hawelose persoon wat Woensdag gevind is het in die hospitaal beswyk. Vroeër het ‘n hawelose man in Kuilsrivier verkluim nadat hy onder nat kartondose probeer skuil het, terwyl nog ‘n persoon in die hospitaal opgeneem is.
Woensdag is die liggaam van ‘n man in ‘n grot agter die Chapman’s Peak-hotel gevind. Die grot het ineengestort. Drie mans wat saam met hom in die grot was kon betyds uitkom.
Treindienste van Kaapstad na Stellenbosch en die Strand word ook steeds ontwrig. Plaasdamme naby Lyndoch en Melton Rose het hulle walle oorstroom en berigte is ontvang van spoorlyne wat onder water is.
Metrorail sê ingenieurs werk aan die probleem, maar dat dit ‘n paar dae kan neem om te herstel. Pendelaars is versoek om van alternatiewe vervoer gebruik te maak.
In die Oos-Kaap wat ook in ‘n ysige greep is, het goeie reën oor groot dele van die provinsie uitgesak.
Meer as 15 millimeter is gemeet in Port Elizabeth, Humansdorp, die Koegadam, Uitenhage en Patensie. Ander plekke soos Grahamsad, Joubertina en Oos-Londen het ook goeie reënval aangemeld.
Die weerkantoor in Port Elizabeth sê die weer sal môre begin opklaar, met ‘n stormsterkwind wat voorspel word. Geen uiterste temperature word egter verwag nie. – RSG
Die snerpende koue in die Wes-Kaap het sy eerste lewe geëis.
Paramedici van ER24 sê hulle het Dinsdag van ‘n ongeluk in Kuilsrivier teruggekeer toe die polisie die beamptes versoek het om stil te hou.
Polisiebeamptes het op twee mans afgekom wat bewegingloos in ysige toestande onder kartonhouers gelê het.
Een van hulle het reeds verkluim.
Die tweede man was in ‘n kritieke toestand en is in die Tygerberg-hospitaal opgeneem, waar hy nog herstel.
Die Suid-Afrikaanse Weerdiens sê die kouefront sal die Wes-Kaap tot Vrydag teister en die reënweer sal tot Saterdag voortduur.
Twee hoofpaaie in die Kaapse Metro en Bolandstreek is gesluit weens swaar reën die afgelope 24uur.
‘n Woordvoerder van die provinsiale departement van vervoer sê die pas tussen Franschhoek en Villiersdorp is gisteraand gesluit na ‘n modder- en rotsstorting.
Verkeer van Franschhoek na Villiersdorp word herlei na die N2.
Chapmans Peak rylaan tussen Houtbaai en Noordhoek ook gesluit na ‘n modderstorting. Albei paaie sal gesluit bly tot verdere kennisgewing. – Sapa
Twee kouefronte beweeg in die rigting van die Kaap en sal na verwagting swaar reën, koue, oorstromings, sneeu, stormsterk winde en onstuimige seetoestande veroorsaak.
‘n Weervoorspeller van die Suid-Afrikaanse Weerdiens, het gesê die eerste front sou die Moederstad Dinsdag getref het.
Die tweede front sal Woensdagmiddag sy opwagting maak en die provinsie tot Saterdag teister. Reënweerstoestande sal waarskynlik tot Dinsdag voortduur.
Stormsterk winde van tussen 65 km/h en 74 km/h sal vandag van Kaappunt tot Kaap Agulhas woed.
Die ANC is vol vertroue dat hy sy meerderheid in volgende jaar se verkiesing sal verhoog, het die ANC se adjunk-sekretaris-generaal Jessie Duarte gesê.
“Ons gaan werk vir ‘n groter meerderheid. Ons is vol vertroue dat ons hierdie verkiesing beslissend sal wen. “
Sy het gesê dit is nie gebaseer op die stembus nie, maar eerder op die “grondvlakwerk“ waarmee die African National Congress tans besig is.
Duarte het gesê die ANC sal hard werk om die Kaapstadse metro van die Demokratiese Alliansie terug te wen.
Sy het gesê die party is hoofsaaklik besig met swart gemeenskappe in die Wes-Kaap.
“Daar is agterdog oor die DA, maar daar is ook ongelukkigheid met die ANC,” het Duarte gesê.
“Mense sê ons moes nie die Wes-Kaap weggegee het nie. Ons moes harder gewerk het om dit te behou en as gevolg daarvan ly hulle.“
Sy het gesê die ANC onderneem deur-tot-deur-veldtogte gemik op nege miljoen mense wat nie geregistreer is as kiesers nie.
Sy het gesê ‘n beduidende hoeveelheid mense het gesê hulle is tevrede met basiese dienslewering. Maar die middelklas wou weet oor die “volgende stap“.
“Die prioriteit vir die ANC is nou landelike infrastruktuur. Vir baie middelklasmense beteken dit dat daar nie baie infrastruktuur-ontwikkeling in en rondom stede sal plaasvind nie,” het Duarte gesê.
“Ek wil nie apartheid blameer vir iets nie, maar daar is ‘n reuse-agterstand in dienslewering, veral in landelike gebiede.“
Sy het gesê die ANC was nie bekommerd oor die laaste verkiesing, waar sy meerderheid gekrimp het nie.
Sy het gesê die ANC sal egter in hierdie verkiesing ingaan asof dit was die eerste een in 1994 is.
Duisende betogers sal vanoggend in Kaizergracht in Kaapstad byeenkom vir ‘n optog na die parlement om beswaar te maak teen die dood van betogers in Egipte.
Woensdagoggend se optog word gelei deur die Moslem-regsraad (MJC) asook ander organisasies, waaronder die ANC en Cosatu, wat hulle daarby sal aansluit.
“Die doel van die optog is om te protesteer teen die gewelddadige staatsgreep wat plaasgevind het drie weke gelede in Egipte en ook die gevolglike massamoord van betogers teen die staatsgreep. As Suid-Afrikaners voel ons dit is ons verantwoordelikheid om te reageer op ‘n ondemokratiese proses en die staatsterrorisme in Afrika,” het die MJC–woordvoerder Naboweya Mallick gesê.
Vroeër hierdie week, die Claremont Main Road-moskee in Kaapstad gevra vir ‘n einde aan die geweld in Egipte en vir die herstel van demokratiese regering.
Veertien skole in Manenberg, Kaapstad, sal gesluit word vir die volgende twee dae as gevolg van bendegewelddreigemente, het die LUR vir onderwys, Donald Grant, gesê.
“Ongelukkig word die veiligheid van ons leerders en opvoeders voortdurend bedreig in Manenberg. Sommige van ons opvoeders het na berig word by [die] sentrale dienskantoor vir diens aangemeld in plaas van hul skole,” het hy in ‘n verklaring gesê.
Grant het gesê die besluit om die skole te sluit is na aanleiding van advies van onderwysers.
Provinsiale regeringsleiers sal Donderdag met ‘n verteenwoordigende groep van hierdie onderwysers ‘n pad vorentoe bespreek.
Grant het gesê sy departement ‘n groot deel van die hulpbronne en ondersteuning aan Manenberg gegee sedert die uitbreek van die bendegeweld.
“Die departement het alles in sy vermoë gedoen om leerders en onderwysers te beskerm in die skool, maar dit kan ongelukkig nie vrede en veiligheid in die gemeenskap verseker nie,” het hy gesê.
“Ons beamptes en opvoeders is nie wetstoepassers nie. Wetstoepassing is die verantwoordelikheid van die Suid-Afrikaanse Polisiediens.”.
Grant het gesê skole en die departement het staatgemaak op die polisie om orde te handhaaf. – Sapa
‘n Man is dood nadat sy voertuig van die oostelike landingshoof by die V & A Waterfront in Tafelbaaihawe in Kaapstad afgeloop het.
‘n Woordvoerder van die Nasionale Seereddingsinstituut, Craig Lambinon, sê die passasier kon dit regkry om uit die voertuig te ontsnap en self aan wal te gaan.
‘n Werker in die gebied het in die water gespring en die voertuig se ruit gebreek. Volgens inligting word die bakkie vir instandhouding aangewend.
Lambinon sê die werker het dit reggekry om die bestuurder te bevry, maar hy is deur nooddienswerkers op die toneel dood verklaar. Die passasier word vir skok behandel.
Die liggaam van nog ‘n man is uit die see naby Wildernis in die Suid-Kaap gehaal. Lambinon, sê vrywillige seereddingspanne het ‘n soektog na die man begin na berigte dat vissermanne van Ballotsbaai ‘n liggaam op die rotse gesien het.
Hy sê die reddingsvaartuig kon weens onstuimige seetoestande nie die liggaam bereik nie. Die hulp van ‘n helikopter is toe ingeroep. – RSG
Die Wes-Kaapse LUR vir Gemeenskapsveiligheid, Dan Plato, het ‘n herrie laat losbars oor ‘n plofbare beëdigde verklaring deur ‘n selferkende bendeboef.
Dit kom nadat die Weekend Argus met Pierre Wyngaardt, die man agter die beëdigde verklaring gesels het. Hy beweer senior ANC-lede en top polisiebeamptes is in dwelmhandel, geldwassery, OTM-bomaanvalle en korrupsie, betrokke.
Wyngaardt het gesê hy is ‘n “profeet” met ‘n “spesiale geestelike vermoëns”, wat deur die engele gelei is om by ‘n internasionale NGO sy omstrede verklaring te gaan maak.
Hy beweer die polisiehoof, generaal-majoor Jeremy Vearey, ANC provinsiale voorsitter en adjunk-minister van internasionale betrekkinge en samewerking Marius Fransman, en Max Ozinsky, ANC-LPW, is betrokke by kriminele aktiwiteite van die Wes-Kaapse bendes.
Plato het besluit om Wyngaardt se inligting aan die Openbare Beskermer te oorhandig.
Wyngaardt beweer hy het die eerste keer sy beëdigde verklaring na Zille se kantoor geneem.
Intussen het Vearey Plato beskuldig van wat hy noem “wilde vergesogte bewerings” vervat in die beëdigde verklaring.
‘n Woedende Vearey sê die LUR glo nie alleen nie, maar versprei ook ‘n “Alice in Wonderland-sprokie” saamgeflans deur ‘n “skynbaar mal man”.
Vearey het gesê dit is nie verbasend nie dat die NVG-hoof Rodney de Kock die bron van die bewerings as ‘n getuie beskou wat ‘n tekort aan geloofwaardigheid het, en wie se weergawe nie bevestig kan word in enige opsig nie.
Hy het ook gewaarsku teen die “politieke dorpsidiote wat betrokke is in die aanval op my reputasie”, wat hy beweer persoonlik is.
“Ek sien nie enige ander rasionele rede hiervoor nie, behalwe politieke vooroordeel rondom my (ANC) verlede. Ek maak geen verskoning vir my verlede nie.” – IOL
‘n Gedenkdiens sal Maandag in Kaapstad gehou word vir die vier polisielede wat in die jongste voorvalle van bendegeweld in die Kaapse Skiereiland doodgeskiet is.
Nog ‘n polisielid is steeds in die hospitaal. Die polisie sê verskeie leidrade word opgevolg om die skuldiges vas te trek.
In die heel jongste voorval is ‘n 34-jarige polisielid verlede week deur twee onbekende mans by sy huis in Montclair in Mitchellsplein afgemaai.
Die nasionale polisiekommissaris Riya Phiyega sal na verwagting ‘n krans by die Khayelitsha polisiestasie lê, waarna ‘n diens later in Kuilsrivier gehou sal word.
Die minister van polisie, Nathi Mthethwa, het vroeër gesê die polisie oorweeg ‘n meesterplan om die dwelmprobleem op die Kaapse Vlakte te pak. Mthethwa sê Philippi is as ‘n loodsprojek aangewys.
Hy het ook gesê die Kaapstadse burgemeester, Patricia de Lille, steun hom in die benadering, wat behels dat maatskaplike ontwikkeling, gesondheid, onderwys en die polisie in ‘n vennootskap saamwerk.
Mthethwa sê hy is tevrede met die polisie se stryd teen dwelms in die Wes-Kaap, maar die hoë voorkoms van bendegeweld moet aandag kry.
Nie die minister of De Lille het verduidelik hoe die twee probleme geskei kan word nie, aangesien bendegeweld en dwelms nou verwant is.
De Lille se woordvoerder, Solly Malatsi, het bevestig dat die DA en ANC verlede maand in verband met die anti-dwelmveldtog oorleg geplaag het.
Hy sê Mthethwa het ook ingestem om met die provinsiale regering oor die saak saam te werk.
President Jacob Zuma sê buitengewone ingrypings is nou nodig om bendebedrywighede te bekamp. Hy het op Botshabelo, oos van Bloemfontein gepraat as deel van die ANC se veldtog vir volgende jaar se algemene verkiesing.
Die president sê bendelede wat gemeenskappe terroriseer is simbolies van ‘n ongesonde gemeenskap. Hy het slagoffers van bendegeweld in die gebied besoek en belowe om met die polisie te praat sodat stappe gedoen kan word.
Verdien Coen Steytler, Vader van die Poort van Afrika, om met Bartolomeu Dias, Vader van die transatlantiese Slawebedryf, geassosieer te word? Marthinus van Bart skryf soos volg.
Die Kaapse stadsraad het met sy onlangse naamsverandering van Coen Steytler-rylaan in Roggebaai na Walter Sisulu Boulevard, ter ere van dié ANC-struggleheld, in sy onsensitiwiteit en onkunde vir homself ’n gat gegrawe waaruit hy nou met ’n kitsoplossing kortpad wil ontsnap. En gegee die totale apatie van die meeste Afrikaanse Kapenaars gaan hy dit waarskynlik nog regkry ook.
Die stadsraad het onlangs erken die naamsverandering ’n fout was, want hy het skielik uitgevind dat Coen Steytler die Vader van die Poort Van Afrika, die Roggebaaise Strandgebied, was.
Die nuutste foefie van die DA-alliansie onder leiding van die oud-PAC Struggle-cadre, burgemeester Patricia de Lille, om aan hierdie dilemma te ontkom, is om die Dias-sirkel aan die noordekant van die Heerengracht nou te wil verander na Coen Steytler-sirkel. Dit is per slot van rekening tog maar net nog ‘n Afrikaner wat sonder enige gevolge rondgeskuif kan word.
Soos met die straatnaamsverandering het die stadsraad se raadgewers weer eens nie hul huiswerk gedoen nie: Die Bartolomeu Dias-standbeeld, in 1952 deur die Portugese regering aan Suid-Afrika geskenk ter ere van die Europese seevaarder wat in 1487-’88 die seeroete om die suidpunt van Afrika na die Verre-Ooste ontdek het, is nie in isolasie op die sirkel geplaas nie. Die geplaveide sirkel-omgewing, beddings, plantegroei en vlagpale vorm alles deel van een behoorlik beplande Dias-monument. En in die amptelike dokumente van die Stad Kaapstad word dan ook geel tereg verwys na Dias-sirkel.
Wat die stadsraad se raadgewers ook nie weet nie, is dat Bartolomeus Dias (1450-1500) mede-oprigter was van die eerste slawe-depot of faktory aan die weskus van Afrika. Hy en Diogo de Azambuja is in 1481 deur prins Hendrik van Portugal afgevaardig om die Feitoria São Jorge da Mina by El Mina (Arabies vir “Die Hawe”) aan die Goudkus (nou Ghana) te bou.
Die doel van hierdie stewige vesting, waarvoor al die boumateriaal van Portugal in tien karvele en twee vragskepe aangebring is, was om slawe wat van die binneland verkry is, gevange te hou totdat daar genoeg siele versamel was om hulle as kostedoeltreffende vragte in spesiaal ingerigte slaweskepe na slawemarkte elders weg te voer.
Die Afrikane wat gevang en in slawerny ingedwing is, is Swart Ivoor genoem. Meer as 12,5 miljoen Afrikane is oor die 400 jaar dat die slawebedryf geduur het, in slawerny weggevoer en as kommoditeite teen enorme winste verkoop. So groot was die bedryf, dat dit die stukrag en kapitaal verleen het om die ganse nywerheidsomwenteling van Brittanje, Europa en die Amerikas aan die gang te kry en oor vier eeue te laat vlot. Dias was een van die pioniers van hierdie skandalige slawebedryf.
Nou wil die Stad Kaapstad die naam van ’n eerbare Afrikaner en vader van die Poort van Afrika, Coen Steytler, wesenlik koppel aan dié van die Vader van die transatlantiese Slawehandel – as erkenning vir Steytler se bydrae tot die ontwikkeling van Kaapstad.
Bartolomeu Dias was nie net oprigter van die Feitoria São Jorge da Mina (Faktory St. Joris van Mina) nie, maar inderdaad van 1497 af drie jaar lank die kommandeur daarvan. Voorheen was hy vanaf 1486 doeane-hoof van die koninklike pakhuise in Lassabon.
Dias en Azambuja het die terrein vir die oprigting van die faktory goed gekies. Dit was by die monding van die Ankobrarivier, waar skepe van tot 300 ton voor anker kon lê om maklik ruilmiddels, soos tekstielware, ysterware, wapens en ammunisie en sterk drank, aan land te bring, en om die slawe in die skeepsruime in te dwing. Ook het hulle ’n groot opgaartenk vir vars water van bakstene gebou, ’n pypleiding daarvoor tot by die strand aangelê en ’n pad na die goudmyn in die Akan-woud gebou waar goudstof ontgin is. Waar die goud aanvanklik ’n groot attraksie vir die Portugese was, het die groter beskikbaarheid van Swart Ivoor dit gou oorskadu.
Die argitektoniese boustyl van die fort was in ooreenstemming met die indertydse Italiaanse vestingboukuns. Die hoektorings en bastionne was van soliede klip om kanonaanvalle deur vyandige skepe te weerstaan. Die barakke kon ’n garnisoen van 50 soldate huisves. Ook is kwartiere vir die kommandeur en die opperkoopman (faktor) geskep en ’n kombuis, smidswinkel en skrynwerkerswinkel gebou. En dan was daar die groot tronk vir die slawe. Die vesting bestaan nog, en El Mina is vandag ’n Unesco-verklaarde wêrelderfenisterrein.
In 1500 is Dias deur Hendrik se opvolger Joao II gelas om saam met sy broer, Diogis Dias, en Pedro Alvares Cabral ’n vloot van 11 skepe na Indië te lei. Op 24 Mei het ’n sikloon die vloot noord van die eiland Tristan da Cunha getref en vier skepe, waaronder Dias s’n, het onder die woeste golwe verdwyn.
Russel Botman, die rektor van die Universiteit Stellenbosch (US), het nou vakansie. Twee van sy blanke viserektore neem in hierdie stil tyd agtereenvolgend in sy plek waar. Hulle kwalifiseer nie daarvoor om permanent die rektor te word nie, want dit sal ‘n terugslag vir transformasie wees. Hulle mag selfs net tussentyds viserektore wees. Die idee is dat hulle hulle poste moet gebruik om transformasie te bevorder, sodat nie-wittes in hulle plekke aangestel kan word; aldus Botman (Die Burger, 5 Sep, p 11). Wat hulle akademies diskwalifiseer, is dat hulle wit en mans is. Só lyk die eienaardige weë van geregtigheid in die nie-rassistiese en nie-seksistiese nuwe Suid-Afrika.
In dieselfde week as die ANC se Mangaung-konferensie was dit seker gepas dat Botman soggens sy Sielsgedagte (5:55-6:00) oor RSG uitgesaai het. Hy het waarskynlik aangebied om dit te doen en RSG het dit verwelkom, want dit is immers seker dat hy niks sal sê wat die ANC, en by implikasie die SABC, ontstel nie. Enigeen kan op die RSG-webwerf met potgooi vasstel wat Botman gepreek het.
Op 18 Desember het dit gegaan om die stryd tussen twee etniese en taalgroepe, die sprekers van Grieks en Hebreeus. Daar was taalkonflik en diskriminasie, terwyl daar eerder goedhartigheid teenoor almal moet wees; niemand moet afgeskeep word nie. Botman skaar hom by diegene wat die swakste was en die swaarste gekry het. [In sy gewilde idioom, gelaai met rasse- en geslagsvoorkeur: Hy kies kant vir die dogter van die (bruin) plaaswerker teen die seun van die (wit) boer.] Nadat Botman kant gekies het, spreek hy die wens uit dat daar nie diskriminasie moet wees nie. Menswaardigheid moet vooropgestel word. ‘n Mens vra jou af: Waarom bevorder Botman dan toenemende diskriminasie teen wit studente en personeel en Afrikaans aan die US?
Op 19 Desember het Botman oor Stefanus gepreek, wat die ene wysheid, goedheid en goedhartigheid was. Vrygelate slawe uit Afrika en sommige Jode was egter die vyande van Stefanus. Hulle het hom van laster aangekla en hom gemartel en gestenig. Op grond hiervan kon Botman (maar hy verseg om dit te doen) ‘n sterk waarskuwing gerig het oor die gevare wat vryheid inhou vir diegene wat nie weet hoe om dit te hanteer nie. Ook hoe elemente uit Afrika wysheid, goedheid en goedhartigheid in ‘n land kan vernietig, veral as hulle toegelaat word om onbeheersd ‘n land binne te stroom. Botman kom egter nie tot hierdie voor die hand liggende gevolgtrekkings nie.
Op 20 Desember het Botman beweer dat Afrika se vroegste geskiedenis belangrik is. Babas en ander kinders het swaar gekry. Daar was uitbuiting. Die voorouers is wreed behandel. Mense is aan hulleself oorgelaat. [Dalk omdat daar die beskuldiging van paternalisme kon wees as hulp verleen sou word?] Afrika het slegte en goeie stories. Volgens Botman moet ons ‘n goeie Afrika-storie probeer wees. Dit sal nie maklik wees nie.
Teen 22 Desember moes dit vir die luisteraars duidelik gewees het dat Botman voortgaan om dieselfde frases te gebruik; dat hy blykbaar nie die moeite gedoen het om die teks van sy voordragte vooraf behoorlik uit te werk en uit te skryf nie. Maar hy kom as rektor skynbaar met enigiets weg; waarom nie ook op RSG nie? Hy het gepraat oor rolspelers, die gemeenskap, die mense en dat God die geskiedenis skep; ook toekomstige geskiedenis.
Op 23 Desember het die kontras tussen sy welvaart en dié van gewone sterflinge Botman gehinder. Daar is mense wat ly, wat swaarkry. Kerstyd gee aan ons die geleentheid om ons goedhartigheid te bewys, om nie gierig te wees nie. Sou dit nie ‘n navolgenswaardige voorbeeld van versoening wees as Botman uit sy eie sak studiebeurse vir wit studente skep nie? Maar dan dink ‘n mens daaraan dat daar in die praktyk verwag word dat versoening (net/veral) van die wittes se kant af moet kom. Ook dat daar aan die US talle beurse eksklusief vir nie-wittes is, terwyl die US geweier het om enigiets te make te hê met ‘n erflating wat voorskryf dat sy studiebeurse net aan wit studente toegeken mag word.
Wat opval, is hoe buitengewoon klein Botman se register van onderwerpe is. Hy het net ‘n beperke getal kapstokke waaraan hy sy gedagtes hang: slawe, Afrika, swaarkry, diskriminasie, menswaardigheid, wreedheid, marteling, lyding en uitbuiting. As rektor gaan dit vir hom ook net om enkele sake: hoop, verandering (eerder as verbetering), transformasie, regstelling, inklusiwiteit en meertaligheid (eerder as Afrikaans).
Moenie van Botman verwag om hom ideologies-neutraal oor die wetenskap, akademie en universiteit uit te laat nie. Die US-Raad verplig hom bv nie om die akademies beste studente tot studie toe te laat en die akademies beste dosente aan te stel en te bevorder nie. Dit is blykbaar genoeg as soms oor die US se “uitnemendheid” gepraat word. Die waarheid is dat akademiese uitnemendheid aan die getransformeerde US plek vir politieke uitnemendheid ooreenkomstig die ANC se resep gemaak het.
Kaapstad is as die Ontwerphoofstad vir 2014 aangewys. Dit klink na dieselde soort irrasionaliteit as wanneer twee stede vertweeling, dus maatjies, word. Daar word altyd gesorg dat sulke stede ver van mekaar is, verkieslik op verskillende kontinente. Die burgemeesters, amptenare en ander bevoordeeldes vlieg dan luuks oor en weer na mekaar toe en daar word duur verblyf en buitensporige onthale gereël. In dié proses is die belastingbetalers die finansieel benadeeldes.
Soos dit in ons era van transformasie hoort, bevind Botman hom nou as die voorsitter van die direksie van die World Design Capital 2014-implementeringsmaatskappy. Volgens die woordeboek is ontwerp (“design”) ‘n plan, ‘n vooraf opgestelde skema waarvolgens aan iets gestalte gegee kan word, of hoe bestaande dinge reggetrek kan word. Toegepas op ‘n metropool soos Kaapstad beteken dit dat bekwame mense (1) as ontwerpers en (2) as uitvoerders van daardie ontwerpe moet optree, (3) dat daar geld hiervoor moet wees, (4) wat impliseer dat almal hulle belasting moet betaal; (5) dat mense hulle ordelik en ordentlik moet gedra, bv dat hulle hulle vanselfsprekend van diefstal en vandalisme moet weerhou; (6) dat die instroming van ‘n oormaat nie-funksionele armlastiges van elders nie toegelaat moet word nie, ens.
Hoe vertolk Botman hierdie saak? Hy het sy siening in ‘n artikel geformuleer (Die Burger, 27 Nov, p 15). Hy val weg deur daarop te wys dat sommige mense ontwerp as ‘n Eerstewêreldse tierlantyntjie beskou; dat aandag eerder aan die bekamping van armoede en ongelykheid gegee moet word. Voorspelbaar is sy invalshoek dus Derdewêrelds, oftewel pro-Afrika. Hy verduidelik dat ontwerp nie net vir welgestelde individue [waarvan hy een is] en groot korporasies bedoel is nie.
Dan kom hy behoorlik in rat: “In die strakste sin het eeue van kolonialisme en apartheid [hy het slawerny seker per abuis uitgelaat] gesorg vir Suid-Afrikaanse stede wat die verdraaide doelwitte van rasseskeiding en -diskriminasie weerspieël − en Kaapstad is geen uitsondering nie. Een van ons uitdagings is nou om ons stedelike ruimtes en instellings te herontwerp om ‘n gemeenskap gegrond op die beginsels van geregtigheid en gelykheid moontlik te maak.”
Wat Botman vir die Kaapse metropool beoog, is dus dieselfde as vir die US: algehele transformasie. Hy verwys na die ideaal van “gelykheid”. Daar is natuurlik reeds gelyke stemreg: Hophuis- en krotbewoners se stemme weeg net so swaar soos dié van mense wat self vir hulle huise moet betaal. Gaan Botman as pleitbesorger vir geregtigheid sorg dat naas gelyke voordele daar ook gelyke verpligtinge gaan wees, bv dat almal vir munisipale belasting en dienste moet opdok?
Botman haal Zayd Minty, die Stad Kaapstad se bestuurder vir kuns en kultuur, goedkeurend aan: Dit is Kaapstad “se kans om ons energie te gebruik om onsself te herposisioneer as ‘n stad wat ons verlede kan oorkom.” Botman borduur dan voort: “Ons Ontwerphoofstad-status bied die stad nou die geleentheid om ‘n gemeenskaplike visie te ontwikkel as ‘n inklusiewe, vernuwende, entrepreneuriese en volhoubare Afrika-stad.” Die universiteite in Kaapstad en omgewing is volgens Botman van die bestes in Afrika. [Hy vergelyk hulle huidige toestand nie met hulle akademiese status in die vorige eeu of met universiteite buite Afrika nie.] Hierdie universiteite het glo ‘n sleutelrol en verantwoordelikheid in dié ontwerpproses.
Daarna skryf Botman spesifiek oor die US [waar hy die proses ter vernietiging van die inrigting se beweerde bedenklike verlede lei; die helhool wat eksklusief blank en Afrikaans was en Afrikanerleiers opgelewer het]: “Reeds in 1999 het die US amptelik sy aandeel in die ongeregtighede van die verlede erken. Die universiteit het hom ook verbind tot regstelling en ontwikkeling deur dienslewering aan voorheen en tans benadeelde gemeenskappe en gebiede.” [Let op in hoe ‘n onverbiddelike mate Botman op politiek pleks van ontwerp bly fokus. Sluit hy by sy “tans benadeeldes” wittes in?] Dan kom hy by die US se HOOP-projek waar daar gestreef word na “volhoubare oplossings van Suid-Afrika en Afrika se dringendste behoeftes.”
Dit maak nie saak wat Botman se onderwerp is nie (bv godsdiens, akademie, ontwerp), sy storie bly dieselfde. Sy verwysingsraamwerk bestaan uit ‘n kombinasie van bevrydingsteologie en ANC-ideologie, wat ‘n goeie skeut kommunisme insluit.
‘n Mens sal nooit van al die kommentaar weet wat deur Die Burger op Botman se artikel ontvang is nie. Die Naspers-koerante doen klaarblyklik baie meer moeite as ander koerante om nie-politiek-korrekte kommentaar uit sy gedrukte en elektroniese weergawes te hou. Op 29 November (p 21) is ‘n enkele brief van ‘n leser gepubliseer, wat Botman se ideologie op ‘n realistiese manier aarde toe bring:
“In die 20 jaar wat ek hier woon, is niks gedoen om die metropool se rioolstelsels te verbeter nie. Nuwe uitvalwerke word nie gebou nie, en bestaandes kan nie die volume hanteer nie. Kyk maar as jou vliegtuig opstyg in die rigting van Valsbaai hoe die rioolwerke se uitval in die see in loop. Kyk om jou en sien waaraan onnodig geld bestee word. Projekte word ‘geskep’ en toegeken aan kontrakteurs wat alleen daarby baat vind, maar die eindproduk is ‘n vermorsing van belastinggeld. Daar is baie voorbeelde, soos die Kaapstad-stadion en die ‘internasionale handelsentrum’ by Khayamandi, met die aangrensende sokkerveld. Die sentrum se ruite is stukkend gegooi en die sokkerveld is nie voltooi nie. Ja, esteties baie mooi ontwerp, maar nie funksioneel nie. Wat van die voetgangerbrûe oor die R300 en die N2? Mense se beeste loop daaroor, en die mense self hardloop nog oor die pad en word doodgery. Is dit wat ‘ontwerp’ beteken?”
Die gepeupel word toegelaat om alles te saboteer wat die moeite werd is, of dit nou bv ontwerp of ‘n universiteit is. Botman skaar hom nogtans aan die kant van die gepeupel.
{jathumbnail off}
Met die hernude belangstelling in die konsep van selfbeskikking wat uiteindelik op ‘n volkstaat sal uitloop, het ek kaarte gaan haal by Statistiek Suid-Afrika se webwerf. Hierdie kaarte toon aan welke bevolkingsgroep die meerderheid in ‘n bepaalde provinsie of metrogebied is. Die data is aangepas vir die 2009 huishoudelike opnames. Vir die doeleindes hiervan het ek die blanke bevolking as ‘n surrogaat vir Afrikaners gebruik, siende dat Afrikaners myns insiens per definisie blankes is.
Alhoewel Suid-Afrika nege provinsies het, publiseer ek slegs dié provinsies wat uit ‘n demografiese oogpunt van die heel grootste belang sou wees, dws die Weskaap, Gauteng en die Noordkaap. Daar is kennelik dorpe in ander provinsies met beduidende konsentrasies blankes, byvoorbeeld Potchefstroom, Bloemfontein en ander, maar ek het slegs die kaarte met die grootste aantal blankes hier weergegee. Ek het die Noordkaap spesifiek gekies omdat beide Orania en die VF+ se voorgestelde volkstaat daar geleë is. Die ander provinsies, veral dié aan die ooskus en Limpopo, is helaas bykans pikswart, met slegs bykans onsigbare kolletjies (op ‘n provinsiale skaal) waar blankes en Indiërs die meerderheid vorm.
Ligte gebiede bevat ‘n meerderheid blankes en pers gebiede is waar geen groep ‘n volstrekte meerderheid is nie
Gauteng is die enigste provinsie wat beduidende konsentrasies blankes bevat, as mens op provinsiale skaal daarna kyk. Vir die ander provinsies is dit moeilik om eens die blanke konsentrasies raak te sien.
Die Noordkaap bevat geen gebied waar blankes in die meerderheid is nie. Dit het wel ‘n groot aantal gebiede waarin kleurlinge ‘n meerderheid is. Indien die bruines skielik en wonderbaarlik ‘n nasionale identiteit sou ontwikkel, sou die Noordkaap stellig ‘n uitstekende onafhanklike kleurlingstaat kon wees.
Die volgende stel kaarte is op ‘n metrovlak. Dit dui aan waar blankes ‘n meerderheid is in die Weskaap en Gauteng se metrogebiede. Uit die onderstaande kan gesien word dat Pretoria, die Oosrand en Johannesburg uit ‘n demografiese oogpunt die beste kandidate sou wees. Tussen hulle bevat hulle die grootste konsentrasie blankes in Suid-Afrika.
Helder oranje gebiede het ‘n blanke meerderheid
Die enigste beduidende gebied waar blankes in die meerderheid is in Kaapstad, is aan die Atlantiese kusstrook van Kaapstad, asook ‘n gedeelte van die Noordelike Voorstede soos Bellville en Durbanville. Soos die DA kan getuig is die Weskaap egter in wese besig om te verander in die heimat van die bruines en Xhosas.
As jy dan wel ‘n volkstaat wil uitroep, wil visvang waar die visse is, en nie miljoene Afrikaners wil probeer oortuig om te trek na ‘n streek sonder ekonomiese geleenthede nie, lyk dit vir my asof Gauteng en die Weskaap, en spesifiek noordelike Johannesburg, Pretoria en die Oosrand, die enigste lewensvatbare kandidate vir ‘n volkstaat gaan wees. Selfs daar sal daar weliswaar gelap moet word om die gebiede aaneenlopend te kry.
In hierdie verband – lapwerk – plaas ek hieronder ‘n baie interessante kaart. Donkergroen dui gebiede aan op die Wesoewer van die Jordaanrivier wat onder die Palestynse Owerheid se beheer is. Let op hoe dit, nes die gebiede met ‘n blanke meerderheid in Gauteng, ook na ‘n laslappie-kaart lyk. Let veral op hoe die Wesoewer ook geen seetoegang het nie, nes Lesotho en Switserland. ‘n Gebrek aan seetoegang is uiteraard ‘n gunstelingverskoning van diegene wat weier om demografiese realiteite in die gesig te staar. Let voorts op hoe die Palestyne se gebied uit twee geografies-afsonderlike streke bestaan: die Wesoewer en die Gasa-strook. Die Kaap is weliswaar veel verder van Gauteng af as die Gasa-strook van die Wesoewer af, maar weer eens: wat verhoed ons om ook ‘n volkstaat te hê wat uit twee gebiede bestaan?
As die Palestyne dit kan bestuur, verstout ek my om te raai Afrikaners kan ook so maak. Al wat ontbreek, is die politieke wil om onsself te bevry.
